Η δημιουργία δημόσιας ταυτότητας των Ευαγγελικών στην Ελλάδα μέσω της παιδείας από το 1821 και μετά

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η δημιουργία δημόσιας ταυτότητας των Ευαγγελικών στην Ελλάδα μέσω της παιδείας από το 1821 και μετά"

Transcript

1 Η δημιουργία δημόσιας ταυτότητας των Ευαγγελικών στην Ελλάδα μέσω της παιδείας από το 1821 και μετά Η Εκπαιδευτική και εκδοτική δραστηριότητα των Διαμαρτυρομένων στην Ελλάδα Σιδερής Παχουνδάκης Η σηµασία της εκπαίδευσης και των εκδόσεων στους Διαµαρτυρόµενους 1 Η σηµασία που προσέδωσε η προτεσταντική µεταρρύθµιση στη γνώση, µέσω της εκπαίδευσης, των µεταφράσεων και των εκδόσεων, αποτελούν ενδεχοµένως συστατικά στοιχεία του προτεσταντικού δόγµατος και των προτεσταντικών εκκλησιών. Η γνώση θεωρήθηκε από τους προτεστάντες το κλειδί που θα οδηγούσε, ατοµικά αλλά και συλλογικά, τον άνθρωπο και την κοινωνία στην αναµόρφωσή τους, µία αναµόρφωση πρώτιστα θρησκευτική αλλά ταυτόχρονα πολιτική, οικονοµική και ιδεολογική. Μέσα στην ιστορία, η µεταρρύθµιση εκφράζει την αµφισβήτηση εκείνων των στρωµάτων που ήταν υπό την εξουσία του Πάπα, των αριστοκρατών και των αυτοκρατόρων. Η ανερχόµενη αστική τάξη, οι τοπικοί ηγεµόνες και ο λαός φαίνεται να βρίσκουν στη µεταρρύθµιση την πίστη που τους εκφράζει κι ενδεχοµένως την κοινωνική, οικονοµική και πολιτική ελπίδα αλλαγής της κατεστηµένης κυρίαρχης ιδεολογίας. Σκοπός του Λούθηρου είναι ο Λόγος του Θεού να φθάσει στα λαϊκά στρώµατα, να γίνει κατανοητός στη γλώσσα τους µέσω της κηρυκτικής Λατρείας και της µετάφρασης της Αγίας Γραφής. Μέχρι και την αντιµεταρρύθµιση, η καθολική εκκλησία επέµενε να χρησιµοποιεί τη λατινική γλώσσα στη λατρεία, χωρίς να την ενδιαφέρει ενδεχοµένως και σκόπιµα- εάν γίνεται κατανοητή από τους πιστούς. Με αυτό τον τρόπο ήλεγχε το λαό πολιτικά, οικονοµικά και ιδεολογικά, διότι το απελευθερωτικό, κατά τους προτεστάντες, µήνυµα της Αγίας Γραφής, δεν µπορούσε να κατανοηθεί και να εσωτερικευθεί από τον πιστό. Το να µένει ο λαός αµόρφωτος και υπό την εξουσία της διαµεσολάβησης του ιερέα, εξυπηρετούσε το γενικότερο πολιτικό σκηνικό της καθολικής εκκλησίας. Ο Λούθηρος µε τη διδασκαλία του δίνει το έναυσµα στις µάζες να αµφισβητήσουν κάθε µορφή αυθεντίας, να αντιληφθούν ότι ο Λόγος του Θεού είναι προσιτός και σ αυτές και άρα απελευθερωτικός. Από την επισκοποκεντρική και εκκλησιολογική διδασκαλία της καθολικής εκκλησίας, περνάµε στη χριστοκεντρική διδασκαλία του

2 2 Λούθηρου, καθώς ο Χριστός προτυπώνει τον κοινωνικό επαναστάτη που αµφισβήτησε την εποχή του. Έτσι και η µεταρρύθµιση αµφισβητεί την εποχή της, τοποθετώντας το Χριστό ως κυρίαρχο πρόσωπο που αναγεννά και απελευθερώνει από το Νόµο. Η µεταρρύθµιση δεν κάνει λόγω για µία θρησκευτική εµπειρική και µεταφυσική εσωτερική γνώση αλλά για την κοσµική γνώση, η οποία θα δώσει τα κατάλληλα επιστηµονικά εργαλεία για την κατανόηση και εσωτερίκευση του Λόγου του Θεού. Η µόρφωση γίνεται αξία µε την µεταρρύθµιση και ταυτόχρονα φαίνεται να αποτελεί βασικό συστατικό της πίστης και της διδασκαλίας της.οι πόλεις, που αρχίζουν να µετασχηµατίζονται σε αστικά κέντρα τα οποία θα φιλοξενήσουν τις πρώτες βιοµηχανίες, θα αποτελέσουν έναν χώρο θρησκευτικής και ιδεολογικής διείσδυσης των προτεσταντών, οι οποίοι θα αναπτύξουν το εκπαιδευτικό και εκδοτικό τους έργο µέσα σ αυτές 1. Με τη βιοµηχανική επανάσταση άνοιξε ένα νέο κεφάλαιο της ανθρώπινης ιστορίας, σχετιζόµενο άµεσα µε το διαφωτισµό και τη µεταρρύθµιση. Μετά τις πρώτες εγκαταστάσεις πληθυσµών στις πόλεις για µισθωτή εργασία σε βιοµηχανίες και µεταποιητικές επιχειρήσεις, άρχισαν από την τότε αναδυόµενη αστική τάξη να επικρατούν και σταδιακά να γίνονται κυρίαρχες αντιλήψεις σχετικά µε την ανωτερότητα της πόλης έναντι της υπαίθρου, τις οποίες σε σηµαντικό βαθµό καθόρισαν όχι µόνο η καπιταλιστική οικονοµία, αλλά και οι ιδέες της µεταρρύθµισης και του διαφωτισµού, που είχαν ως κοινή συνισταµένη τον ουµανισµό. Πρακτικές και αντιλήψεις που χαρακτηρίζουν σ ένα µεγάλο βαθµό την κοινωνία της πόλης είναι η καπιταλιστική οικονοµία, η ορθολογική συστηµατική εργασία, ο «χριστιανικός προτεσταντισµός» της, η «ευσέβεια», η «ατοµικότητα» και το αξίωµα της µόρφωσης, σε αντίθεση µε τις κοινωνίες της υπαίθρου, που βασίζονται περισσότερο στη γεωργική οικονοµία, η οποία συνδέονταν µε δεισιδαιµονικές αντιλήψεις για τη φύση, για τη µη ορθολογική εργασία, τη συλλογική συνείδησή τους, τις ελάχιστες ή ανύπαρκτες ευκαιρίες µόρφωσης. Η µεταρρύθµιση ιστορικά ταυτίστηκε και στήριξε το νέο status quo των εθνικών κρατών και υπήρξε η αφορµή για να αµφισβητήσει η αναδυόµενη αστική τάξη τη µοναρχική, φεουδαρχική και παπική εξουσία. Η ανακάλυψη της τυπογραφίας και η εκµηχάνηση της αναπαραγωγής των βιβλίων ωφέλησε περισσότερο το µεταρρυθ- 1 Weber M., Η προτεσταντική ηθική και το πνεύµα του καπιταλισµού, Αθήνα, Gutenberg, 2000.

3 3 µιστικό κίνηµα, σχεδόν ταυτίστηκε µαζί του, διότι µία απ τις αρχές των Προτεσταντών ήταν να φθάσει το Ευαγγέλιο στις ευρύτερες µάζες και στη γλώσσα τους. Από τις βασικότερες προϋποθέσεις επιτυχίας του κινήµατος του Λούθηρου υπήρξε η αναµόρφωση του λαού. Η αυθεντία και η εξουσία του Πάπα έπρεπε να σταµατήσει και τη θέση της να πάρει η αυθεντία και η εξουσία κάθε αναγεννηµένου πιστού. Για να πραγµατωθεί αυτό, έπρεπε να συντρέξουν οι προαναφερθέντες λόγοι. Ο καπιταλισµός είναι τρόπος και σύστηµα παραγωγής που συνεχώς ελίσσεται και µπορεί να εκµεταλλεύεται κάθε νέο δεδοµένο που του προσφέρεται. Χρησιµοποίησε την τυπογραφία µε σκοπό το κέρδος. Μέσα από την ιστορία φαίνεται πως ο καπιταλισµός διεύρυνε τις εµπορικές του δραστηριότητες στο χώρο των εκδόσεων σε ευρύ πλέον αγοραστικό κοινό και σε γλώσσες κατανοητές προς αυτό. Η µεταρρύθµιση ως κίνηµα µετέφρασε και συνεχίζει να µεταφράζει την Αγία Γραφή στις γλώσσες του λαού. Αυτό ενδεχοµένως µάς δείχνει ότι επεδίωκε να γίνει µαζικό κίνηµα, αντιστεκόµενο στην εξουσία της καθολικής εκκλησίας, η οποία εξακολουθούσε να χρησιµοποιεί τη λατινική γλώσσα στη µελέτη της Αγίας Γραφής και στη Λατρεία. Η φιλολαϊκή στάση των διαµαρτυροµένων ενίσχυσε την κοινωνική αµφισβήτηση ενάντια στις µεγάλες αυτοκρατορίες της εποχής. Τοπικοί ηγεµόνες και φεουδάρχες, στην προσπάθειά τους να απεξαρτηθούν από την παπική ηγεµονία και τους αυτοκράτορες, χρησιµοποίησαν τις µεταφράσεις της Αγίας Γραφής σε τοπικές διαλέκτους και καθοµιλούµενες γλώσσες κυρίως ως πολιτικό κείµενο. Η αναζήτηση µιας νέας πίστης που θα βρισκόταν κοντά στα πολιτικά αιτήµατά τους, για να προσεταιριστούν το λαό και να διεκδικήσουν την υποστήριξή του εναντίον της καθολικής εκκλησίας και των ευρωπαϊκών αυτοκρατοριών, βρήκε στο χώρο του προτεσταντισµού ένα πρόσφορο έδαφος. Η αυτονοµία της πολιτικής εξουσίας έναντι της θρησκευτικής και η υποταγή της θρησκείας στο κράτος προέβαλε ως πολιτικο θρησκευτική ιδεολογία του προτεσταντισµού. Το πρώτο ενδιαφέρον των Διαµαρτυροµένων για την Ορθόδοξη Ανατολή (17 ος αιώνας) Το ενδιαφέρον των Διαµαρτυροµένων για την «υπόδουλη» Ορθόδοξη Ανατολή αρχίζει σχεδόν από την εµφάνιση της προτεσταντικής εκκλησίας στη Δύση. Προ-

4 4 τεστάντες και Καθολικοί επιθυµούν τη προσέγγιση µε την Ορθόδοξη εκκλησία, ο καθένας για τους δικούς του λόγους. Σε κάθε περίπτωση η προσέλκυση του Ορθόδοξου κόσµου ως συµµάχου των προτεσταντών ή των καθολικών, είχε ως απώτερο σκοπό την ένταξή του στη µεταξύ τους διαµάχη που είχε ξεσπάσει από τον 16 ο αιώνα και είχε πάρει διαστάσεις πολεµικών συρράξεων ανάµεσα σε φέουδα, τοπικούς ηγεµόνες και αυτοκρατορίες. Την εποχή εκείνη στο Οικουµενικό Πατριαρχείο και στα πρεσβυγενή πατριαρχεία µεταξύ των Επισκόπων, λογίων Ιερέων και Καθηγητών υπήρχαν δυο µεγάλες τάσεις, η φιλοκαθολική και η φιλοπροτεσταντική. Η πρώτη επίσηµη επικοινωνία Ορθοδόξων Προτεσταντών ήταν επί πατριαρχείας Κύριλλου Λούκαρι το 17 ο αιώνα όπου Ολλανδοί, Σουηδοί και Γερ- µανοί διπλωµάτες προθυµοποιούνται να προσφέρουν υποστήριξη στον Λούκαρι εναντίον των Καθολικών και Μουσουλµάνων. Εκείνη την περίοδο ήδη Ολλανδοί προτεστάντες στηρίζουν τον ορθόδοξο Πατριάρχη Ιεροσολύµων Θεοφάνη κατά Καθολικών και Μουσουλµάνων, στη µεγάλη διαµάχη που είχε ξεσπάσει στα Ιεροσόλυµα για τον έλεγχο της περιοχής. Ο Λούκαρις υπήρξε, σύµφωνα µε τις ιστορικές πηγές, φίλα προσκείµενος στον προτεσταντισµό. Οι Ολλανδοί καλβινιστές Κορνήλιος Haga και Αντώνιος Leger, είναι αυτοί που έρχονται σε συνεννοήσεις µε τον Πατριάρχη Λούκαρι, µε αποκορύφωµα αυτής της επικοινωνίας την καλβινιστική οµολογία του Πατριάρχη το Ο Λούκαρις σπουδάζει στο Παν/µιο της Πάντοβας, σ ένα κοσµοπολίτικο περιβάλλον κι έρχεται σ επαφή µε τις ιδέες του ουµανισµού. Στην Πάντοβα έζησε για έξι χρόνια. Ολοκληρώνοντας τις σπουδές του αναλαµβάνει έξαρχος του Πατριαρχείου Αλεξανδρείας στην Πολωνία από το 1596 και µέχρι και το 1601, όταν η ορθόδοξη εκκλησία εκεί αντιµετώπιζε σοβαρά προβλήµατα µε την καθολική εκκλησία. Οι Ορθόδοξοι της Πολωνίας, µε προτροπή του Βασιλιά Σιγισµούνδου του Γ, δήλωσαν υπακοή στον Πάπα της Ρώµης. Ενδεχοµένως το γεγονός αυτό να επηρέασε αρνητικά τις αντιλήψεις του Λούκαρι για τη Ρώµη. Ο Λούκαρις διαπίστωσε ότι το βασικό µειονέκτηµα της Ορθόδοξης Εκκλησίας ήταν το χαµηλό µορφωτικό επίπεδο κλήρου και λαού και ίσως να το θεωρούσε µιά από τις αιτίες που οδήγησε ένα µεγάλο µέρος της Ορθόδοξης Πολωνίας στο να προσχωρήσει στην καθολική εκκλησία, λόγω του ότι οι Ιησουίτες µοναχοί είχαν 2 Γριτσόπουλος Τ., Πατριαρχική Μεγάλη του Γένους Σχολή, τ.α, Εν Αθήναις 1966

