ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΚΑΙ ΔΙΑΙΤΟΛΟΓΙΑΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΚΑΙ ΔΙΑΙΤΟΛΟΓΙΑΣ"

Transcript

1 ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΚΑΙ ΔΙΑΙΤΟΛΟΓΙΑΣ Πτυχιακή εργασία με θέμα: «Εκτίμηση πρόσληψης φυτικών ινών σε ελληνικό υγιή πληθυσμό» Σπουδάστρια: Μηλίνη Φαίη Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Κλεφτούρη Καλλιόπη ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2014

2 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΕΡΙΛΗΨΗ 3 Σελ. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΦΥΤΙΚΕΣ ΙΝΕΣ 1.1 Ορισμοί Χημική σύσταση και είδη φυτικών ινών Μεταβολισμός φυτικών ινών Ευεργετικές δράσεις των φυτικών ινών Φυτικές ίνες και διαβήτης Φυτικές ίνες και καρδιακές παθήσεις Φυτικές ίνες και καρκίνος του παχέος εντέρου Φυτικές ίνες και κινητικότητα εντέρου Μηχανισμοί των φυτικών ινών για την υγεία του εντέρου 15 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΟΙ ΦΥΤΙΚΕΣ ΙΝΕΣ ΣΤΗ ΔΙΑΙΤΑ 2.1 Συστάσεις για την πρόσληψη φυτικών ινών Μέθοδοι αξιολόγησης της περιεκτικότητας της δίαιτας σε φυτικές ίνες Ανάκληση 24ώρου Ημερολόγιο καταγραφής τροφίμων Διατροφικό Ιστορικό 21 2

3 2.2.4 Ερωτηματολόγιο συχνότητας κατανάλωσης τροφίμων Περιεκτικότητα τροφίμων σε φυτικές ίνες 25 Συμπεράσματα βιβλιογραφικής επισκόπησης 28 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ 3.1 Σκοπός Δείγμα Μεθοδολογία Ανθρωπομετρία Διατροφική αξιολόγηση Στατιστική ανάλυση 33 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ 35 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ΣΥΖΗΤΗΣΗ-ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ 5.1 Συζήτηση και σύγκριση των αποτελεσμάτων με άλλες μελέτες Συμπεράσματα 70 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 72 3

4 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 76 4

5 ΠΕΡΙΛΗΨΗ Οι φυτικές ίνες στη διατροφή Οι φυτικές ίνες, ή διαιτητικές ίνες, δεν έχουν αδικαιολόγητα κεντρίσει το επιστημονικό και καταναλωτικό ενδιαφέρον από το 1950 που καθιερώθηκε ο όρος. Σε αυτήν τη κατηγορία κατατάσσονται η κυτταρίνη, η ημικυτταρίνη, τα κόμμεα, οι πηκτίνες, τα ολιγοσακχαρίδια (ινουλίνη), η λιγνίνη και, τέλος, το ανθεκτικό άμυλο, ένας τύπος αμύλου που βρίσκεται κυρίως σε ορισμένα δημητριακά πρωινού. Το ενδιαφέρον της παρουσίας τους στην καθημερινή μας διατροφή επικεντρώνεται στο γεγονός ότι έχει αποδειχτεί πως οι ευεργετικές τους ιδιότητες ωφελούν στην υγεία και στην ευεξία του ανθρώπου. Παρ όλα αυτά, ο σύγχρονος τρόπος ζωής και τα σημερινά διαιτητικά πρότυπα επηρεάζουν τον τρόπο διατροφής. Οι σωστές διατροφικές συνήθειες πρέπει να εμπνέονται από το μεσογειακό πλάνο διατροφής, με τη δυναμική παρουσία των φυτικών ινών. Γιατί, παρόλο που η φύση, και ιδιαίτερα στη χώρα μας, έχει προνοήσει ώστε πολλά τρόφιμα γύρω μας να είναι πλούσια σε φυτικές ίνες, το καθημερινό μας τραπέζι είναι, δυστυχώς, αρκετά συχνά φτωχό σε αυτές. Σκοπός Σκοπός της παρούσας μελέτης ήταν η διερεύνηση του εύρους πρόσληψης διαιτητικών ινών, σε υγιή ενήλικα άτομα, μέσω συμπλήρωσης τριήμερων ημερολογίων καταγραφής τροφίμων. Επίσης επιμέρους στόχοι ήταν η αξιολόγηση των διαφορών στην πρόσληψη φυτικών ινών ανάλογα με το φύλο, την ηλικιακή ομάδα όπως και η συσχέτιση μεταξύ σωματικού βάρους και πρόσληψης φυτικών ινών. 5

6 Μεθοδολογία Για την συλλογή των δεδομένων της μελέτης και την διεξαγωγή των αποτελεσμάτων ακολουθήθηκε το εξής μεθοδολογικό πρωτόκολλο: Επιλέχθηκε ο πληθυσμός στόχος, που ήταν υγιείς ενήλικες που ακολουθούσαν ελεύθερη διατροφή Συμπληρώθηκε το γενικό ερωτηματολόγιο Συμπληρώθηκε η τριήμερη αναμνηστική καταγραφή Καταγράφηκαν οι ανθρωπομετρικές μετρήσεις βάρους και ύψους και υπολογίστηκε ο Δείκτης Μάζας Σώματος (ΔΜΣ) Ο συγκεκριμένος πληθυσμός επιλέχθηκε ώστε να ελαχιστοποιηθεί η πιθανότητα επίδρασης άλλων παραγόντων στα τελικά αποτελέσματα της μελέτης, όπως για παράδειγμα η ύπαρξη νόσου ή η εφαρμογή ειδικής δίαιτας από τους συμμετέχοντες. Το γενικό ερωτηματολόγιο περιείχε δημογραφικά και κοινωνικο-οικονομικά δεδομένα, και επίσης ερωτήσεις σχετικά με παράγοντες που σχετίζονται με την πρόσληψη φυτικών ινών σε υγιείς ενήλικες, όπως η σύνθεση της διατροφής με τρόφιμα που περιέχουν φυτικές ίνες, η πρόσληψη υγρών, η άσκηση, η κατανάλωση αλκοόλ και καπνού. Εφαρμόστηκε μέσω συνέντευξης τριήμερη αναμνηστική καταγραφή, τα δεδομένα της οποίας αναλύθηκαν περεταίρω με το διαιτολογικό λογισμικό Food Processor ώστε να εκτιμηθεί και ποσοτικά η πρόσληψη φυτικών ινών, ενέργειας και θρεπτικών συστατικών. Οι ανθρωπομετρικές παράμετροι και ειδικότερα ο ΔΜΣ χρησιμοποιήθηκαν μέσω κατάταξης για την αξιολόγηση της κατάστασης θρέψης των συμμετεχόντων. 6

7 Περιγραφή της εργασίας Η παρούσα εργασία αποτελείται από δύο κύρια μέρη το θεωρητικό και το πειραματικό. Στο θεωρητικό μέρος παρουσιάζονται βιβλιογραφικά δεδομένα σχετικά με τον ορισμό και η κατάταξη των φυτικών ινών, όπως επίσης και για τη δράση και τη σημασία τους στη διατροφή του ανθρώπου. Στο δεύτερο κεφάλαιο του θεωρητικού μέρους παρουσιάζονται οι διαθέσιμες συστάσεις για την πρόσληψη φυτικών ινών, οι μέθοδοι αξιολόγησης της πρόσληψης φυτικών ινών, όπως επίσης και πίνακες περιεκτικότητας τροφίμων σε φυτικές ίνες. Στο πειραματικό μέρος καταγράφεται αναλυτικά ο σκοπός της μελέτης όπως και η αναλυτική μεθοδολογία που ακολουθήθηκε για την επίτευξή του. Επιπλέον παρουσιάζονται αναλυτικά τα αποτελέσματα, και καταγράφονται τα συμπεράσματα και οι προτάσεις της μελέτης. 7

8 ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ Κεφάλαιο 1 Φυτικές ίνες 1.1 Ορισμοί Υπάρχουν πολλοί ορισμοί παγκοσμίως για τις διαιτητικές ίνες (Marlett et al 2002). Ένας τυπικός ορισμός των διαιτητικών ινών κατά τους Butler and Patel (2000) είναι: «το άθροισμα των φυτικών πολυσακχαριτών και λιγνίνης των φυτών οι οποίοι δεν αφομοιώνονται από τις ενδογενές εκκρίσεις του ανθρώπινου γαστρεντερικού συστήματος». Προσθέτουν επιπλέον ότι: «Είναι γενικά αποδεκτό ότι οι μη αμυλούχοι πολυσακχαρίτες μπορούν να θεωρηθούν ως συστατικό ινών. Υπάρχει όμως, ένα ενδιαφέρον για τον φυσιολογικό ορισμό των διαιτητικών ινών, λόγω της διαθεσιμότητας των νέων βιομηχανικών υλικών που συμπεριφέρονται όπως της διαιτητικές ίνες, είτε αναλυτικά είτε φυσιολογικά, και της παγκοσμιοποίησης της αγορά τροφίμων. Ένας ορισμός που αναπτύχθηκε από την Αμερικανική Ένωση Χημικών των Δημητριακών αναφέρουν οι Malrett et al (2002) είναι: «Διαιτητικές ίνες είναι τα εδώδιμα μέρη των φυτών ή των ανάλογων υδατανθράκων που είναι ανθεκτικά στην πέψη και την απορρόφηση στο λεπτό ανθρώπινο έντερο με την πλήρη ή μερική ζύμωση στο παχύ έντερο. Οι διαιτητικές ίνες περιλαμβάνουν πολυσακχαρίτες, ολιγοσακχαρίτες, λιγνίνη και τις σχετικές ουσίες των φυτών. Οι διαιτητικές ίνες προωθούν ευεργετικά τα φυσιολογικά αποτελέσματα περιλαμβανομένου της χαλάρωσης σε δυσκοιλιότητα, της μείωσης της χοληστερόλης και της γλυκόζης του αίματος». Ουσιαστικά οι φυτικές ίνες χωρίζονται σε δύο κατηγορίες: τις διαλυτές και αδιάλυτες. Όλα τα τρόφιμα που περιέχουν φυτικές ίνες περιέχουν και τις δύο κατηγορίες σε διαφορετικές όμως ποσότητες. Τα δημητριακά ολικής αλέσεως για παράδειγμα περιέχουν περισσότερες αδιάλυτες ίνες, οι οποίες είναι ιδανικές για την πρόληψη και καταπολέμηση της δυσκοιλιότητας. Οι συγκεκριμένες ίνες δεν λιώνουν όταν έρχονται σε επαφή με υγρά, όμως μόλις φτάσουν στο έντερο τείνουν 8

9 να έλκουν το νερό, διευκολύνοντας έτσι την ενυδάτωση των κοπράνων, διεγείροντας τον περισταλτισμό. Ο όρος ίνες ή διαιτητικές ίνες δεν είναι αποκλειστικά ιατρικός όρος με αποτέλεσμα να δημιουργείται σύγχυση σχετικά με το ποια συστατικά των τροφών τις περιλαμβάνουν. Ο ορισμός που έδωσε ο Trowell το 1972 είναι μέχρι σήμερα και ο ευρύτερα αποδεκτός. Σύμφωνα με αυτόν οι διαιτητικές ίνες αποτελούν τον σκελετό των φυτικών κυττάρων που ανθίστανται στην πέψη από τα ανθρώπινα ένζυμα. Ο σκελετός αυτός αποτελείται από μη χρησιμοποιημένους πολυσακχαρίτες και λιγνίνη που εντοπίζονται στο τοίχωμα των φυτικών κυττάρων καθώς επίσης και από άλλους δομικούς πολυσακχαρίτες που βρίσκονται στο ενδόσπερμα των φυτών. Επίσης στις διαιτητικές ίνες συμπεριλαμβάνονται το φυτικό ελαστικό κόμμι, οι κόλλες των φυτικών σπόρων καθώς και οι διάφορες τεχνητές ουσίες όπως πολυγλυκόλες και υποκατάστατα κυτταρίνης (Anderson et al., 2009). Μια πιο λογική μέθοδος ταξινόμησης των διαιτητικών ινών είναι αυτή που προτείνουν οι Grummings & Englyst η οποία στηρίζεται στη χημική σύσταση των συστατικών των φυτικών κυττάρων που ανθίστανται στην υδρόλυση από τα ανθρώπινα πεπτικά ένζυμα. Σύμφωνα με αυτή στις διαιτητικές ίνες υπάγονται η λιγνίνη, η οποία είναι πολυφαινόλη ποικίλου μοριακού βάρους καθώς και οι μη αμυλούχοι πολυσακχαρίτες των φυτικών συστατικών των τροφών (Anderson et al., 2009). 1.2 Χημική σύσταση και είδη φυτικών ινών Οι διαιτητικές ίνες αποτελούν τους δομικούς πολυσακχαρίτες του κυτταρικού τοιχώματος. Έτσι η κυτταρίνη μαζί με τη λιγνίνη, η οποία όμως είναι φαινόλη αποτελούν τον σκελετό του τοιχώματος των φυτικών κυττάρων, την ενδιάμεση ουσία του οποίου απαρτίζουν οι μη κυτταρικοί πολυσακχαρίτες. Η αναλογία των ινών στα διάφορα φυτά ποικίλλει, ενώ η φύση τους παραμένει σταθερή. Η λιγνίνη είναι ένα πολυμερές σύμπλεγμα από 40(σαράντα) μονάδες οξυγονωμένου φαινυλοπροπανίου. Είναι το μόνο μη υδατανθρακούχο συστατικό των διαιτητικών ινών, η αναλογία του οποίου στο τοίχωμα αυξάνει με την πάροδο 9

10 της ηλικίας του φυτού, αυξάνοντας έτσι και την ακαμψία του. H λιγνίνη αποτελεί ένα μικρό ποσοστό των διαιτητικών ινών, έχει κρυσταλλική δομή και περιβάλλει τα άλλα συστατικά του κυτταρικού τοιχώματος. Δεν διασπάται σχεδόν καθόλου και αποβάλλεται σχεδόν ακέραια με τα κόπρανα ενώ συγχρόνως αποτελεί ένα εξαιρετικά απορροφητικό υλικό χολικών οξέων και άλλων φαρμάκων. Η κυτταρίνη είναι β- ισομερές του αμύλου το οποίο αποτελεί ένα ευθείας αλύσου πολυμερές της γλυκόζης με α- δεσμούς στις θέσεις 1-4 και το οποίο δεν υδρολύεται από τις ανθρώπινες αμυλάσες, διασπάται όμως από τα βακτηρίδια του παχέως εντέρου. Οι μη κυτταρικοί πολυσακχαρίτες έχουν δομή ευθείας ή διακλαδιζόμενης αλύσου και ποικίλο μοριακό βάρος. Υδρολύονται από τα βακτηρίδια του κόλου και διασπώνται σε γαλακτόζη και γλυκόζη, ξυλόζη και αραβινόζη, φρουκτόζη και ριβόλη ή/ και ουρονικό οξύ. Οι διαιτητικές ίνες βρίσκονται σε όλα τα είδη των φυτικών τροφών. Ιδανικές πηγές φυτικών ινών σε σχέση με τη θερμιδική τους αξία θεωρούνται τα πράσινα λαχανικά και τα καρότα (Anderson et al., 2009). Πίνακας 1.1: Είδη διαιτητικών ινών 1. Λιγνίνη (συμβάλλει στη δομική ακαμψία του κυτταρικού τοιχώματος και είναι αναστολέας της μικροβιακής φαγοκυττάρωσης των φυτικών κυττάρων) 2. Μη αμυλούχοι πολυσακχαρίτες Α. κυτταρίνη Β. μη κυτταρινικοί πολυσακχαρίτες -Ημικυτταρίνη -Πηκτίνη -Ινσουλίνη -Δομικοί πολυσακχαρίτες -Φυτικό ελαστικό κόμμι -Κόλλες φυτικών κυττάρων 10

11 (Anderson et al., 2009) 1.3 Μεταβολισμός φυτικών ινών Οι περισσότερες φυτικές ίνες δρουν σαν μονοδύναμες ιοντοανταλλακτικές ρυτίνες, γεγονός που οδηγεί συχνά σε αυξημένη απώλεια μετάλλων και ιχνοστοιχείων με τα κόπρανα. Η δράση τους αυτή αποδίδεται στο ουρονικό οξύ που συχνά περιέχουν και συχνά επηρεάζουν από το Ph του εντερικού περιεχομένου. Οι φυτικές ίνες των τροφών έχουν επίσης την ικανότητα να συγκρατούν νερό, ιδίως στο παχύ έντερο και να αυξάνουν έτσι τον όγκο των κοπράνων. Η λιγνίνη συγκρατεί τις ελεύθερες ρίζες οξυγόνου ασκώντας με αυτόν τον τρόπο αντιοξειδωτική και κατ επέκταση αντικαρκινική δράση στα επιθηλιακά κύτταρα του παχέως εντέρου. Οι μη χρησιμοποιούμενοι υδατάνθρακες των διαιτητικών ινών διασπώνται σε ποσοστό % στο παχύ έντερο με τη βοήθεια ενζύμων που παράγονται από αναερόβια βακτηρίδια, τα οποία αποτελούν την φυσιολογική μικροβιακή χλωρίδα του εντέρου. Ο βακτηριακός πληθυσμός του ανθρώπινου εντέρου είναι μοναδικός σε κάθε άτομο και τείνει να παραμένει σταθερός με το πέρασμα του χρόνου. Η νηστεία, οι μακροχρόνιες αλλαγές στη δίαιτα και η χορήγηση αντιβιοτικών είναι οι πιο συνηθισμένοι παράγοντες που επηρεάζουν τη μικροβιακή χλωρίδα του παχέως εντέρου. Τα προϊόντα διασπάσεως των φυτικών ινών είναι τα λιπαρά οξέα βραχείας αλύσου (S.C.F.A short chain fatty acids), οξεικό, προπιονικό και βουτυρικό και διάφορα αέρια όπως το υδρογόνο, το διοξείδιο του άνθρακα και το μεθάνιο. Έχει βρεθεί ότι καθημερινά γραμμάρια φυτικών ινών εισέρχονται στο παχύ έντερο φυσιολογικών ατόμων και προκαλούν την παραγωγή mmol λιπαρών οξέων βραχείας αλύσου. Τα λιπαρά οξέα βραχείας αλύσου απορροφώνται τόσο σε ενεργητική μεταφορά όσο και με παθητική διάχυση και εισέρχονται στη κυκλοφορία του αίματος. Αποτελούν την κύρια ενεργειακή πηγή 11

12 για τα επιθηλιακά κύτταρα του παχέως εντέρου καθώς αυξάνουν τον κυτταρικό πολλαπλασιασμό και αυξάνουν την μάζα τους, ενώ συγχρόνως αυξάνουν και την αιματική ροή στη μεσεντέριο κυκλοφορία. Στο φαινόμενο αυτό πιθανώς να οφείλεται η τροφική επίδραση των λιπαρών οξέων βραχείας αλύσου στο παχύ έντερο. Ένα μέρος των λιπαρών αυτών οξέων που απορροφούνται μεταφέρονται με το αίμα στο ήπαρ όπου και χρησιμοποιούνται ως ενεργειακά υποστρώματα. Η παραγωγή και το είδος των παραγόμενων λιπαρών οξέων βραχείας αλύσου εξαρτάται από τη ποσότητα και τη φύση των διαιτητικών ινών που φτάνουν στο παχύ έντερο. Τα επίπεδα των οξέων αυτών είναι σαφώς υψηλότερα στο τυφλό και το ανιόν σε σύγκριση με εκείνα που παρατηρούνται στο σιγμοειδές και το κατιόν. Η αναλογία τους όμως σε οξεϊκό, προπιονικό και βουτυρικό οξύ παραμένει σταθερή. Η ζύμωση των διαιτητικών ινών στο παχύ έντερο παρέχει το απαραίτητο ενεργειακό υπόστρωμα για τον πολλαπλασιασμό των βακτηριδίων της χλωρίδας του εντέρου. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα την αύξηση του αζώτου των κοπράνων καθώς αυτό ενσωματώνεται σε σημαντικό ποσοστό στην πρωτεϊνοσύνθεση των βακτηριδίων. Έτσι άτομα με δίαιτα υψηλής περιεκτικότητας σε ίνες έχουν αυξημένη απώλεια προϊόντων αζώτου με τα κόπρανα. Αυτό το φαινόμενο μπορεί να αποβεί χρήσιμο στη θεραπευτική αντιμετώπιση τόσο της ηπατικής όσο και της νεφρικής ανεπάρκειας. Τα αέρια προϊόντα της διάσπασης των διαιτητικών ινών αποβάλλονται κατά ένα μέρος από το ορθό σαν αέρια του παχέως εντέρου προκαλώντας συχνά διάταση της κοιλίας και κολικοειδή άλγη, ενώ κατά ένα άλλο μέρος απορροφώνται στο αίμα και αποβάλλονται με την εκπνοή. Η ακριβής αναλογία των ποσοστών αυτών ποικίλλει και είναι δύσκολο να προσδιοριστεί επακριβώς (Anderson et al., 2009) 12

