«Η ρίζα και η χλόη»: Ρήξεις και συνέχειες στη δραµατουργία του Δηµητρίου Γρ. Καµπούρογλου. Κωνσταντίνα Ριτσάτου

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "«Η ρίζα και η χλόη»: Ρήξεις και συνέχειες στη δραµατουργία του Δηµητρίου Γρ. Καµπούρογλου. Κωνσταντίνα Ριτσάτου"

Transcript

1 «Η ρίζα και η χλόη»: Ρήξεις και συνέχειες στη δραµατουργία του Δηµητρίου Γρ. Καµπούρογλου Κωνσταντίνα Ριτσάτου Λίγους µήνες πριν την επιβολή του καθεστώτος της 4 ης Αυγούστου, στις 19 Απριλίου του 1936, ο καταξιωµένος ήδη εκείνη την εποχή, «εργάτης των γραµµάτων», Δηµήτριος Καµπούρογλου, παρεβρίσκεται στα αποκαλυπτήρια της προτοµής του, στην πλατεία της «Φιλοµούσου Εταιρείας» στην Πλάκα. 1 Ο τιµώµενος στην οµιλία του παροµοίασε τον αρχαίο ελληνικό πολιτισµό µε «βαθύσκιον και περικαλλές δάσος» που «επυρπολήθη» από τους εχθρούς του πολλές φορές, χωρίς όµως να µπορέσουν να του κάψουν τις ρίζες: «Πλην της ρίζας όµως µένει και κάτι άλλο: Μένει η χλόη, η πάντοτε ελληνική χλόη, η ακµάζουσα όταν τα φύλλα πίπτουν και όταν οι καρποί εκλείπουν». 2 Σε τούτη τη «χλόη», στην ταπεινή αντοχή απλών ανώνυµων προσώπων, στα αξιοπρόσεχτα ρετάλια της Ιστορίας, θα συγκεντρώσει την προσοχή του, ο γεννηµένος σχεδόν στη µέση του 19ου αιώνα συγγραφέας ( ), και θα αναζητήσει το υλικό τριών δραµάτων που υπηρετούν το σοβαρό είδος της θεατρικής γραφής: το Παιδοµάζωµα, Στην ιτιά από κάτω και Η Νεράιδα του Κάστρου. 3 Δεν είναι ανεξήγητο το γεγονός, ότι ο Καµπούρογλου και η γενιά του, παραµονές του ελληνοτουρκικού πολέµου του 1897, επιµένουν στην ανάδειξη των αδιαµφισβήτητων -κατά την οπτική τους- «εθνικών» χαρακτηριστικών, τα οποία τεκµηριώνουν την αρραγή πορεία του ελληνισµού, µε ένα ζήλο που δεν διαφέρει από εκείνο των εκπροσώπων του ευρωπαϊκού ροµαντικού εθνικισµού. Όταν όµως διαπιστώνουµε, ότι στο ίδιο ιδεολογικό πλέγµα κινούνται ακόµα και µέχρι το τέλος του 20ού αιώνα πολλοί µελετητές του έργου του, που εγκωµιάζουν ασυγκράτητα την «εθνική» σηµασία της οπωσδήποτε ακαταπόνητης πνευµατικής εργασίας του Αθηναιογράφου, χρειάζεται τουλάχιστον προσοχή και επαγρύπνηση. 4 Κωνσταντίνα Ριτσάτου, Επίκουρη Καθηγήτρια Θεατρολογίας - Ιστορίας Θεάτρου, Τµήµα Θεάτρου, Σχολή Καλών Τεχνών, Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης. 1 Φωτογραφία της τελετής, (Γέροντας 1991, 118). Για τον Καµπούρογλου, βλ. επίσης (Τροβάς 1981, Ζωγράφου 1996, Σιακκής 2012). 2 «Μεταξύ ανασκαφοµανίας και συγχρονισµού των Αθηνών ευρεθείς, προσεπάθησα να γεφυρώσω δια της αδιασπάστου ενότητος της Ελληνικής ψυχής µίαν χαώδη απόστασιν κατεχοµένην από την Βυζαντινήν θρησκοληψίαν, από την Φραγκικήν αυθάδειαν και από την Τουρκοκρατικήν απαισιότητα. Κάτω από την όχι βεβαίως χαριτωµένην τριλογίαν αυτήν, όπως κάτω από τα πεσµένα µέσα σε βαθειά ρεµατιά φθινοπωρινά φύλλα, έρρεαν ηρέµα κελαρύζοντα τα διαυγή και κρυστάλλινα νάµατα του αιωνοβίου και συνεχούς Ελληνισµού», (το παράθεµα από Γέροντα 1991, 44). 3 (Καµπούρογλου 1896, Καµπούρογλου 1898, Καµπούρογλου χ.χ. [1925;]) 4 Ο συγγενής του, Δηµήτριος Αλ. Γέροντας (1991, ), εξετάζει µόνο τα δύο από τα τρία δράµατα του Καµπούρογλου, στο υποκεφάλαιο µε τίτλο, «Η ηρωϊκή τριλογία της σκλαβιάς», επιλέγοντας τα µεστά εθνικού ιδεολογικού υποστρώµατος, Νεράιδα του Κάστρου και Παιδοµάζωµα, ενώ αποσιωπά το «ειδυλλιακόν δράµα» Στην ιτιά από κάτω, καθώς δεν αναγνωρίζει σε αυτό βαρύ εθνικό φορτίο. Βλ. ιδιαίτερα, τις σ , όπου εξαίρεται η συµβολή του Καµπούρογλου εναντίον των θέσεων του Φαλµεράυερ και των προπαγανδιστών της «σλαβικής ιδέας». Ο Κ. Γ. Παπαγεωργίου (1997, 58), που παρουσιάζει τον συγγραφέα και ανθολογεί το έργο

2 Ο Καµπούρογλου µέχρι την ώρα που παραδίνει το χειρόγραφο της Νεράιδας του Κάστρου, στο θίασο του Ταβουλάρη, για να παρουσιάσει τις περιπέτειες της ξεριζωµένης από τον Έλγιν Καρυάτιδας-Νεράιδας, δεν έχει δοκιµάσει τις αντοχές της πένας του στη σκηνή Οι ηθοποιοί της παράστασης της Νεράιδας του Κάστρου (1894). Πηγή: Εικονογραφηµένη Εστία, 12 Μαρτίου 1895, Ινστιτούτο Μεσογειακών Σπουδών (ΙΤΕ). Μετράει όµως ήδη, περίπου ένα τέταρτο του αιώνα, συνεχούς συγγραφικής παρουσίας σε διαφορετικές περιοχές της τέχνης του λόγου αλλά και της νέας επιστήµης της Λαογραφίας, ενώ επισκέπτεται από παιδί το θέατρο. 6 Καθώς διανύει την πέµπτη δεκαετία της ζωής του, αναγνωρίζεται ως «παληό και γερό σκαρί της φιλολογίας». 7 Η ίδια εποχή είναι περίοδος πολύ µεγάλων ανακατατάξεων στην εγχώρια θεατρική ζωή, 8 γεγονός που κινητοποιεί επιπλέον το δραµατουργικό ζήλο του συγγραφέα: µέσα σε δυο µόλις χρόνια δηµοσιοποιεί τα τρία δράµατα και συνεχίζει να συνθέτει κωµωδίες, που εξαιρούµε για µεθοδολογικούς λόγους. 9 του, σηµειώνει: «Στο σύνολο, σχεδόν, του αφηγηµατικού του έργου [ ] επιδιώκει και το κατορθώνει να αποδείξει, µε τρόπο εντελώς φυσικό και αβίαστο, τη συνέχεια της ελληνικής ψυχής και νοοτροπίας, το αδιάσπαστο της ελληνικής συνείδησης ανά τους αιώνες, δίνοντας έτσι απάντηση στις ανθελληνικές θεωρίες του Φαλµεράιερ και άλλων». 5 (Ριτσάτου, ). Στην Εικονογραφηµένη Εστία, δηµοσιεύονται τρεις φωτογραφίες µε τους πρωταγωνιστές της παράστασης, βλ. εικ (Καµπούρογλου 1985, 30-34) 7 «[ ] έχει γράψει πολλά, πλείστα έργα, προϊόντα µακροχρονίου µελέτης, [ ] 25 τώρα χρόνια ενέκυψεν εις την ιστορίαν των Αθηνών ιδία και την παίζει πλέον κυριολεκτικώς εις τα δάκτυλα», Κίρις, «Και ολίγη φιλολογία. Το παιδοµάζωµα. Εν απόγευµα µε τον ποιητήν», Εστία, Τη σχετική βιβλιογραφία, βλ. (Ριτσάτου, :102, υποσ. 9 και 10). 9 Για να έχουµε µια πρόχειρη εικόνα, η Ευσυνειδησία και ασυνειδησία, η κωµωδία µε την οποία ο συγγραφέας προσπαθεί να ξεπλύνει τον άδικο, κατά τη γνώµη του, κατατρεγµό του πατέρα του λόγω της υπόθεσης της χρεοκοπίας του Εθνικού Θεάτρου δεν βραβεύτηκε στον Βουτσιναίο του 1873, αλλά πήρε βραβείο από τον σύλλογο «Βύρων». Και τη χρονιά των πρώτων Ολυµπιακών αγώνων στο νεότερο ελληνικό κράτος, στον Λασσάνειο δραµατικό διαγωνισµό του 1896, «ο γλυκύς ποιητής της Νεράϊδας και της Ιτιάς», κέρδισε την

3 Από το τρίπτυχο που εξετάζουµε, τα δύο έργα βλέπουν τα φώτα της σκηνής στην Αθήνα, η Νεράιδα το καλοκαίρι του 1894 και ακολουθεί η Ιτιά το καλοκαίρι της επόµενης χρονιάς. 10 Λίγες µέρες πριν την παράσταση της Ιτιάς βραβεύεται το Παιδοµάζωµα στον Ρετσίνειο Δραµατικό Διαγωνισµό. 11 Στο περιορισµένο πλαίσιο της παρούσας εργασίας δεν µπορούµε να παρακολουθήσουµε τις πολύ ενδιαφέρουσες ρήξεις που επιχειρεί ο Καµπούρογλου στη θεµατολογία των δραµάτων του. Ενώ, τουλάχιστον στα δύο έργα, παραµένει στη σφαίρα της Ιστορίας, ανασύρει διαφορετικά υλικά και εστιάζει στα αζήτητα, µέχρι εκείνη την ώρα, παρακλάδια της ή κάνει ένα ακόµα πιο σηµαντικό βήµα: καταπιάνεται µε τα σκοτάδια που αµαυρώνουν το λαµπερό φως της πορείας του ελληνισµού, όπως είναι η αρπαγή τριών ορφανών παιδιών από τον αρχιγενίτσαρο Σουλεϊµάν, στο Παιδοµάζωµα. 12 Ή συσκοτίζουν τη λάµψη της φωτισµένης Ευρώπης, αφού ο πολιτισµός της γέννησε τον Έλγιν, που ξερίζωσε την Καρυάτιδα, στη Νεράιδα του Κάστρου. Ανασυγκροτεί επικίνδυνες, για τις θεωρίες του «πανσλαβισµού», σελίδες της ιστορίας του Γένους, και επιδιώκει να ενσωµατωθούν στη δραµατουργία θρύλοι, παραδόσεις, δηµοτικά τραγούδια, έθιµα και τελετουργίες του ελληνικού «λαού». Εδώ θα περιοριστούµε σε µερικές νύξεις σχετικά µε τις ρηξικέλευθες γλωσσικές προτάσεις του Καµπούρογλου και θα ανιχνεύσουµε πού οδηγούν οι, πρωτοπόρες για την εγχώρια κοινότητα, αντιλήψεις του γύρω από τον σκηνογραφικό σχεδιασµό. «Ως εκείνο τον καιρό, στα θέατρά µας, όταν έπαιζαν ελληνικά έργα, δε βλέπαµε παρά ιµάτια, χιτώνια, χλαµύδες, σάκκους, θώρακες, φουστανέλλες. Αρχαία ελληνικά, βυζαντινά δάφνη της κωµωδίας µε το τρίπρακτο έργο του Το κλειδί της κάσας, «Κωµωδία πλήρης κωµικών επεισοδίων και µεγάλης πλοκής, µετά πολλής τέχνης και αττικού άλατος γεγραµµένη», βλ. «Ο Λασσάνειος αγών. Οι βραβευθέντες», Τα Ολύµπια, τχ. 25, , σ , όπου και απόσπασµα από την τρίτη πράξη της κωµωδίας. Στον κατάλογο που συνοδεύει την έκδοση του έργου Παιδοµάζωµα, αναγγέλλεται η µονόπρακτη κωµωδία Το ανδρείκελον, που αποδελτιώνεται από την Χ. Σταµατοπούλου- Βασιλάκου, (87-219). Στον κατάλογο των έργων του Καµπούρογλου που συντάσσει ο Κ. Γ. Παπαγεωργίου, στην κατηγορία «Θεατρικά» υπάρχουν µόνο τα τρία έργα που εξετάζουµε και η πρώτη κωµωδία, Ευσυνειδησία και Ασυνειδησία (1873). 10 Η έρευνα στον ελληνικό τύπο πραγµατοποιήθηκε στο αρχείο του προγράµµατος «Πηγές της Ιστορίας του Νεοελληνικού Θεάτρου» του Ινστιτούτου Μεσογειακών Σπουδών (ΙΤΕ). Αναλυτική καταγραφή των παραστάσεων, βλ. στο Παραστασιολόγιο (CD) που συνοδεύει την έκδοση του δεύτερου τόµου του Θόδωρου Χατζηπανταζή (2012). Τα σχετικά µε την Νεράιδα του Κάστρου, βλ. στην προγενέστερη εργασία µου που µνηµονέψαµε παραπάνω. Το έργο Στην ιτιά από κάτω κάνει πρεµιέρα και επαναλήψεις 17, 18 και , βλ. ενδεικτικά: Ακρόπολις, 16, 20, 21, 24-6 και , Άστυ, 16 και , Εστία, 16, 17 και , Εφηµερίς και Πρωία, 16 και (Πετράκου 1999, ) 12 Για να µην έχουµε την παραµικρή αµφιβολία γι αυτό σε ένα µικρό σηµείωµα που προτάσσει στο Παιδοµάζωµα και απευθύνει «Προς τους φίλους της Ιστορίας και της Τέχνης» σηµειώνει: «Το µικρόν τούτο δράµα δεν στρέφεται περί τι ιστορικόν γεγονός εκ των µέχρι φορτικότητος πλέον γνωστών και συνήθων, των σχετιζοµένων προς πεφηµισµένην τινά προσωπικότητα, καθωρισµένην οπωσδήποτε υπό των ιστορικών, των οποίων την εργασίαν οι δραµατογράφοι ή παραλαµβάνουσιν ως έχει, ή αυθαιρέτως συµπληρούσιν ή, όπερ συνηθέστερον, ασυνειδήτως στρεβλώνουσιν. Εις το Παιδοµάζωµα προσεπαθήσαµεν ν αναπαραστήσωµεν ολόκληρον και πλήρη κοινωνικήν σελίδα εκ του ιστορικού βίου του πολυτλήµονος ηµών Έθνους, σελίδα, ην κατ εξοχήν δύναταί τις ν αποκαλέση µαύρην», (Καµπούρογλου 1896, 5). Η υπογράµµιση του συγγραφέα. Του Καµπούρογλου προηγείται ο Αντώνιος Αντωνιάδης, ο οποίος στο Γενίτσαρο, (1880) καταπιάνεται επίσης µε το παιδοµάζωµα, βλ. την περιγραφή του Θ. Χατζηπανταζή (2006, ).

