ΦΩΤΟΜΕΤΡIA ΕΝΟΣ ΑΝΟΙΚΤΟΥ ΑΣΤΡΙΚΟΥ ΣΜΗΝΟΥΣ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ SALSA J.

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΦΩΤΟΜΕΤΡIA ΕΝΟΣ ΑΝΟΙΚΤΟΥ ΑΣΤΡΙΚΟΥ ΣΜΗΝΟΥΣ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ SALSA J."

Transcript

1 Photometry of star clusters with SalsaJ Authors: Daniel Duggan & Sarah Roberts Translation: Ioanna Ioannidou ΦΩΤΟΜΕΤΡIA ΕΝΟΣ ΑΝΟΙΚΤΟΥ ΑΣΤΡΙΚΟΥ ΣΜΗΝΟΥΣ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ SALSA J. Λύκειο Αγίου Ιωάννη Ονόματα συμμετεχόντων μαθητών: Αλκιβιάδους Ευρούλα, Α 9 Καφά Αντρούλα, Α 10 Πίτσιλλου Δέσπω, Α 4 Στυλιανίδης Άριστος, Α 8 Χρίστου Χρύσανθος, Α 1 Συντονίστρια εκπαιδευτικός: Ιωάννα Ιωαννίδου 1

2 Ι. Φωτομετρία 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Φωτομετρία είναι η μέτρηση της έντασης του φωτός ή της φωτεινότητας ενός αστρικού αντικειμένου, όπως ενός άστρου ή ενός γαλαξία προσθέτοντας μαζί το σύνολο του φωτός από το αντικείμενο. Για παράδειγμα, ένα αστέρι μοιάζει με ένα σημείο φωτός στον ουρανό, όταν το κοιτάζουμε με γυμνό μάτι. Παρατηρώντας το αστέρι με ένα τηλεσκόπιο η ατμόσφαιρα της γης το κάνει να φαίνεται σαν ένα στρογγυλό αντικείμενο λόγω της διασποράς που εισάγεται. Για να μετρήσουμε το συνολικό φως που προέρχεται από ένα αστέρι, πρέπει να προσθέσουμε το σύνολο του φωτός της περιοχής του. Η Φωτομετρία χρησιμοποιείται γενικά για τη δημιουργία γραφικών παραστάσεων της φωτεινότητας αντικειμένων όπως οι μεταβλητοί και οι υπερκαινοφανείς αστέρες, όπου το ενδιαφέρον είναι η διακύμανση της συνολικής φωτεινής ενέργειας που καταγράφεται με την πάροδο του χρόνου. Μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί για την ανακάλυψη κάποιου εξωπλανήτη (πλανήτη που βρίσκεται σε τροχιά γύρω από άστρο εκτός του πλανητικού μας συστήματος), μετρώντας την ένταση του φωτός σε μια περιοχή για μια χρονική περίοδο. Αν παρουσιαστούν αποκλίσεις στην καταγραφή της φωτεινότητας μπορεί να υποδεικνύουν αντικείμενα σε τροχιά γύρω από το αστέρι. Οι οδηγίες που ακολουθούν εξηγούν τον τρόπο με τον οποίο η φωτομετρία μπορεί να πραγματοποιηθεί σε εικόνες από ανοικτά αστρικά σμήνη οι οποίες λαμβάνονται με διαφορετικά φίλτρα, προκειμένου να σχεδιαστεί ένα Διάγραμμα Χρώματος - Μεγέθους. ΙΙ. Ανοικτά αστρικά σμήνη Τα ανοικτά αστρικά σμήνη είναι συστάδες αστεριών οι οποίες ποικίλουν από συγκεντρώσεις μερικών δεκάδων ήλιων, ως νέφη χιλιάδων αστέρων. Συχνότερα καλούνται απλώς αστρικά σμήνη ενώ μερικές φορές καλούνται γαλαξιακά αστρικά σμήνη. Οι συστάδες αυτές από αστέρια σχηματίστηκαν από το ίδιο νέφος 2

3 διαστρικής ύλης (κυρίως υδρογόνο και σκόνη). Όταν τα αστρικά σμήνη είναι νεαρά (μερικών εκατομμυρίων ή δεκάδων εκατομμυρίων ετών) περιέχουν μεγάλους φωτεινούς αστέρες (αστέρες τύπου Ο ή Β). Τα πολύ νεαρά αστρικά σμήνη (ηλικίας μικρότερης από 10 εκατομμύρια έτη) περιέχουν ακόμη υπολείμματα του νέφους από το οποίο σχηματίστηκαν αυτό φαίνεται ως νέφωση. Η μελέτη ενός αστρικού σμήνους είναι χρήσιμη γιατί τα άστρα αυτά σχηματίστηκαν από το ίδιο γιγαντιαίο νέφος (έτσι έχουν την ίδια χημική σύσταση) και βρίσκονται περίπου στην ίδια απόσταση από τη γη (χιλιάδες έτη φωτός μακριά!). Παρατηρώντας έτσι ένα αστρικό σμήνος μπορούμε να υποθέσουμε, κάνοντας έτσι μια πρώτη προσέγγιση, ότι όλα τα αστέρια στο σμήνος αποτελούνται από το ίδιο υλικό και έχουν όλα την ίδια απόσταση από τη γη. Οποιαδήποτε διαφορά παρουσιάζουν έτσι, οφείλεται στη διαφορετική τους μάζα. Στην άσκηση που ακολουθεί θα παρουσιάσουμε πως μπορούν να χρησιμοποιηθούν στοιχεία από τα τηλεσκόπια Faulkes για να μετρηθεί η ένταση του φωτός των άστρων ενός σμήνους (μια διαδικασία γνωστή ως φωτομέτρηση), μέσω διαφορετικών φίλτρων και να αποτυπωθούν τα χρώματα των αστεριών σε ένα «διάγραμμα χρώμα-μέγεθος». Φωτομετρώντας έτσι ένα αστρικό σμήνος παίρνουμε πληροφορίες για τη μάζα των αστεριών του, αφού αυτή έχει άμεση σχέση με το χρώμα τους. Τα αστέρια με μεγάλη μάζα είναι συνήθως μπλε (πολύ θερμά), μεσαίας μάζας αστέρια όπως ο ήλιος είναι κίτρινα και μικρής μάζας αστέρια είναι κόκκινα (κρύα). ΙΙI. Ο κύκλος ζωής των αστεριών- Διάγραμμα Hertzsprung-Russell (HR) Στις αρχές του 20ου αιώνα οι επιστήμονες διερεύνησαν το πως επιδρά η θερμοκρασία ενός αντικειμένου στο χρώμα της ακτινοβολίας του και κατέληξαν ότι πρέπει να υπάρχει σχέση μεταξύ της θερμοκρασία ενός άστρου και της φωτεινότητάς του. Αν όλα τα αστέρια είναι ομοειδή, εκείνα με την ίδια φωτεινότητα θα πρέπει να έχουν την ίδια θερμοκρασία, ενώ τα θερμά αστέρια είναι φωτεινότερα από τα πιο κρύα. Στα άστρα υπάρχει μια συνεχής και ανταγωνιστική σχέση μεταξύ της βαρύτητας η οποία τείνει να συνθλίψει το αστέρι και της πίεσης στο εσωτερικό του αστεριού λόγω των πυρηνικών αντιδράσεων που λαμβάνουν χώρα. Όσο μεγαλύτερη είναι η μάζα του αστεριού, τόσο πιο έντονες είναι οι πυρηνικές αντιδράσεις προκειμένου να εξισορροπηθεί το βάρος. Σε αυτή την άνιση μάχη μεταξύ αυτών των δυνάμεων, η βαρύτητα έχει το πλεονέκτημα επειδή το υλικό των πυρηνικών αντιδράσεων σιγά σιγά μεταστοιχειώνεται σε βαρύτερα και αδρανή υλικά. Στα αρχικά στάδια της ζωής ενός αστεριού, όπου οι πυρηνικές αντιδράσεις είναι πιο έντονες, η πίεση στο εσωτερικό του αστεριού είναι μεγαλύτερη και υπερνικά τις δυνάμεις της βαρύτητας. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα οι διαστάσεις του αστεριού να αυξάνονται. Καθώς όμως το πυρηνικό υλικό εξαντλείται, οι βαρυτικές δυνάμεις υπερνικούν και το άστρο μπαίνει σε μια διαδικασία συρρίκνωσης. Έτσι το μέλλον του 3

4 Φωτεινότητα (L) Σκοτεινά Φωτεινά αστεριού είναι προδιαγεγραμμένο αναλόγως της μάζας του. Αστέρια μικρότερης μάζας καταλήγουν ως ερυθροί γίγαντες, αστέρια μεγαλύτερης μάζας γίνονται λευκοί νάνοι ενώ εάν η μάζα του αστεριού είναι αρκετά μεγάλη τότε το αστέρι εκρήγνυται δημιουργώντας ένα υπερκαινοφανή αστέρα (supernova). Το δικό μας αστέρι, ο ήλιος, θα ακολουθήσει την ίδια πορεία και στο τέλος θα καταλήξει ένας ερυθρός γίγαντας. Έτσι μπορούμε να πούμε ότι τα αστέρια πεθαίνουν επειδή επιμένουν αν λάμπουν!!! Το εσωτερικό των αστεριών είναι ένα εργοστάσιο παραγωγής χημικών στοιχείων. Δηλαδή οι πυρηνικές συντήξεις στο εσωτερικό των αστεριών οδηγούν στο σχηματισμό άλλων βαρύτερων στοιχείων (Ήλιο, Άνθρακας, Σίδηρος κ.α.) από το αρχικό υλικό που είναι το Υδρογόνο. Κατά την έκρηξη του υπερκαινοφανούς αστέρα τα υλικά αυτά εκτοξεύονται στο διάστημα εμπλουτίζοντας το με αυτά τα χημικά στοιχεία. Λαμβάνοντας υπόψη ότι ακόμα και ο άνθρωπος περιέχει μέσα στο σώμα του, έχει ενώσει άνθρακα, σιδήρο κ.α., υλικά τα οποία δημιουργήθηκαν στον πυρήνα ενός αστεριού, μπορούμε να πούμε ότι ο κάθε άνθρωπος έχει ένα κομμάτι αστέρι μέσα του!!! Το 1911 ο Δανός Ejnar Hertzsprung, σχεδίασε ένα διάγραμμα που αφορά το μέγεθος των αστεριών σε σχέση με το χρώμα τους. Ανεξάρτητα το 1913 ο Αμερικανός Henry Russell σχεδίασε και πάλι ένα διάγραμμα που αφορά το μέγεθος των αστεριών σε σχέση με τον τύπο του φάσματος που αντιστοιχεί στα μήκη κύματος του φωτός που εκπέμπουν, επιβεβαιώνοντας ότι υπάρχει κάποια σχέση ανάμεσα στη φωτεινότητα ενός άστρου και της θερμοκρασία του. Το διάγραμμα έτσι αυτού του τύπου αργότερα ονομάστηκε διάγραμμα Hertzsprung-Russell ή HR διάγραμμα. Ένα αστέρι πάνω στο διάγραμμα παρουσιάζεται σαν ένα σημείο. Πολλά σημεία στο διάγραμμα αντιπροσωπεύουν έτσι πολλά αστέρια όπως στο διάγραμμα που ακολουθεί. Ο κατακόρυφος άξονας y αντιπροσωπεύει τη φωτεινότητα του αστεριού και ο οριζόντιος άξονας x αντιπροσωπεύει τη θερμοκρασία του αστεριού. Μπλε γίγαντες Κόκκινοι υπεργίγαντες Κύρια ακολουθία Ήλιος Κόκκινοι γίγαντες Λευκοί νάνοι Κύρια ακολουθία 4 Ζεστά Θερμοκρασία (Κ) Κρύα