13 1.4 Ευεργετικές δράσεις των φυτικών ινών Οι φυτικές ίνες έχει βρεθεί ότι έχουν ακόμα πολλές ευεργετικές φυσιολογικές δράσεις για τον οργανισμό, μερικές από τις οποίες είναι οι εξής (Anderson et al., 2009): Δρουν κατά της διάρροιας, γιατί κάποια από τα συστατικά τους (πχ. πηκτίνες) αφ ενός μεν καλύπτουν τις περιοχές του εντέρου που έχουν προσβληθεί από φλεγμονή, αφ ετέρου υφίστανται ζυμώσεις που τα προϊόντα τους εμποδίζουν την ανάπτυξη παθογόνων μικροοργανισμών (Γι' αυτό άλλωστε αποτελούν και συστατικό φαρμάκων κατά της διάρροιας). Αναπτύσσουν ευεργετική δράση κατά τοξικών συστατικών της τροφής, γιατί συνδέονται με πολλές ουσίες που έχουν τοξική δράση για τον άνθρωπο (δεσμεύουν και ελαχιστοποιούν τις επιβλαβείς τους δράσεις). Παρουσιάζουν ευεργετική δράση στους διαβητικούς, αφού τροφή πλούσια σε φυτικές ίνες μειώνει στους διαβητικούς τα επίπεδα της γλυκόζης στο αίμα και τις ανάγκες τους σε λήψη διαβητικών φαρμάκων και ινσουλίνης. Έχουν ευεργετική δράση έναντι των αιμορροΐδων, γιατί τροφή πλούσια σε φυτικές ίνες δρα θετικά και στην πρόληψη αλλά και στη θεραπεία αυτών. Δρουν αποτρεπτικά στο σχηματισμό λίθων στη χολή, δεσμεύουν κάποια χολικά άλατα από αυτούς με αποτέλεσμα να αυξάνει η διαλυτότητα της χοληστερίνης στη χολή, και να μειώνεται η πιθανότητα σχηματισμού λίθων, αφού η χοληστερίνη δεν επικάθεται αδιάλυτη στους λίθους, στους οποίους αποτελεί ένα από τα κύρια συστατικά. Μειώνει στο αίμα τα επίπεδα της χοληστερίνης και των τριγλυκεριδίων, αφού κάποιες φυτικές ίνες δεσμεύουν μαζί με τα χολικά άλατα και λιπαρές ύλες 13

14 (χοληστερίνης και τριγλυκερίδια), με αποτέλεσμα να αποβάλλονται με τα κόπρανα και να μειώνονται τα επίπεδά τους στο αίμα. Δρουν ευεργετικά κατά των ερεθισμών του εντέρου, αφού διάφορα συστατικά των φυτικών ινών (όπως τα κόμμεα) επικαλύπτουν περιοχές του εντέρου που έχουν ερεθισθεί και δρουν κατευναστικά και καταπραϋντικά Φυτικές ίνες και διαβήτης Αν και ο διαβήτης οφείλεται κυρίως σε γενετικούς παράγοντες, έχει αναφερθεί ότι μπορεί να εμφανιστεί και λόγω «κακής» διατροφής. Συγκεκριμένα, αναφέρεται ότι ο διαβήτης μπορεί να αναπτυχθεί σε άτομα των οποίων η δίαιτα είναι ανεπαρκής από φυτικές ίνες (Ahmad, 1995). Μπορούν επιπρόσθετα οι φυτικές ίνες να βοηθήσουν τους ήδη διαβητικούς, των οποίων τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα δεν διατηρούνται σε ένα σταθερό επίπεδο. Αυτό γίνεται λόγω ελλείψεως μια ορμόνης, της ινσουλίνης, έτσι τα επίπεδα σακχάρου ανεβαίνουν και κατεβαίνουν ανεξέλεγκτα. Μια δίαιτα υψηλή σε φυτικές ίνες, βοηθάει στο να μειωθεί η ταχύτητα με την οποία τα σάκχαρα μπαίνουν από το στομάχι στο αίμα και έτσι να βοηθήσουν να διατηρούνται σταθερότερα τα επίπεδα σακχάρου (O Sullivan, 2000) Φυτικές ίνες και καρδιακές παθήσεις Τα υψηλά επίπεδα χοληστερίνης είναι χαρακτηριστικό σήμα κινδύνου για καρδιακές παθήσεις (O Sullivan, 2000). Το υψηλό επίπεδο χοληστερόλης στο αίμα, υποβοηθά στο να μένουν κατάλοιπα λίπους στα εσωτερικά τοιχώματα των αρτηριών, πράγμα το οποίο κάνει τις αρτηρίες στενότερες και επηρεάζει την παροχή αίματος στην καρδιά. Οι φυτικές ίνες μπορούν να βοηθήσουν στο να χαμηλώσουν τα επίπεδα χοληστερόλης στο αίμα. Έτσι, μία διατροφή πλούσια σε 14

15 φυτικές ίνες βοηθάει στο να πέσουν τα επίπεδα χοληστερόλης και επομένως στη μείωση του κινδύνου καρδιακών παθήσεων (O Sullivan, 2000). Απόδειξη αυτού, αποτελεί το γεγονός ότι οι φυτοφάγοι, οι οποίοι καταναλώνουν περισσότερες φυτικές ίνες έχουν χαμηλότερα επίπεδα κακής χοληστερόλης (LDL) και δεν κινδυνεύουν από καρδιακές παθήσεις (Ahmad, 1995) Φυτικές ίνες και καρκίνος του παχέος εντέρου Οι φυτικές ίνες προλαμβάνουν τον καρκίνο του παχέος εντέρου. Έχει αναφερθεί ότι υπάρχει μία στενή σχέση μεταξύ του καρκίνου του εντέρου και της διατροφής ή της έλλειψης φυτικών ινών. Επιπρόσθετα, αναφέρεται ότι οι φυτικές ίνες μπορούν να προλάβουν τον καρκίνο του παχέος εντέρου χάρη στην ικανότητα τους να επιταχύνουν την κινητικότητα του εντέρου, να αυξάνουν το μέγεθος και να αλλάζουν την σύσταση των κοπράνων. Ωστόσο, δεν είναι μόνο η έλλειψη ινών που σχετίζεται με αυτή την ασθένεια, αλλά και άλλοι διατροφικοί και περιβαλλοντικοί παράγοντες (Ahmad, 1995) Φυτικές ίνες και κινητικότητα εντέρου Η έλλειψη αρκετών διαιτητικών ινών έχει αναφερθεί να είναι μία από τις πιο διάσημες και κοινές αιτίες για δυσκοιλιότητα (Arya,2005; Lissner,2002). Τουλάχιστον σε υγιείς ανθρώπους, η ποσότητα των διαιτητικών ινών που καταναλώνονται φαίνεται να είναι σχετικός παράγοντας για την συχνότητα της κένωσης, το βάρος των κοπράνων και της κινητικότητας του εντέρου, (Lissner,2002; Marlett et al 2002). Ο Ιπποκράτης παρατήρησε ότι η κατανάλωση τροφίμων φυτικής προέλευσης όπως φρούτα, λαχανικά, πίτουρα, έχουν ως αποτέλεσμα μαλακά κόπρανα. Διάφορες έρευνες έχουν δείξει ότι δίαιτες υψηλές σε ίνες μπορούν να 15

16 εμποδίσουν την δυσκοιλιότητα, αλλά άλλες έχουν αποτύχει στο να υποστηρίξουν αυτή την άποψη (Roma et al,1999) και άλλες έδειξαν ότι δεν παίζουν κανένα ρόλο στην χρόνια δυσκοιλιότητα (Annels and Koch,2002). Μία έρευνα που έγινε στην Ισπανία (2004), έδειξε ότι η κατανάλωση μέτριας ποσότητας ινών έχει προστατευτικό ρόλο για την δυσκοιλιότητα, αλλά η υψηλές προσλήψεις δεν είχαν καμία προστατευτική ιδιότητα. Αυτό ισχυρίζονται όμως ότι μπορεί να οφείλεται στο ότι κάποιοι από τους μελετηθέντες ίσως να αύξαναν την ποσότητα των ινών όταν υπέφεραν από δυσκοιλιότητα (Garrogues,2004). Το 1969 ο ερευνητής Burkitt, πρότεινε την «υπόθεση των ινών». Ισχυρίστηκε πως πολλές ασθένειες κοινές στις Δυτικές χώρες συμπεριλαμβανομένου της δυσκοιλιότητας, οφείλονταν στις δίαιτες χαμηλής πρόσληψη ινών. Αυτή η υπόθεση των ινών για την παθογένεση της χρόνιας δυσκοιλιότητας έχει ερευνηθεί σε πειραματικές μελέτες δείχνοντας ότι η αύξηση των καθημερινών προσλήψεων ινών, μείωνε την μεγάλη κινητικότητα χρόνου και αύξανε τον όγκο και το νερό που περιείχαν τα κόπρανα (Roma et al,1999). Επιπρόσθετα, επιδημιολογικές μελέτες σε διάφορες χώρες έχουν αναφέρει, αρνητική συσχέτιση μεταξύ της εμφάνισης της χρόνιας δυσκοιλιότητας και των κατά κεφαλή προσλήψεων ινών, όπως επίσης και κλινικές μελέτες έχουν αναφέρει επιτυχή αποτελέσματα στην θεραπεία της χρόνιας δυσκοιλιότητας με συμπληρώματα ινών (Roma et al,1999). Αυτήν την υπόθεση των ινών για την παθογέννεση της δυσκοιλιότητας έχει αποδείξει και μία έρευνα που έγινε στην Ελλάδα σε παιδιά για τους λόγους ότι, τα δυσκοίλια παιδιά είχαν σημαντικά χαμηλότερες προσλήψεις διαιτητικών ινών και τροφίμων με ίνες και η διαχωριστική ανάλυση έδειξε ότι οι διαιτητικές ίνες συσχετίζονται με την δυσκοιλιότητα ανεξάρτητα από τα άλλα τρόφιμα. Αυτή η συσχέτιση φάνηκε σε όλες τις ηλικιακές ομάδες και σε όλες τις εκδηλώσεις της δυσκοιλιότητας (επίπονη αφόδευση, κοιλιακός πόνος κτλ), παρά το ότι είχαν αναφερθεί διαφορετικές ηλικίες όπου ξεκίνησε η δυσκοιλιότητα. Επίσης το σχετιζόμενο ρίσκο είχε αρνητική συσχέτιση με τις προσλήψεις ινών. Τέλος, οι προσλήψεις ινών συσχετίστηκαν και με την σύσταση των κοπράνων (Roma et al,1999). 16

17 1.4.5 Μηχανισμοί των φυτικών ινών για την υγεία του εντέρου Οι διαιτητικές ίνες αυξάνουν το μέγεθος των κοπράνων με δύο διαφορετικούς μηχανισμούς: Με την συγκράτηση του νερού και Με την αύξηση της βακτηριακής μάζας του εντέρου (Lissner,2002; Marlett et al 2002). Ως εκ τούτου οι διαφορετικοί τύποι τροφικών ινών δεν είναι εξίσου αποτελεσματικοί στη λειτουργία του εντέρου. Υπάρχει ένα παράδοξο στο γεγονός ότι η ικανότητα συγκράτησης νερού της διαλυτής, βακτηριακής, διασπάσιμης ίνας είναι πολύ υψηλότερη από αυτή της δύσπεπτης αδιάλυτης ίνας και όμως, η αύξηση της ικανότητας συγκρατήσεως του νερού μειώνει την ικανότητα συσσώρευσης κοπράνων της δεδομένης πηγής ινών. Αυτό πρέπει να ληφθεί υπόψη όταν αρχίζει η διαιτητική δοκιμή ινών (Lisnner,2002). Σε μία έρευνα που πραγματοποιήθηκε το1994 αναφέρεται ότι μία αύξηση στη μέση πρόσληψη μη αμυλούχων πολυσακχαριτών από 13 σε 18 γραμμάρια την ημέρα μπορεί να αυξήσει το μέσο βάρος των κοπράνων σε 25%. Επίσης στο Ηνωμένο Βασίλειο αναφέρεται πως η δίαιτα των ενηλίκων πρέπει να περιέχει 18 με 25 γραμμάρια την ημέρα μη αμυλούχων πολυσακχαριτών από ποικιλία τροφίμων (Davies,1994). Η Αμερικάνικη Ένωση Διαιτολόγων όμως συστήνει λίγο περισσότερο. Προτείνει γραμμάρια την ημέρα διαιτητικών ινών για τους υγιείς ενήλικες, 5 γραμμάρια την ημέρα για παιδιά και για τους ηλικιωμένους προτείνει προσλήψεις 10 με 13 γραμμάρια την ημέρα για κάθε 1000 θερμίδες. Επισημαίνουν ότι όλες προτάσεις πρέπει να τονίζουν την σημασία των επαρκών προσλήψεων υγρών και πρέπει να υπάρχει προσοχή στις προτάσεις που δίνονται σε άτομα με γαστρεντερικές παθήσεις, περιλαμβανομένης της δυσκοιλιότητας (Marlett et al 2002). 17

18 Κεφάλαιο 2 Οι φυτικές ίνες στη δίαιτα 2.1 Συστάσεις για την πρόσληψη φυτικών ινών Σύμφωνα με τις Διατροφικές Συστάσεις των περισσοτέρων χωρών σε Ευρώπη και ΗΠΑ, η διαιτητική πρόσληψη φυτικών ινών θα πρέπει να ξεπερνά τα γραμμάρια ημερησίως ή να κυμαίνεται από 10 έως 14 γραμμάρια φυτικών ινών ανά 1000 θερμίδες που καταναλώνονται ημερησίως. Συγκεκριμένα ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) συστήνει την πρόσληψη τουλάχιστον 25 γραμμαρίων ινών ημερησίως, με κύριες πηγές τα φρούτα, τα λαχανικά και τα δημητριακά ολικής άλεσης. Το Συμβούλιο Υγείας της Ευρώπης έχει ορίσει οδηγίες για την πρόσληψη διαιτητικών ινών, βασιζόμενο στην σημασία τους για την εντερική λειτουργία και λόγω της σχέσης τους με τον μειωμένο κίνδυνο για εμφάνιση καρδιαγγειακών νοσημάτων, σακχαρώδους διαβήτη τύπου 2 και παχυσαρκίας. Δεν έχει οριστεί ανώτερο όριο πρόσληψης όμως λαμβάνοντας υπόψη τη σύνοψη των διαιτητικών συστάσεων των επιμέρους χωρών, όρισε την ποσότητα των 25 γραμμαρίων ημερησίως σαν ελάχιστη ημερήσια πρόσληψη για τους ενήλικες (EFSA, 2010). Η υπερβολική πρόσληψη φυτικών ινών όμως, μπορεί να επηρεάσει αρνητικά την απορρόφηση και την αφομοίωση άλλων διατροφικών συστατικών όπως το ασβέστιο, το μαγνήσιο, τον σίδηρο, τον ψευδάργυρο (ΙΟΜ, 2005). 18

19 Πίνακας 2.1: Συνιστώμενες Διαιτητικές Προσλήψεις υδατανθράκων και φυτικών ινών για ενήλικες (EFSA, 2010) Υδατάνθρακες (% ημερήσιας ενεργειακής πρόσληψης) Απλά σάκχαρα (% ημερήσιας ενεργειακής πρόσληψης) Διαιτητικές ίνες (γρ) ΗΠΑ (ΙΟΜ, 2003) <25 Γυναίκες: 25 Άντρες: 38 Χώρες Βόρειας Ευρώπης (ΝΝR, 2004) < Ολλανδία (2006) Γαλλία (AFSSA, 2001) Γερμανία, Αυστρία, Ελβετία (D-A-CH, 2008) EURODIET (2000) Ηνωμένο Βασίλειο (DoH, 1991) >50-30 >55 <4 >25 47 <

20 2.2 Μέθοδοι αξιολόγησης της περιεκτικότητας της δίαιτας σε φυτικές ίνες Υπάρχει μία πληθώρα μεθόδων διαιτητικής αξιολόγησης, καθεμία εκ των οποίων έχει πλεονεκτήματά και μειονεκτήματά. Η κάθε έρευνα, που καλείται να αξιολογήσει τη διαιτητική πρόσληψη μιας ομάδας ατόμων ή ενός πληθυσμού, επιλέγει την κατάλληλη μέθοδο ανάλογα με τα πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα για τη συγκεκριμένη έρευνα. Η επιλογή της κατάλληλης μεθόδου εξαρτάται από πολλές παραμέτρους και κυρίως από i) τα χαρακτηριστικά του πληθυσμού και την επιβάρυνση που προκαλεί η μέθοδος, ii) τον σκοπό της έρευνας, iii) το κόστος της μεθόδου, iv) τα χαρακτηριστικά (μεταβλητές) που αξιολογούνται, και v) την επιθυμητή ακρίβεια (Dwyer, 2003) Ανάκληση 24ώρου Στο πλαίσιο αυτής της μεθόδου, συμπεριλαμβάνεται η λεπτομερής περιγραφή όλων των τροφίμων, ποτών και αναψυκτικών που καταναλώθηκαν, οι μέθοδοι μαγειρέματος και οι εμπορικές ονομασίες των προϊόντων, αν αυτό είναι δυνατό. Η χρήση βοηθημάτων (π.χ. προπλασμάτων τροφίμων και σκευών σερβιρίσματος) για την ακριβέστερη εκτίμηση της ποσότητας αποδεικνύεται ιδιαίτερα χρήσιμη. Επίσης, σημειώνεται και η ενδεχόμενη πρόσληψη βιταμινών και μετάλλων. Γίνεται με τη μορφή της συνέντευξης, κατά τη διάρκεια της οποίας ο διατροφολόγος ή το άτομο που έχει εκπαιδευτεί για τον σκοπό αυτό κάνει ουδέτερες ερωτήσεις για να αποκτηθούν οι απαραίτητες πληροφορίες χωρίς πίεση ή καθοδήγηση (Mανιός, 2006). Η τηλεφωνική συνέντευξη έχει το πλεονέκτημα πως οι συμμετέχοντες δε γνωρίζουν εκ των προτέρων πότε πρόκειται να ερωτηθούν-σημαντικό γεγονός όταν υπάρχει η υποψία ότι οι συμμετέχοντες τείνουν να τροποποιούν τις διατροφικές τους επιλογές ενόψει της επικείμενης συνέντευξης (Willett,1998). Η επιτυχία της μεθόδου εξαρτάται από τη μνήμη του ερωτώμενου και για το λόγο αυτό δεν ενδείκνυται για άτομα που ενδέχεται να παρουσιάζουν μειωμένη ικανότητα μνήμης, όπως οι ηλικιωμένοι και τα μικρά παιδιά. Επίσης, εξαρτάται 20

21 από την ικανότητα του ατόμου να εκτιμήσει την ακριβή ποσότητα των μερίδων φαγητού, τη διακριτικότητα και υπομονή του διαιτολόγου κατά τη διάρκεια της συνέντευξης και την απαίτησή του για ακριβείς απαντήσεις. Ένα πρόσθετο πρόβλημα στην ανάκληση προκύπτει από την τάση των ερωτώμενων να δηλώνουν μικρότερες ή μεγαλύτερες προσλήψεις από τις πραγματικές (υποκαταγραφή και υπερκαταγραφή της πρόσληψης). Αυτή η συμπεριφορά των ερωτηθέντων διαμορφώνεται ανάλογα με το ποια τρόφιμα θεωρεί το άτομο πως είναι «κακά» ή αντίστοιχα «καλά». Το πρόβλημα αυτό, ωστόσο, μπορεί να μειωθεί αν κατά τη διάρκεια της συνέντευξης γίνονται οι κατάλληλες ερωτήσεις από το διαιτολόγο ή τον επιστήμονα υγείας. Τα βασικότερα πλεονεκτήματα αυτής της μεθόδου είναι πως διαρκεί μικρό χρονικό διάστημα (λιγότερο από 20 λεπτά), έχει χαμηλό κόστος. Τέλος, επιβαρύνει ελάχιστα τους εξεταζόμενους και δεν απαιτεί ιδιαίτερες ικανότητες. Συνοψίζοντας, η ανάκληση 24ώρου θεωρείται η πιο κατάλληλη μέθοδος για μια γενικότερη εκτίμηση της μέσης κατανάλωσης τροφίμων και θρεπτικών συστατικών ενός μεγάλου αριθμού ατόμων, όμως σε ατομικό επίπεδο δε θεωρείται έγκυρη. Για την εξαγωγή αξιόπιστων και ακριβών αποτελεσμάτων, οι επαναλαμβανόμενες ανακλήσεις σε διαφορετικά χρονικά διαστήματα είναι πιο αντιπροσωπευτικές από μία ανάκληση, λόγω της μεταβλητότητας του καθημερινού μας διαιτολογίου. Ο αριθμός των ανακλήσεων εξαρτάται από το βαθμό ακρίβειας που επιθυμείται, το θρεπτικό συστατικό που μελετάται και τα χαρακτηριστικά του ατόμου ή αντιστοίχως το μέγεθος του πληθυσμού (Mανιός, 2006) Ημερολόγιο καταγραφής τροφίμων Σε αυτή τη μέθοδο, ο εξεταζόμενος καλείται να καταγράψει αναλυτικά (ώρα πρόσληψης) όλα τα τρόφιμα και τα ροφήματα/ποτά, συμπεριλαμβανομένων και των ενδιάμεσων γευμάτων, που θα καταναλώσει για κάποια προκαθορισμένη περίοδο (συνήθως 3-7 ημέρες). (Mανιός, 2006) Ο συνδυασμός των ημερών της εβδομάδας για κάθε άτομο θα πρέπει να είναι τυχαίος και μη διαδοχικός, καθώς 21