4 και του Εικοσιένα. Γαλάτεια, Μερόπη, Μαρία Δοξαπατρή, Άλωση της Τριπολιτσάς, Αγαπητικός της Βοσκοπούλας. Πρώτη φορά βλέπαµε και τον Αθηναίο άρχοντα της Τουρκοκρατίας µε το αντερί του, και τη γυναίκα του, και την κόρη του, και το δούλο του, και τον αφέντη του, τον τύραννό του», παρατηρεί ένας µυηµένος θεατής, ο Γρηγόριος Ξενόπουλος, όταν σχολιάζει την παράσταση της Νεράιδας του Κάστρου. 13 Και συµπυκνώνει εύστοχα τα χαρακτηριστικά του εγχώριου κλίµατος µέσα στο οποίο εκκολάπτεται το έργο. Τον Μάη του 1895, εν όψει των αποτελεσµάτων του Ρετσίνειου δραµατικού αγώνος, ο τύπος σχολιάζει τα υποβληθέντα έργα, στα οποία, εξακολουθεί να επικρατεί η καθαρεύουσα. Ωστόσο, το γέρας του διαγωνισµού, µε εισηγητή τον Εµµανουήλ Ροΐδη, δόθηκε, όπως είπαµε, στο Παιδοµάζωµα, γραµµένο «εις πανελλήνιον δηµώδη». 14 Οι κριτικές των παραστάσεων της Νεράιδας και της Ιτιάς µιλούν για τις δραµατουργικές αδυναµίες του Καµπούρογλου και δεν έχουν άδικο. Όµως οξυδερκείς παρατηρητές επισηµαίνουν τις καινοτοµίες και σχεδόν όλοι επικροτούν τις γλωσσικές επιλογές και των τριών δραµάτων. 15 Αµέσως µετά τα αποτελέσµατα του Ρετσίνειου, ο «δαφνοστεφής» ποιητής δίνει συνέντευξη, όπου έχει την ευκαιρία να µιλήσει εκτενώς για τις απαιτήσεις του ιστορικού δράµατος. 16 Όταν ο δηµοσιογράφος διαπιστώνει ότι, ετούτη την εποχή, έχουµε δράµατα και διηγήµατα, «άλλα εις δηµοτικήν πανελλήνιον άλλα εις καθαρεύουσαν, άλλα εις τοπικά ιδιώµατα» ακόµα και στη «χυδαίαν», ο Καµπούρογλου υποστηρίζει ότι έχει τη λύση σε ένα, όχι και τόσο άλυτο κατά τη γνώµη του ζήτηµα: «η λύσις διευκολύνεται πολύ εάν αποφασίσωµεν να µη γράφωµεν ό,τι εντρεπόµεθα να ειπούµε. Και είναι αληθινά παράξενο πράγµα να γράφωµεν ιχθείς εις το χαρτί και να ζητούµεν ψάρια εις την αγοράν, να γράφωµεν επενδύτην και να παραγγέλλωµεν εις τον ράπτην µας σουρτούκον. Ακριβώς δε εδώ την έπαθεν η σκηνική γλώσσα διότι ενώ ο συγγραφεύς γράφει µόνον τα: «φέρε µοι τον µάρσιππόν µου, ω δείλαιε» «πίωµεν την κοκολάταν µας ή τον βορδιγάλειον και καµπανίτην» και τα λοιπά γράφει δηλαδή την 13 (Ξενόπουλος, 1131) 14 «Ο Κόσµος», Εστία, Ο Ροΐδης, που υπογράφει την εισήγηση, σηµειώνει: «Οπωσδήποτε το έργον τούτο είνε το µόνον εκ των υποβληθέντων το δυνάµενον ν αναγνωσθή ακόπως και ευχαρίστως απ αρχής µέχρι τέλους. Εις τούτο συντελεί κατά πολύ και η οµαλότης της γλώσσης, της ακραιφνώς µεν δηµοτικής αλλά και τελείως απηλλαγµένης από παντός δυσχεραίνοντος την κατάληψιν, ή πικραίνοντος την ακοήν ιδιωτισµού. Η τοιαύτη γλώσσα δύναται ν αντιταχθή ως ακαταµάχητον επιχείρηµα εις τους τολµώντας να ισχυρισθώσιν ότι δεν υπάρχει µία ζωντανή και κοινή εις πάντας τους Έλληνας γλώσσα, αλλά µόνον ανεπαρκείς προς κοινήν συνεννόησιν διάλεκτοι τοπικαί», Εστία, Βλ. επίσης (Πετράκου 1999, ). 15 Ο ανώνυµος αρθρογράφος της Εστίας που παρακολούθησε την πρεµιέρα της Νεράιδας του Κάστρου, γράφει πως «ο κόσµος εσυνείθισεν εις την κενήν και ποµφυγώδη καθαρεύουσαν και µορφάζει όταν ακούη την ζωντανήν δηµοτικήν γλώσσαν εις έργον σοβαρόν», για να συµπληρώσει ότι παρακαθήµενος δηµοσιογράφος ακούστηκε να λέει: «Ο καηµένος ο Καµπούρογλους δεν ξεύρει καλά τα ελληνικά!» και «οι πέριξ ακούσαντες εγέλασαν», Εστία, «Όλοι οι δραµατικοί συγγραφείς οφείλουν, αφού το ιστορικόν δράµα συµβαδίζον σήµερον µε της ιστορικής επιστήµης έχει όσας και εκείνη αξιώσεις, να αναπαριστώσι επί της σκηνής ζωντανάς περιόδους του ελληνικού βίου, εκείνας µάλιστα και µόνας δια τας οποίας αισθάνονται ότι έχουν αρκετάς δυνάµεις, των οποίων εµελέτησαν και γνωρίζουν καλά τα ήθη, τα έθιµα, την κοινωνίαν», Εστία,

5 γραφοµένην, ενώ οι δυστυχείς ηθοποιοί αναγκάζονται να απαγγέλλουν από σκηνής, να οµιλούν δηλαδή, την µη οµιλουµένην αυτήν γλώσσαν, και γίνονται τοιουτοτρόπως καταγέλαστοι, όπως θα εγίνοντο εξ ίσου καταγέλαστοι εάν εν µέση αγορά εζήτουν να αγοράσουν µαρσίππους, βορδιγαλείους και καµπανίτας». 17 Η σκηνική γλώσσα απασχολεί επίµονα το συγγραφέα στα θεωρητικά κείµενα που συνοδεύουν και τα τρία έργα του, αλλά δεν µπορούµε να εξαντλήσουµε το ζήτηµα εδώ. Εντελώς επιγραµµατικά ας έχουµε υπόψη, ότι η πρόταση του Καµπούρογλου για τη γλώσσα της δραµατουργίας συµπυκνώνεται στη χρήση µιας «πανελλήνιας δηµώδους» απαλλαγµένης από τους ιδιωµατισµούς. 18 Ο δραµατουργός ωστόσο, αντιλαµβάνεται πολύ καθαρά, ότι το γραπτό σώµα του δράµατος είναι µόνο µια από τις συντεταγµένες της παράστασης. Ότι ένα θεατρικό έργο δεν ολοκληρώνεται παρά µόνο όταν παραδοθεί στη σκηνή. Η σκηνική έγνοια τον εµποδίζει να συγκατανεύσει στο ύστερο αγκοµαχητό της καθαρεύουσας και η ίδια µέριµνα τον οδηγεί να σχεδιάσει µε κάθε λεπτοµέρεια τη σκηνογραφία των δραµάτων του. Στο Παιδοµάζωµα, εκτός από τις αναλυτικές σκηνικές οδηγίες εντός του κειµένου που συνοδεύονται από λεπτοµερείς επεξηγηµατικές σηµειώσεις στο τέλος του βιβλίου, ο συγγραφέας συνθέτει µικρά υποκεφάλαια µε τους τίτλους: «Σκηνογραφία», «Ενδύµατα», «Όπλα», µια πρωτοποριακή για την εγχώρια συγγραφική κοινότητα, τακτική. 19 Πυκνές και 17 Εστία, , οι υπογραµµίσεις δικές του. Στην ερώτηση του δηµοσιογράφου, για το πώς θα επιτευχθεί η ανάπτυξη και η πρόοδος της γλώσσας, ο Καµπούρογλου απαντά, όταν απλούστατα «τα στοιχεία τα αποτελούντα την λεγοµένην αυτήν ανάπτυξιν και πρόοδον εισαχθώσιν πρώτον εις την οµιλουµένην και έπειτα δι αυτής εις την γραφοµένην». 18 Στην ιτιά από κάτω, στο σύντοµο πρόλογο ο συγγραφέας επιθυµεί να ξεκαθαρίσει ότι τοποθέτησε τη δράση στα «ελληνικώτατα» Μέγαρα, διότι εδώ µιλούν την «καθαρή» «αρχαιοπρεπή γλώσσα». Και εννοεί χωρίς ιδιωµατισµούς, χωρίς διαλεκτικά στοιχεία, όχι την καθαρεύουσα. Στο Παιδοµάζωµα ο Καµπούρογλου αφιερώνει ειδικό κεφάλαιο για να µιλήσει για τη γλώσσα του έργου του. Δεν πρέπει να περάσει απαρατήρητο ότι η γλώσσα των πολυσέλιδων σηµειώσεων δεν είναι διόλου «ακραιφνώς» δηµοτική, αλλά στρωτή καθαρεύουσα: «Γεγονότα, σκέψεις και ιδέας των Τουρκοκρατούµενων χρόνων εθεωρήσαµεν ότι είχοµεν καθήκον να φέρωµεν επί της Σκηνής διά γλώσσης ζώσης τότε εν Αθήναις και πλήρους, ευτυχώς δε και σήµερον καταληπτής εις πάσαν ελληνικήν πόλιν. Η γλώσσα αύτη των τότε Αθηνών δύναται να χαρακτηρισθή ως Π α ν ε λ λ ή ν ι ο ς δ η µ ώ δ η ς ευθύς ως στερηθή µόνον της ιδιορύθµου προφοράς διφθόγγων τινών και συµφώνων. Τούτο επράξαµεν εν τοις έργοις ηµών. Οι περί την προφοράν κυρίως στρεφόµενοι ιδιωτισµοί ούτοι της τοπικής διαλέκτου των Αθηνών (αίτινες, ως ανεγνώρισε και ο ειδικός καθηγητής κ. Χατζιδάκης, µετά των Μεγάρων και της Αιγίνης έχουσιν ίδιον γλωσσικόν σύστηµα) είναι χρήσιµοι βεβαίως ουχί εις φιλολογικά έργα αλλ εις γλωσσολογικάς διατριβάς». Στη συνέχεια ο Καµπούρογλου υποστηρίζει ότι «αι Αθήναι ήσαν π ά ν τ ο τ ε π ό λ ι ς και ουδέποτε χ ω ρ ι ό, ότι σ υ ν ε χ ώ ς και π ά ν τ ο τ ε υ π ή ρ ξ α ν ε ν τ η ζ ω ή» και διατήρησαν την «ελληνικότατη» µορφή τους µέσα στους αιώνες, γι αυτό και η γλώσσα τους είναι πλούσια και ικανή να εκφράσει τα πιο ανεπτυγµένα τέκνα της. «Παράδειγµα έχοµεν άλλως τε τα Αθηναϊκά Παραµύθια πληρέστερα, εκτενέστερα και υψηλοτέρου κύκλου πάντων των λοιπών ελληνικών παραµυθίων», (Παιδοµάζωµα 70), οι υπογραµµίσεις δικές του. Επίσης το γλωσσικό ζήτηµα τον απασχολεί στην πολύ κατοπινότερη έκδοση της Νεράιδας του Κάστρου. Όµως ο Καµπούρογλου ξέρει ότι: «Το καλόν εις την τέχνην, φίλε µου, αποτελεί το ύφος, η ιδέα, το σχήµα, η γραµµή, η µορφή και όχι το υλικόν. Όπως ούτε κακότεχνον άγαλµα προσλαµβάνει καλλιτεχνικήν αξίαν εάν κατασκευασθή εκ χρυσού, ούτε ανόητον ποίηµα εάν εγράφη εις γλώσσαν Πινδάρου», Εστία, Το έµµετρο σε δηµοτικοφανή στίχο και πλήρους εθνικού παλµού Παιδοµάζωµα, δέχτηκε σοβαρές υποσχέσεις για άµεση σκηνική παρουσία, που όµως δεν ευοδώθηκαν, αλλά οδήγησαν στην έκδοση την επόµενη χρονιά της βράβευσης. Στο Παραστασιολόγιο του Χατζηπανταζή (2012), δεν υπάρχει παράσταση, τουλάχιστον

6 µεστές νοήµατος σχετικές σηµειώσεις βρίσκουµε και στην πολύ κατοπινότερη έκδοση της Νεράιδας του Κάστρου. 20 Οι σελίδες αυτές αποσκοπούν να οπλίσουν µε ιστορική ακρίβεια τον Έλληνα «Σκηνογράφο», έναν καλλιτέχνη που, αυτή την εποχή, δεν έχει συγκροτήσει την αυτόνοµη επαγγελµατική του ταυτότητα και εδώ κατονοµάζεται ως ένας βασικός συντελεστής του θεατρικού φαινοµένου. 21 Ο Καµπούρογλου συνθέτει ένα από τα πιο πρώιµα εγχώρια κείµενα πιθανότατα το πρώτο ενδελεχούς σκηνογραφικής αναζήτησης και κάνει τα πρώτα βήµατα που οδηγούν στην κατάργηση της αποθήκευσης και επαναχρησιµοποίησης των σκηνικών, ενός καθιερωµένου συστήµατος που ευθυνόταν για µεγάλες και ανιστόρητες ανακολουθίες. 22 Ο συγγραφέας επιδιώκει να δηµιουργήσει ισχυρούς αρµούς ανάµεσα στην παράσταση του έργου και τις ιστορικές ρίζες από τις οποίες βλασταίνει. Οι επιδράσεις από την αίγλη του πρώτου διδάξαντα, περί την ιστορική πιστότητα, του Γεωργίου Β Δούκα του Σαξ- Μάινινγκεν ( ), είναι φανερές, καθώς ο θίασος του Δούκα έχει γίνει ευρύτατα γνωστός και τα ελεύθερα θέατρα της Ευρώπης περιβάλλουν µε µεγάλο θαυµασµό και αξιοποιούν τις κατακτήσεις του. 23 Προφανώς όµως συνδέονται και µε την απαίτηση για θεαµατικότητα και καλαισθησία, που καλλιεργούν ιδιαίτερα, το µυθιστορηµατικό δράµα και η εγχώρια παντοµίµα, όσο προχωρούµε στο τέλος του 19ου αιώνα. 24 Συνδέονται επίσης, µε µέχρι το Στο µικρό τόµο των 88 σελίδων, το έργο καταλαµβάνει λιγότερο από τα δύο τρίτα, ενώ περισσότερο από το ένα τρίτο του συνόλου, περιέχει κρίσεις και σηµειώσεις που αφορούν το δράµα. 20 Η έκδοση της Νεράιδας του Κάστρου είναι πολύ κατοπινότερη, αλλά η παράσταση του έργου το 1894 σχολιάστηκε ιδιαίτερα για τον σκηνογραφικό της πλούτο: «Τοιαύται σκηνογραφίαι, τοιούτος σκηνικός διάκοσµος, πρώτην φοράν εφάνη εις ελληνικόν θέατρον, χωρίς καµίαν υπερβολήν. Η αίθουσα της πρώτης πράξεως, οντάς παλαιού αρχοντικού των Αθηνών, η παλαιά αγορά της δευτέρας µε τον ποικίλον της κόσµον, το τσαντήρι του πασσά του Ευρίπου εις την τρίτην, η νυχτερινή σκηνογραφία της Ακροπόλεως, η ποµπή του γάµου, οι ιµατισµοί, όλα, όλα, πιστότατα, πλουσιώτατα, αξιοθέατα. Μόνον διά τα σκηνικά του το έργον του κ. Καµπούρογλου είνε άξιον πολλών παραστάσεων και πυκνού ακροατηρίου», Εστία, (Καµπούρογλου 1896, 71). Η στροφή του 19ου αιώνα προς τον 20ο, δεν έχει µελετηθεί πλήρως, ως προς αυτό το ζήτηµα. Πολύ χρήσιµο είναι το πρώτο µέρος, «Προϊστορία», της εργασίας της Παναγιώτας Κωνσταντινάκου (2013, 19-58), όπου και η σχετική βιβλιογραφία. Η µελέτη αναγνωρίζει στη δραστηριοποίηση του Θέµου Άννινου στα 1880, την εµφάνιση του πρώτου Έλληνα σκηνογράφου. 22 Ο Χατζηπανταζής έχει συγκεντρώσει πολλά παραδείγµατα από την κατακραυγή του τύπου εναντίον των θιάσων που δούλευαν µε αυτή την τακτική, βλ. ενδεικτικά, (2012, ). Οι ξένοι θίασοι που επισκέπτονταν την Αθήνα, συχνά είχαν την ίδια αντιµετώπιση (Γεωργακάκη, : ). 23 Η µεγάλη ευρωπαϊκή περιοδεία των Μάινινγκερ, , του θιάσου µε τους εβδοµήντα επαγγελµατίες ηθοποιούς και τους σχεδόν εκατό κοµπάρσους, επηρέασε βαθιά τον Αντουάν και ξεπέρασε τα όρια του Νατουραλισµού (ενδεικτικά: DeHart 1981, Brockett 1991, , Lichte 2012, 93-96). Ο Στανισλάβσκι (1980, τ. Α, 198) σηµειώνει ότι ο θίασος του Δούκα µε τις παραστάσεις του «έδειξε στους Μοσχοβίτες, για πρώτη φορά, τι σηµαίνει ιστορική ακρίβεια, µε σκηνές συνόλων, λαµπρή εξωτερική φόρµα και καταπληκτική πειθαρχία». Δεν είναι άνευ σηµασίας το γεγονός, ότι ο Κ. Χρηστοµάνος, ο σκηνοθέτης που θα επιχειρήσει να µεταφυτεύσει το θεσµό του ελεύθερου θεάτρου στην Ελλάδα, συγκαταλέγει ανάµεσα στους «µύστες» για τη συγκρότηση της Νέας Σκηνής, τον Δ. Καµπούρογλου (Παπανικολάου 2012, 20-23). Εξάλλου, ο πρίγκιπας Βερνάρδος του Μάινινγκεν, γιος του Δούκα, ταξίδεψε µέχρι την πατρίδα του Αισχύλου για να πάρει µέρος στην προετοιµασία της παράστασης των Περσών, στην Αθήνα το 1889 (Ριτσάτου 2011, ). 24 (Σπάθης 2001, και Χατζηπανταζής 2012, )