5 5 δραστηριοποιηθεί έντονα στον εκπαιδευτικό και εκδοτικό χώρο. Ο Λούκαρις κατα τη διαµονή του στην Πολωνία, στην προσπάθεια του να περισώσει την Ορθόδοξη Εκκλησία, αυξάνει τα ορθόδοξα σχολεία και ιδρύει ένα τυπογραφείο. Η τυπογραφία και η µετάφραση της Αγίας Γραφής αποτέλεσαν δυο από τους καθοριστικούς παράγοντες επικράτησης της µεταρρύθµισης στη Δύση. Ο Λούκαρις φαίνεται να γνωρίζει καλά τις ιδέες και πρακτικές των διαµαρτυροµένων για τον τρόπο που µπορούν να αντιµετωπιστούν οι καθολικοί, ενώ και εκείνος θεωρεί ότι οι εκδόσεις και η µόρφωση θα αποτελέσουν το ανάχωµα στους σκοπούς των καθολικών. Ο Λούκαρις αντιλαµβάνονταν ότι οι Ορθόδοξοι πληθυσµοί είχαν άγνοια της Γραφής και του νοήµατος του Ευαγγελίου, κάτι που φαίνεται να τον δυσαρεστεί, καθώς γράφει στις 10 Οκτωβρίου του 1613 στον Uyttenbogaert: «είµαι εχθρός της αµάθειας. Μεγάλη απογοήτευση µού προκαλεί το γεγονός ότι οι Ιερείς µας είναι βυθισµένοι στην αµάθεια» 3. Σ ένα γράµµα του ο Λούκαρις στις 6 Σεπτεµβρίου, το οποίο στέλνει προς τον Μάρκο Αντώνιο de Dominis, πρώην Καθολικό Αρχιεπίσκοπο, εκθέτει όλες του τις απόψεις για τα Χριστιανικά δόγµατα, θεωρώντας ότι τα δόγµατα των διαµαρτυροµένων είναι σωστότερα από εκείνα των ρωµαιοκαθολικών 4. Όταν ο Λούκαρις έγινε Πατριάρχης Κωνσταντινούπολης, είχε ήδη ιδρυθεί σχολείο στην Κωνσταντινούπολη. Τότε ο Λούκαρις κάλεσε για διευθυντή του σχολείου τον Θεόφιλο Κορυδαλλέα, διευθυντή σχολείου στη Ζάκυνθο, ο οποίος, φαίνεται, να είναι διαποτισµένος από τις αρχές της µεταρρύθµισης. Το γεγονός αυτό µάς δείχνει ενδεχοµένως ότι ο Λούκαρις επιθυµούσε την αναµόρφωση της ελληνικής Ορθόδοξης Εκκλησίας, µέσω της εκπαίδευσης των νέων Ορθοδόξων, µε µέθοδο, αλλά και θεωρητικό υπόβαθρο εκείνο των προτεσταντών. Ιδρύει και ενισχύει το τυπογραφείο του µοναχού Νικόδηµου Μεταξά, το οποίο έφερε από το Λονδίνο, για να στηριχθεί εκδοτικά η Ορθόδοξη Εκκλησία.Το πρώτο βιβλίο που εκδίδεται σ αυτό το τυπογραφείο είναι του Μελέτιου Πηγά, το οποίο πραγµατευόταν την άρνηση, στην αξίωση του Πάπα να είναι κεφαλή της Εκκλησίας 5. Πολύ αργότερα ο Λούκαρις καταπιάνεται µε την Οµολογία της Πίστης, στην οποία εκθέτει το λουθηροκαλβινιστικό του πιστεύω. Η Οµολογία της Πίστης του Λούκαρι εκδόθηκε το Οι αντιδράσεις από την πλευρά των φιλοκαθολικών 3 Χατζηαντωνίου Γ., Η θρησκευτική µεταρρύθµιση του 16 ου αιώνα, s.l., Λόγος, ό.π. 5 ό.π.

6 6 ορθοδόξων, καθώς και των καθολικών, µε αφορµή ότι συνεργαζόταν µε τους Ρώσους εναντίον της Υψηλής Πύλης, τον οδήγησαν τελικά το 1638 στο θάνατο. Διαπιστώνουµε πως οι µεταρρυθµιστικές προσπάθειες του Λούκαρι δεν άσκησαν καµία επιρροή στον ορθόδοξο λαό και κλήρο, παρά µόνο σε µεµονωµένες περιπτώσεις που κι αυτές συνδέονταν, άµεσα ή έµµεσα, µε τον κύκλο του Λούκαρι. Μοναδική του επιτυχία ίσως αποτέλεσε η µετάφραση της Καινής Διαθήκης, όπου, σύµφωνα µε τις ιστορικές µαρτυρίες, τουλάχιστον σαράντα χρόνια µετά το θάνατο του Λούκαρι, διαβαζόταν στη δηµόσια Λατρεία 6. Εκείνη την εποχή, άλλη µια προσωπικότητα του αναµορφωτικού κινήµατος στην Ελλάδα ήταν ο Ζαχαρίας Γεργανός, σύγχρονος του Λούκαρι, από µεγάλη οικογένεια της Ηπείρου. Ο Γεργανός ξεκίνησε το 1616 για σπουδές στη Ρώµη, αλλά για λόγους που δεν γνωρίζουµε, δεν έφτασε ποτέ εκεί. Το Γεργανό τον ξαναβρίσκουµε, όπως ο ίδιος αφηγείται, στη Σαξονία, στο πανεπιστήµιο της Βυττεµβέργης και συγκεκριµένα αναφέρει : «ο Θεός έστρεψε τα βήµατά µου αντί για τη Ρώµη στη Σαξονία». Στη Βυττεµβέργη έµεινε µέχρι το 1622 σπουδάζοντας θεολογία, µε την οικονοµική και ηθική φροντίδα του ηγεµόνα της Σαξονίας Ιωάννη Γεωργίου 7. Ο Γεργανός ταξίδεψε πάρα πολύ στην Ευρώπη και ήρθε σε επαφή µε τις µεταρρυθµιστικές ιδέες. Τα ταξίδια του τα έκανε µαζί µε το Μητροφάνη Κριτόπουλο, ο οποίος ήταν προστατευόµενος του Λούκαρι και χάριν της συνδροµής του σπούδασε στην Οξφόρδη και σε άλλα σηµαντικά πανεπιστήµια της Ευρώπης. Ενδιαφέρον είναι ότι οι σπουδές του είχαν ως σκοπό την µάθηση στις διδασκαλίες της µεταρρύθµισης. Αργότερα, ο Μητροφάνης Κριτόπουλος έγινε Πατριάρχης Αλεξανδρείας. Ο Ζαχαρίας Γεργανός άφησε πίσω του την επιµέλεια της έντυπης Καινής Διαθήκης, µε σκοπό να µοιραστεί όσο γινόταν περισσότερο στον «υπόδουλο» ελληνικό λαό, κάτι το οποίο όµως δεν πραγµατοποιήθηκε.το δεύτερο έργο του ήταν η ερµηνεία και µετάφραση της Αποκάλυψης του Ιωάννη, το οποίο δεν εκδόθηκε ποτέ 8. Το τρίτο του έργο ήταν η συγγραφή µιας προτεσταντικής κατήχησης, η οποία επέφερε πολλές αντιδράσεις στους φιλοκαθολικούς κύκλους της Ορθόδοξης Εκκλησίας κι αυτό ενδεχοµένως φαίνεται από το γεγονός ότι ο Μητροπολίτης Ικονίου Ματθαίος Καρυόφιλλος συγγράφει αναίρεση της κατήχησης του Γεργανού και το βιβλίο του τυπώνεται το 1631 στη Ρώµη και αφιερώνεται στον Πάπα Ουρβανό τον Η. Το ό.π. 7 ό.π., ο Γεργανός κατάγονταν από πλούσια οικογένεια της Ηπείρου, η οποία συνδεόταν µε βασιλικούς και αριστοκρατικούς οίκους της Ευρώπης. 8 ό.π.

7 7 ο Γεργανός γίνεται Μητροπολίτης Άρτας και Ναυπάκτου, χωρίς όµως να µείνει πολύ καιρό στη θέση του. Για την επικράτηση της µεταρρύθµισης το 16 ο αιώνα, όπως προαναφέραµε, σηµαντικό ρόλο διαδραµάτισαν διάφοροι παράγοντες, οι οποίοι «συνεργάστηκαν» και πριν και µετά την εµφάνισή της. Εµείς θα ξεχωρίζαµε, για την παρούσα µελέτη, τον µορφωτικό παράγοντα. Αυτό που θα θέλαµε να επισηµάνουµε είναι ότι οι µεταφράσεις στις καθοµιλούµενες γλώσσες και οι εκδόσεις της Αγίας Γραφής και άλλων βιβλίων για τις ευρύτερες µάζες, καθώς και η ανακάλυψη της τυπογραφίας, µε τη µαζική παραγωγή βιβλίων, φαίνεται να έδωσαν ώθηση στο να γίνει η µεταρρύθµιση αρχικά ένα λαϊκό κίνηµα, που θα αµφισβητούσε πολιτικά, θρησκευτικά, κοινωνικά και ιδεολογικά την εποχή του. Στον ελληνικό χώρο, η πρώτη έκδοση και µετάφραση της Καινής Διαθήκης στη γλώσσα του λαού ξεκίνησε από τον Κύριλλο Λούκαρι, τοποθετώντας, απ οτι φαίνεται, τις βάσεις για τη διαµόρφωση µιας νέας πραγµατικότητας στην Ορθόδοξη Εκκλησία. Ο Λούκαρις και οι άλλοι φιλοπροτεστάντες ορθόδοξοι φαίνεται να θεωρούν ότι η ορθόδοξη εκκλησία, λόγω της µακραίωνης «υποδούλωσής» της από ετερόθρησκους παρήκµασε, µε αποτέλεσµα να απαρτίζεται στην πλειοψηφία της από αµόρφωτο κλήρο και λαό. Ο Λούκαρις και οι φιλοπροτεστάντες ορθόδοξοι εκτίµησαν ότι µε αφορµή τη µεταρρύθµιση στη Δύση θα αποτελούσε µοναδικό ίσως γεγονός η υϊοθέτηση των αντιλήψεών της και η εφαρµογή τους στην ορθόδοξη Ανατολή 9. Από τον 9 ο αιώνα, τότε που αρχίζουν οι πρώτες ρίξεις µεταξύ ανατολικής και δυτικής εκκλησίας, µέχρι και το σχίσµα του 1054, ήδη οι εκκλησίες φαίνεται να έχουν διαµορφώσει διαφορετικές προσεγγίσεις σε ζητήµατα δογµατικά, κοινωνικά, πολιτικά και ιδεολογικά. Η δύση φαίνεται να επηρεάζεται βαθιά από τον Αυγουστίνο και την έλλογη σκέψη του και ίσως αυτό να αποτέλεσε σηµαντικό παράγοντα ανάπτυξης του δυτικού ορθολογισµού, της επιστήµης και εν γένει της έφεσης της Δύσης προς τη µόρφωση ως αξία. Η Ανατολή, ενδεχοµένως βασιζόµενη στις παραδόσεις των νηπτικών Πατέρων της Εκκλησίας, φαίνεται να απορρίπτει το µοντέλο της Δύσης 9 Υποθέτουµε, µέσα από τις ιστορικές πηγές που µάς δίνονται, ότι οι λεγόµενοι αναµορφωτές της Ορθόδοξης Εκκλησίας επεδίωκαν την πνευµατική και θρησκευτική αναγέννηση της εκκλησίας, η οποία µε τη σειρά της θα αφύπνιζε το υπόδουλο έθνος.

8 περί της χρησιµότητας της κοσµικής παιδείας για την κατανόηση του Θείου και στρέφεται προς µια µυστική και τελετουργική κατανόησή Του, µε βάση τη θρησκευτική και εµπειρική µυστική γνώση. Εξαιτίας αυτής της παράδοσης, καθώς και της µακραίωνης δουλείας, καθορίστηκε ενδεχοµένως µια παγιωµένη κατάσταση αδιαφορίας προς τη γνώση και τη µάθηση, αλλά και αντικειµενικές συνθήκες που δεν επέτρεψαν την ανάπτυξη της µόρφωσης και της παιδείας. Το Εκπαιδευτικό, εκδοτικό και µεταφραστικό έργο των Διαµαρτυροµένων στην Ελλάδα τον 19 ο και 20 ο αιώνα, οι αντιλήψεις και οι πρακτικές τους 8 Παρατηρούµε ότι µε την έναρξη της επανάστασης στην Ελλάδα αναζωπυρώνεται το ενδιαφέρον του προτεσταντικού κόσµου για τους Έλληνες, αυτή τη φορά όχι από την Ευρώπη, αλλά από την Αµερική, η οποία είχε µόλις ανεξαρτητοποιηθεί από τη βρετανική κυριαρχία κι εποµένως είχε κάθε λόγο να βλέπει µε συµπάθεια τους επαναστατηµένους Έλληνες. Επίσης, την ενδιέφερε να δηµιουργήσει τις προϋποθέσεις εκείνες που θα της επέτρεπαν να έχει λόγο στη διπλωµατία και το εµπόριο της περιοχής. Οι ιεραπόστολοι ήταν µια καλή αφορµή για την επίτευξη των σκοπών της. Το εµπόριο θεωρείται ως παράγοντας διάδοσης του πολιτισµού. Ο Μοντεσκιέ υποστηρίζει ότι οι λαοί που έχουν αναπτύξει τις εµπορικές τους δραστηριότητες, δύνανται να είναι πιο εξευγενισµένοι σε όλους τους τοµείς της ζωής, ακόµη και στη θρησκεία, σε σχέση µε εκείνους τους λαούς που δεν έχουν αναπτύξει το εµπόριό τους 10. Η δραστηριότητα των ιεραποστόλων, σε συνδυασµό µε τις εµπορικές δραστηριότητες της Αµερικής, θα άνοιγε το δρόµο στους Έλληνες για την εθνική, οικονοµική, πολιτική και θρησκευτική αφύπνισή τους. Ο αµερικανικός λαός έδειξε τη συµπάθειά του για τους επαναστατηµένους Έλληνες, θεωρώντας ότι πρέπει να τους βοηθήσει κι έµπρακτα : οικονοµικά, πολιτικά, κοινωνικά και θρησκευτικά.όλη αυτή τη βοήθεια θα µπορούσαν να παράσχουν οι διαµαρτυρόµενοι ιεραπόστολοι. Ήδη πριν από την επανάσταση του 1821 δηµιουργούνται στις ΗΠΑ φιλελληνικοί πυρήνες, οι οποίοι φτάνουν µέχρι και τα υψηλά αξιώµατα και στρώµατα της αµερικανικής κοινωνίας. Το 1785, ο πρόεδρος των ΗΠΑ 10 Μοντεσκιέ, Το πνεύµα των νόµων, s.l. et a., Αναγνωστίδης.

9 9 Τόµας Τζέφερσον εκφράζει την ελπίδα του για την απελευθέρωση των Ελλήνων. Επίσης, ο Ισαάκ Χάµιλτον, πολιτικός του οµοσπονδιακού κράτους, θυµίζει στο ακροατήριό του την ανάγκη για βοήθεια στον ελληνικό λαό 11. Οι φιλελληνικές ενέργειες των Αµερικανών δε σταµατούν µόνο σε λόγους υποστήριξης αλλά, όπως διαπιστώνουµε ιστορικά, οι Έλληνες υποστηρίζονται από τον αµερικανικό τύπο, από στρατιώτες εθελοντές, ενώ εισάγονται τα κείµενα του Κοραή στην Αµερική. Με την έλευση των πρώτων ιεραποστόλων στον ελληνικό χώρο και οι ίδιοι, ιδρύουν τα εκπαιδευτήρια, παρέχεται οικονοµική ενίσχυση στους Έλληνες ενώ δραστηριοποιούνται στις εκδόσεις και µεταφράσεις. Οι αντιλήψεις που καθόρισαν και τις πρακτικές των Αµερικανών ιεραποστόλων για την Ελλάδα, ήταν το ότι είχαν να αντιµετωπίσουν µία παρηκµασµένη ελληνική κοινωνία και πολιτεία, λόγω της µακρόχρονης κατοχής της από την Οθωµανική αυτοκρατορία. Η διάδοση του λόγου του Θεού σχετίζονταν άµεσα µε την πνευµατική και κοινωνική αναβάθµιση ολόκληρης της νεοελληνικής κοινωνίας.το διαφωτιστικό πρόταγµα των διαµαρτυροµένων ιεραποστόλων ήταν και παραµένει η διαφώτιση του κόσµου, ο εκσυγχρονισµός των παραδοσιακών κοινωνιών στο όνοµα της ελευθερίας, της παιδείας και της αυτοδιάθεσης των λαών 12. Ο ελληνικός χώρος αποτελούσε για τους προτεστάντες και µια προσπάθεια για τον εκχριστιανισµό των Μουσουλµάνων και Εβραίων, αφού πρώτα, απελευθερώνονταν η Ορθόδοξη Εκκλησία από τα δεισιδαιµονικά και ειδωλολατρικά της στοιχεία.το όραµα που φαίνεται να είχαν, ήταν η πνευµατική αναγέννηση των χριστιανών της Ανατολής, απορρίπτοντας την εξουσία και διαµεσολάβηση του ιερέα προς το Θεό, µέσα από µια ατοµική και προσωπική σχέση του πιστού στο Θεό. Ταυτόχρονα, η πνευµατική - θρησκευτική αναγέννηση θα επέφερε την εθνική και πολιτική αναγέννηση της χριστιανικής Ανατολής, αποτινάσσοντας το ζυγό της Οθωµανικής αυτοκρατορίας. Οι προτεστάντες θεωρούσαν και θεωρούν ότι η Ορθόδοξη εκκλησία βρισκόταν και βρίσκεται σε µία διαρκή κατάπτωση και διαφθορά, χάριν της εµµονής της σε ειδωλολατρικά στοιχεία όπως οι δεισιδαιµονίες, οι τελετουργικοί θεατρινισµοί, η λατρεία των εικόνων και η χρησιµοποίηση µιας ακατάληπτης από το λαό γλώσσας. Σκοπός τους λοιπόν ήταν η απαλλαγή της Ορθόδοξης Εκκλησίας από όλα αυτά τα στοιχεία και η αναµόρφωσή της. 11 Παπαγεωργίου Σ., Αµερικανοί ιεραπόστολοι στην Ελλάδα, Αθήνα Γιάννινα, Δωδώνη, ό.π.

