«Η ρίζα και η χλόη»: Ρήξεις και συνέχειες στη δραµατουργία του Δηµητρίου Γρ. Καµπούρογλου. Κωνσταντίνα Ριτσάτου

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "«Η ρίζα και η χλόη»: Ρήξεις και συνέχειες στη δραµατουργία του Δηµητρίου Γρ. Καµπούρογλου. Κωνσταντίνα Ριτσάτου"

Transcript

1 «Η ρίζα και η χλόη»: Ρήξεις και συνέχειες στη δραµατουργία του Δηµητρίου Γρ. Καµπούρογλου Κωνσταντίνα Ριτσάτου Λίγους µήνες πριν την επιβολή του καθεστώτος της 4 ης Αυγούστου, στις 19 Απριλίου του 1936, ο καταξιωµένος ήδη εκείνη την εποχή, «εργάτης των γραµµάτων», Δηµήτριος Καµπούρογλου, παρεβρίσκεται στα αποκαλυπτήρια της προτοµής του, στην πλατεία της «Φιλοµούσου Εταιρείας» στην Πλάκα. 1 Ο τιµώµενος στην οµιλία του παροµοίασε τον αρχαίο ελληνικό πολιτισµό µε «βαθύσκιον και περικαλλές δάσος» που «επυρπολήθη» από τους εχθρούς του πολλές φορές, χωρίς όµως να µπορέσουν να του κάψουν τις ρίζες: «Πλην της ρίζας όµως µένει και κάτι άλλο: Μένει η χλόη, η πάντοτε ελληνική χλόη, η ακµάζουσα όταν τα φύλλα πίπτουν και όταν οι καρποί εκλείπουν». 2 Σε τούτη τη «χλόη», στην ταπεινή αντοχή απλών ανώνυµων προσώπων, στα αξιοπρόσεχτα ρετάλια της Ιστορίας, θα συγκεντρώσει την προσοχή του, ο γεννηµένος σχεδόν στη µέση του 19ου αιώνα συγγραφέας ( ), και θα αναζητήσει το υλικό τριών δραµάτων που υπηρετούν το σοβαρό είδος της θεατρικής γραφής: το Παιδοµάζωµα, Στην ιτιά από κάτω και Η Νεράιδα του Κάστρου. 3 Δεν είναι ανεξήγητο το γεγονός, ότι ο Καµπούρογλου και η γενιά του, παραµονές του ελληνοτουρκικού πολέµου του 1897, επιµένουν στην ανάδειξη των αδιαµφισβήτητων -κατά την οπτική τους- «εθνικών» χαρακτηριστικών, τα οποία τεκµηριώνουν την αρραγή πορεία του ελληνισµού, µε ένα ζήλο που δεν διαφέρει από εκείνο των εκπροσώπων του ευρωπαϊκού ροµαντικού εθνικισµού. Όταν όµως διαπιστώνουµε, ότι στο ίδιο ιδεολογικό πλέγµα κινούνται ακόµα και µέχρι το τέλος του 20ού αιώνα πολλοί µελετητές του έργου του, που εγκωµιάζουν ασυγκράτητα την «εθνική» σηµασία της οπωσδήποτε ακαταπόνητης πνευµατικής εργασίας του Αθηναιογράφου, χρειάζεται τουλάχιστον προσοχή και επαγρύπνηση. 4 Κωνσταντίνα Ριτσάτου, Επίκουρη Καθηγήτρια Θεατρολογίας - Ιστορίας Θεάτρου, Τµήµα Θεάτρου, Σχολή Καλών Τεχνών, Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης. 1 Φωτογραφία της τελετής, (Γέροντας 1991, 118). Για τον Καµπούρογλου, βλ. επίσης (Τροβάς 1981, Ζωγράφου 1996, Σιακκής 2012). 2 «Μεταξύ ανασκαφοµανίας και συγχρονισµού των Αθηνών ευρεθείς, προσεπάθησα να γεφυρώσω δια της αδιασπάστου ενότητος της Ελληνικής ψυχής µίαν χαώδη απόστασιν κατεχοµένην από την Βυζαντινήν θρησκοληψίαν, από την Φραγκικήν αυθάδειαν και από την Τουρκοκρατικήν απαισιότητα. Κάτω από την όχι βεβαίως χαριτωµένην τριλογίαν αυτήν, όπως κάτω από τα πεσµένα µέσα σε βαθειά ρεµατιά φθινοπωρινά φύλλα, έρρεαν ηρέµα κελαρύζοντα τα διαυγή και κρυστάλλινα νάµατα του αιωνοβίου και συνεχούς Ελληνισµού», (το παράθεµα από Γέροντα 1991, 44). 3 (Καµπούρογλου 1896, Καµπούρογλου 1898, Καµπούρογλου χ.χ. [1925;]) 4 Ο συγγενής του, Δηµήτριος Αλ. Γέροντας (1991, ), εξετάζει µόνο τα δύο από τα τρία δράµατα του Καµπούρογλου, στο υποκεφάλαιο µε τίτλο, «Η ηρωϊκή τριλογία της σκλαβιάς», επιλέγοντας τα µεστά εθνικού ιδεολογικού υποστρώµατος, Νεράιδα του Κάστρου και Παιδοµάζωµα, ενώ αποσιωπά το «ειδυλλιακόν δράµα» Στην ιτιά από κάτω, καθώς δεν αναγνωρίζει σε αυτό βαρύ εθνικό φορτίο. Βλ. ιδιαίτερα, τις σ , όπου εξαίρεται η συµβολή του Καµπούρογλου εναντίον των θέσεων του Φαλµεράυερ και των προπαγανδιστών της «σλαβικής ιδέας». Ο Κ. Γ. Παπαγεωργίου (1997, 58), που παρουσιάζει τον συγγραφέα και ανθολογεί το έργο

2 Ο Καµπούρογλου µέχρι την ώρα που παραδίνει το χειρόγραφο της Νεράιδας του Κάστρου, στο θίασο του Ταβουλάρη, για να παρουσιάσει τις περιπέτειες της ξεριζωµένης από τον Έλγιν Καρυάτιδας-Νεράιδας, δεν έχει δοκιµάσει τις αντοχές της πένας του στη σκηνή Οι ηθοποιοί της παράστασης της Νεράιδας του Κάστρου (1894). Πηγή: Εικονογραφηµένη Εστία, 12 Μαρτίου 1895, Ινστιτούτο Μεσογειακών Σπουδών (ΙΤΕ). Μετράει όµως ήδη, περίπου ένα τέταρτο του αιώνα, συνεχούς συγγραφικής παρουσίας σε διαφορετικές περιοχές της τέχνης του λόγου αλλά και της νέας επιστήµης της Λαογραφίας, ενώ επισκέπτεται από παιδί το θέατρο. 6 Καθώς διανύει την πέµπτη δεκαετία της ζωής του, αναγνωρίζεται ως «παληό και γερό σκαρί της φιλολογίας». 7 Η ίδια εποχή είναι περίοδος πολύ µεγάλων ανακατατάξεων στην εγχώρια θεατρική ζωή, 8 γεγονός που κινητοποιεί επιπλέον το δραµατουργικό ζήλο του συγγραφέα: µέσα σε δυο µόλις χρόνια δηµοσιοποιεί τα τρία δράµατα και συνεχίζει να συνθέτει κωµωδίες, που εξαιρούµε για µεθοδολογικούς λόγους. 9 του, σηµειώνει: «Στο σύνολο, σχεδόν, του αφηγηµατικού του έργου [ ] επιδιώκει και το κατορθώνει να αποδείξει, µε τρόπο εντελώς φυσικό και αβίαστο, τη συνέχεια της ελληνικής ψυχής και νοοτροπίας, το αδιάσπαστο της ελληνικής συνείδησης ανά τους αιώνες, δίνοντας έτσι απάντηση στις ανθελληνικές θεωρίες του Φαλµεράιερ και άλλων». 5 (Ριτσάτου, ). Στην Εικονογραφηµένη Εστία, δηµοσιεύονται τρεις φωτογραφίες µε τους πρωταγωνιστές της παράστασης, βλ. εικ (Καµπούρογλου 1985, 30-34) 7 «[ ] έχει γράψει πολλά, πλείστα έργα, προϊόντα µακροχρονίου µελέτης, [ ] 25 τώρα χρόνια ενέκυψεν εις την ιστορίαν των Αθηνών ιδία και την παίζει πλέον κυριολεκτικώς εις τα δάκτυλα», Κίρις, «Και ολίγη φιλολογία. Το παιδοµάζωµα. Εν απόγευµα µε τον ποιητήν», Εστία, Τη σχετική βιβλιογραφία, βλ. (Ριτσάτου, :102, υποσ. 9 και 10). 9 Για να έχουµε µια πρόχειρη εικόνα, η Ευσυνειδησία και ασυνειδησία, η κωµωδία µε την οποία ο συγγραφέας προσπαθεί να ξεπλύνει τον άδικο, κατά τη γνώµη του, κατατρεγµό του πατέρα του λόγω της υπόθεσης της χρεοκοπίας του Εθνικού Θεάτρου δεν βραβεύτηκε στον Βουτσιναίο του 1873, αλλά πήρε βραβείο από τον σύλλογο «Βύρων». Και τη χρονιά των πρώτων Ολυµπιακών αγώνων στο νεότερο ελληνικό κράτος, στον Λασσάνειο δραµατικό διαγωνισµό του 1896, «ο γλυκύς ποιητής της Νεράϊδας και της Ιτιάς», κέρδισε την

3 Από το τρίπτυχο που εξετάζουµε, τα δύο έργα βλέπουν τα φώτα της σκηνής στην Αθήνα, η Νεράιδα το καλοκαίρι του 1894 και ακολουθεί η Ιτιά το καλοκαίρι της επόµενης χρονιάς. 10 Λίγες µέρες πριν την παράσταση της Ιτιάς βραβεύεται το Παιδοµάζωµα στον Ρετσίνειο Δραµατικό Διαγωνισµό. 11 Στο περιορισµένο πλαίσιο της παρούσας εργασίας δεν µπορούµε να παρακολουθήσουµε τις πολύ ενδιαφέρουσες ρήξεις που επιχειρεί ο Καµπούρογλου στη θεµατολογία των δραµάτων του. Ενώ, τουλάχιστον στα δύο έργα, παραµένει στη σφαίρα της Ιστορίας, ανασύρει διαφορετικά υλικά και εστιάζει στα αζήτητα, µέχρι εκείνη την ώρα, παρακλάδια της ή κάνει ένα ακόµα πιο σηµαντικό βήµα: καταπιάνεται µε τα σκοτάδια που αµαυρώνουν το λαµπερό φως της πορείας του ελληνισµού, όπως είναι η αρπαγή τριών ορφανών παιδιών από τον αρχιγενίτσαρο Σουλεϊµάν, στο Παιδοµάζωµα. 12 Ή συσκοτίζουν τη λάµψη της φωτισµένης Ευρώπης, αφού ο πολιτισµός της γέννησε τον Έλγιν, που ξερίζωσε την Καρυάτιδα, στη Νεράιδα του Κάστρου. Ανασυγκροτεί επικίνδυνες, για τις θεωρίες του «πανσλαβισµού», σελίδες της ιστορίας του Γένους, και επιδιώκει να ενσωµατωθούν στη δραµατουργία θρύλοι, παραδόσεις, δηµοτικά τραγούδια, έθιµα και τελετουργίες του ελληνικού «λαού». Εδώ θα περιοριστούµε σε µερικές νύξεις σχετικά µε τις ρηξικέλευθες γλωσσικές προτάσεις του Καµπούρογλου και θα ανιχνεύσουµε πού οδηγούν οι, πρωτοπόρες για την εγχώρια κοινότητα, αντιλήψεις του γύρω από τον σκηνογραφικό σχεδιασµό. «Ως εκείνο τον καιρό, στα θέατρά µας, όταν έπαιζαν ελληνικά έργα, δε βλέπαµε παρά ιµάτια, χιτώνια, χλαµύδες, σάκκους, θώρακες, φουστανέλλες. Αρχαία ελληνικά, βυζαντινά δάφνη της κωµωδίας µε το τρίπρακτο έργο του Το κλειδί της κάσας, «Κωµωδία πλήρης κωµικών επεισοδίων και µεγάλης πλοκής, µετά πολλής τέχνης και αττικού άλατος γεγραµµένη», βλ. «Ο Λασσάνειος αγών. Οι βραβευθέντες», Τα Ολύµπια, τχ. 25, , σ , όπου και απόσπασµα από την τρίτη πράξη της κωµωδίας. Στον κατάλογο που συνοδεύει την έκδοση του έργου Παιδοµάζωµα, αναγγέλλεται η µονόπρακτη κωµωδία Το ανδρείκελον, που αποδελτιώνεται από την Χ. Σταµατοπούλου- Βασιλάκου, (87-219). Στον κατάλογο των έργων του Καµπούρογλου που συντάσσει ο Κ. Γ. Παπαγεωργίου, στην κατηγορία «Θεατρικά» υπάρχουν µόνο τα τρία έργα που εξετάζουµε και η πρώτη κωµωδία, Ευσυνειδησία και Ασυνειδησία (1873). 10 Η έρευνα στον ελληνικό τύπο πραγµατοποιήθηκε στο αρχείο του προγράµµατος «Πηγές της Ιστορίας του Νεοελληνικού Θεάτρου» του Ινστιτούτου Μεσογειακών Σπουδών (ΙΤΕ). Αναλυτική καταγραφή των παραστάσεων, βλ. στο Παραστασιολόγιο (CD) που συνοδεύει την έκδοση του δεύτερου τόµου του Θόδωρου Χατζηπανταζή (2012). Τα σχετικά µε την Νεράιδα του Κάστρου, βλ. στην προγενέστερη εργασία µου που µνηµονέψαµε παραπάνω. Το έργο Στην ιτιά από κάτω κάνει πρεµιέρα και επαναλήψεις 17, 18 και , βλ. ενδεικτικά: Ακρόπολις, 16, 20, 21, 24-6 και , Άστυ, 16 και , Εστία, 16, 17 και , Εφηµερίς και Πρωία, 16 και (Πετράκου 1999, ) 12 Για να µην έχουµε την παραµικρή αµφιβολία γι αυτό σε ένα µικρό σηµείωµα που προτάσσει στο Παιδοµάζωµα και απευθύνει «Προς τους φίλους της Ιστορίας και της Τέχνης» σηµειώνει: «Το µικρόν τούτο δράµα δεν στρέφεται περί τι ιστορικόν γεγονός εκ των µέχρι φορτικότητος πλέον γνωστών και συνήθων, των σχετιζοµένων προς πεφηµισµένην τινά προσωπικότητα, καθωρισµένην οπωσδήποτε υπό των ιστορικών, των οποίων την εργασίαν οι δραµατογράφοι ή παραλαµβάνουσιν ως έχει, ή αυθαιρέτως συµπληρούσιν ή, όπερ συνηθέστερον, ασυνειδήτως στρεβλώνουσιν. Εις το Παιδοµάζωµα προσεπαθήσαµεν ν αναπαραστήσωµεν ολόκληρον και πλήρη κοινωνικήν σελίδα εκ του ιστορικού βίου του πολυτλήµονος ηµών Έθνους, σελίδα, ην κατ εξοχήν δύναταί τις ν αποκαλέση µαύρην», (Καµπούρογλου 1896, 5). Η υπογράµµιση του συγγραφέα. Του Καµπούρογλου προηγείται ο Αντώνιος Αντωνιάδης, ο οποίος στο Γενίτσαρο, (1880) καταπιάνεται επίσης µε το παιδοµάζωµα, βλ. την περιγραφή του Θ. Χατζηπανταζή (2006, ).