7 τις σκηνογραφικές και ενδυµατολογικές κατακτήσεις των Ελλήνων κοσµικών ερασιτεχνών του θεάτρου. 25 Ο Καµπούρογλου, ένας ιστοριοδίφης που µπορεί να διεκδικήσει τη θέση της «αυθεντίας», για να εκπληρώσει τις προϋποθέσεις της ιστορικής ακρίβειας, ανοίγει το ανεξάντλητο κεφάλαιο των Ευρωπαίων περιηγητών, οι οποίοι ταξιδεύουν από τις τελευταίες δεκαετίες του 18ου αιώνα στην Ανατολή για να διαπιστώσουν, ιδίοις όµµασι, τις διαφορές που τη χωρίζουν από τη Δύση. 26 Ξεχωριστός προορισµός συγγραφέων, ζωγράφων, αρχαιολόγων, φιλοπερίεργων, ανήσυχων πνευµάτων αλλά και διπλωµατών ή άλλων αξιωµατούχων είναι η τουρκοκρατούµενη Ελλάδα µε τα διάσπαρτα ερείπια από την κλασική αρχαιότητα. 27 Ο δραµατουργός που εξετάζουµε ξεφυλλίζει προσεκτικά, διερευνητικά ένα πραγµατικά µεγάλο αριθµό δερµατόδετων κυρίως γαλλικών λευκωµάτων και εντοπίζει την εικαστική αποτύπωση της εποχής, στην οποία επιλέγει να τοποθετήσει τη δράση των θεατρικών του έργων. 28 Ακολούθησα ένα προς ένα τα βήµατά του. Με οδηγό τα ονόµατα των περιηγητών από τις σηµειώσεις του, δηµιούργησα ένα χάρτη αναζήτησης και βυθίστηκα στους πίνακες που εντόπισα. 29 Διαπίστωσα ότι ο Καµπούρογλου δεν αντλεί µόνο λεπτοµερείς οδηγίες για τη σκηνογραφία και τα κοστούµια, ακόµα και για τα σκηνικά αντικείµενα, αλλά από τις ίδιες πηγές, ανοµολόγητα, εµπνέεται ολόκληρες σκηνές των δραµάτων του. Το πιο χαρακτηριστικό παράδειγµα είναι η σκηνική εικόνα της αθηναϊκής αγοράς, στη δεύτερη πράξη της Νεράιδας του Κάστρου, όπου το θέµα µα και πολλά από τα πρόσωπα, όπως ο Μαξούτ (ο µαύρος του Βοϊβόδα των Αθηνών), ο Δισδάρης (ο φρούραρχος της Ακρόπολης), οι Τούρκοι αγάδες, κ. ά., αντλούνται από τον πίνακα του Ιρλανδού ζωγράφου, περιηγητή και αρχαιολόγου Έντουαρντ Ντόντγουελ (Edward Dodwell, ), ο οποίος βρισκόταν στην Αθήνα την εποχή που τα συνεργεία του Έλγιν, αποψίλωναν τα γλυπτά της Ακρόπολης, δηλαδή στα χρόνια που τοποθετείται η δράση του έργου (Γλυτζουρής 2001, και Κωνσταντινάκου 2013, 30-34) 26 Εξαιρετικά πολύτιµη πηγή για τη διερεύνηση του θέµατος προσφέρει τώρα το Ίδρυµα Αικατερίνης Λασκαρίδη που δηµιούργησε τον ιστότοπο: «Με το βλέµµα των Περιηγητών Travelogues», (www.laskaridou.gr). Για τα ζητήµατα που προκύπτουν κατά τη µελέτη του φαινοµένου (Said 1996). 27 (Σιµόπουλος ) 28 Πέρα από την προσωπική του βιβλιοθήκη, την επαφή του συγγραφέα µε τους τόµους, συχνά πολύ µεγάλων διαστάσεων, υποστηρίζει ο διορισµός του στη θέση του επιµελητή χειρογράφων της Εθνικής Βιβλιοθήκης, το 1892, (Σιακκής 2012, 77). Ακολούθησε η θητεία του στη διεύθυνση της ίδιας βιβλιοθήκης από το 1904 µέχρι το Η σπάνια συλλογή της «Δωρεάς Τρικόγλου» στην κεντρική Βιβλιοθήκη του Αριστοτέλειου Πανεπιστήµιου Θεσσαλονίκης µου πρόσφερε ένα πραγµατικό θησαυρό. Ευχαριστώ και από τούτη τη θέση το προσωπικό που στάθηκε γενναιόδωρος αρωγός στις αναζητήσεις µου. Πολύ µικρή γεύση, από τη γοητεία που ασκεί στον αναγνώστη η αυτοψία των λευκωµάτων, προσφέρουν οι λίγες εικόνες που µπόρεσα να φωτογραφίσω και παραθέτω. 30 Ο Ντόντγουελ ταξίδεψε στην Ελλάδα από το 1801 µέχρι το 1806, (Dodwell 1819). Την έκδοση δεν µπόρεσα να εντοπίσω, µέχρι τώρα. Βλ. εικ. 2. Πηγή: Ίδρυµα Αικατερίνης Λασκαρίδη (www.laskaridou.gr).

8 2. «Το παζάρι της Αθήνας» του Edward Dodwell. Views in Greece, from Drawings by Edward Dodwell Esq. F.S.A &c., Rodwell and Martin, London Πηγή: Ίδρυµα Αικατερίνης Λασκαρίδη (www.laskaridou.gr). Θα µπορούσε, κάπως παρακινδυνευµένα, να υποστηρίξει κανείς, ότι αυτή η σκηνική εικόνα του παζαριού, της Νεράιδας του Κάστρου, µε τον πολύ µεγάλο αριθµό προσώπων επί σκηνής, εκτός από τον πίνακα, προσπαθεί, να αξιοποιήσει µια ακόµα κατάκτηση του θιάσου των Μάινινγκερ, η οποία επηρέασε βαθιά τον Αντουάν: την άρτια οργάνωση σκηνών µε πλήθος προσώπων, τις περιβόητες «σκηνές µαζών» του Δούκα. 31 Ο Ντόντγουελ είναι επίσης πιθανή πηγή του Καµπούρογλου για τις Καρυάτιδες του Ερεχθείου και για την όψη του Παρθενώνα στις αρχές του 19ου αιώνα. Στις ταξιδιωτικές περιγραφές των Ευρωπαίων, που είναι αυτόπτες µάρτυρες των υπό οθωµανική κυριαρχία Αθηναίων, στις ηθογραφικές ή µη διαθέσεις τους, αναζητά ο Καµπούρογλου µερικές από τις ψηφίδες που συνθέτουν θεµατικά και σκηνογραφικά τα έργα του. Σχεδόν αναπόφευκτα, ο συχνά εξιδανικευτικός τρόπος που είδαν οι περιηγητές την Ελλάδα, καθώς και οι ευρωπαϊκές εικαστικές σχολές που εκπροσωπούν, δηλαδή τα καλλιτεχνικά ρεύµατα της Εσπερίας, διαποτίζουν τις ποιητικές και αισθητικές αντιλήψεις του δραµατουργού. Η πρόσληψη όχι µόνο των ενδυµατολογικών συνηθειών µα και των ίδιων των χαρακτηριστικών των Ελλήνων διαµεσολαβείται από τέτοιου είδους αναπαραστάσεις. Οι 31 Στις παραστάσεις των Μάινινγκερ, ο Αντουάν θαύµαζε πάνω απ όλα την τέχνη της οργάνωσης των σκηνών πλήθους, την «ποιότητα του συνόλου», (ενδεικτικά Bablet 2008, 22).

9 θεωρίες της πρόσληψης έχουν πολλά να µας πουν γι αυτό. 32 Ας δούµε µερικά ενδεικτικά - διόλου εξαντλητικά- παραδείγµατα. 3. «Ελληνικός γάµος στην Αθήνα» του Louis Dupré. Voyage à Athènes et à Constantinople ou collection de portraits, de vues et de costumes grecs et ottomans peints sur les lieux, d`après nature, lithographiés et coloriés par L. Dupré, élève de David, Imprimerie de Dondey-Dupré, Paris [Αναδηµοσίευση: Μανώλης Βλάχος, Louis Dupré, Ολκός, Αθήνα 1994, σ. 141]. Πηγή: Ίδρυµα Αικατερίνης Λασκαρίδη (www.laskaridou.gr). Η νύφη που παρουσιάζεται στη Νεράιδα αντλεί το κοστούµι της από το πολυτελές λεύκωµα του ξακουστού Γάλλου ζωγράφου Λουί Ντυπρέ (Louis Dupré, ), αλλά και ο Μιχαήλ και η µάνα του η Όρσα και άλλα πρόσωπα του έργου βρίσκουν τα ενδυµατολογικά τους πρότυπα στον ίδιο καλλιτέχνη (Ενδεικτικά Angenot, Bessiere, Fokkema, Kushner 2010) 33 (Dupré 1825). Τον πολύτιµο τόµο, δερµατόδετο µε φύλλα παπύρου µεγάλων διαστάσεων (60Χ37cm) εξέτασα στην κεντρική Βιβλιοθήκη του ΑΠΘ και διαπίστωσα ότι αποτυπώνει µε εξαιρετική ακρίβεια λεπτοµέρειες της ενδυµασίας (καρφίτσες, ζώνες, περίτεχνα υφάσµατα, κ. ά.) και του περιβάλλοντος (εσωτερική και εξωτερική διακόσµηση αρχοντικών, αντικείµενα, κ. ά.). Εποµένως πράγµατι µπορεί να δώσει ακριβείς πληροφορίες σε έναν σκηνογράφο. Ο Ντυπρέ επισκέφθηκε την Ελλάδα το Φλεβάρη του 1819 µαζί µε τρεις Άγγλους περιηγητές. Συνέχισε στην Κωνσταντινούπολη και έφτασε στο Βουκουρέστι προσκεκληµένος του Μιχαήλ Σούτσου. Το ταξίδι του τελειώνει µε την άφιξη στη Ρώµη, τον Απρίλη του 1820 (Βλάχος 1994). Βλ. επίσης, στη βιβλιοθήκη

10 4. «Έλληνας ιερέας και Τούρκος» του Louis Dupré. Voyage à Athènes et à Constantinople ou collection de portraits, de vues et de costumes grecs et ottomans peints sur les lieux, d`après nature, lithographiés et coloriés par L.Dupré, élève de David, Imprimerie de Dondey-Dupré, Paris [Αναδηµοσίευση: Μανώλης Βλάχος, Louis Dupré, Ολκός, Αθήνα 1994, σ. 117]. Πηγή: Ίδρυµα Αικατερίνης Λασκαρίδη (www.laskaridou.gr). Για τη σκηνογραφία του προλόγου, στο Παιδοµάζωµα, η οποία πρέπει να παρουσιάζει µικρή πλατεία σε «απόκεντρο» συνοικία της Αθήνας, ο συγγραφέας παραπέµπει στο ίδιο λεύκωµα, από το οποίο αποσπά και παραθέτει την σχετική λιθογραφία «Δρόµος της Αθήνας» λιθογραφία του Louis Dupré. Voyage à Athènes et à Constantinople ou collection de portraits, de vues et de costumes grecs et ottomans peints sur les lieux, d`après nature, lithographiés et coloriés par L. Dupré, élève de David, Imprimerie de Dondey-Dupré, Paris Πηγή: «Δωρεά Τρικόγλου» Κεντρική Βιβλιοθήκη Αριστοτέλειου Πανεπιστήµιου Θεσσαλονίκης. Η εκ του µακρόθεν εικόνα της Ακρόπολης, του 1666, που απαιτεί η σκηνογραφία της ίδιας σκηνής, προϋποθέτει τη µατιά ενός ακόµα Γάλλου, του Ζακ Καρέυ (Jacques Carrey, του ΑΠΘ, (Dupré 18--;). Οι φωτογραφίες των τριών προσώπων Μιχαήλ, Όρσα και Νύφη από την παράσταση της Νεράιδας του Κάστρου, (εικ. 1), αποτυπώνουν την εξαιρετική οµοιότητα των κοστουµιών µε τους πίνακες του Ντυπρέ, εικ. 3 και (Καµπούρογλου 1896, 72), εικ. 5.

11 1726). 35 Του διάσηµου ζωγράφου, που επισκέπτεται την Οθωµανική αυτοκρατορία και την Αθήνα, και σχεδίασε τις µετώπες και άλλα γλυπτά του Παρθενώνα, λίγα χρόνια πριν το «Κάστρο» δεχτεί τα πυρά από τα κανόνια του Μοροζίνι. Δηλαδή είµαστε ξανά ακριβώς στην εποχή που τοποθετείται η δράση του έργου «Θέα της Ακρόπολης των Αθηνών το 1670)» του Jacques Carrey. Athènes au XVIIe siècle : dessins des sculptures du Parthénon attribués à J. Carrey et conservés à la Bibliothèque Nationale, accompagnés de vues et plans d'athènes et de l Acropole, publiés par Henri Omont. Ernest Leroux Éditeur, Paris Πηγή: «Δωρεά Τρικόγλου» Κεντρική Βιβλιοθήκη Αριστοτέλειου Πανεπιστήµιου Θεσσαλονίκης. Το τζαµί που χρειάζεται το πρώτο µέρος της δεύτερης πράξης του έργου, αντλείται «ως έχει», από το λεύκωµα του Φορµπέν (Louis Nicolas Philippe Auguste de Forbin, ), και η εικόνα παρατίθεται από τον Καµπούρογλου. 37 Στις σηµειώσεις της Νεράιδας διαβάζουµε, ότι από το παράθυρο του σπιτιού του Μιχαήλ θα φαίνεται η Ακρόπολη, όπως αποτυπώθηκε από τον Ντυπρέ, όταν ζωγράφισε τον πρόξενο Φωβέλ στο εργαστήριό του και ο πίνακας δεν ήταν πολύ δύσκολο να εντοπιστεί (Carrey 1898). Ο δερµατόδετος, πολυτελής τόµος, (50 cm) φυλάσσεται στην κεντρική Βιβλιοθήκη του ΑΠΘ, απ όπου αντλείται η εικ. 6. Ο Ζακ Καρέυ ήταν µαθητής του βασιλικού ζωγράφου Σαρλ Λε Μπρεν (Charles Le Brun), της αυλής του Λουδοβίκου ΙΔ. Με προτροπή του δασκάλου του συνόδευσε τον Γάλλο διπλωµάτη και συλλέκτη αρχαιοτήτων Σαρλ Ανρί Φρανσουά Ολιέ ντε Νουαντέλ (Charles-Henri-François Olier de Nointel), απεσταλµένο της Υψηλής Πύλης στην Κωνσταντινούπολη. Ο Καρέυ είχε αναλάβει να αντιγράψει πιστά τα σηµαντικά κτίρια και µνηµεία και σώζονται περίπου 500 σχέδια που του αποδίδονται (Bowie, Diether 1971). 36 (Καµπούρογλου 1896, 71). 37 (Καµπούρογλου 1896, 73). O Φορµπέν ταξίδεψε το 1817 στην Αθήνα. Το λεύκωµα που µνηµονεύει ο Καµπούρογλου είναι το Voyage dans le levant en 1817 et 1818, Imprimerie Royale, Παρίσι 1819 και εντοπίστηκε στην κεντρική βιβλιοθήκη του ΑΠΘ. Αναφορά στο Forbin υπάρχει και στη Νεράιδα του Κάστρου, (Καµπούρογλου χ.χ. [1925;], 111), εικ. 7.

12 7. «Η Ακρόπολη, όπως φαίνεται από την οικία του Προξένου της Γαλλίας κ. Fauvel» του Louis Dupré. Voyage à Athènes et à Constantinople ou collection de portraits, de vues et de costumes grecs et ottomans peints sur les lieux, d`après nature, lithographiés et coloriés par L.Dupré, élève de David, Imprimerie de Dondey-Dupré, Paris Πηγή: «Δωρεά Τρικόγλου» Κεντρική Βιβλιοθήκη Αριστοτέλειου Πανεπιστήµιου Θεσσαλονίκης. Ο Καµπούρογλου, ωστόσο, δεν προσηλώνεται αποκλειστικά στα λευκώµατα των Ευρωπαίων περιηγητών. Η σκηνογραφία της τρίτης πράξης στο Παιδοµάζωµα, µας λέει, ότι µπορεί να ληφθεί, «εκ του φυσικού» «Άποψη του λιµανιού του Πειραιά στην Αθήνα» του Le Roy. Les ruines des plus beaux monuments de la Grèce: ouvrage divisé en deux parties, où l'on considère, dans la première, ces monuments du côté de l'histoire; et dans la seconde, du côté de l'architecture, par M. Le Roy, H.L. Guérin & L.F. Delatour; [etc.], Paris Πηγή: «Δωρεά Τρικόγλου» Κεντρική Βιβλιοθήκη Αριστοτέλειου Πανεπιστήµιου Θεσσαλονίκης. 39 (Καµπούρογλου 1896, 74). Για να συµπληρώσει όµως αµέσως παρακάτω ότι η παραλία του Πειραιά πρέπει να παρασταθεί «βραχώδης και αγρία µετά τινων ερειπίων», και ότι µια τέτοια εικόνα του λιµανιού, µπορεί να αντλήσει ο «σκηνογράφος» από κάποιο πίνακα του Le Roy. Στην κεντρική Βιβλιοθήκη του ΑΠΘ εντόπισα τον, επίσης βαρύτιµο, τόµο των µέσων του 18ου αιώνα, µε χρυσοποίκιλτες σελίδες παπύρου (50 cm), (Le Roy 1758). Από αυτή την έκδοση αντλείται η εικ. 8.