10 10 Η στρατηγική που έπρεπε να ακολουθηθεί από τους Αµερικανούς προτεστάντες, ήταν ότι µέσω της εκπαίδευσης των παιδιών και ιδιαίτερα των κοριτσιών, σύµφωνα µε τις τότε σύγχρονες αντιλήψεις του διαφωτισµού και του Ευαγγελίου, θα µπορούσε να δηµιουργηθεί κατάλληλος πυρήνας αναµόρφωσης της ελληνικής κοινωνίας, µε αποτελέσµατα θρησκευτικά, πολιτικά και οικονοµικά, τα οποία θα φαίνονταν στο µέλλον. Οι προτεστάντες επικέντρωσαν την εκπαιδευτική τους δραστηριότητα κυρίως στα κορίτσια και στους δασκάλους.τα σχολεία τα οποία ιδρύθηκαν σε όλο τον ελληνικό χώρο δεν ήταν µόνο νηπιαγωγεία, δηµοτικά και γυµνάσια, αλλά και σχολές διδασκαλισσών. Οι διαµαρτυρόµενοι ιστορικά φαίνεται να ταυτίζονται µε τις αρχές του διαφωτισµού και της διαµορφούµενης νεωτερικότητας για την θέση της γυναίκας στην κοινωνία, αλλά και µε την αντίληψη ότι η γυναίκα ως µητέρα θα αποτελούσε σηµαντικό παράγοντα στην πορεία της αναµόρφωσης, αναθρέφοντας τα παιδιά της µε τα νάµατα του διαφωτισµού και του Ευαγγελίου, που διδάσκονταν στα σχολεία τους. Ο δεύτερος στρατηγικός παράγοντας ήταν η ίδρυση τυπογραφείων, µε εκδόσεις ευαγγελικού περιεχοµένου και όχι µόνο, που θα βοηθούσαν το λαό να έρθει σε επαφή µε τη γνώση, η οποία θα αναµόρφωνε την ελληνική κοινωνία. Η τυπογραφία θα βοηθούσε την εύκολη διάδοση της γνώσης στις ευρύτερες µάζες, µέσω της παρουσίας του βιβλίου στο οποίο ωστόσο θα έπρεπε να εθιστεί η νεοελληνική κοινωνία. Ο τρίτος στρατηγικός παράγοντας ήταν το έργο των µεταφράσεων. Πρώτος στόχος ήταν η µετάφραση της Αγίας Γραφής στην απλή ελληνική και η κατανόηση του λόγου του Θεού από το λαό, ο οποίος, µε τη σωστή ερµηνεία της από τους ιεραποστόλους, θα αναγεννιόταν. Οι προτεστάντες ιεραπόστολοι ωστόσο δεν δραστηριοποιούνται στην νεοελληνική κοινωνία ανεξάρτητα από την επιθυµία του νεοελληνικού κράτους.το νεοϊδρυµένο ελληνικό κράτος εκείνη την περίοδο δείχνει να έχει ανάγκη από τη βοήθειά τους. Κατά τη διάρκεια της επανάστασης, η Μεσσηνιακή Γερουσία κάνει έκκληση βοηθείας προς το λαό των ΗΠΑ, για να απαλλαγούν οι Έλληνες από το βάρβαρο δεσποτισµό 13. Παράλληλα, ο ίδιος ο Κοραής στέλνει επιστολή προς την κυβέρνηση των ΗΠΑ, για βοήθεια του δοκιµαζόµενου λαού. 13 ό.π.

11 11 Με την έλευση του Καποδίστρια ως κυβερνήτη της χώρας τίθενται τα µεγάλα ζητήµατα οργάνωσης και διοίκησης του ελληνικού κράτους. Ο Καποδίστριας, παρ ότι εµφανίζεται ρωσόφιλος, οραµατίζεται την Ελλάδα ανάµεσα στα εκσυγχρονισµένα κράτη της Δύσης. Θεωρεί ότι οι προτεστάντες ιεραπόστολοι και µπορεί να συµβάλουν στην πορεία της Ελλάδας προς τη Δύση. Πουθενά δε φαίνεται ότι οι ρωσοφιλικές τάσεις του Καποδίστρια εµπόδισαν τη δραστηριότητα των ιεραποστόλων και την έλευση της Ελλάδος στο δυτικό κόσµο, καθώς και οι ίδιοι οι Ρώσοι επιθυµούσαν το ίδιο για τον εαυτό τους. Ο Καποδίστριας, καθώς και οι λόγιοι και πολιτικοί της εποχής, θεωρούσαν πρωταρχικό καθήκον του ελληνικού κράτους την εκπαίδευση, οραµατιζόµενοι απ ότι φαίνεται ένα κράτος αντάξιο της πολιτισµικής του κληρονοµιάς, εφάµιλλο των πολιτισµένων κρατών της Δύσης και απαλλαγµένο από τη διαφθορά και τις επιβιώσεις της Ανατολής 14. Στο ίδιο πλαίσιο κινήθηκε και ο Κοραής, θεωρώντας ότι ο φωτισµός του Γένους αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για τη σωστή αξιοποίηση της ελευθερίας. Αλλά και η Πελοποννησιακή Γερουσία, στις 27 Απριλίου του 1822 είπε : «έχοµεν ανάγκην των φώτων» 15. Οι ιεραπόστολοι επιχείρησαν να καλύψουν την ανεπάρκεια της ελληνικής κυβέρνησης σε θέµατα οργάνωσης της εκπαίδευσης. Η αλληλογραφία µεταξύ του Καποδίστρια και των προτεσταντών, δείχνει το ενδιαφέρον αµφότερων για την ίδρυση σχολείων όλων των βαθµίδων στο ελληνικό κράτος. Από αυτή την επικοινωνία, που γίνεται µέσα σε φιλοφρονήσεις και εγκαρδιότητες, φαίνεται ότι ενδεχοµένως ο Καποδίστριας δεν επιζητούσε µόνο µία πρόσκαιρη συνεργασία µαζί τους, αλλά θεωρούσε κιόλας ότι η προτεσταντική εκκλησία ήταν το όχηµα για τον εκδυτικισµό της Ελλάδος, είτε εκπροτεσταντίζοντας την Ελλάδα, είτε αναµορφώνοντας την Ορθόδοξη Εκκλησία. Σε επιστολή του ο Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως Κωνστάντιος ο Α προς τον Καποδίστρια, εναντιώνεται στη δράση των προτεσταντών και του έργου τους καλώντας τον να λάβει µέτρα. Σε απάντηση ο Καποδίστριας διατηρεί ουδέτερη στάση, κάτι που δυσαρεστεί τον Πατριάρχη. Τα πολιτικά κόµµατα, παρόλο που διαφωνούσαν µεταξύ τους για τη δράση των ξένων ιεραποστόλων, αναγνώριζαν όλα τον ευεργετικό τους ρόλο στην ελληνική κοινωνία. Παρατηρούµε και διαπιστώνουµε µια γενικότερη υπερασπιστική γραµµή του ελληνικού κράτους προς τους προτεστάντες, έναντι ορισµένων εφηµερίδων, κάποιων 14 ό.π. 15 ό.π.

12 12 µεµονωµένων ατόµων και ορισµένων από την εκκλησία, διότι αξίζει να σηµειώσουµε ότι πολλές φορές η εκκλησία συµπορεύεται µε το εκπαιδευτικό έργο των ιεραποστόλων. Στις αρχές του 19 ου αιώνα ιδρύονται δύο ιεραποστολικές εταιρείες στις ΗΠΑ, η A.B.C.F.M. των πρεσβυτεριανών και η M.S.P.E.C. των επισκοπελιανών, µε σκοπό την πνευµατική αναγέννηση και τη διάδοση του Ευαγγελίου σε όλο τον κόσµο. Στον ελληνικό χώρο δραστηριοποιήθηκαν και οι δύο εταιρείες, ιδρύοντας σχολεία και τυπογραφεία.παράλληλα µε τους πρεσβυτεριανούς κι επισκοπελιανούς, έχουµε αναφορές για δραστηριότητα βαπτιστών και µεθοδιστών 16, σε µικρότερη κλίµακα κι όχι για πολλά χρόνια. Αυτό όµως που κάνει εντύπωση είναι το γεγονός ότι αρχικά οι ιεραπόστολοι λειτουργούν διερευνητικά στην Ελλάδα προκειµένου να συγκεντρώσουν πληροφορίες για τη νεοελληνική κοινωνία. Το 1827, πριν ακόµα την αναγνώριση του ελληνικού κράτους, ιδρύεται το πρώτο σχολείο θηλέων διαµαρτυροµένων επισκοπελιανών στη Σύρο, µε διευθυντή τον Ch. L.Korck και αργότερα τον F.Hildner 17. Οι προτεστάντες, ύστερα από τη συλλογή πληροφοριών την οποία είχαν κάνει, κατέληξαν στο συµπέρασµα ότι τα σχολεία τους θα έπρεπε να ιδρυθούν στα αστικά κέντρα και κυρίως στη νησιωτική Ελλάδα, διότι θεωρούσαν ότι οι νησιώτες ήταν περισσότερο προοδευτικοί από τους ηπειρώτες και κατά συνέπεια το έργο τους θα επέφερε περισσότερα αποτελέσµατα.το 1829 ιδρύεται σχολείο θηλέων στην Τήνο από τους πρεσβυτεριανούς J. Brewer και J. King. Το ίδιο έτος αρχίζει να λειτουργεί σχολείο καις τον Πόρο. Το 1830, το ζεύγος Dixon ιδρύει σχολείο θηλέων στη γυναικεία Μονή του Αγίου Ανδρέα Μηλαπιδιάς στην Κεφαλλονιά 18.Το 1831 ιδρύονται τέσσερα σχολεία σε διάφορες περιοχές της Κέρκυρας, στα Κύθηρα, τη Ζάκυνθο και την Ιθάκη. Το 1834 οι Riggs και Benjamin ιδρύουν σχολή θηλέων στο Άργος. Το 1837 ιδρύεται σχολείο στα Χανιά, µε διευθυντή τον Benson. Η έξαρση της ιδρύσεως των προτεσταντικών σχολείων που παρατηρείται, τον 19 ο αιώνα οφείλεται στην υποστήριξη των επιφανών Ελλήνων εµπόρων, πολιτικών και εκκλησιαστικών αξιωµατούχων, οι οποίοι, απ ότι φαίνεται, έχουν εµπιστοσύνη στους προτεστάντες, ενώ στέλνουν τα παιδιά τους να φοιτήσουν στα σχολεία τους. Μάλιστα ο Benson προσκαλείται από τους Έλληνες του Ηρακλείου να ιδρύσει 16 ό.π. 17 Ανδρέου Α., Ιδιωτική εκπαίδευση, προσανατολισµός, διάρκειες και τιµές (ιστορική προσέγγιση), περιοδικό Θέσεις. 18 ό.π.

13 13 αντίστοιχο σχολείο κι εκεί. Επίσης ο µανιάτης προύχοντας Πετρόµπεης, δίδει τους ιεραποστόλους Houston και Leyburn συστατικές επιστολές, για να διευκολυνθεί το έργο τους στη Μάνη. Ιστορικά διαπιστώνουµε ότι τα σχολεία των διαµαρτυροµένων δε λειτουργούσαν µόνο για τους πλούσιους Έλληνες, αλλά κυρίως για τους άπορους και τα χα- µηλά οικονοµικά και κοινωνικά στρώµατα των Ελλήνων. Ορισµένα παιδιά, των οποίων οι γονείς ήταν φτωχοί, διέµεναν εντός του σχολείου και µετά το πέρας των ηµερήσιων µαθηµάτων, ενώ τους προσφέρονταν τροφή και στέγη. Τα χρήµατα για τις υποτροφίες αυτές προέρχονταν από συλλόγους των ΗΠΑ, που στήριζαν τις ιεραποστολές. Εκείνη την περίοδο οι ιεραπόστολοι είχαν καταφέρει να γίνουν αποδεκτοί από την ελληνική κοινωνία, ιδίως οι επισκοπελιανοί, διότι, όπως φαίνεται, δεν είχαν ως πρωταρχικό σκοπό τον προσηλυτισµό των Ορθοδόξων στην εκκλησία τους. Αυτό όµως δε σηµαίνει ότι δεν επεδίωκαν τη θρησκευτική αναµόρφωση των Ελλήνων µέσω των δραστηριοτήτων τους. Αντίθετα οι πρεσβυτεριανοί επιθυµούσαν τον εκπροτεσταντισµό της Ορθόδοξης Εκκλησίας και τον προσηλυτισµό των πιστών της. Ήταν πιο επιθετικοί και προκάλεσαν αντιδράσεις µέσα στην κοινωνία. Όσον αφορά στα αναλυτικά προγράµµατα των προτεσταντικών σχολείων παρατηρούµε πως έδειχναν να έχουν έναν ουµανιστικό χαρακτήρα σε συνδυασµό µε µια χριστιανική ηθική. Το αναλυτικό πρόγραµµα των µαθηµάτων διαπιστώνουµε πως διαµορφωνόταν σε τρείς βασικούς άξονες που ενδεχοµένως να είχαν όπως φαίνεται έντονα ιδεολογικό χαρακτήρα και σκοπούς.στον πρώτο άξονα διδάσκονταν την Αρχαία Ελληνική Γραµµατεία όπως, τα Αποµνηµονεύµατα του Ξενοφώντα, την Απολογία του Σωκράτη, τον Κρίτων του Πλάτωνα, µερικούς λόγους του Δηµοσθένη και ως διδακτική υποστήριξη της αρχαίας ελληνικής γραµµατείας δίδονταν τα εγχειρίδια «Στοιχεία της ελληνικής γλώσσης» του Fr.Jacobs και η «Γραµµατική της αρχαίας και της σηµερινής γλώσσας συνταχθείσα δια τους αρχαρίους» του Νεόφυτου Βάµβα.Παράλληλα µε την αρχαία γραµµατεία δίδονταν ιδιαίτερη έµφαση στη νεοελληνική γλώσσα τόσο στη γραµµατική όσο και στην ορθογραφία της. Στον δεύτερο άξονα διδάσκονταν τη Καινή Διαθήκη και τους ψαλµούς µεταφράζοντας τα στα νέα ελληνικά παρέχοντας στους µαθητές τη δυνατότητα µιας ελεύθερης ανάλυσης των χωρίων τους. Τα παρεχόµενα εγχειρίδια στα µαθήµατα των «Θρησκευτικών» ήταν η Σύνοψις της Ιεράς Ιστορίας του Α. Κοραή και η Περίληψις του Ιερού Ευαγγελίου του Ν. Νικητόπουλου. Στον τρίτο άξονα διδάσκονταν οι