22 προσλήψεις διαδοχικών ημερών ενδέχεται να είναι ισχυρά συσχετιζόμενες μεταξύ τους. Συνήθως, συστήνεται στο άτομο να συμπληρώνει το ημερολόγιο πριν την κατανάλωση κάθε γεύματος ώστε να μη ξεχάσει κάποιο τρόφιμο. Ζητείται, επίσης, λεπτομερής περιγραφή των τροφίμων, του τρόπου προετοιμασίας και μαγειρέματος και τέλος, η καταγραφή των επιμέρους συστατικών για σύνθετα πιάτα. Αυτή η μέθοδος έχει τρεις παραλλαγές ανάλογα με τον τρόπο που υπολογίζεται η ποσότητα των καταναλισκόμενων τροφίμων. Σύμφωνα με την πρώτη παραλλαγή πραγματοποιείται ζύγιση όλων των τροφίμων και ποτών, που καταναλώνονται, αποτελώντας έτσι την ακριβέστερη μέθοδο για την εκτίμηση της συνήθους πρόσληψης τροφίμων και θρεπτικών συστατικών. Αποκαλείται η «πρότυπη μέθοδος» ( gold standard method) και αποτελεί το μέτρο σύγκρισης για άλλες μεθόδους αξιολόγησης. Το σημαντικότερο πλεονέκτημά της είναι πως, λόγω ζύγισης, ελαχιστοποιούνται οι πιθανότητες να ξεχάσει ο εξεταζόμενος κάποιο τρόφιμο, γεγονός που ενδέχεται να συμβεί σε άλλες μεθόδους, που στηρίζονται στη μνήμη των εξεταζόμενων. Βασικό μειονέκτημα είναι πως απαιτεί υψηλό βαθμό συνεργασίας του εξεταζόμενου και δύσκολα μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε μεγάλες εθνικές μελέτες, καθώς η προσπάθεια που απαιτείται από τον εξεταζόμενο μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα χαμηλό ποσοστό ανταπόκρισης. Έτσι λοιπόν, οι συμμετέχοντες πρέπει να έχουν διάθεση να το ακολουθήσουν, κίνητρο και κάποιες ικανότητες, όπως σωστή χρήση ζυγαριάς, σωστός υπολογισμός των ποσοτήτων. Αυτά τα επιμέρους απαραίτητα χαρακτηριστικά των εξεταζόμενων περιορίζουν τη δυνατότητα χρήσης της συγκεκριμένης μεθόδου από ηλικιωμένα άτομα, παιδιά και ίσως από ανθρώπους που ανήκουν στις χαμηλές κοινωνικοοικονομικές τάξεις. Ένας άλλος περιορισμός της μεθόδου είναι ότι η διαδικασία της καταγραφής μπορεί να επηρεάσει τις διαιτητικές συνήθειες και ο εξεταζόμενος ίσως αλλάξει τον τρόπο σίτισής του προκειμένου να απλοποιηθεί η όλη διαδικασία ή για να εντυπωσιάσει τον εξεταστή. Η μέτρηση των μερίδων με τη χρήση διαιτολογικών μερίδων, όπως για παράδειγμα κούπες ή κουτάλια αποτελεί τη δεύτερη παραλλαγή της μεθόδου. 22

23 Επίσης, μπορούν να χρησιμοποιηθούν διαγράμματα ή φωτογραφίες σαν βοηθήματα για την ποσοτικοποίηση των μερίδων. Η μέθοδος αυτή είναι λιγότερη απαιτητική και χρονοβόρα, και κατ επέκταση πιο εύκολα αποδεκτή στους συμμετέχοντες. Το μοναδικό ελάττωμα είναι η ερμηνεία του μεγέθους της μερίδας, διότι ο κάθε άνθρωπος αντιλαμβάνεται διαφορετικά την κάθε μερίδα. Τέλος, η τρίτη παραλλαγή της μεθόδου δε βασίζεται στην ποσοτικοποίηση των τροφίμων, αλλά στην απλή καταγραφή τους. Η αξιολόγηση γίνεται με βάση τη συχνότητα κατανάλωσης τροφίμων και όχι των ποσοτήτων τους. Πρόκειται για τη λιγότερο ακριβή μέθοδο και έχει ως στόχο να αξιολογήσει την κατανομή των γευμάτων καθ όλη τη διάρκεια της ημέρας και την ποικιλία του καθημερινού διαιτολογίου (Mανιός, 2006) Διατροφικό Ιστορικό Πρόκειται για μια συνέντευξη πολλών σταδίων με στόχο τη λήψη πληροφοριών για τη συνήθη διαιτητική πρόσληψη του ατόμου ή μιας ομάδας ατόμων. Το πρώτο μέρος περιλαμβάνει μία ανάκληση 24ώρου καθώς και τη συλλογή γενικών πληροφοριών για τις συνήθεις προτιμήσεις τόσο στα κυρίως γεύματα όσο και στα ενδιάμεσα. Το δεύτερο μέρος παίζει το ρόλο της επαλήθευσης των πληροφοριών που έχουν ήδη ληφθεί στο προηγούμενο στάδιο. Αποτελείται από ένα ερωτηματολόγιο συχνότητας κατανάλωσης συγκεκριμένων τροφίμων, το οποίο χρησιμοποιείται για να επικυρώσει αλλά και να ξεκαθαρίσει τις πληροφορίες για το είδος των τροφίμων που αναφέρθηκαν στο πρώτο μέρος από τον ερωτώμενο. Το τρίτο μέρος περιλαμβάνει μία τριήμερη καταγραφή τροφίμων. Αυτό το στάδιο συνεισφέρει ελάχιστα και για το λόγο αυτό συχνά παραλείπεται. Η μέθοδος του διαιτολογικού ιστορικού είναι ιδιαίτερα χρονοβόρα (1-2 ώρες) και ακατάλληλη για μεγάλες έρευνες. Επιπλέον, υπάρχουν δυσκολίες στα άτομα που έχουν διαφορετικό τρόπο σίτισης από μέρα σε μέρα, καθώς δε μπορούν να προσδιορίσουν τη συνήθη τους πρόσληψη. Συνεπώς, η αξιοπιστία των αποτελεσμάτων που λαμβάνονται εξαρτάται σε σημαντικό βαθμό από την 23

24 ικανότητα συνέντευξης του διαιτολόγου. Σε γενικές γραμμές, η μέθοδος αυτή παρέχει ποιοτικά και όχι ποσοτικά στοιχεία για τη συνήθη πρόσληψη τροφής σε ένα χρονικό διάστημα εβδομάδων ή μηνών. Επίσης, η μέθοδος δεν έχει ιδιαίτερη αξία σε ομάδες πληθυσμών που έχουν ακανόνιστο διαιτολόγιο και στους οποίους δε μπορεί να εκτιμηθεί μια συνήθης δίαιτα, όπως για παράδειγμα στους αθλητές (Mανιός, 2006) Ερωτηματολόγιο συχνότητας κατανάλωσης τροφίμων Με τα ερωτηματολόγια συχνότητας κατανάλωσης τροφίμων (Food Frequency Questionnaire - FFQ) επιδιώκεται να προσδιορισθεί και να αξιολογηθεί η συχνότητα με την οποία συγκεκριμένα τρόφιμα ή ομάδες τροφίμων καταναλώνονται κατά τη διάρκεια μιας συγκεκριμένης χρονικής περιόδου (συνήθως ενός έτους). Παρέχουν συνήθως ποιοτικές, περιγραφικές πληροφορίες για τη συνήθη κατανάλωση τροφίμων, ενώ παράλληλα κατά την ανάλυσή τους αξιολογείται και η πρόσληψη θρεπτικών συστατικών (Mανιός, 2006). Μια τεχνική, που χρησιμοποιείται στο σχεδιασμό ερωτηματολογίων συχνότητας κατανάλωσης τροφίμων, περιλαμβάνει την επισήμανση με τη βοήθεια άλλων διαθέσιμων στοιχείων, (στοιχεία διαθεσιμότητας τροφίμων σε αντιπροσωπευτικό δείγμα πληθυσμού), των συνήθως καταναλισκόμενων τροφίμων και διακυμάνσεων στη διατροφική πρόσληψη. Εναλλακτική λύση αποτελεί η χρήση ήδη υπαρχόντων και δοκιμασμένων ερωτηματολογίων. (Thompson et al., 1994) Πρωταρχικός στόχος κατά το σχεδιασμό ενός ερωτηματολογίου είναι η σαφής διατύπωση των ερωτημάτων. Η συχνότητα κατανάλωσης μπορεί να καταγραφεί είτε με το σύστημα πολλαπλής επιλογής (επιλογή της απάντησης από μια σειρά προτεινόμενων απαντήσεων), είτε μέσω ανοικτών ερωτήσεων (δεν προτείνονται απαντήσεις, αλλά ο ερωτώμενος καλείται να καθορίσει ο ίδιος τη συχνότητα κατανάλωσης του τροφίμου). Σε πρόσφατη αξιολόγηση διαφόρων ερωτηματολογίων συχνότητας κατανάλωσης τροφίμων., διαπιστώθηκε ότι η χρήση 24

25 του συστήματος πολλαπλής επιλογής αυξάνει τη σαφήνεια και μειώνει την πιθανότητα σφαλμάτων (Subar et al., 1995). Τα ερωτηματολόγια διαφοροποιούνται σε ποιοτικά ή ποσοτικά. Τα ποσοτικά παρέχουν πληροφορίες για τις διαιτητικές συνήθειες του ατόμου, δηλαδή ποια τρόφιμα προτιμά να καταναλώνει και ποια όχι. Τα ερωτηματολόγια που στη λίστα τροφίμων περιέχουν ποσότητες από τα τρόφιμα,που παρατίθενται ονομάζονται ημιποσοτικά. Το πιο διαδεδομένο ημιποσοτικό ερωτηματολόγιο είναι των Willet et al. (Willett, 1985), (Willett, 1998). Οι πληροφορίες που συλλέγονται από ένα ερωτηματολόγιο συχνότητας κατανάλωσης τροφίμων, χρησιμοποιούνται κατά κύριο λόγο για να κατηγοριοποιήσουν τους ερωτώμενους σε ευρείες κατηγορίες ατόμων με χαμηλή, μέτρια και υψηλή πρόσληψη συγκεκριμένων τροφίμων. Σε επιδημιολογικές μελέτες, τέτοιου είδους κατηγοριοποιήσεις χρησιμεύουν συχνά στη σύγκριση των αποτελεσμάτων με στατιστικές θνησιμότητας ή επιπολασμού μιας νόσου. Τα βασικότερα πλεονεκτήματα αυτής της μεθόδου αξιολόγησης είναι πως έχει χαμηλές απαιτήσεις απ τον εξεταζόμενο και δεν τον επιβαρύνει ιδιαίτερα. Χρησιμοποιείται για τη διερεύνηση διαιτητικών συνηθειών και δίνει ικανοποιητικά αποτελέσματα σχετικά με τη συχνότητα κατανάλωσης συγκεκριμένων τροφίμων σε έρευνες που μελετούν σε ομαδικό επίπεδο και όχι σε ατομικό. Τα μειονεκτήματά της είναι ότι μπορεί να μην περιλαμβάνει τα φαγητά ή τις ποσότητες που καταναλώνονται συνήθως από τον εξεταζόμενο. Επίσης, οι διαιτητικές πληροφορίες μειώνονται όταν ορισμένα τρόφιμα ομαδοποιούνται. Τέλος, ένα άλλο μειονέκτημά της είναι το γεγονός ότι οι πληροφορίες που συλλέγει εξαρτώνται από τη μνήμη του εξεταζόμενου και μπορεί να είναι ανακριβείς (Mανιός, 2006). Για την εκτίμηση της πρόσληψης φυτικών ινών από τη δίαιτα δεν υπάρχει κάποια μέθοδος αναφοράς, και για το λόγο αυτό για να υπάρχει μεγαλύτερη ακρίβεια χρησιμοποιείται η αναμνηστική καταγραφή. Το ερωτηματολόγιο συχνότητας κατανάλωσης τροφίμων σε περίπτωση που εφαρμοστεί, θα πρέπει να 25

26 στηρίζεται στα διαιτολογικά ιστορικά ή στην αναμνηστική καταγραφή για τρείς ή περισσότερες ημέρες ή στον συνδιασμό αυτών (Tamaro et al., 2006). Πίνακας 2.2: Χρησιμοποιούμενες μέθοδοι διαιτητικής αξιολόγησης ανάλογα με τις απαιτούμενες πληροφορίες 26

27 2.3 Περιεκτικότητα τροφίμων σε φυτικές ίνες Οι κύριες πηγές φυτικών ινών στην διατροφή είναι τα φρούτα, τα λαχανικά και τα αμυλούχα τρόφιμα, ιδίως τα δημητριακά. Βέβαια ανάλογα με το είδος των περιεχόμενων ινών σε κάθε τρόφιμο και το είδος του τροφίμου, προκύπτει και διαφορετική απόδοση τελικά στην καθημερινή δίαιτα. Οι φυτικές ίνες διακρίνονται σε διαλυτές και αδιάλυτες. Οι αδιάλυτες φυτικές ίνες, είναι υδατάνθρακες που εμφανίζουν την ιδιαιτερότητα να μην υφίστανται τη διαδικασία της πέψης και της απορρόφησης από τα βακτήρια του παχέως εντέρου. Έτσι λοιπόν, μόνο ένα μέρος τους διασπάται με αποτέλεσμα να μπορούν να συγκρατούν περισσότερο νερό σε σχέση με τις διαλυτές φυτικές ίνες, διεγείροντας την κινητικότητα του εντέρου. Σε αυτή την κατηγορία ανήκει η κυτταρίνη, η ημικυτταρίνη και η λιγνίνη, οι οποίες περιέχονται στο πίτουρο, στο αλεύρι ολικής άλεσης, στα κραμβοειδή λαχανικά (οικογένεια λάχανου), στα ξερά φασόλια, τα μπιζέλια, τις φακές, σε λαχανικά που είναι ρίζες, στο μήλο και στο σιτάρι. Οι διαλυτές φυτικές ίνες επηρεάζουν επίσης την εντερική κινητικότητα. Στις διαλυτές ίνες συμπεριλαμβάνεται ο φυτικός φλοιός, το φυτικό κόμμι και η πηκτίνη. Κύριες πηγές διαλυτών ινών είναι τα μήλα, τα εσπεριδοειδή (γκρέιπφρουτ, πορτοκάλια), οι φράουλες, τα προϊόντα της βρώμης και τα ξερά φασόλια και μπιζέλια. Ο Marlett (1992) μελέτησε το περιεχόμενο 117 τροφών που καταναλώνονταν συχνά από τον πληθυσμό και βρήκε ότι οι διαιτητικές ίνες της δίαιτας προκύπτουν κυρίως από τα φρούτα, τα λαχανικά, τα επεξεργασμένα δημητριακά αλλά και από διάφορα άλλα τρόφιμα όπως το κέτσαπ, οι ελιές οι σούπες, σε συγκεντρώσεις από 1-3%. Οι ξηροί καρποί, τα όσπρια και τα δημητριακά ολικής άλεσης φυσιολογικά απέδιδαν υψηλότερα ποσά φυτικών ινών, όμως δεν καταναλώνονταν συχνά από τον πληθυσμό. 27

28 Πίνακας 2.3: Περιεκτικότητα φρούτων και λαχανικών σε φυτικές ίνες. ΛΑΧΑΝΙΚΑ (100 γραμ) ΦΥΤΙΚΕΣ ΙΝΕΣ (γρ) ΦΡΟΥΤΑ (100 γρ) ΦΥΤΙΚΕΣ ΙΝΕΣ (γρ) Αγγούρι 0,5 Χυμός πορτοκάλι 0,1 Κολοκυθάκια 0,5 Πεπόνι 0,5 Μαρούλι 0,8 Καρπούζι 0,5 Μελιτζάνες 0,9 Γκρέιπ φρουτ 0,5 Πατάτες 1 Σταφύλια 0,5 Σπαράγγια 1 Ροδάκινα 1 Ραδίκια 1 Ανανάς 1,2 Μπάμιες 1 Μπανάνες 1,3 Μανιτάρια 1,1 Μήλα 1,5 Ντομάτα φρέσκια 1,5 Κεράσια 1,5 Πιπεριά πράσινη 1,5 Πορτοκάλι 1,5 Γλυκοπατάτες 2 Αχλάδια 1,5 Κουνουπίδι 2 Φράουλες 2 Λάχανο 3 Βερίκοκα 2 Καρότα 3 Σύκα 2,5 Φασόλια πράσινα 3 Σταφίδα 7 Μπρόκολα 4 Ξηροί χουρμάδες 8,5 Αρακάς 5,5 Δαμάσκηνα ξηρά 13,5 Σπανάκι 6,5 Σύκα ξερά 18,5 28

29 Πίνακας 2.4: Περιεκτικότητα των αμυλούχων τροφίμων σε φυτικές ίνες. ΔΗΜΗΤΡΙΑΚΑ 100 γραμ. ΦΥΤΙΚΕΣ ΙΝΕΣ σε γρ Ζυμαρικά 0,5 Ρύζι 1 Ρύζι αναποφλοίωτο 1,9 Pop-corn 2,2 Άσπρο ψωμί ή φρυγανιές 3 Βρώμη 4,4 Ψωμί σικάλεως ή φρυγανιές 7 Ψωμί ολικής αλέσεως 7 Μούσλι 7,1 Corn flakes 11 Δημητριακά All-Bran 26,7 Πίνακας 2.5: Περιεκτικότητα των οσπρίων σε φυτικές ίνες ΟΣΠΡΙΑ 100 γραμ. ΦΥΤΙΚΕΣ ΙΝΕΣ σε γραμ. Μπιζέλια 5 Φασόλια μαυρομάτικα 6,7 Φασόλια ξερά 7,5 Φακές 7,8 Φάβα 10,8 Ρεβύθια 15,1 29

30 Συμπεράσματα βιβλιογραφικής επισκόπησης Σύμφωνα με τον ορισμό της Αμερικάνικης Ένωσης Χημικών των Δημητριακών, φυτικές ίνες είναι τα εδώδιμα μέρη των φυτών ή των ανάλογων υδατανθράκων που είναι ανθεκτικά στην πέψη και την απορρόφηση στο λεπτό ανθρώπινο έντερο με την πλήρη ή μερική ζύμωση στο παχύ έντερο. Οι διαιτητικές ίνες περιλαμβάνουν πολυσακχαρίτες, ολιγοσακχαρίτες, λιγνίνη και τις σχετικές ουσίες των φυτών. Οι φυτικές ίνες προωθούν ευεργετικά τα φυσιολογικά αποτελέσματα συμπεριλαμβανομένων της ανακούφισης από δυσκοιλιότητα, τη μείωση της χοληστερόλης και της γλυκόζης του αίματος (EFSA, 2010). Οι επιστημονικές και οι κυβερνητικές οργανώσεις έχουν διαμορφώσεις εδώ και πολλά χρόνια, διαιτητικές συστάσεις για την πρόσληψη φυτικών ινών. Πιο συγκεκριμένα συστήνεται από τον Αμερικάνικο USDA, η καθημερινή κατανάλωση γραμμαρίων φυτικών ινών, ανάλογα με την ηλικία και το φύλο ή πρόσληψη 14 γραμμαρίων ανά 1000 θερμίδες που προσλαμβάνονται από την καθημερινή δίαιτα (Anderson et al., 2009). Στην Ευρώπη τα Συμβούλια Διατροφής της Νορβηγίας, της Ολλανδίας, της Γερμανίας, της Αυστρίας, της Ελβετίας και της Γαλλίας, θεωρούν τα 25 με 30 γραμμάρια φυτικών ινών την ημέρα, σαν μια ποσότητα ικανή να αποδώσει οφέλη στην διατροφή και την υγεία, χωρίς τον κίνδυνο επηρεασμού άλλων θρεπτικών συστατικών λόγω υπερπρόληψης. Επιπλέον αυτή η ποσότητα θεωρείται ότι μπορεί να καλυφθεί περισσότερο ρεαλιστικά από την καθημερινή δίαιτα (EFSA, 2010). Τη δεκαετία του 1990 ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας σύστηνε την καθημερινή πρόσληψη γραμμαρίων φυτικών ινών (WHO, 1990). Τα επιστημονικά ευρήματα για τα οφέλη από την κατανάλωση των φυτικών ινών και η αλλαγές στα διατροφικά πρότυπα τα τελευταία χρόνια, έχουν διαμορφώσει προς τα πάνω τις συστάσεις πρόσληψης για τους ενήλικες αλλά και για τα παιδιά. Λόγω της σημασίας των φυτικών ινών για τη διατροφή και την υγεία έχουν διαμορφωθεί διατροφικές συστάσεις για τη πρόσληψή τους σε Αμερική και Ευρώπη. Επίσης γίνονται προσπάθειες ενημέρωσης του κοινού ώστε να αυξήσουν την πρόσληψη ινών μέσω της διατροφής τους (Anderson et al., 2009; EFSA, 2010). 30