5 Στο πιο πάνω διάγραμμα φαίνονται οι κύριες περιοχές αστεριών σε σχέση με τη μάζα του Ήλιου. Κύρια ακολουθία (Main sequence) Η κύρια ακολουθία είναι μια ζώνη η οποία εκτείνεται από το κάτω δεξιά μέρος του διαγράμματος, περιοχή με τα λιγότερο φωτεινά κρύα αστέρια μέχρι το πάνω αριστερά μέρος του διαγράμματος, περιοχή με τα λαμπρότερα θερμότερα αστέρια. Τα περισσότερα αστέρια συμπεριλαμβανομένου και του Ήλιου μας, περνούν το μεγαλύτερο μέρος της ζωής τους στη ζώνη της κύριας ακολουθίας. Το καιγόμενο Υδρογόνο μετατρέπεται σε καιγόμενο Ήλιο στον πυρήνα του αστεριού. Περιοχή των Κόκκινων Γιγάντων (Red Giants) Η θερμότητα στον πυρήνα του αστεριού δημιουργεί σύντηξη του υδρογόνου σε ήλιο. Όταν όλο το υδρογόνο του πυρήνα εξαντληθεί ο αστέρας γίνεται κόκκινος γίγαντας μεταπηδώντας έτσι από την περιοχή της κύριας ακολουθίας στην περιοχή των κόκκινων γιγάντων ( οι αστρονόμοι αποκαλούν την περιοχή αυτή Red Giant branch or RGB). Στο σημείο αυτό ο πυρήνας καίει το υδρογόνο της εξωτερικής του ατμόσφαιρας παράγοντας έτσι ακόμα περισσότερο ήλιο. Περιοχή των Κόκκινων Υπεργιγάντων (Red Supergiants) Όταν όλο το υδρογόνο της εξωτερικής ατμόσφαιρας καεί αρχίζει η σύντηξη του ηλίου σε βαρύτερα στοιχεία όπως ο άνθρακας και το οξυγόνο. Ο αστέρας έτσι μεταπηδά από την περιοχή των κόκκινων γιγάντων στην περιοχή των κόκκινων υπεργιγάντων. Λευκοί νάνοι Όταν όλο το ήλιο έχει συγχωνευθεί (μεταστοιχειωθεί) σε άλλα στοιχεία, τα εξωτερικά στρώματα του αστεριού εκτινάσσονται προς τα έξω (απομακρύνονται στο διάστημα) όπου και δημιουργούν ένα πλανητικό νεφέλωμα.τελικά όταν εξαντληθεί το ήλιο ο πυρήνας συρρικνώνεται σε ένα θερμό, πυκνό λευκό νάνο. Στο πέρασμα του χρόνου οι λευκοί νάνοι θα εξαντλήσουν την υπολειπόμενη ενέργειά τους και θα γίνουν ψυχρότεροι και θαμπότεροι. Η μετάβαση του αστέρα από την περιοχή των κόκκινων υπεργιγάντων στην περιοχή των λευκών νάνων γίνεται πολύ γρήγορα σε σχέση με το χρονικό διάστημα που το αστέρι βρισκόταν στην περιοχή της κύριας ακολουθίας. Διαγράμματα Χρώμα - Μέγεθος (Colour-Magnitude Diagrams - CMDs) Για να σχεδιάσετε ένα διάγραμμα HR, θα πρέπει να γνωρίζετε τη θερμοκρασία και τη φωτεινότητα των αστεριών. Η πιο απλή ένδειξη της θερμοκρασίας ενός αστέρα είναι το χρώμα του. Το χρώμα του αστεριού είναι απλά η μέτρηση της ποσότητας του φωτός που εκπέμπει ένα αστέρι και καταγράφεται με τη χρήση δύο διαφορετικών φίλτρων. Συνήθως μετρούμε το μέγεθος του αντικειμένου με το φίλτρο Β και αφαιρούμε το μέγεθος του αντικειμένου με το φίλτρο V. 5

6 Ακολουθούν παραδείγματα διαγραμμάτων τόσο για ανοικτό όσο και για σφαιρικό αστρικό σμήνος. Ανοικτό αστρικό σμήνος Σφαιρικό αστρικό σμήνος Τα σφαιρικά αστρικά σμήνη είναι ομάδες από δεκάδες χιλιάδες έως εκατομμύρια ηλικιωμένων αστεριών (12-20 δισεκατομμύρια χρόνια!) τα οποία συγκρατούνται μεταξύ τους με δυνάμεις βαρύτητας. Τα ανοικτά αστρικά σμήνη είναι ολιγομελή και χαλαρά εξαιτίας του ότι τα βαρυτικά τους πεδία είναι εξαιρετικά αδύναμα για να συγκρατήσουν τα αστέρια που τα αποτελούν κοντά. Στα διαγράμματα Χρώμα - Μέγεθος (CMDs) των ανοικτών αστρικών σμηνών, φαίνεται σαφώς η κύρια ακολουθία σε αντίθεση με τα σφαιρικά αστρικά σμήνη τα οποία περιλαμβάνουν μεγαλύτερα σε ηλικία αστέρια τα οποία μεταπήδησαν από την κύρια ακολουθία στην περιοχή των κόκκινων γιγάντων. Εάν η κύρια ακολουθία ορίζεται καλά τότε αυτό σημαίνει ότι τα αστέρια στο σμήνος έχουν περίπου την ίδια ηλικία δεδομένου ότι τα μεγαλύτερης μάζας αστέρια με τη μακρύτερη κύρια ακολουθία δεν μετακινήθηκαν στην περιοχή των γιγάντων. 6

7 2. ΤΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ SALSA J Το λογισμικό Salsa J σχεδιάστηκε για το Ευρωπαϊκό πρόγραμμα Hands On Universe ( Eu-hou ) και προσφέρεται σε διάφορες γλώσσες δωρεάν μέσα από την ιστοσελίδα του προγράμματος. Είναι εύχρηστο και προσφέρεται για χρήση από μαθητές γυμνασίων, λυκείων αλλά και φοιτητές πανεπιστημίων. Με τη χρήση του λογισμικού δίνεται η δυνατότητα στους μαθητές να επεξεργαστούν και να αναλύσουν πραγματικά αστρονομικά δεδομένα στην τάξη. Περιγράφεται στη συνέχεια η διαδικασία εγκατάστασης του λογισμικού και η εφαρμογή του στη συγκεκριμένη άσκηση. Ι. Εγκατάσταση του λογισμικού: Βήμα 1 ο : Ανοίξετε την ιστοσελίδα του προγράμματος: Στην κύρια σελίδα φαίνονται διάφορα εικονίδια επιλογών όπως: Τι είναι το EU-HOU? (What is EU-HOU?) Ασκήσεις (Exercises) Λογισμικό (Software) Νέα (News) Σημαντικές ημερομηνίες (Important dates) Συζήτηση (Forum) Βήμα 2 ο : Επιλέξετε το εικονίδιο με την ένδειξη Λογισμικό Ανοίγει τότε ένα παράθυρο διαλόγου με τις επιλογές: Εγκατάσταση (Download) Εγχειρίδιο (Manual) Συζήτηση (F.A.Q) Βήμα 3 ο : Επιλέξετε την εντολή Εγκατάσταση (Download) Με την εγκατάσταση του λογισμικού στον υπολογιστή σας εμφανίζεται το εικονίδιο Salsa J στην αρχική οθόνη του υπολογιστή σας γραφείο εργασίας (Desktop) ΙΙ. Άνοιγμα του λογισμικού: Για να ανοίξετε το λογισμικό Salsa J διπλοπατήστε πάνω στο εικονίδιο Salsa J στην αρχική σελίδα του υπολογιστή σας. Εμφανίζονται έτσι: Η ράβδος εργαλείων του προγράμματος: Η οθόνη εντολών. Την οθόνη εντολών δεν πρέπει να την κλείσετε γιατί θα χάσετε δεδομένα τα οποία δεν έχετε σώσει στον υπολογιστή σας. Η οθόνη αυτή θα πρέπει να παραμείνει στην επιφάνεια εργασίας ή να ελαχιστοποιηθεί ( επιλογή minimize). 7

8 3. ΑΣΚΗΣΗ : Ο ΚΥΚΛΟΣ ΖΩΗΣ ΤΩΝ ΑΣΤΕΡΙΩΝ ΣΧΕΔΙΑΣΤΕ ΤΟ ΔΙΚΟ ΣΑΣ HR ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ Ι. Λήψη αρχείων αναγκαίων για την άσκηση: Βήμα 1 ο : Ανοίξετε την ιστοσελίδα του προγράμματος: Στην κύρια σελίδα φαίνονται διάφορα εικονίδια επιλογών όπως: Τι είναι το EU-HOU? (What is EU-HOU?) Ασκήσεις (Exercises) Λογισμικό (Software) Νέα (News) Σημαντικές ημερομηνίες (Important dates) Συζήτηση (Forum) Βήμα 2 ο : Επιλέξετε το εικονίδιο με την ένδειξη Ασκήσεις Ανοίγει τότε ένα παράθυρο διαλόγου με τις πιο κάτω ασκήσεις: Ο Μικρόκοσμος (The Microscopic World) Μετρώντας τον Κόσμο γύρω μας (Measuring the World around us) Η Γη από το Διάστημα (Our planet) Το Ηλιακό μας Σύστημα (Our solar system) Ο γαλαξίας μας ( Our galaxy ) Άλλοι γαλαξίες (Other galaxies) Το σύμπαν (The Universe) Βήμα 3 ο : Επιλέξετε Ο γαλαξίας μας ( Our galaxy ) Βήμα 4 ο : Επιλέξετε την άσκηση Ο κύκλος ζωής των αστεριών Σχεδιάστε το δικό σας HR διάγραμμα (Life Cycle of stars Plotting your own HR diagram!) Βήμα 5 ο :Λήψη αρχείων: Κάντε δεξί κλικ πάνω στα αρχεία που ακολουθούν και σώστε τα στον υπολογιστή σας. (right click on the link and select 'Save As...'.) Αρχείο 1 ο Αρχείο 2 ο Αρχείο 3 ο CMD Plotter (.xls) NGC 957 B data file (.fits) NGC 957 V data file (.fits) Το πρώτο αρχείο είναι ένα λογιστικό φύλλο του Excel το οποίο χρησιμοποιείται για να υπολογίσει το μέγεθος των αστεριών σε ένα ανοικτό αστρικό σμήνος λαμβάνοντας υπόψη τη φωτεινότητά του, προκειμένου να σχεδιαστεί ένα διάγραμμα Χρώματος - Μεγέθους. 8

9 ΙΙ. Υπολογισμός της ιδανικής ακτίνας για φωτομετρία Άνοιγμα του λογισμικού: Για να ανοίξετε το λογισμικό Salsa J διπλοπατήστε πάνω στο εικονίδιο Salsa J στην αρχική σελίδα του υπολογιστή σας. Εμφανίζονται έτσι: Η ράβδος εργαλείων του προγράμματος: Η οθόνη εντολών. Την οθόνη εντολών δεν πρέπει να την κλείσετε γιατί θα χάσετε δεδομένα τα οποία δεν έχετε σώσει στον υπολογιστή σας. Η οθόνη αυτή θα πρέπει να παραμείνει στην επιφάνεια εργασίας ή να ελαχιστοποιηθεί (επιλογή minimize). Εισαγωγή αρχείου: Η εισαγωγή αρχείου γίνεται από τη ράβδο εργαλείων επιλέγοντας: File / Open Ανοίγω το αρχείο: NGC 957 B data file (.fits) το οποίο έλαβα και αποθήκευσα προηγουμένως. Ρύθμιση φωτεινότητας της εικόνας που έκανα εισαγωγή: Παρατηρώ ότι η εικόνα που έκανα εισαγωγή είναι σκοτεινή και δε φαίνονται καθαρά τα αστέρια σε αυτή. Για να φαίνονται τα αστέρια πιο φωτεινά επιλέγω το εικονίδιο Brightness & Contrast από τη ράβδο εργαλείων. Επιλέγω την αυτόματη ρύθμιση της φωτεινότητας της εικόνας Auto. Υπολογισμός της ιδανικής ακτίνας για φωτομετρία: Από τη ράβδο εργαλείων επιλέγω Analyze / Photometry settings. Ανοίγει έτσι ένα κουτί διαλόγου το οποίο αφορά τις ρυθμίσεις φωτομέτρησης. Στις επιλογές ακτίνα αστεριού επιλέγω Forced Radius και δίνω αρχικά την τιμή 6. Από τη ράβδο εργαλείων επιλέγω Analyze / Photometry. Επιλέγω ένα αστέρι από την εικόνα κάνοντας κλικ με το ποντίκι πάνω του. Γύρω από το αστέρι εμφανίζεται ένας κύκλος ο οποίος αντιστοιχεί στην περιοχή του αστεριού την οποία φωτομετρώ. Η φωτεινότητα του αστεριού υπολογίζεται με την πρόσθεση όλων των pixels που αντιστοιχούν μέσα στην περιοχή της επιλεγμένης ακτίνας για φωτομετρία. 9