14 14 λεγόµενες θετικές επιστήµες όπως η αριθµητική και γεωµετρία. Ουσιαστικά ο πρώτος και τρίτος άξονας λειτουργούσαν ως υποστηρικτικοί του δεύτερου επιδιώκοντας την καλλιέργεια αντιλήψεων και πρακτικών ενός εξορθολογισµένου έµπρακτου χριστιανισµού. Το περιεχόµενο όλων των µαθηµάτων είχε ως σκοπό τη διδασκαλία του ευαγγελίου απαλλαγµένου από τα ανορθολογικά στοιχεία της Ορθοδοξίας και την «αφύπνιση»(δηµιουργία) της εθνικής συνείδησης των ελληνοπαίδων. Στο λεγόµενο µάθηµα των «θρησκευτικών» οι µαθητές διδάσκονταν την προτεσταντική θεολογία δίνοντας έµφαση στις δέκα εντολές, τη σηµασία της αµαρτίας, το θάνατο, την αιωνιότητα και για το πως θα γνωρίσουν προσωπικά το Χριστό. Στη γυναικεία εκπαίδευση προστίθονταν τα εργόχειρα µαθήµατα, όπως κοπτική, ραπτική,πλέξιµο και κέντηµα, αντίληψη που υιοθέτησε και η κυβέρνηση της Αντιβασιλείας για τα δηµοτικά σχολεία προχωρώντας στην έκδοση νοµοθετικού διατάγµατος στο οποίο όπως φαίνεται τα αναλυτικά προγράµµατα διδασκαλίας των ελληνικών σχολείων ήταν αντιγραφή των προτεσταντικών σχολείων 19.Τα εγχειρίδια τα οποία δίδονταν ως βοηθήµατα στους µαθητές των σχολείων, ήταν συγγραφέων φίλα προσκείµενων στον προτεσταντισµό.ενδεχοµένως, όπως φαίνεται µέσα από τα αναλυτικά προγράµµατα διδασκαλίας των προτεσταντικών σχολείων οι επιδιώξεις των προτεσταντών ήταν η δηµιουργία µιας παιδείας σύµφωνα µε τα δυτικά πρότυπα που θα εκπαίδευε µια νέα γενιά ελλήνων, απαλλαγµένη από οποιοδήποτε ανορθολογικό και προνεωτερικό κατάλοιπο του οθωµανικού παρελθόντος της. Τα προτεσταντικά σχολεία άρχισαν να παρακµάζουν ύστερα από οικονοµικά προβλήµατα που παρουσιάστηκαν όταν οι ιεραποστολικές εταιρείες των ΗΠΑ, περιόρισαν την αποστολή χρηµάτων, διότι δεν έβλεπαν άµεσα αποτελέσµατα από το έργο των ιεραποστόλων τους. Παράλληλα, τα έσοδα ήταν πολύ µικρότερα από τα έξοδα σε σχέση µε άλλες ιεραποστολές. Άλλος ένας παράγοντας που, όπως φαίνεται, διαδραµάτισε σηµαντικό ρόλο σ αυτή την παρακµή, ήταν ότι το ελληνικό κράτος άρχισε να αποκτά στοιχειώδη οργάνωση στα θέµατα της εκπαίδευσης κι έτσι δεν χρειάζονταν πλέον τα προτεσταντικά σχολεία. Έτσι µέχρι το 1850 περίπου πολλά προτεσταντικά σχολεία έκλεισαν, άλλα παραχωρήθηκαν στο κράτος κι ένα µικρό κοµµάτι να παρέµεινε στα χέρια των προτεσταντών, όπως η σχολή Hill, που υπάρχει µέχρι και σήµερα. 19 Παπαγεωργίου Σ., Αµερικανοί ιεραπόστολοι στην Ελλάδα, Αθήνα Γιάννινα, Δωδώνη, 2001.

15 15 Η διατήρηση του σχολείου των Hill οφείλεται στις προσπάθειες των ίδιων, αλλά και στο καλό κλίµα, το οποίο είχαν καλλιεργήσει, διότι απ ότι φαίνεται υπήρξαν φιλέλληνες που ήθελαν να βοηθήσουν το ελληνικό κράτος στη µόρφωση και την εκπαίδευση, χωρίς να επιδιώκουν το θρησκευτικό προσηλυτισµό των Ορθοδόξων. Παράλληλα µε τη δραστηριοποίηση των ιεραποστόλων στο ελληνικό κράτος, έχουµε και δραστηριοποίησή τους στους ελληνικούς και αρµενικούς πληθυσµούς της Μικράς Ασίας, Σµύρνη, Κωνσταντινούπολη, Καππαδοκία. Εκεί το έργο των προτεσταντών ακµάζει µέχρι και τη Μικρασιατική καταστροφή. Με την προσάρτηση νέων εδαφών στις αρχές του 20 ου αιώνα, αρχίζει µια νέα σηµαντική ανάπτυξη της εκπαιδευτικής δραστηριότητας των διαµαρτυροµένων. Το κολλέγιο Ανατόλια, που είχε ιδρυθεί το 1886 στη Μερσιφούντα της Μικράς Ασίας, εξ ανάγκης το 1923 µεταφέρεται στη Θεσσαλονίκη και υφίσταται µέχρι και σήµερα. Ήδη το 1907 µαθαίνουµε για τη λειτουργία αγγλικανικού παρθεναγωγείου, όπως επίσης και της Αµερικάνικης Γεωργικής Σχολής στη Θεσσαλονίκη. Στην Αθήνα ιδρύεται το Αµερικανικό κολλέγιο και τα παραρτήµατά του 20. Γύρω στο 1922 µαθαίνουµε για πρώτη φορά για τη λειτουργία Θεολογικής Σχολής των ευαγγελικών στην Αθήνα, η οποία υποστηριζόταν από το αµερικανικό συµβούλιο των εντεταλµένων για τις ξένες ιεραποστολές. Αρχικά βρισκόταν στην Τουρκία κι εξυπηρετούσε τις σπουδές των ευαγγελικών ιεραποστόλων. Μετά το 1922 µεταφέρθηκε στην Αθήνα και λειτουργούσε στο Παλαιό Φάληρο. Ήταν τετραετούς φοιτήσεως και παρείχε τα τυπικά µαθήµατα µιας Θεολογικής Σχολής, καθώς και µαθήµατα Ιστορίας, Παιδαγωγικής και Ψυχολογίας. Οι καθηγητές οι οποίοι δίδασκαν ήταν Αµερικανοί και Βρετανοί, από τα πανεπιστήµια της Αγγλίας και από τα αµερικανικά πανεπιστήµια του Όµπερλιν και Κολούµπια 21. Περαιτέρω πληροφορίες για το πότε σταµάτησε η λειτουργία της δε γνωρίζουµε. Σήµερα λειτουργούν σχολεία πρωτοβάθµιας και δευτεροβάθµιας εκπαίδευσης Αγγλικανών και ξένων Ευαγγελικών, για να εξυπηρετούν κυρίως τα παιδιά των παροικιών τους.τα αµερικάνικα σχολεία που λειτουργούν στην Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη είναι υπό το νοµικό καθεστώς των ξένων ιδιωτικών σχολείων και εφαρµόζονται σ αυτά διπλά προγράµµατα σπουδών (αµερικάνικο κι ελληνικό), αλλά φαίνεται ότι η αποστολή τους δεν είναι η θρησκευτική διαφώτιση και αναµόρφωση των Ορθόδοξων νέων. Επίσης σήµερα λειτουργούν : (α). η ελληνική Βιβλική Σχολή 20 A Timeline History of Anatolia college, s.l. et a. 21 Ζήκας Φ., Η αγάπη ουδέποτε εκπίπτει, Πειραιάς, Λόγος, 1999.

16 16 στο Πικέρµι Αττικής, τετραετούς φοιτήσεως, η οποία παρέχει πτυχίο ανωτάτου εκπαιδευτικού ιδρύµατος που αναγνωρίζεται µόνο στις ΗΠΑ και την Ευρώπη και ανήκει στην ελληνική ευαγγελική εκκλησία, (β). Η ελληνική Θεολογική Σχολή της Αθήνας, συνεργαζόµενη µε το ICI University of Texas, η οποία παρέχει πτυχίο και µεταπτυχιακά διά αλληλογραφίας και ανήκει στην Αποστολική εκκλησία της Πεντηκοστής, (γ). Το Ινστιτούτο της Βίβλου στην Αθήνα, το οποίο είναι σεµινάριο και υπάγεται στην ελεύθερη Ευαγγελική εκκλησία, (δ). το ινστιτούτο Θεολογίας της εκκλησίας του Ιησού Χριστού των Αγίων των τελευταίων ηµερών (Μορµόνοι). Επίσης λειτουργούν και άλλα δύο πεντηκοστιανά θεολογικά σεµινάρια, του Χριστιανικού Κέντρου Αθηνών και της Ελληνικής Χριστιανικής εκκλησίας. Τέλος, οι χριστιανοί µάρτυρες του Ιεχωβά, στα πλαίσια των συνάξεων των αιθουσών βασιλείας, έχουν τη σχολή Θεοκρατικής Διακονίας και θεωρούν βασικό δόγµα της οργάνωσής τους την επιστηµονική µελέτη της Αγίας Γραφής. Η λατρεία τους είναι η συνεχής εκπαίδευση στις Γραφές. Λατρεία θεωρούν την εκπαίδευση. Από αυτές τις σχολές δεν αποκλείονται οι σπουδαστές που ανήκουν σε άλλα δόγµατα, αλλά είναι ανοικτές σε όλους, κυρίως όµως υπάρχουν και λειτουργούν για να εξυπηρετούν τις δικές τους ανάγκες. Όπως φαίνεται, εκεί εκπαιδεύονται τα µέλη τους, για να ενισχύσουν την πίστη τους, να µπορέσουν να χρησιµοποιηθούν µέσα στην εκκλησία και να λάβουν τέτοια κατάρτιση, ώστε να ανταπεξέλθουν στο ιεραποστολικό τους έργο µέσα στην ελληνική κοινωνία. Ουσιαστικά οι σχολές τους εξακολουθούν να έχουν ιεραποστολικό χαρακτήρα. Οι εκδοτικές δραστηριότητες των προτεσταντών στον ελληνικό χώρο αρχικά συνδέθηκαν µε τη µετάφραση των Γραφών, στην απλή ελληνική η οποία βέβαια στη συνέχεια συνδέθηκε µε τους ιδεολογικο πολιτικούς, κοινωνικούς αγώνες του δηµοτικισµού. Η Βρετανική Βιβλική Εταιρεία ενδιαφέρεται στις αρχές του 19 ου αιώνα να µεταφράσει την Αγία Γραφή κι απευθύνεται στον Αδαµάντιο Κοραή. Ο Κοραής απαντά θετικά, αλλά αυτή η µετάφραση δε γίνεται ποτέ. Το 1818 η Βρετανική Βιβλική Εταιρεία, µε εκπρόσωπο τον Τσαρλς Γουίλιαµσον, έρχεται σε επαφή µε το Μητροπολίτη Σινά Ιλαρίωνα, άνθρωπο µε µεγάλη µόρφωση, για την εκτύπωση µιας αναθεωρηµένης µετάφρασης του Λούκαρι.Το 1819 ευοδώθηκε αυτή η έκδοση της µετάφρασης, αλλά έπειτα από έντονες αντιδράσεις, µε πρωτοστάτη τον Κωνσταντίνο Οικονόµο, η Πατριαρχική Σύνοδος του 1823 καταδικάζει τη µετάφραση του Ιλαρίωνα και κάθε άλλη προσπάθεια µετάφρασης. Η Βρετανική Βιβλική Εταιρεία δε σταµατά την προσπάθεια να γίνει µια µετάφραση στη νέα

17 17 ελληνική γλώσσα και ύστερα από πολύχρονες συνεννοήσεις µε το Νεόµφυτο Βάµβα, το 1844 ολοκληρώνεται και εκδίδεται η πρώτη νεοελληνική µετάφραση της Αγίας Γραφής µετά την εποχή του Λούκαρι. Η µετάφραση της Αγίας Γραφής αποτέλεσε και συνέχισε να αποτελεί το σύµβολο συσπείρωσης των δυνάµεων εκείνων, που φαίνεται να είχαν ως πρόταγµα την απελευθέρωση από τις αυθεντίες του Πάπα και των αυτοκρατόρων. Στον ελληνικό χώρο, η µετάφραση ήταν το κριτήριο των ανθρώπων εκείνων που επιθυµούσαν τον εκσυγχρονισµό του τόπου και τη δηµιουργία ενός ελληνικού κράτους, το οποίο θα βάδιζε και θα εξελισσόταν σύµφωνα µε τα δυτικά πρότυπα. Γύρω απ αυτή την τάση συσπειρώθηκαν λαϊκοί και κληρικοί µε φιλοδυτικές τάσεις. Ο Νεόφυτος Βάµβας, ιερέας της Ορθόδοξης Εκκλησίας, πρώτος πρύτανης του πανεπιστηµίου Αθηνών, υποστηρίζει τη µετάφραση της Αγίας Γραφής και φαίνεται να αµφισβητεί τις δοµές της παραδοσιακής εκκλησίας. Οι καταδίκες της µεταφράσεώς του από την επίσηµη εκκλησία είναι συνεχείς. Ο Κωνσταντίνος Οικονόµος µιλά για χυδαία ελληνικά 22. Είναι χαρακτηριστικό ότι οι Έλληνες διαµαρτυρόµενοι χρησιµοποιούσαν και συνεχίζουν να χρησιµοποιούν τη µετάφραση του Νεόφυτου Βάµβα. Το 1901, η βασίλισσα Όλγα υποστηρίζει µια µετάφραση της Αγίας Γραφής, ενώ µε χρηµατοδότηση του παλατιού, γίνεται η πρώτη έκδοση αντιτύπων και αργότερα δεύτερη αντιτύπων, τα οποία διανέµονται όλα. Η µετάφραση αυτή έγινε αντικείµενο πολιτικής αντιπαράθεσης µεταξύ συντηρητικών και προοδευτικών δυνάµεων. Στην αντιπαράθεση αυτή αναµίχθηκε και η Ελληνική εκκλησία, αλλά και η ορθόδοξη θεολογική Σχολή του Πανεπιστηµίου Αθηνών, µε απολογισµό 8 νεκρούς και 70 τραυµατίες, την παραίτηση της κυβέρνησης Θεοτόκη και την παύση του Μητροπολίτη Αθηνών Προκοπίου, που υποστήριζαν αυτή την προσπάθεια. Αυτή η περίοδος έµεινε γνωστή στην ιστορία ως περίοδος των «Ευαγγελικών» 23. Το Σύνταγµα του 1911 απαγόρευσε οποιαδήποτε µετάφραση της Αγίας Γραφής, χωρίς προηγούµενη έγκριση των εκκλησιών της Ελλάδος και της Κωνσταντινούπολης. Όπως όµως φάνηκε από την ιστορική πραγµατικότητα, η Αγία Γραφή στη νεοελληνική γλώσσα χρησιµοποιήθηκε κατά κόρον από λαϊκούς και κληρικούς, τόσο της Ορθόδοξης εκκλησίας όσο και των άλλων χριστιανικών δογ- µάτων. Οι δε Έλληνες προτεστάντες µετέφρασαν την Αγία Γραφή και σε τοπικές δια- 22 Παπαγεωργίου Σ., Αµερικανοί ιεραπόστολοι στην Ελλάδα, Αθήνα Γιάννινα, Δωδώνη, Κωνσταντινίδης Εµµ., Τα Ευαγγελικά...