4 και του Εικοσιένα. Γαλάτεια, Μερόπη, Μαρία Δοξαπατρή, Άλωση της Τριπολιτσάς, Αγαπητικός της Βοσκοπούλας. Πρώτη φορά βλέπαµε και τον Αθηναίο άρχοντα της Τουρκοκρατίας µε το αντερί του, και τη γυναίκα του, και την κόρη του, και το δούλο του, και τον αφέντη του, τον τύραννό του», παρατηρεί ένας µυηµένος θεατής, ο Γρηγόριος Ξενόπουλος, όταν σχολιάζει την παράσταση της Νεράιδας του Κάστρου. 13 Και συµπυκνώνει εύστοχα τα χαρακτηριστικά του εγχώριου κλίµατος µέσα στο οποίο εκκολάπτεται το έργο. Τον Μάη του 1895, εν όψει των αποτελεσµάτων του Ρετσίνειου δραµατικού αγώνος, ο τύπος σχολιάζει τα υποβληθέντα έργα, στα οποία, εξακολουθεί να επικρατεί η καθαρεύουσα. Ωστόσο, το γέρας του διαγωνισµού, µε εισηγητή τον Εµµανουήλ Ροΐδη, δόθηκε, όπως είπαµε, στο Παιδοµάζωµα, γραµµένο «εις πανελλήνιον δηµώδη». 14 Οι κριτικές των παραστάσεων της Νεράιδας και της Ιτιάς µιλούν για τις δραµατουργικές αδυναµίες του Καµπούρογλου και δεν έχουν άδικο. Όµως οξυδερκείς παρατηρητές επισηµαίνουν τις καινοτοµίες και σχεδόν όλοι επικροτούν τις γλωσσικές επιλογές και των τριών δραµάτων. 15 Αµέσως µετά τα αποτελέσµατα του Ρετσίνειου, ο «δαφνοστεφής» ποιητής δίνει συνέντευξη, όπου έχει την ευκαιρία να µιλήσει εκτενώς για τις απαιτήσεις του ιστορικού δράµατος. 16 Όταν ο δηµοσιογράφος διαπιστώνει ότι, ετούτη την εποχή, έχουµε δράµατα και διηγήµατα, «άλλα εις δηµοτικήν πανελλήνιον άλλα εις καθαρεύουσαν, άλλα εις τοπικά ιδιώµατα» ακόµα και στη «χυδαίαν», ο Καµπούρογλου υποστηρίζει ότι έχει τη λύση σε ένα, όχι και τόσο άλυτο κατά τη γνώµη του ζήτηµα: «η λύσις διευκολύνεται πολύ εάν αποφασίσωµεν να µη γράφωµεν ό,τι εντρεπόµεθα να ειπούµε. Και είναι αληθινά παράξενο πράγµα να γράφωµεν ιχθείς εις το χαρτί και να ζητούµεν ψάρια εις την αγοράν, να γράφωµεν επενδύτην και να παραγγέλλωµεν εις τον ράπτην µας σουρτούκον. Ακριβώς δε εδώ την έπαθεν η σκηνική γλώσσα διότι ενώ ο συγγραφεύς γράφει µόνον τα: «φέρε µοι τον µάρσιππόν µου, ω δείλαιε» «πίωµεν την κοκολάταν µας ή τον βορδιγάλειον και καµπανίτην» και τα λοιπά γράφει δηλαδή την 13 (Ξενόπουλος, 1131) 14 «Ο Κόσµος», Εστία, Ο Ροΐδης, που υπογράφει την εισήγηση, σηµειώνει: «Οπωσδήποτε το έργον τούτο είνε το µόνον εκ των υποβληθέντων το δυνάµενον ν αναγνωσθή ακόπως και ευχαρίστως απ αρχής µέχρι τέλους. Εις τούτο συντελεί κατά πολύ και η οµαλότης της γλώσσης, της ακραιφνώς µεν δηµοτικής αλλά και τελείως απηλλαγµένης από παντός δυσχεραίνοντος την κατάληψιν, ή πικραίνοντος την ακοήν ιδιωτισµού. Η τοιαύτη γλώσσα δύναται ν αντιταχθή ως ακαταµάχητον επιχείρηµα εις τους τολµώντας να ισχυρισθώσιν ότι δεν υπάρχει µία ζωντανή και κοινή εις πάντας τους Έλληνας γλώσσα, αλλά µόνον ανεπαρκείς προς κοινήν συνεννόησιν διάλεκτοι τοπικαί», Εστία, Βλ. επίσης (Πετράκου 1999, ). 15 Ο ανώνυµος αρθρογράφος της Εστίας που παρακολούθησε την πρεµιέρα της Νεράιδας του Κάστρου, γράφει πως «ο κόσµος εσυνείθισεν εις την κενήν και ποµφυγώδη καθαρεύουσαν και µορφάζει όταν ακούη την ζωντανήν δηµοτικήν γλώσσαν εις έργον σοβαρόν», για να συµπληρώσει ότι παρακαθήµενος δηµοσιογράφος ακούστηκε να λέει: «Ο καηµένος ο Καµπούρογλους δεν ξεύρει καλά τα ελληνικά!» και «οι πέριξ ακούσαντες εγέλασαν», Εστία, «Όλοι οι δραµατικοί συγγραφείς οφείλουν, αφού το ιστορικόν δράµα συµβαδίζον σήµερον µε της ιστορικής επιστήµης έχει όσας και εκείνη αξιώσεις, να αναπαριστώσι επί της σκηνής ζωντανάς περιόδους του ελληνικού βίου, εκείνας µάλιστα και µόνας δια τας οποίας αισθάνονται ότι έχουν αρκετάς δυνάµεις, των οποίων εµελέτησαν και γνωρίζουν καλά τα ήθη, τα έθιµα, την κοινωνίαν», Εστία,

5 γραφοµένην, ενώ οι δυστυχείς ηθοποιοί αναγκάζονται να απαγγέλλουν από σκηνής, να οµιλούν δηλαδή, την µη οµιλουµένην αυτήν γλώσσαν, και γίνονται τοιουτοτρόπως καταγέλαστοι, όπως θα εγίνοντο εξ ίσου καταγέλαστοι εάν εν µέση αγορά εζήτουν να αγοράσουν µαρσίππους, βορδιγαλείους και καµπανίτας». 17 Η σκηνική γλώσσα απασχολεί επίµονα το συγγραφέα στα θεωρητικά κείµενα που συνοδεύουν και τα τρία έργα του, αλλά δεν µπορούµε να εξαντλήσουµε το ζήτηµα εδώ. Εντελώς επιγραµµατικά ας έχουµε υπόψη, ότι η πρόταση του Καµπούρογλου για τη γλώσσα της δραµατουργίας συµπυκνώνεται στη χρήση µιας «πανελλήνιας δηµώδους» απαλλαγµένης από τους ιδιωµατισµούς. 18 Ο δραµατουργός ωστόσο, αντιλαµβάνεται πολύ καθαρά, ότι το γραπτό σώµα του δράµατος είναι µόνο µια από τις συντεταγµένες της παράστασης. Ότι ένα θεατρικό έργο δεν ολοκληρώνεται παρά µόνο όταν παραδοθεί στη σκηνή. Η σκηνική έγνοια τον εµποδίζει να συγκατανεύσει στο ύστερο αγκοµαχητό της καθαρεύουσας και η ίδια µέριµνα τον οδηγεί να σχεδιάσει µε κάθε λεπτοµέρεια τη σκηνογραφία των δραµάτων του. Στο Παιδοµάζωµα, εκτός από τις αναλυτικές σκηνικές οδηγίες εντός του κειµένου που συνοδεύονται από λεπτοµερείς επεξηγηµατικές σηµειώσεις στο τέλος του βιβλίου, ο συγγραφέας συνθέτει µικρά υποκεφάλαια µε τους τίτλους: «Σκηνογραφία», «Ενδύµατα», «Όπλα», µια πρωτοποριακή για την εγχώρια συγγραφική κοινότητα, τακτική. 19 Πυκνές και 17 Εστία, , οι υπογραµµίσεις δικές του. Στην ερώτηση του δηµοσιογράφου, για το πώς θα επιτευχθεί η ανάπτυξη και η πρόοδος της γλώσσας, ο Καµπούρογλου απαντά, όταν απλούστατα «τα στοιχεία τα αποτελούντα την λεγοµένην αυτήν ανάπτυξιν και πρόοδον εισαχθώσιν πρώτον εις την οµιλουµένην και έπειτα δι αυτής εις την γραφοµένην». 18 Στην ιτιά από κάτω, στο σύντοµο πρόλογο ο συγγραφέας επιθυµεί να ξεκαθαρίσει ότι τοποθέτησε τη δράση στα «ελληνικώτατα» Μέγαρα, διότι εδώ µιλούν την «καθαρή» «αρχαιοπρεπή γλώσσα». Και εννοεί χωρίς ιδιωµατισµούς, χωρίς διαλεκτικά στοιχεία, όχι την καθαρεύουσα. Στο Παιδοµάζωµα ο Καµπούρογλου αφιερώνει ειδικό κεφάλαιο για να µιλήσει για τη γλώσσα του έργου του. Δεν πρέπει να περάσει απαρατήρητο ότι η γλώσσα των πολυσέλιδων σηµειώσεων δεν είναι διόλου «ακραιφνώς» δηµοτική, αλλά στρωτή καθαρεύουσα: «Γεγονότα, σκέψεις και ιδέας των Τουρκοκρατούµενων χρόνων εθεωρήσαµεν ότι είχοµεν καθήκον να φέρωµεν επί της Σκηνής διά γλώσσης ζώσης τότε εν Αθήναις και πλήρους, ευτυχώς δε και σήµερον καταληπτής εις πάσαν ελληνικήν πόλιν. Η γλώσσα αύτη των τότε Αθηνών δύναται να χαρακτηρισθή ως Π α ν ε λ λ ή ν ι ο ς δ η µ ώ δ η ς ευθύς ως στερηθή µόνον της ιδιορύθµου προφοράς διφθόγγων τινών και συµφώνων. Τούτο επράξαµεν εν τοις έργοις ηµών. Οι περί την προφοράν κυρίως στρεφόµενοι ιδιωτισµοί ούτοι της τοπικής διαλέκτου των Αθηνών (αίτινες, ως ανεγνώρισε και ο ειδικός καθηγητής κ. Χατζιδάκης, µετά των Μεγάρων και της Αιγίνης έχουσιν ίδιον γλωσσικόν σύστηµα) είναι χρήσιµοι βεβαίως ουχί εις φιλολογικά έργα αλλ εις γλωσσολογικάς διατριβάς». Στη συνέχεια ο Καµπούρογλου υποστηρίζει ότι «αι Αθήναι ήσαν π ά ν τ ο τ ε π ό λ ι ς και ουδέποτε χ ω ρ ι ό, ότι σ υ ν ε χ ώ ς και π ά ν τ ο τ ε υ π ή ρ ξ α ν ε ν τ η ζ ω ή» και διατήρησαν την «ελληνικότατη» µορφή τους µέσα στους αιώνες, γι αυτό και η γλώσσα τους είναι πλούσια και ικανή να εκφράσει τα πιο ανεπτυγµένα τέκνα της. «Παράδειγµα έχοµεν άλλως τε τα Αθηναϊκά Παραµύθια πληρέστερα, εκτενέστερα και υψηλοτέρου κύκλου πάντων των λοιπών ελληνικών παραµυθίων», (Παιδοµάζωµα 70), οι υπογραµµίσεις δικές του. Επίσης το γλωσσικό ζήτηµα τον απασχολεί στην πολύ κατοπινότερη έκδοση της Νεράιδας του Κάστρου. Όµως ο Καµπούρογλου ξέρει ότι: «Το καλόν εις την τέχνην, φίλε µου, αποτελεί το ύφος, η ιδέα, το σχήµα, η γραµµή, η µορφή και όχι το υλικόν. Όπως ούτε κακότεχνον άγαλµα προσλαµβάνει καλλιτεχνικήν αξίαν εάν κατασκευασθή εκ χρυσού, ούτε ανόητον ποίηµα εάν εγράφη εις γλώσσαν Πινδάρου», Εστία, Το έµµετρο σε δηµοτικοφανή στίχο και πλήρους εθνικού παλµού Παιδοµάζωµα, δέχτηκε σοβαρές υποσχέσεις για άµεση σκηνική παρουσία, που όµως δεν ευοδώθηκαν, αλλά οδήγησαν στην έκδοση την επόµενη χρονιά της βράβευσης. Στο Παραστασιολόγιο του Χατζηπανταζή (2012), δεν υπάρχει παράσταση, τουλάχιστον

6 µεστές νοήµατος σχετικές σηµειώσεις βρίσκουµε και στην πολύ κατοπινότερη έκδοση της Νεράιδας του Κάστρου. 20 Οι σελίδες αυτές αποσκοπούν να οπλίσουν µε ιστορική ακρίβεια τον Έλληνα «Σκηνογράφο», έναν καλλιτέχνη που, αυτή την εποχή, δεν έχει συγκροτήσει την αυτόνοµη επαγγελµατική του ταυτότητα και εδώ κατονοµάζεται ως ένας βασικός συντελεστής του θεατρικού φαινοµένου. 21 Ο Καµπούρογλου συνθέτει ένα από τα πιο πρώιµα εγχώρια κείµενα πιθανότατα το πρώτο ενδελεχούς σκηνογραφικής αναζήτησης και κάνει τα πρώτα βήµατα που οδηγούν στην κατάργηση της αποθήκευσης και επαναχρησιµοποίησης των σκηνικών, ενός καθιερωµένου συστήµατος που ευθυνόταν για µεγάλες και ανιστόρητες ανακολουθίες. 22 Ο συγγραφέας επιδιώκει να δηµιουργήσει ισχυρούς αρµούς ανάµεσα στην παράσταση του έργου και τις ιστορικές ρίζες από τις οποίες βλασταίνει. Οι επιδράσεις από την αίγλη του πρώτου διδάξαντα, περί την ιστορική πιστότητα, του Γεωργίου Β Δούκα του Σαξ- Μάινινγκεν ( ), είναι φανερές, καθώς ο θίασος του Δούκα έχει γίνει ευρύτατα γνωστός και τα ελεύθερα θέατρα της Ευρώπης περιβάλλουν µε µεγάλο θαυµασµό και αξιοποιούν τις κατακτήσεις του. 23 Προφανώς όµως συνδέονται και µε την απαίτηση για θεαµατικότητα και καλαισθησία, που καλλιεργούν ιδιαίτερα, το µυθιστορηµατικό δράµα και η εγχώρια παντοµίµα, όσο προχωρούµε στο τέλος του 19ου αιώνα. 24 Συνδέονται επίσης, µε µέχρι το Στο µικρό τόµο των 88 σελίδων, το έργο καταλαµβάνει λιγότερο από τα δύο τρίτα, ενώ περισσότερο από το ένα τρίτο του συνόλου, περιέχει κρίσεις και σηµειώσεις που αφορούν το δράµα. 20 Η έκδοση της Νεράιδας του Κάστρου είναι πολύ κατοπινότερη, αλλά η παράσταση του έργου το 1894 σχολιάστηκε ιδιαίτερα για τον σκηνογραφικό της πλούτο: «Τοιαύται σκηνογραφίαι, τοιούτος σκηνικός διάκοσµος, πρώτην φοράν εφάνη εις ελληνικόν θέατρον, χωρίς καµίαν υπερβολήν. Η αίθουσα της πρώτης πράξεως, οντάς παλαιού αρχοντικού των Αθηνών, η παλαιά αγορά της δευτέρας µε τον ποικίλον της κόσµον, το τσαντήρι του πασσά του Ευρίπου εις την τρίτην, η νυχτερινή σκηνογραφία της Ακροπόλεως, η ποµπή του γάµου, οι ιµατισµοί, όλα, όλα, πιστότατα, πλουσιώτατα, αξιοθέατα. Μόνον διά τα σκηνικά του το έργον του κ. Καµπούρογλου είνε άξιον πολλών παραστάσεων και πυκνού ακροατηρίου», Εστία, (Καµπούρογλου 1896, 71). Η στροφή του 19ου αιώνα προς τον 20ο, δεν έχει µελετηθεί πλήρως, ως προς αυτό το ζήτηµα. Πολύ χρήσιµο είναι το πρώτο µέρος, «Προϊστορία», της εργασίας της Παναγιώτας Κωνσταντινάκου (2013, 19-58), όπου και η σχετική βιβλιογραφία. Η µελέτη αναγνωρίζει στη δραστηριοποίηση του Θέµου Άννινου στα 1880, την εµφάνιση του πρώτου Έλληνα σκηνογράφου. 22 Ο Χατζηπανταζής έχει συγκεντρώσει πολλά παραδείγµατα από την κατακραυγή του τύπου εναντίον των θιάσων που δούλευαν µε αυτή την τακτική, βλ. ενδεικτικά, (2012, ). Οι ξένοι θίασοι που επισκέπτονταν την Αθήνα, συχνά είχαν την ίδια αντιµετώπιση (Γεωργακάκη, : ). 23 Η µεγάλη ευρωπαϊκή περιοδεία των Μάινινγκερ, , του θιάσου µε τους εβδοµήντα επαγγελµατίες ηθοποιούς και τους σχεδόν εκατό κοµπάρσους, επηρέασε βαθιά τον Αντουάν και ξεπέρασε τα όρια του Νατουραλισµού (ενδεικτικά: DeHart 1981, Brockett 1991, , Lichte 2012, 93-96). Ο Στανισλάβσκι (1980, τ. Α, 198) σηµειώνει ότι ο θίασος του Δούκα µε τις παραστάσεις του «έδειξε στους Μοσχοβίτες, για πρώτη φορά, τι σηµαίνει ιστορική ακρίβεια, µε σκηνές συνόλων, λαµπρή εξωτερική φόρµα και καταπληκτική πειθαρχία». Δεν είναι άνευ σηµασίας το γεγονός, ότι ο Κ. Χρηστοµάνος, ο σκηνοθέτης που θα επιχειρήσει να µεταφυτεύσει το θεσµό του ελεύθερου θεάτρου στην Ελλάδα, συγκαταλέγει ανάµεσα στους «µύστες» για τη συγκρότηση της Νέας Σκηνής, τον Δ. Καµπούρογλου (Παπανικολάου 2012, 20-23). Εξάλλου, ο πρίγκιπας Βερνάρδος του Μάινινγκεν, γιος του Δούκα, ταξίδεψε µέχρι την πατρίδα του Αισχύλου για να πάρει µέρος στην προετοιµασία της παράστασης των Περσών, στην Αθήνα το 1889 (Ριτσάτου 2011, ). 24 (Σπάθης 2001, και Χατζηπανταζής 2012, )