13 Οι εικόνες, στη δραµατουργία και στις σκηνογραφικές σηµειώσεις συµπληρώνονται από τα οικογενειακά κειµήλια, από τα πορτρέτα του Αθηναίου παππού Άγγελου Σωτηριανού Γέροντα, από τις λαογραφικές παραµυθιακές αφηγήσεις της µητέρας Μαριάννας, καθώς και από τα προσωπικά βιώµατα, τις συνεχείς επιτόπιες έρευνες-αυτοψίες που διενεργεί ο ίδιος ο συγγραφέας, ακόµα και από τις φιγούρες συγχρόνων του ηθοποιών σε συγκεκριµένους ρόλους. 40 Ο δραµατουργός αγωνίζεται να συνθέσει ετερόκλητες, όσο και άκρως ενδιαφέρουσες τάσεις: την ιστορική πιστότητα του Μάινινγκεν µε τις ηθογραφικές ή ιδεαλιστικές διαθέσεις των περιηγητών, το λαογραφικό υλικό των προφορικών αφηγήσεων µε το ρεαλισµό της παρατήρησης της πραγµατικότητας. Προσπαθεί επίσης, να µπολιάσει τα έργα του µε σύµβολα, όπως η ιτιά, το δέντρο κάτω από το οποίο ξετυλίγεται µεγάλο µέρος της δράσης του δράµατος, Στην ιτιά από κάτω. Ένα σύµβολο όµως του «ρωµαίικου συβολισµού», όπως θα τον ονοµάσει, λίγα χρόνια αργότερα ο Ψυχάρης, για να τον διακρίνει από τον ευρωπαϊκό Συµβολισµό. 41 Στις σηµειώσεις που συνοδεύουν τα έργα, µερικές φορές, ακούγεται ακόµα κι ένας ψίθυρος Νατουραλισµού όπως η απαίτηση για αποτύπωση, στο Παιδοµάζωµα, µιας «κοινωνικής σελίδας». 42 Πόσο «νατουραλιστικό» όµως µπορεί να είναι το αποτέλεσµα; Για να δώσουµε µια στοιχειώδη απάντηση, αρκεί να αντιληφθούµε την εξιδανικευµένη εικόνα του Γιώτη, κεντρικού ήρωα του «ειδυλλιακού δράµατος» Στην ιτιά από κάτω, του οποίου η δράση µετακινείται από τις σελίδες της ιστορίας για να προσγειωθεί στην πραγµατικότητα. 43 Ο συγγραφέας τονίζει ότι πρόκειται για τον µοναδικό ποιµένα του έργου και µάλιστα για τον «εξηγευνισµένο» γιο «εναρέτου Μεγαρίτιδος». 44 Αρκεί να δούµε τις εξίσου ρετουσαρισµένες, ωραιοποιηµένες εικόνες του αγροτικού βίου, όπως περιγράφεται, καθοδόν για τα «ελληνικότατα» Μέγαρα, στο ίδιο έργο. Να προσέξουµε πως ο Καµπούρογλου διευκρινίζει 40 Όπως ο Μαξούτ της Νεράιδας από τον Ευάγγελο Παντόπουλο-Φυσέκη (Ριτσάτου :112). 41 (Ψυχάρης 1901, 58). Για τη σχέση του Ψυχάρη µε το θέατρο, βλ. (Πετράκου, και Πούχνερ 2005, ). Ο Επισκοπόπουλος, λίγες µέρες µετά την κριτική για την παράσταση της Ιτιάς, δηµοσιεύει εκτενές άρθρο, όπου σχολιάζει τον «Βράνδ» [Μπράντ του Ίψεν], Άστυ, , µετά την σκηνική επιτυχία του στο Βερολίνο και το Παρίσι. Η κριτική είναι χρήσιµη για να αντιληφθούµε την πρόσληψη από την εγχώρια λογιοσύνη των νεανικών -µη ρεαλιστικών- έργων του Ίψεν. 42 (Καµπούρογλου 1896, 5) 43 Στο εξώφυλλο σηµειώνεται ότι είναι «πρόχειρος έκδοσις». Το δράµα δεν διαθέτει, όπως τα άλλα δύο, πολυσέλιδες σηµειώσεις που λειτουργούν ως ιστορικές µαρτυρίες, για την τεκµηρίωση των γεγονότων της δράσης. Στην Ιτιά από κάτω, η Χρυσή µια γριά και τώρα τυφλή µάνα µε το µονάκριβο γιο της, το νεαρό ποιµένα Γιώτη, πορεύονται προς τον τόπο καταγωγής της, τα Μέγαρα, για να διεκδικήσουν την περιουσία που τους ανήκει. Έχουν µάθει ότι πέθαναν οι τρεις αδερφοί της Χρυσής, οι οποίοι την είχαν αποκληρώσει όταν ακολούθησε, παρά τις αντιρρήσεις τους, τον αγαπηµένο της, που ωστόσο χάθηκε πρόωρα. Στον δρόµο σταµατούν για να ξαποστάσουν σε µια ιτιά, το σηµαδιακό δέντρο όπου αγαπήθηκε η Χρυσή µε τον πατέρα του γιού της. Κάτω από το ίδιο δέντρο και µε τον ίδιο τρόπο θα αγαπηθεί ο Γιώτης µε µια µεγαρίτισσα κόρη, τη Δροσιά και παρά τα εµπόδια που βάζει ο αδερφός της µάνας του, ο πενηντάχρονος Μούρτος, ο οποίος διεκδικεί επίσης τη Δροσιά, η αυλαία θα πέσει µόνον όταν οι δυο νέοι έχουν εξασφαλίσει την ευχή της γριάς µάνας, λίγο πριν ξεψυχήσει «στην ιτιά από κάτω». 44 (Καµπούρογλου 1898, πρόλογος, χ.σ.)

14 ότι τοποθέτησε εκεί τη δράση, για να απαλλάξει τη σκηνή από τα αρβανίτικα φορέµατα των γυναικών. Έτσι, µπορούµε να συλλάβουµε πόσο µοιάζουν οι δραµατουργικές σκηνές του Καµπούρογλου, µε τα σχέδια και τους πίνακες από τα βιβλία του Πουκεβίλ (François Charles Hugues Laurent Pouqueville, ), του Στάκελµπεργκ (Otto Magnus von Stackelberg, ), του Ντυπρέ και των οµότεχνών τους τα ονόµατα µπορούµε να τα βρούµε στις σκηνογραφικές σηµειώσεις του. Αυτές οι εικόνες δεν µνηµονεύονται από το δραµατουργό, αλλά υποφώσκουν ολοφάνερα κάτω από τις γραµµές του δράµατος «Βοσκοί της Αρκαδίας» François Charles Hugues Laurent Pouqueville. Voyage de la Grèce, vol. I-VI:V, Deuxième édition..., Firmin Didot, Père et Fils, Paris Πηγή: Ίδρυµα Αικατερίνης Λασκαρίδη (www.laskaridou.gr). Ο συγγραφέας δεν αποκρύπτει τις πηγές του, απλά µάλλον έχει πειστεί και ο ίδιος, ότι ο ελληνικός αγροτικός βίος είναι όπως ακριβώς τον συνέλαβαν τα ιδεολογικά και αισθητικά φίλτρα των ευρωπαίων περιηγητών! Φίλτρα που επηρεάζουν βαθιά τα δραµατουργικά εργαλεία του συγγραφέα. Εξάλλου στα θεωρητικά του κείµενα, ειδικά όταν µιλάει για τη γλώσσα, καθιστά σαφές, ότι δεν του είναι καθόλου συµπαθείς οι «χυδαιότητες» της «στρούγγας» και ότι «οι δούλοι Έλληνες δεν ήσαν πάντες ποιµένες, όπως ουδέ σήµερον 45 Βλ. εικ. 9 και 10.

15 ευτυχώς οι ελεύθεροι πάντες». 46 Προφανώς ο Καµπούρογλου ακόµα κι όταν αφήνεται να παρασυρθεί από τον «συρµό» που δηµιούργησε η επιτυχία του Αγαπητικού της βοσκοπούλας του Κοροµηλά, δεν καταδέχεται τη σύγκριση µε τη Γκόλφω και τη Σκλάβα του τυφλού επαρχιώτη Περεσιάδη, ή µε τη Θυµιούλα τη Γαλαξιδιώτισσα του αγράµµατου κουρέα, Μελισσιώτη. 47 Και απορρίπτει µετά βδελυγµίας τις διαλέκτους και τα «τσοπάνικα τραφώµατα» µε φανερή διάθεση να συγκρουστεί µε τους «µαλλιαρούς», τους ακραίους δηµοτικιστές, αλλά και µε τους απαίδευτους δηµιουργούς, τόσο άκοµψων, και για τα γούστα του Καµπούρογλου, δραµατικών ειδυλλίων. 48 Αν θυµηθούµε ότι ο Γκόρκι, για να αποδώσει την ακραία νατουραλιστική ατµόσφαιρα στο καταγώγι που εκτυλίσσεται η δράση του Βυθού -γράφεται πάνω κάτω την ίδια εποχή- παρατήρησε και περιέγραψε µε ωµότητα, χωρίς καµιά διάθεση εξιδανίκευσης, τα άθλια υπόγεια «υπνωτήρια», όπου ζουν της γης οι κολασµένοι, 49 δεν χρειάζεται να προσθέσουµε ούτε µια λέξη για να αντιληφθούµε το χάσµα που χωρίζει τη «φέτα ζωής», που επιδίωξαν να τοποθετήσουν στο σανίδι οι Ευρωπαίοι Νατουραλιστές, από την εγχώρια δραµατουργία και για την περίπτωσή µας, από τα έργα του Καµπούρογλου. Μαζί µε τις γενναίες ρήξεις παραµένουν ανυποχώρητες οι συνέχειες 46 «Η Π α ν ε λ λ ή ν ι ο ς δ η µ ώ δ η ς γ λ ώ σ σ α η τότε γ λ ώ σ σ α τ ω ν π ό λ ε ω ν δεν περιέχει λέξεις συνθηµατικάς και νεκράς, ουδέ τύπους εσκωριασµένους, εισαγοµένους αυθαιρέτως και συνήθως εσφαλµένως υπό ηµιµαθών ως επί το πολύ λογίων ουδέ περιέχει εξ άλλου αηδείς και ακατανοήτους ιδιωτισµούς µικρών συνοικισµών είναι δ απηλλαγµένη, εντελώς και προπάντων, των χυδαιοτήτων της σ τ ρ ο ύ γ γ α ς, εντός της οποίας παραδόξως θέλουσι τινές ενδιαιτωµένην την κ α θ α ρ ά ν δηµώδη γλώσσαν, µη δυναµένην ατυχώς ούτω να υπερπηδήση τα τσοπάνικα τ ρ α φ ώ µ α τ α εντός των οποίων ευρίσκεται µεθ ωρισµένου κύκλου ιδεών π ε ρ ι µ α ν δ ρ ω µ έ ν η» (Καµπούρογλου 1896, 70-71). 47 Ο Ν. Επ[ισκοπόπουλος], «Στην ιτιά από κάτω», Άστυ, , µετά την παράσταση της Ιτιάς, επισηµαίνει ότι συγκρινόµενο µε τα «τερατώδη ειδύλλια και τα αγροτικά δράµατα, τα οποία εξεφούρνισεν η τελευταία τριετία» το έργο του Καµπούρογλου είναι «αριστούργηµα», αλλά «να είνε εν έργον ανώτερον από την Γκόλφω ή από την Θυµιούλαν, ή από την Σκλάβα, όταν έχη και τας ελαχίστας καλλιτεχνικάς αξιώσεις και τας µάλλον µετρίας βλέψεις έργου αρτίου, είνε αυτόχρηµα αποτυχία». Για την πλήρη καταγραφή των παραστάσεων των εν λόγω δραµατικών ειδυλλίων (Χατζηπανταζής 2012). Για τις τεχνοκριτικές αντιλήψεις του Επισκοπόπουλου, (Ματθιόπουλος, 2005, ). 48 Με αφορµή την παράσταση της Νεράιδας του Κάστρου και τον παράλληλο σχολιασµό της Γκόλφως του Σπυρίδωνος Περεσιάδη, διαβάζουµε: «Καλόν είνε, άλλως, άπαξ διά παντός να λεχθή, ότι ολίγες φουστανέλλες, µερικές γκλίτσες, µια βρύσι τρέχουσα νερό και ένα δυό βλαχοπούλες δεν αποτελούν το εθνικόν δράµα. Το εθνικόν δράµα αποτελεί η εθνική ψυχή, τα έργα δε τα παρουσιαζόµενα εις ηµάς ως ελληνικά είνε συνήθως φορτικώταται πλαστοπροσωπήσεις των ηρώων των υπερροµαντικών µυθιστορηµάτων, φουστανελλοφορούντων και φλυαρούντων κοινοτοπίας, αναµίκτους µετά χυδαιοτήτων του τελευταίου είδους», Δ. Κ., «Εις τα θέατρα», Το Άστυ, (Γκόρκι 1977). Οι σκηνικές οδηγίες του Γκόρκι στην πρώτη πράξη, περιγράφουν µε κάθε λεπτοµέρεια το σκηνικό. Ο Κ. Στανισλάβσκι (1980, τ. Β 405) σηµειώνει ότι στην προσπάθειά τους να αποδώσουν την ατµόσφαιρα του έργου, πήγαν µαζί µε τον Νεµίροβιτς Νταντσένκο και τους ηθοποιούς του Θεάτρου Τέχνης της Μόσχας σε ένα τέτοιο καταγώγι, στην Αγορά Χιτρώφ. Φωτογραφίες από αυτή την πρώτη παράσταση του 1902, που έκανε σε µια νύχτα διάσηµο τον συγγραφέα, βλ. στο πρόγραµµα του Εθνικού Θεάτρου 50 η θεατρική περίοδος , στην παράσταση του Βυθού, σε σκηνοθεσία Σπ. Ευαγγελάτου και µτφ. Γιώργου Σεβαστίκογλου, (ψηφιοποιηµένο αρχείο Εθνικού Θεάτρου www. nt-archive.gr).

16 10. «Μέγαρα» του Otto Magnus von Stackelberg. La Grèce. Vues pittoresques et topographiques, par O. M. Baron de Stackelberg, Chez I. F. D'Ostervald Éditeur, Paris Πηγή: «Δωρεά Τρικόγλου» Κεντρική Βιβλιοθήκη Αριστοτέλειου Πανεπιστήµιου Θεσσαλονίκης. Βιβλιογραφία Ανώνυµο: «Ο Κόσµος». Εστία ( ). Ανώνυµο: «Ο Λασσάνειος αγών. Οι βραβευθέντες». Τα Ολύµπια 25 ( ): Angenot, Marc - Bessière, Jean - Fokkema, Douwe - Kushner Eva (Επιµ.): Θεωρία της λογοτεχνίας. Προβλήµατα και προοπτικές. Αθήνα: Gutenberg Βλάχος, Μανώλης. Louis Dupré. Αθήνα: Ολκός Bablet, Denis: Ιστορία σύγχρονης σκηνοθεσίας. Τόµος Α : Θεσσαλονίκη: University Studio Press Bowie, Theodore Robert Diether, Thimme (επιµ): The Carrey drawing of the Parthenon sculptures. Bloomington, London: Indiana University Press Brockett, Oscar: History of the Theatre. Boston, London, etc.: Allyn and Bacon Γέροντας, Δηµήτριος: Δηµήτριος Γρ. Καµπούρογλου. Ο αναδροµάρης της Αττικής και της Αθήνας. Αθήνα: Βιβλιοπωλείο Διονυσίου Νότη Καραβία 1991 [1974]. Γεωργακάκη, Κωνστάντζα: «Θέατρο Αθηνών. Οι παραστάσεις στα χρόνια του Όθωνα». Παράβασις 2 (1998) Γκόρκι, Μαξίµ: Στο βυθό. Αθήνα-Γιάννινα: Δωδώνη Γλυτζουρής, Αντώνης: Η σκηνοθετική τέχνη στην Ελλάδα. Αθήνα: Ελληνικά Γράµµατα [Carrey, Jacques ]: Athènes au XVIIe siècle : dessins des sculptures du Parthénon attribués à J. Carrey et conservés à la Bibliothèque Nationale, accompagnés de vues et plans d'athènes et de l Acropole. Publiés par Henri Omont. Paris: Ernest Leroux Éditeur DeHart, Steven: The Meininger Theater Michigan: UMI Research Press [Dodwell, Edward]: Views in Greece, from Drawings by Edward Dodwell Esq. F.S.A. & c. London: London Rodwell and Martin 1819.