18 18 λέκτους (Ποντιακή), αλλά και σε γλώσσες µειονοτήτων, όπως οι Τούρκοι της Θράκης, καθώς και στις γλώσσες των µεταναστών. Η ελληνική Ορθόδοξη εκκλησία άρχισε σταδιακά, από τη δεκαετία του 1970 και µετά, να αποδέχεται τη µετάφραση της Αγίας Γραφής στη νεοελληνική γλώσσα. Η µετάφραση της Αγίας Γραφής φαίνεται να αποτέλεσε τον πόλο συσπείρωσης των δυνάµεων που επιθυµούσαν την δυτική προοπτική του ελληνικού κράτους και της ελληνικής κοινωνίας, αλλά ταυτόχρονα εξέφραζαν και µια αµφισβήτηση των παραδοσιακών δοµών της Ορθόδοξης Εκκλησίας και των πολιτικών επιλογών των ελληνικών κυβερνήσεων που δεν συµφωνούσαν µε τη δυτική προσέγγιση. Τα «ευαγγελικά» στάθηκαν η αφορµή και η αιτία µιας αντιδυτικής στροφής των ελληνικών κυβερνήσεων. Η εκδοτική δραστηριότητα των Προτεσταντών ήταν εξίσου σηµαντική µε την εκπαιδευτική και µεταφραστική και συνδέονταν και οι τρείς µαζί. Από το 1834 έως και το 1838 το προτεσταντικό τυπογραφείο µε την ονοµασία «Εξ Αµερικής Φιλελληνικόν Τυπογραφείον», εξέδωσε πάνω από πενήντα βιβλία εκπαιδευτικού, λογοτεχνικού, επιστηµονικού και θρησκευτικού περιεχοµένου. Τα βιβλία προορίζονταν για τα σχολεία, τη µόρφωση των Ιερέων της Ορθόδοξης Εκκλησίας, αλλά και το ευρύ κοινό. Οι συγγραφείς των βιβλίων ήταν είτε προτεστάντες, των οποίων τα έργα µεταφράστηκαν, είτε Έλληνες φίλα προσκείµενοι στο προτεσταντικό δόγµα, όπως οι Αδαµάντιος Κοραής και Νεόφυτος Βάµβας. Μεγάλο µέρος αυτών των εκδόσεων αποτελούσαν επίσης σχολικά βιβλία, όπως γραµµατικές της αρχαίας και της νέας ελληνικής, µαθηµατικά και φυσική. Σκοπός των εκδόσεων ήταν να δοθεί βάρος στις επιστήµες, όπως διαµορφώνονταν τότε από τις διαφωτιστικές ιδέες, αλλά και στο Ευαγγέλιο. Οι εκδόσεις φαίνεται να επεδίωκαν τη διαµόρφωση µιας νέας γενιάς Ελλήνων και Ορθόδοξων κληρικών, οι οποίοι θα ενστερνίζονταν τις αντιλήψεις και πρακτικές του Διαφωτισµού, πράγµα που θα είχε ως συνέπεια την πολιτική, κοινωνική, οικονοµική και θρησκευτική αναγέννηση του νεοσύστατου ελληνικού κράτους και της αυτοκέφαλης Ορθόδοξης Εκκλησίας. Η εκπαίδευση µε τις νέες µεθόδους, οι µεταφράσεις της Αγίας Γραφής και άλλων κειµένων και οι έντυπες εκδόσεις, οδήγησαν στην αµφισβήτηση της παραδοσιακής εκκλησίας και της ελληνικής κοινωνίας και επεδίωξαν την ανάπτυξη, το διαφωτισµό κι εκσυγχρονισµό τους. Όπως φαίνεται, επιθυµία µιας σηµαντικής µερίδας του πολιτικού κόσµου, των λογίων και των αξιωµατούχων, κληρικών και λαϊκών, ήταν να βρεθεί η Ελλάδα όσο γίνεται πιο κοντά στο µοντέλο των δυτικών εθνών-κρα-

19 τών. Οι πολιτικές που χαράσσονται, από τον Ιωάννη Καποδίστρια και την αντιβασιλεία το 19 ο αιώνα, µέχρι τον Ελευθέριο Βενιζέλο και τον Κωνσταντίνο Καραµανλή, φαίνεται να έχουν έναν σκοπό : η Ελλάδα στη Δύση. Ενδεχοµένως, η Ορθόδοξη Εκκλησία να αποτελούσε -και να συνεχίζει να αποτελεί - µέσα από κατάλοιπα δεσποτισµού και δεισιδαιµονικών αντιλήψεων και πρακτικών που συντηρούνται, πρόσκοµµα στην πορεία της Ελλάδας προς τα σύγχρονα κράτη του δυτικού κόσµου. Οι προσπάθειες της πολιτείας µέσα στην Ιστορία, φαίνεται να επιδιώκουν τον εκσυγχρονισµό της Εκκλησίας και τη δηµιουργία ενός εξορθολογισµένου χριστιανισµού. Συµπερασµατικά, θα λέγαµε πως η επικοινωνία µεταξύ προτεσταντών, ελληνικού κράτους και Ορθόδοξης Εκκλησίας, δηµιούργησε ένα κλίµα αµφισβήτησης των δοµών της παραδοσιακής Ορθόδοξης Εκκλησίας και κοινωνίας, ενώ ανέδειξε ταυτόχρονα τα αδιέξοδα της κυριαρχίας µιας και µοναδικής θρησκείας στη νεοελληνική κοινωνία. Ωστόσο επεξέτεινε το δίληµµα για το άν έπρεπε η Ελλάδα τελικά να ακολουθήσει µια πορεία ενός ανατολικού θρησκευτικού δεσποτισµού η µιας εκδηµοκρατισµένης ευρωπαϊκής προοπτικής. 19 Ενδεικτική Βιβλιογραφία 1. Άντερσον Μπ., Φαντασιακές κοινότητες, στοχασµοί για τις απαρχές και τη διάδοση του εθνικισµού, µτφ. Χαντζαρούλα Π., Αθήνα, Νεφέλη, Ανδρέου Α., Ιδιωτική εκπαίδευση, προσανατολισµός, διάρκειες και τιµές (ιστορική προσέγγιση), περιοδικό Θέσεις. 3. Ένας νέος κόσµος γεννιέται, η εικόνα του ελληνικού πολιτισµού στη γερµανική επιστήµη κατά το 19 ο αιώνα, επιστ. επιµ. Ε.Χρυσός, s.l. et a., Ακρίτας. 4. Γριτσόπουλος Τ., Εκκλησιαστική ιστορία και χριστιανικά µνηµεία Κορινθίας, τ.α, Ιστορία, Αθήναι του ιδίου, Πατριαρχική Μεγάλη του Γένους Σχολή, τ.α, εν Αθήναις, βιβλιοθήκη της εν Αθήναις φιλεκπαιδευτικής εταιρείας, αριθ. 37, Δετοράκη Θ., Ιστορία της Κρήτης, Αθήνα, Ζήκας Φ., Η αγάπη ουδέποτε εκπίπτει, Πειραιάς, Λόγος, Μοντεσκιέ, Το πνεύµα των νόµων, s.l. et a., Αναγνωστίδης. 9. Νάσιουτζικ Π., Αµερικανικά οράµατα στη Σµύρνη τον 19 ο αιώνα, η συνάντηση της αγγλοσαξωνικήγς σκέψης µε την ελληνική, Αθήνα, Εστία, Παπαγεωργίου Σ., Αµερικανοί ιεραπόστολοι στην Ελλάδα, Αθήνα Γιάννινα, Δωδώνη, Παπαρίζος Α., Θεός, εξουσία και θρησκευτική συνείδηση, Ια, τα γενικά, µετατρεπτικά και ερωτικά ενδιάµεσα και η κοινωνία του ανθρώπου, Αθήνα, Ελληνικά Γράµµατα, Σµυρναίος Α., Η παράδοξη γοητεία της χριστιανικής ειδωλολατρείας : η αµφισβήτηση της ιεραποστολής του Τζον Χιλλ στην Αθήνα το 19 ο αιώνα, Σύναξη, τχ. 81, Ιαν.-Μαρτ του ιδίου, Έλληνες σπουδαστές στο προτεσταντικό κολλέγιο της Μάλτας, 1846-

20 , θέµατα Ιστορίας της Εκπαίδευσης, τχ. 2, Άνοιξη του ιδίου, Έντουαρντ Μάσσον, An Apology for the Greek church (1843) : φιλορθόδοξη έξαρση ή µεταµφιεσµένος καιροσκοπισµός ;, Νέα Εστία, τχ. 1757, Ιούλιος του ιδίου, Παγκοσµιοποίηση και Μεσσιανισµός : η εκπαίδευση ως όχηµα για τη διασπορά του προτεσταντισµού στο ιεραποστολικό κίνηµα του 19 ου αιώνα. 16. Φραντζή Α., Επιστοµή της Ιστορίας της αναγεννηθείσης Ελλάδος, τγ-δ, Αθήναι, Ε.Π.Σ.π, Χατζηαντωνίου Γ., Η θρησκευτική µεταρρύθµιση του 16 ου αιώνα, s.l., Λόγος, Weber M., Η προτεσταντική ηθική και το πνεύµα του καπιταλισµού, Αθήνα, Gutenberg, Κωνσταντινίδης Εµµ., Τα Ευαγγελικά A Timeline History of Anatolia college, s.l. et a. 21.Καλοτεράκης Στ., Ελληνική Βιβλική Εταιρεία, ένα τριπλό θαύµα στην πατρίδα

κάντε κλικ στη Τρίτη επιλογή : Οι Θεσσαλονικείς αδελφοί ισαπόστολοι Κύριλλος και Μεθόδιος

κάντε κλικ στη Τρίτη επιλογή : Οι Θεσσαλονικείς αδελφοί ισαπόστολοι Κύριλλος και Μεθόδιος ΤΑΞΗ Δ ΜΑΘΗΜΑ : ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΣΤ ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Κύριλλος και Μεθόδιος : Ιεραπόστολοι στους σλαβικούς λαούς. ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ 1. Να αντιληφθούν οι μαθητές ότι μέσα από την ιεραποστολή του Κυρίλλου

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ

ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ εμφανίζεται ΣΤΗ ΒΟΡΕΙΑ ΙΤΑΛΙΑ Επηρεάζεται από το ελληνικό και ρωμαϊκό πολιτισμό ΟΥΜΑΝΙΣΜΟΣ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ ΘΕΑΤΡΟ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑ Αξία στον ΝΤΑ ΒΙΝΤΣΙ ΣΑΙΞΠΗΡ ΚΟΠΕΡΝΙΚΟΣ Άνθρωπο ΜΙΧΑΗΛ

Διαβάστε περισσότερα

2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός

2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός κεφάλαιο 6 ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΩΣΗ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗΣ ΚΑΙ ΤΙΣ ΑΝΑΚΑΛΥΨΕΙΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΧΩΡΩΝ ΩΣ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΗΣ ΒΕΣΤΦΑΛΙΑΣ (1453-1648) 2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός Ορισμός Πρόκειται για μια γενικότερη πνευματική

Διαβάστε περισσότερα

Εκτός από τη Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία που γνωρίσαμε στην προηγούμενη ενότητα, υπάρχει μία ακόμα μεγάλη ομάδα Χριστιανών: οι Προτεστάντες.

Εκτός από τη Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία που γνωρίσαμε στην προηγούμενη ενότητα, υπάρχει μία ακόμα μεγάλη ομάδα Χριστιανών: οι Προτεστάντες. Οι Προτεστάντες στην εποχή μας ΑΦΟΡΜΗΣΗ Εκτός από τη Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία που γνωρίσαμε στην προηγούμενη ενότητα, υπάρχει μία ακόμα μεγάλη ομάδα Χριστιανών: οι Προτεστάντες. Θα μάθουμε τις βασικές αρχές

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΕΙΟ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΕΙΟ ΕΛΛΑΔΑ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΕΙΟ ΘΕΟΛΟΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ 1. ΣΥΝΤΟΜΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ 14 ΙΟΥΝΙΟΥ 1925 Ιδρύεται το Πανεπιστήμιο της Θεσσαλονίκης. 1942 Αρχίζει

Διαβάστε περισσότερα

www.kalymnikifilia.gr

www.kalymnikifilia.gr Η επιρροή του ελληνικού πολιτισμού και της ελληνικής γλώσσας στη διαμόρφωση του ρωσικού εκπαιδευτικού συστήματος (το παράδειγμα των Εκπαιδευτικών ιδρυμάτων της Μόσχας) ΒΑΝΤΙΜ ΓΙΑΡΟΒΟÏ Kαθηγητής μουσικής

Διαβάστε περισσότερα

Κεφαλή της Μιας Εκκλησίας είναι ο Χριστός (όλες οι τοπικές Εκκλησίες είναι Χριστοκέφαλες). Με τον όρο αυτοκέφαλο αποδίδεται, κατά τους ιερούς

Κεφαλή της Μιας Εκκλησίας είναι ο Χριστός (όλες οι τοπικές Εκκλησίες είναι Χριστοκέφαλες). Με τον όρο αυτοκέφαλο αποδίδεται, κατά τους ιερούς Η αυτοκέφαλη Εκκλησία της Ελλάδας Ο ορισμός του αυτοκεφάλου Κεφαλή της Μιας Εκκλησίας είναι ο Χριστός (όλες οι τοπικές Εκκλησίες είναι Χριστοκέφαλες). Με τον όρο αυτοκέφαλο αποδίδεται, κατά τους ιερούς

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΣΜΑΣ Ο ΑΙΤΩΛΟΣ. Μαρία Παντελή Γιώργος Βασιλείου

ΚΟΣΜΑΣ Ο ΑΙΤΩΛΟΣ. Μαρία Παντελή Γιώργος Βασιλείου ΚΟΣΜΑΣ Ο ΑΙΤΩΛΟΣ Μαρία Παντελή Γιώργος Βασιλείου ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ Μ. Γκιόλιας, Ο Κοσμάς ο Αιτωλός και η εποχή του, Αθήνα 1972 Ιωάννης Μενούνος, Κοσμά Αιτωλού Διδαχές, Αθήνα 1979 Αρτ. Ξανθοπούλου-Κυριακού, Ο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης 2 η εργασία 2012 13 ΘΕΜΑ: «Στις παραμονές της λεγόμενης βιομηχανικής επανάστασης,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΟΛΥΦΩΝΙΑ ΤΩΝ ΘΡΗΣΚΕΙΩΝ ΚΑΙ ΔΟΓΜΑΤΩΝ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΣΤΟΝ ΕΛΛΑΔΙΚΟ ΧΩΡΟ

Η ΠΟΛΥΦΩΝΙΑ ΤΩΝ ΘΡΗΣΚΕΙΩΝ ΚΑΙ ΔΟΓΜΑΤΩΝ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΣΤΟΝ ΕΛΛΑΔΙΚΟ ΧΩΡΟ Η ΠΟΛΥΦΩΝΙΑ ΤΩΝ ΘΡΗΣΚΕΙΩΝ ΚΑΙ ΔΟΓΜΑΤΩΝ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΣΤΟΝ ΕΛΛΑΔΙΚΟ ΧΩΡΟ Το Διαδίκτυο αποτελεί σήμερα εικόνα του πραγματικού κόσμου. Κάθε σκέψη, δράση και δραστηριότητα του ανθρώπου έχει μεταφερθεί και