31 Παρόλα όμως τα γνωστά οφέλη των φυτικών ινών, φαίνεται ότι η πρόσληψή τους έχει μειωθεί αισθητά στην καθημερινή διατροφή, ιδιαίτερα στις ανεπτυγμένες χώρες, ακολουθώντας την απομάκρυνση από τη Μεσογειακή διατροφή και υιοθετώντας τη Δυτικού τύπου δίαιτα. Η πλειοψηφία των μελετών που αφορούν στην πρόσληψη φυτικών ινών από ενήλικες, υποστηρίζουν την ίδια τάση, ότι δηλαδή η πρόσληψη διαιτητικών ινών και ειδικά στις Δυτικές κοινωνίες, είναι πολύ χαμηλή σε σύγκριση με την αντίστοιχη άλλων εθνικοτήτων που μένουν για παράδειγμα στην Ασία. Στις Ασιατικές χώρες η ημερήσια πρόσληψη διαιτητικών ινών είναι μεγάλη και σε πολλές ξεπερνά τα 50 με 60 γραμμάρια ημερησίως (Ahmad, 1995). Θα πρέπει να τονιστεί ότι αυτή η διαφορά εντοπίζεται λόγω του ότι τα διατροφικά πρότυπα αυτών των χωρών βασίζονται στο μεγαλύτερο μέρος στα δημητριακά, τα λαχανικά, τα φρούτα και τα όσπρια. Σύμφωνα με μια ευρεία αντιπροσωπευτική μελέτη στο Ηνωμένο Βασίλειο, η πρόσληψη διαιτητικών ινών στους ενήλικες, κυμαίνεται από 8 έως 32 γραμμάρια την ημέρα με ένα μέσο όρο που δεν ξεπερνά τα 18 γραμμάρια. Ένας στους τρείς ενήλικες του δείγματος που εξετάστηκε βρέθηκε ότι καταναλώνει λιγότερο από 10 γραμμάρια φυτικών ινών την ημέρα, ποσότητα πολύ μικρότερη σε σχέση με την συνιστώμενη των 25 γραμμαρίων (Ahmad et al., 1995). Στην Αυστραλία και στην Ευρώπη οι διαιτητικές προσλήψεις φυτικών ινών κατά τη δεκαετία ήταν κατά μέσο όρο 20 και 25 γραμμάρια ημερησίως αντίστοιχα (Topping, 1993). Σύμφωνα με πολύ πρόσφατη ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Αρχής Ασφάλειας Τροφίμων (EFSA), η πρόληψη φυτικών ινών στην Ευρώπη την τελευταία δεκαετία έχει μειωθεί κατά 10-15% σε σχέση με την προηγούμενη (ESFA, 2010). Στις Ηνωμένες πολιτείες οι προσλήψεις διαιτητικών ινών είναι επίσης χαμηλότερες από τις προτεινόμενες με ένα μέσο όρο της τάξης των 14 με 15 γραμμαρίων την ημέρα. Οι νέοι ενήλικες και οι γυναίκες βρέθηκε ότι καταναλώνουν κατά μέσο όρο λιγότερες φυτικές ίνες σε ημερήσια βάση. Σε πρόσφατη μελέτη αξιολογήθηκε η γνώση των ενηλίκων για τις φυτικές ίνες και βρέθηκε ότι τα άτομα που είχαν προσλήψεις μικρότερες από 20 γραμμάρια την ημέρα θεωρούσαν ότι αυτή η ποσότητα ήταν «σωστή» αλλά και αρκετή. Επίσης τα 31

32 άτομα αυτά είχαν και κατά μέσο όρο υψηλότερο σωματικό βάρος και δείκτη μάζας σώματος (Marlett et al., 2002). Μια πρόσφατη ανασκοπική μελέτη σε ενήλικες, βρέθηκε ότι η πρόσληψη διαιτητικών ινών ανέρχονταν σε 16.7 γραμμάρια ημερησίως για τους άνδρες και σε 15.6 γραμμάρια στις γυναίκες. Λαμβάνοντας υπόψιν τη σύσταση του Ινστιτούτου Ιατρικής (Institute of Medicine, IOM) των Ηνωμένων Πολιτειών για πρόσληψη 14 γραμμαρίων φυτικών ινών ανά 1000 θερμίδες που καταναλώνονται προκύπτουν προσλήψεις αναφοράς της τάξεις των 36 γραμμαρίων για τους άνδρες και 28 γραμμαρίων για τις γυναίκες. Η μέση πρόσληψη υπολείπεται περίπου κατά 50% στους ενήλικες. Ιδιαίτερα την τελευταία δεκαετία παρατηρείται μια σημαντική μείωση στην πρόσληψη ινών τόσο στους Καυκάσιους όσο και στους Αφροαμερικάνους (Anderson et al., 2009). Από την μελέτη EPIC στην Ευρώπη σε δείγμα ενηλίκων βρέθηκε ότι το 5.9% των ανδρών και το 16.3% των γυναικών κατανάλωναν κατά μέσο όρο λιγότερο από 140 γραμμάρια υδατανθράκων καθημερινά. Η χαμηλή πρόσληψη υδατανθράκων σχετιζόταν με χαμηλή επίσης πρόσληψη ινών, και αυξημένη αντίστοιχα λιπών (Trichopoulou et al., 2007). Στην Ελλάδα δεν υπάρχουν πολλές μελέτες σε ευρεία δείγματα που να έχουν αξιολογήσει την πρόσληψη διαιτητικών ινών. Οι Moschandreas & Kafatos (1998) αξιολόγησαν τη διαιτητική πρόσληψη 470 ενηλίκων στην Ελλάδα και συγκεκριμένα στην Κρήτη, και βρήκαν ότι η μέση πρόσληψη ανέρχονταν σε 18.2 γραμμάρια με εύρος από 6.9 έως 31 γραμμάρια ημερησίως. Περισσότερες φυτικές ίνες κατανάλωναν κατά μέσο όρο τα άτομα ηλικίας ετών, ενώ οι νεαροί ενήλικες (<30 ετών) και τα ηλικιωμένα άτομα εμφάνισαν τις χαμηλότερες προσλήψεις αντίστοιχα. Οι μελέτες της τελευταίας δεκαετίας αποδεικνύουν τη σχέση μεταξύ της μειωμένης πρόσληψης φυτικών ινών και της εμφάνισης πολλών παθολογικών καταστάσεων όπως η δυσκοιλιότητα, ο καρκίνος παχέος εντέρου και μαστού, η παχυσαρκία, και οι καρδιαγγειακές νόσοι (Anderson et al., 2009). 32

33 Η μείωση της πρόσληψης φυτικών ινών από τον γενικό πληθυσμό και η γνώση σχετικά με τον κίνδυνο εμφάνισης προβλημάτων υγείας από αυτή τη μειωμένη πρόσληψη έχει δημιουργήσει την ανάγκη εκτίμησης και αξιολόγησης της διαιτητικής πρόσληψης φυτικών ινών. 33

34 Κεφάλαιο 3 Ερευνητικό μέρος 3.1 Σκοπός Σκοπός της παρούσας μελέτης ήταν η εκτίμηση της διαιτητικής πρόσληψης φυτικών ινών σε δείγμα υγιών ενηλίκων μέσω συμπλήρωσης τριήμερης αναμνηστικής καταγραφής τροφίμων. Επίσης επιμέρους στόχοι ήταν η αξιολόγηση των διαφορών στην πρόσληψη φυτικών ινών ανάλογα με το φύλο, την ηλικιακή ομάδα όπως και η συσχέτιση μεταξύ σωματικού βάρους και πρόσληψης φυτικών ινών. Επιπλέον μελετήθηκαν οι παράγοντες εκείνοι που σχετίζονται με υψηλότερη ή χαμηλότερη αντίστοιχα πρόσληψη διαιτητικών ινών. 3.2 Δείγμα Μελετήθηκαν 100 ενήλικα άτομα, 47 άνδρες και 53 γυναίκες, ηλικίας από 25 έως 65 ετών. Η πρόσληψη φυτικών ινών αξιολογήθηκε ανάλογα με το φύλο και ανάλογα με την ηλικιακή ομάδα. Από τα διαθέσιμα βιβλιογραφικά δεδομένα προκύπτει ότι οι γυναίκες εμφανίζουν μικρότερες προσλήψεις φυτικών ινών. Επίσης οι νεαροί ενήλικες και τα άτομα ηλικίας πάνω από 60 ετών, προκύπτει από μελέτες ότι καταναλώνουν λιγότερες φυτικές ίνες. Για το λόγο αυτό αξιοποιήθηκαν ανάλογα στην ανάλυση οι μεταβλητές φύλο και ηλικιακή ομάδα. 3.3 Μεθοδολογία Ανθρωπομετρία Σε όλους τους ασθενείς μετρήθηκε το βάρος και το ύψος, και υπολογίστηκε ο Δείκτης Μάζας Σώματος, μέσω του οποίου πραγματοποιήθηκε κατάταξη παχυσαρκίας. Η ύπαρξη ή όχι σωματικού υπέρβαρου και παχυσαρκίας και ο ΔΜΣ συσχετίστηκε με την πρόσληψη των φυτικών ινών, καθώς από την 34

35 διαθέσιμη βιβλιογραφία προκύπτει ότι τα άτομα με αυξημένο βάρος καταναλώνουν λιγότερες φυτικές ίνες Διατροφική αξιολόγηση Για την διατροφική αξιολόγηση των συμμετεχόντων της μελέτης εφαρμόστηκε αρχικά ένα διατροφικό ιστορικό μέσω συνέντευξης με τον εξεταστή. Στο ερωτηματολόγιο εμπεριέχονταν ερωτήσεις των παρακάτω κατηγοριών: Γενικά και δημογραφικά χαρακτηριστικά: φύλο, ηλικία, οικογενειακή κατάσταση, εισόδημα, και μορφωτικό επίπεδο. Συνήθειες όπως κάπνισμα και κατανάλωση αλκοόλ Συνήθειες που αφορούν στη φυσική δραστηριότητα Ύπαρξη δυσκοιλιότητας Υποθερμιδική δίαιτα και λήψη συμπληρωμάτων διατροφής Διατροφικά δεδομένα και συγκεκριμένα συχνότητα κατανάλωσης τροφίμων πλούσιων σε διαιτητικές ίνες (φρούτα, λαχανικά, δημητριακά ολικής άλεσης, όσπρια) και κατανάλωση νερού. Η διαιτητική αξιολόγηση της πρόσληψης φυτικών ινών πραγματοποιήθηκε μέσω τριήμερης αναμνηστικής καταγραφής. Επιλέχθηκαν τρείς ημέρες, δύο καθημερινές ημέρες και μια από το σαββατοκύριακο, ώστε η καταγραφή να είναι πιο αντιπροσωπευτική. Όλα τα δεδομένα αναλύθηκαν με το λογισμικό Food Processor v.7.4. Οι συμμετέχοντες θα χωριστούν σε κατηγορίες ανάλογα με το εάν καλύπτουν την ημερήσια σύσταση για την πρόσληψη των φυτικών ινών. 3.4 Στατιστική ανάλυση Η στατιστική ανάλυση και η κατασκευή των πινάκων και των διαγραμμάτων πραγματοποιήθηκαν με το στατιστικό λογισμικό SPSS v

36 Οι μεταβλητές της μελέτης θα αξιολογηθούν ανάλογα με το φύλο, την ηλικιακή ομάδα, την ύπαρξη ή όχι δυσκοιλιότητας, τις κατηγορίες σωματικού βάρους όπως προκύπτουν από τον ΔΜΣ, την φυσική δραστηριότητα και την κάλυψη σε φυτικές ίνες από τη δίαιτα. 36

37 Κεφάλαιο 4 Αποτελέσματα Πίνακας 4.1 Χαρακτηριστικά δείγματος και απαντήσεις συμμετεχόντων στο ερωτηματολόγιο Φύλο Άνδρες 47 47,0% Γυναίκες 53 53,0% Ν % Μ.Ο. Τ.Α Ηλικία 41,46 13,56 Ύψος 1,72,09 Βάρος 79,46 18,18 ΒΜΙ 26,75 4,94 Κατάταξη σύμφωνα με τον ΒΜΙ Χαμηλού σωματικού βάρος 2 2,0% Φυσιολογικό βάρος 38 38,0% Υπέρβαροι 38 38,0% Παχύσαρκοι 22 22,0% Αριθμός ατόμων με τα οποία διαμένετε 1, ,0% 2, ,0% > ,0% Μένω μόνος/η 13 13,0% Εισόδημα <5000 ευρώ 11 11,1% ευρώ 14 14,1% ευρώ 34 34,3% >20000 ευρώ 40 40,4% Μορφωτικό επίπεδο Δημοτικό 3 3,0% Γυμνάσιο 8 8,0% Λύκειο 48 48,0% ΑΕΙ/ΤΕΙ 35 35,0% Μεταπτυχιακό 6 6,0% 37

38 Καπνίζετε; Ναι 40 40,0% Όχι 60 60,0% Αν ναι πόσα τσιγάρα την ημέρα; 14,27 7,46 Καταναλώνετε αλκοόλ; Ναι 57 57,0% Αριθμός ποτών/εβδομάδα Όχι 43 43,0% ,8% ,1% ,5% 4 4 7,0% 5 2 3,5% Λαμβάνετε συμπληρώματα διατροφής; Ναι 18 18% Όχι 82 82% Είδος συμπληρώματος Βιταμίνες 12 66,7% Βότανα-Φυτικά συμπληρώματα 3 16,7% Μέταλλα-Ιχνοστοιχεία 2 11,1% Συμπληρώματα πρωτεΐνης 1 5,6% Έχετε δυσκοιλιότητα; Ναι 19 19,0% Όχι 81 81,0% Πόσες φορές την εβδομάδα πηγαίνετε τουαλέτα; 3 1 Πόσες φορές την εβδομάδα υποφέρετε από κοιλιακό/εντερικό άλγος; 2 1 Λαμβάνετε υπακτικά για τη δυσκοιλιότητα; Ναι 6 31,6% Όχι 13 68,4% Ακολουθείτε υποθερμιδική δίαιτα; Ναι 19 19,0% 38

39 Όχι 81 81,0% Γυμνάζεστε; Ναι 42 42,0% Όχι 58 58,0% Αν ναι πόσες φορές την εβδομάδα; 2,64 1,30 Καταναλώνετε 2 φρούτα την ημέρα; Ναι 52 52,0% Όχι 48 48,0% Καταναλώνετε τουλάχιστον 2 μερίδες λαχανικών την ημέρα; Ναι 49 49,0% Όχι 51 51,0% Καταναλώνετε τρόφιμα ολικής άλεσης; Ναι 71 71,0% Όχι 29 29,0% Πόσες φορές την εβδομάδα καταναλώνετε τρόφιμα ολικής άλεσης; 6,92 4,06 Καταναλώνετε όσπρια κάθε εβδομάδα; Ναι 87 87,9% Όχι 12 12,1% Πόσα ποτήρια νερό πίνετε την ημέρα; 5,56 2,72 Θερμίδες (Kcal) 2232,41 548,16 Υδατάνθρακες (γρ) 292,12 68,96 Πρωτεϊνες (γρ) 80,15 23,97 Λίπη (γρ) 82,62 23,81 Φυτικές ίνες (γρ) 15,96 5,72 Ημερήσια πρόσληψη φυτικών ινών σύμφωνα με τις συστάσεις της EURODIET >25 γρ 12 12,0% <25 γρ 88 88,0% 39

40 % Κάλυψη αναγκών σε φυτικές ίνες σύμφωνα με τις συστάσεις του ΙΟΜ 52,80 19,34 Γραμμάρια φυτικών ινών/1000 θερμίδες 7,62 3,55 Το δείγμα της μελέτης αποτελούνταν από 47 άνδρες και 53 γυναίκες, ηλικίας ετών (μέσος όρος ηλικίας 41,46 έτη). Οι συμμετέχοντες στην πλειοψηφία τους είναι απόφοιτοι λυκείου (48%) ή πανεπιστημίου/τει (35%), με ετήσιο εισόδημα μεγαλύτερο από ευρώ (40%) και διαμένουν με τουλάχιστον 2 άτομα (35%). Αναφορικά με τις συνήθειες που καταγράφηκαν το 40% είναι καπνιστές (μέσος όρος κατανάλωσης τσιγάρων καθημερινά = 14,26) και το 57% καταναλώνει αλκοόλ περίπου 1-2 ποτά την εβδομάδα. Ένα μικρό ποσοστό των συμμετεχόντων (18%) λαμβάνει συμπληρώματα διατροφής, κυρίως βιταμίνες. Το 42% των συμμετεχόντων δήλωσε ότι γυμνάζεται 2-3 φορές την εβδομάδα. Επίσης κατά τη διεξαγωγή της μελέτης 19 άτομα ακολουθούσαν υποθερμιδική δίαιτα. Σχεδόν ένα στα πέντε άτομα της μελέτης (19%) υπέφερε από δυσκοιλιότητα, ενώ το 31.6% καταφεύγει σε υπακτικά σκευάσματα για να την αντιμετωπίσει, καθώς τα γαστρεντερικά ενοχλήματα συμβαίνουν 2-3 φορές την εβδομάδα. Η αξιολόγηση της εφαρμογής των διαιτητικών συστάσεων για τα τρόφιμα με υψηλή περιεκτικότητα σε φυτικές ίνες, έδειξε ότι το 52% καταναλώνει καθημερινά δύο φρούτα, το 49% τουλάχιστον δύο μερίδες ωμών ή μαγειρεμένων λαχανικών. Το 71% δήλωσε ότι καταναλώνει τρόφιμα ολικής άλεσης κάθε εβδομάδα, ενώ το αντίστοιχο ποσοστό για την κατανάλωση οσπρίων ήταν 87,9%. Επίσης υψηλή ήταν και η κατανάλωση υγρών, κατά μέσο όρο 5-6 ποτήρια την ημέρα. Η ανάλυση της τριήμερης διαιτητικής καταγραφής έδειξε μέση θερμιδική πρόσληψη ίση με 2232 θερμίδες και αναλογία μακροθρεπτικών: 52% υδατάνθρακες, 14% πρωτεΐνη και 34% λίπος. 40

41 Η μέση πρόσληψη φυτικών ινών ήταν περίπου 16 γραμμάρια ημερησίως. Η αντιστοιχία στη δίαιτα βρέθηκε να είναι 7,62 γραμμάρια φυτικών ινών ανά 1000 θερμίδες που καταναλώνονται. Με βάση την σύσταση της EURODIET για την Ευρώπη μόλις το 12% των συμμετεχόντων κάλυπταν τα 25 γραμμάρια φυτικών ινών που απαιτούνται ημερησίως. Η κάλυψη των ημερήσιων αναγκών σύμφωνα με τις Αμερικάνικες συστάσεις (25 γραμμάρια για τις γυναίκες και 38 γραμμάρια για τους άνδρες) ήταν 52,80% για το σύνολο του δείγματος. 41

42 Πίνακας 4.2 Διατροφικά χαρακτηριστικά ανάλογα με το φύλο Άνδρες Φύλο Γυναίκες Ν % Μ.Ο. Τ.Α Ν % Μ.Ο. Τ.Α Λαμβάνετε_συμπληρώματα_διατροφής Ναι 4 8,5% 14 26,4% Όχι 43 91,5% 39 73,6% Είδος_συμπληρώματος Βιταμίνες 1 25,0% 11 78,6% Βότανα-Φυτικά συμπληρώματα Καταναλώνετε_τουλάχιστον_2_φρούτα_την_ Ημέρα Καταναλώνετε_τουλάχιστον_2_με_3_μερίδες_ λαχανικών_την_ημέρα 2 50,0% 1 7,1% Μέταλλα-Ιχνοστοιχεία 0,0% 2 14,3% Συμπληρώματα πρωτεϊνης 1 25,0% 0,0% Ναι 24 51,1% 28 52,8% Όχι 23 48,9% 25 47,2% Ναι 22 46,8% 27 50,9% Όχι 25 53,2% 26 49,1% Καταναλώνετε_τρόφιμα_ολικής_άλεσης Ναι 24 51,1% 47 88,7% Όχι 23 48,9% 6 11,3% Πόσες_φορές_την_εβδομάδα 7,38 4,24 6,68 4,00 Καταναλώνετε_όσπρια_κάθε_εβδομάδα Ναι 39 83,0% 48 92,3% Όχι 8 17,0% 4 7,7% 42