10 Στο παράθυρο διαλόγου Photometry εμφανίζεται μια πρώτη γραμμή με τιμές που αφορούν την επιλεγμένη ακτίνα 6. Από τη ράβδο εργαλείων επιλέγω Analyze / Photometry settings. Στις επιλογές ακτίνα αστεριού επιλέγω Forced Radius και δίνω την τιμή 8. Επιλέγω το ίδιο αστέρι από την εικόνα κάνοντας κλικ με το ποντίκι πάνω του. Εμφανίζεται έτσι στο παράθυρο διαλόγου μια δεύτερη γραμμή με τιμές που αφορούν την επιλεγμένη ακτίνα 8. Η διαδικασία επαναλαμβάνεται για διαφορετικές ακτίνες αυξάνοντας την τιμή της ακτίνας ανά δύο μέχρι την τιμή 20 και στη συνέχεια αυξάνω ανά πέντε μέχρι την τιμή 40. Στο παράθυρο διαλόγου Photometry έχω 12 γραμμές που αφορούν τις πιο κάτω προεπιλεγμένες ακτίνες φωτομέτρησης: 6, 8, 10, 12, 14, 16, 18, 20, 25, 30, 35, 40. Τα αποτελέσματα της οθόνης Photometry μεταφέρονται στο πρόγραμμα Excel σε δύο στήλες ως εξής: 10

11 Για τις στήλες αυτές σχεδιάστε γράφημα του οποίου ο οριζόντιος άξονας θα είναι οι ακτίνες φωτομέτρησης και ο κάθετος άξονας η ένταση του φωτός. Το γράφημα αυτό θα είναι σαν και αυτό που ακολουθεί : Από το πιο πάνω γράφημα παρατηρούμε ότι η καμπύλη τείνει να γίνει οριζόντια γραμμή από την τιμή ακτίνας 15 και μετά. Η ακτίνα 15 έτσι είναι η ιδανική ακτίνα για φωτομετρία του συγκεκριμένου αστεριού. Αν χρησιμοποιήσω ακτίνα μικρότερη από 15 δε θα φωτομετρήσω όλη τη φωτεινή περιοχή του αστεριού αλλά μέρος της. Αν χρησιμοποιήσω ακτίνα μεγαλύτερη από 15 θα λάβω υπόψη μου και την σκοτεινή περιοχή γύρω από το αστέρι. Η ακτίνα 15 θα χρησιμοποιηθεί σαν προεπιλεγμένη ακτίνα για φωτομετρία, για όλα τα αστέρια ενός ανοικτού αστρικού σμήνους της ίδιας εικόνας. Αν πρόκειται να επεξεργαστούμε άλλη εικόνα θα πρέπει να ακολουθήσουμε την ίδια διαδικασία ξανά. III. Σχεδιασμός διαγράμματος HR για τα αστέρια ενός ανοικτού σμήνους. Εισαγωγή αρχείου: Η εισαγωγή αρχείου γίνεται από τη ράβδο εργαλείων επιλέγοντας: File / Open Ανοίγω έτσι τα αρχεία: NGC 957 B data file (.fits) NGC 957 V data file (.fits) τα οποία έλαβα και αποθήκευσα προηγουμένως. 11

12 Φωτομετρία αστεριών του σμήνους: Στις εικόνες που άνοιξα φαίνεται ένα ανοικτό αστρικό σμήνος. Η διαφορά των δύο εικόνων είναι στο γεγονός ότι χρησιμοποιήθηκε διαφορετικό φίλτρο στο τηλεσκόπιο για τη λήψη της κάθε εικόνας. Τοποθετήστε τη μια εικόνα δίπλα στην άλλη. Στην προηγούμενη άσκηση ερευνήσαμε την ιδανική ακτίνα για φωτομετρία για ένα αστέρι του σμήνους. Η ακτίνα 15 θα χρησιμοποιηθεί σαν προεπιλεγμένη ακτίνα για φωτομετρία για όλα τα αστέρια του ίδιου ανοικτού αστρικού σμήνους και για τις δύο εικόνες αφού το μόνο που άλλαξε είναι το φίλτρο που χρησιμοποιήθηκε στο τηλεσκόπιο. (NGC 957 B B band image, NGC 957 V V band image) Έτσι και για τις δύο εικόνες επιλέγω από τη ράβδο εργαλείων Analyze / Photometry settings και στις επιλογές ακτίνα αστεριού επιλέγω Forced Radius και δίνω την τιμή

13 Από τη ράβδο εργαλείων επιλέγω Analyze / Photometry. Επιλέγω ένα αστέρι από την εικόνα στα αριστερά (NGC 957 B B band image) κάνοντας κλικ με το ποντίκι πάνω του. Γύρω από το αστέρι εμφανίζεται ένας κύκλος ο οποίος αντιστοιχεί στην περιοχή του αστεριού όπου γίνεται η φωτομετρία και στο παράθυρο διαλόγου Photometry εμφανίζεται μια πρώτη γραμμή με τιμές που αφορούν το συγκεκριμένο αστέρι με την προεπιλεγμένη ακτίνα 15. Επιλέγω το ίδιο αστέρι από την εικόνα στα δεξιά (NGC 957 V V band image). Εμφανίζεται έτσι μια δεύτερη γραμμή στο παράθυρο διαλόγου Photometry. Συνεχίζω την ίδια διαδικασία για όλα τα αστέρια της εικόνας προσέχοντας πάντα να επιλέγω από τις δύο εικόνες το ίδιο ακριβώς αστέρι. Όσα περισσότερα αστέρια χρησιμοποιήσετε στην ανάλυσή σας τόσο το καλύτερο. Αποφεύγω την επιλογή αστεριών τα οποία βρίσκονται περιμετρικά στην άκρη της εικόνας (αστέρι Α) και αστέρια γύρω από τα οποία υπάρχει έντονη λάμψη (αστέρι Β). Αστέρι Α Αστέρι Β 13

14 Ανάλυση αποτελεσμάτων: Έγινε φωτομετρία έτσι 50 αστεριών από το σμήνος και καταγράφηκαν 100 γραμμές δεδομένων στο παράθυρο διαλόγου Photometry. (50 από B band image και 50 από V band image) Χρησιμοποιώ το πρόγραμμα Excel για την ανάλυση των δεδομένων που έχω συλλέξει στο παράθυρο διαλόγου Photometry. Ανοίγω το αρχείο CMD Plotter (.xls) το οποίο αποθήκευσα προηγουμένως. Στις στήλες V intensity και B intensity καταγράφω τις τιμές που έχω στο παράθυρο διαλόγου Photometry. Στις στήλες Exposure Time καταγράφω την τιμή 10 δευτερόλεπτα η οποία είναι ο χρόνος έκθεσης που χρησιμοποιήθηκε για τη λήψη και των δύο εικόνων. Οι στήλες B magnitude και V magnitude υπολογίζονται αυτόματα αφού στο λογιστικό φύλλο του Excel δόθηκαν οι ακόλουθοι τύποι συναρτήσεων: B magnitude= -2.5*log (B intensity/exposure time) V magnitude = -2.5*log(V intensity/exposure time) Η τελευταία στήλη B V υπολογίζεται αυτόματα στο λογιστικό φύλλο από την αφαίρεση των τιμών της στήλης V magnitude από τις τιμές της στήλης B magnitude. Η τιμή B V αποτελεσματικά δίνει το χρώμα του αστεριού. Όσο πιο μεγάλη είναι η τιμή (B V) τόσο πιο κόκκινο είναι το αστέρι.. Όσο πιο μικρή είναι η τιμή (B V) τόσο πιο μπλε είναι το αστέρι. 14

15 Σχεδιασμός γραφήματος: Στη συνέχεια σχεδιάστε γράφημα με άξονες: Οριζόντιος άξονας: οι τιμές B V Κάθετος άξονας: οι τιμές V. Ρυθμίστε τον κάθετο άξονα ώστε η μεγαλύτερη αρνητική τιμή να είναι πάνω και η μικρότερη αρνητική κάτω έτσι ώστε τα φωτεινά αστέρια να βρίσκονται ψηλά στη γραφική παράσταση.( Όσο πιο μικρή είναι η τιμή V magnitude τόσο πιο φωτεινό είναι το αστέρι). Το γράφημα που προκύπτει: Φωτομετρώντας έτσι ένα αστρικό σμήνος παίρνουμε πληροφορίες για τη μάζα των αστεριών του, αφού αυτή έχει άμεση σχέση με το χρώμα τους. Τα αστέρια με μεγάλη μάζα είναι συνήθως μπλε (πολύ θερμά), μεσαίας μάζας αστέρια όπως ο ήλιος είναι κίτρινα και μικρής μάζας αστέρια είναι κόκκινα (κρύα). 15

ΓΕΝΝΗΣΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΘΑΝΑΤΟΣ ΑΣΤΕΡΩΝ

ΓΕΝΝΗΣΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΘΑΝΑΤΟΣ ΑΣΤΕΡΩΝ ΓΕΝΝΗΣΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΘΑΝΑΤΟΣ ΑΣΤΕΡΩΝ Πολυχρόνης Καραγκιοζίδης Mcs χημικός www.polkarag.gr Μετά τη δημιουργία του Σύμπαντος 380.000 έτη 6000 ο C Τα ηλεκτρόνια μπορούν να συνδεθούν με τα πρωτόνια ή τους άλλους

Διαβάστε περισσότερα

Τα παρατηρήσιμα μεγέθη των αστεριών (λαμπρότητα, L, επιφανειακή θερμοκρασία, T eff

Τα παρατηρήσιμα μεγέθη των αστεριών (λαμπρότητα, L, επιφανειακή θερμοκρασία, T eff ΚΥΡΙΑ ΑΚΟΛΟΥΘΙΑ: oνομάζουμε το σύνολο των θέσεων που καταλαμβάνουν τα αστέρια σε διάγραμμα Λαμπρότητας Θερμοκρασίας όταν καίνε Η στο εσωτερικό τους και παράγουν He. Τα παρατηρήσιμα μεγέθη των αστεριών

Διαβάστε περισσότερα

Οι αστέρες δαπανούν περίπου το 90% της διάρκειας της ζωής στη σύντηξη υδρογόνου που μετατρέπεται σε ήλιο σε υψηλή θερμοκρασία και υψηλή πίεση κοντά

Οι αστέρες δαπανούν περίπου το 90% της διάρκειας της ζωής στη σύντηξη υδρογόνου που μετατρέπεται σε ήλιο σε υψηλή θερμοκρασία και υψηλή πίεση κοντά Οι αστέρες δαπανούν περίπου το 90% της διάρκειας της ζωής στη σύντηξη υδρογόνου που μετατρέπεται σε ήλιο σε υψηλή θερμοκρασία και υψηλή πίεση κοντά στον πυρήνα. Ξεκινώντας από την μηδέν-ηλικία στην κύρια

Διαβάστε περισσότερα

Αστροφυσική ΙΙ Tεστ II- 16 Ιανουαρίου 2009

Αστροφυσική ΙΙ Tεστ II- 16 Ιανουαρίου 2009 Αστροφυσική ΙΙ Tεστ II- 16 Ιανουαρίου 2009 1. Μία περιοχή στο μεσοαστρικό χώρο με ερυθρωπή απόχρωση είναι a. Ο ψυχρός πυρήνας ενός μοριακού νέφους b. Μία περιοχή θερμού ιονισμένου αερίου c. Μία περιοχή

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητική Εργασία με θέμα: «Ερευνώντας τα χρονικά μυστικά του Σύμπαντος»