17 [Dupré, Louis]: Voyage à Athènes et à Constantinople ou collection de portraits, de vues et de costumes grecs et ottomans peints sur les lieux, d`après nature, lithographiés et coloriés par L. Dupré, élève de David. Paris: Imprimerie de Dondey-Dupré [Dupré, Louis]: Album Grec. Paris: H. Gache [18--;]. Επ[ισκοπόπουλος], Νικόλαος: «Στην ιτιά από κάτω». Άστυ ( ). Επισκοπόπουλος, Νικόλαος: «Βράνδ» [Μπράντ του Ίψεν]. Άστυ ( ). [Forbin, Compte de, Louis Nicolas Philippe Auguste]: Voyage dans le levant en 1817 et 1818, par M. le Compte de Forbin. Seconde Édition. Paris: de l Imprimerie Royale Ζωγράφου, Ευγενία: Ο ευλογηµένος Αθηναιογράφος Δηµήτρης Γρ. Καµπούρογλου: µια πρωτοποριακή µορφή. Η ζωή και το έργο του Αθήνα: Σύγχρονη Εποχή Καµπούρογλου, Δηµήτριος: Σκηνικά έργα Α : Το Παιδοµάζωµα, δραµάτιον εις πράξεις τρεις (ων η µια πρόλογος) και εις µέρη τέσσαρα. Βραβευθέν εις τον Ρετσίνειον Δραµατικόν Αγώνα του 1895, µετ εικόνων και ποικίλων σηµειώσεων. Αθήναι: Βιβλιοπωλείον Γρηγορίου Λάµπρου 1896 [anemi.lib.uoc.gr]. Καµπούρογλου, Δηµήτριος: Στην ιτιά από κάτω, δράµα ειδυλλιακόν, εις πράξεις τέσσαρας, [πρόχειρος έκδοσις εκ του χειρογράφου του υποβολέως εις ολίγα αντίτυπα, χάριν των ηθοποιών]. Αθήναι: Εκ του τυπογραφείου της Νοµικής 1898 [publiclibs.ypepth.gr]. Καµπούρογλου, Δηµήτριος: Η Νεράιδα του Κάστρου, δράµα εις πράξεις τέσσαρας, (Η σκηνή εις τας Αθήνας κατά τα έτη ). Αθήνα: Εκδοτικός Οίκος Δ.& Π. Δηµητράκου χ.χ. [1925;]. Καµπούρογλου, Δηµήτριος: Αποµνηµονεύµατα µιας µακράς ζωής Τόµος Α ( ). Αθήνα: Βιβλιοπωλείο Διονυσίου Νότη Καραβία Κίρις [Άδωνις Κύρου]: «Και ολίγη φιλολογία. Το παιδοµάζωµα. Εν απόγευµα µε τον ποιητήν». Εστία ( ). Κωνσταντινάκου, Παναγιώτα: Η σκηνογραφία στην Ελλάδα του Μεσοπολέµου. Αδηµοσίευτη Διδακτορική διατριβή. Τµήµα Θεάτρου. Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης [Le Roy]: Les ruines des plus beaux monuments de la Grèce: ouvrage divisé en deux parties, où l'on considère, dans la première, ces monuments du côté de l'histoire; et dans la seconde, du côté de l'architecture, par M. Le Roy. Paris: H.L. Guérin & L.F. Delatour; [etc.] Lichte, Erika Fisher: Ιστορία Ευρωπαϊκού Δράµατος και Θεάτρου. Τόµος 2. Αθήνα: Πλέθρον Ματθιόπουλος, Ευγένιος: Η τέχνη πτεροφυεί εν οδύνη. Η πρόσληψη του νεοροµαντισµού στην Ελλάδα. Αθήνα: Ποταµός Παπαγεωργίου, Κώστας: «Δηµήτριος Γρ. Καµπούρογλους». Στο: Η παλαιότερη πεζογραφία µας. Τόµος Ζ ( ). Αθήνα: Σοκόλης 1997: Παπανικολάου, Βάνια: Η συµβολή της Νέας Σκηνής στην εξέλιξη του νεοελληνικού θεάτρου. Αδηµοσίευτη διδακτορική διατριβή. Φιλοσοφική Σχολή. Πανεπιστήµιο Κρήτης. Ρέθυµνο Πετράκου, Κυριακή: Οι Θεατρικοί Διαγωνισµοί ( ). Αθήνα: Ελληνικά Γράµµατα Πετράκου, Κυριακή: «Η θεατρική αντίληψη του Ψυχάρη». Στο: Γ. Φαρίνου-Μαλαµατάρη (Επιµ.), Ο Ψυχάρης και η εποχή του. Ζητήµατα γλώσσας, λογοτεχνίας και πολιτισµού. Θεσσαλονίκη: Ινστιτούτο Νεοελληνικών Σπουδών 2005: Πούχνερ, Βάλτερ: «Τα τελευταία θεατρικά έργα του Γιάννη Ψυχάρη: Ένα σχόλιο», Στο: Γ. Φαρίνου-Μαλαµατάρη (Επιµ.), Ο Ψυχάρης και η εποχή του. Ζητήµατα γλώσσας, λογοτεχνίας και πολιτισµού. Θεσσαλονίκη: Ινστιτούτο Νεοελληνικών Σπουδών 2005:

18 Ριτσάτου, Κωνσταντίνα: «Η απαγωγή της Καρυάτιδας από τον Έλγιν και η µεταµόρφωσή της στη δραµατουργία της Μπελ Επόκ». Παράβασις 12 (2013): Ριτσάτου, Κωνσταντίνα: Με των Μουσών τον έρωτα. Ο Αλέξανδρος Ρίζος Ραγκαβής και το νεοελληνικό θέατρο. Ηράκλειο: Πανεπιστηµιακές Εκδόσεις Κρήτης Σιακκής, Ιωσήφ: Δ. Γ. Καµπούρογλου. Η ζωή και το έργο του. Αθήνα: Μορφωτικό Ίδρυµα Εθνικής Τραπέζης Σιµόπουλος, Κυριάκος: Ξένοι ταξιδιώτες στην Ελλάδα: δηµόσιος και ιδιωτικός βίος, λαϊκός πολιτισµός, εκκλησία και οικονοµική ζωή, από τα περιηγητικά χρονικά. Τόµος 2. Αθήνα: χ. ε Σιµόπουλος, Κυριάκος: Πώς είδαν οι ξένοι την Ελλάδα την Ελλάδα του 21: αποµνηµονεύµατα, χρονικά, ηµερολόγια, υποµνήµατα, αλληλογραφία εθελοντών, διπλωµατών, ειδικών απεσταλµένων, περιηγητών, πρακτόρων, κ. ά. Τόµοι 1-5. Αθήνα: χ. ε Σπάθης, Δηµήτρης: «Η εµφάνιση και καθιέρωση του µελοδράµατος στην ελληνική σκηνή». Στο: Σ. Πατσαλίδης Α. Νικολοπούλου (Επιµ.), Μελόδραµα. Ειδολογικοί και ιδεολογικοί µετασχηµατισµοί. Θεσσαλονίκη: University Studio Press 2001: Σταµατοπούλου - Βασιλάκου, Χρυσόθεµη: «Ελληνική βιβλιογραφία µονόπρακτων έργων του 19ου αιώνα». Παράβασις 4 (2002): Στανισλάβσκι, Κονσταντίν: Η ζωή µου στην Τέχνη. Τόµοι Α και Β. Αθήνα: Γκόνης Said, Edward: Οριενταλισµός. Αθήνα: Νεφέλη [Stackelberg, Baron de, O. M.]: La Grèce. Vues pittoresques et topographiques, par O. M. Baron de Stackelberg. Paris: Chez I. F. D'Ostervald Éditeur Τροβάς, Διονύσιος: Δηµήτριος Καµπούρογλους. Η ζωή και το έργο του. Αθήνα: Ι. Γ. Βασιλείου Χατζηπανταζής, Θόδωρος: Το Ελληνικό Ιστορικό Δράµα. Από τον 19 ο στον 20 ο αιώνα. Ηράκλειο: Πανεπιστηµιακές Εκδόσεις Κρήτης Χατζηπανταζής, Θόδωρος: Από του Νείλου µέχρι του Δουνάβεως. Τόµοι Β1-Β2. Ηράκλειο: Πανεπιστηµιακές Εκδόσεις Κρήτης Ψυχάρης, Γιάννης: Για το ρωµαίικο θέατρο: Ο Κυρούλης δράµα. Ο Γουανάκος κωµωδία. Αθήνα: Εστία Ηµερήσιος και περιοδικός τύπος Ακρόπολις, 7, 10, 12, 13, , 20, 21, και Άστυ, 1, 2, 8, 12, 16, και Εικονογραφηµένη Εστία, Εστία, 7, 8, 9, 10, 12, 25, και , 16, 17 και Εφηµερίς, 8, 9, 10, 14, και Καιροί, 8, 10, 11-8 και Παλιγγενεσία, 6, 8, Πρωία, 16 και Νέα Εστία. Τ. ΙΒ (1932).

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Το μάθημα της Θεατρικής Αγωγής θα διδάσκεται από φέτος στην Ε και Στ Δημοτικού. Πρόκειται για μάθημα βιωματικού χαρακτήρα, με κύριο

Διαβάστε περισσότερα

«Το Πορτοκάλι με την Περόνη» υλικό εργασίας

«Το Πορτοκάλι με την Περόνη» υλικό εργασίας «Το Πορτοκάλι με την Περόνη» υλικό εργασίας θεατρικές ασκήσεις και δημιουργικές δραστηριότητες Συμπεριλαμβάνεται CD με φωτογραφικό υλικό Το πορτοκάλι με την περόνη: υλικό εργασίας θεατρικές ασκήσεις και

Διαβάστε περισσότερα

Μακρυγιάννης: Αποµνηµονεύµατα (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου σσ. 185-188)

Μακρυγιάννης: Αποµνηµονεύµατα (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου σσ. 185-188) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Μακρυγιάννης: Αποµνηµονεύµατα (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου σσ. 185-188) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. α) Ποιες σκέψεις διατυπώνει ο Μακρυγιάννης στο εξεταζόµενο

Διαβάστε περισσότερα

Η καλλιέργεια της κριτικής ανάγνωσης µέσα από το µάθηµα της λογοτεχνίας

Η καλλιέργεια της κριτικής ανάγνωσης µέσα από το µάθηµα της λογοτεχνίας Η καλλιέργεια της κριτικής ανάγνωσης µέσα από το µάθηµα της λογοτεχνίας Η εµπειρία της χρήσης των «Αναγνωστικών Ηµερολογίων» στην Α Γυµνασίου της Βάλιας Λουτριανάκη Η χρήση αναγνωστικών ηµερολογίων (reading

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του Σολωμού. Το μεταφυσικό στοιχείο εντοπίζεται λόγου χάρη στο στίχο 54 όπου ανιχνεύουμε

Διαβάστε περισσότερα

109 Φιλολογίας Αθήνας

109 Φιλολογίας Αθήνας 109 Φιλολογίας Αθήνας Σκοπός Τα Τμήματα Φιλολογίας σκοπό έχουν να αναδεικνύουν επιστήμονες ικανούς να ερευνούν τον αρχαίο ελληνικό, βυζαντινό και νεοελληνικό κόσμο, όπως αυτός εκφράζεται μέσα από τα φιλολογικά,

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνος Θεοτόκης: Η Τιµή και το Χρήµα (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 108-120)

Κωνσταντίνος Θεοτόκης: Η Τιµή και το Χρήµα (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 108-120) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Κωνσταντίνος Θεοτόκης: Η Τιµή και το Χρήµα (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 108-120) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµ- µατολογικά

Διαβάστε περισσότερα

Νικηφόρου Βρεττάκου: «ύο µητέρες νοµίζουν πως είναι µόνες στον κόσµο» (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 253-254)

Νικηφόρου Βρεττάκου: «ύο µητέρες νοµίζουν πως είναι µόνες στον κόσµο» (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 253-254) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Νικηφόρου Βρεττάκου: «ύο µητέρες νοµίζουν πως είναι µόνες στον κόσµο» (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 253-254) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. Τι εκφράζει

Διαβάστε περισσότερα

Διήμερο σεμινάριο. Εισαγωγή στη θεατρική Σκηνοθεσία. Bar theater

Διήμερο σεμινάριο. Εισαγωγή στη θεατρική Σκηνοθεσία. Bar theater Διήμερο σεμινάριο Εισαγωγή στη θεατρική Σκηνοθεσία Bar theater & Γιατί η υποκριτική είναι Τέχνη Σάββατο και Κυριακή 19 και 20 Οκτωβρίου 2013 στην αίθουσα του ''Θυρεάτη''(παραπλεύρως Αφων Καρκούλη) Έναρξη

Διαβάστε περισσότερα

15/9/2009. 1880 ποίηση & πεζογραφία στρέφονται προς νέες κατευθύνσεις Νέα εκφραστικά μέσα

15/9/2009. 1880 ποίηση & πεζογραφία στρέφονται προς νέες κατευθύνσεις Νέα εκφραστικά μέσα Νέα Αθηναϊκή Σχολή Λογοτεχνία Β Λυκείου Εισαγωγή Επιμέλεια: Τ. Γιακουμάτου www.netschoolbook.gr 1880 ποίηση & πεζογραφία στρέφονται προς νέες κατευθύνσεις Νέα εκφραστικά μέσα Εσωτερική αναδιάρθρωση κράτους-στόχος

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλο δραστηριοτήτων 4 ης τηλεδιάσκεψης

Φύλλο δραστηριοτήτων 4 ης τηλεδιάσκεψης Φύλλο δραστηριοτήτων 4 ης τηλεδιάσκεψης Οµάδα... Ονόµατα::...... ραστηριότητα 1 η Από το βιβλίο Ιστορίας της Νεότερης Ελλάδας χάθηκε το κεφάλαιο του Μικρασιατικού πολέµου. Εσείς αναλαµβάνετε να το γράψετε.

Διαβάστε περισσότερα

Γεννήθηκε το 1883 στο Ηράκλειο της Κρήτης Υπήρξε φιλόσοφος, ποιητής, θεατρικός συγγραφέας Έργα: µυθιστορήµατα, ποίηση, θεατρικά,

Γεννήθηκε το 1883 στο Ηράκλειο της Κρήτης Υπήρξε φιλόσοφος, ποιητής, θεατρικός συγγραφέας Έργα: µυθιστορήµατα, ποίηση, θεατρικά, http://www.amis-kazantzaki.gr./ Γεννήθηκε το 1883 στο Ηράκλειο της Κρήτης Υπήρξε φιλόσοφος, ποιητής, θεατρικός συγγραφέας Έργα: µυθιστορήµατα, ποίηση, θεατρικά, ταξιδιωτικά Τα πιο γνωστά του έργα: Αναφορά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΕΡΙΟ ΟΥ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ - ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2014

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΕΡΙΟ ΟΥ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ - ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2014 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΕΡΙΟ ΟΥ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ - ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2014 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΩΡΑ ΜΑΘΗΜΑ ΑΙΘΟΥΣΕΣ ΕΞ/ΝΟ Υπ./ Επ. ΕΥΤΕΡΑ 27/1 Αγγλικά Ι Β1, Β2, Βσ 1 ο (επιλ) Ι ΑΣΚΩΝ (Επιτηρητές) Σπηλιοπούλου Χορολογία στον χορό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Περίληψη ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Α. Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόµενο του κειµένου σε 100-120 λέξεις χωρίς δικά σας σχόλια. Το κείµενο αναφέρεται στις επιπτώσεις της

Διαβάστε περισσότερα

Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ «ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΖΟΥΣΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ»

Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ «ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΖΟΥΣΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ» Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ «ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΖΟΥΣΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ» Ειρηάννα Δραγώνα Θεατροπαιδαγωγός- Εμψυχώτρια Θεάτρου [ Το κείμενο βασίστηκε στις

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΥΣΕΙΟ ΛΑΪΚΗΣ ΤΕΧΝΗΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΔΟΣΗΣ «ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΧΑΤΖΗΜΙΧΑΛΗ» Αγγελικής Χατζημιχάλη 6, Πλάκα, τηλ. 2103243987

ΜΟΥΣΕΙΟ ΛΑΪΚΗΣ ΤΕΧΝΗΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΔΟΣΗΣ «ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΧΑΤΖΗΜΙΧΑΛΗ» Αγγελικής Χατζημιχάλη 6, Πλάκα, τηλ. 2103243987 ΜΟΥΣΕΙΟ ΛΑΪΚΗΣ ΤΕΧΝΗΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΔΟΣΗΣ «ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΧΑΤΖΗΜΙΧΑΛΗ» Αγγελικής Χατζημιχάλη 6, Πλάκα, τηλ. 2103243987 Εκπαιδευτικά προγράμματα μουσειακής αγωγής για σχολικές ομάδες Σχολικό έτος 2015 2016 Οι εξειδικευμένες

Διαβάστε περισσότερα

ΘΟΡΙΚ Α Ν.Π.Δ.Δ. ΘΟΡΙΚΟΣ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ 2014

ΘΟΡΙΚ Α Ν.Π.Δ.Δ. ΘΟΡΙΚΟΣ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ 2014 ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΔΗΜΟΥ ΛΑΥΡΕΩΤΙΚΗΣ ΘΟΡΙΚ Α Ν.Π.Δ.Δ. ΘΟΡΙΚΟΣ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ 2014 Ο ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣΛΑΥΡΙΟΥ «Η ΜΙΚΡΑΣΙΑ» αναβιώνει το έθιμο του Κλήδονα και τις φωτιές του Αϊ Γιάννη. Σάββατο 21 Ιουνίου 2014 - Ώρα

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 7. Kλασική Εποχή. Οι Τέχνες και τα Γράμματα

Κεφάλαιο 7. Kλασική Εποχή. Οι Τέχνες και τα Γράμματα Κεφάλαιο 7 Kλασική Εποχή Οι Τέχνες και τα Γράμματα Στόχοι: Mε το τέλος της ενότητας οι μαθητές να είναι σε θέση να διαπιστώσουν τον ιδιαίτερο χαρακτήρα της ελληνικής τέχνης σε συνδυασμό με τις πολιτικές

Διαβάστε περισσότερα

Γρηγόριος Ξενόπουλος, απόπειρα παρουσίασης της ζωής και του έργου του.