7 τις σκηνογραφικές και ενδυµατολογικές κατακτήσεις των Ελλήνων κοσµικών ερασιτεχνών του θεάτρου. 25 Ο Καµπούρογλου, ένας ιστοριοδίφης που µπορεί να διεκδικήσει τη θέση της «αυθεντίας», για να εκπληρώσει τις προϋποθέσεις της ιστορικής ακρίβειας, ανοίγει το ανεξάντλητο κεφάλαιο των Ευρωπαίων περιηγητών, οι οποίοι ταξιδεύουν από τις τελευταίες δεκαετίες του 18ου αιώνα στην Ανατολή για να διαπιστώσουν, ιδίοις όµµασι, τις διαφορές που τη χωρίζουν από τη Δύση. 26 Ξεχωριστός προορισµός συγγραφέων, ζωγράφων, αρχαιολόγων, φιλοπερίεργων, ανήσυχων πνευµάτων αλλά και διπλωµατών ή άλλων αξιωµατούχων είναι η τουρκοκρατούµενη Ελλάδα µε τα διάσπαρτα ερείπια από την κλασική αρχαιότητα. 27 Ο δραµατουργός που εξετάζουµε ξεφυλλίζει προσεκτικά, διερευνητικά ένα πραγµατικά µεγάλο αριθµό δερµατόδετων κυρίως γαλλικών λευκωµάτων και εντοπίζει την εικαστική αποτύπωση της εποχής, στην οποία επιλέγει να τοποθετήσει τη δράση των θεατρικών του έργων. 28 Ακολούθησα ένα προς ένα τα βήµατά του. Με οδηγό τα ονόµατα των περιηγητών από τις σηµειώσεις του, δηµιούργησα ένα χάρτη αναζήτησης και βυθίστηκα στους πίνακες που εντόπισα. 29 Διαπίστωσα ότι ο Καµπούρογλου δεν αντλεί µόνο λεπτοµερείς οδηγίες για τη σκηνογραφία και τα κοστούµια, ακόµα και για τα σκηνικά αντικείµενα, αλλά από τις ίδιες πηγές, ανοµολόγητα, εµπνέεται ολόκληρες σκηνές των δραµάτων του. Το πιο χαρακτηριστικό παράδειγµα είναι η σκηνική εικόνα της αθηναϊκής αγοράς, στη δεύτερη πράξη της Νεράιδας του Κάστρου, όπου το θέµα µα και πολλά από τα πρόσωπα, όπως ο Μαξούτ (ο µαύρος του Βοϊβόδα των Αθηνών), ο Δισδάρης (ο φρούραρχος της Ακρόπολης), οι Τούρκοι αγάδες, κ. ά., αντλούνται από τον πίνακα του Ιρλανδού ζωγράφου, περιηγητή και αρχαιολόγου Έντουαρντ Ντόντγουελ (Edward Dodwell, ), ο οποίος βρισκόταν στην Αθήνα την εποχή που τα συνεργεία του Έλγιν, αποψίλωναν τα γλυπτά της Ακρόπολης, δηλαδή στα χρόνια που τοποθετείται η δράση του έργου (Γλυτζουρής 2001, και Κωνσταντινάκου 2013, 30-34) 26 Εξαιρετικά πολύτιµη πηγή για τη διερεύνηση του θέµατος προσφέρει τώρα το Ίδρυµα Αικατερίνης Λασκαρίδη που δηµιούργησε τον ιστότοπο: «Με το βλέµµα των Περιηγητών Travelogues», (www.laskaridou.gr). Για τα ζητήµατα που προκύπτουν κατά τη µελέτη του φαινοµένου (Said 1996). 27 (Σιµόπουλος ) 28 Πέρα από την προσωπική του βιβλιοθήκη, την επαφή του συγγραφέα µε τους τόµους, συχνά πολύ µεγάλων διαστάσεων, υποστηρίζει ο διορισµός του στη θέση του επιµελητή χειρογράφων της Εθνικής Βιβλιοθήκης, το 1892, (Σιακκής 2012, 77). Ακολούθησε η θητεία του στη διεύθυνση της ίδιας βιβλιοθήκης από το 1904 µέχρι το Η σπάνια συλλογή της «Δωρεάς Τρικόγλου» στην κεντρική Βιβλιοθήκη του Αριστοτέλειου Πανεπιστήµιου Θεσσαλονίκης µου πρόσφερε ένα πραγµατικό θησαυρό. Ευχαριστώ και από τούτη τη θέση το προσωπικό που στάθηκε γενναιόδωρος αρωγός στις αναζητήσεις µου. Πολύ µικρή γεύση, από τη γοητεία που ασκεί στον αναγνώστη η αυτοψία των λευκωµάτων, προσφέρουν οι λίγες εικόνες που µπόρεσα να φωτογραφίσω και παραθέτω. 30 Ο Ντόντγουελ ταξίδεψε στην Ελλάδα από το 1801 µέχρι το 1806, (Dodwell 1819). Την έκδοση δεν µπόρεσα να εντοπίσω, µέχρι τώρα. Βλ. εικ. 2. Πηγή: Ίδρυµα Αικατερίνης Λασκαρίδη (www.laskaridou.gr).

8 2. «Το παζάρι της Αθήνας» του Edward Dodwell. Views in Greece, from Drawings by Edward Dodwell Esq. F.S.A &c., Rodwell and Martin, London Πηγή: Ίδρυµα Αικατερίνης Λασκαρίδη (www.laskaridou.gr). Θα µπορούσε, κάπως παρακινδυνευµένα, να υποστηρίξει κανείς, ότι αυτή η σκηνική εικόνα του παζαριού, της Νεράιδας του Κάστρου, µε τον πολύ µεγάλο αριθµό προσώπων επί σκηνής, εκτός από τον πίνακα, προσπαθεί, να αξιοποιήσει µια ακόµα κατάκτηση του θιάσου των Μάινινγκερ, η οποία επηρέασε βαθιά τον Αντουάν: την άρτια οργάνωση σκηνών µε πλήθος προσώπων, τις περιβόητες «σκηνές µαζών» του Δούκα. 31 Ο Ντόντγουελ είναι επίσης πιθανή πηγή του Καµπούρογλου για τις Καρυάτιδες του Ερεχθείου και για την όψη του Παρθενώνα στις αρχές του 19ου αιώνα. Στις ταξιδιωτικές περιγραφές των Ευρωπαίων, που είναι αυτόπτες µάρτυρες των υπό οθωµανική κυριαρχία Αθηναίων, στις ηθογραφικές ή µη διαθέσεις τους, αναζητά ο Καµπούρογλου µερικές από τις ψηφίδες που συνθέτουν θεµατικά και σκηνογραφικά τα έργα του. Σχεδόν αναπόφευκτα, ο συχνά εξιδανικευτικός τρόπος που είδαν οι περιηγητές την Ελλάδα, καθώς και οι ευρωπαϊκές εικαστικές σχολές που εκπροσωπούν, δηλαδή τα καλλιτεχνικά ρεύµατα της Εσπερίας, διαποτίζουν τις ποιητικές και αισθητικές αντιλήψεις του δραµατουργού. Η πρόσληψη όχι µόνο των ενδυµατολογικών συνηθειών µα και των ίδιων των χαρακτηριστικών των Ελλήνων διαµεσολαβείται από τέτοιου είδους αναπαραστάσεις. Οι 31 Στις παραστάσεις των Μάινινγκερ, ο Αντουάν θαύµαζε πάνω απ όλα την τέχνη της οργάνωσης των σκηνών πλήθους, την «ποιότητα του συνόλου», (ενδεικτικά Bablet 2008, 22).

9 θεωρίες της πρόσληψης έχουν πολλά να µας πουν γι αυτό. 32 Ας δούµε µερικά ενδεικτικά - διόλου εξαντλητικά- παραδείγµατα. 3. «Ελληνικός γάµος στην Αθήνα» του Louis Dupré. Voyage à Athènes et à Constantinople ou collection de portraits, de vues et de costumes grecs et ottomans peints sur les lieux, d`après nature, lithographiés et coloriés par L. Dupré, élève de David, Imprimerie de Dondey-Dupré, Paris [Αναδηµοσίευση: Μανώλης Βλάχος, Louis Dupré, Ολκός, Αθήνα 1994, σ. 141]. Πηγή: Ίδρυµα Αικατερίνης Λασκαρίδη (www.laskaridou.gr). Η νύφη που παρουσιάζεται στη Νεράιδα αντλεί το κοστούµι της από το πολυτελές λεύκωµα του ξακουστού Γάλλου ζωγράφου Λουί Ντυπρέ (Louis Dupré, ), αλλά και ο Μιχαήλ και η µάνα του η Όρσα και άλλα πρόσωπα του έργου βρίσκουν τα ενδυµατολογικά τους πρότυπα στον ίδιο καλλιτέχνη (Ενδεικτικά Angenot, Bessiere, Fokkema, Kushner 2010) 33 (Dupré 1825). Τον πολύτιµο τόµο, δερµατόδετο µε φύλλα παπύρου µεγάλων διαστάσεων (60Χ37cm) εξέτασα στην κεντρική Βιβλιοθήκη του ΑΠΘ και διαπίστωσα ότι αποτυπώνει µε εξαιρετική ακρίβεια λεπτοµέρειες της ενδυµασίας (καρφίτσες, ζώνες, περίτεχνα υφάσµατα, κ. ά.) και του περιβάλλοντος (εσωτερική και εξωτερική διακόσµηση αρχοντικών, αντικείµενα, κ. ά.). Εποµένως πράγµατι µπορεί να δώσει ακριβείς πληροφορίες σε έναν σκηνογράφο. Ο Ντυπρέ επισκέφθηκε την Ελλάδα το Φλεβάρη του 1819 µαζί µε τρεις Άγγλους περιηγητές. Συνέχισε στην Κωνσταντινούπολη και έφτασε στο Βουκουρέστι προσκεκληµένος του Μιχαήλ Σούτσου. Το ταξίδι του τελειώνει µε την άφιξη στη Ρώµη, τον Απρίλη του 1820 (Βλάχος 1994). Βλ. επίσης, στη βιβλιοθήκη

10 4. «Έλληνας ιερέας και Τούρκος» του Louis Dupré. Voyage à Athènes et à Constantinople ou collection de portraits, de vues et de costumes grecs et ottomans peints sur les lieux, d`après nature, lithographiés et coloriés par L.Dupré, élève de David, Imprimerie de Dondey-Dupré, Paris [Αναδηµοσίευση: Μανώλης Βλάχος, Louis Dupré, Ολκός, Αθήνα 1994, σ. 117]. Πηγή: Ίδρυµα Αικατερίνης Λασκαρίδη (www.laskaridou.gr). Για τη σκηνογραφία του προλόγου, στο Παιδοµάζωµα, η οποία πρέπει να παρουσιάζει µικρή πλατεία σε «απόκεντρο» συνοικία της Αθήνας, ο συγγραφέας παραπέµπει στο ίδιο λεύκωµα, από το οποίο αποσπά και παραθέτει την σχετική λιθογραφία «Δρόµος της Αθήνας» λιθογραφία του Louis Dupré. Voyage à Athènes et à Constantinople ou collection de portraits, de vues et de costumes grecs et ottomans peints sur les lieux, d`après nature, lithographiés et coloriés par L. Dupré, élève de David, Imprimerie de Dondey-Dupré, Paris Πηγή: «Δωρεά Τρικόγλου» Κεντρική Βιβλιοθήκη Αριστοτέλειου Πανεπιστήµιου Θεσσαλονίκης. Η εκ του µακρόθεν εικόνα της Ακρόπολης, του 1666, που απαιτεί η σκηνογραφία της ίδιας σκηνής, προϋποθέτει τη µατιά ενός ακόµα Γάλλου, του Ζακ Καρέυ (Jacques Carrey, του ΑΠΘ, (Dupré 18--;). Οι φωτογραφίες των τριών προσώπων Μιχαήλ, Όρσα και Νύφη από την παράσταση της Νεράιδας του Κάστρου, (εικ. 1), αποτυπώνουν την εξαιρετική οµοιότητα των κοστουµιών µε τους πίνακες του Ντυπρέ, εικ. 3 και (Καµπούρογλου 1896, 72), εικ. 5.

11 1726). 35 Του διάσηµου ζωγράφου, που επισκέπτεται την Οθωµανική αυτοκρατορία και την Αθήνα, και σχεδίασε τις µετώπες και άλλα γλυπτά του Παρθενώνα, λίγα χρόνια πριν το «Κάστρο» δεχτεί τα πυρά από τα κανόνια του Μοροζίνι. Δηλαδή είµαστε ξανά ακριβώς στην εποχή που τοποθετείται η δράση του έργου «Θέα της Ακρόπολης των Αθηνών το 1670)» του Jacques Carrey. Athènes au XVIIe siècle : dessins des sculptures du Parthénon attribués à J. Carrey et conservés à la Bibliothèque Nationale, accompagnés de vues et plans d'athènes et de l Acropole, publiés par Henri Omont. Ernest Leroux Éditeur, Paris Πηγή: «Δωρεά Τρικόγλου» Κεντρική Βιβλιοθήκη Αριστοτέλειου Πανεπιστήµιου Θεσσαλονίκης. Το τζαµί που χρειάζεται το πρώτο µέρος της δεύτερης πράξης του έργου, αντλείται «ως έχει», από το λεύκωµα του Φορµπέν (Louis Nicolas Philippe Auguste de Forbin, ), και η εικόνα παρατίθεται από τον Καµπούρογλου. 37 Στις σηµειώσεις της Νεράιδας διαβάζουµε, ότι από το παράθυρο του σπιτιού του Μιχαήλ θα φαίνεται η Ακρόπολη, όπως αποτυπώθηκε από τον Ντυπρέ, όταν ζωγράφισε τον πρόξενο Φωβέλ στο εργαστήριό του και ο πίνακας δεν ήταν πολύ δύσκολο να εντοπιστεί (Carrey 1898). Ο δερµατόδετος, πολυτελής τόµος, (50 cm) φυλάσσεται στην κεντρική Βιβλιοθήκη του ΑΠΘ, απ όπου αντλείται η εικ. 6. Ο Ζακ Καρέυ ήταν µαθητής του βασιλικού ζωγράφου Σαρλ Λε Μπρεν (Charles Le Brun), της αυλής του Λουδοβίκου ΙΔ. Με προτροπή του δασκάλου του συνόδευσε τον Γάλλο διπλωµάτη και συλλέκτη αρχαιοτήτων Σαρλ Ανρί Φρανσουά Ολιέ ντε Νουαντέλ (Charles-Henri-François Olier de Nointel), απεσταλµένο της Υψηλής Πύλης στην Κωνσταντινούπολη. Ο Καρέυ είχε αναλάβει να αντιγράψει πιστά τα σηµαντικά κτίρια και µνηµεία και σώζονται περίπου 500 σχέδια που του αποδίδονται (Bowie, Diether 1971). 36 (Καµπούρογλου 1896, 71). 37 (Καµπούρογλου 1896, 73). O Φορµπέν ταξίδεψε το 1817 στην Αθήνα. Το λεύκωµα που µνηµονεύει ο Καµπούρογλου είναι το Voyage dans le levant en 1817 et 1818, Imprimerie Royale, Παρίσι 1819 και εντοπίστηκε στην κεντρική βιβλιοθήκη του ΑΠΘ. Αναφορά στο Forbin υπάρχει και στη Νεράιδα του Κάστρου, (Καµπούρογλου χ.χ. [1925;], 111), εικ. 7.