Ερευνητική Εργασία με θέμα: «Ερευνώντας τα χρονικά μυστικά του Σύμπαντος» Ερευνητική Εργασία με θέμα: «Ερευνώντας τα χρονικά μυστικά του Σύμπαντος» Σωτήρης Τσαντίλας (PhD, MSc), Μαθηματικός Αστροφυσικός Σύντομη περιγραφή: Χρησιμοποιώντας δεδομένα από το διαστημικό τηλεσκόπιο

Διαβάστε περισσότερα

Β. ΘΕΜΑΤΑ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑΣ

Β. ΘΕΜΑΤΑ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑΣ Α. Μια σύντοµη περιγραφή της εργασίας που εκπονήσατε στο πλαίσιο του µαθήµατος της Αστρονοµίας. Β. ΘΕΜΑΤΑ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑΣ Για να απαντήσεις στις ερωτήσεις που ακολουθούν αρκεί να επιλέξεις την ή τις σωστές

Διαβάστε περισσότερα

Λύσεις: Τελική Εξέταση 28 Αυγούστου 2015

Λύσεις: Τελική Εξέταση 28 Αυγούστου 2015 Φ230: Αστροφυσική Ι Λύσεις: Τελική Εξέταση 28 Αυγούστου 2015 1. Ο Σείριος Α, έχει φαινόμενο οπτικό μέγεθος mv - 1.47 και ακτίνα R1.7𝑅 και αποτελεί το κύριο αστέρι ενός διπλού συστήματος σε απόσταση 8.6

Διαβάστε περισσότερα

Ινστιτούτο Αστρονομίας & Αστροφυσικής, ΕΑΑ

Ινστιτούτο Αστρονομίας & Αστροφυσικής, ΕΑΑ Παιχνίδια Προοπτικής στο Σύμπαν Ελένη Χατζηχρήστου Ινστιτούτο Αστρονομίας & Αστροφυσικής, ΕΑΑ Όταν δυο ουράνια αντικείμενα βρίσκονται στην ίδια περίπου οπτική γωνία αν και σε πολύ διαφορετικές αποστάσεις

Διαβάστε περισσότερα

Λουκάς Βλάχος Τµήµα Φυσικής, ΑΠΘ Εισαγωγή στην αστρονοµία Κεφάλαιο 11: Ο Θάνατος των αστέρων

Λουκάς Βλάχος Τµήµα Φυσικής, ΑΠΘ Εισαγωγή στην αστρονοµία Κεφάλαιο 11: Ο Θάνατος των αστέρων Εισαγωγή στην αστρονοµία Κεφάλαιο 11: Ο Θάνατος των αστέρων Λουκάς Βλάχος Τµήµα Φυσικής, ΑΠΘ 28 Νοεµβρίου 2009 Εισαγωγή στην αστρονοµία Κεφάλαιο 11: Ο Θάνατος των αστέρων Λουκάς Βλάχος Τµήµα Φυσικής, ΑΠΘ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΑΚΡΟΤΑΤΑ ΤΟΥ ΣΥΜΠΑΝΤΟΣ

ΤΑ ΑΚΡΟΤΑΤΑ ΤΟΥ ΣΥΜΠΑΝΤΟΣ ΤΑ ΑΚΡΟΤΑΤΑ ΤΟΥ ΣΥΜΠΑΝΤΟΣ Το λαμπρότερο αστέρι στον νυχτερινό ουρανό είναι ο Σείριος Α του αστερισμού του Μεγάλου Κυνός (a Canis Majoris) και αποτελεί μέρος διπλού συστήματος αστέρων. Απέχει από το ηλιακό

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Γαλαξίες - Χάρτης του Πάλομαρ

Εργαστήριο Γαλαξίες - Χάρτης του Πάλομαρ Εργαστήριο Γαλαξίες - Χάρτης του Πάλομαρ - 2016 Λογισμικό: Για την εκτέλεση της άσκησης αυτής θα χρησιμοποιήσουμε το πρόγραμμα AstroImageJ το οποίο το κατεβάζουμε από τη σελίδα http://www.astro.louisville.edu/software/astroimagej/

Διαβάστε περισσότερα

Αστρονομία. Ενότητα # 6: Φασματική Ταξινόμηση Αστέρων. Νικόλαος Στεργιούλας Τμήμα Φυσικής ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

Αστρονομία. Ενότητα # 6: Φασματική Ταξινόμηση Αστέρων. Νικόλαος Στεργιούλας Τμήμα Φυσικής ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Αστρονομία Ενότητα # 6: Φασματική Ταξινόμηση Αστέρων Νικόλαος Στεργιούλας Τμήμα Φυσικής Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Άδειες

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΤΡΙΚΑ ΣΜΗΝΗ Τα ρολόγια του σύμπαντος. Δρ Μάνος Δανέζης Επίκουρος Καθηγητής Αστροφυσικής Πανεπιστήμιο Αθηνών Τμήμα Φυσικής

ΑΣΤΡΙΚΑ ΣΜΗΝΗ Τα ρολόγια του σύμπαντος. Δρ Μάνος Δανέζης Επίκουρος Καθηγητής Αστροφυσικής Πανεπιστήμιο Αθηνών Τμήμα Φυσικής ΑΣΤΡΙΚΑ ΣΜΗΝΗ Τα ρολόγια του σύμπαντος Δρ Μάνος Δανέζης Επίκουρος Καθηγητής Αστροφυσικής Πανεπιστήμιο Αθηνών Τμήμα Φυσικής Αστρικό σμήνος είναι 1 ομάδα από άστρα που Καταλαμβάνουν σχετικά μικρό χώρο στο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΟΧΗ: Διαβάστε προσεκτικά τις κάτωθι Οδηγίες για την συμμετοχή σας στην 1 η φάση «Εύδοξος»

ΠΡΟΣΟΧΗ: Διαβάστε προσεκτικά τις κάτωθι Οδηγίες για την συμμετοχή σας στην 1 η φάση «Εύδοξος» ΠΡΟΣΟΧΗ: Διαβάστε προσεκτικά τις κάτωθι Οδηγίες για την συμμετοχή σας στην 1 η φάση «Εύδοξος» Για να θεωρηθεί έγκυρη η συμμετοχή σας στην 1 η φάση, θα πρέπει απαραίτητα να έχετε συμπληρώσει τον πίνακα

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία-3: Παρουσίαση Εργασίας. Ομάδα Α. Προετοιμασία Αναφοράς

Εργασία-3: Παρουσίαση Εργασίας. Ομάδα Α. Προετοιμασία Αναφοράς Εργασία-3: Παρουσίαση Εργασίας Ομάδα Α. Προετοιμασία Αναφοράς Αρκετοί πιστεύουν πως η επιτυχία μιας παρουσίασης είναι δεδομένη εάν ο παρουσιαστής κατέχει το θέμα που πρόκειται να παρουσιάσει και είναι

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή Οι µαύρες τρύπες είναι ουράνια σώµατα σαν όλα τα άλλα, όπως οι πλανήτες και ο ήλιος, τα οποία όµως διαφέρουν από αυτά σε µία µικρή αλλά θεµελ

Εισαγωγή Οι µαύρες τρύπες είναι ουράνια σώµατα σαν όλα τα άλλα, όπως οι πλανήτες και ο ήλιος, τα οποία όµως διαφέρουν από αυτά σε µία µικρή αλλά θεµελ ιαθεµατική Εργασία µε Θέµα: Οι Φυσικές Επιστήµες στην Καθηµερινή µας Ζωή Τµήµα: Β 2 Γυµνασίου Υπεύθυνος Καθηγητής: Παζούλης Παναγιώτης Συντακτική Οµάδα: Πάνου Μαρία, Πάνου Γεωργία 1 Εισαγωγή Οι µαύρες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡ. 6.2: ΦΩΣ ΚΑΙ ΣΚΙΑ ΣΤΟΧΟΙ: Ο μαθητής θα πρέπει:

ΠΑΡ. 6.2: ΦΩΣ ΚΑΙ ΣΚΙΑ ΣΤΟΧΟΙ: Ο μαθητής θα πρέπει: ΠΑΡ. 6.2: ΦΩΣ ΚΑΙ ΣΚΙΑ ΣΤΟΧΟΙ: Ο μαθητής θα πρέπει: 1. Να πειραματιστεί σχετικά με το σχηματισμό σκιάς όταν ένα αντικείμενο διακόπτει τη διαδρομή του φωτός. 2. Να παρατηρήσει ότι το σχήμα της σκιάς που

Διαβάστε περισσότερα

β. ίιος πλανήτης γ. Ζωδιακό φως δ. ορυφόρος ε. Μετεωρίτης στ. Μεσοπλανητική ύλη ζ. Αστεροειδής η. Μετέωρο

β. ίιος πλανήτης γ. Ζωδιακό φως δ. ορυφόρος ε. Μετεωρίτης στ. Μεσοπλανητική ύλη ζ. Αστεροειδής η. Μετέωρο 1. Αντιστοίχισε τα χαρακτηριστικά, που καταγράφονται στη αριστερή στήλη με τα αντικείμενα ή φαινόμενα, που παρατηρούνται στο ηλιακό σύστημα και περιέχονται στην δεξιά στήλη Α. Κινείται σε ελλειπτική τροχιά.

Διαβάστε περισσότερα

2.2.1. Ανοίξτε την εικόνα Hel_MDSGEO και δημιουργήστε δύο έγχρωμα σύνθετα ένα σε πραγματικό χρώμα (True color) και ένα σε ψευδοέχρωμο υπέρυθρο (CIR)

2.2.1. Ανοίξτε την εικόνα Hel_MDSGEO και δημιουργήστε δύο έγχρωμα σύνθετα ένα σε πραγματικό χρώμα (True color) και ένα σε ψευδοέχρωμο υπέρυθρο (CIR) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 ο : Φασματικές υπογραφές 2.1. Επανάληψη από τα προηγούμενα 2.2.1. Ανοίξτε την εικόνα Hel_MDSGEO και δημιουργήστε δύο έγχρωμα σύνθετα ένα σε πραγματικό χρώμα (True color) και ένα σε ψευδοέχρωμο

Διαβάστε περισσότερα

18 ος Πανελλήνιος Διαγωνισμός Αστρονομίας και Διαστημικής 2013. 4 η φάση: «ΠΤΟΛΕΜΑΙΟΣ» Ανάλυση Δεδομένων

18 ος Πανελλήνιος Διαγωνισμός Αστρονομίας και Διαστημικής 2013. 4 η φάση: «ΠΤΟΛΕΜΑΙΟΣ» Ανάλυση Δεδομένων 18 ος Πανελλήνιος Διαγωνισμός Αστρονομίας και Διαστημικής 2013 4 η φάση: «ΠΤΟΛΕΜΑΙΟΣ» Ανάλυση Δεδομένων Παρακαλούμε, διαβάστε προσεκτικά τα παρακάτω: 1. Μπορείτε να χρησιμοποιήσετε τον χάρακα και το κομπιουτεράκι

Διαβάστε περισσότερα

Μεταφορά Ενέργειας με Ακτινοβολία

Μεταφορά Ενέργειας με Ακτινοβολία ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ - ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Εργαστηριακή Άσκηση: Μεταφορά Ενέργειας με Ακτινοβολία Σκοπός της Εργαστηριακής Άσκησης: Να προσδιοριστεί ο τρόπος με τον οποίο μεταλλικά κουτιά με επιφάνειες διαφορετικού

Διαβάστε περισσότερα

Φώτα - Εκτύπωση Αποθήκευση εικόνας

Φώτα - Εκτύπωση Αποθήκευση εικόνας Φώτα - Εκτύπωση Αποθήκευση εικόνας 1 Φώτα Εισαγωγή φωτεινών πηγών στην κάτοψη Το 1992 σας δίνει την δυνατότητα να τοποθετήσετε φώτα στην μελέτη, έτσι ώστε να έχετε πιο ρεαλιστικό αποτέλεσμα. Οι φωτεινές

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΗΛΙΑΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ

ΤΟ ΗΛΙΑΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟ ΗΛΙΑΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Το ηλιακό μας σύστημα απαρτίζεται από τον ήλιο (κεντρικός αστέρας) τους 8 πλανήτες, (4 εσωτερικούς ή πετρώδεις: Ερμής, Αφροδίτη, Γη και Άρης, και 4 εξωτερικούς: Δίας,

Διαβάστε περισσότερα

Αστροφυσική. Ενότητα # 2: Αστρική Δομή - Εφαρμογές Ρευστοδυναμικής. Λουκάς Βλάχος Τμήμα Φυσικής ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

Αστροφυσική. Ενότητα # 2: Αστρική Δομή - Εφαρμογές Ρευστοδυναμικής. Λουκάς Βλάχος Τμήμα Φυσικής ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Αστροφυσική Ενότητα # 2: Αστρική Δομή - Εφαρμογές Ρευστοδυναμικής Λουκάς Βλάχος Τμήμα Φυσικής Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

Το Φως της Αστροφυσικής Αν. καθηγητής Στράτος Θεοδοσίου Πρόεδρος της Ένωσης Ελλήνων Φυσικών

Το Φως της Αστροφυσικής Αν. καθηγητής Στράτος Θεοδοσίου Πρόεδρος της Ένωσης Ελλήνων Φυσικών Το Φως της Αστροφυσικής Αν. καθηγητής Στράτος Θεοδοσίου Πρόεδρος της Ένωσης Ελλήνων Φυσικών Το φως που έρχεται από τα άστρα είναι σύνθετο και καλύπτει ολόκληρο το εύρος της ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας.