Γρηγόριος Ξενόπουλος, απόπειρα παρουσίασης της ζωής και του έργου του. Γρηγόριος Ξενόπουλος, απόπειρα παρουσίασης της ζωής και του έργου του. Στοιχεία για τη ζωή του Ο Γ. Ξενόπουλος γεννήθηκε στο Φανάρι της Κωνσταντινούπολης το 1867 και πέθανε στην Αθήνα το 1951. Καταγόταν

Διαβάστε περισσότερα

2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός

2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός κεφάλαιο 6 ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΩΣΗ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗΣ ΚΑΙ ΤΙΣ ΑΝΑΚΑΛΥΨΕΙΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΧΩΡΩΝ ΩΣ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΗΣ ΒΕΣΤΦΑΛΙΑΣ (1453-1648) 2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός Ορισμός Πρόκειται για μια γενικότερη πνευματική

Διαβάστε περισσότερα

Ειδικά θέματα αρχιτεκτονικής μορφολογίας. Κατεύθυνση Α: Σκηνογραφία, Ιστορική προσέγγιση

Ειδικά θέματα αρχιτεκτονικής μορφολογίας. Κατεύθυνση Α: Σκηνογραφία, Ιστορική προσέγγιση Ειδικά θέματα αρχιτεκτονικής μορφολογίας Κατεύθυνση Α: Σκηνογραφία, Ιστορική προσέγγιση Υπεύθυνος Καθηγητής: Σ. Γυφτόπουλος Σπουδάστριες: Χ. Τζοβλά, Χ. Χαρατσάρη Το θέατρο αποτελεί μια επικοινωνιακή

Διαβάστε περισσότερα

ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ Γ. ΜΠΛΕΣΙΟΣ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ

ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ Γ. ΜΠΛΕΣΙΟΣ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Oνοματεπώνυμο: Αθανάσιος Μπλέσιος Βαθμίδα: Επίκουρος καθηγητής ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ Γ. ΜΠΛΕΣΙΟΣ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Γνωστικό αντικείμενο: Νεοελληνικό θέατρο σε σύνδεση με τη λογοτεχνία Ερευνητικά ενδιαφέροντα: Νεοελληνική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Μόνο με το αίσθημα μπορείς να διδάξεις. Αν καθήσεις στην έδρα η ποίηση θα φύγει από το παράθυρο. «Κώστας Μόντης» Βασικές αρχές: 1) Το λογοτεχνικό

Διαβάστε περισσότερα

Η Γυναίκα στην Αρχαία Αθήνα. Χουτουρίδου Κλαούντια, καθ. κλ. ΠΕ07

Η Γυναίκα στην Αρχαία Αθήνα. Χουτουρίδου Κλαούντια, καθ. κλ. ΠΕ07 Η Γυναίκα στην Αρχαία Αθήνα Χουτουρίδου Κλαούντια, καθ. κλ. ΠΕ07 Η ιδέα Η θέση και ο ρόλος της γυναίκας στο κοινωνικό σύνολο διαφοροποιείται από κοινωνία σε κοινωνία και από εποχή σε εποχή. Είναι πολύ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΟ ΟΙ ΑΡΕΤΕΣ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ

ΚΕΙΜΕΝΟ ΟΙ ΑΡΕΤΕΣ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A') ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΡΙΤΗ 22 ΜΑΪΟΥ 2012 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΕΙΜΕΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνιοι Μαθητικοί Καλλιτεχνικοί Αγώνες 2006 ΑΓΩΝΕΣ ΧΟΡΟΥ 2006

Πανελλήνιοι Μαθητικοί Καλλιτεχνικοί Αγώνες 2006 ΑΓΩΝΕΣ ΧΟΡΟΥ 2006 Πανελλήνιοι Μαθητικοί Καλλιτεχνικοί Αγώνες 2006 ΑΓΩΝΕΣ ΧΟΡΟΥ 2006 1 ΑΓΩΝΕΣ ΧΟΡΟΥ Α ) Οι Αγώνες Χορού περιλαµβάνουν τρεις κύριους τοµείς : Αγώνες Ελληνικών Παραδοσιακών χορών. Αγώνες Κλασικού Μπαλέτου.

Διαβάστε περισσότερα

Η ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΗΣ ALPHA BANK

Η ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΗΣ ALPHA BANK Η ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΗΣ ALPHA BANK Η σηµερινή φυσιογνωµία της Βιβλιοθήκης της Alpha Βank διαµορφώθηκε µετά το 2000 µε τη συγχώνευση της Alpha Τραπέζης Πίστεως µε την Ιονική Τράπεζα. Τότε και οι Βιβλιοθήκες των

Διαβάστε περισσότερα

Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2

Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2 Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2 Συνέντευξη στη Μαίρη Γκαζιάνη «Τελικά οι σύγχρονοι Έλληνες φέρουμε στο αίμα μας το dna των αρχαίων προγόνων

Διαβάστε περισσότερα

OPΓANΩΣH: ΠOΛITIΣTIKOΣ ΣYΛΛOΓOΣ ΓEPΓEPHΣ. Στο Pούβα... Γιορτές της φύσης & των ανθρώπων! Γιορτές της φύσης. & των ανθρώπων!

OPΓANΩΣH: ΠOΛITIΣTIKOΣ ΣYΛΛOΓOΣ ΓEPΓEPHΣ. Στο Pούβα... Γιορτές της φύσης & των ανθρώπων! Γιορτές της φύσης. & των ανθρώπων! OPΓANΩΣH: ΠOΛITIΣTIKOΣ ΣYΛΛOΓOΣ ΓEPΓEPHΣ Στο Pούβα... Γιορτές της φύσης Γιορτές της φύσης & των ανθρώπων! & των ανθρώπων! συνδιοργάνωση Kαλοκαίρι 2012 ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΓΕΡΓΕΡΗΣ Και να αδερφέ μου που

Διαβάστε περισσότερα

Περπατώντας τις εποχές του Βυζαντίου

Περπατώντας τις εποχές του Βυζαντίου Στην Αγορά των αρχαίων Αθηναίων (με τον Κ. Βέτση), Γνώση, Αθήνα 19893, Καλειδοσκόπιο, Αθήνα 20064 (έκδοση αναθεωρημένη και εμπλουτισμένη) Αρχαιολογία Ένα ταξίδι στο παρελθόν, οδηγός για παιδιά, Κέδρος,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ ΓΙΑ ΥΠΟΒΟΛΗ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ ΑΠΟ ΤΑ ΚΥΠΡΙΑΚΑ ΘΕΑΤΡΙΚΑ ΣΧΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΣΤΟ «ΔΙΕΘΝΕΣ ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΑΡΧΑΙΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΔΡΑΜΑΤΟΣ 2016»

ΟΡΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ ΓΙΑ ΥΠΟΒΟΛΗ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ ΑΠΟ ΤΑ ΚΥΠΡΙΑΚΑ ΘΕΑΤΡΙΚΑ ΣΧΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΣΤΟ «ΔΙΕΘΝΕΣ ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΑΡΧΑΙΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΔΡΑΜΑΤΟΣ 2016» ΟΡΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ ΓΙΑ ΥΠΟΒΟΛΗ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ ΑΠΟ ΤΑ ΚΥΠΡΙΑΚΑ ΘΕΑΤΡΙΚΑ ΣΧΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΣΤΟ «ΔΙΕΘΝΕΣ ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΑΡΧΑΙΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΔΡΑΜΑΤΟΣ 2016» Οι Πολιτιστικές Υπηρεσίες του Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού,

Διαβάστε περισσότερα

Καλύτερη-Βαθύτερη γνωριμία με την τέχνη της λογοτεχνίας. Ενδελεχής μελέτη της σχέσης λογοτεχνίας και κινηματογράφου.

Καλύτερη-Βαθύτερη γνωριμία με την τέχνη της λογοτεχνίας. Ενδελεχής μελέτη της σχέσης λογοτεχνίας και κινηματογράφου. Καλύτερη-Βαθύτερη γνωριμία με την τέχνη της λογοτεχνίας. Ενδελεχής μελέτη της σχέσης λογοτεχνίας και κινηματογράφου. Εύρεση κοινών στοιχείων των δύο αυτών μορφών τέχνης. Είναι κλασσικό βιβλίο. Ενδιαφέρουσα

Διαβάστε περισσότερα

Διάρκεια: 2Χ80 Προτεινόμενη τάξη: Δ -Στ Εισηγήτρια: Χάρις Πολυκάρπου

Διάρκεια: 2Χ80 Προτεινόμενη τάξη: Δ -Στ Εισηγήτρια: Χάρις Πολυκάρπου ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Θεατρικό Εργαστήρι: Δημιουργία δραματικών πλαισίων με αφορμή μαθηματικές έννοιες. Ανάπτυξη ικανοτήτων για επικοινωνία μέσω του θεάτρου και του δράματος. Ειδικότερα αναφορικά με τις παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ - ΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ

ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ - ΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ - ΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ Υπάρχει µεγάλη ποικιλία θεµάτων που θα µπορούσαν να δοθούν ως συνθετικές δηµιουργικές εργασίες. Όποιο θέµα όµως και να δοθεί, θα ήταν καλό να έχει ως στόχο τη στροφή του

Διαβάστε περισσότερα

Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη

Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη Θεατρικές Παραστάσεις στα νησιά του Βορείου Αιγαίου Λήμνος, Λέσβος, Χίος Καλοκαίρι 2014 «Ένα τραγούδι γυρεύουμε. Το τραγούδι των τραγουδιών καρτερούμε. Το τραγούδι

Διαβάστε περισσότερα

Αναλυτικό Πρόγραµµα Σπουδών του Μαθήµατος. Α Τάξη 1 ου Κύκλου Τ.Ε.Ε. 2 ώρες /εβδοµάδα. Αθήνα, Απρίλιος 2001

Αναλυτικό Πρόγραµµα Σπουδών του Μαθήµατος. Α Τάξη 1 ου Κύκλου Τ.Ε.Ε. 2 ώρες /εβδοµάδα. Αθήνα, Απρίλιος 2001 Αναλυτικό Πρόγραµµα Σπουδών του Μαθήµατος Α Τάξη 1 ου Κύκλου Τ.Ε.Ε. 2 ώρες /εβδοµάδα Αθήνα, Απρίλιος 2001 Σελίδα 1 από 8 Μάθηµα: «Ιστορία Ενδυµασίας Ι». Α. ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Το µάθηµα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ 2013

ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ 2013 ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ 2013 ΔΗΜΟΣ ΒΟΡΕΙΑΣ ΚΥΝΟΥΡΙΑΣ ΣΑΒΒΑΤΟ 6 ΙΟΥΛΙΟΥ 2013, ώρα 20:30 «Ο Καραγκιόζης Πειρατής» ΑΠΟ ΤΟ ΘΕΑΤΡΟ ΣΚΙΩΝ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ 7 ΙΟΥΛΙΟΥ 2013, ώρα 21:30 ΚΑΛΟΚΑΙΡΙΝΗ ΣΥΝΑΥΛΙΑ με θέμα

Διαβάστε περισσότερα

Όμιλος Παραμύθι και Αφήγηση. Βασιλική Αντωνογιάννη Δασκάλα. Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Φλώρινας. bantonog@yahoo.gr

Όμιλος Παραμύθι και Αφήγηση. Βασιλική Αντωνογιάννη Δασκάλα. Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Φλώρινας. bantonog@yahoo.gr Όμιλος Παραμύθι και Αφήγηση Βασιλική Αντωνογιάννη Δασκάλα Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Φλώρινας bantonog@yahoo.gr Εισαγωγή Τίτλος: «Παραμύθι και Αφήγηση» Υλοποίηση: στο πλαίσιο του νέου θεσμού

Διαβάστε περισσότερα

Λεωφ. Μακαρίου & Παπανικολή 3, 1077 Λευκωσία, Κύπρος. τηλ: +357 22 751325. www.art.com.cy

Λεωφ. Μακαρίου & Παπανικολή 3, 1077 Λευκωσία, Κύπρος. τηλ: +357 22 751325. www.art.com.cy Alpha Gallery Λεωφ. Μακαρίου & Παπανικολή 3, 1077 Λευκωσία, Κύπρος τηλ: +357 22 751325 www.art.com.cy À π ƒ Εξώφυλλο ΟΘεόδωρος Κολοκοτρώνης 100x70 εκ. Απέναντι Σελίδα Ο Κατσαντώνης οδηγείται στα Γιάννενα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 1.Α. Ο ρόλος και η λειτουργία του Προλόγου ως δομικό στοιχείο της τραγωδίας: Ο πρόλογος μιας τραγωδίας αποτελεί τα πρώτο από τα απαγγελλόμενα μέρη και εκτελείται από τους

Διαβάστε περισσότερα

II29 Θεωρία της Ιστορίας

II29 Θεωρία της Ιστορίας II29 Θεωρία της Ιστορίας Ενότητα 15: Αντώνης Λιάκος Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Ιστορίας - Αρχαιολογίας Τί κοινό έχουν; 2 Το παρόν στο παρελθόν 1 Raphael Samuel, Theatres of memory. Past and Present in contemporary

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία ΕΙΣΑΓΩΓΗ Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία Ενδεικτικοί διδακτικοί στόχοι Οι διδακτικοί στόχοι για τη διδασκαλία της εισαγωγής προσδιορίζονται στο βιβλίο για τον καθηγητή, Αρχαίοι Έλληνες Ιστοριογράφοι,

Διαβάστε περισσότερα

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Περιγραφή εργαστηρίου Οι ιστορίες είναι γεγονότα ζωής ή του μυαλού ή μήπως απλώς

Διαβάστε περισσότερα

Εκλογή σε µία θέση Λέκτορα µε γνωστικό αντικείµενο «Θεατρολογία-

Εκλογή σε µία θέση Λέκτορα µε γνωστικό αντικείµενο «Θεατρολογία- Εκλογή σε µία θέση Λέκτορα µε γνωστικό αντικείµενο «Θεατρολογία- Αρχαίο Θέατρο : Ιστορία και Παράσταση» (Συγκροτήθηκε στην 4 η / 8-12-2009 Γενική Συνέλευση Ειδικής Σύνθεσης, σύµφωνα µε το άρθρο 24 παραγρ.