43 Πόσα_ποτήρια_νερό_πίνετε_την_ημέρα 5,80 2,71 5,35 2,74 Θερμίδες_Kcal 2522,62 498, ,06 456,54 Υδατάνθρακες_γρ 329,53 64,18 258,95 55,00 Πρωτεϊνες_γρ 89,74 21,60 71,65 22,91 Λίπη_γρ 94,31 23,57 72,26 18,85 Φυτικές_ίνες_γρ 17,19 6,52 14,88 4,70 Πρόσληψη_φυτικών_ινών_σύμφωνα_με_τη_ EURODIET Κάλυψη_αναγκών_σε_φυτικές_ίνες_σύμφωνα_με_τον_ ΙΟΜ >25 γρ 8 17,0% 4 7,5% <25 γρ 39 83,0% 49 92,5% 45,23 17,16 59,52 18,81 γρ_φυτικών_ίνών_ανά_1000_θερμίδες 7,14 3,28 8,05 3,76 43

44 Οι γυναίκες του δείγματος λαμβάνουν σε μεγαλύτερο βαθμό συμπληρώματα διατροφής (p=0.017), καταναλώνουν περισσότερο τρόφιμα ολικής άλεσης (p<0.001), και η μέση πρόσληψη φυτικών ινών ανά 1000 θερμίδες ενεργειακής πρόσληψης είναι μεγαλύτερη από την αντίστοιχη των ανδρών (p<0.001). Οι άνδρες εμφάνισαν κατά μέσο όρο υψηλότερη θερμιδική και θρεπτική πρόσληψη υδατανθράκων, πρωτεϊνών και λιπών (p<0.001) όπως και κατανάλωση φυτικών ινών σε γραμμάρια σε σχέση με τις γυναίκες (p=0.048). 44

45 Πίνακας 4.3 Διατροφικά χαρακτηριστικά ανάλογα με την ηλικιακή ομάδα Ηλικιακή_ομάδα ετών ετών Ν % Μ.Ο. Τ.Α Ν % Μ.Ο. Τ.Α Λαμβάνετε_συμπληρώματα_ Διατροφής Ναι 7 20,0% 5 16,1% Όχι 28 80,0% 26 83,9% Είδος_ Βιταμίνες 5 71,4% 4 80,0% συμπληρώματος Βότανα-Φυτικά συμπληρώματα 0,0% 1 20,0% Μέταλλα-Ιχνοστοιχεία 1 14,3% 0,0% Συμπληρώματα πρωτεϊνης 1 14,3% 0,0% Καταναλώνετε_τουλάχιστον_2_ φρούτα_την_ημέρα Ναι 19 54,3% 10 32,3% Όχι 16 45,7% 21 67,7% 45

46 Καταναλώνετε_τουλάχιστον_2_με_ 3_μερίδες_λαχανικών_την_ημέρα Καταναλώνετε_τρόφιμα_ολικής_ Άλεσης Ναι 18 51,4% 17 54,8% Όχι 17 48,6% 14 45,2% Ναι 27 77,1% 20 64,5% Όχι 8 22,9% 11 35,5% Πόσες_φορές_την_εβδομάδα 6,74 3,68 6,30 2,92 Καταναλώνετε_όσπρια_κάθε_ Εβδομάδα Ναι 30 85,7% 25 80,6% Όχι 5 14,3% 6 19,4% Πόσα_ποτήρια_νερό_πίνετε_την_ημέρα 5,94 2,94 5,13 2,98 Θερμίδες_Kcal 2286,16 665, ,71 466,50 Υδατάνθρακες_γρ 299,83 78,31 283,83 62,95 Πρωτεϊνες_γρ 82,10 28,11 75,80 17,48 Λίπη_γρ 84,49 29,68 80,14 20,18 Φυτικές_ίνες_γρ 17,94 6,37 14,10 4,31 46

47 Πρόσληψη_φυτικών_ινών_ σύμφωνα_με_τη_eurodiet >25 γρ 7 20,0% 1 3,2% <25 γρ 28 80,0% 30 96,8% Κάλυψη_αναγκών_σε_φυτικές_ίνες_σύμφωνα _με_τον_ιομ 56,96 19,53 49,08 15,93 γρ_φυτικών_ινών_ανά_1000_θερμίδες 8,64 4,42 6,82 2,65 Ηλικιακή_ομάδα ετών Ν % Μ.Ο. Τ.Α Λαμβάνετε_συμπληρώματα_ Διατροφής Ναι 6 17,6% Όχι 28 82,4% Είδος Βιταμίνες 3 50,0% 47

48 Βότανα-Φυτικά συμπληρώματα 2 33,3% Μέταλλα-Ιχνοστοιχεία 1 16,7% Συμπληρώματα πρωτεϊνης 0,0% Καταναλώνετε_τουλάχιστον_2_ φρούτα_την_ημέρα Καταναλώνετε_τουλάχιστον_2_με_ 3_μερίδες_λαχανικών_την_ημέρα Καταναλώνετε_τρόφιμα_ολικής_ Άλεσης Ναι 23 67,6% Όχι 11 32,4% Ναι 14 41,2% Όχι 20 58,8% Ναι 24 70,6% Όχι 10 29,4% Πόσες_φορές_την_εβδομάδα 7,62 5,20 Καταναλώνετε_όσπρια_κάθε_ Εβδομάδα Ναι 32 97,0% Όχι 1 3,0% Πόσα_ποτήρια_νερό_πίνετε_την_ημέρα 5,55 2,22 48

49 Θερμίδες_Kcal 2243,36 489,39 Υδατάνθρακες_γρ 291,76 64,95 Πρωτεϊνες_γρ 82,12 24,63 Λίπη_γρ 82,97 20,34 Φυτικές_ίνες_γρ 15,63 5,65 Πρόσληψη_φυτικών_ινών_ σύμφωνα_με_τη_eurodiet >25 γρ 4 11,8% <25 γρ 30 88,2% Κάλυψη_αναγκών_σε_φυτικές_ίνες_σύμφωνα _με_τον_ιομ 51,92 21,58 γρ_φυτικών_ινών_ανά_1000_θερμίδες 7,30 3,09 49

50 Οι ενήλικες της ηλικιακής ομάδας ετών κατανάλωναν κατά μέσο όρο περισσότερες φυτικές ίνες σε γραμμάρια ημερησίως (p=0.021). 50

51 Πίνακας 4.4 Διατροφικά χαρακτηριστικά ανάλογα με την ύπαρξη ή όχι δυσκοιλιότητας Ναι Έχετε_δυσκοιλιότητα Όχι Ν % Μ.Ο. Τ.Α Ν % Μ.Ο. Τ.Α Λαμβάνετε_συμπληρώματα_διατροφής Ναι 7 36,8% 11 13,6% Όχι 12 63,2% 70 86,4% Είδος_συμπληρώματος Βιταμίνες 4 57,1% 8 72,7% Καταναλώνετε_τουλάχιστον_2_φρούτα_την_ Ημέρα Καταναλώνετε_τουλάχιστον_2_με_3_μερίδες_ λαχανικών_την_ημέρα Βότανα-Φυτικά συμπληρώματα 2 28,6% 1 9,1% Μέταλλα-Ιιχνοστοιχεία 1 14,3% 1 9,1% Συμπληρώματα πρωτεϊνης 0,0% 1 9,1% Ναι 9 47,4% 43 53,1% Όχι 10 52,6% 38 46,9% Ναι 6 31,6% 43 53,1% Όχι 13 68,4% 38 46,9% Καταναλώνετε_τρόφιμα_ολικής_άλεσης Ναι 13 68,4% 58 71,6% Όχι 6 31,6% 23 28,4% Πόσες_φορές_την_εβδομάδα 6,54 5,58 7,00 3,70 Καταναλώνετε_όσπρια_κάθε_εβδομάδα Ναι 13 72,2% 74 91,4% Όχι 5 27,8% 7 8,6% Πόσα_ποτήρια_νερό_πίνετε_την_ημέρα 5,00 2,43 5,70 2,79 51

52 Θερμίδες_Kcal 2066,09 448, ,42 564,37 Υδατάνθρακες_γρ 266,92 64,56 298,03 69,00 Πρωτεϊνες_γρ 70,79 19,03 82,35 24,58 Λίπη_γρ 79,73 18,35 83,30 24,97 Φυτικές_ίνες_γρ 11,67 2,92 16,97 5,76 Πρόσληψη_φυτικών_ινών_σύμφωνα_με_τη_ EURODIET Κάλυψη_αναγκών_σε_φυτικές_ίνες_σύμφωνα_με_τον_ ΙΟΜ >25 γρ 0,0% 12 14,8% <25 γρ ,0% 69 85,2% 42,77 14,19 55,16 19,69 γρ_φυτικών_ίνών_ανά_1000_θερμίδες 5,87 1,81 8,03 3,74 52

53 Τα άτομα που δεν υπέφεραν από δυσκοιλιότητα κατανάλωναν κατά μέσο όρο περισσότερες ίνες σε γραμμάρια ημερησίως (p<0.001), είχαν υψηλότερη κάλυψη % σύμφωνα με τις Αμερικάνικες συστάσεις (ΙΟΜ) (p=0.001) και κάλυπταν σε μεγαλύτερο ποσοστό τις ανάγκες τους σε φυτικές ίνες σύμφωνα με τις Ευρωπαϊκές συστάσεις (EURODIET) (p=0.011). 53

54 Πίνακας 4.5 Διατροφικά χαρακτηριστικά ανάλογα με τον ΔΜΣ Χαμηλού σωματικού βάρους Φυσιολογικό βάρος % Μ.Ο. Τ.Α % Μ.Ο. Τ.Α Λαμβάνετε_συμπληρώματα_διατροφής Ναι,0% 31,6% Όχι 100,0% 68,4% Είδος_συμπληρώματος Βιταμίνες,0% 66,7% Βότανα-Φυτικά συμπληρώματα,0% 25,0% Μέταλλα-Ιχνοστοιχεία,0%,0% Συμπληρώματα πρωτεΐνης,0% 8,3% Καταναλώνετε_τουλάχιστον_2_φρούτα_την_ημέρα Ναι 50,0% 63,2% Καταναλώνετε_τουλάχιστον_2_με_3_μερίδες_λαχανικών_την_ Ημέρα Όχι 50,0% 36,8% Ναι 50,0% 60,5% Όχι 50,0% 39,5% Καταναλώνετε_τρόφιμα_ολικής_άλεσης Ναι 100,0% 86,8% Όχι,0% 13,2% Πόσες_φορές_την_εβδομάδα 2,50,71 6,73 3,19 Καταναλώνετε_όσπρια_κάθε_εβδομάδα Ναι 100,0% 89,5% Όχι,0% 10,5% Πόσα_ποτήρια_νερό_πίνετε_την_ημέρα 6,50 4,95 5,59 3,02 54

55 Θερμίδες_Kcal 1555,67 106, ,11 387,28 Υδατάνθρακες_γρ 210,71 17,35 264,55 50,09 Πρωτεϊνες_γρ 49,47 10,67 72,25 19,66 Λίπη_γρ 57,22,67 73,01 15,04 Φυτικές_ίνες_γρ 13,12 8,41 17,98 6,69 Πρόσληψη_φυτικών_ινών_σύμφωνα_με_τη_EURODIET >25 γρ,0% 26,3% <25 γρ 100,0% 73,7% Κάλυψη_αναγκών_σε_φυτικές_ίνες_σύμφωνα_με_τον_ΙΟΜ 52,47 33,66 61,40 22,02 γρ_φυτικών_ινών_ανά_1000_θερμίδες 8,27 4,84 9,33 4,15 Υπέρβαροι Παχύσαρκοι % Μ.Ο. Τ.Α % Μ.Ο. Τ.Α Λαμβάνετε_συμπληρώματα_διατροφής Ναι 10,5% 9,1% Όχι 89,5% 90,9% Είδος_συμπληρώματος Βιταμίνες 50,0% 100,0% Βότανα-Φυτικά συμπληρώματα,0%,0% Μέταλλα-Ιχνοστοιχεία 50,0%,0% Συμπληρώματα πρωτεϊνης,0%,0% 55

56 Καταναλώνετε_τουλάχιστον_2_φρούτα_την_ημέρα Ναι 50,0% 36,4% Καταναλώνετε_τουλάχιστον_2_με_3_μερίδες_λαχανικών_την_ Ημέρα Όχι 50,0% 63,6% Ναι 52,6% 22,7% Όχι 47,4% 77,3% Καταναλώνετε_τρόφιμα_ολικής_άλεσης Ναι 63,2% 54,5% Όχι 36,8% 45,5% Πόσες_φορές_την_εβδομάδα 7,54 4,37 6,92 5,55 Καταναλώνετε_όσπρια_κάθε_εβδομάδα Ναι 84,2% 90,5% Όχι 15,8% 9,5% Πόσα_ποτήρια_νερό_πίνετε_την_ημέρα 5,45 2,51 5,62 2,56 Θερμίδες_Kcal 2374,75 391, ,41 812,82 Υδατάνθρακες_γρ 310,69 49,16 315,09 102,68 Πρωτεϊνες_γρ 86,69 22,05 85,29 29,31 Λίπη_γρ 87,27 16,81 93,52 37,21 Φυτικές_ίνες_γρ 15,36 5,20 13,78 3,23 Πρόσληψη_φυτικών_ινών_σύμφωνα_με_τη_EURODIET >25 γρ 5,3%,0% <25 γρ 94,7% 100,0% Κάλυψη_αναγκών_σε_φυτικές_ίνες_σύμφωνα_με_τον_ΙΟΜ 100,0% 48,57 16,14 100,0% 45,29 13,04 γρ_φυτικών_ινών_ανά_1000_θερμίδες 100,0% 6,66 2,53 100,0% 6,26 2,77 56

57 Τα υπέρβαρα και παχύσαρκα άτομα κατανάλωναν κατά μέσο όρο περισσότερες θερμίδες (p=0.001), γραμμάρια υδατανθράκων (p=0.002), πρωτεϊνών (p=0.009) και λιπών (p=0.002) σε σχέση με τους ελλειποβαρείς και τα άτομα φυσιολογικού βάρους, αλλά και λιγότερα γραμμάρια φυτικών ινών συνολικά (p=0.022) (Γράφημα 4.1) και ανά 1000 θερμίδες ενεργειακής πρόσληψης (p=0.004). Γράφημα 4.1 Πρόσληψη φυτικών ινών ανάλογα με τον ΔΜΣ Επίσης και η κάλυψη των συνιστώμενων προσλήψεων σε φυτικές ίνες κατά ΙΟΜ (p=0.001) και κατά EURODIET (p=0.005) ήταν ανεπαρκής σε μεγαλύτερο βαθμό στους υπέρβαρους και παχύσαρκους συμμετέχοντες της μελέτης (Γράφημα 4.2, Γράφημα 4.3). 57

58 Γράφημα 4.1 Κάλυψη αναγκών σε φυτικές ίνες κατά ΙΟΜ ανάλογα με τον ΔΜΣ 58

59 Γράφημα 4.1 Κάλυψη αναγκών σε φυτικές ίνες κατά EURODIET ανάλογα με τον ΔΜΣ 59

60 Πίνακας 4.6 Διατροφικά χαρακτηριστικά ανάλογα με την φυσική δραστηριότητα Ναι Γυμνάζεστε Όχι Ν % Μ.Ο. Τ.Α Ν % Μ.Ο. Τ.Α Λαμβάνετε_συμπληρώματα_διατροφής Ναι 10 23,8% 8 13,8% Όχι 32 76,2% 50 86,2% Είδος_συμπληρώματος Βιταμίνες 6 60,0% 6 75,0% Καταναλώνετε_τουλάχιστον_2_φρούτα_την_ Ημέρα Καταναλώνετε_τουλάχιστον_2_με_3_μερίδες_ λαχανικών_την_ημέρα Βότανα-Φυτικά συμπληρώματα 2 20,0% 1 12,5% Μέταλλα-Ιιχνοστοιχεία 1 10,0% 1 12,5% Συμπληρώματα πρωτεϊνης 1 10,0% 0,0% Ναι 29 69,0% 23 39,7% Όχι 13 31,0% 35 60,3% Ναι 22 52,4% 27 46,6% Όχι 20 47,6% 31 53,4% Καταναλώνετε_τρόφιμα_ολικής_άλεσης Ναι 35 83,3% 36 62,1% Όχι 7 16,7% 22 37,9% Πόσες_φορές_την_εβδομάδα 7,86 3,96 6,00 4,00 Καταναλώνετε_όσπρια_κάθε_εβδομάδα Ναι 38 90,5% 49 86,0% Όχι 4 9,5% 8 14,0% Πόσα_ποτήρια_νερό_πίνετε_την_ημέρα 6,34 3,03 5,00 2,35 60

61 Θερμίδες_Kcal 2143,21 457, ,01 601,11 Υδατάνθρακες_γρ 283,02 54,71 298,72 77,47 Πρωτεϊνες_γρ 77,50 23,92 82,07 24,04 Λίπη_γρ 78,06 19,31 85,93 26,27 Φυτικές_ίνες_γρ 18,24 6,78 14,32 4,14 Πρόσληψη_φυτικών_ινών_σύμφωνα_με_τη_ EURODIET Κάλυψη_αναγκών_σε_φυτικές_ίνες_σύμφωνα_με_τον_Ι ΟΜ >25 γρ 10 23,8% 2 3,4% <25 γρ 32 76,2% 56 96,6% 59,84 21,75 47,71 15,69 γρ_φυτικών_ινών_ανά_1000_θερμίδες 9,01 4,24 6,61 2,55 61

62 Οι συμμετέχοντες που γυμνάζονται προσλαμβάνουν κατά μέσο όρο περισσότερα γραμμάρια φυτικών ινών (p=0.001), καταναλώνουν περισσότερο νερό (p=0.015), τουλάχιστον 2 φρούτα την ημέρα (p=0.003) και τρόφιμα ολικής σε εβδομαδιαία βάση (p=0.016). Και σε επίπεδο συστάσεων, προκύπτει ότι τα άτομα που γυμνάζονται εμφανίζουν υψηλότερο λόγο γραμμαρίων φυτικών ινών ανά 1000 θερμίδες ενεργειακής πρόσληψης (p=0.002), υψηλότερη κάλυψη φυτικών ινών κατά ΙΟΜ (p=0.003) και υψηλότερη κάλυψη σύμφωνα με την EURODIET (p=0.003). 62

63 Πίνακας 4.7 Χαρακτηριστικά ανάλογα με την ημερήσια συνιστώμενη πρόσληψη φυτικών ινών Πρόσληψη_φυτικών_ινών_σύμφωνα_με_τη_EURODIET >25 γρ <25 γρ Ν % Μ.Ο. Τ.Α Ν % Μ.Ο. Τ.Α Ηλικία 35,67 16,90 42,25 12,96 ΒΜΙ (kg/m 2 ) 23,64 1,89 27,18 5,08 Καπνίζετε Ναι 3 25,0% 37 42,0% Όχι 9 75,0% 51 58,0% Αν_ναι_πόσα_τσιγάρα_την_ημέρα 8,00 1,73 14,78 7,52 Καταναλώνετε_ αλκοόλ Αριθμός_ποτών_ εβδομάδα Ναι 6 50,0% 51 58,0% Όχι 6 50,0% 37 42,0% ,3% 15 29,4% ,0% 21 41,2% ,7% 9 17,6% 4 0,0% 4 7,8% 5 0,0% 2 3,9% Λαμβάνετε_συμπληρώματα_διατροφής Ναι 3 25,0% 15 17,0% Όχι 9 75,0% 73 83,0% Είδος_συμπληρώματος Βιταμίνες 1 33,3% 11 73,3% Βότανα-Φυτικά συμπληρώματα 1 33,3% 2 13,3% 63

64 Μέταλλα-Ιχνοστοιχεία 0,0% 2 13,3% Συμπληρώματα πρωτεϊνης 1 33,3% 0,0% Έχετε_δυσκοιλιότητα Ναι 0,0% 19 21,6% Όχι ,0% 69 78,4% Πόσες_φορές_την_εβδομάδα_πηγαίνετε_τουαλέτα Πόσες_φορές_την_εβδομάδα_υποφερετε_απο_κοιλιακό_ Άλγος Λαμβάνετε_υπακτικά_για_τη_δυσκοιλιότητα Ναι 0,0% 6 31,6% Όχι 0,0% 13 68,4% Ακολουθείτε_υποθερμιδική_δίαιτα Ναι 2 16,7% 17 19,3% Όχι 10 83,3% 71 80,7% Γυμνάζεστε Ναι 10 83,3% 32 36,4% Όχι 2 16,7% 56 63,6% Αν_ναι_πόσο_συχνά_την_εβδομάδα 3,30 1,34 2,44 1,24 Καταναλώνετε_τουλάχιστον_2_φρούτα_την_ Ημέρα Καταναλώνετε_τουλάχιστον_2_με_3_μερίδες_ λαχανικών_την_ημέρα Ναι ,0% 40 45,5% Όχι 0,0% 48 54,5% Ναι ,0% 37 42,0% Όχι 0,0% 51 58,0% Καταναλώνετε_τρόφιμα_ολικής_άλεσης Ναι ,0% 59 67,0% Όχι 0,0% 29 33,0% Πόσες_φορές_την_εβδομάδα 10,17 3,27 6,25 3,91 64