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην παρατήρηση και τον αστρονομικό εξοπλισμό

Εισαγωγή στην παρατήρηση και τον αστρονομικό εξοπλισμό Εισαγωγή στην παρατήρηση και τον αστρονομικό εξοπλισμό Θεόφιλος Στεργίου Αστρονομική Εταιρία ΩΡΙΩΝ Είδη Ερασιτεχνικής αστρονομίας (Δεν είναι αστροφυσική) Αστρονόμος του καναπέ Παρατηρησιακός αστρονόμος

Διαβάστε περισσότερα

The 38 th International Physics Olympiad Iran Theory Competition Sunday, 15 July 2007

The 38 th International Physics Olympiad Iran Theory Competition Sunday, 15 July 2007 The 38 th International Physics Olympiad Iran Theory Competition Sunday, 5 July 007 Παρακαλώ διαβάστε πρώτα τις πιο κάτω οδηγίες:. Η εξέταση διαρκεί 5 h (πέντε ώρες). Υπάρχουν τρεις ερωτήσεις και κάθε

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο 2008. Yπολογισμός της ταχύτητα διαστολής του Σύμπαντος, της ηλικίας του καθώς και της απόστασης μερικών κοντινών γαλαξιών.

Εργαστήριο 2008. Yπολογισμός της ταχύτητα διαστολής του Σύμπαντος, της ηλικίας του καθώς και της απόστασης μερικών κοντινών γαλαξιών. Υπολογισμός σταθεράς Hubble Εργαστήριο 2008 Yπολογισμός της ταχύτητα διαστολής του Σύμπαντος, της ηλικίας του καθώς και της απόστασης μερικών κοντινών γαλαξιών. Εισαγωγή Το 1929, ο Edwin Hubble (με βάση

Διαβάστε περισσότερα

Αστρικά Σµήνη: Απόσταση του Σµήνους των Υάδων

Αστρικά Σµήνη: Απόσταση του Σµήνους των Υάδων Αστρικά Σµήνη: Απόσταση του Σµήνους των Υάδων!1 Επειδή τα Αστρικά Σµήνη: (α) βρίσκονται στην ίδια απόσταση (άρα δm=δm) και διεύθυνση και εποµένως πάσχουν από την ίδια Γαλαξιακή και ατµοσφαιρική απορρόφηση,

Διαβάστε περισσότερα

Η Γη είναι ένας πλανήτης που κατοικούν εκατομμύρια άνθρωποι, αλλά και ο μοναδικός πλανήτης στον οποίο γνωρίζουμε ότι υπάρχει ζωή.

Η Γη είναι ένας πλανήτης που κατοικούν εκατομμύρια άνθρωποι, αλλά και ο μοναδικός πλανήτης στον οποίο γνωρίζουμε ότι υπάρχει ζωή. Το Ηλιακό Σύστημα. Ήλιος Ο Ήλιος είναι ο αστέρας του Ηλιακού μας Συστήματος και το λαμπρότερο σώμα του ουρανού. Είναι μια τέλεια σφαίρα με διάμετρο 1,4 εκατομμύρια χμ. Η σημασία του Ήλιου στην εξέλιξη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΠΛΟΙ ΕΚΛΕΙΠΤΙΚΟΙ. Το διπλό σύστηµα Algol. Φαίνεται η διαφορά στο φαινόµενο µέγεθος που προκαλείται από τις κύριες και δευτερεύουσες εκλείψεις

ΔΙΠΛΟΙ ΕΚΛΕΙΠΤΙΚΟΙ. Το διπλό σύστηµα Algol. Φαίνεται η διαφορά στο φαινόµενο µέγεθος που προκαλείται από τις κύριες και δευτερεύουσες εκλείψεις ΔΙΠΛΟΙ ΕΚΛΕΙΠΤΙΚΟΙ Διπλά εκλειπτικά συστήµατα φαίνονται ως µεταβλητός αστέρας, π.χ. ο µεταβλητός Algol που ανακαλύφθηκε το 1669 και ερµηνεύτηκε αργότερα ως διπλό σύστηµα. Το διπλό σύστηµα Algol. Φαίνεται

Διαβάστε περισσότερα

Κάθε άτομο στο σώμα σου προέρχεται από έκρηξη άστρου και τα άτομα του αριστερού σου χεριού πιθανόν να προέρχονται από διαφορετικό άστρο απ ότι του

Κάθε άτομο στο σώμα σου προέρχεται από έκρηξη άστρου και τα άτομα του αριστερού σου χεριού πιθανόν να προέρχονται από διαφορετικό άστρο απ ότι του Είμαστε αστερόσκονη Είμαστε αστερόσκονη Αν θέλετε να ακουμπήσετε, να πιάσετε στα χέρια σας το εσωτερικό ενός άστρου αρκεί να χαϊδέψετε το πρόσωπό σας ή κάποιο αντικείμενο δίπλα σας. Όλα αυτά αποτελούνται

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστηριακή άσκηση 8 η (EXCEL) ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΙΣ-ΣΧΗΜΑΤΑ-ΕΙΚΟΝΕΣ- ΓΡΑΦΗΜΑΤΑ

Εργαστηριακή άσκηση 8 η (EXCEL) ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΙΣ-ΣΧΗΜΑΤΑ-ΕΙΚΟΝΕΣ- ΓΡΑΦΗΜΑΤΑ Εργαστηριακή άσκηση 8 η (EXCEL) ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΙΣ-ΣΧΗΜΑΤΑ-ΕΙΚΟΝΕΣ- ΓΡΑΦΗΜΑΤΑ 1 Συνάρτηση SUMIF() Περιγραφή Χρησιμοποιείτε τη συνάρτηση SUMIF για να αθροίσετε τις τιμές σε μια περιοχή οι οποίες πληρούν τα κριτήρια

Διαβάστε περισσότερα

18 ος Πανελλήνιος Μαθητικός Διαγωνισμός Αστρονομίας και Διαστημικής 2013 Φάση 3 η : «ΙΠΠΑΡΧΟΣ»

18 ος Πανελλήνιος Μαθητικός Διαγωνισμός Αστρονομίας και Διαστημικής 2013 Φάση 3 η : «ΙΠΠΑΡΧΟΣ» Θέμα 1 ο (Σύντομης ανάπτυξης): 18 ος Πανελλήνιος Μαθητικός Διαγωνισμός Αστρονομίας και Διαστημικής 2013 Φάση 3 η : «ΙΠΠΑΡΧΟΣ» Θέματα του Γυμνασίου (Α) Ποιοι πλανήτες ονομάζονται Δίιοι; (Β) Αναφέρατε και

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση εικόνων DSLR με το πρόγραμμα IRIS

Ανάλυση εικόνων DSLR με το πρόγραμμα IRIS Δεκέμβριος 2014: Θεματικός Μήνας Μεταβλητών Άστρων Μαραβέλιας Γρηγόρης Ανάλυση εικόνων DSLR με το πρόγραμμα IRIS v1.0 Πηγές Το υλικό προέρχεται από τις ακόλουθες πηγές (τις οποίες μπορείτε να συμβουλευτείτε

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΚΙΝΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΓΗΣ. www.meteo.gr - 1 -

ΟΙ ΚΙΝΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΓΗΣ. www.meteo.gr - 1 - ΟΙ ΚΙΝΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΓΗΣ H Γη είναι ένας πλανήτης από τους οκτώ συνολικά του ηλιακού μας συστήματος, το οποίο αποτελεί ένα από τα εκατοντάδες δισεκατομμύρια αστρικά συστήματα του Γαλαξία μας, ο οποίος με την

Διαβάστε περισσότερα

PowerPoint Ένα εργαλείο παρουσίασης

PowerPoint Ένα εργαλείο παρουσίασης Εργασία 7η 2 Αρκετοί πιστεύουν πως η επιτυχία μιας παρουσίασης είναι δεδομένη εάν ο παρουσιαστής κατέχει το θέμα που πρόκειται να παρουσιάσει και είναι σε θέση να χειρίζεται ί ά άνετα έ ένα πρόγραμμα ό

Διαβάστε περισσότερα

SPSS Statistical Package for the Social Sciences

SPSS Statistical Package for the Social Sciences SPSS Statistical Package for the Social Sciences Ξεκινώντας την εφαρμογή Εισαγωγή εδομένων Ορισμός Μεταβλητών Εισαγωγή περίπτωσης και μεταβλητής ιαγραφή περιπτώσεων ή και μεταβλητών ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ Αθανάσιος

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Μανώλης Ξυλούρης, Φεβρουάριος 2004

Δρ. Μανώλης Ξυλούρης, Φεβρουάριος 2004 Αστρονομία στο Υπέρυθρο - Ένας Αθέατος Κόσμος Δρ. Μανώλης Ξυλούρης, Φεβρουάριος 2004 ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΑΣΤΡΟΦΥΣΙΚΗΣ, ΕΑΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝA 1. ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΥΠΕΡΥΘΡΟ 2. ΤΡΟΠΟΙ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗΣ 3. ΤΟ ΣΥΜΠΑΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ GOOGLE EARTH [ΠΛΟΗΓΗΣΗ ΚΑΙ ΕΚΤΥΠΩΣΗ ΑΕΡΟΦΩΤΟΓΡΑΦΙΩΝ]

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ GOOGLE EARTH [ΠΛΟΗΓΗΣΗ ΚΑΙ ΕΚΤΥΠΩΣΗ ΑΕΡΟΦΩΤΟΓΡΑΦΙΩΝ] ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ GOOGLE EARTH [ΠΛΟΗΓΗΣΗ ΚΑΙ ΕΚΤΥΠΩΣΗ ΑΕΡΟΦΩΤΟΓΡΑΦΙΩΝ] Τι είναι το Google Earth Το Google Earth είναι λογισμικό-εργαλείο γραφικής απεικόνισης, χαρτογράφησης και εξερεύνησης

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΗΛΙΑΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ! ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΠΑΤΣΙΑΒΑ ΚΑΙ ΣΟΦΙΑ ΚΟΥΤΡΟΥΜΑΝΗ

ΤΟ ΗΛΙΑΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ! ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΠΑΤΣΙΑΒΑ ΚΑΙ ΣΟΦΙΑ ΚΟΥΤΡΟΥΜΑΝΗ ΤΟ ΗΛΙΑΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ! ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΠΑΤΣΙΑΒΑ ΚΑΙ ΣΟΦΙΑ ΚΟΥΤΡΟΥΜΑΝΗ ΤΟ ΗΛΙΑΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Ως Ηλιακό Σύστημα θεωρούμε τον Ήλιο και όλα τα αντικείμενα που συγκρατούνται σε τροχιά γύρω του χάρις στη βαρύτητα, που σχηματίστηκαν

Διαβάστε περισσότερα

Ο Ήλιος, το Ηλιακό Σύστηµα και η δηµιουργία του Ηλιακού Συστήµατος! Παρουσίαση Βαονάκη Μαρία Βασιλόγιαννου Βασιλική

Ο Ήλιος, το Ηλιακό Σύστηµα και η δηµιουργία του Ηλιακού Συστήµατος! Παρουσίαση Βαονάκη Μαρία Βασιλόγιαννου Βασιλική Ο Ήλιος, το Ηλιακό Σύστηµα και η δηµιουργία του Ηλιακού Συστήµατος! Παρουσίαση Βαονάκη Μαρία Βασιλόγιαννου Βασιλική Εισαγωγή Η πιο κάτω παρουσίαση είναι η αρχή του δρόµου στη µακριά λεωφόρο της γνώσης

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΠΛΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΑΣΤΕΡΩΝ

ΔΙΠΛΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΑΣΤΕΡΩΝ ΔΙΠΛΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΑΣΤΕΡΩΝ Οι διπλοί αστέρες διακρίνονται ως τέτοιοι αν η γωνιώδης απόσταση τους, ω, είναι µεγαλύτερη από την διακριτική ικανότητα του τηλεσκοπίου: ω min =1.22 λ/d λ=µήκος κύµατος παρατήρησης

Διαβάστε περισσότερα

Κλιμάκιο Πληροφορικής Σεμινάρια για τα λογισμικά κλειστού τύπου Κύκλος Α

Κλιμάκιο Πληροφορικής Σεμινάρια για τα λογισμικά κλειστού τύπου Κύκλος Α η- Τάξη Οδηγός χρήσης του προγράμματος αξιολόγησης για τα προγράμματα «Ο Ξεφτέρης και η γραμματική και «Ο Καπετάν Μπουμπουλήθρας» Ο οδηγός αυτός στοχεύει στην χρήση του βοηθητικού προγράμματος η-τάξη.