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Κηπουρός ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΑΝΑΚΤΟΡΙΚΟ ΣΥΓΚΡΟΤΗΜΑ ΔΙΔΥΜΟΤΕΙΧΟΥ Θράκη 2006, Ιστορικό Ανακτορικό Συγκρότημα Διδυμοτείχου

Χρήστος Κηπουρός ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΑΝΑΚΤΟΡΙΚΟ ΣΥΓΚΡΟΤΗΜΑ ΔΙΔΥΜΟΤΕΙΧΟΥ Θράκη 2006, Ιστορικό Ανακτορικό Συγκρότημα Διδυμοτείχου Ιστορικό Ανακτορικό Συγκρότημα Διδυμοτείχου 1 ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΑΝΑΚΤΟΡΙΚΟ ΣΥΓΚΡΟΤΗΜΑ ΔΙΔΥΜΟΤΕΙΧΟΥ Copyright 2006, Χρήστος Κηπουρός Μαυρομιχάλη 13 Διδυμότειχο xkipuros@otenet.gr Ιστορικό Ανακτορικό Συγκρότημα Διδυμοτείχου

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡXAIA ΕΛΛΗΝΙΚH ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ- ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ

ΑΡXAIA ΕΛΛΗΝΙΚH ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ- ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Πράξη «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ, στους Άξονες Προτεραιότητας 1,2,3, -Οριζόντια Πράξη», ΑΡXAIA ΕΛΛΗΝΙΚH ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ- ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Δρ. Χαρά Κοσεγιάν Οκτώβρης 2011 Βασική

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΑΘΛΗΣΗΣ & ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΗΜΟΥ ΚΟΡΥΔΑΛΛΟΥ

ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΑΘΛΗΣΗΣ & ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΗΜΟΥ ΚΟΡΥΔΑΛΛΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΑΘΛΗΣΗΣ & ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΗΜΟΥ ΚΟΡΥΔΑΛΛΟΥ ΙΟΥΝΙΟΣ ΙΟΥΛΙΟΣ 2013 πάμε θέατρο Προπώληση Για το «Πάμε θέατρο» η προπώληση των εισιτηρίων καθώς και το κόστος μεταφοράς με το πούλμαν θα γίνεται στη γραμματεία

Διαβάστε περισσότερα

Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου

Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου Είδος διδακτικής πρακτικής: project, ομαδοσυνεργατική διδασκαλία Προτεινόμενη διάρκεια: 20 ώρες Εισαγωγικές παρατηρήσεις Η διδακτική ενότητα «Τα φύλα στη λογοτεχνία»

Διαβάστε περισσότερα

Έρικα Τζαγκαράκη. Τα Ηλιοβασιλέματα. της μικρής. Σταματίας

Έρικα Τζαγκαράκη. Τα Ηλιοβασιλέματα. της μικρής. Σταματίας Έρικα Τζαγκαράκη Τα Ηλιοβασιλέματα της μικρής Σταματίας στην μικρη Ριτζάκη Σταματία-Σπυριδούλα Τα Ηλιοβασιλέματα της μικρής Σταματίας ISBN: 978-618-81493-0-4 Έρικα Τζαγκαράκη Θεσσαλονίκη 2014 Έρικα Τζαγκαράκη

Διαβάστε περισσότερα

Βιτσέντζου Κορνάρου: Ερωτόκριτος β. [Ήρθεν η ώρα κι ο καιρός] (στίχοι 767-818) (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 80-82)

Βιτσέντζου Κορνάρου: Ερωτόκριτος β. [Ήρθεν η ώρα κι ο καιρός] (στίχοι 767-818) (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 80-82) 1. KEIMENO Βιτσέντζου Κορνάρου: Ερωτόκριτος β. [Ήρθεν η ώρα κι ο καιρός] (στίχοι 767-818) (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 80-82) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. Σε ποιο

Διαβάστε περισσότερα

αναδιπλώσεις της μορφής και της ύλης

αναδιπλώσεις της μορφής και της ύλης αναδιπλώσεις της μορφής και της ύλης ζωγραφική - κόσμημα Η Ρουμπίνα Σαρελάκου γεννήθηκε στην Αθήνα το 1950. Αρχικά μαθήτευσε κοντά στους ζωγράφους Π. Σαραφιανό, Ν.Νικολάου και Γ. Μόραλη. Τελείωσε το Εργαστήριο

Διαβάστε περισσότερα

«Το Παραμύθι της Μουσικής» κυκλοφορεί και σε γραφή Braille από το Φάρο Τυφλών. Πληροφορίες στο τηλέφωνο: 210 94 15 222.

«Το Παραμύθι της Μουσικής» κυκλοφορεί και σε γραφή Braille από το Φάρο Τυφλών. Πληροφορίες στο τηλέφωνο: 210 94 15 222. «Το Παραμύθι της Μουσικής» κυκλοφορεί και σε γραφή Braille από το Φάρο Τυφλών. Πληροφορίες στο τηλέφωνο: 210 94 15 222. Από το Σεπτέμβριο του 2008 «Tο Παραμύθι της Μουσικής» κυκλοφορεί και σε cd από τις

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό Φαινόμενο στη Γεωργιανή Τέχνη

Ελληνικό Φαινόμενο στη Γεωργιανή Τέχνη Ελληνικό Φαινόμενο στη Γεωργιανή Τέχνη NINO BADASHVILI Φιλόλογος Γεωργία Με την ευκαιρία της Συνάντησης, θα ήθελα να επισημάνω κάποια ίσως άγνωστα στοιχεία που είναι ιστορικά ορόσημα στις ελληνογεωργιανές

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ , ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Λ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΑΝΤΑ ΚΑΤΣΙΚΗ - ΓΚΙΒΑΛΟΤ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΠΟΡΕΙΑ ΑΘΗΝΑ 2001 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η οριοθέτηση της παιδικής λογοτεχνίας σε σχέση με την

Διαβάστε περισσότερα

Ελισάβετ Μουτζά(ν) Μαρτινέγκου «Αυτοβιογραφία»

Ελισάβετ Μουτζά(ν) Μαρτινέγκου «Αυτοβιογραφία» Ελισάβετ Μουτζά(ν) Μαρτινέγκου «Αυτοβιογραφία» Η πρώτη Ελληνίδα συγγραφέας γεννήθηκε στη Ζάκυνθο το 1801 Είχε ιδιαίτερη έφεση στα γράµµατα και κατάφερε να µορφωθεί σχεδόν µόνη της Ξεχωρίζει από τους δασκάλους

Διαβάστε περισσότερα

Β2. α) 1 ος τρόπος πειθούς: Επίκληση στη λογική Μέσο πειθούς: Επιχείρημα («Να γιατί η αρχαία τέχνη ελευθερίας»)

Β2. α) 1 ος τρόπος πειθούς: Επίκληση στη λογική Μέσο πειθούς: Επιχείρημα («Να γιατί η αρχαία τέχνη ελευθερίας») Α1. ΠΕΡΙΛΗΨΗ Το κείμενο πραγματεύεται το διαχρονικό ρόλο και τη συμβολή της αρχαίας ελληνικής τέχνης σε παγκόσμια κλίμακα. Αρχικά, επισημαίνεται ότι ο καλλιτέχνης προσπαθεί μέσω της τέχνης να αποστασιοποιηθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΕΡΩΤΕΥΟΝΤΑΙ ΣΤΗ ΒΕΡΟΝΑ; Μικρός οδηγός για δραστηριότητες μελέτης κινηματογραφικών μεταφορών από θεατρικά έργα του Σαίξπηρ

ΠΩΣ ΕΡΩΤΕΥΟΝΤΑΙ ΣΤΗ ΒΕΡΟΝΑ; Μικρός οδηγός για δραστηριότητες μελέτης κινηματογραφικών μεταφορών από θεατρικά έργα του Σαίξπηρ ΠΩΣ ΕΡΩΤΕΥΟΝΤΑΙ ΣΤΗ ΒΕΡΟΝΑ; Μικρός οδηγός για δραστηριότητες μελέτης κινηματογραφικών μεταφορών από θεατρικά έργα του Σαίξπηρ αρχική εκδοχή: Θεοδωρίδης Μ. (2006), «Πώς ερωτεύονται στη Βερόνα; σκέψεις για

Διαβάστε περισσότερα

Ο "Παραμυθάς" Νίκος Πιλάβιος στα Χανιά

Ο Παραμυθάς Νίκος Πιλάβιος στα Χανιά Ο "Παραμυθάς" Νίκος Πιλάβιος στα Χανιά 18 Ιαν 2014 Χανιά (18/1), Σταλός (19/1), Χανιά 18.01 έως 19.01 Ο "Παραμυθάς" Νίκος Πιλάβιος στα Χανιά Ο Παραμυθάς των παιδικών μας χρόνων έρχεται στην Κρήτη Όταν

Διαβάστε περισσότερα

Βίος και Πολιτεία του Αλέξη Ζορμπά

Βίος και Πολιτεία του Αλέξη Ζορμπά Βίος και Πολιτεία του Αλέξη Ζορμπά Καλλιτεχνική επιμέλεια εξωφύλλου ΝΙΚΟΣ ΜΑΘΙΟΥΔΑΚΗΣ Σχεδιασμός & δημιουργία εξωφύλλου ΓΙΩΡΓΟΣ ΜΑΚΡΑΚΗΣ [www.alpha2.gr] ISBN έντυπης έκδοσης: 978-960-7948-46-5 ISBN ηλεκτρονικής

Διαβάστε περισσότερα

Καλοκαίρι για παιδιά-εφήβους και ενήλικες στο ΙΜΚ

Καλοκαίρι για παιδιά-εφήβους και ενήλικες στο ΙΜΚ Δελτίο Τύπου 26/5/15 Καλοκαίρι για παιδιά-εφήβους και ενήλικες στο ΙΜΚ Τέσσερεις κύκλοι εργαστηρίων-σεμιναρίων για όλες τις ηλικίες Το Τμήμα Εκπαιδευτικών Προγραμμάτων του Ιστορικού Μουσείου Κρήτης, με

Διαβάστε περισσότερα

17. 12.2008-20. 03. 2009. «...ανέφερα εγγράφως...» Διάρκεια Έκθεσης: ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΕΙΟΥ ΜΝΗΜΕΙΩΝ

17. 12.2008-20. 03. 2009. «...ανέφερα εγγράφως...» Διάρκεια Έκθεσης: ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΕΙΟΥ ΜΝΗΜΕΙΩΝ «...ανέφερα εγγράφως...» ΘΗΣΑΥΡΟΙ ΤΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΑΡΧΕΙΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ Διάρκεια Έκθεσης: 17. 12.2008-20. 03. 2009 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΕΙΟΥ ΜΝΗΜΕΙΩΝ Το αρχειακό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

Προβλήµατα στην έρευνα και µελέτη του έργου των Νεοελλήνων συνθετών και προτάσεις για την επίλυσή τους

Προβλήµατα στην έρευνα και µελέτη του έργου των Νεοελλήνων συνθετών και προτάσεις για την επίλυσή τους 1 Προβλήµατα στην έρευνα και µελέτη του έργου των Νεοελλήνων συνθετών και προτάσεις για την επίλυσή τους Βασική προϋπόθεση για επιτυχηµένη διεξαγωγή και συγγραφή µιας ερευνητικής εργασίας αποτελεί η δυνατότητα

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου

Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου 1. Ταυτότητα δραστηριότητας Τίτλος: Και πάλι στο σχολείο Δημιουργός: Μαρία Νέζη Πεδίο, διδακτικό αντικείμενο και διδακτική ενότητα: Μάθημα: Νεοελληνική Λογοτεχνία Τάξη:

Διαβάστε περισσότερα

Λυσίου Κατὰ Φίλωνος οκιµ ασίας

Λυσίου Κατὰ Φίλωνος οκιµ ασίας Λυσίου Κατὰ Φίλωνος οκιµ ασίας 26 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Το πρόγραµµα της Β Ενιαίου Λυκείου Θεωρητικής Κατεύθυνσης για την Αρχαία Ελληνική Γλώσσα και Γραµµατεία, όπως αυτό ορίστηκε από το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: ΣΥΓΧΡΟΝΟ ΘΕΑΤΡΟ

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: ΣΥΓΧΡΟΝΟ ΘΕΑΤΡΟ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: ΣΥΓΧΡΟΝΟ ΘΕΑΤΡΟ ΟΝΟΜΑ: ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΜΟΥΡΤΖΑ ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΨΥΧΙΚΟΥ Η λέξη θέατρο προέρχεται από τα αρχαία ελληνικά και αρχικά σήμαινε σύνολο θεατών. Αργότερα, πήρε τη σημασία του τόπου

Διαβάστε περισσότερα

Κοιμήσου Περσεφόνη στην αγκαλιά της γης στου κόσμου το μπαλκόνι ποτέ μην ξαναβγείς. Νίκος Γκάτσος

Κοιμήσου Περσεφόνη στην αγκαλιά της γης στου κόσμου το μπαλκόνι ποτέ μην ξαναβγείς. Νίκος Γκάτσος ΤΟ ΠΟΙΗΜΑ Ο ΕΦΙΑΛΤΗΣ ΤΗΣ ΠΕΡΣΕΦΟΝΗΣ Εκεί που φύτρωνε φλησκούνι και άγρια μέντα κι έβγαζε η γη το πρώτο της κυκλάμινο τώρα χωριάτες παζαρεύουν τα τσιμέντα και τα πουλιά πέφτουν νεκρά στην υψικάμινο. Εκεί

Διαβάστε περισσότερα

Μανόλης Χατζηδάκης, Έλληνες ζωγράφοι μετά την Άλωση (1450-1830), τ. 1, Αθήνα 1987.

Μανόλης Χατζηδάκης, Έλληνες ζωγράφοι μετά την Άλωση (1450-1830), τ. 1, Αθήνα 1987. Μανόλης Χατζηδάκης, Έλληνες ζωγράφοι μετά την Άλωση (14501830), τ. 1, Αθήνα 1987. Παναγιώτης Λ. Βοκοτόπουλος, Εικόνες της Κέρκυρας, Αθήνα 1990. Κερκυραίοι ζωγράφοι: 19ος20ος αι., επιμ. Αθ. Χρήστου, Κέρκυρα

Διαβάστε περισσότερα

Οιδίποδας Τύραννος Σοφοκλής. Σπύρος Αντωνέλλος ΕΜΕ

Οιδίποδας Τύραννος Σοφοκλής. Σπύρος Αντωνέλλος ΕΜΕ Οιδίποδας Τύραννος Σοφοκλής Σπύρος Αντωνέλλος ΕΜΕ 2 μαθήματα πριν την ανάλυση της τραγωδίας του Σοφοκλή«Οιδίποδας Τύραννος» Προϋπoθέσεις: Οι μαθητές: 1)Να γνωρίζουν το περιεχόμενο της συγκεκριμένης τραγωδίας.

Διαβάστε περισσότερα

106 Ελληνικής Φιλολογίας Θράκης (Κομοτηνή)

106 Ελληνικής Φιλολογίας Θράκης (Κομοτηνή) 106 Ελληνικής Φιλολογίας Θράκης (Κομοτηνή) Ιστορικό του Τμήματος Το Τμήμα Ελληνικής Φιλολογίας του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης ιδρύθηκε με το Π.Δ 365/1993(ΦΕΚ 156/13-9-1993 τεύχος Α') και άρχισε

Διαβάστε περισσότερα

Το διπλό βιβλίο-δημήτρης Χατζής. Χαρά Ζαβρού Γ 6 Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Καθηγήτρια: Βασιλική Σελιώτη

Το διπλό βιβλίο-δημήτρης Χατζής. Χαρά Ζαβρού Γ 6 Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Καθηγήτρια: Βασιλική Σελιώτη Το διπλό βιβλίο-δημήτρης Χατζής Χαρά Ζαβρού Γ 6 Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Καθηγήτρια: Βασιλική Σελιώτη Γενικά Δημήτρης Χατζής Περιεχόμενα «Το διπλό βιβλίο» Περίληψη Ιστορικό πλαίσιο Τίτλος του έργου Δομή

Διαβάστε περισσότερα

Πώς γράφεται μια προπτυχιακή εργασία στην Ιστορία της Τέχνης. Σχεδιάγραμμα. Γενικές οδηγίες

Πώς γράφεται μια προπτυχιακή εργασία στην Ιστορία της Τέχνης. Σχεδιάγραμμα. Γενικές οδηγίες Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Ιστορίας-Αρχαιολογίας Τομέας Αρχαιολογίας και Ιστορίας της Τέχνης Δώρα Μαρκάτου, επίκ. Καθηγήτρια Πώς γράφεται μια προπτυχιακή εργασία στην Ιστορία της Τέχνης

Διαβάστε περισσότερα

ΙΚΜΠΑΛ ΜΑΛΑΛΑ ΕΝΑ ΓΕΝΝΑΙΟ ΑΓΟΡΙ ΕΝΑ ΓΕΝΝΑΙΟ ΚΟΡΙΤΣΙ JEANETTE WINTER JEANETTE WINTER. Βραβείο. ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ www.epbooks.gr

ΙΚΜΠΑΛ ΜΑΛΑΛΑ ΕΝΑ ΓΕΝΝΑΙΟ ΑΓΟΡΙ ΕΝΑ ΓΕΝΝΑΙΟ ΚΟΡΙΤΣΙ JEANETTE WINTER JEANETTE WINTER. Βραβείο. ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ www.epbooks.gr JEANETTE WINTER ΙΚΜΠΑΛ ΕΝΑ ΓΕΝΝΑΙΟ ΑΓΟΡΙ JEANETTE WINTER ΜΑΛΑΛΑ ΕΝΑ ΓΕΝΝΑΙΟ ΚΟΡΙΤΣΙ Βραβείο ΜΑΛΑΛΑ ΓΙΟΥΣΑΦΖΑΪ ΝΟΜΠΕΛ ΕΙΡΗΝΗΣ ISBN 978-960-569-305-3 Κωδ. μηχ/σης 12.263 ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ www.epbooks.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ 2014

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ 2014 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ 2014 Α1. Το έργο του Βιζυηνού χαρακτηρίζεται, μεταξύ των άλλων και για τη θεατρικότητά του. Θα μπορούσαν λοιπόν να επισημανθούν τα ακόλουθα στοιχεία, που είναι κοινά,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Θρησκευτικά B Δημοτικού (Μέρος Α ) Ομορφος κόσμος ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ Θρησκευτικά Β Δημοτικού Ομορφος κόσμος (Μέρος A ) Συγγραφική ομάδα:

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικά προγράμματα και δράσεις της ΕΛΣ. Αλέξανδρος Ευκλείδης Σκηνοθέτης Δρ. Θεατρολογίας 11/05/2014

Εκπαιδευτικά προγράμματα και δράσεις της ΕΛΣ. Αλέξανδρος Ευκλείδης Σκηνοθέτης Δρ. Θεατρολογίας 11/05/2014 Εκπαιδευτικά προγράμματα και δράσεις της ΕΛΣ Αλέξανδρος Ευκλείδης Σκηνοθέτης Δρ. Θεατρολογίας 11/05/2014 Η Εθνική Λυρική Σκηνή επενδύει στην εκπαίδευση για τη δημιουργία αφενός μιας νέας γενιάς Ελλήνων

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Διαλέξεων ΟΙ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΕΣ ΤΗΣ ΣΚΕΨΗΣ

Πρόγραμμα Διαλέξεων ΟΙ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΕΣ ΤΗΣ ΣΚΕΨΗΣ Πρόγραμμα Διαλέξεων ΟΙ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΕΣ ΤΗΣ ΣΚΕΨΗΣ Κύκλος επτά (7) διαλέξεων, με την συμμετοχή εννέα (9) κορυφαίων ομιλητών, με κοινό χαρακτηριστικό γνώρισμα την πρωτοποριακή σκέψη. Στόχος των ομιλιών είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΡΝΗΛΙΟΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΔΗΣ

ΚΟΡΝΗΛΙΟΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΔΗΣ ΚΟΡΝΗΛΙΟΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΔΗΣ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ Ο κεντρικός λόγος της παιδείας σε μια δημοκρατική κοινωνία είναι αναμφισβήτητος. Και δεν μιλώ για την παιδεία που παρέχει το «υπουργείο Παιδείας». Η παιδεία

Διαβάστε περισσότερα

A.K. 0294. Επώνυμο. Παλαιοθόδωρος. Όνομα. Παναγιώτης. Ψευδώνυμο/ Καλλιτεχνικό όνομα. Τάκης Παλαιοθόδωρος. Τόπος γεννήσεως.

A.K. 0294. Επώνυμο. Παλαιοθόδωρος. Όνομα. Παναγιώτης. Ψευδώνυμο/ Καλλιτεχνικό όνομα. Τάκης Παλαιοθόδωρος. Τόπος γεννήσεως. A.K. 0294 Επώνυμο Παλαιοθόδωρος Όνομα Παναγιώτης Ψευδώνυμο/ Καλλιτεχνικό όνομα Τάκης Παλαιοθόδωρος Τόπος γεννήσεως Καλύβια Ηλείας Ημερομηνία γεννήσεως 3/5/1942 Ημερομηνία θανάτου Εν ζωή Βιογραφικά στοιχεία

Διαβάστε περισσότερα

Πρακτικό της Επιτροπής Αξιολόγησης Καλλιτεχνικού Προσωπικού για την Προκήρυξη υπ αριθμ. ΣΜΕ 1/2015 του ΟΠΑΝ

Πρακτικό της Επιτροπής Αξιολόγησης Καλλιτεχνικού Προσωπικού για την Προκήρυξη υπ αριθμ. ΣΜΕ 1/2015 του ΟΠΑΝ Πειραιάς, 27/02/2015 Πρακτικό της Επιτροπής Αξιολόγησης Καλλιτεχνικού Προσωπικού για την Προκήρυξη υπ αριθμ. ΣΜΕ 1/2015 του ΟΠΑΝ Θέμα: Αξιολόγηση Καλλιτεχνικού Προσωπικού της υπ αριθμ. ΣΜΕ 1/2015 του ΟΠΑΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ: ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΟΡΑΜΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ. που γέννησες και ανάθρεψες τους γονείς και τους παππούδες μας.

ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ: ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΟΡΑΜΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ. που γέννησες και ανάθρεψες τους γονείς και τους παππούδες μας. ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ: ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΟΡΑΜΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ Λεμεσός, πόλη μας αγαπημένη. Η πόλη που γεννηθήκαμε, η πόλη που μεγαλώνουμε. Πόλη που γέννησες και ανάθρεψες τους γονείς και τους παππούδες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ Δ.Σ. ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ: ΠΟΥΓΑΡΙΔΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΤΑΞΗ : Γ

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ Δ.Σ. ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ: ΠΟΥΓΑΡΙΔΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΤΑΞΗ : Γ ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ Δ.Σ. ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ: ΠΟΥΓΑΡΙΔΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΤΑΞΗ : Γ ΦΛΩΡΙΝΑ 2014 1 ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ : «ΣΕΡΓΙΑΝΙ ΣΤΟΥΣ ΡΟΜΟΥΣ ΤΗΣ ΦΛΩΡΙΝΑΣ» ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟΣ : ΠΟΥΓΑΡΙ ΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ-ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ICOM και ΜΟΥΣΕΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ

ICOM και ΜΟΥΣΕΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ICOM ΔΙΕΘΝΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΜΟΥΣΕΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Αγ.Ασωμάτων 15 ΑΘΗΝΑ 105 53 Τηλ./Fax: 210 3219414 www.otenet.gr/icom Email icom@otenet.gr ICOM και ΜΟΥΣΕΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ Το Διεθνές Συμβούλιο Μουσείων ιδρύθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Σεπτ 2011 - Αυγ 2013. Καινοτοµία

Σεπτ 2011 - Αυγ 2013. Καινοτοµία Παρουσίαση Προγράµµατος σε Διδασκαλικό Σύλλογο Δηµοτικού Σχολείου Αγ. Αντωνίου Αξιοποίηση Λαϊκών Ιστοριών της Κύπρου για Προώθηση της Διαπολιτισµικής Εκπαίδευσης Σεπτ 2011 - Αυγ 2013 Δίκτυο συνεργασίας

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική πρόταση της καθηγήτριας Νατάσας Καραγιαννίδου. Τάξεις: Α Γυμνασίου, Β Γυμνασίου, Γ Γυμνασίου, Α Λυκείου

Διδακτική πρόταση της καθηγήτριας Νατάσας Καραγιαννίδου. Τάξεις: Α Γυμνασίου, Β Γυμνασίου, Γ Γυμνασίου, Α Λυκείου Διδακτική πρόταση της καθηγήτριας Νατάσας Καραγιαννίδου ΠΑΜΕ ΘΕΑΤΡΟ Τάξεις: Α Γυμνασίου, Β Γυμνασίου, Γ Γυμνασίου, Α Λυκείου Σχετικά διδακτικά αντικείμενα: Νεοελληνική γλώσσα ( Τάξη Α Γυμνασίου, Διδακτική

Διαβάστε περισσότερα

Ε Π Ι Μ Ο Ρ Φ Ω Τ Ι Κ Α Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α Τ Α Γ Ι Α Ε Κ Π Α Ι Δ Ε Υ Τ Ι Κ Ο Υ Σ Σ Τ Ο Ν Π Ο Λ Υ Χ Ω Ρ Ο Μ Ε Τ Α Ι Χ Μ Ι Ο

Ε Π Ι Μ Ο Ρ Φ Ω Τ Ι Κ Α Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α Τ Α Γ Ι Α Ε Κ Π Α Ι Δ Ε Υ Τ Ι Κ Ο Υ Σ Σ Τ Ο Ν Π Ο Λ Υ Χ Ω Ρ Ο Μ Ε Τ Α Ι Χ Μ Ι Ο ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ Ε Π Ι Μ Ο Ρ Φ Ω Τ Ι Κ Α Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α Τ Α Γ Ι Α Ε Κ Π Α Ι Δ Ε Υ Τ Ι Κ Ο Υ Σ Σ Τ Ο Ν Π Ο Λ Υ Χ Ω Ρ Ο Μ Ε Τ Α Ι Χ Μ Ι Ο Ο κ τ ώ β ρ ι ο ς Ν ο έ μ β ρ

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία του νεότερου και σύγχρονου κόσμου

Ιστορία του νεότερου και σύγχρονου κόσμου Ιστορία ΣΤ' Δημοτικού Ιστορία του νεότερου και σύγχρονου κόσμου Βιβλίο μαθητή ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ Ιωάννης Κολιόπουλος Ομότιμος Καθηγητής Ιάκωβος Μιχαηλίδης Επίκουρος Καθηγητής, ΑΠΘ Αθανάσιος Καλλιανιώτης Σχολικός

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ

ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΑΞΗ: Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ, Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: Μυκηναϊκός Πολιτισμός ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΚΑΛΛΙΑΔΟΥ ΜΑΡΙΑ ΘΕΜΑ: «Η καθημερινή ζωή στον Μυκηναϊκό Κόσμο» Οι μαθητές

Διαβάστε περισσότερα

Παραδειγματικό σενάριο στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας. «Ζώα στη ζωγραφική»

Παραδειγματικό σενάριο στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας. «Ζώα στη ζωγραφική» Π.3.1.4 Ολοκληρωμένα παραδείγματα εκπαιδευτικών σεναρίων ανά γνωστικό αντικείμενο με εφαρμογή των αρχών σχεδίασης Παραδειγματικό σενάριο στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας «Ζώα στη ζωγραφική» ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Κλέφτικο τραγούδι: [Της νύχτας οι αρµατολοί] (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 163-164)

Κλέφτικο τραγούδι: [Της νύχτας οι αρµατολοί] (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 163-164) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Κλέφτικο τραγούδι: [Της νύχτας οι αρµατολοί] (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 163-164) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. Αφού µελετήσετε τη διήγηση του Κολοκοτρώνη

Διαβάστε περισσότερα

Έναρξη λειτουργίας ΜΟΥΣΕΙΟ ΜΠΕΝΑΚΗ ΠΙΝΑΚΟΘΗΚΗ Ν. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΥ-ΓΚΙΚΑ. Συνέντευξη Τύπου, 21 Μαΐου 2012

Έναρξη λειτουργίας ΜΟΥΣΕΙΟ ΜΠΕΝΑΚΗ ΠΙΝΑΚΟΘΗΚΗ Ν. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΥ-ΓΚΙΚΑ. Συνέντευξη Τύπου, 21 Μαΐου 2012 ΜΟΥΣΕΙΟ ΜΠΕΝΑΚΗ ΠΙΝΑΚΟΘΗΚΗ Ν. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΥ-ΓΚΙΚΑ Έναρξη λειτουργίας Συνέντευξη Τύπου, 21 Μαΐου 2012 Η ΔΩΡΕΑ ΚΑΙ Η ΑΝΑΠΛΑΣΗ Το κτήριο της οδού Κριεζώτου 3, όπου έζησε και εργάστηκε για σαράντα χρόνια ο

Διαβάστε περισσότερα

κόσμου τους θυσαυρούς που δεν

κόσμου τους θυσαυρούς που δεν μες στο μουσείο, μες στο μουσείο μια μερα μπήκα με φόρα κι εγω, μη με τραβάτε μη μου κολλάτε, απ το μουσείο δεν θέλω Στο Μουσείο να βγω. Τρέχω Οδηγίες προς τους εκπαιδευτικούς τρέχω μές στα δωμάτια, μ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΒΑΛΚΑΝΙΚΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΒΑΛΚΑΝΙΩΝ ΔΡΩΜΕΝΑ ΔΗΜΟΣ ΑΡΤΑΙΩΝ. Κάστρο Άρτας, 20-21-22 Ιουνίου. - Light in Babylon (Τουρκία - Ισραήλ - Συρία - Γαλλία)

ΚΕΝΤΡΟ ΒΑΛΚΑΝΙΚΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΒΑΛΚΑΝΙΩΝ ΔΡΩΜΕΝΑ ΔΗΜΟΣ ΑΡΤΑΙΩΝ. Κάστρο Άρτας, 20-21-22 Ιουνίου. - Light in Babylon (Τουρκία - Ισραήλ - Συρία - Γαλλία) ΚΕΝΤΡΟ ΒΑΛΚΑΝΙΚΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΒΑΛΚΑΝΙΩΝ ΔΡΩΜΕΝΑ ΔΗΜΟΣ ΑΡΤΑΙΩΝ Κάστρο Άρτας, 20-21-22 Ιουνίου Παρασκευή 20 Ιουνίου - Light in Babylon (Τουρκία - Ισραήλ - Συρία - Γαλλία) Οι Light in Babylon αποτελούν ένα «πολυεθνικό»

Διαβάστε περισσότερα

Papadoperakiselid(eikones)_Layout 1 /2211/12 2:10 PM Page 3 ΘΩΜΑΣ ΠΑΠΑΔΟΠΕΡΑΚΗΣ

Papadoperakiselid(eikones)_Layout 1 /2211/12 2:10 PM Page 3 ΘΩΜΑΣ ΠΑΠΑΔΟΠΕΡΑΚΗΣ ΘΩΜΑΣ ΠΑΠΑΔΟΠΕΡΑΚΗΣ Η ΕΚΙΜ ευχαριστεί τους Ελένη Παπαδοπεράκη, Μιχάλη Βασιλάκη, Μανώλη Μπετεινάκη, Κωνσταντίνο Σταυρακάκη, Στέλιο & Λένια Καστρινάκη & την εταιρία ΠΛΑΣΤΙΚΑ ΚΡΗΤΗΣ για τη συμβολή τους στην

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ Αγαπητοί συνεργάτες, Το γραφείο µας σε συνεργασία µε την Ένωση Ξενοδοχείων Αρκαδίας και µε τη στήριξη των ήµων Τρίπολης, Γορτυνίας και του Επιµελητήριο Αρκαδίας σας προσκαλούν να συµµετέχετε

Διαβάστε περισσότερα

Ήταν μια φορά.. Moυσικά Παραμύθια για αφηγητή και ορχήστρα εγχόρδων. Η εκδήλωση εντάσσεται στον κύκλο Το Ελληνικό Σχέδιο στη Στέγη

Ήταν μια φορά.. Moυσικά Παραμύθια για αφηγητή και ορχήστρα εγχόρδων. Η εκδήλωση εντάσσεται στον κύκλο Το Ελληνικό Σχέδιο στη Στέγη 10.4.2013 Ήταν μια φορά.. Moυσικά Παραμύθια για αφηγητή και ορχήστρα εγχόρδων Η εκδήλωση εντάσσεται στον κύκλο Το Ελληνικό Σχέδιο στη Στέγη Για παιδιά από 5 ετών και άνω. 28 Απριλίου 2013 Κεντρική Σκηνή

Διαβάστε περισσότερα

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους Αιτιολογική έκθεση Η Επιτροπή Κρατικών Bραβείων Λογοτεχνικής Μετάφρασης εργάστηκε για τα βραβεία του 2013, όπως και την προηγούµενη χρονιά, έχοντας επίγνωση α. των µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει

Διαβάστε περισσότερα

Β2. β) Πρώτα απ όλα: Αρχικά παράλληλα: ταυτόχρονα εξάλλου: άλλωστε

Β2. β) Πρώτα απ όλα: Αρχικά παράλληλα: ταυτόχρονα εξάλλου: άλλωστε ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α.1 Το συγκεκριμένο κείμενο αναφέρεται στην ανάγκη προσέγγισης των αρχαίων χώρων θέασης και ακρόασης από τους Νεοέλληνες. Επρόκειτο για τόπους έκφρασης συλλογικότητας. Επιπλέον, σ αυτούς γεννήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΝΕΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ «ΠΑΜΕ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ» ΚΑΙ «ΠΑΜΕ ΣΤΟΝ ΑΡΧΑΙΟ ΠΕΡΙΠΑΤΟ ΤΗΣ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ»

ΤΑ ΝΕΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ «ΠΑΜΕ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ» ΚΑΙ «ΠΑΜΕ ΣΤΟΝ ΑΡΧΑΙΟ ΠΕΡΙΠΑΤΟ ΤΗΣ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ» ,,^ -^,;-,..:..,, : χ λ κ«:! «e.«?s"'h. ΗΗΗΜΗΗΒ ΤΑ ΝΕΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ «ΠΑΜΕ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ» ΚΑΙ «ΠΑΜΕ ΣΤΟΝ ΑΡΧΑΙΟ ΠΕΡΙΠΑΤΟ ΤΗΣ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ» ΕΙΡΗΝΗ ΚΑΙΜΑΡΑ Τα καινούρια προγράμματα του Τμήματος Εκπαιδευτικών

Διαβάστε περισσότερα