65 Καταναλώνετε_όσπρια_κάθε_εβδομάδα Ναι ,0% 75 86,2% Όχι 0,0% 12 13,8% Πόσα_ποτήρια_νερό_πίνετε_την_ημέρα 7,17 2,04 5,34 2,74 Θερμίδες_Kcal 2137,94 375, ,29 568,09 Υδατάνθρακες_γρ 288,07 49,42 292,68 71,42 Πρωτεϊνες_γρ 75,92 13,43 80,73 25,07 Λίπη_γρ 75,77 14,06 83,56 24,76 Φυτικές_ίνες_γρ 27,78 2,45 14,35 3,81 γρ_φυτικών_ινών_ανά_1000_θερμίδες 13,44 3,02 6,82 2,81 65

66 Τα άτομα της μελέτης τα οποία είχαν πρόσληψη ινών μεγαλύτερη από 25 γραμμάρια ημερησίως (σύσταση EURODIET) εμφάνισαν μικρότερο ΔΜΣ (p<0.001) (Γράφημα 4.4), γυμνάζονταν περισσότερο (p=0.002), δήλωσαν σε μεγαλύτερο ποσοστό ότι καταναλώνουν τουλάχιστον 2 φρούτα την ημέρα (p<0.001), τρόφιμα ολικής σε εβδομαδιαία βάση (p<0.001), τουλάχιστον 2 μερίδες λαχανικών ημερησίως (p<0.001) και όσπρια κάθε εβδομάδα (p<0.001). Επίσης κατανάλωναν κατά μέσο όρο περισσότερο νερό (p=0.029) και εμφάνισαν σε μικρότερο βαθμό δυσκοιλιότητα (p=0.001). Οι συμμετέχοντες με πρόσληψη ινών μεγαλύτερη από 25 γραμμάρια ημερησίως, όπως ήταν αναμενόμενο είχαν και συνολικά υψηλότερη πρόσληψη ινών καθημερινά (p=0.001) και υψηλότερο λόγω γραμμαρίων φυτικών ινών ανά 1000 θερμίδες ενεργειακής πρόσληψης (p=0.001). Γράφημα 4.4 Δείκτης Μάζας Σώματος ανάλογα με την κάλυψη πρόσληψης φυτικών ινών κατά EURODIET 66

(dietary fiber, nonnutritive fiber)

(dietary fiber, nonnutritive fiber) KΥΤΤΑΡΙΝΗ - ΦΥΤΙΚΕΣ ΙΝΕΣ Στα τρόφιμα, παράλληλα με τους υδατάνθρακες που πέπτονται στον ανθρώπινο οργανισμό (δηλαδή που υδρολύονται, απορροφώνται και μεταβολίζονται κατά τα γνωστά), υπάρχουν και υδατάνθρακες

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΕΣ. Τι είναι οι υδατάνθρακες;

ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΕΣ. Τι είναι οι υδατάνθρακες; ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΕΣ Τι είναι οι υδατάνθρακες; Οι υδατάνθρακες είναι τα νομίσματα ενέργειας του σώματός μας. Τα περισσότερα τρόφιμα που τρώμε καθημερινά αποτελούνται από υδατάνθρακες. Ο οργανισμός μας, σπα τους

Διαβάστε περισσότερα

Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή;

Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή; Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή; Στις αρχές της δεκαετίας του 1950 ξεκίνησε μία μεγάλη έρευνα, γνωστή ως η μελέτη των 7 χωρών, όπου μελετήθηκαν οι διατροφικές συνήθειες ανθρώπων από τις εξής

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΕΙΑ

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΕΙΑ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΕΙΑ ΕΦΗΒΕΙΑ- ΑΝΑΓΚΕΣ v Επιτάχυνση ρυθμού ανάπτυξης v Ωρίμανση και αύξηση ιστών v Αποκτά το 20% του ύψους και το 50% του βάρους του ενήλικα, ενώ οι μύες, ο όγκος του αίματος και γενικά

Διαβάστε περισσότερα

Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία.

Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία. Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία. Παχυσαρκία είναι η παθολογική αύξηση του βάρους του σώματος, που οφείλεται σε υπερβολική συσσώρευση λίπους στον οργανισμό. Παρατηρείται γενικά

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΠΥΡΑΜΙΔΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ

ΟΙ ΠΥΡΑΜΙΔΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΟΙ ΠΥΡΑΜΙΔΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ Ο σύγχρονος ΟΔΗΓΟΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ συμπεριλαμβάνει τα ακόλουθα στοιχεία: Ψωμιά, Δημητριακά, Ρύζι και Μακαρόνια (6 με 11 μερίδες): Οι υδατάνθρακες παίζουν βασικό ρόλο σε όλα τα διαιτολόγια.

Διαβάστε περισσότερα

Μέχρι σήµερα γνωρίζατε ότι η κατανάλωση ψωµιού είναι µία απολαυστική και θρεπτική συνήθεια. Από σήµερα η αγαπηµένη σας αυτή καθηµερινή συνήθεια µπορεί να παρέχει στον οργανισµό ακόµη περισσότερα θρεπτικά

Διαβάστε περισσότερα

Υψηλή κατανάλωση οσπρίων Υψηλή κατανάλωση δημητριακών Μέτρια κατανάλωση γάλακτος και γαλακτοκομικών. 57ο Γενικό Λύκειο Αθήνας

Υψηλή κατανάλωση οσπρίων Υψηλή κατανάλωση δημητριακών Μέτρια κατανάλωση γάλακτος και γαλακτοκομικών. 57ο Γενικό Λύκειο Αθήνας Υψηλή κατανάλωση οσπρίων Υψηλή κατανάλωση δημητριακών Μέτρια κατανάλωση γάλακτος και γαλακτοκομικών Υψηλή κατανάλωση οσπρίων. Χάρη στην υψηλή περιεκτικότητά τους σε πρωτεΐνες και φυσικά λόγω της χαμηλής

Διαβάστε περισσότερα

Αντιοξειδωτικά στην διατροφή μας

Αντιοξειδωτικά στην διατροφή μας Χάρις Μαραθεύτη Κλινική Διαιτολόγος Διατροφολόγος τηλ: 99-720235 email: harismaratheftis@hotmail.com Αντιοξειδωτικά στην διατροφή μας Τα τελευταία 50 χρόνια οι διατροφικές μας συνήθειες άλλαξαν δραστικά.

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Μαθητές: Σαγιόγλου Σάββας,Ορφανίδου Μαρία, Πλατής Βασίλης, Μπορμπόκη Αγγελική, Νουλίκα Μαρία, Τριανταφυλλίδης Ιωσήφ

ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Μαθητές: Σαγιόγλου Σάββας,Ορφανίδου Μαρία, Πλατής Βασίλης, Μπορμπόκη Αγγελική, Νουλίκα Μαρία, Τριανταφυλλίδης Ιωσήφ ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Μαθητές: Σαγιόγλου Σάββας,Ορφανίδου Μαρία, Πλατής Βασίλης, Μπορμπόκη Αγγελική, Νουλίκα Μαρία, Τριανταφυλλίδης Ιωσήφ Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Κ. Ελένη Κοκκίνου Σχολικό Έτος: 2012-2013

Διαβάστε περισσότερα

2. Ποιον θεωρείτε ιδανικότερο αριθμό γευμάτων στη διάρκεια της ημέρας; 3 (2 μεγάλα και 1 μικρό) 4 (2 μεγάλα και 2 μικρά) 5 (3 μεγάλα και 2 μικρά)

2. Ποιον θεωρείτε ιδανικότερο αριθμό γευμάτων στη διάρκεια της ημέρας; 3 (2 μεγάλα και 1 μικρό) 4 (2 μεγάλα και 2 μικρά) 5 (3 μεγάλα και 2 μικρά) 1. Ποιον θεωρείτε καλύτερο τρόπο, ώστε ένας αθλητής μειώσει το βάρος του; Να κάνει πιο έντονη προπόνηση Να κάνει περισσότερα μικρά γεύματα 2. Ποιον θεωρείτε ιδανικότερο αριθμό γευμάτων στη διάρκεια της

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΓΗ HACCP ΣΤΗΝ ΚΟΥΖΙΝΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΙΤΕΣ. Ελπίδα Παπαδοπούλου Διαιτολόγος, Ε. Α. Ν. Πειραιά «ΜΕΤΑΞΑ»

ΕΦΑΡΜΟΓΗ HACCP ΣΤΗΝ ΚΟΥΖΙΝΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΙΤΕΣ. Ελπίδα Παπαδοπούλου Διαιτολόγος, Ε. Α. Ν. Πειραιά «ΜΕΤΑΞΑ» ΕΦΑΡΜΟΓΗ HACCP ΣΤΗΝ ΚΟΥΖΙΝΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΙΤΕΣ Ελπίδα Παπαδοπούλου Διαιτολόγος, Ε. Α. Ν. Πειραιά «ΜΕΤΑΞΑ» ΣΧΕΣΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑΣ Πρόληψη εμφάνισης νοσημάτων Θεραπεία ασθενών στο χώρο του νοσοκομείου

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ Η χοληστερίνη εντοπίστηκε για πρώτη φορά σε πέτρες της χολής το 1784.Η σχέση της με τα καρδιαγγειακά νοσήματα ανακαλύφθηκε στις τελευταίες

ΙΣΤΟΡΙΑ Η χοληστερίνη εντοπίστηκε για πρώτη φορά σε πέτρες της χολής το 1784.Η σχέση της με τα καρδιαγγειακά νοσήματα ανακαλύφθηκε στις τελευταίες ΧΟΛΗΣΤΕΡΙΝΗ Η χοληστερίνη ή η χοληστερόλη είναι κηρώδης στερόλης που βρίσκεται στη μεμβράνη των κυττάρων όλων των ιστών του σώματος, και στο πλάσμα του αίματος όλων των ζώων. Μικρότερες ποσότητες χοληστερίνης

Διαβάστε περισσότερα

Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης

Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης Τι είναι ο Σακχαρώδης Διαβήτης τύπου 2 (ΣΔ2) Ο Σακχαρώδης Διαβήτης γενικά είναι μια πάθηση κατά την οποία ο οργανισμός και συγκεκριμένα το πάγκρεας δεν παράγει ή δεν

Διαβάστε περισσότερα

προϊόντων του Δρ Κωσταρέλλη Βασιλική Λέκτορας Χαροκοπείου Πανεπιστημίου

προϊόντων του Δρ Κωσταρέλλη Βασιλική Λέκτορας Χαροκοπείου Πανεπιστημίου Η διατροφική αξία του σταφυλιού και των προϊόντων του Δρ Κωσταρέλλη Βασιλική Λέκτορας Χαροκοπείου Πανεπιστημίου Η καλλιέργεια του αμπελιού στην στην αρχαιότητα Δίαιτα στην Αρχαία Ελλάδα Το Μεσογειακή πρότυπο

Διαβάστε περισσότερα

Βρέφη 0-12 μηνών. Παιδιά 4-8 ετών. Παιδιά και έφηβοι 9-18 ετών. Ενήλικες > 50 ετών. Γυναίκες έγκυες και θηλάζουσες

Βρέφη 0-12 μηνών. Παιδιά 4-8 ετών. Παιδιά και έφηβοι 9-18 ετών. Ενήλικες > 50 ετών. Γυναίκες έγκυες και θηλάζουσες ΙΧΝΟΣΤΟΙΧΕΙΑ Ασβέστιο Συνιστώμενη ημερήσια πρόσληψη ασβεστίου Βρέφη 0-12 μηνών Παιδιά 1-3 ετών Παιδιά 4-8 ετών Παιδιά και έφηβοι 9-18 ετών Ενήλικες 19-50 ετών Ενήλικες > 50 ετών Γυναίκες έγκυες και θηλάζουσες

Διαβάστε περισσότερα

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΛΙΠΗ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΛΙΠΗ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C. MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΛΙΠΗ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Τα λίπη αποτελούν μια συμπυκνωμένη πηγή ενέργειας Ενεργούν σαν διαλύτες

Διαβάστε περισσότερα

Ελαιόλαδο: Το πολύτιμο όπλο έναντι πολλών ασθενειών. Το ελαιόλαδο, "υγρό χρυσάφι" κατά τον Όμηρο αποτελεί θαυματουργή πηγή

Ελαιόλαδο: Το πολύτιμο όπλο έναντι πολλών ασθενειών. Το ελαιόλαδο, υγρό χρυσάφι κατά τον Όμηρο αποτελεί θαυματουργή πηγή ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΓΡΗΓΟΡΑΚΗΣ, ΜSc Κλινικός Διαιτολόγος Διατροφολόγος Ελαιόλαδο: Το πολύτιμο όπλο έναντι πολλών ασθενειών Το ελαιόλαδο, "υγρό χρυσάφι" κατά τον Όμηρο αποτελεί θαυματουργή πηγή θρεπτικών συστατικών

Διαβάστε περισσότερα

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΔΙΑΒΗΤΗΣ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΔΙΑΒΗΤΗΣ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C. MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Στόχοι για την αντιμετώπιση του Γνώση Δεξιότητες Πηγές Υποστήριξη

Διαβάστε περισσότερα

Ιδέες για ένα σωστό πρωινό

Ιδέες για ένα σωστό πρωινό Ιδέες για ένα σωστό πρωινό Υγιεινή Διατροφή Ισορροπία Ποικιλία Μέτρο Ομάδες τροφίμων Γάλα-γαλακτοκομικά προϊόντα (γιαούρτι) Φρούτα-απλοί υδατάνθρακες Λαχανικά (κυρίως πράσινα φυλλώδη) Ψωμί-αμυλώδη τρόφιμα

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφή και ηλικιωμένοι

Διατροφή και ηλικιωμένοι Διατροφή και ηλικιωμένοι Η διατροφή αποτελεί τη σημαντικότερη ανάγκη για τη διατήρηση της ανθρώπινη ζωής σε όλα τα στάδιά της. Το είδος και η ποσότητα της τροφής που χρειάζεται ο άνθρωπος εξαρτάται από

Διαβάστε περισσότερα

Ποια η χρησιμότητα των πρωτεϊνών;

Ποια η χρησιμότητα των πρωτεϊνών; ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ Τι είναι οι πρωτεϊνες; Η ονομασία πρωτεϊνες προέρχεται από το ρήμα πρωτεύω και σημαίνει την εξαιρετική σημασία που έχουν οι πρωτεϊνες για την υγεία του ανθρώπινου σώματος. Από την εποχή των Ολυμπιακών

Διαβάστε περισσότερα

Φαμίσης Κωνσταντίνος Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα

Φαμίσης Κωνσταντίνος Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΙΣΗΣ ΜΚ 0501, Διάλεξη 13η Η ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΩΝ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΙΣΤΩΝ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Φαμίσης Κωνσταντίνος Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

Η Ιστορία της μεσογειακής διατροφής

Η Ιστορία της μεσογειακής διατροφής Η Ιστορία της μεσογειακής διατροφής Η μεσογειακή διατροφή όπως έχει γίνει σήμερα γνωστό από πολλά άρθρα και δημοσιεύματα αποτελεί την βάση μιας υγιεινής διατροφής. Το πρότυπο αυτό διατροφής συναντάται

Διαβάστε περισσότερα

Από βιολογικής άποψης, μας ενδιαφέρουν τα σάκχαρα που χωρίζονται στους:

Από βιολογικής άποψης, μας ενδιαφέρουν τα σάκχαρα που χωρίζονται στους: Από βιολογικής άποψης, μας ενδιαφέρουν τα σάκχαρα που χωρίζονται στους: Μονοσακχαρίτες γλυκόζη, φρουκτόζη Δισακχαρίτες σακχαρόζη, μαλτόζη, λακτόζη Ολιγοσακχαρίτες καλαμοσάκχαρο Πολυσακχαρίτες άμυλο, κυτταρίνη,

Διαβάστε περισσότερα

1 ο Καλοκαιρινό CAMP Ποδοσφαίρου για παιδιά ηλικίας 6-14 ετών. Φρέσκα Φρούτα. Μπανάνα, νεκταρίνια κ.α. Παστέλι. Μπάρες Δημητριακών

1 ο Καλοκαιρινό CAMP Ποδοσφαίρου για παιδιά ηλικίας 6-14 ετών. Φρέσκα Φρούτα. Μπανάνα, νεκταρίνια κ.α. Παστέλι. Μπάρες Δημητριακών Menu 16-Ιουνίου έως 4-Ιουλίου 2014 1 ο Καλοκαιρινό CAMP Ποδοσφαίρου για παιδιά ηλικίας 6-14 ετών Συσκευασμένο κοκτέιλ Φρούτων σε χυμό. Ροδάκινο, Αχλάδι, Σταφύλι, Ανανάς,Κεράσι, Παπάγια σε χυμό φρούτων.

Διαβάστε περισσότερα

Τα τρόφιμα που περιέχουν υδατάνθρακες (γάλα, φρούτα, δημητριακά, όσπρια κλπ) αυξάνουν την

Τα τρόφιμα που περιέχουν υδατάνθρακες (γάλα, φρούτα, δημητριακά, όσπρια κλπ) αυξάνουν την Τα τρόφιμα που περιέχουν υδατάνθρακες (γάλα, φρούτα, δημητριακά, όσπρια κλπ) αυξάνουν την γλυκόζη στο αίμα. Ανάλογα με το αν είναι απλοί υδατάνθρακες (ζάχαρη, χυμοί φρούτων, μέλι κλπ) ή σύνθετοι υδατάνθρακες

Διαβάστε περισσότερα

Από τον Κώστα κουραβανα

Από τον Κώστα κουραβανα Από τον Κώστα κουραβανα Περιεχόμενα Γενικός ορισμός παχυσαρκίας Ορμονικοί-Γονιδιακοί-παράγοντες Επιπτώσεις στην υγεία Θεραπεία-Δίαιτα Γενικός ορισμός παχυσαρκίας Παχυσαρκία είναι κλινική κατάσταση στην

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΑΤΟΦΗ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ. Μαθητές: Τάτσιου Ελενη,ΖάχουΚατερίνα,Κοκκινίδου Αθανασία,Καρπόζηλος Κωνσταντίνος. Καθηγητής: κ. Παπαμήτσος

Η ΔΙΑΤΟΦΗ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ. Μαθητές: Τάτσιου Ελενη,ΖάχουΚατερίνα,Κοκκινίδου Αθανασία,Καρπόζηλος Κωνσταντίνος. Καθηγητής: κ. Παπαμήτσος Η ΔΙΑΤΟΦΗ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ Μαθητές: Τάτσιου Ελενη,ΖάχουΚατερίνα,Κοκκινίδου Αθανασία,Καρπόζηλος Κωνσταντίνος Καθηγητής: κ. Παπαμήτσος ΔΙΑΤΡΟΦH Η διατροφή στην ζωή του ανθρώπου παίζει τον μεγαλύτερο ρόλο. Για

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφή στην καλαθοσφαίριση

Διατροφή στην καλαθοσφαίριση Διατροφή στην καλαθοσφαίριση Υγεία & βελτίωση της αθλητικής απόδοσης Α.Ο. ΠΡΩΤΕΑΣ Αγγελοπούλου Μαντώ Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο Τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας & Διατροφής Διατροφή η σημαντικότερη διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

Ένας από τους δομικούς λίθους της ποιοτικής προπόνησης είναι η καλή διατροφή. Κάθε κολυμβητής και κάθε γονέας κολυμβητή πρέπει να γνωρίζει ότι:

Ένας από τους δομικούς λίθους της ποιοτικής προπόνησης είναι η καλή διατροφή. Κάθε κολυμβητής και κάθε γονέας κολυμβητή πρέπει να γνωρίζει ότι: ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ Στο τμήμα αυτό θα παρατεθεί σειρά άρθρων που αφορούν τη διατροφή των κολυμβητών. Τα άρθρα αυτά προέρχονται από έγκυρες πηγές, οι οποίες και αναφέρονται. ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΓΙΑ ΚΟΛΥΜΒΗΤΕΣ Από την

Διαβάστε περισσότερα

Οι διατροφικές συνήθειες υπέρβαρων και παχύσαρκων ατόμων με Σ τύπου 2

Οι διατροφικές συνήθειες υπέρβαρων και παχύσαρκων ατόμων με Σ τύπου 2 Οι διατροφικές συνήθειες υπέρβαρων και παχύσαρκων ατόμων με Σ τύπου 2 Ελένη Αθανασιάδου, Κωνσταντίνος Παλέτας, Μαρία Σαρηγιάννη, Πασχάλης Πάσχος, Ελένη Μπεκιάρη, Απόστολος Τσάπας Β Παθολογική Κλινική,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΡΕΣ (%) ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΣΥΝΟΛΟ (%)

ΑΝΤΡΕΣ (%) ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΣΥΝΟΛΟ (%) Αποτελέσματα από «Επιδημιολογική έρευνα για το ποσοστό της παχυσαρκίας και υπερβάλλοντος βάρους στην Κύπρο και διαπίστωση των διατροφικών συνηθειών του Κύπριου πολίτη" του Συνδέσμου ιαιτολόγων και ιατροφολόγων

Διαβάστε περισσότερα

«Μεσογειακή δίαιτα και υγεία»