Διαβάστε περισσότερα

Η ΜΕΓΑΛΗ ΑΡΚΤΟΣ. Τα κυριότερα αντικείμενα της Μ. Άρκτου ALIOTH. Μπλε γίγαντας ορατός με γυμνό μάτι. Απόσταση : 82 ε.φ. Διάμετρος : 6 εκ. χιλιόμετρα.

Η ΜΕΓΑΛΗ ΑΡΚΤΟΣ. Τα κυριότερα αντικείμενα της Μ. Άρκτου ALIOTH. Μπλε γίγαντας ορατός με γυμνό μάτι. Απόσταση : 82 ε.φ. Διάμετρος : 6 εκ. χιλιόμετρα. Αστρονομία Μπιρσιάνης Γιώργος Η ΜΕΓΑΛΗ ΑΡΚΤΟΣ Τα κυριότερα αντικείμενα της Μ. Άρκτου ALIOTH Μπλε γίγαντας ορατός με γυμνό μάτι. Απόσταση : 82 ε.φ. Διάμετρος : 6 εκ. χιλιόμετρα. Λαμπρότητα : 100 φορές τη

Διαβάστε περισσότερα

Αφροδίτη, Κρόνος, Ερμής, Ουρανός, Δίας, Ποσειδώνας, Άρης

Αφροδίτη, Κρόνος, Ερμής, Ουρανός, Δίας, Ποσειδώνας, Άρης Αφροδίτη, Κρόνος, Ερμής, Ουρανός, Δίας, Ποσειδώνας, Άρης Το χρώμα της Αφροδίτη είναι κίτρινο προς κόκκινο. Το μέγεθός της είναι 9,38-10 χλ. Η απόσταση από τη γη είναι 41.400.000 χλ. Δεν είναι αρκετή απόσταση

Διαβάστε περισσότερα

Αστρονομία και Παρατήρηση (Observational Astronomy)

Αστρονομία και Παρατήρηση (Observational Astronomy) Αστρονομία και Παρατήρηση (Observational Astronomy) Στέλιος Τσαγγαρίδης (Ph.D. Astrophysics) Υπεύθυνος Τμήματος Φυσικής (G C School of Careers) Μέλος ΔΣ Αστρονομικής Εταιρείας Κύπρου Περιεχόμενα Θεωρητικό

Διαβάστε περισσότερα

What is a galaxy? A large group of stars outside of our own Milky Way Made of billions to trillions of stars

What is a galaxy? A large group of stars outside of our own Milky Way Made of billions to trillions of stars What is a galaxy? A large group of stars outside of our own Milky Way Made of billions to trillions of stars Also may have gas and dust Spiral, or elliptical, or irregular shaped Η ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΤΩΝ ΓΑΛΑΞΙΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΥΡΗΝΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ ΩΣ ΠΗΓΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΣΤΑ ΑΣΤΕΡΙΑ. 4 Η Ηe

ΠΥΡΗΝΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ ΩΣ ΠΗΓΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΣΤΑ ΑΣΤΕΡΙΑ. 4 Η Ηe ΠΥΡΗΝΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ ΩΣ ΠΗΓΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΣΤΑ ΑΣΤΕΡΙΑ Η ενέργεια στον Ήλιο (και στα άλλα αστέρια της Κύριας Ακολουθίας ) παράγεταi μέσω αντιδράσεων σύντηξης. Σύντηξη: πυρηνική αντίδραση μέσω της οποίας βαρείς

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΙΑΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ. ΉΛΙΟΣ Βρίσκεται στο κέντρο του Ηλιακού Συστήματος, ένα κίτρινο αστέρι της κύριας ακολουθίας ηλικίας περίπου 5 δισεκατομμυρίων χρόνων.

ΗΛΙΑΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ. ΉΛΙΟΣ Βρίσκεται στο κέντρο του Ηλιακού Συστήματος, ένα κίτρινο αστέρι της κύριας ακολουθίας ηλικίας περίπου 5 δισεκατομμυρίων χρόνων. ΗΛΙΑΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Ως ηλιακό σύστημα θεωρούμε τον Ήλιο και όλα τα αντικείμενα που συγκροτούνται σε τροχιά γύρω του χάρης στη βαρύτητα, που σχηματίστηκαν όλα πριν 4,6 δις έτη σε ένα γιγάντιο μοριακό νέφος.

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Ελένη Χατζηχρήστου, Μάιος 2008 ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΑΣΤΡΟΦΥΣΙΚΗΣ, ΕΑΑ

Δρ. Ελένη Χατζηχρήστου, Μάιος 2008 ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΑΣΤΡΟΦΥΣΙΚΗΣ, ΕΑΑ Γαλαξιακές συγκρούσεις και αστρικά πυροτεχνήματα Δρ. Ελένη Χατζηχρήστου, Μάιος 2008 ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΑΣΤΡΟΦΥΣΙΚΗΣ, ΕΑΑ Download PDF Πρόσφατα, δόθηκε στη δημοσιότητα η μεγαλύτερη συλλογή εικόνων

Διαβάστε περισσότερα

Inspiration 7 ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΧΡΗΣΗΣ ΜΕ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ

Inspiration 7 ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΧΡΗΣΗΣ ΜΕ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ Inspiration 7 ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΧΡΗΣΗΣ ΜΕ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ Εισαγωγή Κύριας Ιδέας ή Γενικού Θέματος: Όταν ανοίγει το Inspiration, εμφανίζεται ένα σύμβολο στο κέντρο της οθόνης με τις λέξεις: Main Idea (Κύρια Ιδέα).

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ. Αστρονομία. Ενότητα # 13: Μεταβλητοί Αστέρες. Νικόλαος Στεργιούλας Τμήμα Φυσικής

ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ. Αστρονομία. Ενότητα # 13: Μεταβλητοί Αστέρες. Νικόλαος Στεργιούλας Τμήμα Φυσικής ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Αστρονομία Ενότητα # 13: Μεταβλητοί Αστέρες Νικόλαος Στεργιούλας Τμήμα Φυσικής Αριστοτέιο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης 2 Άδειες Χρήσης Το

Διαβάστε περισσότερα

POWERPOINT 2003. Είναι το δημοφιλέστερο πρόγραμμα παρουσιάσεων.

POWERPOINT 2003. Είναι το δημοφιλέστερο πρόγραμμα παρουσιάσεων. POWERPOINT 2003 1. Τι είναι το PowerPoint (ppt)? Είναι το δημοφιλέστερο πρόγραμμα παρουσιάσεων. 2. Τι δυνατότητες έχει? Δημιουργία παρουσίασης. Μορφοποίηση παρουσίασης. Δημιουργία γραφικών. Δημιουργία

Διαβάστε περισσότερα

O πύραυλος. Γνωστικό Αντικείμενο: Φυσική (Δύναμη Μορφές Ενέργειας) - Τεχνολογία Τάξη: Β Γυμνασίου

O πύραυλος. Γνωστικό Αντικείμενο: Φυσική (Δύναμη Μορφές Ενέργειας) - Τεχνολογία Τάξη: Β Γυμνασίου O πύραυλος Γνωστικό Αντικείμενο: Φυσική (Δύναμη Μορφές Ενέργειας) - Τεχνολογία Τάξη: Β Γυμνασίου Χρονική Διάρκεια Προτεινόμενη χρονική διάρκεια σχεδίου εργασίας: 5 διδακτικές ώρες Διδακτικοί Στόχοι Οι

Διαβάστε περισσότερα

Το πρόγραμμα συγχρηματοδοτείται 75% από το Ευρωπαϊκό κοινωνικό ταμείο και 25% από εθνικούς πόρους.

Το πρόγραμμα συγχρηματοδοτείται 75% από το Ευρωπαϊκό κοινωνικό ταμείο και 25% από εθνικούς πόρους. Το πρόγραμμα συγχρηματοδοτείται 75% από το Ευρωπαϊκό κοινωνικό ταμείο και 25% από εθνικούς πόρους. ΓΕΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ, ΧΗΜΕΙΑΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΥΛΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ORIGIN ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΧΡΗΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΗΜΑΤΑ-ΕΙΚΟΝΕΣ-ΕΞΙΣΩΣΕΙΣ

ΣΧΗΜΑΤΑ-ΕΙΚΟΝΕΣ-ΕΞΙΣΩΣΕΙΣ ΤΕΙ Ηρακλείου Τμήμα Λογιστικής Πληροφορική I 5 η Εργαστηριακή άσκηση (WORD) ΣΧΗΜΑΤΑ-ΕΙΚΟΝΕΣ-ΕΞΙΣΩΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑ 5 ο : ΣΧΗΜΑΤΑ-ΕΙΚΟΝΕΣ-ΕΞΙΣΩΣΕΙΣ 1 ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΣΧΗΜΑΤΩΝ Για τη δημιουργία σχημάτων στο WORD χρησιμοποιείται

Διαβάστε περισσότερα

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΖΩ ΤΑ ΑΣΤΕΡΙΑ

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΖΩ ΤΑ ΑΣΤΕΡΙΑ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΖΩ ΤΑ ΑΣΤΕΡΙΑ Γαλαξίας(Milky way)& Star trail ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙ: ΠΑΝΤΕΛΗΣ ΝΙΚΟΛΑΙΔΗΣ Α ΜΕΡΟΣ Τι είναι ο Γαλαξίας. Πως εντοπίζουμε τον Γαλαξία. Ποιες μέρες και ώρες μπορούμε να φωτογραφίσουμε. Τι πρέπει

Διαβάστε περισσότερα

GreekLUG Ελεύθερο Λογισμικό & Λογισμικό Ανοικτού Κώδικα

GreekLUG Ελεύθερο Λογισμικό & Λογισμικό Ανοικτού Κώδικα GreekLUG Ελεύθερο Λογισμικό & Λογισμικό Ανοικτού Κώδικα Μάθημα 6ο Σουίτα Γραφείου LibreOffice 2 Ύλη Μαθημάτων V Μαθ. 5/6 : Σουίτα Γραφείου LibreOffice LibreOffice Γενικά, Κειμενογράφος - LibreOffice Writer,

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1: ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Κεφάλαιο 1: ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 130 Κεφάλαιο 1: ΕΙΣΑΓΩΓΗ Α. Απαντήσεις στις ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής 1. α, β 2. γ 3. ε 4. β, δ 5. γ 6. α, β, γ, ε Β. Απαντήσεις στις ερωτήσεις συµπλήρωσης κενού 1. η αρχαιότερη