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕ3. Η Καινή Διαθήκη Α: Τα Ευαγγέλια και οι Πράξεις των Αποστόλων

ΔΕ3. Η Καινή Διαθήκη Α: Τα Ευαγγέλια και οι Πράξεις των Αποστόλων ΔΕ3. Η Καινή Διαθήκη Α: Τα Ευαγγέλια και οι Πράξεις των Αποστόλων 1. Ποια είναι τα βιβλία της Καινής Διαθήκης 1. Ιστορικά Ευαγγέλια 1. κατά Ματθαίον 2. κατά Μάρκον 3. κατά Λουκάν 4. κατά Ιωάννην 5.Πράξεις

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΑΘΗΝΑ 1999 Υπεύθυνος Οµάδας Αλέξανδρος Καριώτογλου, ρ. Θεολογίας Οµάδα Σύνταξης

Διαβάστε περισσότερα

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός http://users.uoa.gr/~dhatziha/ Διαφάνεια:

Διαβάστε περισσότερα

Ενδεικτικές απαντήσεις στα θέματα της Ιστορίας. κατεύθυνσης των Πανελλαδικών εξετάσεων 2014

Ενδεικτικές απαντήσεις στα θέματα της Ιστορίας. κατεύθυνσης των Πανελλαδικών εξετάσεων 2014 Θέμα Α1 Ενδεικτικές απαντήσεις στα θέματα της Ιστορίας κατεύθυνσης των Πανελλαδικών εξετάσεων 2014 ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ Α) Με τη βιομηχανική επανάσταση καθώς η κατοχή γης έπαυε προοδευτικά να είναι πηγή εξουσίας

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ήταν γύρω στον 11 ου αι. στα χρόνια του Αλέξιου Κομνηνού όταν στην Κωνσταντινούπολη ξέσπασε με νέα διαμάχη. Άνθρωποι των γραμμάτων και μη,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ 3 o ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΓΑΛΑΤΣΙΟΥ Σ.Χ. ΕΤΟΣ 2011-2012 ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «ΓΝΩΡΙΖΟΝΤΑΣ ΤΟΥΣ ΓΕΙΤΟΝΕΣ ΜΑΣ» ΤΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗΣ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ Εργασία της μαθήτριας:

Διαβάστε περισσότερα

ΗΕΠΟΧΗΤΗΣΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054

ΗΕΠΟΧΗΤΗΣΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054 ΗΕΠΟΧΗΤΗΣΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054 Η ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054 867 886 912 913

Διαβάστε περισσότερα

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ 2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ Συμπλήρωση κενών ακόλουθες λέξεις (τρεις λέξεις περισσεύουν): βιβλιοθήκη, Βαλκανική, ανθρωπιστικός, πανεπιστήμιο, χειρόγραφο, Ιταλική, τυπογραφία, σπάνιος. Η Αναγέννηση και

Διαβάστε περισσότερα

Ερμηνεία των Πράξεων των Αποστόλων

Ερμηνεία των Πράξεων των Αποστόλων Ερμηνεία των Πράξεων των Αποστόλων Ενότητα 1.2: Ειδική εισαγωγή - Τα συνοπτικά Ευαγγέλια ΙΙ Σωτήριος Δεσπότης Θεολογική Σχολή Τμήμα Κοινωνικής Θεολογίας Τα συνοπτικά Ευαγγέλια ΙΙ (Λουκάς - Πράξεις) 1 Ευαγγέλιο

Διαβάστε περισσότερα

4. ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ (1517-1555)

4. ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ (1517-1555) 4. ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ (1517-1555) Συμπλήρωση κενών ακόλουθες λέξεις (τρεις λέξεις περισσεύουν): Ρώμη, Βυζάντιο, βούλλα, συγχωροχάρτι, επιστήμη, Αναγέννηση, Μεσαίωνας, τυπογραφία. Από τα τέλη του

Διαβάστε περισσότερα

Σ ΧΕ ΙΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ Σ ΤΟ Γ ΚΕΦΑΛΑΙΟ

Σ ΧΕ ΙΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ Σ ΤΟ Γ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Σ ΧΕ ΙΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ Σ ΤΟ Γ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 142 Ι ΑΚΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ιάρκεια: 1 διδακτική ώρα Θέµατα: 4 1ο ΣΧΕ ΙΟ Ευνοϊκές συγκυρίες για τον Ελληνισµό κατά τον 18 ο αιώνα Ο Νεοελληνικός ιαφωτισµός

Διαβάστε περισσότερα

Η προσχολική εκπαίδευση και η εκπαίδευση των εκπαιδευτικών στην Ελλάδα και στις ελληνικές κοινότητες της διασποράς

Η προσχολική εκπαίδευση και η εκπαίδευση των εκπαιδευτικών στην Ελλάδα και στις ελληνικές κοινότητες της διασποράς Η προσχολική εκπαίδευση και η εκπαίδευση των εκπαιδευτικών στην Ελλάδα και στις ελληνικές κοινότητες της διασποράς Α. Σύντοµη ιστορική διαδροµή Η ελληνική προσχολική εκπαίδευση γεννιέται και αναπτύσσεται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 9 ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ... 17 ΚΥΡΙΟΤΕΡΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ... 19. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1. Αντικείμενο και πλαίσιο της εργασίας...

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 9 ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ... 17 ΚΥΡΙΟΤΕΡΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ... 19. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1. Αντικείμενο και πλαίσιο της εργασίας... ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 9 ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ... 17 ΚΥΡΙΟΤΕΡΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ... 19 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1. Αντικείμενο και πλαίσιο της εργασίας... 27 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΣΤΗΝ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗ ΕΝΝΟΜΗ ΤΑΞΗ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΓΕΩΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΗ ΔΥΣΗ ΟΙ ΠΡΩΤΕΣ ΕΝΤΥΠΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ ΤΗΣ ΚΑΙΝΗΣ ΔΙΑΘΗΚΗΣ (16 Ο αι.)

ΣΤΗ ΔΥΣΗ ΟΙ ΠΡΩΤΕΣ ΕΝΤΥΠΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ ΤΗΣ ΚΑΙΝΗΣ ΔΙΑΘΗΚΗΣ (16 Ο αι.) ΣΤΗ ΔΥΣΗ ΟΙ ΠΡΩΤΕΣ ΕΝΤΥΠΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ ΤΗΣ ΚΑΙΝΗΣ ΔΙΑΘΗΚΗΣ (16 Ο αι.) 1. Από τον Έρασμο στο Textus Receptus Πρώτη έκδοση του ελληνικού κειμένου της Αγ. Γραφής η πολύγλωσση Κομπλουτιανή

Διαβάστε περισσότερα

8 ο ΓΕΛΠάτρας ΕρευνητικήΕργασία Μάιος 2012

8 ο ΓΕΛΠάτρας ΕρευνητικήΕργασία Μάιος 2012 8 ο ΓΕΛΠάτρας ΕρευνητικήΕργασία Μάιος 2012 ΗΕξέλιξηκαιη Ιστορίατης Εκπαίδευσηςανά τουςαιώνες Τομάθημαστην αρχαίαελλάδα. Αντί για βιβλία είχαν πήλινες πλάκες και το μάθημα γινόταν με δύο άτομα, τον μαθητή

Διαβάστε περισσότερα

Α ΚΥΚΛΟΣ ΣΕΜΙΝΑΡΙΩΝ 2014. Together ΔΙΑΛΟΓΟΥ

Α ΚΥΚΛΟΣ ΣΕΜΙΝΑΡΙΩΝ 2014. Together ΔΙΑΛΟΓΟΥ Α ΚΥΚΛΟΣ ΣΕΜΙΝΑΡΙΩΝ 2014 ΚΕΝΤΡΟ διαχριστιανικου διαθρησκειακου διαπολιτισμικου ΔΙΑΛΟΓΟΥ Together ορθοδοξη προσεγγιση της οικουμενικης κινησης ΘΕΟΛΟΓΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΚΕΝΤΡΟ TOGETHER Βασ. Ηρακλειου 14, 8 ος

Διαβάστε περισσότερα

Η θεολογική διδασκαλία της προς Εβραίους. Οι βασικές θέσεις και οι ιδιαιτερότητες της επιστολής σε σχέση με τα υπόλοιπα βιβλία της Κ.Δ.

Η θεολογική διδασκαλία της προς Εβραίους. Οι βασικές θέσεις και οι ιδιαιτερότητες της επιστολής σε σχέση με τα υπόλοιπα βιβλία της Κ.Δ. Η θεολογική διδασκαλία της προς Εβραίους Οι βασικές θέσεις και οι ιδιαιτερότητες της επιστολής σε σχέση με τα υπόλοιπα βιβλία της Κ.Δ. Διαπιστώσεις Α. Δεν εντοπίζονται άμεσοι φιλολογικοί δεσμοί με τους

Διαβάστε περισσότερα

Εικονογραφία. Μιχαήλ Βόδας Σούτσος Μεγάλος Διερµηνέας και ηγεµόνας της Μολδαβίας Dupré Louis, 1820

Εικονογραφία. Μιχαήλ Βόδας Σούτσος Μεγάλος Διερµηνέας και ηγεµόνας της Μολδαβίας Dupré Louis, 1820 Φαναριώτες Ονοµασία που δόθηκε στα µέλη της παλαιάς βυζαντινής αριστοκρατίας (µεταξύ εκείνων που δεν διέφυγαν στη Δύση ή δεν εξισλαµίσθηκαν) και σε εµπόρους από τις περιοχές του Πόντου, της Ανατολίας (:

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΑ Β' ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΑ Β' ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΑ Β' ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Συγγραφείς 1. Δημήτριος Λ. Δρίτσας, Δρ Θεολογίας, Σχολικός Σύμβουλος 2. Δημήτριος Ν. Μόσχος, Δρ Θεολογίας, Καθηγητής Λυκείου Αναβύσσου 3. Στυλιανός Λ. Παπαλεξανδρόπουλος,

Διαβάστε περισσότερα

Ι Α Σ Κ Α Λ Ι Α Σ Ι Σ Τ Ο Ρ Ι Α Σ

Ι Α Σ Κ Α Λ Ι Α Σ Ι Σ Τ Ο Ρ Ι Α Σ Σ Ε Ν Α Ρ Ι Ο Ι Α Σ Κ Α Λ Ι Α Σ Ι Σ Τ Ο Ρ Ι Α Σ «Η επέκταση των συνόρων του Ελληνικού κράτους την περίοδο 1912-1923» ΤΑΞΗ: Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΤΕΡΗ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ Ι ΑΧΘΕΙΣΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ.

Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ. Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ. Οι κατακτήσεις του Μ. Αλεξάνδρου και η πολιτική ενοποίηση του χώρου

Διαβάστε περισσότερα

ετάρτη, 20 Αυγούστου 2008 Ενώ οι πιστοί πληθαίνουν με γοργούς ρυθμούς, το Πεκίνο κρατά χαμηλούς τόνους Ανάγκη η αγάπη

ετάρτη, 20 Αυγούστου 2008 Ενώ οι πιστοί πληθαίνουν με γοργούς ρυθμούς, το Πεκίνο κρατά χαμηλούς τόνους Ανάγκη η αγάπη ετάρτη, 20 Αυγούστου 2008 Αυξάνονται και πληθύνονται οι χριστιανοί στην Κίνα. Ενώ οι πιστοί πληθαίνουν με γοργούς ρυθμούς, το Πεκίνο κρατά χαμηλούς τόνους Ο Χάο Τσαν έχει συνηθίσει να προσεύχεται μπροστά

Διαβάστε περισσότερα

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη ΕΙΣΑΓΩΓΗ Είναι γνωστό ότι, παραδοσιακά, όπως άλλα εκπαιδευτικά συστήματα έτσι και το ελληνικό στόχευαν στην καλλιέργεια και ενδυνάμωση της εθνοπολιτιστικής ταυτότητας. Αυτό κρίνεται θετικό, στο βαθμό που

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΕΙΟ «ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΓΛΗΝΟΣ» Τμήμα Γενικής Αγωγής

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΕΙΟ «ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΓΛΗΝΟΣ» Τμήμα Γενικής Αγωγής ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΕΙΟ «ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΓΛΗΝΟΣ» Τμήμα Γενικής Αγωγής «Διδακτική της Ιστορίας» Διδάσκουσα: Μαρία Ρεπούση Ακαδημαϊκό έτος:

Διαβάστε περισσότερα

ΒΟΓΛΗΣ ΠΟΛΥΜΕΡΗΣ. Αναπληρωτής Καθηγητής στο Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας

ΒΟΓΛΗΣ ΠΟΛΥΜΕΡΗΣ. Αναπληρωτής Καθηγητής στο Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Βιογραφικό σημείωμα Ο Πολυμέρης Βόγλης γεννήθηκε στην Αθήνα το 1964. Σπούδασε στο Τμήμα Ιστορίας-Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών και εκπόνησε τη διατριβή του στο Ευρωπαϊκό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα εισήγησης : «Το Τραμπάντζειο Γυμνάσιο Σιάτιστας και η προσφορά του»

Θέμα εισήγησης : «Το Τραμπάντζειο Γυμνάσιο Σιάτιστας και η προσφορά του» Θέμα εισήγησης : «Το Τραμπάντζειο Γυμνάσιο Σιάτιστας και η προσφορά του» Άφυτες, καμπυλωτές βουνοκορφές Και μέσα στα πέτρινα κύματα Στο δίπτυχο αγριάδας και ερημιάς Η Σιάτιστα. Οι Σιατιστινοί αναπτύσσουν

Διαβάστε περισσότερα

Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα

Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα ΣΤΟΧΟΙ: Οι μαθητές να 1. Διατυπώνουν τους προβληματισμούς τους γύρω από τη λατρεία. 2. Υποστηρίζουν με επιχειρήματα ότι στη χριστιανική θρησκεία η λατρεία

Διαβάστε περισσότερα

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 α) Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5 επιλέγοντας τη σωστή απάντηση, σύμφωνα με τη διδασκαλία της Εκκλησίας,

Διαβάστε περισσότερα

Α. Ο εκκλησιασμός των μαθητών των σχολείων Α/θμιας και Β/θμιας

Α. Ο εκκλησιασμός των μαθητών των σχολείων Α/θμιας και Β/θμιας ΘΕΜΑ: "Εκκλησιασμός και πρωινή προσευχή μαθητών" ΣΧΕΤ.: α) ΥΠΕΠΘ, Φ. 200.21/16/136240.26.11.1977 β) ΥΠΕΠΘ, Γ/6251/22-10-1979 γ) ΥΠΕΠΘ, Γ/2875/30-4-1981 δ) Π.Δ. 201/98 Με αφορμή ερωτήματα που τέθηκαν στο

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία του νεότερου και σύγχρονου κόσμου

Ιστορία του νεότερου και σύγχρονου κόσμου Ιστορία ΣΤ' Δημοτικού Ιστορία του νεότερου και σύγχρονου κόσμου Βιβλίο μαθητή ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ Ιωάννης Κολιόπουλος Ομότιμος Καθηγητής Ιάκωβος Μιχαηλίδης Επίκουρος Καθηγητής, ΑΠΘ Αθανάσιος Καλλιανιώτης Σχολικός

Διαβάστε περισσότερα

4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη

4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη 4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη 1. Τι ήταν και γιατί γράφτηκαν οι επιστολές του αποστόλου Παύλου; Ήταν γράμματα που έστελνε ο απόστολος στις χριστιανικές κοινότητες που είχε ιδρύσει.