«Μεσογειακή δίαιτα και υγεία» «Μεσογειακή δίαιτα και υγεία» «Μεσογειακή δίαιτα και υγεία» Μερόπη Κοντογιάννη Επίκουρη Καθηγήτρια Επίκουρη Καθηγήτρια Τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας Διατροφής ρ ήμ Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο Μεσογειακή δίαιτα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος»

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ Νικολούδη Μαρία Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» Ο όρος δυσλιπιδαιμία εκφράζει τις ποσοτικές και ποιοτικές διαταραχές των λιπιδίων του αίματος. Τα λιπίδια όπως η χοληστερόλη και

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΩΤΑΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΛΑΡΙΣΑΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑ : ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΙΙ

ΑΝΩΤΑΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΛΑΡΙΣΑΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑ : ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΙΙ ΑΝΩΤΑΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΛΑΡΙΣΑΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑ : ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΙΙ ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ : «ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ» ΔΙΔΑΣΚΟΥΣΑ : Κα ΚΥΠΑΡΙΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Μηδενική Δίαιτα: Η πιο αυστηρή Δεν γίνεται πρόσληψη ενέργειας Οργανισμός καταφεύγει σε αποθήκες του: Λίπος Πρωτεΐνες Γλυκογόνο

Μηδενική Δίαιτα: Η πιο αυστηρή Δεν γίνεται πρόσληψη ενέργειας Οργανισμός καταφεύγει σε αποθήκες του: Λίπος Πρωτεΐνες Γλυκογόνο Μηδενική Δίαιτα: Η πιο αυστηρή Δεν γίνεται πρόσληψη ενέργειας Οργανισμός καταφεύγει σε αποθήκες του: Λίπος Πρωτεΐνες Γλυκογόνο 1 Γλυκογόνο: επαρκεί για μια ημέρα για ανάγκες εγκεφάλου -> Πρωτεΐνη: για

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΝΗΣΤΕΙΕΣ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΚΑΙ Η ΑΣΚΗΣΗ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑΣ

ΟΙ ΝΗΣΤΕΙΕΣ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΚΑΙ Η ΑΣΚΗΣΗ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑΣ ΟΙ ΝΗΣΤΕΙΕΣ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΚΑΙ Η ΑΣΚΗΣΗ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΛΑΜΙΑΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2012 2013 ΥΠΕΥΘΥΝΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ ΣΚΑΜΑΓΚΟΥΛΗΣ ΚΩΝ/ΝΟΣ ΦΥΤΙΛΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ Το θέμα της εργασίας μας είναι η ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ. Ασχοληθήκαμε με τις διατροφικές συνήθειες των αθλητών από την αρχαία Ελλάδα έως και σήμερα. Βρέθηκαν

Διαβάστε περισσότερα

«ΓΕΝΙΚΗ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ»

«ΓΕΝΙΚΗ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ» Εργαστήριο Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής Ιατρική Σχολή ΕΚΠΑ «ΓΕΝΙΚΗ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ» Yποχρεωτική άσκηση επιλογής Διατροφική επιδημιολογία Σχετικά θεωρητικά θέματα

Διαβάστε περισσότερα

Είδη Γιαουρτιού. Ανάλογα με την παρασκευή του διακρίνεται σε: Κανονικό : Παράγεται με όλα του τα συστατικά

Είδη Γιαουρτιού. Ανάλογα με την παρασκευή του διακρίνεται σε: Κανονικό : Παράγεται με όλα του τα συστατικά ΓΕΝΙΚΑ Το γιαούρτι προέρχεται από το αγελαδινό, κατσικίσιο ή πρόβειο γάλα, το οποίο βράζεται και αργότερα, όταν η θερμοκρασία του κατέβει στους 40 50 ο C προστίθεται η μαγιά και αφήνεται να πήξει. Αποτελεί

Διαβάστε περισσότερα

μεσογειακή διατροφή και τα πλεονεκτήματα που αυτή έχει έναντι διατροφής άλλων λαών (π.χ. διατροφή άλλων λαών πλούσια σε λίπη).

μεσογειακή διατροφή και τα πλεονεκτήματα που αυτή έχει έναντι διατροφής άλλων λαών (π.χ. διατροφή άλλων λαών πλούσια σε λίπη). ΑΣΚΗΣΗ 1 Στην άσκηση αυτή ο υπεύθυνος εκπαιδευτικός κάνει μια εισαγωγή στα παιδιά σχετικά με το πόσο απαραίτητη είναι η ισορροπημένη διατροφή στον οργανισμό μας. Προτείνεται να υπάρξει μια σύντομη αναφορά

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΔΙΑΙΤΟΛΟΓΩΝ & ΔΙΑΤΡΟΦΟΛΟΓΩΝ ΚΥΠΡΟΥ

ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΔΙΑΙΤΟΛΟΓΩΝ & ΔΙΑΤΡΟΦΟΛΟΓΩΝ ΚΥΠΡΟΥ Page1 ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΟΥ ΣΥΝΔΕΣΜΟΥ ΔΙΑΙΤΟΛΟΓΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΟΛΟΓΩΝ ΚΥΠΡΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΗΜΕΡΑ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ 10 η ΜΑΙΟΥ 2014 Θέμα: Τρώω σωστά και ισορροπημένα και το απολαμβάνω! «Μεσογειακή Διατροφή και η Αξία

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφικές συστάσεις για νεαρούς αθλητές. Μέγιστη απόδοση στις διαδοχικές προπονήσεις. Άννα Ευλογημένου Κλινικός Διαιτολόγος - Διατροφολόγος

Διατροφικές συστάσεις για νεαρούς αθλητές. Μέγιστη απόδοση στις διαδοχικές προπονήσεις. Άννα Ευλογημένου Κλινικός Διαιτολόγος - Διατροφολόγος Διατροφικές συστάσεις για νεαρούς αθλητές. Μέγιστη απόδοση στις διαδοχικές προπονήσεις. Άννα Ευλογημένου Κλινικός Διαιτολόγος - Διατροφολόγος Πότε και τι να τρώμε πριν την προπόνηση 1. Ένα μεγάλο γεύμα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ: ΠΑΓΚΡΕΑΤΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΠΑΓΚΡΕΑΤΙΤΙΔΑ ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ Κάλυψη των ενεργειακών αναγκών Πρόληψη/ αντιμετώπιση κακής θρέψης Πρόληψη της απώλειας βάρους Αντιμετώπιση της

Διαβάστε περισσότερα

Η νηστεία κάνει θαύματα

Η νηστεία κάνει θαύματα Η νηστεία κάνει θαύματα Έρευνα του Πανεπιστημίου Κρήτης δείχνει ότι οι διατροφικές επιταγές της Ορθόδοξης Εκκλησίας είναι άκρως ευεργετικές για την υγεία των παιδιών Οι ειδικοί λένε ότι η αποχή από τις

Διαβάστε περισσότερα

Οφέλη του πράσινου τσαγιού για την υγεία

Οφέλη του πράσινου τσαγιού για την υγεία Τσάι Πράσινο Οι ιδιότητες και τα οφέλη του πράσινου τσαγιού είναι γνωστές εδώ και αιώνες σε πολλούς Ασιατικούς πολιτισμούς. Ωστόσο στο δυτικό κόσμο το πράσινο τσάι έγινε δημοφιλές πρόσφατα. Μόνο το τελευταίο

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφή και άσκηση: τα προγράμματα και οι δράσεις των μαθητών της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Ν. Δράμας στο πλαίσιο της Αγωγής Υγείας

Διατροφή και άσκηση: τα προγράμματα και οι δράσεις των μαθητών της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Ν. Δράμας στο πλαίσιο της Αγωγής Υγείας Διατροφή και άσκηση: τα προγράμματα και οι δράσεις των μαθητών της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Ν. Δράμας στο πλαίσιο της Αγωγής Υγείας ΤΣΑΚΙΡΙΔΟΥ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ Δ/ΝΣΗ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιολογική Εταιρεία Κύπρου

Καρδιολογική Εταιρεία Κύπρου Προστάτεψε την καρδία σου Καρδιολογική Εταιρεία Κύπρου Καρδιοαγγειακές παθήσεις και γυναικείο φύλο Εισαγωγή Οι καρδιαγγειακές παθήσεις αποτελούν σε παγκόσμιο επίπεδο την κυριότερη αιτία θανάτου στο γυναικείο

Διαβάστε περισσότερα

Θέλετε να «κόψετε» το κρέας;

Θέλετε να «κόψετε» το κρέας; > της Νεκταρίας Καρακώστα Θέλετε να «κόψετε» το κρέας; Για λόγους οικονομικούς, ηθικούς, θρησκευτικούς, λόγους υγείας και περιβαλλοντικούς, χιλιάδες καταναλωτές αναζητούν τρόπους και λύσεις σε μια προσπάθεια

Διαβάστε περισσότερα

Οι αθλητές επιτυγχάνουν μέγιστη απόδοση με προπόνηση και σωστό διαιτολόγιο που περιλαμβάνει ποικιλία τροφών. Οι αθλητές ωφελούνται περισσότερο από

Οι αθλητές επιτυγχάνουν μέγιστη απόδοση με προπόνηση και σωστό διαιτολόγιο που περιλαμβάνει ποικιλία τροφών. Οι αθλητές ωφελούνται περισσότερο από ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΑΘΛΗΤΩΝ Οι αθλητές επιτυγχάνουν μέγιστη απόδοση με προπόνηση και σωστό διαιτολόγιο που περιλαμβάνει ποικιλία τροφών. Οι αθλητές ωφελούνται περισσότερο από την ποσότητα των υδατανθράκων που αποθηκεύονται

Διαβάστε περισσότερα

PΟΛΟΣ ΤΩΝ ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Oι υδατάνθρακες αποτελούν την τάξη των θρεπτικών υλών που βρίσκεται σε μεγάλες ποσότητες στη φύση και στα

PΟΛΟΣ ΤΩΝ ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Oι υδατάνθρακες αποτελούν την τάξη των θρεπτικών υλών που βρίσκεται σε μεγάλες ποσότητες στη φύση και στα PΟΛΟΣ ΤΩΝ ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Oι υδατάνθρακες αποτελούν την τάξη των θρεπτικών υλών που βρίσκεται σε μεγάλες ποσότητες στη φύση και στα περισσότερα τρόφιμα. Ζάχαρη Κρέμες, σοκολάτες Αλεύρι, δημητριακά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΟΓΟΣ. Μαρία Χασαπίδου Καθηγήτρια Διατροφής και Διαιτολογίας ΑΤΕΙΘ > 3

ΠΡΟΛΟΓΟΣ. Μαρία Χασαπίδου Καθηγήτρια Διατροφής και Διαιτολογίας ΑΤΕΙΘ > 3 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η ραγδαία αύξηση των εκφυλιστικών παθήσεων (παχυσαρκία, σακχαρώδης διαβήτης τύπου 2, δυσλιπιδαιμία, αρτηριακή υπέρταση, καρδιαγγειακά νοσήματα) στη χώρα μας, που οδηγούν σε αύξηση της νοσηρότητας

Διαβάστε περισσότερα

Διαιτητικές οδηγίες για το ΣΔ. Κατευθυντήριες οδηγίες για τη Διαχείριση του Διαβητικού Ασθενούς

Διαιτητικές οδηγίες για το ΣΔ. Κατευθυντήριες οδηγίες για τη Διαχείριση του Διαβητικού Ασθενούς ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΙ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΟΙ ΟΠΟΙΟΙ ΚΑΘΟΡΙΖΟΥΝ ΤΟ ΕΠΙΠΕΔΟ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗΣ ΣΕ ΑΤΟΜΑ ΤΡΙΤΗΣ ΚΑΙ ΤΕΤΑΡΤΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2 Αναστάσιος Κουτσοβασίλης, Μαρία

Διαβάστε περισσότερα

Μεσογειακής Διατροφής

Μεσογειακής Διατροφής mini Οδηγός Μεσογειακής Διατροφής Γιατί Μεσογειακή Διατροφή; Η μεσογειακή διατροφή αναφέρεται στον τρόπο διατροφής των λαών που ζουν σε περιοχές που αναπτύσσονται γύρω από τη Μεσόγειο. Οι επιστημονικές

Διαβάστε περισσότερα

ΣΠΟΡΟΙ ωφέλιμοι για την ΥΓΕΙΑ ΜΑΣ

ΣΠΟΡΟΙ ωφέλιμοι για την ΥΓΕΙΑ ΜΑΣ ΣΠΟΡΟΙ ωφέλιμοι για την ΥΓΕΙΑ ΜΑΣ ΣΟΥΣΑΜΙ Το σουσάμι αποτελεί φυτικής προέλευσης τρόφιμο, που περιέχει υψηλής βιολογικής αξίας φυτικές πρωτεΐνες. Είναι πλούσιο σε αμινοξέα όπως η μεθειονίνη, η τρυπτοφάνη,

Διαβάστε περισσότερα

Γράφει η Ράνια Σαμαρά, Διαιτολόγος - Διατροφολόγος

Γράφει η Ράνια Σαμαρά, Διαιτολόγος - Διατροφολόγος Γράφει η Ράνια Σαμαρά, Διαιτολόγος - Διατροφολόγος Σε προηγούμενα άρθρα μιλήσαμε για τη σχέση σωστής διατροφής και αθλητισμού, διακρίναμε τη σημαντικότητα του ρόλου που διαδραματίζει και επικεντρωθήκαμε

Διαβάστε περισσότερα

Αλληλεπιδράσεις θρεπτικών συστατικών των τροφίμων

Αλληλεπιδράσεις θρεπτικών συστατικών των τροφίμων Αλληλεπιδράσεις θρεπτικών συστατικών των τροφίμων Τα τρόφιμα είναι σύνθετοι συνδυασμοί που προέρχονται από πολλές πηγες. Όλα τα τρόφιμα έχουν τη δυνατότητα αλλεπίδρασης (χημικής) σε διαφορετικό βαθμό.

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΡΟΦΗ & ΔΗΜΟΣΙΑ ΥΓΕΙΑ

ΔΙΑΤΡΟΦΗ & ΔΗΜΟΣΙΑ ΥΓΕΙΑ Αθηνά Λινού, MD, PhD, MPH Καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών Διευθύντρια του Εργαστηρίου Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών Πρόεδρος Ινστιτούτου

Διαβάστε περισσότερα

ρ. Αλεξάνδρα Μαρία Μιχαηλίδου Επίκ. Καθηγήτρια Επιστήµης Τροφίµων & ιατροφής Τοµέας Επιστήµης και Τεχνολογίας Τροφίµων Γεωπονική Σχολή Αριστοτέλειο

ρ. Αλεξάνδρα Μαρία Μιχαηλίδου Επίκ. Καθηγήτρια Επιστήµης Τροφίµων & ιατροφής Τοµέας Επιστήµης και Τεχνολογίας Τροφίµων Γεωπονική Σχολή Αριστοτέλειο ρ. Αλεξάνδρα Μαρία Μιχαηλίδου Επίκ. Καθηγήτρια Επιστήµης Τροφίµων & ιατροφής Τοµέας Επιστήµης και Τεχνολογίας Τροφίµων Γεωπονική Σχολή Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης Συµβολή του γάλακτος και των

Διαβάστε περισσότερα

1. ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΙΤΛΟΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΣΚΟΠΟΥ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΠΟΥ ΔΕΝ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

1. ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΙΤΛΟΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΣΚΟΠΟΥ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΠΟΥ ΔΕΝ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Έρευνα σχετικά με τις θερμίδες και τα συντηρητικά τροφίμων ευρείας κατανάλωσης, την αναγραφή τους στις συσκευασίες καθώς και παρατηρήσεις και συμπεράσματα από την έρευνα. Αλεξάνδρα Κατωπόδη Θεοδώρα Μπούτση

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 1 ο. Οι διατροφικές ανάγκες των παιδιών ΓΕΩΠΟΝΙΚΟΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΑΘΗΝΩΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ. 1.1 Ανακαλύπτοντας τις διατροφικές ανάγκες

ΜΑΘΗΜΑ 1 ο. Οι διατροφικές ανάγκες των παιδιών ΓΕΩΠΟΝΙΚΟΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΑΘΗΝΩΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ. 1.1 Ανακαλύπτοντας τις διατροφικές ανάγκες ΓΕΩΠΟΝΙΚΟΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΑΘΗΝΩΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Πρόγραμμα ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΣΕ ΕΥΠΑΘΕΙΣ ΟΜΑ ΕΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΚΑΤΆ ΤΗ ΙΑΡΚΕΙΑ ΖΩΗΣ ΜΑΘΗΜΑ 1 ο Οι διατροφικές ανάγκες των

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 18: ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 18: ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 18: ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΝΕΥΡΟΓΕΝΗΣ ΑΝΟΡΕΞΙΑ Οι ασθενείς με νευρογενή ανορεξία παρουσιάζουν σημαντική απώλεια βάρους, είναι ανορεκτικοί και υποφέρουν από

Διαβάστε περισσότερα

Στόχοι. Περιεχόμενα 18/06/2014

Στόχοι. Περιεχόμενα 18/06/2014 Ερωτηματολόγιο γνώσεων μεσογειακής διατροφής, ελαιόλαδου 1. Tα βασικά στοιχεία της σωστής διατροφής είναι : Ισορροπία, Μέτρο, Ποικιλία, Μόνο φυτικές τροφές Παγκύπρια Ημέρα Διατροφής: «Τρώω σωστά και ισορροπημένα

Διαβάστε περισσότερα

Πόλλυ Μιχαηλίδου Κλινική Διαιτολόγος Γενικό Νοσοκοµείο Λευκωσίας, Κύπρος. 9 ο Πανελλήννιο Συνέδριο Αθηροσκλήρωσης 28 Φεβρουαρίου 2012 Θεσσαλονίκη

Πόλλυ Μιχαηλίδου Κλινική Διαιτολόγος Γενικό Νοσοκοµείο Λευκωσίας, Κύπρος. 9 ο Πανελλήννιο Συνέδριο Αθηροσκλήρωσης 28 Φεβρουαρίου 2012 Θεσσαλονίκη Πόλλυ Μιχαηλίδου Κλινική Διαιτολόγος Γενικό Νοσοκοµείο Λευκωσίας, Κύπρος 9 ο Πανελλήννιο Συνέδριο Αθηροσκλήρωσης 28 Φεβρουαρίου 2012 Θεσσαλονίκη «Το κόκκινο κρασί κάνει καλό στην καρδιά» «ΓΑΛΛΙΚΟ ΠΑΡΑΔΟΞΟ»

Διαβάστε περισσότερα

Στέργιος Ι. Τραπότσης Χειρουργός Ορθοπαιδικός Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Διδάσκων ΤΕΦAΑ-ΠΘ

Στέργιος Ι. Τραπότσης Χειρουργός Ορθοπαιδικός Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Διδάσκων ΤΕΦAΑ-ΠΘ Άσκηση, διατροφή & υγεία Στέργιος Ι. Τραπότσης Χειρουργός Ορθοπαιδικός Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Διδάσκων ΤΕΦAΑ-ΠΘ Άσκηση, διατροφή & υγεία Μακροχρόνια επιστημονική έρευνα έχει αποδείξει ότι πολλά από

Διαβάστε περισσότερα

Η διατροφική πρόσληψη των παιδιών και εφήβων της Κύπρου ηλικίας 6-18 ετών καθώς και η συμμόρφωσή τους στις εκάστοτε διατροφικές συστάσεις

Η διατροφική πρόσληψη των παιδιών και εφήβων της Κύπρου ηλικίας 6-18 ετών καθώς και η συμμόρφωσή τους στις εκάστοτε διατροφικές συστάσεις Η διατροφική πρόσληψη των παιδιών και εφήβων της Κύπρου ηλικίας 6-18 ετών καθώς και η συμμόρφωσή τους στις εκάστοτε διατροφικές συστάσεις Δρ Ελενα Φιλίππου, Δρ Μιχάλης Τορναρίτης, Δρ Χαράλαμπος Χατζηγεωργίου,

Διαβάστε περισσότερα

Ανίχνευση Λιπών Πρωτεϊνών Αμύλου στα τρόφιμα

Ανίχνευση Λιπών Πρωτεϊνών Αμύλου στα τρόφιμα Ανίχνευση Λιπών Πρωτεϊνών Αμύλου στα τρόφιμα Τρόφιμα με λιπίδια Τρόφιμα με πρωτεΐνες Τρόφιμα με υδατάνθρακες Α Γυμνασίου Κεφάλαιο 2 Ενότητα 2.4 Σελ. 45-47 1 Εισαγωγή Πρωτεΐνες Η ονομασία πρωτεΐνες προέρχεται

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 2 ο. Πρόγραμμα ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ. Εκπαίδευση στην πυραμίδα της υγιεινής διατροφής ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ

ΜΑΘΗΜΑ 2 ο. Πρόγραμμα ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ. Εκπαίδευση στην πυραμίδα της υγιεινής διατροφής ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Πρόγραμμα ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΣΕ ΕΥΠΑΘΕΙΣ ΟΜΑΔΕΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΚΑΤA ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΖΩΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΜΕ 4 ΕΙΔΙΚΟΥΣ ΜΑΘΗΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Πρωτεΐνες (proteins) Υδατάνθρακες (carbohydrates) 13/7/2015. Ομάδες Τροφίμων (food groups) Θρεπτικά συστατικά (nutrients)

Πρωτεΐνες (proteins) Υδατάνθρακες (carbohydrates) 13/7/2015. Ομάδες Τροφίμων (food groups) Θρεπτικά συστατικά (nutrients) Ομάδες Τροφίμων (food groups) Προληπτική Ιατρική και Δημόσια Υγεία 8 η Υποχρεωτική Άσκηση Επιλογής Διατροφή στη Δημόσια Υγεία Ανδρονίκη Νάσκα, Αναπλ. Καθηγήτρια Υγιεινής και Επιδημιολογίας Δημητριακά και

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΕΝΖΥΜΟΥ. Ο μεταβολισμός είναι μία πολύ σημαντική λειτουργία των μονογαστρικών ζώων και επιτυγχάνεται με τη δράση φυσικών

ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΕΝΖΥΜΟΥ. Ο μεταβολισμός είναι μία πολύ σημαντική λειτουργία των μονογαστρικών ζώων και επιτυγχάνεται με τη δράση φυσικών ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΕΝΖΥΜΟΥ Ο μεταβολισμός είναι μία πολύ σημαντική λειτουργία των μονογαστρικών ζώων και επιτυγχάνεται με τη δράση φυσικών Ενζύμων που βρίσκονται κατά μήκος του πεπτικού τους σωλήνα. Τα ένζυμα

Διαβάστε περισσότερα

TAEKWONDO & ΔΙΑΤΡΟΦΗ

TAEKWONDO & ΔΙΑΤΡΟΦΗ TAEKWONDO & ΔΙΑΤΡΟΦΗ Εργασία της Ειρήνης Καλλιντεράκη Μαθήτρια Τ.Α.Δ. - 2 ο Γυμνάσιο Αργυρούπολης Αθλήτρια Α.Σ. ΑΙΑΝΤΑ Αγ. Δημητρίου ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΟΙ ΙΔΙΑΙΤΕΡΕΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΑΘΛΗΜΑΤΟΣ Το Taekwondo είναι μία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΓΩΓΗ ΥΓΕΙΑΣ» ΘΕΜΑ : «Η ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΩΝ ΕΦΗΒΩΝ»

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΓΩΓΗ ΥΓΕΙΑΣ» ΘΕΜΑ : «Η ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΩΝ ΕΦΗΒΩΝ» - 1 - ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΓΩΓΗ ΥΓΕΙΑΣ» ΘΕΜΑ : «Η ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΩΝ ΕΦΗΒΩΝ» Ο άνθρωπος προσλαμβάνει από το περιβάλλον του τροφές σε στερεά και υγρή μορφή. Τις επεξεργάζεται και ένα μέρος αυτών το παρακρατεί ενώ το υπόλοιπο

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφή & εγκυμοσύνη. Νικ. Α. Βιτωράτος, MD Β Μαιευτική-Γυναικολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Δ/ντής: Καθηγητής Γ.Κ.