Διαβάστε περισσότερα

20 ος Πανελλήνιος Μαθητικός Διαγωνισμός Αστρονομίας και Διαστημικής η φάση «ΕΥΔΟΞΟΣ» - Θέματα για το Λύκειο

20 ος Πανελλήνιος Μαθητικός Διαγωνισμός Αστρονομίας και Διαστημικής η φάση «ΕΥΔΟΞΟΣ» - Θέματα για το Λύκειο 20 ος Πανελλήνιος Μαθητικός Διαγωνισμός Αστρονομίας και Διαστημικής 2015 1 η φάση «ΕΥΔΟΞΟΣ» - Θέματα για το Λύκειο ΠΡΟΣΟΧΗ: Διαβάστε προσεκτικά τις κάτωθι Οδηγίες για την συμμετοχή σας στην 1 η φάση «Εύδοξος»

Διαβάστε περισσότερα

19 ος Πανελλήνιος Μαθητικός Διαγωνισμός Αστρονομίας και Διαστημικής 2014

19 ος Πανελλήνιος Μαθητικός Διαγωνισμός Αστρονομίας και Διαστημικής 2014 Θέµα ο (Ανάπτυξης) 9 ος Πανελλνιος Μαθητικός Διαγωνισμός Αστρονομίας και Διαστημικς 04 Φάση η : «ΙΠΠΑΡΧΟΣ» Ενδεικτικές Λύσεις στα Θέματα Λυκείου Σε διάφορες εποχές ανάπτυξης της Αστρονοµίας διατυπώθηκαν

Διαβάστε περισσότερα

Βαρύτητα Βαρύτητα Κεφ. 12

Βαρύτητα Βαρύτητα Κεφ. 12 Κεφάλαιο 1 Βαρύτητα 6-1-011 Βαρύτητα Κεφ. 1 1 Νόμος βαρύτητας του Νεύτωνα υο ή περισσότερες μάζες έλκονται Βαρυτική δύναμη F G m1m ˆ Βαρυτική σταθερά G =667*10 6.67 11 N*m Nm /kg παγκόσμια σταθερά 6-1-011

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΛΑ Β) ΔΕΥΤΕΡΑ 20 ΜΑΙΟΥ 2013 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΛΑ Β) ΔΕΥΤΕΡΑ 20 ΜΑΙΟΥ 2013 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΛΑ Β) ΔΕΥΤΕΡΑ 0 ΜΑΙΟΥ 013 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Θέμα Α Στις ερωτήσεις Α1-Α4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό

Διαβάστε περισσότερα

ΗΝΙΟΧΟΣ ΠΕΡΣΕΑΣ. Μ 37, Πλουσιότατο µε σκοτεινές γραµµές και ωραίες αλυσίδες. Απλά υπέροχο!!!!!! Ηλικίας 300 εκ. ετών. NGC Mag 5.6, ε.φ.

ΗΝΙΟΧΟΣ ΠΕΡΣΕΑΣ. Μ 37, Πλουσιότατο µε σκοτεινές γραµµές και ωραίες αλυσίδες. Απλά υπέροχο!!!!!! Ηλικίας 300 εκ. ετών. NGC Mag 5.6, ε.φ. 1 η παρατήρηση Μάρτιος 2013 µε 16 (Τα περισσότερα κείµενα προέρχονται από τη δ/νση http://astronomia.org.gr/const.php «Παρουσίαση Αστερισµών» επιµέλεια ηµήτρης Μπαλάσης Ε.Α.Ε) ΗΝΙΟΧΟΣ ΠΕΡΣΕΑΣ NGC 869,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΓΡΑΦΗ ΑΡΧΕΙΟΥ ΣΕ ΔΙΣΚΕΤΑ ΑΝΤΙΓΡΑΦΗ ΑΡΧΕΙΟΥ ΑΠΟ ΔΙΣΚΕΤΑ. Από τον κατάλογο που εμφανίζεται επιλέγω: Αποστολή προς Δισκέτα (3,5)

ΑΝΤΙΓΡΑΦΗ ΑΡΧΕΙΟΥ ΣΕ ΔΙΣΚΕΤΑ ΑΝΤΙΓΡΑΦΗ ΑΡΧΕΙΟΥ ΑΠΟ ΔΙΣΚΕΤΑ. Από τον κατάλογο που εμφανίζεται επιλέγω: Αποστολή προς Δισκέτα (3,5) ΑΝΤΙΓΡΑΦΗ ΑΡΧΕΙΟΥ ΣΕ ΔΙΣΚΕΤΑ ΑΝΤΙΓΡΑΦΗ ΑΡΧΕΙΟΥ ΑΠΟ ΔΙΣΚΕΤΑ Τοποθετώ μια δισκέτα στον οδηγό τη δισκέτας του υπολογιστή. Τοποθετώ τη δισκέτα που έχει το αρχείο μου στον οδηγό τη δισκέτας του υπολογιστή.

Διαβάστε περισσότερα

Εγχειρίδιο Χρήσης ❽ Αποτελέσματα

Εγχειρίδιο Χρήσης ❽ Αποτελέσματα Εγχειρίδιο Χρήσης ❽ Αποτελέσματα 2 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ I.ΤΟ ΝΕΟ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΜΕΝΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΤΟΥ SCADA Pro 4 II.ΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 5 1.Αποτελέσματα 5 1.1 Διαγράμματα Παραμορφώσεις 6 1.2

Διαβάστε περισσότερα

AΣΤΡΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΑΡΑΝΟΗΣΕΙΣ ΙΙ: Ο ΗΛΙΟΣ

AΣΤΡΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΑΡΑΝΟΗΣΕΙΣ ΙΙ: Ο ΗΛΙΟΣ AΣΤΡΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΑΡΑΝΟΗΣΕΙΣ ΙΙ: Ο ΗΛΙΟΣ 1. Ο Ήλιος μας είναι ένας από τους μεγαλύτερους αστέρες της περιοχής μας, του Γαλαξία μας αλλά και του σύμπαντος (NASA Science, εικόνα 1), όντας ο μοναδικός στο ηλιακό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΜΕΤΡΗΣΗΣ ΑΠΟΣΤΑΣΕΩΝ ΣΤΟ ΣΥΜΠΑΝ

ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΜΕΤΡΗΣΗΣ ΑΠΟΣΤΑΣΕΩΝ ΣΤΟ ΣΥΜΠΑΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΜΕΤΡΗΣΗΣ ΑΠΟΣΤΑΣΕΩΝ ΣΤΟ ΣΥΜΠΑΝ Οι αποστάσεις στο γνωστό σύμπαν είναι πολύ μεγαλύτερες από ό,τι μπορεί να συλλάβει ο ανθρώπινος νους. Δε μετριούνται σε μέτρα ή χιλιόμετρα.

Διαβάστε περισσότερα

Εγχειρίδιο Χρήσης ❽ Αποτελέσματα

Εγχειρίδιο Χρήσης ❽ Αποτελέσματα Εγχειρίδιο Χρήσης ❽ Αποτελέσματα 2 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ I. ΤΟ ΝΕΟ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΜΕΝΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΤΟΥ SCADA Pro 4 1. ΕΝΟΤΗΤΕΣ 5 1.1 Αποτελέσματα 5 I. Διαγράμματα Παραμορφώσεις 6 I. Βοηθητικά 12 3 I. ΤΟ ΝΕΟ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΜΕΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 6 ο : Φύση και

Κεφάλαιο 6 ο : Φύση και Κεφάλαιο 6 ο : Φύση και Διάδοση του Φωτός Φυσική Γ Γυμνασίου Βασίλης Γαργανουράκης http://users.sch.gr/vgargan Η εξέλιξη ξ των αντιλήψεων για την όραση Ορισμένοι αρχαίοι Έλληνες φιλόσοφοι ερμήνευαν την

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ Δ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΕΥΤΕΡΑ 0 ΜΑΪΟΥ 013 - ΕΞΕΤΑΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΕΞΟΙΚΕΙΩΣΗΣ ΜΕ ΤΟ ΕΙΚΟΝΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ

ΦΥΛΛΟ ΕΞΟΙΚΕΙΩΣΗΣ ΜΕ ΤΟ ΕΙΚΟΝΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΛΛΟ ΕΞΟΙΚΕΙΩΣΗΣ ΜΕ ΤΟ ΕΙΚΟΝΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Βρίσκεσαι μπροστά σε ένα φύλλο εργασίας. Ακολούθησε τις οδηγίες που σου δίνει για να πραγματοποιήσεις μια σειρά από δραστηριότητες. Έτσι θα μάθεις να δουλεύεις

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΑ STEM. Μάθημα 2. Μοντέλο Ηλιακού Συστήματος

ΜΑΘΗΜΑΤΑ STEM. Μάθημα 2. Μοντέλο Ηλιακού Συστήματος ΜΑΘΗΜΑΤΑ STEM Μάθημα 2 Μοντέλο Ηλιακού Συστήματος 2 Ένα μοντέλο του Ηλιακού μας Συστήματος Εισαγωγή Το ηλιακό μας σύστημα απαρτίζεται από τον ήλιο (κεντρικός αστέρας) τους 8 πλανήτες, (4 εσωτερικούς ή

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση Libreoffice. Βασίλειος Καραβασίλης Μονάδα Αριστείας ΕΛΛΑΚ ΕΤΕΠΗ 27/04/2015

Παρουσίαση Libreoffice. Βασίλειος Καραβασίλης Μονάδα Αριστείας ΕΛΛΑΚ ΕΤΕΠΗ 27/04/2015 Παρουσίαση Libreoffice Βασίλειος Καραβασίλης Μονάδα Αριστείας ΕΛΛΑΚ ΕΤΕΠΗ 27/04/2015 Εισαγωγή Είναι μια σουίτα εφαρμογών γραφείου που περιέχει διάφορα επιμέρους προγράμματα για την επεξεργασία κειμένου,

Διαβάστε περισσότερα

Ένωση Ελλήνων Φυσικών ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΦΥΣΙΚΗΣ 2008 Πανεπιστήμιο Αθηνών Εργαστήριο Φυσικών Επιστημών, Τεχνολογίας, Περιβάλλοντος.

Ένωση Ελλήνων Φυσικών ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΦΥΣΙΚΗΣ 2008 Πανεπιστήμιο Αθηνών Εργαστήριο Φυσικών Επιστημών, Τεχνολογίας, Περιβάλλοντος. Θεωρητικό Μέρος Θέμα 1 ο A Λυκείου 22 Μαρτίου 2008 Στις ερωτήσεις Α,Β,Γ,Δ,E μια μόνο απάντηση είναι σωστή. Γράψτε στο τετράδιό σας το κεφαλαίο γράμμα της ερώτησης και το μικρό γράμμα της σωστής απάντησης.