Διαβάστε περισσότερα

VI/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΕΘΕΛΟΝΤΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ

VI/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΕΘΕΛΟΝΤΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ VI/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΕΘΕΛΟΝΤΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ Ο εθελοντικός τομέας αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της κοινωνικής πολιτικής. Ιστορικά προηγείται του κράτους πρόνοιας, ενώ συνυπάρχει

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΈΣ ΙΣΤΟΡΊΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΕΥΡΏΠΗ ΧΩΡΊΣ ΔΙΑΧΩΡΙΣΤΙΚΈΣ ΓΡΑΜΜΈΣ

ΚΟΙΝΈΣ ΙΣΤΟΡΊΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΕΥΡΏΠΗ ΧΩΡΊΣ ΔΙΑΧΩΡΙΣΤΙΚΈΣ ΓΡΑΜΜΈΣ ΚΟΙΝΈΣ ΙΣΤΟΡΊΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΕΥΡΏΠΗ ΧΩΡΊΣ ΔΙΑΧΩΡΙΣΤΙΚΈΣ ΓΡΑΜΜΈΣ 33Οι επιπτώσεις της Βιομηχανικής Επανάστασης 33Η ανάπτυξη της εκπαίδευσης 33Τα ανθρώπινα δικαιώματα στην ιστορία της τέχνης 3 3 Η Ευρώπη και ο

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα. 1 Υ101 1.Εισαγωγή και Κριτική του κειμένου της Κ.Δ. (101Υ) Ο βαθμός μεταφέρεται αυτούσιος 103Υ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΚΑΙΝΗ ΔΙΑΘΗΚΗ

Μάθημα. 1 Υ101 1.Εισαγωγή και Κριτική του κειμένου της Κ.Δ. (101Υ) Ο βαθμός μεταφέρεται αυτούσιος 103Υ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΚΑΙΝΗ ΔΙΑΘΗΚΗ Ένταξη φοιτητών στο νέο πρόγραμμα σπουδών. Όσοι φοιτητές έχουν εισαχθεί από το ακαδημαϊκό έτος 2010-2011 και πριν και δεν έχουν ολοκληρώσει τις σπουδές τους μέχρι τον Σεπτέμβριο 2016, θα ενταχθούν στο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΤΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ (Mατθαίος-Μάρκος-Λουκάς)

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΤΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ (Mατθαίος-Μάρκος-Λουκάς) ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΤΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ (Mατθαίος-Μάρκος-Λουκάς) Από τον 2ο αιώνα και εξής η λέξη ευαγγέλιο δηλώνει: τα βιβλία εκείνα της Καινής Διαθήκης που περιέχουν και αφηγούνται το γεγονός της

Διαβάστε περισσότερα

Από τον ευρωβουλευτή του ΠΑ.ΣΟ.Κ. Ιωάννη Κουκιάδη, αντιπρόεδρο της. Επιτροπής Νοµικών Θεµάτων και Εσωτερικής Αγοράς

Από τον ευρωβουλευτή του ΠΑ.ΣΟ.Κ. Ιωάννη Κουκιάδη, αντιπρόεδρο της. Επιτροπής Νοµικών Θεµάτων και Εσωτερικής Αγοράς Από τον ευρωβουλευτή του ΠΑ.ΣΟ.Κ. Ιωάννη Κουκιάδη, αντιπρόεδρο της Επιτροπής Νοµικών Θεµάτων και Εσωτερικής Αγοράς εκδόθηκε η ακόλουθη ανακοίνωση µε αφορµή την τροπολογία που κατέθεσε ο ευρωβουλευτής της

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΕΡΗΣΙΑ ΓΕΝΙΚΑ ΛΥΚΕΙΑ

ΗΜΕΡΗΣΙΑ ΓΕΝΙΚΑ ΛΥΚΕΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΙΑΙΟΣ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ Π/ΘΜΙΑΣ & Δ/ΘΜΙΑΣ ----- ΕΚΠ/ΣΗΣ Δ/ΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ Ταχ. Δ/νση: ΤΜΗΜΑ Ανδρέα Παπανδρέου Α 37 Τ.Κ. Πόλη: 15180

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ «ΕΒΡΑΙΚΟΙ ΤΟΠΟΙ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ»

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ «ΕΒΡΑΙΚΟΙ ΤΟΠΟΙ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ» 1 ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ «ΕΒΡΑΙΚΟΙ ΤΟΠΟΙ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ» ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΤΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΤΗΣ ΕΒΡΑΙΚΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΟΙ ΣΧΟΛΕΣ «ΓΚΑΤΕΝΙΟ» ΚΑΙ «ΤΑΛΜΟΥΝΤ ΤΟΡΑ ΧΑΓΚΑΔΟΛ» ΩΣ ΧΩΡΟΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΤΩΝ ΕΒΡΑΙΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Στη συνέχεια έκανε αναφορά στην επίσκεψη που είχε την προηγούμενη μέρα στο Κέντρο, όπου ο κ. Μαρτίνοβιτς εξήγησε στον ίδιο και στους συνεργάτες του,

Στη συνέχεια έκανε αναφορά στην επίσκεψη που είχε την προηγούμενη μέρα στο Κέντρο, όπου ο κ. Μαρτίνοβιτς εξήγησε στον ίδιο και στους συνεργάτες του, ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Την Παρασκευή, 20 Ιουνίου, πραγματοποιήθηκε στο Κέντρο Θρησκευτικών Μελετών του Μίνσκ συνάντηση ανάμεσα στο Θεοφιλέστατο Επίσκοπο Καρπασίας κ. Χριστοφόρο και 10 εκπροσώπων Ορθοδόξων Κέντρων

Διαβάστε περισσότερα

σοβαρές αντιδράσεις, ιδιαίτερα στις ευρωπαϊκές επαρχίες, λόγω των

σοβαρές αντιδράσεις, ιδιαίτερα στις ευρωπαϊκές επαρχίες, λόγω των ΚΕΦ. 5. Η ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑ (726 843) πρωτεργάτες: Λέων Γ, Κωνσταντίνος Ε (Ίσαυροι) ιδεολογική βάση: ανεικονικές αντιλήψεις κατοίκων Ανατολικών επαρχιών επιχείρημα: η απεικόνιση του θείου δε συμβιβάζεται με

Διαβάστε περισσότερα

ο ΡΗΓΑΧ Φ^ΑΙ Χ ο ΡΗΓΑΧ Φ^ΑΙ Σ Η Χάρτα Διασυνδέσεις ΒιΒλιογραφία

ο ΡΗΓΑΧ Φ^ΑΙ Χ ο ΡΗΓΑΧ Φ^ΑΙ Σ Η Χάρτα Διασυνδέσεις ΒιΒλιογραφία Η Χάρτα ο ΡΗΓΑΧ Φ^ΑΙ Χ Εκείνη την εποχή η περιοχή που καλύπτει τη σημερινή Ελλάδα ήταν τμήμα της Οθωμανικής αυτοκρατορίας. Ο Ρήγας σπούδασε στην Κωνσταντινούπολη, έμαθε γαλλικά, ιταλικά και γερμανικά και

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές Θεωρίες Αστικής Κοινωνιολογίας. Σημειώσεις της Μαρίας Βασιλείου

Βασικές Θεωρίες Αστικής Κοινωνιολογίας. Σημειώσεις της Μαρίας Βασιλείου Βασικές Θεωρίες Αστικής Κοινωνιολογίας Σημειώσεις της Μαρίας Βασιλείου Ηπόλη, όπως την αντιλαμβανόμαστε, είναι μια ιδέα του Διαφωτισμού Ο Ρομαντισμός την αμφισβήτησε Η Μετανεωτερικότητα την διαπραγματεύεται

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΚΑΙ ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ

ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΚΑΙ ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΚΑΙ ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ Το Δ ευαγγέλιο και η σχέση του με τα Συνοπτικά «Πνευματικό» ευαγγέλιο- «σωματικά» ευαγγέλια Ομοιότητες-διαφορές Δε διασώζει καμία από τις 50 και πλέον παραβολές

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Α ΘΕΜΑΤΙΚΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ. Συντάκτης: Ευάγγελος Δεναξάς

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Α ΘΕΜΑΤΙΚΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ. Συντάκτης: Ευάγγελος Δεναξάς ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Α ΘΕΜΑΤΙΚΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ Συντάκτης: Ευάγγελος Δεναξάς 1) Πού έγινε η Πενθέκτη Οικουμενική Σύνοδος; Α. Κωνσταντινούπολη Β. Έφεσο Γ. Νίκαια Δ. Χαλκηδόνα 2) Ποιος Πατριάρχης Αλεξανδρείας καθαιρέθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Ολοι είμαστε αδέλφια

Ολοι είμαστε αδέλφια ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Θρησκευτικά Γ Δημοτικού (Μέρος Α ) Ολοι είμαστε αδέλφια ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ Θρησκευτικά Γ Δημοτικού Ολοι είμαστε αδέλφια (Μέρος A )

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Ενότητα 6: Ιστορικό Πλαίσιο 8ου-9ου αιώνα: Σκοτεινοί αιώνες-εικονομαχία. Θεοφάνης: Βίος και Έργο. Κιαπίδου Ειρήνη-Σοφία Τμήμα Φιλολογίας Σκοποί ενότητας Οι φοιτητές θα

Διαβάστε περισσότερα

«ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ» ΟΡΙΣΜΟΣ

«ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ» ΟΡΙΣΜΟΣ «ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ» ΟΡΙΣΜΟΣ Η δημοκρατία είναι το πολίτευμα στο οποίο η εξουσία πηγάζει από το λαό, ασκείται από τον λαό και υπηρετεί τα συμφέροντά του. Βασικό χαρακτηριστικό της είναι η λήψη αποφάσεων με ψηφοφορία

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Χωρίς αµφιβολία οι αρχαίοι Έλληνες στοχαστές, ποιητές και φιλόσοφοι πρώτοι έχουν αναπτύξει τις αξίες πάνω στις οποίες θεµελιώνεται η Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

Η Γαλλική επανάσταση (1789-1794)

Η Γαλλική επανάσταση (1789-1794) Η Γαλλική επανάσταση (1789-1794) Το πλαίσιο 18 ος αιώνας, Γαλλία: Παλαιό Καθεστώς, δηλ. 3 θεσμοθετημένες τάξεις: Κλήρος (0,5%) Ευγενείς (1,5%) Υπόλοιποι, δηλ. αστοί, αγρότες εργάτες (98%) Κριτήρια ένταξης:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Θρησκευτικά B Δημοτικού (Μέρος Α ) Ομορφος κόσμος ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ Θρησκευτικά Β Δημοτικού Ομορφος κόσμος (Μέρος A ) Συγγραφική ομάδα:

Διαβάστε περισσότερα

Χριστιανική Γραμματεία Ι

Χριστιανική Γραμματεία Ι Χριστιανική Γραμματεία Ι Ενότητα 1-A3-4: Εκκλησιαστικές διατάξεις και ποίηση Αναστάσιος Γ. Μαράς, Δρ Θ. Πρόγραμμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Ιουδαϊσµός. α) Παρουσίαση θρησκείας:

Ιουδαϊσµός. α) Παρουσίαση θρησκείας: Ιουδαϊσµός α) Παρουσίαση θρησκείας: Ο Ιουδαϊσµός είναι η παραδοσιακή θρησκεία των Εβραίων. Σύµφωνα µε τον ορθόδοξο Ιουδαϊσµό και τους βαθιά θρησκευόµενους Εβραίους, ο βιβλικός πατριάρχης Αβραάµ ήταν ο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗ ΧΑΜΕΝΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ. Αμαλία Κ. Ηλιάδη, φιλόλογοςιστορικός

ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗ ΧΑΜΕΝΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ. Αμαλία Κ. Ηλιάδη, φιλόλογοςιστορικός ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗ ΧΑΜΕΝΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ 1 ΒΥΖΑΝΤΙΟ Η ΜΑΚΡΟΒΙΟΤΕΡΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΟΤΗΤΑΣ 2 ΣΚΟΤΕΙΝΗ ΠΛΕΥΡΑ Συνομωσίες, ίντριγκες και μηχανορραφίες. Θρησκευτικός φανατισμός Δεισιδαιμονία.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΡΙΑ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΣΤΟΡΙΑ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΣΤΟΡΙΑ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Απαραίτητη προϋπόθεση για την κατανόηση του μαθήματος είναι η διδασκαλία της ύλης χωρίς χάσματα και ασυνέχειες. Η αποσπασματικότητα δεν επιτρέπει στους μαθητές

Διαβάστε περισσότερα

Υποχρεωτικά Εξ. Διδ. Μον. Πιστ.Μον. Διδάσκων. 31Υ006 Εισαγωγή στην Παλαιά Διαθήκη 1ο 4 4 Σωτ. Δεσπότης

Υποχρεωτικά Εξ. Διδ. Μον. Πιστ.Μον. Διδάσκων. 31Υ006 Εισαγωγή στην Παλαιά Διαθήκη 1ο 4 4 Σωτ. Δεσπότης 1 ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΣ 2014 2015 Α ΕΞΑΜΗΝΟ 31Υ006 Εισαγωγή στην Παλαιά Διαθήκη 1ο 4 4 Σωτ. Δεσπότης 31Υ007 Εισαγωγή στην Καινή Διαθήκη & 1ο 4 4 Σωτ. Δεσπότης Ιστορία

Διαβάστε περισσότερα

Ποιες γνώμες έχετε ακούσει για τη Βίβλο; Τι θα θέλατε να μάθετε γι αυτή;

Ποιες γνώμες έχετε ακούσει για τη Βίβλο; Τι θα θέλατε να μάθετε γι αυτή; Γιατί μελετούμε την Αγία Γραφή; Ποιες γνώμες έχετε ακούσει για τη Βίβλο; Τι θα θέλατε να μάθετε γι αυτή; Είναι ένα σπουδαίο βιβλίο Το πιο πολυδιαβασμένο στον κόσμο. Το πρώτο που τυπώθηκε από τον Γουτεμβέργιο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΠΠΣ. ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ

ΔΕΠΠΣ. ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ ΔΕΠΠΣ ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραμμάτων Σπουδών ΔΕΠΠΣ Φ.Ε.Κ., 303/13-03-03, τεύχος Β Φ.Ε.Κ., 304/13-03-03, τεύχος Β Ποιοι λόγοι οδήγησαν στην σύνταξη των ΔΕΠΠΣ Γενικότερες ανάγκες

Διαβάστε περισσότερα

«Θεολογικές Σπουδές και Οικουμένη Με ειδική αναφορά στη συμμετοχή της Ορθόδοξης Εκκλησίας στους διαχριστιανικούς διαλόγους και το μέλλον τους»

«Θεολογικές Σπουδές και Οικουμένη Με ειδική αναφορά στη συμμετοχή της Ορθόδοξης Εκκλησίας στους διαχριστιανικούς διαλόγους και το μέλλον τους» Θεολογίας, Θεολογική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών. Μέλη της Επιστημονικής Επιτροπής ήταν οι καθηγητές του Τμ. Θεολογίας ΕΚΠΑ Σεβ. Μητροπολίτης Μεσσηνίας Χρυσόστομος και Κ. Δεληκωσταντής, καθώς και η Β. Σταθοκώστα,

Διαβάστε περισσότερα

Β Ι Ο - Ε Ρ Γ Ο Γ Ρ Α Φ Ι Α. Γεννήθηκε στην Αθήνα το 1965 και διαμένει στη Θεσσαλονίκη. Είναι έγγαμος με ένα παιδί. ΣΠOYΔEΣ AKAΔHMAΪKOI TITΛOI