12 7. «Η Ακρόπολη, όπως φαίνεται από την οικία του Προξένου της Γαλλίας κ. Fauvel» του Louis Dupré. Voyage à Athènes et à Constantinople ou collection de portraits, de vues et de costumes grecs et ottomans peints sur les lieux, d`après nature, lithographiés et coloriés par L.Dupré, élève de David, Imprimerie de Dondey-Dupré, Paris Πηγή: «Δωρεά Τρικόγλου» Κεντρική Βιβλιοθήκη Αριστοτέλειου Πανεπιστήµιου Θεσσαλονίκης. Ο Καµπούρογλου, ωστόσο, δεν προσηλώνεται αποκλειστικά στα λευκώµατα των Ευρωπαίων περιηγητών. Η σκηνογραφία της τρίτης πράξης στο Παιδοµάζωµα, µας λέει, ότι µπορεί να ληφθεί, «εκ του φυσικού» «Άποψη του λιµανιού του Πειραιά στην Αθήνα» του Le Roy. Les ruines des plus beaux monuments de la Grèce: ouvrage divisé en deux parties, où l'on considère, dans la première, ces monuments du côté de l'histoire; et dans la seconde, du côté de l'architecture, par M. Le Roy, H.L. Guérin & L.F. Delatour; [etc.], Paris Πηγή: «Δωρεά Τρικόγλου» Κεντρική Βιβλιοθήκη Αριστοτέλειου Πανεπιστήµιου Θεσσαλονίκης. 39 (Καµπούρογλου 1896, 74). Για να συµπληρώσει όµως αµέσως παρακάτω ότι η παραλία του Πειραιά πρέπει να παρασταθεί «βραχώδης και αγρία µετά τινων ερειπίων», και ότι µια τέτοια εικόνα του λιµανιού, µπορεί να αντλήσει ο «σκηνογράφος» από κάποιο πίνακα του Le Roy. Στην κεντρική Βιβλιοθήκη του ΑΠΘ εντόπισα τον, επίσης βαρύτιµο, τόµο των µέσων του 18ου αιώνα, µε χρυσοποίκιλτες σελίδες παπύρου (50 cm), (Le Roy 1758). Από αυτή την έκδοση αντλείται η εικ. 8.

13 Οι εικόνες, στη δραµατουργία και στις σκηνογραφικές σηµειώσεις συµπληρώνονται από τα οικογενειακά κειµήλια, από τα πορτρέτα του Αθηναίου παππού Άγγελου Σωτηριανού Γέροντα, από τις λαογραφικές παραµυθιακές αφηγήσεις της µητέρας Μαριάννας, καθώς και από τα προσωπικά βιώµατα, τις συνεχείς επιτόπιες έρευνες-αυτοψίες που διενεργεί ο ίδιος ο συγγραφέας, ακόµα και από τις φιγούρες συγχρόνων του ηθοποιών σε συγκεκριµένους ρόλους. 40 Ο δραµατουργός αγωνίζεται να συνθέσει ετερόκλητες, όσο και άκρως ενδιαφέρουσες τάσεις: την ιστορική πιστότητα του Μάινινγκεν µε τις ηθογραφικές ή ιδεαλιστικές διαθέσεις των περιηγητών, το λαογραφικό υλικό των προφορικών αφηγήσεων µε το ρεαλισµό της παρατήρησης της πραγµατικότητας. Προσπαθεί επίσης, να µπολιάσει τα έργα του µε σύµβολα, όπως η ιτιά, το δέντρο κάτω από το οποίο ξετυλίγεται µεγάλο µέρος της δράσης του δράµατος, Στην ιτιά από κάτω. Ένα σύµβολο όµως του «ρωµαίικου συβολισµού», όπως θα τον ονοµάσει, λίγα χρόνια αργότερα ο Ψυχάρης, για να τον διακρίνει από τον ευρωπαϊκό Συµβολισµό. 41 Στις σηµειώσεις που συνοδεύουν τα έργα, µερικές φορές, ακούγεται ακόµα κι ένας ψίθυρος Νατουραλισµού όπως η απαίτηση για αποτύπωση, στο Παιδοµάζωµα, µιας «κοινωνικής σελίδας». 42 Πόσο «νατουραλιστικό» όµως µπορεί να είναι το αποτέλεσµα; Για να δώσουµε µια στοιχειώδη απάντηση, αρκεί να αντιληφθούµε την εξιδανικευµένη εικόνα του Γιώτη, κεντρικού ήρωα του «ειδυλλιακού δράµατος» Στην ιτιά από κάτω, του οποίου η δράση µετακινείται από τις σελίδες της ιστορίας για να προσγειωθεί στην πραγµατικότητα. 43 Ο συγγραφέας τονίζει ότι πρόκειται για τον µοναδικό ποιµένα του έργου και µάλιστα για τον «εξηγευνισµένο» γιο «εναρέτου Μεγαρίτιδος». 44 Αρκεί να δούµε τις εξίσου ρετουσαρισµένες, ωραιοποιηµένες εικόνες του αγροτικού βίου, όπως περιγράφεται, καθοδόν για τα «ελληνικότατα» Μέγαρα, στο ίδιο έργο. Να προσέξουµε πως ο Καµπούρογλου διευκρινίζει 40 Όπως ο Μαξούτ της Νεράιδας από τον Ευάγγελο Παντόπουλο-Φυσέκη (Ριτσάτου :112). 41 (Ψυχάρης 1901, 58). Για τη σχέση του Ψυχάρη µε το θέατρο, βλ. (Πετράκου, και Πούχνερ 2005, ). Ο Επισκοπόπουλος, λίγες µέρες µετά την κριτική για την παράσταση της Ιτιάς, δηµοσιεύει εκτενές άρθρο, όπου σχολιάζει τον «Βράνδ» [Μπράντ του Ίψεν], Άστυ, , µετά την σκηνική επιτυχία του στο Βερολίνο και το Παρίσι. Η κριτική είναι χρήσιµη για να αντιληφθούµε την πρόσληψη από την εγχώρια λογιοσύνη των νεανικών -µη ρεαλιστικών- έργων του Ίψεν. 42 (Καµπούρογλου 1896, 5) 43 Στο εξώφυλλο σηµειώνεται ότι είναι «πρόχειρος έκδοσις». Το δράµα δεν διαθέτει, όπως τα άλλα δύο, πολυσέλιδες σηµειώσεις που λειτουργούν ως ιστορικές µαρτυρίες, για την τεκµηρίωση των γεγονότων της δράσης. Στην Ιτιά από κάτω, η Χρυσή µια γριά και τώρα τυφλή µάνα µε το µονάκριβο γιο της, το νεαρό ποιµένα Γιώτη, πορεύονται προς τον τόπο καταγωγής της, τα Μέγαρα, για να διεκδικήσουν την περιουσία που τους ανήκει. Έχουν µάθει ότι πέθαναν οι τρεις αδερφοί της Χρυσής, οι οποίοι την είχαν αποκληρώσει όταν ακολούθησε, παρά τις αντιρρήσεις τους, τον αγαπηµένο της, που ωστόσο χάθηκε πρόωρα. Στον δρόµο σταµατούν για να ξαποστάσουν σε µια ιτιά, το σηµαδιακό δέντρο όπου αγαπήθηκε η Χρυσή µε τον πατέρα του γιού της. Κάτω από το ίδιο δέντρο και µε τον ίδιο τρόπο θα αγαπηθεί ο Γιώτης µε µια µεγαρίτισσα κόρη, τη Δροσιά και παρά τα εµπόδια που βάζει ο αδερφός της µάνας του, ο πενηντάχρονος Μούρτος, ο οποίος διεκδικεί επίσης τη Δροσιά, η αυλαία θα πέσει µόνον όταν οι δυο νέοι έχουν εξασφαλίσει την ευχή της γριάς µάνας, λίγο πριν ξεψυχήσει «στην ιτιά από κάτω». 44 (Καµπούρογλου 1898, πρόλογος, χ.σ.)

14 ότι τοποθέτησε εκεί τη δράση, για να απαλλάξει τη σκηνή από τα αρβανίτικα φορέµατα των γυναικών. Έτσι, µπορούµε να συλλάβουµε πόσο µοιάζουν οι δραµατουργικές σκηνές του Καµπούρογλου, µε τα σχέδια και τους πίνακες από τα βιβλία του Πουκεβίλ (François Charles Hugues Laurent Pouqueville, ), του Στάκελµπεργκ (Otto Magnus von Stackelberg, ), του Ντυπρέ και των οµότεχνών τους τα ονόµατα µπορούµε να τα βρούµε στις σκηνογραφικές σηµειώσεις του. Αυτές οι εικόνες δεν µνηµονεύονται από το δραµατουργό, αλλά υποφώσκουν ολοφάνερα κάτω από τις γραµµές του δράµατος «Βοσκοί της Αρκαδίας» François Charles Hugues Laurent Pouqueville. Voyage de la Grèce, vol. I-VI:V, Deuxième édition..., Firmin Didot, Père et Fils, Paris Πηγή: Ίδρυµα Αικατερίνης Λασκαρίδη (www.laskaridou.gr). Ο συγγραφέας δεν αποκρύπτει τις πηγές του, απλά µάλλον έχει πειστεί και ο ίδιος, ότι ο ελληνικός αγροτικός βίος είναι όπως ακριβώς τον συνέλαβαν τα ιδεολογικά και αισθητικά φίλτρα των ευρωπαίων περιηγητών! Φίλτρα που επηρεάζουν βαθιά τα δραµατουργικά εργαλεία του συγγραφέα. Εξάλλου στα θεωρητικά του κείµενα, ειδικά όταν µιλάει για τη γλώσσα, καθιστά σαφές, ότι δεν του είναι καθόλου συµπαθείς οι «χυδαιότητες» της «στρούγγας» και ότι «οι δούλοι Έλληνες δεν ήσαν πάντες ποιµένες, όπως ουδέ σήµερον 45 Βλ. εικ. 9 και 10.

15 ευτυχώς οι ελεύθεροι πάντες». 46 Προφανώς ο Καµπούρογλου ακόµα κι όταν αφήνεται να παρασυρθεί από τον «συρµό» που δηµιούργησε η επιτυχία του Αγαπητικού της βοσκοπούλας του Κοροµηλά, δεν καταδέχεται τη σύγκριση µε τη Γκόλφω και τη Σκλάβα του τυφλού επαρχιώτη Περεσιάδη, ή µε τη Θυµιούλα τη Γαλαξιδιώτισσα του αγράµµατου κουρέα, Μελισσιώτη. 47 Και απορρίπτει µετά βδελυγµίας τις διαλέκτους και τα «τσοπάνικα τραφώµατα» µε φανερή διάθεση να συγκρουστεί µε τους «µαλλιαρούς», τους ακραίους δηµοτικιστές, αλλά και µε τους απαίδευτους δηµιουργούς, τόσο άκοµψων, και για τα γούστα του Καµπούρογλου, δραµατικών ειδυλλίων. 48 Αν θυµηθούµε ότι ο Γκόρκι, για να αποδώσει την ακραία νατουραλιστική ατµόσφαιρα στο καταγώγι που εκτυλίσσεται η δράση του Βυθού -γράφεται πάνω κάτω την ίδια εποχή- παρατήρησε και περιέγραψε µε ωµότητα, χωρίς καµιά διάθεση εξιδανίκευσης, τα άθλια υπόγεια «υπνωτήρια», όπου ζουν της γης οι κολασµένοι, 49 δεν χρειάζεται να προσθέσουµε ούτε µια λέξη για να αντιληφθούµε το χάσµα που χωρίζει τη «φέτα ζωής», που επιδίωξαν να τοποθετήσουν στο σανίδι οι Ευρωπαίοι Νατουραλιστές, από την εγχώρια δραµατουργία και για την περίπτωσή µας, από τα έργα του Καµπούρογλου. Μαζί µε τις γενναίες ρήξεις παραµένουν ανυποχώρητες οι συνέχειες 46 «Η Π α ν ε λ λ ή ν ι ο ς δ η µ ώ δ η ς γ λ ώ σ σ α η τότε γ λ ώ σ σ α τ ω ν π ό λ ε ω ν δεν περιέχει λέξεις συνθηµατικάς και νεκράς, ουδέ τύπους εσκωριασµένους, εισαγοµένους αυθαιρέτως και συνήθως εσφαλµένως υπό ηµιµαθών ως επί το πολύ λογίων ουδέ περιέχει εξ άλλου αηδείς και ακατανοήτους ιδιωτισµούς µικρών συνοικισµών είναι δ απηλλαγµένη, εντελώς και προπάντων, των χυδαιοτήτων της σ τ ρ ο ύ γ γ α ς, εντός της οποίας παραδόξως θέλουσι τινές ενδιαιτωµένην την κ α θ α ρ ά ν δηµώδη γλώσσαν, µη δυναµένην ατυχώς ούτω να υπερπηδήση τα τσοπάνικα τ ρ α φ ώ µ α τ α εντός των οποίων ευρίσκεται µεθ ωρισµένου κύκλου ιδεών π ε ρ ι µ α ν δ ρ ω µ έ ν η» (Καµπούρογλου 1896, 70-71). 47 Ο Ν. Επ[ισκοπόπουλος], «Στην ιτιά από κάτω», Άστυ, , µετά την παράσταση της Ιτιάς, επισηµαίνει ότι συγκρινόµενο µε τα «τερατώδη ειδύλλια και τα αγροτικά δράµατα, τα οποία εξεφούρνισεν η τελευταία τριετία» το έργο του Καµπούρογλου είναι «αριστούργηµα», αλλά «να είνε εν έργον ανώτερον από την Γκόλφω ή από την Θυµιούλαν, ή από την Σκλάβα, όταν έχη και τας ελαχίστας καλλιτεχνικάς αξιώσεις και τας µάλλον µετρίας βλέψεις έργου αρτίου, είνε αυτόχρηµα αποτυχία». Για την πλήρη καταγραφή των παραστάσεων των εν λόγω δραµατικών ειδυλλίων (Χατζηπανταζής 2012). Για τις τεχνοκριτικές αντιλήψεις του Επισκοπόπουλου, (Ματθιόπουλος, 2005, ). 48 Με αφορµή την παράσταση της Νεράιδας του Κάστρου και τον παράλληλο σχολιασµό της Γκόλφως του Σπυρίδωνος Περεσιάδη, διαβάζουµε: «Καλόν είνε, άλλως, άπαξ διά παντός να λεχθή, ότι ολίγες φουστανέλλες, µερικές γκλίτσες, µια βρύσι τρέχουσα νερό και ένα δυό βλαχοπούλες δεν αποτελούν το εθνικόν δράµα. Το εθνικόν δράµα αποτελεί η εθνική ψυχή, τα έργα δε τα παρουσιαζόµενα εις ηµάς ως ελληνικά είνε συνήθως φορτικώταται πλαστοπροσωπήσεις των ηρώων των υπερροµαντικών µυθιστορηµάτων, φουστανελλοφορούντων και φλυαρούντων κοινοτοπίας, αναµίκτους µετά χυδαιοτήτων του τελευταίου είδους», Δ. Κ., «Εις τα θέατρα», Το Άστυ, (Γκόρκι 1977). Οι σκηνικές οδηγίες του Γκόρκι στην πρώτη πράξη, περιγράφουν µε κάθε λεπτοµέρεια το σκηνικό. Ο Κ. Στανισλάβσκι (1980, τ. Β 405) σηµειώνει ότι στην προσπάθειά τους να αποδώσουν την ατµόσφαιρα του έργου, πήγαν µαζί µε τον Νεµίροβιτς Νταντσένκο και τους ηθοποιούς του Θεάτρου Τέχνης της Μόσχας σε ένα τέτοιο καταγώγι, στην Αγορά Χιτρώφ. Φωτογραφίες από αυτή την πρώτη παράσταση του 1902, που έκανε σε µια νύχτα διάσηµο τον συγγραφέα, βλ. στο πρόγραµµα του Εθνικού Θεάτρου 50 η θεατρική περίοδος , στην παράσταση του Βυθού, σε σκηνοθεσία Σπ. Ευαγγελάτου και µτφ. Γιώργου Σεβαστίκογλου, (ψηφιοποιηµένο αρχείο Εθνικού Θεάτρου www. nt-archive.gr).