Διαβάστε περισσότερα

Stellarium Εγχειρίδιο Οδηγιών

Stellarium Εγχειρίδιο Οδηγιών Προϋποθέσεις συστήματος: Windows (XP, Vista, 7) με DirectX 9.x και τελευταίες ServicePack ή MacOS X 10.3.x (ή υψηλότερη), κάρτα γραφικών 3D με υποστήριξη OpenGL, ελάχ. 512 MB RAM, 1 GB διαθέσιμος χώρος

Διαβάστε περισσότερα

Παρατηρώντας την κίνηση των παιδιών Πλοήγηση

Παρατηρώντας την κίνηση των παιδιών Πλοήγηση Παρατηρώντας την κίνηση των παιδιών Πλοήγηση Η ενότητα αυτή παρουσιάζει το λογισμικό και σας εξηγεί πώς μπορείτε να πλοηγηθείτε σε αυτό. Παρέχει πληροφορίες για κάθε οθόνη, επεξηγεί όλα τα κουμπιά και

Διαβάστε περισσότερα

Vodafone Business Connect

Vodafone Business Connect Vodafone Business Connect Vodafone Business WebHosting Αναλυτικός Οδηγός Χρήσης Photo Album Αναλυτικός οδηγός χρήσης: Photo Album Vodafone Business Connect - Υπηρεσίες φιλοξενίας εταιρικού e-mail & web

Διαβάστε περισσότερα

Εγχειρίδιο Χρήστη. Ιούνιος 2009. Σελίδα - 1 -

Εγχειρίδιο Χρήστη. Ιούνιος 2009. Σελίδα - 1 - Εγχειρίδιο Χρήστη Ιούνιος 2009 Σελίδα - 1 - 1 Γενικά Η εφαρμογή Intelsoft Hotel (IS HOTEL) αφορά τη διαχείριση μίας μικρής ξενοδοχειακής μονάδας και επιτρέπει τη διαχείριση : των δωματίων και των πελατών

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ 5. Ερωτήσεις προετοιμασίας (Να απαντηθούν στην εργαστηριακή αναφορά)

ΑΣΚΗΣΗ 5. Ερωτήσεις προετοιμασίας (Να απαντηθούν στην εργαστηριακή αναφορά) ΑΣΚΗΣΗ 5 Ερωτήσεις προετοιμασίας (Να απαντηθούν στην εργαστηριακή αναφορά) 1. Χαρακτηρίστε τα παρακάτω φάσματα α) συνεχές β) γραμμικό γ) μετατοπισμένο λόγω Doppler δ) απορρόφησης ε) μη αναλυμένο δ) άλλο

Διαβάστε περισσότερα

5.1.1 Περιγραφή των συστατικών τμημάτων ενός γραφήματος

5.1.1 Περιγραφή των συστατικών τμημάτων ενός γραφήματος 5. Γραφήματα 5.1 Εισαγωγή 5.1.1 Περιγραφή των συστατικών τμημάτων ενός γραφήματος Το Discoverer παρέχει μεγάλες δυνατότητες στη δημιουργία γραφημάτων, καθιστώντας δυνατή τη διαμόρφωση κάθε συστατικού μέρους

Διαβάστε περισσότερα

Σενάριο 11: Παρεμβάσεις του ανθρώπου στο περιβάλλον του

Σενάριο 11: Παρεμβάσεις του ανθρώπου στο περιβάλλον του Σενάριο 11: Παρεμβάσεις του ανθρώπου στο περιβάλλον του Φύλλο Εργασίας Τίτλος: Παρεμβάσεις του Ανθρώπου στο Περιβάλλον Γνωστικό Αντικείμενο: Βιολογία Διδακτική Ενότητα: Παρεμβάσεις του ανθρώπου στο περιβάλλον

Διαβάστε περισσότερα

O Θάνατος των άστρων

O Θάνατος των άστρων O Θάνατος των άστρων Μονοπάτια της αστρικής εξέλιξης Μικρής μάζας αστέρες περνούν από το στάδιο του Ερυθρού Γίγαντα Πότε; Ερυθρός γίγαντας όταν αρχίζει καύση Η σε κέλυφος αστέρας του οριζόντιου κλάδου(ηβ)

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη και έλεγχος της διατήρησης της μηχανικής ενέργειας στην ελεύθερη πτώση σώματος. (Ανάλυση video μέσω του Σ.Σ.Λ.Α, LoggerPro της Vernier)

Μελέτη και έλεγχος της διατήρησης της μηχανικής ενέργειας στην ελεύθερη πτώση σώματος. (Ανάλυση video μέσω του Σ.Σ.Λ.Α, LoggerPro της Vernier) Μελέτη και έλεγχος της διατήρησης της μηχανικής ενέργειας στην ελεύθερη πτώση σώματος. (Ανάλυση video μέσω του Σ.Σ.Λ.Α, LoggerPro της Vernier) Στόχοι Να μελετήσουμε τις μεταβολές της κινητικής και της

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδίαση και ανάπτυξη δραστηριοτήτων στο προγραμματιστικό περιβάλλον MicroWorlds Pro

Σχεδίαση και ανάπτυξη δραστηριοτήτων στο προγραμματιστικό περιβάλλον MicroWorlds Pro «Σχεδίαση και ανάπτυξη δραστηριοτήτων στο προγραμματιστικό περιβάλλον MicroWorlds Pro» Φύλλο Εργασίας 1 Ο μαθητής εξοικειώνεται με το περιβάλλον της Logo και του Microworlds Pro και μαθαίνει να δημιουργεί

Διαβάστε περισσότερα

Computing and Information Systems Service. Windows XP

Computing and Information Systems Service. Windows XP Windows XP Όλοι οι υπολογιστές ανοικτής πρόσβασης στο Frederick χρησιµοποιούν Windows (2000 και XP), ένα λειτουργικό σύστηµα µε Γραφικό Περιβάλλον Εργασίας (Graphical User Interface), το οποίο χρησιµοποιεί

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ΟΙ ΑΣΤΕΡΕΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ΟΙ ΑΣΤΕΡΕΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ΟΙ ΑΣΤΕΡΕΣ Α. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Για να απαντήσεις στις ερωτήσεις που ακολουθούν αρκεί να επιλέξεις την ή τις σωστές από τις προτεινόµενες απαντήσεις. 1. Το φαινόµενο µέγεθος ενός

Διαβάστε περισσότερα

3) το παράθυρο Πίνακας τιμών όπου εμφανίζονται οι τιμές που παίρνουν οι παράμετροι

3) το παράθυρο Πίνακας τιμών όπου εμφανίζονται οι τιμές που παίρνουν οι παράμετροι Ο Δ Η Γ Ι Ε Σ Γ Ι Α Τ Ο M O D E L L U S 0.0 4. 0 5 Για να κατεβάσουμε το πρόγραμμα Επιλέγουμε Download στη διεύθυνση: http://modellus.co/index.php/en/download. Στη συνέχεια εκτελούμε το ModellusX_windows_0_4_05.exe

Διαβάστε περισσότερα

Δημιουργία προσαρμοσμένης διαδρομής κίνησης και αλλαγή του μεγέθους της με χρήση σημείων επεξεργασίας

Δημιουργία προσαρμοσμένης διαδρομής κίνησης και αλλαγή του μεγέθους της με χρήση σημείων επεξεργασίας Δημιουργία προσαρμοσμένης διαδρομής κίνησης και αλλαγή του μεγέθους της με χρήση σημείων επεξεργασίας Αυτό μοιάζει πανεύκολο μετά την άσκηση που έχετε κάνει στο Μάθημα 1. Θα προσθέσετε μια προσαρμοσμένη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΤΕΡΟΣΚΟΠΕΙΟ ΕΛΛΗΝΟΓΕΡΜΑΝΙΚΗ ΑΓΩΓΗ. Πρόγραμμα βραδιών παρατηρήσεων Μάιος 2009 7 Μαΐου 14 Μαΐου 21 Μαΐου 28 Μαΐου

ΑΣΤΕΡΟΣΚΟΠΕΙΟ ΕΛΛΗΝΟΓΕΡΜΑΝΙΚΗ ΑΓΩΓΗ. Πρόγραμμα βραδιών παρατηρήσεων Μάιος 2009 7 Μαΐου 14 Μαΐου 21 Μαΐου 28 Μαΐου ΑΣΤΕΡΟΣΚΟΠΕΙΟ ΕΛΛΗΝΟΓΕΡΜΑΝΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Πρόγραμμα βραδιών παρατηρήσεων Μάιος 2009 7 Μαΐου 14 Μαΐου 21 Μαΐου 28 Μαΐου www.ea.gr/ep/cosmos www.discoveryspace.net Οι βραδιές παρατήρησης υποστηρίζονται από τα

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδίαση με Ηλεκτρονικούς Υπολογιστές

Σχεδίαση με Ηλεκτρονικούς Υπολογιστές ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Σχεδίαση με Ηλεκτρονικούς Υπολογιστές Ενότητα # 3: Εργαστήριο 3 Εισαγωγή στο πρόγραμμα αυτόματης σχεδίασης AutoCad 2007 Καθηγητής Ιωάννης

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτήσεις Λυκείου 21 ου Πανελλήνιου Διαγωνισμού Αστρονομίας Διαστημικής 2016

Ερωτήσεις Λυκείου 21 ου Πανελλήνιου Διαγωνισμού Αστρονομίας Διαστημικής 2016 ΠΡΟΣΟΧΗ: Αυτό το έγγραφο ΔΕΝ θα το αποστείλετε ηλεκτρονικά (μέσω e-mail). Απλά το αναρτήσαμε για την δική σας διευκόλυνση. Μόλις βρείτε τις απαντήσεις που γνωρίζετε και τις σημειώσετε σ αυτό το έντυπο,

Διαβάστε περισσότερα

Το αερόπλοιο. Χρονική Διάρκεια Προτεινόμενη χρονική διάρκεια σχεδίου εργασίας: 5 διδακτικές ώρες

Το αερόπλοιο. Χρονική Διάρκεια Προτεινόμενη χρονική διάρκεια σχεδίου εργασίας: 5 διδακτικές ώρες Το αερόπλοιο Γνωστικό Αντικείμενο: Φυσική (Δύναμη) - Τεχνολογία Τάξη: Γυμνασίου Χρονική Διάρκεια Προτεινόμενη χρονική διάρκεια σχεδίου εργασίας: 5 διδακτικές ώρες Διδακτικοί Στόχοι Οι μαθητές: - Να εξηγούν

Διαβάστε περισσότερα

Ενδυμασίες. Μετονομάζουμε την νέα ενδυμασία του αντικείμενου μας και έχουμε ολοκληρώσει τη δημιουργία της.

Ενδυμασίες. Μετονομάζουμε την νέα ενδυμασία του αντικείμενου μας και έχουμε ολοκληρώσει τη δημιουργία της. Ενδυμασίες Κάθε αντικείμενο στο Scratch μπορεί να έχει μια ή και περισσότερες ενδυμασίες. Οι ενδυμασίες ενός αντικείμενου, είναι τα διαφορετικά κοστούμια που θα θέλαμε να φοράει ο χαρακτήρας μας σε διαφορετικές

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα λόγια από το συγγραφέα Κεφάλαιο 1: Microsoft Excel Κεφάλαιο 2: Η δομή ενός φύλλου εργασίας... 26

Λίγα λόγια από το συγγραφέα Κεφάλαιο 1: Microsoft Excel Κεφάλαιο 2: Η δομή ενός φύλλου εργασίας... 26 Περιεχόμενα Λίγα λόγια από το συγγραφέα... 7 Κεφάλαιο 1: Microsoft Excel 2002... 9 Κεφάλαιο 2: Η δομή ενός φύλλου εργασίας... 26 Κεφάλαιο 3: Δημιουργία νέου βιβλίου εργασίας και καταχώριση δεδομένων...

Διαβάστε περισσότερα

Τροποποίηση συνδυασμών κίνησης

Τροποποίηση συνδυασμών κίνησης Τροποποίηση συνδυασμών κίνησης Σε αυτήν την πρακτική εξάσκηση, θα τροποποιήσετε τους συνδυασμούς που έχουν εφαρμοστεί στην παρουσίαση της εταιρείας σας. Βήμα 1: Αλλαγή του εφέ για το κείμενο του τίτλου

Διαβάστε περισσότερα

1ο Σχέδιο Κριτηρίου Αξιολόγησης του Μαθητή

1ο Σχέδιο Κριτηρίου Αξιολόγησης του Μαθητή ΣΧΕ ΙΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ 102 1ο Σχέδιο Κριτηρίου Αξιολόγησης του Μαθητή ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ ΜΑΘΗΤΗ:... ΤΑΞΗ:... ΤΜΗΜΑ:... ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΥΤΕΡΟ: Αστρονοµικές Παρατηρήσεις και Όργανα ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ:... ΙΑΡΚΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

QS-LIS 2011 www.qslis-software.com

QS-LIS 2011 www.qslis-software.com QS-LIS 2011 www.qslis-software.com ΟΔΗΓΙΕΣ ΧΡΗΣΗΣ ΜΕΤΡΗΣΕΙΣ ΑΠΟ ΕΙΚΟΝΕΣ ΣΧΕΔΙΟΥ Το περιεχόμενο του παρόντος τεύχους αποτελεί έργο επιστημονικού και πνευματικού μόχθου και πνευματικήν ιδιοκτησία του Γιάννη

Διαβάστε περισσότερα