Β Ι Ο - Ε Ρ Γ Ο Γ Ρ Α Φ Ι Α. Γεννήθηκε στην Αθήνα το 1965 και διαμένει στη Θεσσαλονίκη. Είναι έγγαμος με ένα παιδί. ΣΠOYΔEΣ AKAΔHMAΪKOI TITΛOI APIΣTOTEΛEIO ΠANEΠIΣTHMIO ΘEΣΣAΛONIKHΣ ΘEOΛOΓIKH ΣXOΛH TMHMA ΠOIMANTIKHΣ KAI KOINΩNIKHΣ ΘEOΛOΓIAΣ ΤΟΜΕΑΣ ΔΙΚΑΙΟ, ΟΡΓΑΝΩΣΗ, ΖΩΗ ΚΑΙ ΔΙΑΚΟΝΙΑ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΩΤΣΙΟΠΟΥΛΟΣ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»;

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Ο όρος«βυζαντινόν» αναφέρεται στο Μεσαιωνικό κράτος που εδιοικείτο από την Κωνσταντινούπολη, τη μεγάλη πόλη των ακτών του Βοσπόρου. Οι ιστορικοί χρησιμοποιούν τον όρο αυτόν

Διαβάστε περισσότερα

ICOM και ΜΟΥΣΕΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ

ICOM και ΜΟΥΣΕΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ICOM ΔΙΕΘΝΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΜΟΥΣΕΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Αγ.Ασωμάτων 15 ΑΘΗΝΑ 105 53 Τηλ./Fax: 210 3219414 www.otenet.gr/icom Email icom@otenet.gr ICOM και ΜΟΥΣΕΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ Το Διεθνές Συμβούλιο Μουσείων ιδρύθηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Νικόλαος Χ. Μπέκας Greek classroom of Masterστην "Κοινωνική Παιδαγωγική και μάχη ενάντια στη νεανική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΛΠ11 ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Βυζάντιο και Χριστιανισμός: η δυναμική της θρησκείας στον καθορισμό της φυσιογνωμίας της αυτοκρατορίας και των

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικοί Όροι στην Θεολογία

Τεχνικοί Όροι στην Θεολογία Τεχνικοί Όροι στην Θεολογία Μάθημα Δεύτερο από την σειρά Οικοδομώντας μία Συστηματική Θεολογία Οδηγός Μελέτης Περιεχόμενα Περίγραμμα Ένα περίγραμμα του μαθήματος, Σημειώσεις Ένα πρότυπο που παρέχει: το

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΘΕΟΛΟΓΟΥΣ

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΘΕΟΛΟΓΟΥΣ ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΘΕΟΛΟΓΟΥΣ Οι ερωτήσεις προέρχονται από την τράπεζα των χιλιάδων θεμάτων του γνωστικού αντικειμένου των θεολόγων που επιμελήθηκε η εξειδικευμένη ομάδα εισηγητών των Πανεπιστημιακών Φροντιστηρίων

Διαβάστε περισσότερα

Χριστιανική Γραμματεία ΙIΙ

Χριστιανική Γραμματεία ΙIΙ Χριστιανική Γραμματεία ΙIΙ Ενότητα 2-Δ Α1-2: Υστεροβυζαντινοί θεολόγοι Αναστάσιος Γ. Μαράς, Δρ Θ. Πρόγραμμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Θεολογίας. Αννα Κόλτσιου Νικήτα Αναπλ. Καθηγήτρια

Τμήμα Θεολογίας. Αννα Κόλτσιου Νικήτα Αναπλ. Καθηγήτρια Τμήμα Θεολογίας Α.Π.Θ. Αννα Κόλτσιου Νικήτα Αναπλ. Καθηγήτρια ΘΕΟΛΟΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ Α. ΤΟΜΕΙΣ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ Το Τμήμα Θεολογίας της Θεολογικής

Διαβάστε περισσότερα

1. Καθηγητής στο γνωστικό αντικείμενο Παιδαγωγική-Κατηχητική

1. Καθηγητής στο γνωστικό αντικείμενο Παιδαγωγική-Κατηχητική KOΓΚΟΥΛΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ Καθηγητής του Τμήματος Θεολογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Όνομα πατέρα: Βασίλειος Ημερομηνία γέννησης 1948 Δ/νση κατοικίας Κεραμοπούλου 11 Ταχ. Κώδ.: 546 22 Πόλη:

Διαβάστε περισσότερα

Κλίμακα. Φορέας Ανάπτυξης Ανθρώπινου & Κοινωνικού Κεφαλαίου. Ρομά και εκπαίδευση ΚΕΝΤΡΟ ΗΜΕΡΑΣ ΓΙΑ ΕΛΛΗΝΕΣ ΡΟΜΑ ΣΕΠΤΕΜΒΡΗΣ

Κλίμακα. Φορέας Ανάπτυξης Ανθρώπινου & Κοινωνικού Κεφαλαίου. Ρομά και εκπαίδευση ΚΕΝΤΡΟ ΗΜΕΡΑΣ ΓΙΑ ΕΛΛΗΝΕΣ ΡΟΜΑ ΣΕΠΤΕΜΒΡΗΣ Κλίμακα Φορέας Ανάπτυξης Ανθρώπινου & Κοινωνικού Κεφαλαίου Ρομά και εκπαίδευση ΚΕΝΤΡΟ ΗΜΕΡΑΣ ΓΙΑ ΕΛΛΗΝΕΣ ΡΟΜΑ ΣΕΠΤΕΜΒΡΗΣ 2015 Κλίμακα Φορέας Ανάπτυξης Ανθρώπινου & Κοινωνικού Κεφαλαίου Η ΚΛΙΜΑΚΑ είναι

Διαβάστε περισσότερα

Θεσ/νικη, 14/10/2015 Αριθμός Πρωτ. 388. Προς

Θεσ/νικη, 14/10/2015 Αριθμός Πρωτ. 388. Προς ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ Π/ΘΜΙΑΣ & Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΘΕΣ/ΝΙΚΗΣ 1 Ο ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Ενότητα 3: Βυζαντινή Επιστολογραφία: είδη - χαρακτηριστικά. Συνέσιος ο Κυρηναίος: Βίος και Έργο Κιαπίδου Ειρήνη-Σοφία Τμήμα Φιλολογίας Σκοποί ενότητας Οι φοιτητές θα έρθουν

Διαβάστε περισσότερα

Παρακαλούμε όποιον γνωρίζει το που μπορούμε να βρούμε ολόκληρα τα κείμενα στα ελληνικά, να μας ενημερώσει.

Παρακαλούμε όποιον γνωρίζει το που μπορούμε να βρούμε ολόκληρα τα κείμενα στα ελληνικά, να μας ενημερώσει. Η μετάφραση των κειμένων στα ελληνικά, που παρατίθεται εδώ, είναι βασισμένη στις μεταφράσεις από τα κοπτικά και ελληνικά στα αγγλικά των: Wesley W. Isenberg, Stephen Patterson, Marvin Meyer, Thomas O.

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 2 Η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 2012-2013 ΘΕΜΑ: «Να συγκρίνετε τις απόψεις του Βέμπερ με αυτές του Μάρξ σχετικά με την ηθική της

Διαβάστε περισσότερα

Γράφτηκε στην κοινή και δημώδη ελληνική γλώσσα. Φυλάσσεται στην ελληνόφωνη εκκλησία. Χρησιμοποιείται μέχρι σήμερα στις λατρευτικές συνάξεις.

Γράφτηκε στην κοινή και δημώδη ελληνική γλώσσα. Φυλάσσεται στην ελληνόφωνη εκκλησία. Χρησιμοποιείται μέχρι σήμερα στις λατρευτικές συνάξεις. 1. ΠΡΩΤΟΤΥΠΟ ΚΕΙΜΕΝΟ Γράφτηκε στην κοινή και δημώδη ελληνική γλώσσα. Φυλάσσεται στην ελληνόφωνη εκκλησία. Χρησιμοποιείται μέχρι σήμερα στις λατρευτικές συνάξεις. Η μόνη διαφοροποίηση είναι ότι τα κεφαλαία

Διαβάστε περισσότερα

Μαρούσι, 07-05-2013 Α Ν Α Κ Ο Ι Ν Ω Σ Η

Μαρούσι, 07-05-2013 Α Ν Α Κ Ο Ι Ν Ω Σ Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ, ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΕΝΙΑΙΟΣ ΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΚΑΙ ΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΠΟΥ ΩΝ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΤΜΗΜΑ Α

Διαβάστε περισσότερα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ. Της Μαρίας Αποστόλα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ. Της Μαρίας Αποστόλα ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ Της Μαρίας Αποστόλα Η Ελλάδα υπήρξε από τους πρώτους δέκτες του Χριστιανισμού και τα μνημεία της ελληνικής ορθοδοξίας αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της εθνικής κληρονομιάς, αποτελώντας

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ Α

ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ Α ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ Α ΘΕΜΑ Α.1 Α.1.1 Να δώσετε το περιεχόμενο των ακόλουθων όρων: α. Κλήριγκ β. Οργανισμός γ. Οργανικός Νόμος 1900 ΜΟΝΑΔΕΣ 15 Α.1.2 Να αντιστοιχίσετε κάθε δεδομένο της

Διαβάστε περισσότερα

Κολέγιο Ανατόλια Θεσσαλονίκης

Κολέγιο Ανατόλια Θεσσαλονίκης Κολέγιο Ανατόλια Θεσσαλονίκης Το αμερικάνικο κολέγιο «Ανατόλια» λειτούργησε για πρώτη φορά στη Μερζιφούντα του Πόντου στα τέλη του 19 ου αιώνα. Λίγο πριν από την καταστροφή του 1922 και την αναγκαστική

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία του Πολιτισμού

Κοινωνιολογία του Πολιτισμού Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών Κοινωνιολογία του Πολιτισμού Ενότητα 2: Κοινωνιολογία - πολιτισμός - κουλτούρα. Επίκ. Καθηγητής: Νίκος Φωτόπουλος e-mail: nfotopoulos@uowm.gr Τηλ. Επικοινωνίας: 23850-55150

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Περίληψη ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Α. Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόµενο του κειµένου σε 100-120 λέξεις χωρίς δικά σας σχόλια. Το κείµενο αναφέρεται στις επιπτώσεις της

Διαβάστε περισσότερα

ÖÑÏÍÔÉÓÔÇÑÉÏ ÈÅÙÑÇÔÉÊÏ ÊÅÍÔÑÏ ÁÈÇÍÁÓ - ÐÁÔÇÓÉÁ

ÖÑÏÍÔÉÓÔÇÑÉÏ ÈÅÙÑÇÔÉÊÏ ÊÅÍÔÑÏ ÁÈÇÍÁÓ - ÐÁÔÇÓÉÁ ΘΕΜΑ Α1 ΙΣΤΟΡΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ 2008 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΟΜΑ Α Α Α1.1. Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που ακολουθούν γράφοντας στο τετράδιό σας τη λέξη Σωστό ή Λάθος δίπλα στο γράµµα που αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

Το Συνταγματικό Δίκαιο και το Σύνταγμα. 1. Το Σύνταγμα ως αντικείμενο των πολιτειακών επιστημών

Το Συνταγματικό Δίκαιο και το Σύνταγμα. 1. Το Σύνταγμα ως αντικείμενο των πολιτειακών επιστημών Εισαγωγή στο Διεθνές και Ευρωπαϊκό Δίκαιο Α εξάμηνο 2015/2016 Ν. Κανελλοπούλου Αναπλ. Καθηγ. Συνταγματικού Δικαίου Το Συνταγματικό Δίκαιο και το Σύνταγμα Διάγραμμα του μαθήματος της Δευτέρας 2/11/2015

Διαβάστε περισσότερα

10. ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ - ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΚΛΗΡΙΚΩΝ

10. ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ - ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΚΛΗΡΙΚΩΝ 10. ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΚΛΗΡΙΚΩΝ Συντονιστής: Πανοσιολογιώτατος Αρχιμανδρίτης π. Συμεών Βολιώτης, Θεολόγος Νομικός, Εφημέριος Ι.Ν. Αγ. Φανουρίου Ιλίου 11. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗΣ Σ Συντονιστής:

Διαβάστε περισσότερα

Η ελληνική και η ευρωπαϊκή ταυτότητα

Η ελληνική και η ευρωπαϊκή ταυτότητα ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΝΔΟΦΡ/ΚΗΣ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ 14 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2008 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: (4) ΚΕΙΜΕΝΟ Η ελληνική

Διαβάστε περισσότερα

Β2. β) Πρώτα απ όλα: Αρχικά παράλληλα: ταυτόχρονα εξάλλου: άλλωστε

Β2. β) Πρώτα απ όλα: Αρχικά παράλληλα: ταυτόχρονα εξάλλου: άλλωστε ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α.1 Το συγκεκριμένο κείμενο αναφέρεται στην ανάγκη προσέγγισης των αρχαίων χώρων θέασης και ακρόασης από τους Νεοέλληνες. Επρόκειτο για τόπους έκφρασης συλλογικότητας. Επιπλέον, σ αυτούς γεννήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Πέµπτη, 22 Μαΐου 2008 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΙΣΤΟΡΙΑ ΟΜΑΔΑ Α

Πέµπτη, 22 Μαΐου 2008 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΙΣΤΟΡΙΑ ΟΜΑΔΑ Α Πέµπτη, 22 Μαΐου 2008 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΙΣΤΟΡΙΑ ΟΜΑΔΑ Α ΘΕΜΑ Α1 Α1.1 Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που ακολουθούν γράφοντας στο τετράδιό σας τη λέξη Σωστό ή Λάθος δίπλα στο γράµµα που αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

ΕΤΕΡΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΙΑΣΠΟΡΑ Γ έτος: 1. Εισαγωγικά στο μάθημα. Αρβανίτη Ευγενία, ΤΕΕΑΠΗ, Πανεπιστήμιο Πατρών earvanitis@aegean.

ΕΤΕΡΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΙΑΣΠΟΡΑ Γ έτος: 1. Εισαγωγικά στο μάθημα. Αρβανίτη Ευγενία, ΤΕΕΑΠΗ, Πανεπιστήμιο Πατρών earvanitis@aegean. ΕΤΕΡΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΙΑΣΠΟΡΑ Γ έτος: 1. Εισαγωγικά στο μάθημα Αρβανίτη Ευγενία, ΤΕΕΑΠΗ, Πανεπιστήμιο Πατρών earvanitis@aegean.gr 1 Δραστηριότητα Πόσο διεθνοποιημένος είναι ο ρόλος του

Διαβάστε περισσότερα

Α] Ερωτήσεις. 1. Πώς και πότε εκχριστιανίστηκαν οι Σλάβοι της Μοραβίας; 2. Για ποιους λόγους οδηγήθηκαν οι δύο Εκκλησίες στο Πρώτο Σχίσμα;

Α] Ερωτήσεις. 1. Πώς και πότε εκχριστιανίστηκαν οι Σλάβοι της Μοραβίας; 2. Για ποιους λόγους οδηγήθηκαν οι δύο Εκκλησίες στο Πρώτο Σχίσμα; Ιστορία του μεσαιωνικού & νεότερου κόσμου Τράπεζα Θεμάτων Κεφάλαιο 2 ο : Η εποχή της ακμής: Από τον τερματισμό της Εικονομαχίας ως το Σχίσμα των δύο Εκκλησιών (843 1054) Ενότητα 2.1. Προοίμιο της ακμής

Διαβάστε περισσότερα

http://www.gdimitrakopoulos.gr

http://www.gdimitrakopoulos.gr ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΚΑΙ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΤΜΗΜΑ Α

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ο Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ 2.1 Εισαγωγή Η έρευνα διεξήχθη κατά την χρονική περίοδο Φεβρουαρίου έως και Ιουνίου του 2003. Ο συνολικός αριθµός των ευρωπαίων πολιτών που απάντησε

Διαβάστε περισσότερα