16 10. «Μέγαρα» του Otto Magnus von Stackelberg. La Grèce. Vues pittoresques et topographiques, par O. M. Baron de Stackelberg, Chez I. F. D'Ostervald Éditeur, Paris Πηγή: «Δωρεά Τρικόγλου» Κεντρική Βιβλιοθήκη Αριστοτέλειου Πανεπιστήµιου Θεσσαλονίκης. Βιβλιογραφία Ανώνυµο: «Ο Κόσµος». Εστία ( ). Ανώνυµο: «Ο Λασσάνειος αγών. Οι βραβευθέντες». Τα Ολύµπια 25 ( ): Angenot, Marc - Bessière, Jean - Fokkema, Douwe - Kushner Eva (Επιµ.): Θεωρία της λογοτεχνίας. Προβλήµατα και προοπτικές. Αθήνα: Gutenberg Βλάχος, Μανώλης. Louis Dupré. Αθήνα: Ολκός Bablet, Denis: Ιστορία σύγχρονης σκηνοθεσίας. Τόµος Α : Θεσσαλονίκη: University Studio Press Bowie, Theodore Robert Diether, Thimme (επιµ): The Carrey drawing of the Parthenon sculptures. Bloomington, London: Indiana University Press Brockett, Oscar: History of the Theatre. Boston, London, etc.: Allyn and Bacon Γέροντας, Δηµήτριος: Δηµήτριος Γρ. Καµπούρογλου. Ο αναδροµάρης της Αττικής και της Αθήνας. Αθήνα: Βιβλιοπωλείο Διονυσίου Νότη Καραβία 1991 [1974]. Γεωργακάκη, Κωνστάντζα: «Θέατρο Αθηνών. Οι παραστάσεις στα χρόνια του Όθωνα». Παράβασις 2 (1998) Γκόρκι, Μαξίµ: Στο βυθό. Αθήνα-Γιάννινα: Δωδώνη Γλυτζουρής, Αντώνης: Η σκηνοθετική τέχνη στην Ελλάδα. Αθήνα: Ελληνικά Γράµµατα [Carrey, Jacques ]: Athènes au XVIIe siècle : dessins des sculptures du Parthénon attribués à J. Carrey et conservés à la Bibliothèque Nationale, accompagnés de vues et plans d'athènes et de l Acropole. Publiés par Henri Omont. Paris: Ernest Leroux Éditeur DeHart, Steven: The Meininger Theater Michigan: UMI Research Press [Dodwell, Edward]: Views in Greece, from Drawings by Edward Dodwell Esq. F.S.A. & c. London: London Rodwell and Martin 1819.

17 [Dupré, Louis]: Voyage à Athènes et à Constantinople ou collection de portraits, de vues et de costumes grecs et ottomans peints sur les lieux, d`après nature, lithographiés et coloriés par L. Dupré, élève de David. Paris: Imprimerie de Dondey-Dupré [Dupré, Louis]: Album Grec. Paris: H. Gache [18--;]. Επ[ισκοπόπουλος], Νικόλαος: «Στην ιτιά από κάτω». Άστυ ( ). Επισκοπόπουλος, Νικόλαος: «Βράνδ» [Μπράντ του Ίψεν]. Άστυ ( ). [Forbin, Compte de, Louis Nicolas Philippe Auguste]: Voyage dans le levant en 1817 et 1818, par M. le Compte de Forbin. Seconde Édition. Paris: de l Imprimerie Royale Ζωγράφου, Ευγενία: Ο ευλογηµένος Αθηναιογράφος Δηµήτρης Γρ. Καµπούρογλου: µια πρωτοποριακή µορφή. Η ζωή και το έργο του Αθήνα: Σύγχρονη Εποχή Καµπούρογλου, Δηµήτριος: Σκηνικά έργα Α : Το Παιδοµάζωµα, δραµάτιον εις πράξεις τρεις (ων η µια πρόλογος) και εις µέρη τέσσαρα. Βραβευθέν εις τον Ρετσίνειον Δραµατικόν Αγώνα του 1895, µετ εικόνων και ποικίλων σηµειώσεων. Αθήναι: Βιβλιοπωλείον Γρηγορίου Λάµπρου 1896 [anemi.lib.uoc.gr]. Καµπούρογλου, Δηµήτριος: Στην ιτιά από κάτω, δράµα ειδυλλιακόν, εις πράξεις τέσσαρας, [πρόχειρος έκδοσις εκ του χειρογράφου του υποβολέως εις ολίγα αντίτυπα, χάριν των ηθοποιών]. Αθήναι: Εκ του τυπογραφείου της Νοµικής 1898 [publiclibs.ypepth.gr]. Καµπούρογλου, Δηµήτριος: Η Νεράιδα του Κάστρου, δράµα εις πράξεις τέσσαρας, (Η σκηνή εις τας Αθήνας κατά τα έτη ). Αθήνα: Εκδοτικός Οίκος Δ.& Π. Δηµητράκου χ.χ. [1925;]. Καµπούρογλου, Δηµήτριος: Αποµνηµονεύµατα µιας µακράς ζωής Τόµος Α ( ). Αθήνα: Βιβλιοπωλείο Διονυσίου Νότη Καραβία Κίρις [Άδωνις Κύρου]: «Και ολίγη φιλολογία. Το παιδοµάζωµα. Εν απόγευµα µε τον ποιητήν». Εστία ( ). Κωνσταντινάκου, Παναγιώτα: Η σκηνογραφία στην Ελλάδα του Μεσοπολέµου. Αδηµοσίευτη Διδακτορική διατριβή. Τµήµα Θεάτρου. Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης [Le Roy]: Les ruines des plus beaux monuments de la Grèce: ouvrage divisé en deux parties, où l'on considère, dans la première, ces monuments du côté de l'histoire; et dans la seconde, du côté de l'architecture, par M. Le Roy. Paris: H.L. Guérin & L.F. Delatour; [etc.] Lichte, Erika Fisher: Ιστορία Ευρωπαϊκού Δράµατος και Θεάτρου. Τόµος 2. Αθήνα: Πλέθρον Ματθιόπουλος, Ευγένιος: Η τέχνη πτεροφυεί εν οδύνη. Η πρόσληψη του νεοροµαντισµού στην Ελλάδα. Αθήνα: Ποταµός Παπαγεωργίου, Κώστας: «Δηµήτριος Γρ. Καµπούρογλους». Στο: Η παλαιότερη πεζογραφία µας. Τόµος Ζ ( ). Αθήνα: Σοκόλης 1997: Παπανικολάου, Βάνια: Η συµβολή της Νέας Σκηνής στην εξέλιξη του νεοελληνικού θεάτρου. Αδηµοσίευτη διδακτορική διατριβή. Φιλοσοφική Σχολή. Πανεπιστήµιο Κρήτης. Ρέθυµνο Πετράκου, Κυριακή: Οι Θεατρικοί Διαγωνισµοί ( ). Αθήνα: Ελληνικά Γράµµατα Πετράκου, Κυριακή: «Η θεατρική αντίληψη του Ψυχάρη». Στο: Γ. Φαρίνου-Μαλαµατάρη (Επιµ.), Ο Ψυχάρης και η εποχή του. Ζητήµατα γλώσσας, λογοτεχνίας και πολιτισµού. Θεσσαλονίκη: Ινστιτούτο Νεοελληνικών Σπουδών 2005: Πούχνερ, Βάλτερ: «Τα τελευταία θεατρικά έργα του Γιάννη Ψυχάρη: Ένα σχόλιο», Στο: Γ. Φαρίνου-Μαλαµατάρη (Επιµ.), Ο Ψυχάρης και η εποχή του. Ζητήµατα γλώσσας, λογοτεχνίας και πολιτισµού. Θεσσαλονίκη: Ινστιτούτο Νεοελληνικών Σπουδών 2005:

18 Ριτσάτου, Κωνσταντίνα: «Η απαγωγή της Καρυάτιδας από τον Έλγιν και η µεταµόρφωσή της στη δραµατουργία της Μπελ Επόκ». Παράβασις 12 (2013): Ριτσάτου, Κωνσταντίνα: Με των Μουσών τον έρωτα. Ο Αλέξανδρος Ρίζος Ραγκαβής και το νεοελληνικό θέατρο. Ηράκλειο: Πανεπιστηµιακές Εκδόσεις Κρήτης Σιακκής, Ιωσήφ: Δ. Γ. Καµπούρογλου. Η ζωή και το έργο του. Αθήνα: Μορφωτικό Ίδρυµα Εθνικής Τραπέζης Σιµόπουλος, Κυριάκος: Ξένοι ταξιδιώτες στην Ελλάδα: δηµόσιος και ιδιωτικός βίος, λαϊκός πολιτισµός, εκκλησία και οικονοµική ζωή, από τα περιηγητικά χρονικά. Τόµος 2. Αθήνα: χ. ε Σιµόπουλος, Κυριάκος: Πώς είδαν οι ξένοι την Ελλάδα την Ελλάδα του 21: αποµνηµονεύµατα, χρονικά, ηµερολόγια, υποµνήµατα, αλληλογραφία εθελοντών, διπλωµατών, ειδικών απεσταλµένων, περιηγητών, πρακτόρων, κ. ά. Τόµοι 1-5. Αθήνα: χ. ε Σπάθης, Δηµήτρης: «Η εµφάνιση και καθιέρωση του µελοδράµατος στην ελληνική σκηνή». Στο: Σ. Πατσαλίδης Α. Νικολοπούλου (Επιµ.), Μελόδραµα. Ειδολογικοί και ιδεολογικοί µετασχηµατισµοί. Θεσσαλονίκη: University Studio Press 2001: Σταµατοπούλου - Βασιλάκου, Χρυσόθεµη: «Ελληνική βιβλιογραφία µονόπρακτων έργων του 19ου αιώνα». Παράβασις 4 (2002): Στανισλάβσκι, Κονσταντίν: Η ζωή µου στην Τέχνη. Τόµοι Α και Β. Αθήνα: Γκόνης Said, Edward: Οριενταλισµός. Αθήνα: Νεφέλη [Stackelberg, Baron de, O. M.]: La Grèce. Vues pittoresques et topographiques, par O. M. Baron de Stackelberg. Paris: Chez I. F. D'Ostervald Éditeur Τροβάς, Διονύσιος: Δηµήτριος Καµπούρογλους. Η ζωή και το έργο του. Αθήνα: Ι. Γ. Βασιλείου Χατζηπανταζής, Θόδωρος: Το Ελληνικό Ιστορικό Δράµα. Από τον 19 ο στον 20 ο αιώνα. Ηράκλειο: Πανεπιστηµιακές Εκδόσεις Κρήτης Χατζηπανταζής, Θόδωρος: Από του Νείλου µέχρι του Δουνάβεως. Τόµοι Β1-Β2. Ηράκλειο: Πανεπιστηµιακές Εκδόσεις Κρήτης Ψυχάρης, Γιάννης: Για το ρωµαίικο θέατρο: Ο Κυρούλης δράµα. Ο Γουανάκος κωµωδία. Αθήνα: Εστία Ηµερήσιος και περιοδικός τύπος Ακρόπολις, 7, 10, 12, 13, , 20, 21, και Άστυ, 1, 2, 8, 12, 16, και Εικονογραφηµένη Εστία, Εστία, 7, 8, 9, 10, 12, 25, και , 16, 17 και Εφηµερίς, 8, 9, 10, 14, και Καιροί, 8, 10, 11-8 και Παλιγγενεσία, 6, 8, Πρωία, 16 και Νέα Εστία. Τ. ΙΒ (1932).

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Το μάθημα της Θεατρικής Αγωγής θα διδάσκεται από φέτος στην Ε και Στ Δημοτικού. Πρόκειται για μάθημα βιωματικού χαρακτήρα, με κύριο

Διαβάστε περισσότερα

«Το Πορτοκάλι με την Περόνη» υλικό εργασίας

«Το Πορτοκάλι με την Περόνη» υλικό εργασίας «Το Πορτοκάλι με την Περόνη» υλικό εργασίας θεατρικές ασκήσεις και δημιουργικές δραστηριότητες Συμπεριλαμβάνεται CD με φωτογραφικό υλικό Το πορτοκάλι με την περόνη: υλικό εργασίας θεατρικές ασκήσεις και

Διαβάστε περισσότερα

ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ Γ. ΜΠΛΕΣΙΟΣ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ

ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ Γ. ΜΠΛΕΣΙΟΣ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Oνοματεπώνυμο: Αθανάσιος Μπλέσιος Βαθμίδα: Επίκουρος καθηγητής ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ Γ. ΜΠΛΕΣΙΟΣ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Γνωστικό αντικείμενο: Νεοελληνικό θέατρο σε σύνδεση με τη λογοτεχνία Ερευνητικά ενδιαφέροντα: Νεοελληνική

Διαβάστε περισσότερα

Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη

Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη Θεατρικές Παραστάσεις στα νησιά του Βορείου Αιγαίου Λήμνος, Λέσβος, Χίος Καλοκαίρι 2014 «Ένα τραγούδι γυρεύουμε. Το τραγούδι των τραγουδιών καρτερούμε. Το τραγούδι

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλο δραστηριοτήτων 4 ης τηλεδιάσκεψης

Φύλλο δραστηριοτήτων 4 ης τηλεδιάσκεψης Φύλλο δραστηριοτήτων 4 ης τηλεδιάσκεψης Οµάδα... Ονόµατα::...... ραστηριότητα 1 η Από το βιβλίο Ιστορίας της Νεότερης Ελλάδας χάθηκε το κεφάλαιο του Μικρασιατικού πολέµου. Εσείς αναλαµβάνετε να το γράψετε.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΕΡΩΤΕΥΟΝΤΑΙ ΣΤΗ ΒΕΡΟΝΑ; Μικρός οδηγός για δραστηριότητες μελέτης κινηματογραφικών μεταφορών από θεατρικά έργα του Σαίξπηρ

ΠΩΣ ΕΡΩΤΕΥΟΝΤΑΙ ΣΤΗ ΒΕΡΟΝΑ; Μικρός οδηγός για δραστηριότητες μελέτης κινηματογραφικών μεταφορών από θεατρικά έργα του Σαίξπηρ ΠΩΣ ΕΡΩΤΕΥΟΝΤΑΙ ΣΤΗ ΒΕΡΟΝΑ; Μικρός οδηγός για δραστηριότητες μελέτης κινηματογραφικών μεταφορών από θεατρικά έργα του Σαίξπηρ αρχική εκδοχή: Θεοδωρίδης Μ. (2006), «Πώς ερωτεύονται στη Βερόνα; σκέψεις για

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Περίληψη ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Α. Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόµενο του κειµένου σε 100-120 λέξεις χωρίς δικά σας σχόλια. Το κείµενο αναφέρεται στις επιπτώσεις της

Διαβάστε περισσότερα

Διήμερο σεμινάριο. Εισαγωγή στη θεατρική Σκηνοθεσία. Bar theater

Διήμερο σεμινάριο. Εισαγωγή στη θεατρική Σκηνοθεσία. Bar theater Διήμερο σεμινάριο Εισαγωγή στη θεατρική Σκηνοθεσία Bar theater & Γιατί η υποκριτική είναι Τέχνη Σάββατο και Κυριακή 19 και 20 Οκτωβρίου 2013 στην αίθουσα του ''Θυρεάτη''(παραπλεύρως Αφων Καρκούλη) Έναρξη

Διαβάστε περισσότερα

Περπατώντας τις εποχές του Βυζαντίου

Περπατώντας τις εποχές του Βυζαντίου Στην Αγορά των αρχαίων Αθηναίων (με τον Κ. Βέτση), Γνώση, Αθήνα 19893, Καλειδοσκόπιο, Αθήνα 20064 (έκδοση αναθεωρημένη και εμπλουτισμένη) Αρχαιολογία Ένα ταξίδι στο παρελθόν, οδηγός για παιδιά, Κέδρος,

Διαβάστε περισσότερα

Πώς γράφεται μια προπτυχιακή εργασία στην Ιστορία της Τέχνης. Σχεδιάγραμμα. Γενικές οδηγίες

Πώς γράφεται μια προπτυχιακή εργασία στην Ιστορία της Τέχνης. Σχεδιάγραμμα. Γενικές οδηγίες Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Ιστορίας-Αρχαιολογίας Τομέας Αρχαιολογίας και Ιστορίας της Τέχνης Δώρα Μαρκάτου, επίκ. Καθηγήτρια Πώς γράφεται μια προπτυχιακή εργασία στην Ιστορία της Τέχνης

Διαβάστε περισσότερα

Η ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΗΣ ALPHA BANK

Η ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΗΣ ALPHA BANK Η ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΗΣ ALPHA BANK Η σηµερινή φυσιογνωµία της Βιβλιοθήκης της Alpha Βank διαµορφώθηκε µετά το 2000 µε τη συγχώνευση της Alpha Τραπέζης Πίστεως µε την Ιονική Τράπεζα. Τότε και οι Βιβλιοθήκες των

Διαβάστε περισσότερα

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ 2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ Συμπλήρωση κενών ακόλουθες λέξεις (τρεις λέξεις περισσεύουν): βιβλιοθήκη, Βαλκανική, ανθρωπιστικός, πανεπιστήμιο, χειρόγραφο, Ιταλική, τυπογραφία, σπάνιος. Η Αναγέννηση και

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΟΡΑΛΗΣ (1916-2009): Η ζωή και το έργο του μεγάλου ζωγράφου, χαράκτη, σκηνογράφου και δάσκαλου.

ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΟΡΑΛΗΣ (1916-2009): Η ζωή και το έργο του μεγάλου ζωγράφου, χαράκτη, σκηνογράφου και δάσκαλου. ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΟΡΑΛΗΣ (1916-2009): Η ζωή και το έργο του μεγάλου ζωγράφου, χαράκτη, σκηνογράφου και δάσκαλου. Η ζωή και το έργο του Γιάννης Μόραλης (Αρτα, 1916-Αθήνα 2009) Ζωγράφος και χαράκτης, μια από τις

Διαβάστε περισσότερα

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Περιγραφή εργαστηρίου Οι ιστορίες είναι γεγονότα ζωής ή του μυαλού ή μήπως απλώς

Διαβάστε περισσότερα

Έναρξη λειτουργίας ΜΟΥΣΕΙΟ ΜΠΕΝΑΚΗ ΠΙΝΑΚΟΘΗΚΗ Ν. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΥ-ΓΚΙΚΑ. Συνέντευξη Τύπου, 21 Μαΐου 2012

Έναρξη λειτουργίας ΜΟΥΣΕΙΟ ΜΠΕΝΑΚΗ ΠΙΝΑΚΟΘΗΚΗ Ν. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΥ-ΓΚΙΚΑ. Συνέντευξη Τύπου, 21 Μαΐου 2012 ΜΟΥΣΕΙΟ ΜΠΕΝΑΚΗ ΠΙΝΑΚΟΘΗΚΗ Ν. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΥ-ΓΚΙΚΑ Έναρξη λειτουργίας Συνέντευξη Τύπου, 21 Μαΐου 2012 Η ΔΩΡΕΑ ΚΑΙ Η ΑΝΑΠΛΑΣΗ Το κτήριο της οδού Κριεζώτου 3, όπου έζησε και εργάστηκε για σαράντα χρόνια ο

Διαβάστε περισσότερα

Εκλογή σε µία θέση Λέκτορα µε γνωστικό αντικείµενο «Θεατρολογία-

Εκλογή σε µία θέση Λέκτορα µε γνωστικό αντικείµενο «Θεατρολογία- Εκλογή σε µία θέση Λέκτορα µε γνωστικό αντικείµενο «Θεατρολογία- Αρχαίο Θέατρο : Ιστορία και Παράσταση» (Συγκροτήθηκε στην 4 η / 8-12-2009 Γενική Συνέλευση Ειδικής Σύνθεσης, σύµφωνα µε το άρθρο 24 παραγρ.

Διαβάστε περισσότερα

OPΓANΩΣH: ΠOΛITIΣTIKOΣ ΣYΛΛOΓOΣ ΓEPΓEPHΣ. Στο Pούβα... Γιορτές της φύσης & των ανθρώπων! Γιορτές της φύσης. & των ανθρώπων!

OPΓANΩΣH: ΠOΛITIΣTIKOΣ ΣYΛΛOΓOΣ ΓEPΓEPHΣ. Στο Pούβα... Γιορτές της φύσης & των ανθρώπων! Γιορτές της φύσης. & των ανθρώπων! OPΓANΩΣH: ΠOΛITIΣTIKOΣ ΣYΛΛOΓOΣ ΓEPΓEPHΣ Στο Pούβα... Γιορτές της φύσης Γιορτές της φύσης & των ανθρώπων! & των ανθρώπων! συνδιοργάνωση Kαλοκαίρι 2012 ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΓΕΡΓΕΡΗΣ Και να αδερφέ μου που

Διαβάστε περισσότερα

ΘΟΡΙΚ Α Ν.Π.Δ.Δ. ΘΟΡΙΚΟΣ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ 2014

ΘΟΡΙΚ Α Ν.Π.Δ.Δ. ΘΟΡΙΚΟΣ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ 2014 ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΔΗΜΟΥ ΛΑΥΡΕΩΤΙΚΗΣ ΘΟΡΙΚ Α Ν.Π.Δ.Δ. ΘΟΡΙΚΟΣ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ 2014 Ο ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣΛΑΥΡΙΟΥ «Η ΜΙΚΡΑΣΙΑ» αναβιώνει το έθιμο του Κλήδονα και τις φωτιές του Αϊ Γιάννη. Σάββατο 21 Ιουνίου 2014 - Ώρα

Διαβάστε περισσότερα

Λόγου Παίγνιον Ψυχαγωγία, Τέχνη, Γλώσσα στο σχολείο. Αστική μη Κερδοσκοπική Εταιρία. Υπηρεσίες Πολιτιστικής Εκπαίδευσης. Καραϊσκάκη 28, Ψυρρή, Αθήνα

Λόγου Παίγνιον Ψυχαγωγία, Τέχνη, Γλώσσα στο σχολείο. Αστική μη Κερδοσκοπική Εταιρία. Υπηρεσίες Πολιτιστικής Εκπαίδευσης. Καραϊσκάκη 28, Ψυρρή, Αθήνα Λόγου Παίγνιον Ψυχαγωγία, Τέχνη, Γλώσσα στο σχολείο Αστική μη Κερδοσκοπική Εταιρία Υπηρεσίες Πολιτιστικής Εκπαίδευσης Καραϊσκάκη 28, Ψυρρή, Αθήνα Κατά κοινή αντίληψη στην λογοτεχνία, η μετάφραση οδηγεί

Διαβάστε περισσότερα

1 ΕΚΘΕΣΗ ΕΚΦΡΑΣΗ B ΛΥΚΕΙΟΥ (Θεωρία Σχολικού βιβλίου, σελ. 249-257) A.ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΓΡΑΠΤΟ ΛΟΓΟ 1. Κρατώ σηµειώσεις κατά παράγραφο 1. Εντοπίζω τα κύρια συστατικά της παραγράφου 2. Παρουσιάζω παραλλαγές

Διαβάστε περισσότερα

κόσμου τους θυσαυρούς που δεν

κόσμου τους θυσαυρούς που δεν μες στο μουσείο, μες στο μουσείο μια μερα μπήκα με φόρα κι εγω, μη με τραβάτε μη μου κολλάτε, απ το μουσείο δεν θέλω Στο Μουσείο να βγω. Τρέχω Οδηγίες προς τους εκπαιδευτικούς τρέχω μές στα δωμάτια, μ

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία του νεότερου και σύγχρονου κόσμου

Ιστορία του νεότερου και σύγχρονου κόσμου Ιστορία ΣΤ' Δημοτικού Ιστορία του νεότερου και σύγχρονου κόσμου Βιβλίο μαθητή ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ Ιωάννης Κολιόπουλος Ομότιμος Καθηγητής Ιάκωβος Μιχαηλίδης Επίκουρος Καθηγητής, ΑΠΘ Αθανάσιος Καλλιανιώτης Σχολικός

Διαβάστε περισσότερα

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη»

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Συνέντευξη στην Ελευθερία Καμπούρογλου Το «Μια συγνώμη για το τέλος» είναι η νέα συγγραφική δουλειά της Λένας Μαντά, που μόλις

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΚΑΡΥΑΤΙΔΕΣ ΤΟΥ ΕΡΕΧΘΕΙΟΥ

ΟΙ ΚΑΡΥΑΤΙΔΕΣ ΤΟΥ ΕΡΕΧΘΕΙΟΥ 6ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ Ν. ΙΩΝΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ : ΑΡΧΑΙΑ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΑΞΗ : Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΤΜΗΜΑ : 2 Ι ΑΣΚΟΥΣΑ : ΕΛ. ΣΑΡ Η ΟΙ ΚΑΡΥΑΤΙΔΕΣ ΤΟΥ ΕΡΕΧΘΕΙΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΡΙΩΝ ΩΝ : ΒΑΡΑΜΠΟΥΤΗ ΑΛΕΞΑΝ ΡΑΣ ΒΟΥΛΓΑΡΕΛΗ ΣΤΕΛΛΑΣ ΑΠΡΙΛΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΥΚΛΟΘΕΑΤΡΟΥ 21-24 Mαρτίου ΦΕΣΤΙΒΑΛ 21 Mαρτίου παγκόσμια ήμερα κουκλοθέατρου

ΚΟΥΚΛΟΘΕΑΤΡΟΥ 21-24 Mαρτίου ΦΕΣΤΙΒΑΛ 21 Mαρτίου παγκόσμια ήμερα κουκλοθέατρου τίο υ αρ ια σμ ΘΕΑ ΤΟ 2 ήμ 1-2 ερ 4 Ρ α κ Mα ου ρτ Υ κλο ίου θέ ατ ρ ου ΚΛΟ ΚΟΥ γκό πα ΣΤΙ Β 21 ΑΛ M ΦΕ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΠΛΑΤΕΙΑ ΝΕΑΣ ΣΜΥΡΝΗΣ Είναι τεράστια η χαρά, η τιμή και η συγκίνηση που μου δίνεται η ευκαιρία,

Διαβάστε περισσότερα

Εμμανουήλ Γ. Κριαράς (1906-2014): Eνας δάσκαλος του γένους

Εμμανουήλ Γ. Κριαράς (1906-2014): Eνας δάσκαλος του γένους Εμμανουήλ Γ. Κριαράς (1906-2014): Eνας δάσκαλος του γένους ΤΟ ΒΗΜΑ: 24/08/2014 «Στη ζωή μου δεν είχα πάθη πολλά, μόνο δύο: για τη γλώσσα και για τη σύζυγό μου» είχε εκμυστηρευθεί πριν από λίγα χρόνια στο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ 2013

ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ 2013 ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ 2013 ΔΗΜΟΣ ΒΟΡΕΙΑΣ ΚΥΝΟΥΡΙΑΣ ΣΑΒΒΑΤΟ 6 ΙΟΥΛΙΟΥ 2013, ώρα 20:30 «Ο Καραγκιόζης Πειρατής» ΑΠΟ ΤΟ ΘΕΑΤΡΟ ΣΚΙΩΝ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ 7 ΙΟΥΛΙΟΥ 2013, ώρα 21:30 ΚΑΛΟΚΑΙΡΙΝΗ ΣΥΝΑΥΛΙΑ με θέμα

Διαβάστε περισσότερα

ICOM και ΜΟΥΣΕΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ

ICOM και ΜΟΥΣΕΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ICOM ΔΙΕΘΝΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΜΟΥΣΕΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Αγ.Ασωμάτων 15 ΑΘΗΝΑ 105 53 Τηλ./Fax: 210 3219414 www.otenet.gr/icom Email icom@otenet.gr ICOM και ΜΟΥΣΕΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ Το Διεθνές Συμβούλιο Μουσείων ιδρύθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex

Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex Η Έμη Σίνη μεγάλωσε στη Ρόδο, σπούδασε πολιτικός μηχανικός στο Μετσόβιο

Διαβάστε περισσότερα

106 Ελληνικής Φιλολογίας Θράκης (Κομοτηνή)

106 Ελληνικής Φιλολογίας Θράκης (Κομοτηνή) 106 Ελληνικής Φιλολογίας Θράκης (Κομοτηνή) Ιστορικό του Τμήματος Το Τμήμα Ελληνικής Φιλολογίας του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης ιδρύθηκε με το Π.Δ 365/1993(ΦΕΚ 156/13-9-1993 τεύχος Α') και άρχισε

Διαβάστε περισσότερα

Εκδηλώσεις καλοκαίρι 2014

Εκδηλώσεις καλοκαίρι 2014 Πνευματικό Κέντρο Βιάννου «Περικλής Βλαχάκης» Εκδηλώσεις καλοκαίρι 2014 ΙΣΤΟΡΙΑ ΜΟΥΣΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Αφιερωμένες στη μνήμη του ιδρυτή «Περικλή Βλαχάκη» ΒΙΑΝΝΟΣ ΙΟΥΛΙΟΣ 2014 ΚΥΡΙΑΚΗ 22-06-2014 ΩΡΑ 7:30

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ Αγαπητοί συνεργάτες, Το γραφείο µας σε συνεργασία µε την Ένωση Ξενοδοχείων Αρκαδίας και µε τη στήριξη των ήµων Τρίπολης, Γορτυνίας και του Επιµελητήριο Αρκαδίας σας προσκαλούν να συµµετέχετε

Διαβάστε περισσότερα

«Το Παραμύθι της Μουσικής» κυκλοφορεί και σε γραφή Braille από το Φάρο Τυφλών. Πληροφορίες στο τηλέφωνο: 210 94 15 222.

«Το Παραμύθι της Μουσικής» κυκλοφορεί και σε γραφή Braille από το Φάρο Τυφλών. Πληροφορίες στο τηλέφωνο: 210 94 15 222. «Το Παραμύθι της Μουσικής» κυκλοφορεί και σε γραφή Braille από το Φάρο Τυφλών. Πληροφορίες στο τηλέφωνο: 210 94 15 222. Από το Σεπτέμβριο του 2008 «Tο Παραμύθι της Μουσικής» κυκλοφορεί και σε cd από τις

Διαβάστε περισσότερα

επιχειρηματικά ΔΩΡΑ για τις γιορτές που κερδίζουν τις εντυπώσεις! Ποιοτικά, κομψά, πρωτότυπα, πρακτικά!

επιχειρηματικά ΔΩΡΑ για τις γιορτές που κερδίζουν τις εντυπώσεις! Ποιοτικά, κομψά, πρωτότυπα, πρακτικά! για τις γιορτές επιχειρηματικά ΔΩΡΑ που κερδίζουν τις εντυπώσεις! Ποιοτικά, κομψά, πρωτότυπα, πρακτικά! εμείς, κατεβάσαμε τις τιμές εσείς, κάντε δώρα που ανεβάζουν το κύρος σας δείτε αναλυτικά Φωτιζόμενες

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα πολιτιστικών εκδηλώσεων Ιούλιος - Αύγουστος 2013 Δήμου Ναυπακτίας

Πρόγραμμα πολιτιστικών εκδηλώσεων Ιούλιος - Αύγουστος 2013 Δήμου Ναυπακτίας Πρόγραμμα πολιτιστικών εκδηλώσεων Ιούλιος - Αύγουστος 2013 Δήμου Ναυπακτίας Δημοτικές Ενότητες: Είσοδος Ελεύθερη Ναυπάκτου, Αντιρρίου, Χάλκειας Αποδοτίας, Πλατάνου, Πυλήνης Ο Δήμος Ναυπακτίας διαθέτει

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Χωρίς αµφιβολία οι αρχαίοι Έλληνες στοχαστές, ποιητές και φιλόσοφοι πρώτοι έχουν αναπτύξει τις αξίες πάνω στις οποίες θεµελιώνεται η Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. «Μόνο γιατί µ αγάπησες» (Οι τρίλιες που σβήνουν, 1928, σελ. 72 73 σχολικού βιβλίου) ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. «Μόνο γιατί µ αγάπησες» (Οι τρίλιες που σβήνουν, 1928, σελ. 72 73 σχολικού βιβλίου) ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ «Μόνο γιατί µ αγάπησες» (Οι τρίλιες που σβήνουν, 1928, σελ. 72 73 σχολικού βιβλίου) Μαρία Πολυδούρη ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1. Το ποίηµα υπερασπίζεται µια ορισµένη ποιητική επιλογή. Ποια είναι αυτή και σε ποιο είδος

Διαβάστε περισσότερα

Όμιλος Παραμύθι και Αφήγηση. Βασιλική Αντωνογιάννη Δασκάλα. Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Φλώρινας. bantonog@yahoo.gr

Όμιλος Παραμύθι και Αφήγηση. Βασιλική Αντωνογιάννη Δασκάλα. Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Φλώρινας. bantonog@yahoo.gr Όμιλος Παραμύθι και Αφήγηση Βασιλική Αντωνογιάννη Δασκάλα Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Φλώρινας bantonog@yahoo.gr Εισαγωγή Τίτλος: «Παραμύθι και Αφήγηση» Υλοποίηση: στο πλαίσιο του νέου θεσμού

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΚΑΛΥΒΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΙΩΑΝΝΑ

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΚΑΛΥΒΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΙΩΑΝΝΑ ΚΩΔΙΚΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ: 18673 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 16/12/2014 ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: ΚΑΛΥΒΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΙΩΑΝΝΑ ΚΕΙΜΕΝΟ Η ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ Α. Ο συγγραφέας του παρόντος κειμένου παρουσιάζει τον προβληματισμό του αναφορικά με

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ» ANAPARASTASIS - rendering - animation - VR - stereoscopic presentation

«ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ» ANAPARASTASIS - rendering - animation - VR - stereoscopic presentation Harvard Center for Hellenic Studies Κώδικας VENETUS A Studio Παράλληλο Κύκλωμα Ψηφιοποίηση, Τεκμηρίωση και Ανάδειξη κινηματογραφικών συλλογών από το αρχείο του STUDIO-παράλληλο κύκλωμα - Διάδοση της κινηματογραφικής

Διαβάστε περισσότερα

16 Νοεμβρίου 2014-26 Απριλίου 2015. Θέατρο - Έφηβοι στη Στέγη. Γεωργία Μαυραγάνη & Ομάδα Happy End. Συγγρού Ι07. sgt.gr

16 Νοεμβρίου 2014-26 Απριλίου 2015. Θέατρο - Έφηβοι στη Στέγη. Γεωργία Μαυραγάνη & Ομάδα Happy End. Συγγρού Ι07. sgt.gr Θέατρο - Έφηβοι στη Στέγη 16 Νοεμβρίου 2014-26 Απριλίου 2015 Γεωργία Μαυραγάνη & Ομάδα Happy End Συγγρού Ι07 sgt.gr Θέατρο - Έφηβοι στη Στέγη Γεωργία Μαυραγάνη & Ομάδα Happy End Όχι αθώος πια 16 Νοεμβρίου

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΒΑΛΚΑΝΙΚΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΒΑΛΚΑΝΙΩΝ ΔΡΩΜΕΝΑ ΔΗΜΟΣ ΑΡΤΑΙΩΝ. Κάστρο Άρτας, 20-21-22 Ιουνίου. - Light in Babylon (Τουρκία - Ισραήλ - Συρία - Γαλλία)

ΚΕΝΤΡΟ ΒΑΛΚΑΝΙΚΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΒΑΛΚΑΝΙΩΝ ΔΡΩΜΕΝΑ ΔΗΜΟΣ ΑΡΤΑΙΩΝ. Κάστρο Άρτας, 20-21-22 Ιουνίου. - Light in Babylon (Τουρκία - Ισραήλ - Συρία - Γαλλία) ΚΕΝΤΡΟ ΒΑΛΚΑΝΙΚΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΒΑΛΚΑΝΙΩΝ ΔΡΩΜΕΝΑ ΔΗΜΟΣ ΑΡΤΑΙΩΝ Κάστρο Άρτας, 20-21-22 Ιουνίου Παρασκευή 20 Ιουνίου - Light in Babylon (Τουρκία - Ισραήλ - Συρία - Γαλλία) Οι Light in Babylon αποτελούν ένα «πολυεθνικό»

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ»

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ» ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ» ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Περιληπτική Απόδοση Κειμένων ΑΣΚΗΣΗ: Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόμενο του κειμένου που ακολουθεί σε μία παράγραφο 100 έως 120 λέξεων. (Πανελλαδικές Εξετάσεις

Διαβάστε περισσότερα

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους Αιτιολογική έκθεση Η Επιτροπή Κρατικών Bραβείων Λογοτεχνικής Μετάφρασης εργάστηκε για τα βραβεία του 2013, όπως και την προηγούµενη χρονιά, έχοντας επίγνωση α. των µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΕΣΒΕΥΤΗΣ ΕΘΕΛΟΝΤΙΣΜΟΥ

ΠΡΕΣΒΕΥΤΗΣ ΕΘΕΛΟΝΤΙΣΜΟΥ ΜΙΧΑΛΗΣ ΧΑΤΖΗΜΙΧΑΗΛ Μήνυμα Μιχάλη Χατζημιχαήλ για τον εθελοντισμό Όταν ένας συνάνθρωπος μας ή μια ομάδα ανθρώπων γύρω μας χρειάζεται βοήθεια κι εμείς αρνηθούμε, τότε οι λέξεις αλληλεγγύη, ανιδιοτέλεια,

Διαβάστε περισσότερα

ζωγραφική, οδηγίες χρήσεως

ζωγραφική, οδηγίες χρήσεως «Οδηγίες χρήσεως» και διαχείρισης της εικαστικής δημιουργίας είναι το περιεχόμενο αυτού του βιβλίου και απευθύνεται στους ανθρώπους των εικαστικών τεχνών, αλλά κυρίως σε νέους καλλιτέχνες που θέλουν να

Διαβάστε περισσότερα

Ρομαντισμός. Εργασία για το μάθημα της λογοτεχνίας Αραμπατζή Μαρία, Βάσιου Μαρίνα, Παραγιού Σοφία Σχολικό έτος 2013-2014 Τμήμα Α1

Ρομαντισμός. Εργασία για το μάθημα της λογοτεχνίας Αραμπατζή Μαρία, Βάσιου Μαρίνα, Παραγιού Σοφία Σχολικό έτος 2013-2014 Τμήμα Α1 Ρομαντισμός Εργασία για το μάθημα της λογοτεχνίας Αραμπατζή Μαρία, Βάσιου Μαρίνα, Παραγιού Σοφία Σχολικό έτος 2013-2014 Τμήμα Α1 Τζον Κόνσταμπλ Το κάρο του σανού Ρομαντισμός Τέλη 18 ου αι. μέσα 19 ου αι.

Διαβάστε περισσότερα

Η Εικόνα της Μητέρας μεταξύ παράδοσης και σύγχρονης εποχής

Η Εικόνα της Μητέρας μεταξύ παράδοσης και σύγχρονης εποχής Πρόγραμμα Κοινοτικής Πρωτοβουλίας INTERREG IIIA ΕΛΛΑΔΑ-ΙΤΑΛΙΑ 2000-2006 Πρόγραμμα Παρέμβασης 11 Άξονας Προτεραιότητας 003: Περιβάλλον & Πολιτιστική Κληρονομιά Μέτρο 002: Προώθηση, Αναπαλαίωση και Αξιοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία του Δρ. Nordhoff Αντιδήμαρχος, υπεύθυνος πολιτισμού

Ομιλία του Δρ. Nordhoff Αντιδήμαρχος, υπεύθυνος πολιτισμού 19 Ιανουαρίου 2006 Ομιλία του Δρ. Nordhoff Αντιδήμαρχος, υπεύθυνος πολιτισμού Εγκαίνια της έκθεσης «Τα μάρμαρα του Παρθενώνα» στην αίθουσα Schwanenhalle του Δημαρχείου της Φραγκφούρτης. Σας καλωσορίζω

Διαβάστε περισσότερα

Σεπτ 2011 - Αυγ 2013. Καινοτοµία

Σεπτ 2011 - Αυγ 2013. Καινοτοµία Παρουσίαση Προγράµµατος σε Διδασκαλικό Σύλλογο Δηµοτικού Σχολείου Αγ. Αντωνίου Αξιοποίηση Λαϊκών Ιστοριών της Κύπρου για Προώθηση της Διαπολιτισµικής Εκπαίδευσης Σεπτ 2011 - Αυγ 2013 Δίκτυο συνεργασίας

Διαβάστε περισσότερα

Τέλλου Άγρα: «Αµάξι στη βροχή» (Κ.Ν.Λ. Β Λυκείου, σ. 270)

Τέλλου Άγρα: «Αµάξι στη βροχή» (Κ.Ν.Λ. Β Λυκείου, σ. 270) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ: Τέλλου Άγρα: «Αµάξι στη βροχή» (Κ.Ν.Λ. Β Λυκείου, σ. 270) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµµατολογικά στοιχεία: 1. Η αναπόληση

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ

ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΑΞΗ: Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ, Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: Μυκηναϊκός Πολιτισμός ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΚΑΛΛΙΑΔΟΥ ΜΑΡΙΑ ΘΕΜΑ: «Η καθημερινή ζωή στον Μυκηναϊκό Κόσμο» Οι μαθητές

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΧΕΙΜΕΡΙΝΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ 2014-2015

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΧΕΙΜΕΡΙΝΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ 2014-2015 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΧΕΙΜΕΡΙΝΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ 2014-2015 Μεσαία ΔΕΥΤΕΡΑ, 19-01-2015 ΤΡΙΤΗ, 20-01-2015 ΤΕΤΑΡΤΗ, 21-01-2015 ΠΕΜΠΤΗ, 22-01-2016 ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ, 23-01-2015 13Κ14_11:

Διαβάστε περισσότερα

Καλοκαίρι για παιδιά-εφήβους και ενήλικες στο ΙΜΚ

Καλοκαίρι για παιδιά-εφήβους και ενήλικες στο ΙΜΚ Δελτίο Τύπου 26/5/15 Καλοκαίρι για παιδιά-εφήβους και ενήλικες στο ΙΜΚ Τέσσερεις κύκλοι εργαστηρίων-σεμιναρίων για όλες τις ηλικίες Το Τμήμα Εκπαιδευτικών Προγραμμάτων του Ιστορικού Μουσείου Κρήτης, με

Διαβάστε περισσότερα

Aνοίγει η αυλαία. Βρες λέξεις που να ανήκουν στην ίδια οικογένεια με τις λέξεις που βρίσκονται στα αστεράκια.

Aνοίγει η αυλαία. Βρες λέξεις που να ανήκουν στην ίδια οικογένεια με τις λέξεις που βρίσκονται στα αστεράκια. 3E ERGASION_XPress_Hamster_temp.qxp 27/04/2011 3:02 μ.μ. Page 1 Aνοίγει η αυλαία Βρες λέξεις που να ανήκουν στην ίδια οικογένεια με τις λέξεις που βρίσκονται στα αστεράκια. θέατρο παράσταση σκηνή χορός

Διαβάστε περισσότερα

9/7 31/7 Θεατρική παράσταση ΟΜΑΔΑΣ 33 «ΕΞΟΔΟΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ»

9/7 31/7 Θεατρική παράσταση ΟΜΑΔΑΣ 33 «ΕΞΟΔΟΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ» 9/7 31/7 Θεατρική παράσταση ΟΜΑΔΑΣ 33 «ΕΞΟΔΟΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ» Πολλές φορές ο μόνος τρόπος για να αφηγηθείς τη δική σου ιστορία είναι μέσα από τις ιστορίες των άλλων. Ίσως ο μόνος τρόπος για να μιλήσεις για το

Διαβάστε περισσότερα

Μιχάλης Μακρή EFIAP. www.michalismakri.com

Μιχάλης Μακρή EFIAP. www.michalismakri.com Μιχάλης Μακρή EFIAP www.michalismakri.com Γιατί κάποιες φωτογραφίες είναι πιο ελκυστικές από τις άλλες; Γιατί κάποιες φωτογραφίες παραμένουν κρεμασμένες σε γκαλερί για μήνες ή και για χρόνια για να τις

Διαβάστε περισσότερα

www.kalymnikifilia.gr

www.kalymnikifilia.gr Η επιρροή του ελληνικού πολιτισμού και της ελληνικής γλώσσας στη διαμόρφωση του ρωσικού εκπαιδευτικού συστήματος (το παράδειγμα των Εκπαιδευτικών ιδρυμάτων της Μόσχας) ΒΑΝΤΙΜ ΓΙΑΡΟΒΟÏ Kαθηγητής μουσικής

Διαβάστε περισσότερα

Ήταν μια φορά.. Moυσικά Παραμύθια για αφηγητή και ορχήστρα εγχόρδων. Η εκδήλωση εντάσσεται στον κύκλο Το Ελληνικό Σχέδιο στη Στέγη

Ήταν μια φορά.. Moυσικά Παραμύθια για αφηγητή και ορχήστρα εγχόρδων. Η εκδήλωση εντάσσεται στον κύκλο Το Ελληνικό Σχέδιο στη Στέγη 10.4.2013 Ήταν μια φορά.. Moυσικά Παραμύθια για αφηγητή και ορχήστρα εγχόρδων Η εκδήλωση εντάσσεται στον κύκλο Το Ελληνικό Σχέδιο στη Στέγη Για παιδιά από 5 ετών και άνω. 28 Απριλίου 2013 Κεντρική Σκηνή

Διαβάστε περισσότερα

Κυριακάτικα πρωϊνά 2012- Παρουσίαση ομιλητών ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΑΝΝΑΣ ΒΕΡΟΥΛΗ Η Αννα Βερούλη γεννήθηκε και μεγάλωσε στην Καβάλα. Σπούδασε στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης και είναι καθηγήτρια Φυσικής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΓΙΝΕΙΑ ΜΑΡΜΑΡΑ Με τον όρο ΕΛΓΙΝΕΙΑ ΜΑΡΜΑΡΑ εννοούμε τα μαρμάρινα γλυπτά του Παρθενώνα που βρίσκονται στο Βρετανικό Μουσείο. Αυτά τα γλυπτά ήταν στα

ΕΛΓΙΝΕΙΑ ΜΑΡΜΑΡΑ Με τον όρο ΕΛΓΙΝΕΙΑ ΜΑΡΜΑΡΑ εννοούμε τα μαρμάρινα γλυπτά του Παρθενώνα που βρίσκονται στο Βρετανικό Μουσείο. Αυτά τα γλυπτά ήταν στα ΕΛΓΙΝΕΙΑ ΜΑΡΜΑΡΑ Με τον όρο ΕΛΓΙΝΕΙΑ ΜΑΡΜΑΡΑ εννοούμε τα μαρμάρινα γλυπτά του Παρθενώνα που βρίσκονται στο Βρετανικό Μουσείο. Αυτά τα γλυπτά ήταν στα αετώματα, στις μετώπες και στη ζωφόρο του Παρθενώνα,

Διαβάστε περισσότερα

Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης

Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης Γυναίκες καλλιτέχνες και δημόσιος χώρος στη σύγχρονη Ελλάδα: όροι και όρια μιας σχέσης Διάχυτη είναι στις μέρες μας η αντίληψη ότι πλέον οι αντιξοότητες, θεσμικές

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. ΕΝΑΡΞΗ 10 ου ΕΑΡΙΝΟΥ ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΕΡΑΣΙΤΕΧΝΙΚΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ ΤΟΥ Ν.Π.Δ.Δ. «Ο ΞΕΝΟΦΩΝ» ΔΗΜΟΥ ΣΠΑΤΩΝ - ΑΡΤΕΜΙΔΟΣ

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. ΕΝΑΡΞΗ 10 ου ΕΑΡΙΝΟΥ ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΕΡΑΣΙΤΕΧΝΙΚΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ ΤΟΥ Ν.Π.Δ.Δ. «Ο ΞΕΝΟΦΩΝ» ΔΗΜΟΥ ΣΠΑΤΩΝ - ΑΡΤΕΜΙΔΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ημερομηνία : 24/03/2014 ΔΗΜΟΣ ΣΠΑΤΩΝ - ΑΡΤΕΜΙΔΟΣ Ν.Π.Δ.Δ. ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ «Ο ΞΕΝΟΦΩΝ» Ταχ. Δ/νση : 5 η Στάση Λ. Βραυρώνος Αρτέμιδα Αττικής Τ.Κ.:19016

Διαβάστε περισσότερα

Αξιοθέατα Μακεδονίας, Στερεάς Ελλάδας και Θράκης

Αξιοθέατα Μακεδονίας, Στερεάς Ελλάδας και Θράκης PROJECT Β ΤΕΤΡΑΜΗΝΟΥ Αξιοθέατα Μακεδονίας, Στερεάς Ελλάδας και Θράκης Μέλη: Αλέξανδρος Χατζόπουλος, Δέσποινα Γρηγοριάδου, Μαρία Γούλα, Αθανάσιος Ουζούνης, Ευθύμης Καραβίτης, Δημήτρης Χατζηβλασίου Επιμελητές:

Διαβάστε περισσότερα

γραπτή εξέταση στo μάθημα ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ ΕΠΑΛ

γραπτή εξέταση στo μάθημα ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ ΕΠΑΛ γραπτή εξέταση στo μάθημα ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ ΕΠΑΛ Τάξη: Γ ΕΠΑΛ Τμήμα: Βαθμός: Ονοματεπώνυμο: Καθηγητές: Κείμενο «Όπλο επιβίωσης» η δια βίου εκπαίδευση και η κατάρτιση. Στο ευρωπαϊκό προσκήνιο τίθεται

Διαβάστε περισσότερα

Δομή και Περιεχόμενο

Δομή και Περιεχόμενο Υπουργείο Παιδείας & Πολιτισμού Διεύθυνση Δημοτικής Εκπαίδευσης Δομή και Περιεχόμενο Ομάδα Υποστήριξης Νέου Αναλυτικού Προγράμματος Εικαστικών Τεχνών Ιανουάριος 2013 Δομή ΝΑΠ Εικαστικών Τεχνών ΕΙΚΑΣΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Παραδειγματικό σενάριο στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας. «Το παραμύθι της τάξης»