Διατροφή & εγκυμοσύνη. Νικ. Α. Βιτωράτος, MD Β Μαιευτική-Γυναικολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Δ/ντής: Καθηγητής Γ.Κ. Διατροφή & εγκυμοσύνη Νικ. Α. Βιτωράτος, MD Β Μαιευτική-Γυναικολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Δ/ντής: Καθηγητής Γ.Κ. Κρεατσάς Κύρια χαρακτηριστικά της διατροφής Η διατροφή στη διάρκεια της εγκυμοσύνης

Διαβάστε περισσότερα

16 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ : Παγκόσμια Ημέρα Διατροφής. 24 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ Παγκόσμια Ημέρα Παχυσαρκίας

16 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ : Παγκόσμια Ημέρα Διατροφής. 24 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ Παγκόσμια Ημέρα Παχυσαρκίας 16 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ : Παγκόσμια Ημέρα Διατροφής 24 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ Παγκόσμια Ημέρα Παχυσαρκίας Η διατροφή σημαντικός παράγοντας υγείας!! ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΛΗΡΟΝΟ ΜΙΚΟΤΗΤΑ ΥΓΕΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΑΝΘΥΓΕΙΝΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ Ποιά είναι η

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΟΞΕΙΔΩΤΙΚΑ,ΣΤΗ,ΣΥΓΧΡΟΝΗ,ΔΙΑΤΡΟΦΗ,ΜΑΣ,, Θεσσαλονίκη!20.3.2013!!! Αναστασία!Δ.!Κόκκαλη! Κλινικός!Διαιτολόγος!!Διατροφολόγος!

ΑΝΤΙΟΞΕΙΔΩΤΙΚΑ,ΣΤΗ,ΣΥΓΧΡΟΝΗ,ΔΙΑΤΡΟΦΗ,ΜΑΣ,, Θεσσαλονίκη!20.3.2013!!! Αναστασία!Δ.!Κόκκαλη! Κλινικός!Διαιτολόγος!!Διατροφολόγος! Φαρμακευτικός,Σύλλογος,Θεσσαλονίκης, ΔΙΑ,ΒΙΟΥ,ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ, ΔΙΑΤΡΟΦΗ, ΑΝΤΙΟΞΕΙΔΩΤΙΚΑ,ΣΤΗ,ΣΥΓΧΡΟΝΗ,ΔΙΑΤΡΟΦΗ,ΜΑΣ,, Θεσσαλονίκη20.3.2013 ΑναστασίαΔ.Κόκκαλη ΚλινικόςΔιαιτολόγος Διατροφολόγος ΥπεύθυνηΤομέαΔιαιτολογίαςΙΕΚΞΥΝΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 3: ΗΠΑΤΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΗΠΑΤΙΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ Κάλυψη των ενεργειακών αναγκών Πρόληψη της απώλειας βάρους Ενίσχυση προγράμματος αποκατάστασης ΕΡΓΑΛΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Υγιεινή. Διατροφή. Λεοτσινίδης Μιχάλης Καθηγητής Υγιεινής Ιατρική Σχολή Πανεπιστήμιο Πατρών

Υγιεινή. Διατροφή. Λεοτσινίδης Μιχάλης Καθηγητής Υγιεινής Ιατρική Σχολή Πανεπιστήμιο Πατρών Υγιεινή Διατροφή Λεοτσινίδης Μιχάλης Καθηγητής Υγιεινής Ιατρική Σχολή Πανεπιστήμιο Πατρών Γνώση διαιτολογικών στοιχείων με σκοπό την: Πρόληψη διατροφικών διαταραχών: (παχυσαρκία, υποσιτισμός, δυστροφία,

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγευμα: Μια απαραίτητη και υγιεινή συνήθεια

Πρόγευμα: Μια απαραίτητη και υγιεινή συνήθεια Πρόγευμα: Μια απαραίτητη και υγιεινή συνήθεια www.cydadiet.org www.iph.com.cy Προσφορά Συνδέσμου Διαιτολόγων και Διατροφολόγων Κύπρου σε συνεργασία με την εταιρεία Iacovos Photiades Foodstuff Suppliers

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα σε δείγμα 215 οικογενειών

Έρευνα σε δείγμα 215 οικογενειών Έρευνα σε δείγμα 215 οικογενειών για τις συνήθειες διατροφής και σωματικής δραστηριότητας παιδιών & γονέων/κηδεμόνων Πωλ Φαρατζιάν, M.Sc. Διαιτολόγος - διατροφολόγος Υπεύθυνος στατιστικής ανάλυσης & ερμηνείας

Διαβάστε περισσότερα

Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3

Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3 Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3 Για χρόνια, οι καταναλωτές µαθαίνουν για τα οφέλη της µείωσης των καρδιαγγειακών παθήσεων µε τη λήψη ωµέγα-3 λιπαρών οξέων. Αυτή η άποψη έχει επικρατήσει,

Διαβάστε περισσότερα

Τόνια Μαχαίρα MSc Sports Nutrition. Διαιτολόγος ΠΑΕ Παναθηναϊκού

Τόνια Μαχαίρα MSc Sports Nutrition. Διαιτολόγος ΠΑΕ Παναθηναϊκού Τόνια Μαχαίρα MSc Sports Nutrition Διαιτολόγος ΠΑΕ Παναθηναϊκού Διατροφή Γενετική Ύπνος Δεξιότητες Απόδοση Προπόνηση Εξαρτήματα Ψυχολογία Σωστή διατροφή Υγιή ανάπτυξη Διατήρηση ιδανικού σωματικού βάρους

Διαβάστε περισσότερα

Αιγίδες Επιστημονικών Εταιρειών στα Τρόφιμα

Αιγίδες Επιστημονικών Εταιρειών στα Τρόφιμα Αιγίδες Επιστημονικών Εταιρειών στα Τρόφιμα Ποια η κατάσταση σε Ελλάδα και διεθνώς; Που οδεύουμε και ποιες οι προϋποθέσεις; Aντώνης Ζαμπέλας Πρόεδρος ΕΦΕΤ Αναπλ. Καθηγητής Διατροφής του Ανθρώπου Γεωπονικό

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΔΙΑΙΤΟΛΟΓΩΝ & ΔΙΑΤΡΟΦΟΛΟΓΩΝ ΚΥΠΡΟΥ

ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΔΙΑΙΤΟΛΟΓΩΝ & ΔΙΑΤΡΟΦΟΛΟΓΩΝ ΚΥΠΡΟΥ Ανακοίνωση του Συνδέσμου Διαιτολόγων και Διατροφολόγων Κύπρου για την Παγκύπρια Ημέρα Διατροφής (10/5/2012) και Δραστηριότητες για την Εβδομάδα 7-13/5/2012 Φετινό θέμα: «Προγραμματίστε σωστά το πιάτο σας:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΠΛΟΥΤΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΛΕΥΡΩΝ ΜΕ ΦΟΛΙΚΟ ΟΞΥ ΠΙΘΑΝΗ ΩΡΟΛΟΓΙΑΚΗ ΒΟΜΒΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ. (filic acid, folic acid, folacin, vitamin B9, vitamin Bc, vitamin M)

ΕΜΠΛΟΥΤΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΛΕΥΡΩΝ ΜΕ ΦΟΛΙΚΟ ΟΞΥ ΠΙΘΑΝΗ ΩΡΟΛΟΓΙΑΚΗ ΒΟΜΒΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ. (filic acid, folic acid, folacin, vitamin B9, vitamin Bc, vitamin M) Ο ΕΜΠΛΟΥΤΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΛΕΥΡΩΝ ΜΕ ΦΟΛΙΚΟ ΟΞΥ ΠΙΘΑΝΗ ΩΡΟΛΟΓΙΑΚΗ ΒΟΜΒΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ (filic acid, folic acid, folacin, vitamin B9, vitamin Bc, vitamin M) ΠΕΡΙΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΣΕ ΦΟΛΙΚΟ ΟΞΥ (mcg/100g) Δημητριακά

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΟΦΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ/ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ

ΙΑΤΡΟΦΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ/ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ ΙΑΤΡΟΦΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ/ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ Μαρία Μπασκίνη-Αρσένη, MSc, RD Κλινική ιαιτολόγος, Ειδική ιατροφολόγος Εσπερινό Λύκειο Αµπελοκήπων 11 εκεµβρίου 2014 ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Οι οργανισμοί εξασφαλίζουν ενέργεια, για τις διάφορες λειτουργίες τους, διασπώντας θρεπτικές ουσίες που περιέχονται στην τροφή τους. Όμως οι φωτοσυνθετικοί

Διαβάστε περισσότερα

της Κλεοπάτρας Ζουμπουρλή, μοριακή βιολόγος, medlabnews.gr Τα κολοκυθάκια αποτελούν πολύτιμο σύμμαχο της καθημερινής μας διατροφής.

της Κλεοπάτρας Ζουμπουρλή, μοριακή βιολόγος, medlabnews.gr Τα κολοκυθάκια αποτελούν πολύτιμο σύμμαχο της καθημερινής μας διατροφής. της Κλεοπάτρας Ζουμπουρλή, μοριακή βιολόγος, medlabnews.gr Τα κολοκυθάκια αποτελούν πολύτιμο σύμμαχο της καθημερινής μας διατροφής. Μπορεί να μην έχουν πληθώρα θρεπτικών συστατικών όπως άλλα λαχανικά,

Διαβάστε περισσότερα

Η εξαιρετική θρεπτική αξία της ψαρόσουπας, με ψάρια χαμηλής εμπορικής αξίας των ελληνικών θαλασσών

Η εξαιρετική θρεπτική αξία της ψαρόσουπας, με ψάρια χαμηλής εμπορικής αξίας των ελληνικών θαλασσών ΕΘΙΑΓΕ 10 / 11 Η εξαιρετική θρεπτική αξία της ψαρόσουπας, με ψάρια χαμηλής εμπορικής αξίας των ελληνικών θαλασσών Δέσποινα Στεργίου, Τεχνολόγος Τροφίμων Αντώνιος Τραγαντζόπουλος, Χημικός Γεώργιος Μόνιος,

Διαβάστε περισσότερα

σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου επί τουλάχιστον 3

σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου επί τουλάχιστον 3 Το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου (ΣΕΕ) ανήκει σε μια ομάδα λειτουργικών διαταραχών του πεπτικού σωλήνα. Το κοιλιακό άλγος, ο μετεωρισμός και η εναλλαγή των συνηθειών του εντέρου αποτελούν τυπικά συμπτώματα.

Διαβάστε περισσότερα

Πρόληψη στα καρδιαγγειακά νοσήματα

Πρόληψη στα καρδιαγγειακά νοσήματα Πρόληψη στα καρδιαγγειακά νοσήματα www.pegkaspanagiotis.gr Τι εννοούμε με τον όρο πρόληψη καρδιαγγειακής νόσου; Εννοούμε τη συντονισμένη δέσμη ενεργειών, τόσο σε ατομικό, όσο και σε συλλογικό επίπεδο,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΒΕΙΑ. 2 ο ΓΕΛ. ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Β3 Α ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ 2013-2014 ΜΑΘΗΤΕΣ ΕΛΕΝΗ ΤΑΤΑΚΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΣΤΕΦΑΝΙΔΟΥ ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΣΠΑΡΟΠΟΥΛΟΥ ΓΙΩΡΓΟΣ ΣΙΣΜΑΝΙΔΗΣ

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΒΕΙΑ. 2 ο ΓΕΛ. ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Β3 Α ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ 2013-2014 ΜΑΘΗΤΕΣ ΕΛΕΝΗ ΤΑΤΑΚΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΣΤΕΦΑΝΙΔΟΥ ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΣΠΑΡΟΠΟΥΛΟΥ ΓΙΩΡΓΟΣ ΣΙΣΜΑΝΙΔΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΒΕΙΑ 2 ο ΓΕΛ. ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Β3 Α ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ 2013-2014 ΜΑΘΗΤΕΣ ΕΛΕΝΗ ΤΑΤΑΚΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΣΤΕΦΑΝΙΔΟΥ ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΣΠΑΡΟΠΟΥΛΟΥ ΓΙΩΡΓΟΣ ΣΙΣΜΑΝΙΔΗΣ 1 Η διατροφή κατά την εφηβική ηλικία έχει ιδιαίτερη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΨΗ ΚΑΙ ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗ ΤΩΝ ΘΡΕΠΤΙΚΩΝ ΟΥΣΙΩΝ

ΠΕΨΗ ΚΑΙ ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗ ΤΩΝ ΘΡΕΠΤΙΚΩΝ ΟΥΣΙΩΝ 8. Σημειώστε με ποιους από τους παρακάτω τρόπους δρα το σάλιο: α. συμβάλλει στην πέψη των πρωτεϊνών β. συμμετέχει στη δημιουργία βλωμού (μπουκιάς) γ. συμβάλλει στην καθαριότητα των δοντιών δ. λειαίνει

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΝΟΥ Τόσο η εμπειρία όσο και τα επιστημονικά δεδομένα συνεχώς επιβεβαιώνουν την άποψη ότι η

ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΝΟΥ Τόσο η εμπειρία όσο και τα επιστημονικά δεδομένα συνεχώς επιβεβαιώνουν την άποψη ότι η ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΝΟΥ Τόσο η εμπειρία όσο και τα επιστημονικά δεδομένα συνεχώς επιβεβαιώνουν την άποψη ότι η διατροφή σχετίζεται άμεσα ή έμμεσα με την εμφάνιση ή/και

Διαβάστε περισσότερα

Πεπτικός σωλήνας Κύρια λειτουργία του είναι η εξασφάλιση του διαρκούς ανεφοδιασμού του οργανισμού με νερό, ηλεκτρολύτες και θρεπτικά συστατικά.

Πεπτικός σωλήνας Κύρια λειτουργία του είναι η εξασφάλιση του διαρκούς ανεφοδιασμού του οργανισμού με νερό, ηλεκτρολύτες και θρεπτικά συστατικά. Πεπτικός σωλήνας Κύρια λειτουργία του είναι η εξασφάλιση του διαρκούς ανεφοδιασμού του οργανισμού με νερό, ηλεκτρολύτες και θρεπτικά συστατικά. Στον πεπτικό σωλήνα πραγματοποιείται ο τεμαχισμός της τροφής

Διαβάστε περισσότερα

Για τον άνθρωπο π.χ. το 85% περίπου των στερεών συστατικών του σώματός του αποτελείται από πρωτεΐνες. Έτσι οι πρωτεΐνες της τροφής χρησιμοποιούνται :

Για τον άνθρωπο π.χ. το 85% περίπου των στερεών συστατικών του σώματός του αποτελείται από πρωτεΐνες. Έτσι οι πρωτεΐνες της τροφής χρησιμοποιούνται : PΟΛΟΣ ΤΩΝ ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Oι πρωτεΐνες είναι τάξη θρεπτικών υλών με ιδιαίτερη σημασία για τους ζωντανούς οργανισμούς, γιατί αποτελούν την κύρια δομική ύλη τους. Περιεκτηκότητα μερικών τροφίμων σε

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ Νίκος Κατσαρός Επιστ.Συνεργάτης ΕΚΕΦΕ ΔΗΜΟΚΡΙΤΟΣ π.πρόεδρος ΕΦΕΤ

ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ Νίκος Κατσαρός Επιστ.Συνεργάτης ΕΚΕΦΕ ΔΗΜΟΚΡΙΤΟΣ π.πρόεδρος ΕΦΕΤ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ Νίκος Κατσαρός Επιστ.Συνεργάτης ΕΚΕΦΕ ΔΗΜΟΚΡΙΤΟΣ π.πρόεδρος ΕΦΕΤ EΙΣΑΓΩΓΗ Στίς 16 Οκτωβρίου 2010 εγκρίθηκε απο την UNESCO η Μεσογειακή Διατροφή ως μέρος της αϋλης

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα ΔΙΑΤΡΟΦΗ. Πόσα παιδιά συμμετέχουν στο Πρόγραμμα; Πόσα γεύματα έχουν διανεμηθεί; Ποια είναι η «ιστορία» του Προγράμματος;

Πρόγραμμα ΔΙΑΤΡΟΦΗ. Πόσα παιδιά συμμετέχουν στο Πρόγραμμα; Πόσα γεύματα έχουν διανεμηθεί; Ποια είναι η «ιστορία» του Προγράμματος; Πρόγραμμα ΔΙΑΤΡΟΦΗ Πόσα παιδιά συμμετέχουν στο Πρόγραμμα; Το Πρόγραμμα ΔΙΑ.ΤΡΟΦΗ απευθύνεται σε μαθητές δημοσίων σχολείων κοινωνικοοικονομικά ευπαθών περιοχών της χώρας, που πλήττονται περισσότερο από

Διαβάστε περισσότερα

1. Να αν τιστοιχίσετε τους όρους της στήλης Ι με τις προτάσεις της στήλης ΙΙ:

1. Να αν τιστοιχίσετε τους όρους της στήλης Ι με τις προτάσεις της στήλης ΙΙ: Ερωτήσεις Προβλήματα Δραστηριότητες 1. Να αν τιστοιχίσετε τους όρους της στήλης Ι με τις προτάσεις της στήλης ΙΙ: Ι Βιταμίνες Υδατάνθρακες Πρωτεΐνες Λίπη Βοηθούν κυρίως στη δόμηση νέων κυττάρων. Προσφέρουν

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα σε δείγμα 215 οικογενειών για τις συνήθειες διατροφής και σωματικής δραστηριότητας παιδιών & γονέων/κηδεμόνων

Έρευνα σε δείγμα 215 οικογενειών για τις συνήθειες διατροφής και σωματικής δραστηριότητας παιδιών & γονέων/κηδεμόνων Έρευνα σε δείγμα 215 οικογενειών για τις συνήθειες διατροφής και σωματικής δραστηριότητας παιδιών & γονέων/κηδεμόνων Πωλ Φαρατζιάν, MSc Διαιτολόγος-διατροφολόγος Υπεύθυνος στατιστικής ανάλυσης & ερμηνείας

Διαβάστε περισσότερα