Παραδειγματικό σενάριο στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας. «Το παραμύθι της τάξης» Π.3.1.4 Ολοκληρωμένα παραδείγματα εκπαιδευτικών σεναρίων ανά γνωστικό αντικείμενο με εφαρμογή των αρχών σχεδίασης Παραδειγματικό σενάριο στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας «Το παραμύθι της τάξης» ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Κεντρική Βιβλιοθήκη. Δομοκού 2 Σταθμός Λαρίσης ΤΚ.10440 Τηλ. 210-8810884 email:publibrath@yahoo.gr

Κεντρική Βιβλιοθήκη. Δομοκού 2 Σταθμός Λαρίσης ΤΚ.10440 Τηλ. 210-8810884 email:publibrath@yahoo.gr Κεντρική Βιβλιοθήκη Δομοκού 2 Σταθμός Λαρίσης ΤΚ.10440 Τηλ. 210-8810884 email:publibrath@yahoo.gr Δευτέρα 16 Ιουνίου, 11:00-1:00, το πρωί Πνευστά και κρουστά. Αντίθετοι κόσμοι κοινές μελωδίες Με τη συνοδεία

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ για τους συντάκτες ΕΙΚΑΣΤΙΚΩΝ και ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ για τους συντάκτες ΕΙΚΑΣΤΙΚΩΝ και ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ Ξάνθη: 1/2/2012 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ για τους συντάκτες ΕΙΚΑΣΤΙΚΩΝ και ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ Το Ίδρυμα Θρακικής Τέχνης και Παράδοσης συμμετέχει και φέτος στις Θρακικές Λαογραφικές Εορτές Ξανθιώτικο Καρναβάλι με σειρά

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραµµα εξεταστικής Σεπτεµβρίου 2013 ανά ηµέρα ευτέρα, 2/9/2013 ιδακτική της Ιστορίας ΠΑΛΗΚΙ ΗΣ ΑΓΓΕΛΟΣ 09:00-12:00 ΑΙΘΟΥΣΑ Α

Πρόγραµµα εξεταστικής Σεπτεµβρίου 2013 ανά ηµέρα ευτέρα, 2/9/2013 ιδακτική της Ιστορίας ΠΑΛΗΚΙ ΗΣ ΑΓΓΕΛΟΣ 09:00-12:00 ΑΙΘΟΥΣΑ Α Πρόγραµµα εξεταστικής Σεπτεµβρίου 2013 ανά ηµέρα ευτέρα, 2/9/2013 ιδακτική της Ιστορίας ΠΑΛΗΚΙ ΗΣ ΑΓΓΕΛΟΣ Ευρωπαϊκή Ιστορία, 19ος αιώνας ΣΥΡΙΑΤΟΥ ΑΘΗΝΑ 18:00-21:00 ΑΜΦΙΘΕΑΤΡΟ Π.Ν. Ευρωπαϊκή Ιστορία, 20ος

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΠ. ΕΤΟΥΣ 2014-2015

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΠ. ΕΤΟΥΣ 2014-2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Β1.Ο Πρωταγόρας παρουσιάζει στο σημείο αυτό μια ιδιαιτέρως ρηξικέλευθη τοποθέτηση σχετικά με την έννοια και το σκοπό της τιμωρίας. Η τιμωρία, σύμφωνα με τον Πρωταγόρα δεν είναι εκδίκηση και

Διαβάστε περισσότερα

Απαντήσεις λυρισµό 2.

Απαντήσεις λυρισµό 2. Απαντήσεις 1. Η λιτότητα, η εκφραστική καθαρότητα, ο δωρικός χαρακτήρας της αφήγησης, το απλό και λιτό ύφος, ο αφαιρετικός και συνάµα περιεκτικός λόγος, είναι µερικά από εκείνα τα χαρακτηριστικά γνωρίσµατα

Διαβάστε περισσότερα

2 ο Εργαστήρι Λεσχών Ανάγνωσης. Πάρος 2-6 Ιουλίου 2007

2 ο Εργαστήρι Λεσχών Ανάγνωσης. Πάρος 2-6 Ιουλίου 2007 2 ο Εργαστήρι Λεσχών Ανάγνωσης Πάρος 2-6 Ιουλίου 2007 Περίληψη Η Αλίκη µισεί τα µαθηµατικά και θεωρεί πως δε χρησιµεύουν σε τίποτα. Μια µέρα που κάθεται και διαβάζει στο πάρκο, ένα παράξενο άτοµο την προσκαλεί

Διαβάστε περισσότερα

Σόφη Θεοδωρίδου: "Αν δε συμπάσχεις με τους ήρωές σου, δεν είναι αληθινοί"

Σόφη Θεοδωρίδου: Αν δε συμπάσχεις με τους ήρωές σου, δεν είναι αληθινοί Σόφη Θεοδωρίδου: "Αν δε συμπάσχεις με τους ήρωές σου, δεν είναι αληθινοί" Το clickatlife επιλέγει ρήσεις από έντεκα συγγραφείς της παγκόσμιας κλασσικής λογοτεχνίας για να ανοίξει διάλογο με σύγχρονους

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητική Εργασία Β τετραμήνου

Ερευνητική Εργασία Β τετραμήνου Ερευνητική Εργασία Β τετραμήνου ΘΕΜΑ: Τριτοβάθμια εκπαίδευση και Επαγγελματική αποκατάσταση Επιμέρους θέμα: Καλλιτεχνικές σπουδές στη ζωγραφική στο θέατρο στη μουσική και επαγγελματική αποκατάσταση ΟΜΑΔΑ

Διαβάστε περισσότερα

Α Κύκλος: 1 14 Ιουλίου 2013

Α Κύκλος: 1 14 Ιουλίου 2013 Α Κύκλος: 1 14 Ιουλίου 2013 ΔΕΥΤΕΡΑ, 1 Ιουλίου Άφιξη στο ξενοδοχείο Ιλισός και τακτοποίηση στα δωμάτια 17:30 Κέρασμα και συνάντηση με τους υπεύθυνους των Θερινών Σχολείων 20:30-23:00 ΤΡΙΤΗ, 2 Ιουλίου 09:30-10:00

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ Δ.Σ. ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ: ΠΟΥΓΑΡΙΔΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΤΑΞΗ : Γ

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ Δ.Σ. ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ: ΠΟΥΓΑΡΙΔΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΤΑΞΗ : Γ ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ Δ.Σ. ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ: ΠΟΥΓΑΡΙΔΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΤΑΞΗ : Γ ΦΛΩΡΙΝΑ 2014 1 ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ : «ΣΕΡΓΙΑΝΙ ΣΤΟΥΣ ΡΟΜΟΥΣ ΤΗΣ ΦΛΩΡΙΝΑΣ» ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟΣ : ΠΟΥΓΑΡΙ ΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ-ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλα Εργασίας. και του Προγράμματος Υγείας. "Βήματα για τη Ζωή" ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ - ΜΑΘΗΜΑ 1ο και 2ο

Φύλλα Εργασίας. και του Προγράμματος Υγείας. Βήματα για τη Ζωή ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ - ΜΑΘΗΜΑ 1ο και 2ο Φύλλα Εργασίας από τη σύνδεση του Πολιτιστικού Προγράμματος "Σεργιάνι στην Παράδοση" και του Προγράμματος Υγείας "Βήματα για τη Ζωή" ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ - ΜΑΘΗΜΑ 1ο και 2ο Ζωγραφίζω το αγαπημένο μου ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Χρόνος πραγματοποίησης εκδρομής: 28/03/2012-01/04/2012 ή εναλλακτικά 04/04/2012 08/04/2012

Χρόνος πραγματοποίησης εκδρομής: 28/03/2012-01/04/2012 ή εναλλακτικά 04/04/2012 08/04/2012 ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΑΓΜΑΤΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΤΡΙΗΜΕΡΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΚΔΡΟΜΗΣ ΜΕ ΒΑΣΙΚΟ ΠΡΟΟΡΙΣΜΟ ΤΗΝ ΠΑΤΡΑ ΤΗΣ Β ΤΑΞΗΣ ΤΟΥ ΠΡΟΤΥΠΟΥ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ Χρόνος πραγματοποίησης εκδρομής: 28/03/2012-01/04/2012

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΣΧΟΛΗ ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ στη «ΝΑΥΤΙΛΙΑ»

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΣΧΟΛΗ ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ στη «ΝΑΥΤΙΛΙΑ» ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΣΧΟΛΗ ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ στη «ΝΑΥΤΙΛΙΑ» ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ Α. ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ. Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού

ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ. Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού Υπεύθυνη Εκπαιδευτικός: Χρύσα Κουράκη, Δασκάλα, Δρ. Παιδικής Λογοτεχνίας Παν/μίου Ιωαννίνων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20. «Δεκαοχτώ ψωμιά» Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20. «Δεκαοχτώ ψωμιά» Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20 «Δεκαοχτώ ψωμιά» Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα τα παραμύθια εδώ Δεκαοχτώ ψωμιά

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΚΟΠΕΣ ΑΠΟ ΤΗ ΛΟΓΙΚΗ. Μιχάλης Αρφαράς

ΙΑΚΟΠΕΣ ΑΠΟ ΤΗ ΛΟΓΙΚΗ. Μιχάλης Αρφαράς ΙΑΚΟΠΕΣ ΑΠΟ ΤΗ ΛΟΓΙΚΗ Μιχάλης Αρφαράς «ΤΟ ΦΕΓΓΑΡΙ ΓΕΝΝΑΕΙ ΤΙΣ ΜΕΓΑΛΕΣ ΣΚΙΕΣ, Ο ΗΛΙΟΣ ΤΙΣ ΕΠΙΜΟΝΕΣ.» Η προσωπική διαδροµή του Μιχάλη Αρφαρά έχει να κάνει µε τη ΣΚΙΑ. Η γέννησή του σε µια χώρα σαν την Ελλάδα,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ, ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΩΝ ΑΓΑΘΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΑΡΙΝΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ 2014 2015

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ, ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΩΝ ΑΓΑΘΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΑΡΙΝΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ 2014 2015 09:00-12:00 Μεσαία ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ, ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΩΝ ΑΓΑΘΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΑΡΙΝΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ 2014 2015 ΔΕΥΤΕΡΑ, 08-06-2015 ΤΡΙΤΗ, 09-06-2015 ΤΕΤΑΡΤΗ, 10-06-2015

Διαβάστε περισσότερα

113 Φιλολογίας Ιωαννίνων

113 Φιλολογίας Ιωαννίνων 113 Φιλολογίας Ιωαννίνων Η Φιλοσοφική Σχολή ιδρύθηκε στα Ιωάννινα και λειτούργησε για πρώτη φορά κατά το ακαδημαϊκό έτος 1964-65 ως παράρτημα της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (Β.Δ.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Επικοινωνία ΣυνΚίνησις 2155304973, 6973933877 info@sinkinisis.com www.sinkinisis.com ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΕΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ. Διεύθυνση Διεθνών Σχέσεων και Ευρωπαϊκής Ένωσης

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΕΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ. Διεύθυνση Διεθνών Σχέσεων και Ευρωπαϊκής Ένωσης Γραφείο Υπουργού ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΕΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ minoff@culture.gr Διεύθυνση Διεθνών Σχέσεων και Ευρωπαϊκής Ένωσης Ειδική Προβολής και Αξιοποίησης

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΓΓΡΑΦΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΓΓΡΑΦΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΕΛΕΝΗ ΝΙΝΑ-ΠΑΖΑΡΖΗ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΓΓΡΑΦΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1. Βήματα για την εκπόνηση εργασίας 1 ο -Επιλογή του Θέματος Είτε επιλέξει κάποιος το θέμα μόνος του είτε από λίστα θεμάτων του καθηγητή,πρέπει

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητικό Κέντρο Λεμεσού Νέες προοπτικές στην αρχειακή και ιστορική έρευνα

Ερευνητικό Κέντρο Λεμεσού Νέες προοπτικές στην αρχειακή και ιστορική έρευνα Νέες προοπτικές στην αρχειακή και ιστορική έρευνα Με την έναρξη των εργασιών του Παττίχειου Δημοτικού Μουσείου, Ιστορικού Αρχείου και Κέντρου Μελετών Λεμεσού στην ανακαινισμένη πρώην Οικία Έπαρχου, ο Δήμος

Διαβάστε περισσότερα

«ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΩΝ ΕΚΔΗΛΩΣΕΩΝ ΤΗΣ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗΣ ΣΕΡΡΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΗΝΑ ΜΑΡΤΙΟ»

«ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΩΝ ΕΚΔΗΛΩΣΕΩΝ ΤΗΣ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗΣ ΣΕΡΡΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΗΝΑ ΜΑΡΤΙΟ» Σέρρες, 1 Μαρτίου 2014 «ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΩΝ ΕΚΔΗΛΩΣΕΩΝ ΤΗΣ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗΣ ΣΕΡΡΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΗΝΑ ΜΑΡΤΙΟ» Η Δημόσια Κεντρική Βιβλιοθήκη Σερρών στο πλαίσιο των δραστηριοτήτων της για το 2013-2014

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ Για τη σχολική χρονιά 2015-2016 (διάστημα Οκτωβρίου-Δεκεμβρίου) θα πραγματοποιούνται δωρεάν για μαθητές Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου

Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου Αικατερίνη Καλέρη, Αν. Καθηγήτρια το μάθημα Αισθητική διδάσκεται στο 4ο έτος, Ζ εξάμηνο εισάγει στις κλασσικές έννοιες και θεωρίες της φιλοσοφίας της τέχνης

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΚΥ ΤΣΑΛΑΜΑΤΑ ΑΣΤΙΚΑ ΤΟΠΙΑ

ΒΙΚΥ ΤΣΑΛΑΜΑΤΑ ΑΣΤΙΚΑ ΤΟΠΙΑ ΒΙΚΥ ΤΣΑΛΑΜΑΤΑ ΑΣΤΙΚΑ ΤΟΠΙΑ «Πλάθω τις εικόνες μου χαράζοντας κατευθείαν πάνω στο υλικό μου, όπως ο ζωγράφος σχεδιάζει ή πλάθει τις εικόνες του πάνω στον καμβά.» Η Βίκυ Τσαλαματά γεννήθηκε στην Αθήνα και

Διαβάστε περισσότερα

Περιοδικό Εκπαίδευση & Θέατρο

Περιοδικό Εκπαίδευση & Θέατρο Το άρθρο αυτό είναι ελεύθερα προσβάσιμο μέσω της ιστοσελίδας: www.theatroedu.gr Εκδότης: Πανελλήνιο Δίκτυο για το Θέατρο στην Εκπαίδευση Για παραγγελίες σε έντυπη μορφή όλων των βιβλίων: info@theatroedu.gr

Διαβάστε περισσότερα

Σπουδάζω με Υποτροφία

Σπουδάζω με Υποτροφία Σπουδάζω με Υποτροφία Ο Μη Κυβερνητικός Οργανισμός Equal Society, στο πλαίσιο των δράσεών του για την προώθηση των ίσων ευκαιριών στην εκπαίδευση, υλοποιεί σε συνεργασία με μεγάλα δημόσια και ιδιωτικά

Διαβάστε περισσότερα

ΙΩΑΝΝΑ Ν. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ Επίκουρος Καθηγήτρια της Κλασικής Φιλολογίας iopapad@helit.duth.gr

ΙΩΑΝΝΑ Ν. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ Επίκουρος Καθηγήτρια της Κλασικής Φιλολογίας iopapad@helit.duth.gr ΙΩΑΝΝΑ Ν. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ Επίκουρος Καθηγήτρια της Κλασικής Φιλολογίας iopapad@helit.duth.gr Τμήμα Ελληνικής Φιλολογίας Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης Πανεπιστημιούπολη ΤΚ 69100 τηλ.: +30-25310-39947 φαξ:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΒΙΩΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «CINE ΔΡΑΣΕΙΣ» ΠΕΝΘΗΜΕΡΟ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΤΑΙΝΙΩΝ ΜΙΚΡΟΥ ΜΗΚΟΥΣ ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ & ΕΝΗΛΙΚΕΣ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΒΙΩΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «CINE ΔΡΑΣΕΙΣ» ΠΕΝΘΗΜΕΡΟ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΤΑΙΝΙΩΝ ΜΙΚΡΟΥ ΜΗΚΟΥΣ ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ & ΕΝΗΛΙΚΕΣ Αστική - Μη Κερδοσκοπική Εταιρεία ημιουργική Ομάδα για την Ανάπτυξη της Οπτικοακουστικής Επικοινωνίας και Έκφρασηςτων Νέων Ανθρώπων ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΒΙΩΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «CINE ΔΡΑΣΕΙΣ» ΠΕΝΘΗΜΕΡΟ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα