ΕIΣAΓΩΓH. Η έννοια της ορθογραφίας

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΕIΣAΓΩΓH. Η έννοια της ορθογραφίας"

Transcript

1 ΕIΣAΓΩΓH Η έννοια της ορθογραφίας Η ορθή γραφή των λέξεων µιας γλώσσας, η ορθογραφία, είναι ο κα θιερωµένος συµβατικός σε κάθε γλώσσα τρόπος γραφής κάθε λέξης σύµφωνα µε ορισµένες αρχές: την ετυµολογική ιστορική προέλευση κάθε λέξης και τη γραµµατικοσυντακτική της λειτουργία. Η πρώτη αφορά στη ρίζα µιας λέξης και στα στοιχεία που την περιβάλλουν αποτελώντας το θέµα µιας λέξης, η δεύτερη αφορά σε στοιχεία που δηλώνουν λειτουργίες γραµµατικές (ενικός πληθυντικός, αρσενικό θη λυκό ουδέτερο, ενεργητική µεσοπαθητική φωνή, ενεστώτας αόριστος κ.ο.κ.) ή συντακτικές (υποκείµενο αντικείµενο, α πρόσωπο β πρόσω πο γ πρόσωπο, προσδιορίζον προσδιοριζόµενο κ.λπ.) αποτελώντας συνήθως τα ληκτικά στοιχεία µιας λέξης (κατάληξη, παραγωγικό επί θηµα κ.ά.). Παραδείγµατα: α) ρίζα: οικ, θέµα: κατοικ, οικολογ, συνοικ, γραµµατικοσυντακτικά στοιχεία/«κατάληξη»: (κάτοικ) ος, (κα τοικ) ώ, (κατοικ) ία, (οικολόγ) ος, (οικολογ) ία, (οικολογ) ικός, (συνοικ) ία, (συνοικ) ισµός, β) ρίζα: λειπ / λοιπ / λιπ (µεταπτωτικές βαθµίδες της ρίζας), θέµα: εγκαταλειπ, υπολοιπ, ελλιπ, λιποθυµ, γραµµατικο συντακτικά στοιχεία / «καταλήξεις»: (εγκαταλείπ) ω, (εγκατάλειπ) ση (εγκατάλειψη), (υπόλοιπ) ο, (ελλιπ) ής, (λιποθυµ) ώ. Ας σηµειωθεί ότι στο ξεκίνηµά τους οι λέξεις µιας γλώσσας δηλώ νονται σε όλα τα συστατικά τους (ρίζα θέµα καταλήξεις) µε συµ βατικό τρόπο. Το οι στη ρίζα οικ (οικ ία, οίκ ος) ή το ι στην κατά ληξη ία (φιλ ία, οµιλ ία) θα µπορούσε να έχει δηλωθεί διαφορετικά. Ωστόσο, από τη στιγµή που καθιερώνεται συµβατικά ως δηλωτική της ρίζας ή του θέµατος ή της κατάληξης, µια συγκεκριµένη γραφή συν δέεται µε τη φυσιογνωµία της λέξης, αποτελεί διαφοροποιητικό και αναγνωριστικό της σηµασίας στοιχείο, που δεν µπορεί να αλλάξει αυ θαίρετα (για απλοποίηση, ευκολία κ.λπ.), εκτός αν προκύψουν αλλαγές από νεότερες ετυµολογικές έρευνες. Συνιστά στοιχείο της ιστορικής προέλευσης και φυσιογνωµίας µιας λέξης µε λειτουργικό ρόλο: τη δή λωση µιας ορισµένης βασικής («ετυµολογικής» ή «αρχικής») σηµασίας. Έτσι λ.χ. η γραφή οικ συνδέεται στην Ελληνική µε τη βασική σηµασία της «κατοικίας» και µε ό,τι έχει σχέση µ αυτήν: οικ ογένεια, οικ ονοµία,

2 ÂÈÛ ÁˆÁ È συν οικ ία, έν οικ ος, µέτ οικ ος, οικ οτροφείο, οικ ολογία κ.τ.ό. Ενώ µια άλλη γραπτή δήλωση, µια άλλη ορθογραφία, µε ει λ.χ. ή µε ι, θα οδηγούσε σε άλλη λεξική οικογένεια, σε άλλο λεξικό πεδίο οµορρίζων, σε άλλη ρίζα και σε άλλη σηµασία. Έτσι, η ρίζα εικ παραπέµπει στα εικ όνα, εικ άζω, απ εικ ονίζω, εικ ασία κ.λπ., η ρίζα ικ παραπέµπει στα ικ ανός, ικ έτης, άφ ικ ση (άφιξη) κ.ο.κ. Με άλλα λόγια, έχουν και οι λέξεις µιας γλώσσας την ιστορία τους, που συνδέεται τόσο µε τη γραφή τους (τη συµβατική ορθογραφία τους) όσο και µε τη σηµασία τους, που έχει δηλωθεί από µια συγκε κριµένη γραφή. Και το κυριότερο, συνδέεται, κατά κανόνα, µε µια ολό κληρη οµάδα λέξεων, συχνά πολύ µεγάλη σε αριθµό, τα καλούµενα οµόρριζα. Αυτή η ιστορική ετυµολογική σηµασιολογική, συµβατικά κα θιερωµένη γραφή κάθε λέξης θεωρείται η ορθή γραφή της σε συγκε κριµένη γλώσσα, η ορθογραφία µιας λέξης, που δεν επιτρέπεται να παραβιασθεί από τα άτοµα µιας γλωσσικής κοινότητας. Η αν ορθο γραφία, δηλαδή η παραβίαση του καθιερωµένου τρόπου γραφής µιας λέξης σε συγκεκριµένη γλώσσα, εκθέτει τον γράφοντα γλωσσικά και, κατ επέκταση, µορφωτικά, δηλαδή κοινωνικά, προκαλώντας δυσάρε στες εις βάρος του εντυπώσεις. Το να γράψεις σε ένα έγγραφο ή σε µια επιστολή ή σε µια αίτηση το κατοικία ως «κατεικία» (!) ή «κατικία» (!) ή «κατικοία» (!) ή όπως αλλιώς, γεννά πρόβληµα στον γράφοντα, για τί προσκρούει στο ορθογραφικό αίσθηµα που έχει διαµορφωθεί σε µια γλωσσική κοινότητα για την αποδεκτή και θεωρούµενη ορθή γρα φή των λέξεων, που αποτελεί ουσιώδες στοιχείο της γραπτής γλωσ σικής επικοινωνίας σε κάθε γλώσσα. Ιστορική ετυµολογική ορθογραφία Απ όσα είπαµε είναι φανερό ότι, όταν ο αγγλόφωνος γράφει knight /náit/ «ιππότης» ή enough /ináf/ «αρκετά» ή όταν γράφει ο γαλλόφωνος est /e/ «είναι» ή bureau /büró/ «γραφείο» ή όταν γράφει ο γερµανόφω νος schwierig /švίrix/ «δύσκολος» ή Deutsch /dóitš/ «Γερµανός», ακολου θεί έναν συµβατικό στη γλώσσα του, ιστορικά καθιερωµένο τύπο γρα φής της λέξης, µια γραφή που θεωρείται ορθή, και που πηγάζει από την προέλευση (ετυµολογία) της λέξης, από την ιστορική της κατα γωγή, η οποία προσδιορίζει και τη λεγόµενη ιστορική ορθογραφία ή ετυµολογική ορθογραφία κάθε λέξης. Σε γλώσσες µε µακρά ιστορική διαδροµή, είναι προφανές και επό µενο η ιστορική ορθογραφία να διαφέρει από την προφορά µιας λέ ξης, να διαφέρει από τη σηµερινή φωνολογική ή φωνητική υπόσταση µιας λέξης. Να διαφέρει δηλαδή η ιστορική ετυµολογική γραφή της από τη φωνολογική γραφή της ή από την, ακόµη πιο πιστή, σηµερινή

3 È ÂÈÛ ÁˆÁ προφορά και γραφή της λέξης, τη φωνητική γραφή της. Έτσι λ.χ. γρά φουµε στα Ελληνικά κατοικία (ετυµολογική ιστορική ορθογραφία), ενώ θεωρητικά! θα µπορούσαµε να γράφουµε κατικία (φωνολογική ορθο γραφία), αποδίδοντας την προφορά της λέξης, ή να γράφουµε κατικˇία (φωνητική ορθογραφία), αποδίδοντας ακόµη πιο πιστά την προφορά της λέξης (π.χ. την ουρανική / µαλακή προφορά του κ προ του ι µε ένα κˇ αντί του απλού κ). Τα προβλήµατα που θα προέκυπταν από µια τέ τοια ορθογράφηση των λέξεων είναι εµφανή: α) θα καταλυόταν η ιστο ρική φυσιογνωµία και ταυτότητα κάθε λέξης, β) θα σκοτιζόταν η ετυ µολογική σηµασιολογική συνάφεια των λέξεων, δηλαδή τα «πεδία» των οµορρίζων που αποτελούν συγχρόνως σηµασιολογικές συστάδες, «ετυµολογικές οικογένειες». Στην πρώτη περίπτωση, θα χανόταν για τη γραπτή απεικόνιση της γλώσσας και τη γραπτή γλωσσική επικοι νωνία εν γένει η ιστορική προέλευση και «εθνικότητα» κάθε λέξης. Ο ελληνικός δήµος (έτσι γραµµένος µε η ) είναι που έδωσε τη δηµο κρατία, που πέρασε µε τη σειρά της ως έννοια και ως λέξη σε άλλους λαούς και άλλες γλώσσες ως démocratie, democracy κ.τ.ό. Γράφοντας φωνητικά και απλοποιηµένα δίµος (µε ι ) και διµοκρατία, θα αλλοιω νόταν το ετυµολογικό ίνδαλµα και µαζί η ιστορική προέλευση της λέ ξης, ενώ συγχρόνως θα προέκυπτε σύγχυση και αποµάκρυνση από το ελληνικής προελεύσεως democracy. Θα συνέβαινε µάλιστα το εξής τραγελαφικό: η ξένη γλώσσα να δηλώνει την ορθή (µε e/é = η) εικόνα της λέξης, η δε Eλληνική να τη στρεβλώνει (µε ι αντί η)! Συγχρόνως, θα στρέβλωνε και θα διασπούσε ολόκληρο το ετυµολογικό πεδίο που συνδέεται µε την αρχαία λέξη δήµος: τα δηµότης, δηµοτικός, δηµό σιος, δηµοσιογράφος, δηµογραφικός, αλλά και Ακάδηµος Ακαδηµία, πάνδηµος, απόδηµος και επιδηµία και ενδηµία και ηµοσθένης κ.ά. Εποµένως, κάθε ριζική απλοποίηση εν ονόµατι µιας φωνητικής ορθο γραφίας, στην οποία όλα τα /i/ (ι, η, υ, ει, οι, υι) θα γράφονταν ως ι και όλα τα /e/ (ε, αι) ως ε και τα /ο/ (ο, ω) ως ο κ.λπ., θα αποτελούσε άστο χη αλλοίωση της ιστορικής προέλευσης και της ετυµολογικής σηµα σιολογικής συνάφειας των λέξεων, µια πραγµατική ανατροπή αυτού που αιώνες πολιτισµού και ιστορικής εξέλιξης κληροδότησαν στη γλώσσα µέσω της γραφής και της ορθογραφικής απεικόνισης των λέ ξεων. Θα επρόκειτο στην πράξη για µια αλόγιστη καταστροφή της οι κολογίας της γλώσσας, δηλαδή της ορθογραφικής πολυµορφίας και ποικιλίας των φυσικών γλωσσών, που αντικατοπτρίζει την ποικιλία της σκέψης και της θέασης του κόσµου από κάθε λαό, εν προκειµένω από τους Έλληνες. Αλλά µια τέτοια υπεραπλουστευτική «λαίλαπα» δεν θα ήταν παρά το αποτέλεσµα µιας απλοϊκής στάσης απέναντι στο «πνευ µατικό θαύµα» που συνιστά κάθε ανθρώπινη γλώσσα και κάθε γραπτή παράστασή της. Στην οξύτητα και στις ακρότητες που επικράτησαν στη διαµάχη του γλωσσικού ζητήµατος, και µάλιστα στην πρώιµη φά ση (στις αρχές του 19ου αιώνα), άξιοι λόγιοι και πατριώτες, κυρίως ο Αθανάσιος Ψαλίδας και ο Ιωάννης Βηλαράς, υποστηρίζοντας µαζί µε

4 ÂÈÛ ÁˆÁ ÈÁ αρκετούς άλλους την ανάγκη χρήσεως της απλούστερης «κοινής» γλώσσας (της δηµοτικής), ταύτισαν τη δηµοτική µε µια δικής τους εµπνεύσεως φωνητική ορθογραφία (αναλύεται στη Ροµεηκη γλοσα του Βηλαρά που δηµοσιεύτηκε το 1814). Για τον Ψαλίδα η ιστορική ορ θογραφία είναι «στραβογραφηα» (sic), κατηγορεί όσους «ξανατηπο νουν τους παληους Εληνες σηνγραφιαδες» (εννοεί κυρίως τον Κοραή) και αναφέρει για το κίνητρό τους ότι «η αληθηνη ετηα ηνε να γηοµη σουν τη σακουλα τους η κε να δηξουν οτη στην ξενητηα οπου επηγαν κατη εµαθαν». Ο Βηλαράς µάλιστα φθάνει να υποστηρίζει, για την εποχή του, ότι η γλώσσα (οµιλία αλλά και γραφή) γίνεται «µε τη γρα µατικη στο νου, οχη στο χερη» και ότι αφού γραφτούν πολλά βιβλία θα «ηµπορεσουµε να τα σηναξουµε για να σχηµατησοµε τους αναν κεους κανονες». Και στις δύο περιπτώσεις πρόκειται για µια πρόχειρη, εµπειρική και ανιστορική προσέγγιση, που συγχέει τη γλώσσα (φωνη τική προφορά και γραµµατικοσυντακτική δοµή) µε την ορθογραφία της, και εξαρτά τη δηµοτική από µια φτιαχτή φωνητική ορθογραφία! Ας σηµειωθεί επ ευκαιρία ότι παρόµοιας τάξεως είναι και η από και ρού εις καιρόν «ανακαλυπτόµενη» και προτεινόµενη από µερικούς (συ νήθως ανυποψίαστους για την ουσία και τη σηµασία τέτοιων θεµάτων) χρήση του λατινικού αλφαβήτου! Μολονότι το λατινικό αλφάβητο δεν είναι παρά το δυτικό ελληνικό αλφάβητο, το αλφάβητο της Χαλκίδας, µε µικρές παραλλαγές σε ορισµένα γράµµατα, άρα δεν είναι για µας ζήτηµα εθνικής ευαισθησίας η µη χρησιµοποίησή του, ωστόσο το αλ φάβητο στο οποίο γράφεται η ελληνική γλώσσα από την πρώτη αλ φαβητική ελληνική επιγραφή, την επιγραφή του ιπύλου (8ου αι. π.χ.), µέχρι σήµερα και το οποίο έχει άρρηκτα συνδεθεί µε τον ελληνικό πο λιτισµό, τα ελληνικά κείµενα και την ελληνική γλώσσα δεν µπορεί να αλλάξει µε το αβαρές αιτιολογικό της ευκολίας! Ούτε οι Κινέζοι, ούτε οι Ιάπωνες, ούτε οι Ινδοί, ούτε οι Άραβες, ούτε οι Εβραίοι, ούτε οι Γε ωργιανοί, ούτε τόσοι άλλοι λαοί άλλαξαν ποτέ τη (συχνά πολύ δύσκο λη) γραφή τους για λόγους ευκολίας ή άλλων σκοπιµοτήτων. Ορθογραφικές ρυθµίσεις και ορθογραφικές αλλαγές Επιτρέπονται ρυθµιστικές επεµβάσεις στο ορθογραφικό σύστηµα που έχει καθιερωθεί σε µια γλώσσα; Επιτρέπονται ορθογραφικές απλουστεύσεις, ώστε να καταστεί η ορθογραφία µιας γλώσσας ευκο λότερη; Μέχρι ποιου σηµείου; Με ποιους όρους; Ποιοι νοµιµοποιούνται να προτείνουν ή να επιβάλουν τέτοιες απλουστεύσεις; Είναι αρµοδιό τητα µιας σχολικής γραµµατικής; Και άπαξ και καθιερωθεί η ορθο γραφία µιας λέξης είτε από µια εκπαιδευτική αρχή (επίσηµη σχολική γραµµατική λ.χ.) είτε από τη συνήθη χρήση της είτε από επιστηµονι κές απόψεις περί της ετυµολογίας µιας λέξης που ίσχυσαν κάποτε,

5 È ÂÈÛ ÁˆÁ επιτρέπεται να αλλάξει η ορθογραφία µιας λέξης ή µιας οµάδας ή οι κογένειας λέξεων (οµορρίζων); εν υπάρχει αµφιβολία ότι η ορθογραφία των λέξεων µιας γλώσσας, όπως άλλωστε και η ίδια η γλώσσα (ως σύστηµα γλωσσικών σηµείων), είναι προϊόν συµβάσεως. Είναι συµβατική. Άρα, όπως και η γλώσσα υπόκειται σε µεταβολές, έτσι µπορούν να γίνουν µεταβολές και στην ορθογραφία. Ενώ όµως οι µεταβολές στη γλώσσα γίνονται ασυνείδη τα από τους οµιλητές µιας γλώσσας και περνάει πολύς χρόνος µέχρι να καθιερωθούν, δηλαδή να γίνουν αποδεκτές από όλα τα µέλη µιας γλωσσικής κοινότητας, προκειµένου για τις µεταβολές στην ορθογρα φία, αυτές αποφασίζονται από επιστηµονικά όργανα και εκπαιδευτικές αρχές και γίνονται «έξωθεν», στο πλαίσιο αυτού που ονοµάζεται «γλωσσικός σχεδιασµός». Έτσι, προκειµένου για την ορθογραφία των λέξεων της Ελληνικής, άλλοτε η Ακαδηµία Αθηνών, άλλοτε (όταν συντάχθηκε η σχολική γραµµατική της δηµοτικής) επιστήµονες γλωσσολόγοι και φιλόλογοι ανέλαβαν να ρυθµίσουν ζητήµατα ορθογραφίας που είτε εµφάνιζαν µείζονες δυσκολίες είτε αποτελούσαν αντικείµενο διαφωνίας των επι στηµόνων (ως προς την ετυµολογική προέλευσή τους, άρα και ως προς την ορθογραφία τους) είτε η συνήθεια στη χρήση τους είχε κα θιερώσει διαφορετική γραφή από την ετυµολογικά ορθή είτε γράφο νταν µε περισσότερους τρόπους κ.λπ. Στις περιπτώσεις αυτές, χάριν της οµοιοµορφίας στη γραφή των λέξεων, που είναι απαραίτητη στην εκπαίδευση, τη διοίκηση, στον Tύπο, στην επιστήµη, σε όλες εν γένει τις µορφές της επίσηµης γραπτής επικοινωνίας, επιχειρήθηκαν ρυθµί σεις που διατηρούσαν µεν την αρχή της ετυµολογικής ιστορικής ορ θογραφίας αλλά κινούνταν προς την κατεύθυνση της απλογράφησης για λόγους ευκολίας, µε τελικό στόχο πάντοτε την οµοιόµορφη ορθο γράφηση των λέξεων. Έτσι καθιερώθηκαν οι γνωστοί απλουστευτικοί κανόνες, ότι λ.χ. όλα τα παραθετικά επιθέτων και επιρρηµάτων γράφονται πάντοτε µε ο (ευκολότερος, ευκολότατος) και όχι µε ω (ευκολώτερος, ευκολώτα τος), που ήταν ο κανόνας ορθογραφίας των λέξεων της αρχαίας, εφό σον της καταλήξεως ότερος / ότατος προηγείτο βραχύ φωνήεν (όπως στην περίπτωση του επιθέτου εύκολος). Ή γράφτηκαν µε ένα ρ τα νεότερα σύνθετα λέξεων που άρχιζαν από ρ : ρούχο ασπρό ρουχα (όχι ασπρόρρουχα), ενώ ρέπω ισόρροπος, αντίρροπος, ετοι µόρροπος. Ιδίως απλογραφήθηκαν ξένης προελεύσεως λέξεις (δάνεια) ή παραγωγικές καταλήξεις της Ελληνικής: καβγάς (αντί του παλαιότε ρου καυγάς), αφού η λέξη προέρχεται από το τουρκικό kavga που δεν δικαιολογεί γραφή µε δίφθογγο αυ. Eπίσης γράφτηκαν τα πουλο / πουλα (βοσκόπουλο / βοσκοπούλα) µε ένα λ, µολονότι προέρχονται από το λατινικό pullus («νεοσσός»). Οι απλουστευτικές ρυθµίσεις έγι

6 ÂÈÛ ÁˆÁ È ναν κυρίως µε δάνεια της Ελληνικής από ξένες γλώσσες και, δευτε ρευόντως, σε ελληνικές λέξεις που επέστρεψαν στην Ελληνική αφού πρώτα υπήρξαν δάνεια της Ελληνικής σε άλλες γλώσσες. Πρόκειται για τις λέξεις που χαρακτηρίζονται ως αντιδάνεια. Επίσης απλου στεύθηκαν λέξεις της Ελληνικής που λόγω διαφόρων φωνητικών µε ταβολών δεν είναι εύκολη η ταύτισή τους µε τις αρχικές λέξεις απ όπου ξεκίνησαν. Aπλογραφήθηκαν ακόµη οι µεταγενέστερες λέξεις ξέ νης προέλευσης. Παραδείγµατα: Απλογραφήθηκε µε ε η λέξη τρένο, η οποία παλιότερα γράφτηκε ως τραίνο προερχόµενη από το γαλλι κό train. Απλογραφήθηκε η λέξη καρό µε ένα ρ και ο, η οποία πα λιότερα γράφτηκε ως καρρώ, αποδίδοντας πιστά το γαλλικό carreau απ όπου προέρχεται. Οµοίως απλογραφήθηκε η λέξη τζίρος µε ι, η οποία αποτελεί αντιδάνειο της Ελληνικής, αναγόµενη στο γύρος µέσω του ιταλικού giro (από λατινικό gyrus). Απλογραφήθηκαν επίσης λέξεις όπως κουκί µε ένα κ (έναντι του παλαιότερου κουκκί, αφού προέρ χεται από το κοκκ ίον, υποκοριστικό του κόκκος), αγόρι µε ο (ενώ προέρχεται από το άγουρος < ωρος, που υπαγορεύει την ορθογρά φησή του ως αγώρι), τσιπούρα µε ένα π (µολονότι προέρχεται από το ππουρος) κ.λπ. Tέλος, απλογραφήθηκαν λέξεις όπως παγόνι (αντί παγώνι), µάπα (αντί µάππα), πάτρονας (αντί πάτρωνας) κ.ά. λόγω της ξενικής τους (λατινικής) προελεύσεως. Το σκεπτικό για την απλουστευµένη ορθογράφηση των ξένων λέξε ων είναι εµφανές και πειστικό: δεν είναι σωστό ο Έλληνας οµιλητής να απαιτείται να γνωρίζει την ξένη λέξη (train, carreau) για να γράψει σω στά τη δάνεια λέξη στα Ελληνικά! Το πρόβληµα πρόβληµα συνέπειας και συνέχειας είναι µε τις δύο άλλες κατηγορίες λέξεων. Το ελληνικό γύρος που έδωσε το τζίρος (µέσω της Ιταλικής) θα γραφεί απλοποιη µένα µε τρόπο που αλλοιώνει το ετυµολογικό ίνδαλµα της ελληνικής λέξης από την οποία προέρχεται; Η συνέπεια προς το ισχύον σύστη µα ιστορικής ετυµολογικής ορθογραφίας θα παραβιασθεί εδώ για λό γους ευκολίας; Και θα γράψουµε απλογραφηµένα στα Ελληνικά µο τοσικλέτα µε ι, όταν οι ξένοι διατηρούν το υ της Ελληνικής, γρά φοντας τη λέξη µε το «ελληνικό y» (ygrec), δηλ. motocyclette; Πώς θα δι καιολογήσουµε επίσης επιστηµονικά την απλογράφηση καθαρώς ελ ληνικών λέξεων, µε το σκεπτικό ότι στο πέρασµα του χρόνου τόσων αιώνων έχουν υποστεί φωνητικές µεταβολές, που είναι το πιο φυσικό και σύνηθες γνώρισµα κάθε γλώσσας; Είναι τόσο δύσκολο στο τερά στιο πλήθος των ελληνικών λέξεων που µαθαίνουµε την ορθογραφία τους να θυµόµαστε και ότι η λέξη αγώρι, που προέρχεται από το άγουρος / άωρος, γράφεται µε ω ; Εδώ είναι ο κατάλληλος χώρος να θέσουµε ένα µείζον θέµα της ορ θογραφίας της ελληνικής γλώσσας, που απασχολεί όχι µόνο τη λεξι κογραφία αλλά και την εκπαίδευση και την επιστήµη και κάθε προσε κτικό και ευαίσθητο χρήστη της Ελληνικής. Τι πρέπει να γίνει: α) µε την

7 ÈÛÙ ÂÈÛ ÁˆÁ ορθογραφία ελληνικών λέξεων που, στο πέρασµα του χρόνου, έχουν υποστεί µικρότερες ή µεγαλύτερες µεταβολές, β) µε τα αντιδάνεια (λέξεις ελληνικές ή ελληνογενείς που «περιπλανήθηκαν» σε ξένες γλώσσες για να επιστρέψουν µετά στη γλώσσα προέλευσής τους οι Γερµανοί τις αποκαλούν χαρακτηριστικά «Rückwanderer»), γ) µε λέξεις των οποίων η εξέλιξη της επιστήµης της ιστορικής γλωσσολογίας, και ειδικότερα της ετυµολογίας, έχει αναθεωρήσει και διορθώσει παλαιό τερη εσφαλµένη ετυµολόγησή τους, αποκαθιστώντας την ορθή ετυ µολογία τους, που προσδιορίζει στην Ελληνική και την ορθή γραφή τους, αφού το ορθογραφικό σύστηµα της Ελληνικής είναι, όπως εξη γήσαµε, ιστορικό ετυµολογικό. Η τακτική που έχουµε ακολουθήσει και στα τρία Λεξικά µας είναι να δίδεται στον αναγνώστη / χρήστη έγκυρη πληροφορία για την ορθή γραφή κάθε λέξης της Ελληνικής, αυτήν που χαρακτηρίζεται από επι στηµονική συνέπεια και από την ιστορική συνέχεια της Ελληνικής. Και στις τρεις περιπτώσεις (α. λέξεις ελληνικές φωνητικά και µορφολογι κά αλλαγµένες, β. αντιδάνεια, γ. επανετυµολογηµένες επιστηµονικά λέξεις) δίνουµε στα Λεξικά µας µε διαφορετικό τρόπο την πληροφο ρία που χρειάζεται ο αναγνώστης για την ορθή γραφή της λέξης. Στο Μεγάλο Λεξικό (Γ. Μπαµπινιώτη: Λεξικό της Νέας Ελληνικής Γλώσσας), οι λέξεις ληµµατογραφούνται, καταχωρίζονται δηλαδή στο Λεξικό, µε την ιστορική ετυµολογική γραφή τους. ίδονται κτήριο (µε η ), φτει άχνω (µε ει ), λειώνω (µε ει ), ρεβίθι (µε ι ), σβήνω (µε η ) κ.ο.κ. Στην ετυµολογία της λέξης ή σε σχόλιο δίδεται η εξήγηση γιατί πρέπει να γράφεται η λέξη έτσι όπως τη δίνουµε, σύµφωνα µε την ορθή ετυµο λογία της. Επίσης υπάρχει εκτενής πίνακας στο λήµµα ορθογραφία που περιλαµβάνει όλες τις λέξεις (δεν υπερβαίνουν τις 350) που έχουν ειδικό ορθογραφικό ενδιαφέρον: η ετυµολογική επιστηµονική ορθο γραφία τους διαφέρει από τη σχολική ρυθµιστική ορθογραφία ή από την παλαιότερη ή συνήθη ορθογραφία τους. Τέλος, στα λήµµατα µε την επιστηµονικά ορθή ορθογραφία κτήριο, φτειάχνω, λειώνω, ρεβίθι, σβήνω δίδεται η σχολική ορθογραφία (κτίριο, φτιάχνω, λιώνω) ή ανα γράφεται και η παλαιότερη (σβύνω, λυώνω) ή η συνήθης ορθογραφία (ρεβύθι) για την πλήρη ενηµέρωση του αναγνώστη. Οι λέξεις µε τη σχολική, παλαιότερη ή συνήθη ορθογραφία υπάρχουν και ως λήµµατα στο Λεξικό µε παραποµπή στην ορθή γραφή τους (κτίριο κτήριο, φτιάχνω φτειάχνω, σβύνω σβήνω κ.τ.ό.), για να µπορεί να τις βρει εύκολα ο απληροφόρητος αναγνώστης. Στο Λεξικό Μπαµπινιώτη για το Σχολείο και το Γραφείο οι λέξεις ληµµατογραφούνται, όπως είναι αναµενόµενο, κατά κύριο λόγο µε τη σχολική ορθογραφία τους, για να τις βρίσκει ο µαθητής ή ο χρήστης που θέλει να χρησιµοποιήσει την «ισχύουσα» συµβατική ορθογραφία. Όµως, σε κάθε αµφιλεγόµενο ορθογραφικά λήµµα δίδεται η πληρο φορία για την επιστηµονική ετυµολογική ορθογραφία της λέξης, ώστε

8 ÂÈÛ ÁˆÁ È να τη γνωρίζει ο χρήστης και να τη χρησιµοποιήσει αν θέλει. Έτσι λ.χ. θα βρει το ρήµα λιώνω ληµµατογραφηµένο ως λιώνω µε ι κατά τη σχολική γραµµατική, αλλά αµέσως κάτω από το λήµµα θα βρει το σχόλιο «Προσοχή! Προέρχεται από το αρχ. λει ( όω) «λειαίνω», το οποίο ανάγεται στο επίθετο λε ος. Συνεπώς, ορθότερη είναι η γραφή λειώνω (µε ει )». Οµοίως θα βρει τη λέξη φτιάχνω ληµµατογραφηµέ νη µε ι κατά τη σχολική ορθογραφία, αλλά αµέσως µετά θα διαβά σει το σχόλιο: «Προσοχή! Πρόκειται για το µεσαιωνικό ρήµα φτειάνω / φθειάνω, το οποίο προέρχεται από τον τύπο ε θειάζω «ισιώνω, διορ θώνω», παράγωγο του αρχ. ευθύς. Από την ετυµολογία προκύπτει ότι ορθότερη είναι η γραφή φτειάνω (µε ει, όχι ι )». Ας σηµειωθεί ότι για τη λέξη λειώνω το Λεξικό του καθηγητή Κριαρά (της Σύγχρονης η µοτικής) υιοθετεί οµοίως τη γραφή µε ει, δίνοντας συγχρόνως την πληροφορία ότι προέρχεται από το ρήµα λει, ενώ για την ίδια λέξη το Λεξικό του Ιδρύµατος Τριανταφυλλίδη υιοθετεί τη γραφή µε ι (όπως και η σχολική γραµµατική Τριανταφυλλίδη), εξηγώντας ότι η ορ θογραφία της λέξης µε ι είναι προϊόν «ορθογραφικής απλοποίησης». Στο ρήµα φτειάχνω (και τα παράγωγά του) και τα δύο αναφερθέντα λεξικά υιοθετούν την απλοποιηµένη ορθογραφία µε ι, αναφέροντας όµως ότι η λέξη προήλθε από το αρχ. ευθειάζω. Επίσης, ας σηµειωθεί ότι η τάση απλούστευσης της ορθογραφίας των λέξεων, που καθιέ ρωσε η σχολική γραµµατική Τριανταφυλλίδη, έχει ως αποτέλεσµα να συµπεριλαµβάνονται σε αυτήν και να απλοποιούνται επιπλέον λέξεις, οι οποίες δεν αναφέρονται ρητά στη γραµµατική αυτή αλλά απηχούν, τρόπον τινά, το πνεύµα που διέπει τις ρυθµίσεις αυτής της γραµµατι κής προς την κατεύθυνση της απλούστευσης. Στο Μικρό Λεξικό Μπαµπινιώτη, τέλος, έχει ακολουθηθεί επίσης η σχολική ορθογραφία των ληµµάτων για τους ίδιους λόγους που ισχύ ουν στο «Λεξικό για το Σχολείο και το Γραφείο». Στο Λεξικό αυτό, επει δή λόγω του περιορισµένου χώρου δεν περιλαµβάνονται σχόλια, η επι στηµονική ετυµολογική ορθογραφία δίδεται σε ειδικό πίνακα υπό τον τίτλο «Πίνακας λέξεων µε προβλήµατα ορθογραφίας». Σ αυτόν η ετυ µολογική ιστορική ορθογραφία των λέξεων δίδεται κοντά α) στη σχο λική ορθογραφία, β) στην επικρατούσα ορθογραφία και γ) σε άλλες ορθογραφήσεις (παλαιότερες, εσφαλµένες, συνηθισµένες, συχνές). Έτσι ο αναγνώστης πληροφορείται µε εγκυρότητα τα της ορθογρα φίας και βοηθείται να κάνει συνειδητά τις δικές του επιλογές. Bεβαί ως, µια οριστική καθολική αντιµετώπιση του ζητήµατος της ορθογρα φίας των λέξεων της Eλληνικής θα ήταν αρµοδιότητα ενός έγκυρου πνευµατικού επιστηµονικού σώµατος, όπως της Aκαδηµίας Aθηνών, ή µιας επιστηµονικής επιτροπής ειδικών γλωσσολόγων. H προσπάθεια που γίνεται στα δικά µας Λεξικά, ιδιαίτερα στο παρόν Eιδικό Oρθο γραφικό Λεξικό, είναι να ευαισθητοποιηθεί και να προβληµατιστεί ο χρήστης του γραπτού µας λόγου ως προς την ορθογραφία ενός πε

9 ÈË ÂÈÛ ÁˆÁ ριορισµένου σχετικά αριθµού λέξεων που εµφανίζουν ιδιοµορφία και δυσκολία στη γραφή τους. Στο παρόν Ειδικό Ορθογραφικό Λεξικό, για να διευκολυνθούν οι µα θητές και οι χρήστες που επιθυµούν να στοιχίσουν στη σχολική ορ θογραφία, οι λέξεις ληµµατογραφούνται µε τον τύπο της σχολικής ορ θογραφίας. Ωστόσο, όπως εφαρµόσαµε και στα δύο άλλα λεξικά µας (στο Λεξικό για το Σχολείο και το Γραφείο και στο Mικρό Λεξικό ), σε κάθε λέξη που έχει οποιοδήποτε ορθογραφικό ενδιαφέρον υπάρχει σχολιασµός της ορθογραφίας της, µε τον οποίο πληροφορείται ο αναγνώστης πώς πρέπει να γράφεται η λέξη επιστηµονικά ετυµολογι κά και πώς γράφεται στη σχολική γραµµατική ή κατά το «πνεύµα» της σχολικής γραµµατικής ή, άλλοτε, πώς γράφεται συνήθως, εφόσον φυ σικά η σχολική ή η συνήθης ορθογραφία διαφέρει της επιστηµονικής ετυµολογικής. Ας σηµειωθεί ότι η επιστηµονική ετυµολογική ορθογρα φία που προτείνεται είναι, κατά κανόνα, προϊόν της έρευνας έγκριτων γλωσσολόγων ετυµολόγων, την οποία υιοθετούµε αξιολογώντας την πρότασή τους. Η θέση που παίρνουµε ως προς την «ορθή» γραφή των λέξεων της Ελληνικής σε ένα ειδικό ορθογραφικό λεξικό, όπως το παρόν, πηγάζει από την πεποίθησή µας ότι κάθε ελληνική λέξη που χρησιµοποιήθη κε στη µακρά ιστορική πορεία της γλώσσας µας πρέπει να εµφανί ζεται µε την ορθογραφική µορφή µε την οποία ξεκίνησε και ότι πρέ πει να περιορίζονται στο ελάχιστο οι δικές µας παρεµβάσεις για λόγους απλούστευσης της ορθογραφίας. Κάθε σύστηµα ιστορικής ετυµολογικής ορθογραφίας είναι από τη φύση του δύσκολο, αφού η φωνητική δοµή της λέξης (η προφορά της) έχει µε τον καιρό αλλάξει και δεν ανταποκρίνεται σήµερα στην αρχική µορφή της λέξης. Το ίδιο συµβαίνει συχνά και µε τη γραµµατική της δοµή. Αυτή η κατάσταση εί ναι εγγενής σε κάθε σύστηµα ιστορικής ορθογραφίας. Εποµένως, απλουστευτικές ρυθµίσεις που θα χρειαστεί ενδεχοµένως να γίνουν πρέπει να είναι ελάχιστες, µε σαφή κριτήρια που δεν θα παραβιάζουν χωρίς αποχρώντα λόγο την αρχή της ιστορικής ετυµολογικής ορθο γραφίας. Μπορεί λ.χ. κανείς να υιοθετήσει µια απλούστερη γραφή το κάνουµε στα Λεξικά µας εφόσον δεν θίγεται βέβαια η ετυµολο γική προέλευση µιας λέξης ή εφόσον υπάρχει διττή µορφή (π.χ. φά κελλος και φάκελος) από την οποία µπορεί κανείς αζηµίως να υιοθε τήσει την απλούστερη. Εδώ θα πρέπει επίσης να διασαφήσουµε ότι το ορθογραφικό σύ στηµα µιας γλώσσας δεν µπορεί να είναι αµετάβλητο, «κοκαλωµένο» όσον αφορά στην ετυµολογική ορθογραφία των λέξεων. Όπως η ίδια η γλώσσα έχει µια δυναµική εξέλιξη ως κώδικας επικοινωνίας, έτσι και η ορθογραφία των λέξεων µπορεί ενίοτε να χρειαστεί να αλλάξει, όταν λ.χ. µια ετυµολογική γραφή αποδειχθεί εσφαλµένη. Ένα σφάλµα δεν

10 ÂÈÛ ÁˆÁ Èı µπορεί να διαιωνίζεται εις βάρος της αληθινής (έτυµον, άλλωστε, ση µαίνει «αληθινή σηµασία», εξ ου ετυµολογικός) εικόνας και ιστορίας µιας λέξης, δηλαδή εις βάρος µιας ζωντανής γλωσσικής οντότητας! Κι αυτό για να µη θιγεί η «συνήθεια» στη γραφή µιας λέξης και για να αποφευχθεί το «ξεβόλεµα» κάποιων (δασκάλων, διορθωτών, συγγρα φέων κ.ά.) που «ενοχλούνται» από την αποκατάσταση της ορθής γρα φής, από µια απλή σχετικά αλλαγή, πρακτικής υφής, όταν τα πάντα στην ίδια την ουσία της γλώσσας αλλάζουν (σηµασία, προφορά, κλίση, σύνταξη κ.λπ.). Η συνέπεια στο σύστηµα ιστορικής ετυµολογικής ορ θογραφίας, που έχει επιλεγεί ως παράσταση της γραπτής µορφής της γλώσσας µας, επιβάλλει µερικές αλλαγές, που αποτελούν «κατακτή σεις» της γλώσσας µας και όχι «οχλήσεις»! Το να αποκαθιστάς την ορ θή γραφή στη λέξη κτήριο, γράφοντάς την µε η αντί µε ι, είναι συγ χρόνως αποκατάσταση της αλήθειας (του «ετύµου») σε αυτή την «τραυµατισµένη» λέξη, που θεωρήθηκε κάποτε ότι προήλθε από το ρήµα κτίζω, για να αποδειχθεί αργότερα από την έρευνα ότι είναι το ευκτήριον (οίκηµα) (ευκτήριον > /fktírio/, µε σίγηση του προτονικού ε, και εν συνεχεία κτήριο, µε σίγηση του f, γιατί δεν µπορεί να αρχίζει ελληνική λέξη από /fkt/, όµοια δηλαδή όπως το ελληνικό κυριακόν (δώ µα) έδωσε το αγγλικό church και το γερµανικό Kirche πβ. Random House-Webster s: «church < Middle English chir(i)che < Old English < cir(i)ce < Greek kȳri(a)kón (dôma) the Lord s (house)»]). Κι αυτό, αφού κάποτε έγινε αντιληπτό το λάθος ότι το ρήµα κτίζω δεν µπορούσε να δώσει τύπο *κτί ριο, διότι κατάληξη ριο δεν υπάρχει! Σχόλια Ορθογραφικού Λεξικού Έχοντας εισαγάγει την έννοια και την πρακτική των γλωσσικών Σχο λίων στην ελληνική λεξικογραφία, πρώτα στο («Μεγάλο», σελί δων) Λεξικό της Νέας Ελληνικής Γλώσσας (1998 A έκδ., 2002 B έκδ., 2006 Γ ανατύπωση της B έκδ.) και, εν συνεχεία, στο («µεσαίο», σελίδων) Λεξικό για το Σχολείο και το Γραφείο (2004 A έκδ., 2004 A ανατύπωση, 2008 B εκδ.), εφαρµόσαµε την ίδια µέθοδο και στο παρόν Ειδικό Ορθογραφικό Λεξικό. Περίπου σχόλια συντάχθηκαν για αντίστοιχα λήµµατα του παρόντος Λεξικού. ουλεύοντας χρόνια µε την επιστηµονική ανάλυση της γλώσσας και την επιστηµονική λεξικο γραφία, κρίναµε σκόπιµο να δώσουµε στον Έλληνα αναγνώστη του Λεξικού, ιδίως σε αυτόν που έχει ιδιαίτερη ευαισθησία για την ορθή γραφή της γλώσσας µας, ένα Ορθογραφικό Λεξικό που να εξηγεί και να διδάσκει. Να µην είναι δηλαδή απλή παράθεση λέξεων, όπως συ νήθως συµβαίνει. Για τον απαιτητικό αναγνώστη, που θέλει να γνωρί ζει όχι µόνο πώς γράφεται αυτή ή εκείνη η ελληνική λέξη αλλά και γιατί γράφεται έτσι, δώσαµε µε τη µορφή σχολίων τις απαραίτητες

11 Î ÂÈÛ ÁˆÁ πληροφορίες που φωτίζουν την ορθογραφία των «δύσκολων» ορθο γραφικά λέξεων της Ελληνικής. Εφόσον το ελληνικό σύστηµα ορθογραφίας είναι το ιστορικό ετυ µολογικό, είναι επόµενο ο µεγαλύτερος αριθµός των σχολίων να ανα φέρεται στην ετυµολογική προέλευση της λέξης που εξηγεί συγχρό νως και την ορθογραφία της. Έτσι λ.χ. σχολιάζοντας το λήµµα νωτιαί ος και επισηµαίνοντας ότι «α συνθετικό είναι η λέξη νώτα (τα), γι αυ τό γράφεται µε ω. Η λέξη δεν σχετίζεται µε το νότιος», είναι φανερό ότι απαντούµε σε µια εύλογη απορία του αναγνώστη για τη συγκεκρι µένη λέξη και τον βοηθούµε να θυµάται γιατί το νωτιαίος γράφεται µε ω. Η ταυτόχρονη παραποµπή του αναγνώστη στα επίθετα σε αίος στο ένθετο Oρθογραφικό Παράρτηµα, στον Πίνακα Oρθογραφίας των ληκτικών στοιχείων της Eλληνικής, εν προκειµένω στην παράγραφο 12.Β, θα απαντήσει σε άλλη πιθανή όσο και εύλογη απορία του, γιατί γράφεται µε αι και πώς γράφονται (η υποκατηγορία των επιθέτων σε αιος) τα επίθετα σε ιαίος (γράφονται µε ι ). Ένα άλλο σχόλιο, στη λέξη αηδόνι, θα τον βοηθήσει να µάθει και να θυµάται γιατί η λέξη αυτή γράφεται µε η και όχι µε ι (αϊδόνι): «Η λέ ξη προέρχεται από το αρχ. ουσιαστικό ηδών ( ) µε υποκορισµό. Συ νεπώς η γραφή αϊδόνι δεν είναι σωστή». Μια παραποµπή στον Πίνακα Oρθογραφίας των ληκτικών στοιχείων της Eλληνικής (η παραποµπή 157 όνι) θα τον πληροφορήσει πώς γράφονται στην Ελληνική οι λέξεις σε όνι. Γνωρίζοντας ο αναγνώστης πώς γράφεται η λέξη πορεία (µε ει ), θα διερωτηθεί και θα σταθεί να σκεφθεί πώς γράφεται η λέξη αεροπορία ή πρωτοπορία, όταν θέλει να γράψει τη λέξη ή όταν τη δει γραµµένη µε ι. Το σχόλιο στο λήµµα αεροπορία θα του λύσει την απορία και θα τον βοηθήσει να θυµάται πώς γράφονται αυτές οι λέξεις: «Το αεροπο ρία δεν είναι απλό σύνθετο της λέξης πορεία (ώστε να γράφεται µε ει ), αλλά παράγωγο του αεροπόρος: αεροπόρος αεροπορ ία. Το ίδιο ισχύει και µε όλα τα συναφή παρασύνθετα σε πορία, που παρά γονται από σύνθετα σε πόρος: πρωτοπόρος πρωτοπορία, πεζοπό ρος πεζοπορία, οδοιπόρος οδοιπορία κ.λπ., αλλά και άπορος απο ρία, εύπορος ευπορία κ.ο.κ.». Η ευαισθητοποίηση και η πληροφόρηση του αναγνώστη θα συµπληρωθεί µε την παραποµπή του στον Πίνακα Oρθογραφίας των ληκτικών στοιχείων της Eλληνικής (παραποµπές 30α εία και 86 ία). Είναι βέβαιο ότι ο γράφων την Ελληνική, αν ανήκει ιδίως σε παλαιό τερη γενιά, θα αναρωτηθεί αν η ξενικής προελεύσεως λέξη πορτρέτο γράφεται έτσι, µε ε, ή µε αι (πορτραίτο). Το σχόλιο στη λέξη θα του εξηγήσει τι ισχύει: «Υπό την επίδραση της γαλλικής της γραφής (portrait), η λέξη γράφτηκε παλαιότερα µε αι : πορτραίτο. Ως ξένη λέ ξη της Ελληνικής, όµως, απλογραφείται: πορτρέτο». Ήδη στο λήµµα

12 ÂÈÛ ÁˆÁ Î πορτρέτο θα πάρει την πληροφορία «[συνηθ. ορθογρ. πορτραίτο]» και θα παραπεµφθεί στον Πίνακα Oρθογραφίας των ληκτικών στοιχείων της Eλληνικής για να βρει περισσότερες πληροφορίες (παραποµπή 57 έτο). εν χρειάζεται να αναφέρουµε εδώ πόσος µόχθος και χρόνος απαι τήθηκαν για τη σύνταξη αυτών των σχολίων... Ωστόσο, χωρίς τις πληροφορίες που παρέχονται σε αυτά τα σχόλια, ο γράφων την Ελλη νική δεν θα µπορέσει να είναι βέβαιος για την ορθή γραφή των δύ σκολων λέξεων της Ελληνικής, αφού δεν είναι πάντοτε και για όλους εύκολο να θυµούνται πώς γράφεται αυτή ή εκείνη η λέξη. Το «γιατί» εν δυναµώνει τη µνήµη και συστηµατοποιεί την εµπειρική οπτική ή κι ναισθητική γνώση που µπορεί να έχει ο γράφων. Αξίζει ίσως να σηµειωθεί εδώ ότι η γνώση του κοινού χρήστη του γραπτού λόγου της Ελληνικής για το πώς γράφεται µια λέξη πολύ λί γο προέρχεται από τη σχολική ή εξωσχολική ενασχόλησή του µε τους κανόνες ορθογραφίας της Ελληνικής. Συνήθως έχει και πάντοτε λει τουργεί συγχρόνως και µια εντυπωµένη εικόνα που υπάρχει στο µυα λό του για το πώς γράφεται µια λέξη ή µια «κινητική» γνώση, αίσθηση περισσότερο, για τις κινήσεις γραφής της λέξης µε το χέρι. Στην πρώ τη περίπτωση αυτό που λειτουργεί είναι το «οπτικό ίνδαλµα», η εικό να που έχει αποτυπώσει ο καθένας στη γλωσσική µνήµη του για την ορθογραφία της λέξης. Στη δεύτερη περίπτωση λειτουργεί η «κιναι σθητική» µνήµη που έχει για τη λέξη («να γράψω τη λέξη, για να σου πω πώς είναι η ορθογραφία της», ακούµε συχνά). Όµως, και οι δύο αυ τές πηγές γνώσεως της ορθογραφίας µιας λέξης δεν αρκούν, όσο κι αν βοηθούν. Χρειάζεται η πρόσθετη καθοριστική πληροφόρηση για την ετυµολογική προέλευση της λέξης, αφού πρόκειται για ετυµολογι κή ιστορική ορθογραφία. Φυσικά, µιλούµε για «ετυµολογικές νύξεις» και απλές «συνειρµικές συνδέσεις» και όχι για γνώση των µηχανισµών ετυ µολογίας, που δεν είναι έργο του µη ειδικού. Πίνακας Oρθογραφίας των ληκτικών στοιχείων της Eλληνικής Είπαµε ήδη ότι η δήλωση της σηµασίας µιας λέξης ηχητικά µε φθόγγους (το λεγόµενο «σηµαίνον») είναι προϊόν συµβάσεως στη γλώσσα. εν έχει αιτιώδη χαρακτήρα. Το ίδιο και η ορθογραφία µιας λέξης, που δηλώνει στον γραπτό λόγο τη φθογγική της σύσταση. Κι αυτή είναι συµβατική µέσω του συστήµατος γραφής που χρησιµοποι είται σε κάθε γλώσσα. Ωστόσο, από τη στιγµή που καθιερώνονται σε µια γλώσσα συµβατικά η φθογγική δήλωση (η προφορά) και η γραπτή απεικόνισή της (η ορθογραφία), το συµβατικό σύστηµα ορθογραφίας υπάγεται σε δεσµεύσεις. Υπείκει σε κανόνες. Οι κανόνες αυτοί είναι

13 Î ÂÈÛ ÁˆÁ ορθογραφικοί και ρυθµίζουν τόσο τη γραπτή παράσταση της ρίζας και του θέµατος µιας λέξης (λ.χ. της ρίζας οικ στο κατοικία και του θέµατος συνοικ στο συνοικία) όσο και της κατάληξης ή του τέρµατος µιας λέξης (λ.χ. της κατάληξης ία στο κατοικία και στο συνοικία, της κατάληξης ώ στο κατοικώ ή της κατάληξης ισµός στο συνοικισµός κ.ο.κ.). Ιδίως το γραµµατικοσυντακτικό σύστηµα µιας γλώσσας, που δη λώνουν, στην πραγµατικότητα, οι καταλήξεις («κλιτικές καταλήξεις» ή «κλιτικά µορφήµατα»), καθώς και οι σηµασιολογικές πληροφορίες των παραπάνω λέξεων, που δηλώνουν πάλι ορισµένες καταλήξεις («παρα γωγικές καταλήξεις» ή «τέρµατα» ή «παραγωγικά µορφήµατα»), υπά γονται κατ εξοχήν σε κανόνες. Tο πώς θα γράψω ένα ρήµα (χτενίζω χτενίζοµαι) ή ένα επίθετο (ειδικός ειδική ειδικό) ή ένα ουσιαστικό (γραφείο), υπάγεται σε κανόνες: ω / οµαι για το συγκεκριµένο ρήµα, ος, η, ο για το συγκεκριµένο επίθετο, ο για το συγκεκριµένο ου σιαστικό. Είναι οι κανόνες των κλιτικών καταλήξεων που είναι σηµα ντικοί. Ότι, επίσης, το ίζω στο χτενίζω θα γραφεί έτσι, µε ι, ή το είο στο γραφείο θα γραφεί µε ει κι αυτό ρυθµίζεται από τους κανόνες των παραγωγικών καταλήξεων. Κι επειδή όλο το λεξιλόγιο µιας κλιτής και έντονα παραγωγικής γλώσσας όπως η Ελληνική στηρίζεται στο τµήµα της λέξης µετά τη ρίζα και το θέµα, στο ληκτικό τµήµα της λέ ξης, δηλαδή στις κλιτικές ( ω / οµαι, ος, η, ο, ο) και παραγωγικές ( ισµός, άκι, ωπός) καταλήξεις και τα τέρµατα ( ροια, λογία κ.τ.ό.), το σύστηµα των ορθογραφικών κανόνων είναι καθοριστικό για την ορθο γραφία της Ελληνικής. Γι αυτό, για πρώτη φορά, συγκεντρώσαµε, οργανώσαµε και αποτυ πώσαµε το ορθογραφικό σύστηµα της ληκτικής δοµής των περισσό τερων λέξεων της Ελληνικής. Αυτό περιέχεται στο ένθετο Oρθογρα φικό Παράρτηµα µε τις έγχρωµες σελίδες. Για να γίνει δε αυτό το σύ στηµα λειτουργικό, παραπέµπουµε σε αυτό κάθε λέξη (λήµµα) του Λε ξικού που έχει ορθογραφικό ενδιαφέρον ως προς το ληκτικό του τµή µα. Π.χ. γοητεύω 60 εύω (δες την παράγραφο υπ αριθµ. 60 των ρη µάτων σε εύω), γοητεία 30.Α εία (δες την παράγραφο 30.Α των ου σιαστικών σε εία), γόητας 77 ητας, γόησσα 130 ισσα, 179 σσ, γόητρο 82 τρο, γοητευτικός 107.Αγ ικός, 59 ευ, ευ. Όπως γί νεται αντιληπτό, ο αναγνώστης του Λεξικού που θέλει να µάθει για την ορθή γραφή µιας συγκεκριµένης λέξης και όλων των άλλων που γρά φονται το ίδιο ή που διαφέρουν (οι λεγόµενες «εξαιρέσεις») βρίσκει εύκολα στην αριθµηµένη παράγραφο την πληροφορία που χρειάζεται. Έτσι το Λεξικό, πέρα της απλής πληροφόρησης, λειτουργεί και διδα κτικά για τον φιλοµαθή αναγνώστη, τον καθηγητή, τον δάσκαλο, τους γονείς που καλούνται να µιλήσουν για την ορθογραφία µιας λέξης και κάθε ενδιαφερόµενο. Αν σκεφτεί κανείς ότι οι δεκάδες χιλιάδες κλιτών λέξεων που πε ριέχονται στο Λεξικό υπάγονται και ρυθµίζονται στην πλειονότητά

14 ÂÈÛ ÁˆÁ ÎÁ τους από τις παραγράφους παρατηρήσεις που έχουν βγει από την ανάλυση, τότε συνειδητοποιεί ότι η κατάκτηση της ορθής γραφής των λέξεων είναι εφικτή µε κατάλληλα βοηθήµατα και κατάλληλη µέ θοδο. Οξύ και ασύγκριτα πιο δύσκολο είναι το πρόβληµα της κατά κτησης της ορθής γραφής του κορµού της λέξης (ρίζας θέµατος: π.χ. οικ, συνοικ ), για τον οποίο δεν υπάρχει προβλεψιµότητα µέσω κανό νων πλην των οµορρίζων. Εδώ µόνο η συχνή επαφή αναγνωστική (οπτική) και γραφική (κιναισθητική) µε κείµενα και η άσκηση (ιδίως στο σχολείο) της ικανότητας αναγωγής στα οµόρριζα («οικογένειες λέξεων») εξασφαλίζουν την εξοικείωση µε την ορθογραφία του κορµού της λέξης. Εκεί που υπάρχει µεγάλος βαθµός προβλεψιµότητας είναι στο µετά τον κορµό τµήµα, στο ληκτικό τµήµα της λέξης (παραγωγι κή και κλιτική κατάληξη και τέρµα: είο, ρροια, ώδης). Στο παρόν Λεξικό το µεν τµήµα του κορµού των λέξεων το καλύ πτουµε µε τις εκατοντάδες των σχολίων για την ετυµολογική ιστορι κή προέλευση των δύσκολων στην ορθογραφία τους λέξεων, το δε τµήµα της ληκτικής δοµής των λέξεων το αντιµετωπίζουµε τόσο στον Πίνακα Oρθογραφίας των ληκτικών στοιχείων της Eλληνικής, στις πα ραποµπές σε αυτούς από τα λήµµατα του Λεξικού όσο και στο σώµα του Λεξικού µε ειδικά σχόλια (π.χ. ποιία, ληψία, ωδία, σηµία, ώνυµος και πλήθος άλλα). Tέλος, στον Πίνακα Oρθογραφίας των ληκτικών στοιχείων της Eλληνικής έχουν συµπεριληφθεί για την οικονοµία της ύλης και οι περιπτώσεις των διπλών συµφώνων στο θέµα των λέξεων ( κκ, λλ, ρρ, ππ, σσ ). Συλλαβισµός Τονικό σύστηµα Πηγή ορθογραφικών δυσκολιών για τον γράφοντα είναι και το πώς χωρίζονται οι λέξεις στη Νέα Ελληνική κατά συλλαβές. Πού και πώς «κόβεται» η λέξη, όταν χρειάζεται να αλλάξεις στο κείµενό σου γραµ µή. Ηλεκτρονικά το πρόβληµα αντιµετωπίζεται µε προγράµµατα συλ λαβισµού που ρυθµίζουν αυτοµάτως τον χωρισµό της λέξης. Η χειρό γραφη γραφή (στο σχολείο, σε επιστολές, σε ποικίλα κείµενα) και η γενικότερη γνώση του θέµατος είναι που απαιτούν να γνωρίζει κανείς τους κανόνες συλλαβισµού. Στο παρόν Ειδικό Ορθογραφικό Λεξικό δώσαµε τον σωστό συλλα βισµό σε κάθε λέξη λήµµα του Λεξικού. εν είναι καθόλου αυτονόη το πια πώς θα συλλαβίσει κανείς λέξεις όπως καβγάς, ένταση, εκτό νωση, εχθρικός, αγκαλιάζω, όγκος κ.τ.ό. Ο συλλαβισµός που ισχύει για τέτοιες λέξεις σύµφωνα µε τους κανόνες της Γραµµατικής, οι οποίοι στηρίζονται πια στη φωνητική δοµή των λέξεων και όχι στην παραγω γή και τη σύνθεση, είναι να χωρίσουµε: κα βγάς, έ ντα ση (όχι έν τα

15 Î ÂÈÛ ÁˆÁ ση), ε κτό νω ση (όχι εκ τό νω ση), ε χθρι κός, α γκα λιά ζω, ό γκος. Τον ένθετο Πίνακα Oρθογραφίας των ληκτικών στοιχείων της Eλληνι κής ακολουθούν και άλλες ορθογραφικές πληροφορίες υπό µορφή πι νάκων, στους οποίους περιλαµβάνεται και Πίνακας µε τους Κανόνες του Συλλαβισµού. Και σε αυτό το Λεξικό, όπως και στα άλλα Λεξικά µας, ακολουθήσα µε το µονοτονικό σύστηµα που έχει καθιερωθεί επισήµως. εν είναι εδώ ο χώρος για να διατυπώσουµε τις απόψεις µας επί του θέµατος. Ο γράφων έχει επανειληµµένως µιλήσει και γράψει για το θέµα των τόνων από επιστηµονικής, ιστορικής και πρακτικής πλευράς. Μολονό τι το σύστηµα αυτό χρήζει διορθώσεων (για να ξεπερασθούν στην ανάγνωση κατανόηση οι δυσκολίες που γεννούν λ.χ. τα άτονα άρθρα κ.ά.), ένα Λεξικό υποχρεούται να το εφαρµόσει, αν αποσκοπεί στο να βοηθήσει τον µέσο χρήστη. Στο Λεξικό µας Για το Σχολείο και το Γρα φείο δίπλα στο µονοτονικά γραµµένο λήµµα δώσαµε και την πληρο φορία πώς τονίζεται πολυτονικά η λέξη, όπου διέφερε ο τονισµός. Εδώ, για λόγους περιορισµού της έκτασης του Λεξικού, ώστε να είναι πιο εύχρηστο, δεν µπορέσαµε να εφαρµόσουµε το ίδιο. Ίσως αυτές οι πληροφορίες δοθούν σε επόµενη έκδοση. Οπωσδήποτε, πάλι για να αντιµετωπισθούν δυσκολίες στην ορθο γραφία που προκύπτουν από ελλιπή γνώση του µονοτονικού συστή µατος, στους ένθετους Πίνακες Oρθογραφίας των ληκτικών στοιχείων της Eλληνικής δίδεται και Πίνακας των Κανόνων του Μονοτονικού, µε παραδείγµατα χρήσεως, και µάλιστα συνδυαστικά µε τους κανόνες του πολυτονικού, για να βοηθηθεί ο µαθητής και γενικότερα ο ανα γνώστης που χρησιµοποιεί πολυτονικό σύστηµα. Γίνεται επίσης λόγος για προτεινόµενες βελτιώσεις του µονοτονικού συστήµατος. Τέλος, πρέπει να σηµειωθεί ότι η χρήση του µονοτονικού συστήµατος στη σύγχρονη Ελληνική δεν συνδέεται µε τα όποια προβλήµατα της ορ θογραφίας των λέξεων της Ελληνικής, που, όπως φάνηκε ήδη, συνί στανται κυρίως στις δυσκολίες ορθής γραφής του κορµού και της λη κτικής δοµής των λέξεων, τα οποία έχουν ετυµολογική ιστορική συ νάρτηση. Η ίδια αιτίαση προσάπτεται στη χρήση του µονοτονικού ως προς το ευρύτερο πρόβληµα της ποιοτικής χρήσης της γλώσσας µας, µε το οποίο όµως δεν έχει καµία σχέση η εφαρµογή του µονοτονικού συστήµατος. Το πρόβληµα της ορθογραφίας των ξένων λέξεων Μιλώντας για ξένες λέξεις, αναφερόµαστε σε δύο κατηγορίες δα νείων λέξεων: σε προσηγορικά (κοινά) ονόµατα και σε κύρια ονόµατα (ανθρωπωνύµια, τοπωνύµια κ.ά.). Η αντιµετώπιση της ορθογραφίας αυ

16 ÂÈÛ ÁˆÁ Πτών των λέξεων στο Λεξικό και στην ευρύτερη χρήση, ιδίως παλαιότε ρα, υπαγόρευσε διαφορετική προσέγγιση. Συγκεκριµένα, ακολουθείται η απλογράφηση των ξενικής προελεύ σεως κοινών ονοµάτων, όπως έχει επικρατήσει, σύµφωνα µε τις επι ταγές της σχολικής γραµµατικής, µε το σκεπτικό όπως το είπαµε ήδη ότι ο Έλληνας δεν είναι υποχρεωµένος, για να γράψει σωστά µια δάνεια λέξη που έχει περάσει στη γλώσσα του, να ξέρει Αγγλικά, Γαλ λικά ή όποια άλλη ξένη γλώσσα! εν υποχρεούται δηλαδή να γράψει παννώ, επειδή η συγκεκριµένη λέξη προέρχεται από το γαλλικό panneau. Γράφοντας πανό, απλοποιηµένα, δεν παραβιάζει την ιστορία ή την ετυµολογία της λέξης, αφού γι αυτήν δεν µπορεί να έχει καµία γνώση µέσα από τη µητρική του γλώσσα. Η θέση αυτή επικράτησε από τότε κυρίως που επισηµοποιήθηκε η Nεοελληνική (δηµοτική) γλώσσα και διδάχθηκε στο σχολείο µε βάση τη σχολική γραµµατική Τριαντα φυλλίδη που προβλέπει αυτή την απλοποίηση. Παλαιότερα, η τάση ήταν µε τη Γαλλική ιδίως να επικρατεί ως δεύτερη γλώσσα των µορ φωµένων και αργότερα µε την Αγγλική να µεταγραµµατίζονται οι ξέ νες λέξεις, ήτοι να αποδίδονται όσο γίνεται πιστότερα προς την προ φορά και την ορθογραφία του πρωτοτύπου. Έτσι προέκυψε η ορθο γραφία λέξεων όπως τραίνο, πορτραίτο, σπήκερ, σήριαλ, πυτζάµα, καρρώ, καρµπυρατέρ, γκυ, εκλαίρ κ.τ.ό. Τις λέξεις αυτές συνήθισαν έτσι γραµµένες οι οµιλητές της ελληνικής γλώσσας, γι αυτό και, όταν άρ χισαν να απλογραφούνται ως τρένο (µε ε ), πορτρέτο (µε ε ), σπίκερ (µε ι ), σίριαλ (µε ι ), πιτζάµα (µε ι ), καρό (µε ο και ένα ρ ), καρ µπιρατέρ (µε ι ), γκι (µε ι ), εκλέρ (µε ε ), οι γράφοντες που τις είχαν µάθει αλλιώς ξενίστηκαν. Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια τείνει να γενι κευθεί αυτή η απλογράφηση και όλο και περισσότερο εξοικειώνονται µε αυτήν και όσοι έγραφαν διαφορετικά τις λέξεις παλαιότερα. ιαφορετικό είναι το θέµα των δάνειων λέξεων, όταν πρόκειται για κύρια ονόµατα (τοπωνύµια και ανθρωπωνύµια). Σε αυτές τις περιπτώ σεις, η αρχή της αντιστρεψιµότητας, δηλαδή η ορθογράφηση του ονό µατος µε τρόπο που η ελληνική γραφή να παραπέµπει, όσο αυτό είναι δυνατόν, στην ξενόγλωσση γραφή του, είναι επιθυµητή, π.χ. Hollywood > Xόλλυγουντ, Düsseldorf > Nτύσσελντορφ, Voltaire > Bολταίρος, Chomsky > Tσόµσκυ κ.ά. Kι αυτό, γιατί το όνοµα είναι ταυτότητα και η ταυτότητα δεν πρέπει να αλλοιώνεται, αλλά να προσεγγίζεται, κατά το δυνατόν, και στην απόδοσή της στην ξένη γλώσσα. Tο ίδιο ισχύει και για την περίπτωση των εξελληνισµένων ξένων κυρίων ονοµάτων, τα οποία λόγω της ιστορικής τους χρήσης καθιερώθηκαν µε την παλαιό τερη εξελληνισµένη µορφή τους και δεν θα ήταν σωστό να απλογρα φηθούν, π.χ. η Nέα Yόρκη να γραφεί ως Nέα Iόρκη, η Aγγλία ως Aγκλία, ο Σωσσύρ ως Σοσίρ, ο Σαίξπηρ ως Σέξπιρ κ.λπ. Άρα, προκειµένου για την απόδοση των κύριων ονοµάτων, είναι προτιµότερο βάσει ενός τέ τοιου σκεπτικού να επιδιώκεται η κατά προσέγγιση πιστή απόδοση

17 ÎÛÙ ÂÈÛ ÁˆÁ της αρχικής ορθογραφίας του ονόµατος. (Bλ. και την ενότητα I. Oρθο γραφία ξένων τοπωνυµίων και ανθρωπωνυµίων στο Oρθογραφικό Παράρτηµα). Τέλος, διαφορετική είναι, η περίπτωση των ελληνογενών ξένων λέ ξεων, δηλ. λέξεων που πλάστηκαν αρχικά σε ξένη γλώσσα µε βάση ελ ληνικές (αρχαιοελληνικές) λέξεις. Πρόκειται για λέξεις όπως δυναµό, χλωροφύλλη, χρωµοσώµατα κ.τ.ό. Οι λέξεις αυτές δεν είναι σωστό να απλογραφηθούν (διναµό, χλοροφίλη, χροµοσόµατα!) και να γίνουν «αγνώριστες» στα Ελληνικά και αναγνωρίσιµες από τον Έλληνα στην ξένη γλώσσα! Γ. Mπ.

ΕIΣAΓΩΓH Η έννοια της ορθογραφίας Η ορθή γραφή των λέξεων µιας γλώσσας, η ορθογραφία, είναι ο καθιερωµένος συµβατικός σε κάθε γλώσσα τρόπος γραφής κάθε λέξης σύµφωνα µε ορισµένες αρχές: την ετυµολογική-ιστορική

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟ ΧΟΣ- Ε ΠΙ ΔΙΩ ΞΗ ΠΛΑΙ ΣΙΟ ΧΡΗ ΜΑ ΤΟ ΔΟ ΤΗ ΣΗΣ

ΣΤΟ ΧΟΣ- Ε ΠΙ ΔΙΩ ΞΗ ΠΛΑΙ ΣΙΟ ΧΡΗ ΜΑ ΤΟ ΔΟ ΤΗ ΣΗΣ ΣΤΟ ΧΟΣ- Ε ΠΙ ΔΙΩ ΞΗ Στό χος του Ο λο κλη ρω μέ νου Προ γράμ μα τος για τη βιώ σι μη α νά πτυ ξη της Πίν δου εί ναι η δια μόρ φω ση συν θη κών α ει φό ρου α νά πτυ ξης της ο ρει νής πε ριο χής, με τη δη

Διαβάστε περισσότερα

1.2.3 ιαρ θρω τι κές πο λι τι κές...35 1.2.4 Σύ στη μα έ λεγ χου της κοι νής α λιευ τι κής πο λι τι κής...37

1.2.3 ιαρ θρω τι κές πο λι τι κές...35 1.2.4 Σύ στη μα έ λεγ χου της κοι νής α λιευ τι κής πο λι τι κής...37 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΚΕ Φ Α Λ ΑΙΟ ΤΟ ΙΚΑΙΟ ΤΗΣ ΑΛΙΕΙΑΣ... 21 ΚΕ Φ Α Λ ΑΙΟ 1 o Η ΑΛΙΕΥΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ 1.1 Η Α λιεί α ως Οι κο νο μι κή ρα στη ριό τη τα...25 1.2 Η Κοι νο τι κή Α λιευ τι κή Πο λι τι κή...28

Διαβάστε περισσότερα

Οι τα α α α α α α α Κ. ε ε ε ε ε ε ε ε ε Χε ε ε. ε ε ε ε ε ε ρου ου βι ι ι ι ι ι ι. ιµ µυ στι κω ω ω ω ω ως ει κο ο

Οι τα α α α α α α α Κ. ε ε ε ε ε ε ε ε ε Χε ε ε. ε ε ε ε ε ε ρου ου βι ι ι ι ι ι ι. ιµ µυ στι κω ω ω ω ω ως ει κο ο ΧΕΡΟΥΒΙΟ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΟΙΝΩΝΙΟ Λ. Β Χερουβικόν σε ἦχο πλ. β. Ἐπιλογές Ἦχος Μ Α µη η η η ην Οι τ Χε ε ε ε ε ε ε ε ε ε ε ε ε ε ε ε ε Χε ε ε ε ε ε ε ε ε ρου ου βι ι ι ι ι ι ι ιµ µυ στι κω ω ω ω ω ως ει κο ο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΤΥΠΑ ΤΕΣΤ ΓΛΩΣΣΑΣ ΦΩΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΠΙΓΝΩΣΗ. 1.1. Ικανότητα διάκρισης της ομοιότητας ή διαφοράς μεταξύ προφορικών λέξεων

ΑΤΥΠΑ ΤΕΣΤ ΓΛΩΣΣΑΣ ΦΩΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΠΙΓΝΩΣΗ. 1.1. Ικανότητα διάκρισης της ομοιότητας ή διαφοράς μεταξύ προφορικών λέξεων ΑΤΥΠΑ ΤΕΣΤ ΓΛΩΣΣΑΣ ΦΩΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΠΙΓΝΩΣΗ 1. ΕΠΙΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΠΙΓΝΩΣΗ 1.1. Ικανότητα διάκρισης της ομοιότητας ή διαφοράς μεταξύ προφορικών λέξεων 1.1.1. Ικανότητα επισήμανσης της ομοιότητας στη συλλαβή. 1. γάλα

Διαβάστε περισσότερα

Φορέας υλοποίησης: Φ.Μ.Ε. ΑΛΦΑ

Φορέας υλοποίησης: Φ.Μ.Ε. ΑΛΦΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΗΜΕΡΙΔΑ: «ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ, ΜΙΑ ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΖΩΗΣ» ΣΤΡΑΤΗ ΣΤΑΜΑΤΙΑ Επιβλέπων Καθηγητής: ΚΑΡΑΧΑΛΙΟΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ Φορέας υλοποίησης: Φ.Μ.Ε. ΑΛΦΑ ΚΑΡΛΟΒΑΣΙ, ΜΑΪΟΣ 2012 ΣΤΟΙΧΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Γιάννης Θεοδωράκης & Μαίρη Χασάνδρα ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

Γιάννης Θεοδωράκης & Μαίρη Χασάνδρα ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Γιάννης Θεοδωράκης & Μαίρη Χασάνδρα ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2006 ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Γιάννης Θεοδωράκης & Μαίρη Χασάνδρα : Εκδόσεις Χριστοδουλίδη Α. & Π. Χριστοδουλίδη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ, ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ

ΑΣΚΗΣΗ, ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΑΣΚΗΣΗ, ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2010 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρό λο γος...6 1. Ά σκη ση και ψυ χική υ γεί α Ει σα γω γή...9 Η ψυ χο λο γί α της ά σκη σης...11

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η καλλιέργεια της ικανότητας για γραπτή έκφραση πρέπει να αρχίζει από την πρώτη τάξη. Ο γραπτός λόγος χρειάζεται ως μέσο έκφρασης. Βέβαια,

Διαβάστε περισσότερα

Στόχος 5 ος ιαβάζει και γράφει λέξεις που περιέχουν δίψηφα φωνήεντα και συνδυασµούς ει, ευ, ου, ια, αυ) π.χ. ευτυχία, ουρανός, αυτός κλπ.

Στόχος 5 ος ιαβάζει και γράφει λέξεις που περιέχουν δίψηφα φωνήεντα και συνδυασµούς ει, ευ, ου, ια, αυ) π.χ. ευτυχία, ουρανός, αυτός κλπ. ΕΝΟΤΗΤΑ 8 η Ι ΑΧΗ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΓΡΑΦΗΣ Κατά την Φλωράτου (2002) για τη διδαχή της πρώτης ανάγνωσης βάζουµε τους εξής στόχους : Στόχος 1 ος Αναγνωρίζει και γράφει κάθε γράµµα της αλφαβήτας χωρίς δισταγµούς.

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρι α Γραφημα των 9η Δια λεξη

Θεωρι α Γραφημα των 9η Δια λεξη Θεωρι α Γραφημα των 9η Δια λεξη Α. Συμβω νης Ε Μ Π Σ Ε Μ Φ Ε Τ Μ Φεβρουα ριος 2015 Α. Συμβω νης (ΕΜΠ) Θεωρι α Γραφημα των 9η Δια λεξη Φεβρουα ριος 2015 183 / 198 Ταιρια σματα (Matchings) Ταίριασμα: Ένα

Διαβάστε περισσότερα

FAX : 210.34.42.241 spudonpe@ypepth.gr) Φ. 12 / 600 / 55875 /Γ1

FAX : 210.34.42.241 spudonpe@ypepth.gr) Φ. 12 / 600 / 55875 /Γ1 Ε Λ Λ Η Ν Ι Κ Η Η Μ Ο Κ Ρ Α Τ Ι Α Υ ΠΟΥ ΡΓΕΙΟ ΕΘΝ. ΠΑ Ι ΕΙΑ Σ & ΘΡΗΣ Κ/Τ Ω ΕΝΙΑ ΙΟΣ ΙΟΙΚΗΤ ΙΚΟΣ Τ ΟΜ ΕΑ Σ Σ ΠΟΥ Ω Ν ΕΠΙΜ ΟΡΦΩ Σ ΗΣ ΚΑ Ι ΚΑ ΙΝΟΤ ΟΜ ΙΩ Ν /ΝΣ Η Σ ΠΟΥ Ω Τ µ ή µ α Α Α. Πα π α δ ρ έ ο υ 37

Διαβάστε περισσότερα

Πρα κτι κών µη χα νι κών Δ ηµοσίου, ΝΠΔ Δ & OΤΑ O36R11

Πρα κτι κών µη χα νι κών Δ ηµοσίου, ΝΠΔ Δ & OΤΑ O36R11 Πρα κτι κών µη χα νι κών Δ ηµοσίου, ΝΠΔ Δ & OΤΑ O36R11 ΚΩΩ Δ Ι ΚO ΠOΙ Η ΣΗ ΣYΛ ΛO ΓΙ ΚΩΩΝ ΡYΘ ΜΙ ΣΕ ΩΩΝ (ΣΣΕ & Δ Α) ΤΩΩΝ, Ν.Π.Δ.Δ. ΚΑΙ O.Τ.Α. Α. ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΩΩ Δ Ι ΚO ΠOΙ Η ΣΗ Ε ΛΗ ΦΘΗ ΣΑΝ Υ ΠO ΨΗ 1. H 15/1981

Διαβάστε περισσότερα

Κυ ρι ον ευ λο γη τος ει Κυ ρι ε ευ. λο γει η ψυ χη µου τον Κυ ρι ον και πα αν. τα τα εν τος µου το ο νο µα το α γι ον αυ

Κυ ρι ον ευ λο γη τος ει Κυ ρι ε ευ. λο γει η ψυ χη µου τον Κυ ρι ον και πα αν. τα τα εν τος µου το ο νο µα το α γι ον αυ ΤΥΙΚΑ & ΜΑΚΑΡΙΣΜΟΙ Ἦχος Νη Μ Α Ν µην Ευ λο γει η ψυ χη µου τον Κυ ρι ον ευ λο γη τος ει Κυ ρι ε ευ λο γει η ψυ χη µου τον Κυ ρι ον και πα αν τα τα εν τος µου το ο νο µα το α γι ον αυ του Ευ λο γει η ψυ

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014-2015 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014-2015 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 014-015 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 014-15 ΕΙΣΑΓΩΓΗ: Στο πλαίσιο του εκσυγχρονισμού του Εκπαιδευτικού

Διαβάστε περισσότερα

Η Ο ΜΑ ΔΙ ΚΗ. της ζω ής

Η Ο ΜΑ ΔΙ ΚΗ. της ζω ής Η Ο ΜΑ ΔΙ ΚΗ ΨΥ ΧΗ η αν θο δέ σµη της ζω ής ΚΕΙΜΕΝΟ: Υ πτγος ε.α. Ά ρης Δια μα ντό που λος, Διδάκτωρ Φιλοσοφίας-Ψυχολόγος ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΗΣΗ: Στρατιωτική Επιθεώρηση ΕΙ ΣΑ ΓΩ ΓΙ ΚΕΣ ΕΝ ΝΟΙΕΣ Ό πως υ πάρ χει

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές Μάνατζμεντ και Μάρκετινγκ Οργανισμών και Επιχειρήσεων Αθλητισμού και Αναψυχής

Αρχές Μάνατζμεντ και Μάρκετινγκ Οργανισμών και Επιχειρήσεων Αθλητισμού και Αναψυχής Κωνσταντίνος Αλεξανδρής, PhD Αρχές Μάνατζμεντ και Μάρκετινγκ Οργανισμών και Επιχειρήσεων Αθλητισμού και Αναψυχής β βελτιωμένη έκδοση ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2011 ΠΕΡΙEΧΟΜΕΝΑ Εισαγωγή... 11 ΠΡΩΤΗ ΕΝΟΤΗΤΑ 1.0 Η Αθλητική

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρι α Γραφημα των 8η Δια λεξη

Θεωρι α Γραφημα των 8η Δια λεξη Θεωρι α Γραφημα των 8η Δια λεξη Α. Συμβω νης Ε Μ Π Σ Ε Μ Φ Ε Τ Μ Φεβρουα ριος 2015 Α. Συμβω νης (ΕΜΠ) Θεωρι α Γραφημα των 8η Δια λεξη Φεβρουα ριος 2015 168 / 182 Χρωματισμοι Γραφημα των Χρωματισμο ς Κορυφω

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΜΕΙΝΕΙ ΑΝΕΠΑΦΗ!

Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΜΕΙΝΕΙ ΑΝΕΠΑΦΗ! Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΜΕΙΝΕΙ ΑΝΕΠΑΦΗ! Με μεγάλη μας έκπληξη διαπιστώσαμε πως πρόσφατα (Νοέμβριος 2011) διανεμήθηκε προς διδασκαλία, στα δημοτικά σχολεία της χώρας μας ένα καινούργιο βιβλίο γραμματικής,

Διαβάστε περισσότερα

Σπουδάστρια: Ευθυμίου Μαρία Υπεύθυνη καθηγήτρια: Ζακοπούλου Βικτωρία

Σπουδάστρια: Ευθυμίου Μαρία Υπεύθυνη καθηγήτρια: Ζακοπούλου Βικτωρία Σπουδάστρια: Ευθυμίου Μαρία Υπεύθυνη καθηγήτρια: Ζακοπούλου Βικτωρία Λίγα λόγια για την εργασία Οι Ειδικές Μαθησιακές Δυσκολίες, σήμερα, αποτελούν μια πολύ συνηθισμένη κατάσταση στο σχολείο. Ωστόσο πολλά

Διαβάστε περισσότερα

ε ε λε η σον Κυ ρι ε ε ε

ε ε λε η σον Κυ ρι ε ε ε Ἡ τάξις τοῦ ἑωθινοῦ Εὐαγγελίου ᾶσα νοὴ Αἰνεσάτω ὁ ιάκονος: Τοῦ Κυρίου δεηθῶµεν Κυ ρι ε ε λε η σον ὁ Ἱερεύς: Ὅτι Ἅγιος εἶ ὁ Θεὸς ἡµῶν, Ἦχος η α σα πνο η αι νε σα α τω τον Κυ ρι ον Αι νε σα α τω πνο η πα

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόµενα: 5 Ο στάδιο: γράφω και διαβάζω τρισύλλαβες λέξεις 6 ο στάδιο: γράφω και διαβάζω λέξεις που αρχίζουν µε φωνήεν 7 ο στάδιο: γράφω και διαβάζω λέξεις που έχουν τελικό σίγµα (-ς) 8 ο στάδιο: γράφω

Διαβάστε περισσότερα

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Περιεχόμενα 1. Εισαγωγικά στοιχεία 1.1 Η τρέχουσα αντιμετώπιση του γλωσσικού δανεισμού 1.2 Η προσέγγιση του θέματος μέσα από το σχολείο 1.3 Σχετικά

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΟΠΟΥΛΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΟΡΦΙΑΤΗΣ. ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ θεωριes και μεθοδοι

ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΟΠΟΥΛΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΟΡΦΙΑΤΗΣ. ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ θεωριes και μεθοδοι ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΟΠΟΥΛΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΟΡΦΙΑΤΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ θεωριes και μεθοδοι ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2003 ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ θεωριες και μεθοδοι ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΟΠΟΥΛΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΟΡΦΙΑΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

1 ο Κεφά λαιο. Πώς λειτουργεί η σπονδυλική στήλη;...29

1 ο Κεφά λαιο. Πώς λειτουργεί η σπονδυλική στήλη;...29 ΠΕΡΙEΧΟΜΕΝΑ Οδηγός χρησιμοποίησης του βιβλίου και των τριών ψηφιακών δίσκων (DVD)...11 Σκο πός του βι βλί ου και των 3 ψηφιακών δί σκων...15 Λί γα λό για α πό το Σχο λι κό Σύμ βου λο Φυ σι κής Α γω γής...17

Διαβάστε περισσότερα

Αχ τριανταφυλλιά μου. εγελάστηκα Πάνω στα γλυκά σου αγκάθκια σαν πουλλίν επιάστηκα Που της μοίρας τα σημάθκια εμοιράστηκα

Αχ τριανταφυλλιά μου. εγελάστηκα Πάνω στα γλυκά σου αγκάθκια σαν πουλλίν επιάστηκα Που της μοίρας τα σημάθκια εμοιράστηκα τριαντα σική ΚΩΣΤΑΣ ΚΑΚΟΓΙΑΝΝΗΣ στίχοι ΠΑΜΠΟΣ ΚΟΥΖΑΛΗΣ (από «Τα Ρόδα Οργής») τριαντα εγελά Πάνω στα γλυκά σου αγκά σαν πουλλίν επιά μοί τα σημά εμοιρά Χτύ δυτά Ξύπ τη ζωή που χάσα τα όνειρά ς που χαλάσα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ ΤΕΛΕΤΗ ΑΠΟΔΟΣΗΣ ΦΟΡΟΥ ΤΙΜΗΣ ΣΤΟΥΣ ΠΕΣΟΝΤΕΣ ΚΑΤΑ ΤΗ ΜΑΧΗ ΤΟΥ ΡΙΜΙΝΙ

ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ ΤΕΛΕΤΗ ΑΠΟΔΟΣΗΣ ΦΟΡΟΥ ΤΙΜΗΣ ΣΤΟΥΣ ΠΕΣΟΝΤΕΣ ΚΑΤΑ ΤΗ ΜΑΧΗ ΤΟΥ ΡΙΜΙΝΙ ΤΕΛΕΤΗ ΑΠΟΔΟΣΗΣ ΦΟΡΟΥ ΤΙΜΗΣ ΣΤΟΥΣ ΠΕΣΟΝΤΕΣ ΚΑΤΑ ΤΗ ΜΑΧΗ ΤΟΥ ΡΙΜΙΝΙ ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ Την Κυ ρια κή 23 Σε πτεμ βρί ου 2007, πραγ μα το ποι ή θη κε, στον χώ ρο του Ελλη νικού Στρα τιω τικού Κοι μη τηρίου

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Περίληψη ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Α. Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόµενο του κειµένου σε 100-120 λέξεις χωρίς δικά σας σχόλια. Το κείµενο αναφέρεται στις επιπτώσεις της

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙ ΣΑ ΓΩ ΓΗ ΣΤΙΣ Ε ΠΙ ΧΕΙ ΡΗ ΣΕΙΣ

ΕΙ ΣΑ ΓΩ ΓΗ ΣΤΙΣ Ε ΠΙ ΧΕΙ ΡΗ ΣΕΙΣ ΕΙ ΣΑ ΓΩ ΓΗ ΣΤΙΣ Ε ΠΙ ΧΕΙ ΡΗ ΣΕΙΣ CIMIC CIMIC CIMIC ΚΕΙΜΕΝΟ: Υπλγος (ΜΧ) Ευ ρι πί δης Κ. Χα νιάς ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΗΣΗ: Στρατιωτική Επιθεώρηση CIMIC εί ναι τα αρ χι κά των λέ ξε ων Civil Military Co-operation

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΕΤΟΥΣ 2008 ( ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ 3Π /2008) ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ Κλάδοι: ΠΕ 05 ΓΑΛΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ, ΠΕ 06 ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ, ΠΕ 07 ΓΕΡΜΑΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ,

Διαβάστε περισσότερα

Συµφωνία Επιχορήγησης No: 2008 4466 / 001 001 Έργο No. 143512-BG-2008-KA2-KA2MP

Συµφωνία Επιχορήγησης No: 2008 4466 / 001 001 Έργο No. 143512-BG-2008-KA2-KA2MP Συµφωνία Επιχορήγησης No: 2008 4466 / 001 001 Έργο No. 143512-BG-2008-KA2-KA2MP Αυτό το έργο έχει χρηµατοδοτηθεί µε την υποστήριξη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ευρωπαϊκό Χαρτοφυλάκιο Γλωσσών για Κωφούς και

Διαβάστε περισσότερα

Κα θη γη τών Ι δι ω τι κών εκ παι δευ τη ρίων σχολικών µονάδων τεχνικής & επαγγελµατικής εκπαίδευσης O17R10

Κα θη γη τών Ι δι ω τι κών εκ παι δευ τη ρίων σχολικών µονάδων τεχνικής & επαγγελµατικής εκπαίδευσης O17R10 Κα θη γη τών Ι δι ω τι κών εκ παι δευ τη ρίων σχολικών µονάδων τεχνικής & επαγγελµατικής εκπαίδευσης O17R10 KΩΩ Δ Ι ΚO ΠOΙ Η ΣΗ ΣYΛ ΛO ΓΙ ΚΩΩΝ ΡYΘ ΜΙ ΣΕ ΩΩΝ (ΣΣΕ & Δ Α) ΤΩΩΝ ΚΑ ΘΗ ΓΗ ΤΩΩΝ Ι Δ Ι ΩΩ ΤΙ ΚΩΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

των Φορ το εκ φορ τω τών πρα κτο ρεί ων µε τα φο ρών ό λης της χώρας O46R09

των Φορ το εκ φορ τω τών πρα κτο ρεί ων µε τα φο ρών ό λης της χώρας O46R09 των Φορ το εκ φορ τω τών πρα κτο ρεί ων µε τα φο ρών ό λης της χώρας O46R09 ΚΩΩ Δ Ι ΚO ΠOΙ Η ΣΗ ΡYΘ ΜΙ ΣΕ ΩΩΝ (ΣΣΕ & Δ Α) ΤΩΩΝ ΦOΡ ΤO ΕΚ ΦOΡ ΤΩΩ ΤΩΩΝ ΠΡΑ ΚΤO ΡΕΙ ΩΩΝ ΜΕ ΤΑ ΦO ΡΩΩΝ O ΛΗΣ ΤΗΣ ΧΩΩ ΡΑΣ Α.

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΕΠΙΤΕΛΕΙΟ ΣΤΡΑΤΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΝΗΜΕΡΩΣΕΩΣ ΚΑΙ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ

ΓΕΝΙΚΟ ΕΠΙΤΕΛΕΙΟ ΣΤΡΑΤΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΝΗΜΕΡΩΣΕΩΣ ΚΑΙ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΓΕΝΙΚΟ ΕΠΙΤΕΛΕΙΟ ΣΤΡΑΤΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΝΗΜΕΡΩΣΕΩΣ ΚΑΙ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος...4 Πεζικό...9 Τεθωρακισμένα...11 Πυροβολικό...12 Μηχανικό...13 Διαβιβάσεις...14 Ειδικές Δυνάμεις...15 Στρατονομία...16

Διαβάστε περισσότερα

1η δράση. κών, των εικαστικών, της δραµατικής τέχνης και της πληροφορικής.

1η δράση. κών, των εικαστικών, της δραµατικής τέχνης και της πληροφορικής. ΡΑΣΕΙΣ ΦΙΛΑΝΑΓΝΩΣΙΑΣ Η ιστορία του Κοµπιουτερούλη µπορεί να χρησιµοποιηθεί ως ερέθισµα για την εξοικείωση των παιδιών της προσχολικής και της πρώτης σχολικής ηλικίας µε τον ηλεκτρονικό υπολογιστή. Οι δράσεις

Διαβάστε περισσότερα

Ιωάννης 1[α ]:1 και το οριστικό άρθρο «ο» --- Θεός ή κάποιος θεός;

Ιωάννης 1[α ]:1 και το οριστικό άρθρο «ο» --- Θεός ή κάποιος θεός; Ιωάννης 1[α ]:1 --- Θεός ή «κάποιος θεός»; 1 Ιωάννης 1[α ]:1 και το οριστικό άρθρο «ο» --- Θεός ή κάποιος θεός; Εδώ θα εξετάσουμε το εδάφιο Ιωάννης 1[α ]:1 το οποίο, σύμφωνα με το κείμενο λέει, «Εν αῤχη

Διαβάστε περισσότερα

των ο δη γών του ρι στι κ ν λεωφορείων όλης της χώρας O61R11

των ο δη γών του ρι στι κ ν λεωφορείων όλης της χώρας O61R11 των ο δη γών του ρι στι κ ν λεωφορείων όλης της χώρας O61R11 ΚΩΩ Δ Ι ΚO ΠOΙ Η ΣΗ ΡYΘ ΜΙ ΣΕ ΩΩΝ (ΣΣΕ & Δ Α) O Δ Η ΓΩΩΝ ΤOY ΡΙ ΣΤΙ ΚΩΩΝ ΛΕ ΩΩ ΦO ΡΕΙ ΩΩΝ O ΛΗΣ ΤΗΣ ΧΩΩ ΡΑΣ Α. ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΩΩ Δ Ι ΚOΠOΙ Η ΣΗ Ε

Διαβάστε περισσότερα

Αρχή 1ης σελίδας ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΡΟΤΥΠΩΝ-ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ

Αρχή 1ης σελίδας ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΡΟΤΥΠΩΝ-ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ Αρχή 1ης σελίδας ΑΓ.ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ 11 -- ΠΕΙΡΑΙΑΣ -- 18532 -- ΤΗΛ. 210-4224752, 4223687 Ονοματ/μο: Ημερομηνία: ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΡΟΤΥΠΩΝ-ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ Κείμενο

Διαβάστε περισσότερα

των Πε ρι ο δευ ό ντων Πω λη τών Πλα σιέ ό λης της χώρας O33R11

των Πε ρι ο δευ ό ντων Πω λη τών Πλα σιέ ό λης της χώρας O33R11 των Πε ρι ο δευ ό ντων Πω λη τών Πλα σιέ ό λης της χώρας O33R11 ΚΩΩ Δ Ι ΚO ΠOΙ Η ΣΗ ΣYΛ ΛO ΓΙ ΚΩΩΝ ΡYΘ ΜΙ ΣΕ ΩΩΝ (ΣΣΕ & Δ Α) ΤΩΩΝ ΠΕ ΡΙ O Δ ΕY O ΝΤΩΩΝ ΠΩΩ ΛΗ ΤΩΩΝ-ΠΛΑ ΣΙΕ O ΛΗΣ ΤΗΣ ΧΩΩ ΡΑΣ Α. ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΩΩ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΕΠΠ ΕΠΙΛΟΓΕΣ Κατασκευα στε υποπρο γραμμα το οποί ο να ελε γχεί αν ε νας πί νακας εί ναί ταξίνομημε νος σε αυ ξουσα σείρα.

ΑΕΠΠ ΕΠΙΛΟΓΕΣ Κατασκευα στε υποπρο γραμμα το οποί ο να ελε γχεί αν ε νας πί νακας εί ναί ταξίνομημε νος σε αυ ξουσα σείρα. ΑΕΠΠ ΕΠΙΛΟΓΕΣ Κατασκευα στε υποπρο γραμμα το οποί ο να ελε γχεί αν ε νας πί νακας εί ναί ταξίνομημε νος σε αυ ξουσα σείρα. ΔΣ6. Δίνονταί οί πίνακες Σ1(Κ, Κ) καί Π1(Κ, Κ) που περίέχουν τα αποτελέσματα των

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΛΕΞΗ ΤΡΙΤΗ ΤΟ ΑΛΦΑΒΗΤΟ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΔΙΑΛΕΚΤΩΝ

ΔΙΑΛΕΞΗ ΤΡΙΤΗ ΤΟ ΑΛΦΑΒΗΤΟ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΔΙΑΛΕΚΤΩΝ ΔΙΑΛΕΞΗ ΤΡΙΤΗ ΤΟ ΑΛΦΑΒΗΤΟ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΔΙΑΛΕΚΤΩΝ 1. Από τη Γραμμική Β στην εισαγωγή του αλφαβήτου - Στον ελληνικό χώρο, υπήρχε ένα σύστημα γραφής μέχρι το 1200 π.χ. περίπου, η

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ (ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ)

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ (ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ) ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ (ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ) ΑΘΗΝΑ 1999 ΜΕΡΟΣ Α Οµάδα Σύνταξης Άννα ηµητροκάλη,

Διαβάστε περισσότερα

Φοιτήτρια: Τσαρκοβίστα Βικτώρια (Α.Μ. 12517) Επιβλέπων καθηγητής: Χριστοδουλίδης Παύλος

Φοιτήτρια: Τσαρκοβίστα Βικτώρια (Α.Μ. 12517) Επιβλέπων καθηγητής: Χριστοδουλίδης Παύλος Φοιτήτρια: Τσαρκοβίστα Βικτώρια (Α.Μ. 12517) Επιβλέπων καθηγητής: Χριστοδουλίδης Παύλος Tα παιδιά με ειδικές μαθησιακές δυσκολίες παρουσιάζουν προβλήματα στις βασικές ψυχολογικές διαδικασίες που περιλαμβάνονται

Διαβάστε περισσότερα

ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΔΙΓΓΕΛΙΔΗΣ ΤΟ ΦΑΣΜΑ ΤΩΝ ΜΕΘΟΔΩΝ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΣΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΑΓΩΓΗ: ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ

ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΔΙΓΓΕΛΙΔΗΣ ΤΟ ΦΑΣΜΑ ΤΩΝ ΜΕΘΟΔΩΝ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΣΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΑΓΩΓΗ: ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΔΙΓΓΕΛΙΔΗΣ ΤΟ ΦΑΣΜΑ ΤΩΝ ΜΕΘΟΔΩΝ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΣΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΑΓΩΓΗ: ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2007 Το φάσμα των μεθόδων διδασκαλίας στη Φυσική Αγωγή: από τη θεωρία στην πράξη Νικόλαος Διγγελίδης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ (ΒΟΛΟΣ) ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΑΚ. ΕΤΟΥΣ 2014-2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ (ΒΟΛΟΣ) ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΑΚ. ΕΤΟΥΣ 2014-2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ (ΒΟΛΟΣ) ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΑΚ. ΕΤΟΥΣ 2014-2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γλωσσικό Λάθος Ορισμός και προβλήματα Ως γλωσσικό λάθος θα

Διαβάστε περισσότερα

Δηθνλνγξαθεκέλν Λεμηθό Σν Πξώην κνπ Λεμηθό

Δηθνλνγξαθεκέλν Λεμηθό Σν Πξώην κνπ Λεμηθό ΤΠΟΤΡΓΔΗΟ ΠΑΗΓΔΗΑ ΚΑΗ ΘΡΖΚΔΤΜΑΣΧΝ, ΠΟΛΗΣΗΜΟΤ ΚΑΗ ΑΘΛΖΣΗΜΟΤ Η.Σ.Τ.Δ. «ΓΗΟΦΑΝΣΟ» Αή Δί Ζίο Γήο Μί Μά Ηί Αύ Δέ Λό Σ Πώ Λό Α, Β, Γ Γύ Σόο 7ο (Σ, Τ, Φ, Υ, Φ,Φ Χ, Πά) Δέ Λό Α, Β, Γ Γύ Σ Πώ Λό Σόο 7ο (Σ, Τ,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΝΔΕΚΑΤΗ ΚΕΙΜΕΝΑ ΥΣΤΕΡΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΝΔΕΚΑΤΗ ΚΕΙΜΕΝΑ ΥΣΤΕΡΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΝΔΕΚΑΤΗ ΚΕΙΜΕΝΑ ΥΣΤΕΡΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ 1. Πτωχοπρόδρομος - Το κείμενο έχει πολλές διαφορετικές γραφές στα χειρόγραφα που διασώζεται, λόγω του σχετικά δημώδους αλλά και σκωπτικού του χαρακτήρα. Δυσχεραίνει

Διαβάστε περισσότερα

Στρα τιω τι κή. Ορ χή στρα Πνευ στών. (Μπά ντα)

Στρα τιω τι κή. Ορ χή στρα Πνευ στών. (Μπά ντα) Στρα τιω τι κή Ορ χή στρα Πνευ στών (Μπά ντα) KΕΙΜΕΝΟ-ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ: Λγός (ΜΣ) Κων στα ντί νος Κε ρε ζί δης Πώς γεν νή θη κε η μπά ντα Τον χει ρι σμό των πνευ στών ορ γά νων τον συ να ντού με στην ι στο

Διαβάστε περισσότερα

Γνωστική Ψυχολογία ΙΙ (ΨΧ 05) Γλώσσα (1)

Γνωστική Ψυχολογία ΙΙ (ΨΧ 05) Γλώσσα (1) Γνωστική Ψυχολογία ΙΙ (ΨΧ 05) Γλώσσα (1) Ποιοι μιλούν Η γλώσσα των ζώων Είναι αυτόγλώσσα; Η Dr Pepperberg και ο Alex (ο παπαγάλος) 3 Δομή της γλώσσας Πώς μελετούν τη γλώσσα η γνωστική ψυχολογία, η νευροψυχολογία

Διαβάστε περισσότερα

Joseph A. Luxbacher. Μετάφραση - Επιμέλεια: Πέτρος Νάτσης, Αστέριος Πατσιαούρας. ΠοΔΟΣΦΑΙΡΟ. Βήματα για την επιτυχία

Joseph A. Luxbacher. Μετάφραση - Επιμέλεια: Πέτρος Νάτσης, Αστέριος Πατσιαούρας. ΠοΔΟΣΦΑΙΡΟ. Βήματα για την επιτυχία Joseph A. Luxbacher Μετάφραση - Επιμέλεια: Πέτρος Νάτσης, Αστέριος Πατσιαούρας ΠοΔΟΣΦΑΙΡΟ Βήματα για την επιτυχία ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2008 ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟ. Βήματα για την επιτυχία. Joseph A. Luxbacher Μετάφραση - Επιμέλεια:

Διαβάστε περισσότερα

13 ο Διεθνές Συνέδριο Φυσικής Αγωγής. Τρίμηνη έκδοση της Ένωσης Γυμναστών Βορείου Ελλάδος

13 ο Διεθνές Συνέδριο Φυσικής Αγωγής. Τρίμηνη έκδοση της Ένωσης Γυμναστών Βορείου Ελλάδος Τρίμηνη έκδοση της Ένωσης Γυμναστών Βορείου Ελλάδος Πρ. Κορομηλά 51, Τ.Κ. 546 22, Θεσσαλονίκη Κωδικός 6120 Οκτώβριος-Νοέμβριος-Δεκέμβριος 2009 Τεύχος 35 Τιμή: 0,01 ISSN 1109-7450 13 ο Διεθνές Συνέδριο

Διαβάστε περισσότερα

Τρίμηνη έκδοση της Ένωσης Γυμναστών Βορείου Ελλάδος

Τρίμηνη έκδοση της Ένωσης Γυμναστών Βορείου Ελλάδος Τρίμηνη έκδοση της Ένωσης Γυμναστών Βορείου Ελλάδος Πρ. Κορομηλά 51, Τ.Κ. 546 22, Θεσσαλονίκη Κωδικός 6120 Ιανουάριος-Φεβρουάριος- Μάρτιος 2010 Τεύχος 36 Τιμή: 0,01 ISSN 1109-7450 Editorial Άδηλο το μέλλον

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 6 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 26-2-2015 (2 Ο ΜΑΘΗΜΑ)

ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 6 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 26-2-2015 (2 Ο ΜΑΘΗΜΑ) ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 6 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 26-2-2015 (2 Ο ΜΑΘΗΜΑ) Σωτηρία Τζιβινίκου Λέκτορας ΠΤΕΑ Γραφικός χώρος

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ίας νου ω αραγ ου π ς ν θεση ης κειµέ ν. κ θούν έ υ ς ο ω ψ η λ τ τ ι η ίλ ία έχε ακο εµά Περι θοδολογ α της περ πτυξη θ οτήτων ί ά ν ε M θοδολογ ατική αν απάνω ε η

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Β ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Β ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Β ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Το μάθημα της Νέας Ελληνικής Γλώσσας στην Β Γυμνασίου διδάσκεται δυόμισι (2,5) περιόδους την εβδομάδα. Συνεπώς, το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ «ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ»

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ «ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ» ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ «ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ» ΑΘΗΝΑ 1999 Οµάδα σύνταξης Συντονιστής: Γεώργιος Κιούσης,

Διαβάστε περισσότερα

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ 2015 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΠΙΒΛΕΠΟΥΣΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: ΓΡΙΒΑ ΕΛΕΝΗ 5/2/2015 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Αυτό το portfolio φτιάχτηκε

Διαβάστε περισσότερα

π ƒπ ÃOª ø ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ: ΕΙΣΑΓΩΓΗ 25-85 ΕΥΤΕΡΟ ΜΕΡΟΣ: ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ 89-212 3ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ

π ƒπ ÃOª ø ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ: ΕΙΣΑΓΩΓΗ 25-85 ΕΥΤΕΡΟ ΜΕΡΟΣ: ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ 89-212 3ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ π ƒπ ÃOª ø ΠΡΟΛΟΓΟΣ............................................. 17 ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ: ΕΙΣΑΓΩΓΗ 25-85 1ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ......... 25 Α. Η ΑΝΑΓΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ......................

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΑΙ ΔΕΙΑ ΤΟΥ ΜΕ ΓΑ ΛΟΥ Α ΛΕ ΞΑΝ ΔΡΟΥ

Η ΠΑΙ ΔΕΙΑ ΤΟΥ ΜΕ ΓΑ ΛΟΥ Α ΛΕ ΞΑΝ ΔΡΟΥ Η ΠΑΙ ΔΕΙΑ ΤΟΥ ΜΕ ΓΑ ΛΟΥ Α ΛΕ ΞΑΝ ΔΡΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟ: Υ πτγος ε.α. Γε ώρ γιος Βα σι λεί ου Ο Μέ γας Α λέ ξαν δρος, ο τέ λειος αυ τός εκ πρό σω πος του με γα λείου του ελ λη νι κού κό σμου, εί ναι α σφα λώς μί

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΓΛΙΚΑ ΣΑΒΒΑΤΟ 12 ΜΑΪΟΥ 2012

ΑΓΓΛΙΚΑ ΣΑΒΒΑΤΟ 12 ΜΑΪΟΥ 2012 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΑΓΓΛΙΚΑ ΑΓΓΛΙΚΑ Α (Α1 «στοιχειώδης γνώση» και Α2 «βασική γνώση») 8.00-9.05 Ενότητα 1: «Κατανόηση γραπτού λόγου και γλωσσική επίγνωση» 9.20-10.00 Ενότητα 2: «Παραγωγή γραπτού λόγου»

Διαβάστε περισσότερα

...ôçò Ýê äï óçò Σχεδία στ' ανοιχτά της Αίγινας

...ôçò Ýê äï óçò Σχεδία στ' ανοιχτά της Αίγινας ...ôçò Ýê äï óçò Σχεδία στ' ανοιχτά της Αίγινας Tεύχος 2, Ιούλιος 2003, Αίγινα ΤΟΠΙΚΗ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΚΗ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗ έκδοση της Πρωτοβουλίας Πολιτών Αίγινας Για επικοινωνία: Κυριακού Γιώργος β Πάροδος Αφαίας 131

Διαβάστε περισσότερα

Προσοµοίωση Ανάλυση Απ ο τ ε λε σµ άτ ω ν ιδάσκων: Ν ικό λ α ο ς Α µ π α ζ ή ς Ανάλυση Απ ο τ ε λε σµ άτ ω ν Τα απ ο τ ε λ έ σ µ ατ α απ ό τ η ν π αρ αγ ω γ ή κ αι τ η χ ρ ή σ η τ υ χ αί ω ν δ ε ι γ µ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΥΠΟ ΜΑΘΗΜΑ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΗΝ ΠΡΟΤΑΣΗ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΑ A- KAI A+

ΠΡΟΤΥΠΟ ΜΑΘΗΜΑ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΗΝ ΠΡΟΤΑΣΗ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΑ A- KAI A+ ΠΡΟΤΥΠΟ ΜΑΘΗΜΑ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΗΝ ΠΡΟΤΑΣΗ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΑ A- KAI A+ Περιορισµοί Προτεραιότητα θα πρέπει να δοθεί στη δηµιουργία ψηφιακών προπτυχιακών µαθηµάτων καθώς απευθύνονται σε σαφώς µεγαλύτερο «κοινό».

Διαβάστε περισσότερα

Μ ε τ έ ω ρ α. τό πος συ νά ντη σης θε ού & αν θρώ πων

Μ ε τ έ ω ρ α. τό πος συ νά ντη σης θε ού & αν θρώ πων Μ ε τ έ ω ρ α τό πος συ νά ντη σης θε ού & αν θρώ πων Τα Με τέ ω ρα, το ση μα ντι κό τε ρο μνημεια κό σύ νο λο του Θεσ σα λι κού κά μπου, βρίσκο νται α νά με σα στην ο ρο σει ρά της Πίν δου και στα Α ντι

Διαβάστε περισσότερα

Δηθνλνγξαθεκέλν Λεμηθό Σν Πξώην κνπ Λεμηθό

Δηθνλνγξαθεκέλν Λεμηθό Σν Πξώην κνπ Λεμηθό ΤΠΟΤΡΓΔΗΟ ΠΑΗΓΔΗΑ ΚΑΗ ΘΡΖΚΔΤΜΑΣΩΝ, ΠΟΛΗΣΗΜΟΤ ΚΑΗ ΑΘΛΖΣΗΜΟΤ Η.Σ.Τ.Δ. «ΓΗΟΦΑΝΣΟ» Αή Δί Ζίο Γήο Μί Μά Ηί Αύ Δέ Λό Σ Πώ Λό Α, Β, Γ Γύ Σόο 4ο (Λ, - Μ, - Ν, - Ξ,) Δέ Λό Α, Β, Γ Γύ Σ Πώ Λό Σόο 4ο (Λ, - Μ, -

Διαβάστε περισσότερα

Γνωστική Ψυχολογία ΙΙ (ΨΧ 05) Γλώσσα (3)

Γνωστική Ψυχολογία ΙΙ (ΨΧ 05) Γλώσσα (3) Γνωστική Ψυχολογία ΙΙ (ΨΧ 05) Γλώσσα (3) Δυσκολίες στην ανάγνωση Τα θεωρητικά μέρη του δικτύου οπτικής αναγνώρισης λέξεων και οι εκτιμώμενες θέσεις τους στο αριστερό ημισφαίριο του εγκεφάλου του έμπειρου

Διαβάστε περισσότερα

JEAN-CHARLES BLATZ 02XD34455 01RE52755

JEAN-CHARLES BLATZ 02XD34455 01RE52755 ΟΡΘΗ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΤΩΝ ΕΝ Ι ΑΜ ΕΣ ΩΝ ΟΙ Κ ΟΝΟΜ Ι Κ ΩΝ Κ ΑΤΑΣ ΤΑΣ ΕΩΝ ΤΗΣ ΕΤΑΙ ΡΙ ΑΣ Κ ΑΙ ΤΟΥ ΟΜ Ι ΛΟΥ Α Τρίµηνο 2005 ΑΝΩΝΥΜΟΣ Γ ΕΝΙ Κ Η ΕΤ ΑΙ Ρ Ι Α Τ ΣΙ ΜΕΝΤ ΩΝ Η Ρ ΑΚ Λ Η Σ ΑΡ. ΜΗ Τ Ρ. Α.Ε. : 13576/06/Β/86/096

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΤΩΝ ΓΕΝΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΤΩΝ ΓΕΝΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΤΩΝ ΓΕΝΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Εισαγωγή Στο κεφάλαιο αυτό περιγράφεται το σύστηµα των Γενικών Εξετάσεων για την εισαγωγή στην τριτοβάθµια εκπαίδευση το οποίο ίσχυσε την περίοδο 1983-1999 και

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Γαβριέλλα Κοντογιαννίδου, Φιλόλογος 1. Το πρώτο βήμα μας είναι η κατανόηση του θέματος και η ένταξή του σε ευρύτερες θεματικές ενότητες Συνήθως, ένα θέμα Έκθεσης έχει

Διαβάστε περισσότερα

Μαύρη τρύπα 40.000.000 στο δήμο Αλίμου!

Μαύρη τρύπα 40.000.000 στο δήμο Αλίμου! ΤΕΥΧΟΣ Ν ο 8 Μαύρη τρύπα 40.000.000 στο δήμο Αλίμου! 03 Καταχρεωμένος ο Δήμος 05 08 Το Άνω - Κάτω στο Καλαμάκι στην μάχη των Δημοτικών εκλογών Πάρκο Ελληνικού: Αναγκαίο - Εφικτό - Φθηνό 10 Πρώτα ο μαθητής;

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Το μάθημα της Νέας Ελληνικής Γλώσσας στην Α Γυμνασίου διδάσκεται τρεις (3) περιόδους την εβδομάδα. Συνεπώς, το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν Κ Ε Ν Τ Ρ Ο Ε Λ Λ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΝΑΚΑΣ Ι: ΟΦΕΙΛΕΣ ΕΡΓΩΝ ΕΘΝΙΚΟΥ ΣΚΕΛΟΥΣ. Ληξιπρόθεσµες οφειλές (τιµολόγιο>90 ηµερών) Εγκεκριµένη πίστωση. Χωρις κατανοµή πίστωσης

ΠΙΝΑΚΑΣ Ι: ΟΦΕΙΛΕΣ ΕΡΓΩΝ ΕΘΝΙΚΟΥ ΣΚΕΛΟΥΣ. Ληξιπρόθεσµες οφειλές (τιµολόγιο>90 ηµερών) Εγκεκριµένη πίστωση. Χωρις κατανοµή πίστωσης ΦΟΡΕΑΣ: Υπουργείο / Αποκεντρωµένη ιοίκηση..... ΕΙ ΙΚΟΣ ΦΟΡΕΑΣ: Γενική γραµµατεία... / Περιφέρεια..... Αναφορά για το µήνα: Ετος: 2012 ΣΑ έργου (Π Ε) Υποχρεώσεις πιστοποιηµένων εργασιών χωρίς τιµολόγιο

Διαβάστε περισσότερα

K υ ρι ε ε λε η σον Κ υ ρι ε ε λε ε η σον Κ υ ρι ε ε λε η σον Κ υ υ ρι ε ε λε ε η σον

K υ ρι ε ε λε η σον Κ υ ρι ε ε λε ε η σον Κ υ ρι ε ε λε η σον Κ υ υ ρι ε ε λε ε η σον Κ Α Τ Α Ν Υ Κ Τ Ι Κ Α ΚΥΡΙΕ ΕΛΕΗΣΟΝ Ἦχος νη 1. 2.. 4. 5. K υ ρι ε ε λε η σον Κ υ ρι ε ε λε ε η σον Κ υ ρι ε ε λε η σον Κ υ υ ρι ε ε λε ε η σον Κ υ ρι ε ε λε η σον Ε ις πολ λα ε τη Δεσ πο τα Υ περ Α γι

Διαβάστε περισσότερα

Επίπεδο Γ2. Χρήση γλώσσας (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά. Ερώτημα 1 (5 μονάδες)

Επίπεδο Γ2. Χρήση γλώσσας (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά. Ερώτημα 1 (5 μονάδες) Γ2 (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά Ερώτημα 1 (5 μονάδες) Ο φίλος σας έγραψε μία μελέτη σχετικά με τρόπους βελτίωσης της αναγνωστικής ικανότητας των μαθητών. Επειδή, όμως, είναι ξένος, κάνει ακόμη λάθη,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΚΟΙΝΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΟ ΟΡΘΟ

ΑΝΑΚΟΙΝΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΟ ΟΡΘΟ ΑΝΑΚΟΙΝΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΟ ΟΡΘΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ & ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΙΕΥΘΥΝΣΗ Α/ΘΜΙΑΣ & Β/ΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΣΧΟΛΙΚΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΩΝ ΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Γραμματική και Συντακτικό Γ Δημοτικού ανά ενότητα - Παρασκευή Αντωνίου. Κύρια ονόματα

Γραμματική και Συντακτικό Γ Δημοτικού ανά ενότητα - Παρασκευή Αντωνίου. Κύρια ονόματα Ενότητα 2η : «Στο σπίτι και στη γειτονιά» Κύρια ονόματα...10 Γενική πτώση ουσιαστικών...11 Επίθετα...11 Συγκριτικός Βαθμός επιθέτων...11 Ενεστώτας: οριστική ενεργητικής και παθητικής φωνής...12 Βοηθητικό

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του διδακτικού έργου και του μαθητή: πρακτική προσέγγιση από την μεριά του επαγγελματία εκπαιδευτικού

Αξιολόγηση του διδακτικού έργου και του μαθητή: πρακτική προσέγγιση από την μεριά του επαγγελματία εκπαιδευτικού Σαλτερής Νίκος Δρ. Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας Σχολικός Σύμβουλος Δημοτικής Εκπαίδευσης (Π.Ε. 70) Νομαρχίας Πειραιά Αξιολόγηση του διδακτικού έργου και του μαθητή: πρακτική προσέγγιση από την μεριά

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα: «Βιβλία Γλώσσας Α, Β, Γ ηµοτικού», «Μαθηµατικά Α, Β ηµοτικού»

Θέµατα: «Βιβλία Γλώσσας Α, Β, Γ ηµοτικού», «Μαθηµατικά Α, Β ηµοτικού» 1 ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΤΜΗΜΑ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ Για την ενηµέρωση των υποψηφίων συγγραφέων εγχειριδίων Γλώσσας και Μαθηµατικών, κοινοποιούµε απάντηση σε σχετικό ερωτηµατολόγιο που µας είχαν υποβάλει

Διαβάστε περισσότερα

1 / 13 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 5 ης ηµοτικού. Μάρτιος 2007

1 / 13 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 5 ης ηµοτικού. Μάρτιος 2007 1 / 13 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Έρευνα υποστηριζόµενη από τη Γενική ιεύθυνση Εκπαίδευσης και Πολιτισµού της Ε.Ε., στο πλαίσιο του προγράµµατος Σωκράτης «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο

Διαβάστε περισσότερα

Τα βιβλία της σειράς «ΕΤΣΙ ΓΡΑΦΩ ΚΑΙ ΙΑΒΑΖΩ µε µικρά βήµατα µέσα από συγκεκριµένους στόχους» πρώτο, δεύτερο και τρίτο µέρος, αποτελούν πολύ καλό βοήθηµα για την πρώτη ανάγνωση και γραφή. Οι µαθητές της

Διαβάστε περισσότερα

Ἐν τῷ ἑσπερινῷ τῆς Προηγιασμένης

Ἐν τῷ ἑσπερινῷ τῆς Προηγιασμένης Ἐν τῷ ἑσπερινῷ τῆς Προηγιασμένης Ἦχος Πα υ ρι ε ε κε κρα ξα α προ ο ος σε ε ει σα κου σο ο ο ον μου ει σα α κου ου σο ον μου ου Κυ υ υ ρι ι ι ι ε Κυ ρι ε ε κε κρα α ξα προ ος σε ε ει σα κου σο ο ο ον μου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΠΙΓΝΩΣΗ

ΕΠΙΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΠΙΓΝΩΣΗ ΕΠΙΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΠΙΓΝΩΣΗ 1 ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΟΜΟΙΟΤΗΤΑΣ Ή ΔΙΑΦΟΡΑΣ ΜΕΤΑΞΥ ΠΡΟΦΟΡΙΚΩΝ ΛΕΞΕΩΝ 1.1 ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΕΠΙΣΗΜΑΝΣΗΣ ΤΗΣ ΟΜΟΙΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗ ΣΥΛΛΑΒΗ ΟΔΗΓΙΕΣ στο παιδί: Κάθε φορά θα σου λέω δυο μικρές λέξεις. Εσύ θα

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ «ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ»

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ «ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ» ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ «ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ» ΑΘΗΝΑ 1999 Οµάδα σύνταξης Συντονιστής: Γεώργιος Κιούσης,

Διαβάστε περισσότερα

Ε ΠΙ ΧΕΙ ΡΗ ΣΕΙΣ ΔΙ ΚΤΥΩΝ Η/Υ -

Ε ΠΙ ΧΕΙ ΡΗ ΣΕΙΣ ΔΙ ΚΤΥΩΝ Η/Υ - Ε ΠΙ ΧΕΙ ΡΗ ΣΕΙΣ ΔΙ ΚΤΥΩΝ Η/Υ - ΚΕΙΜΕΝΟ-ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ: Τχης (ΔΒ) Νικόλαος Δ. Λε ώ νης, Δι δά κτο ρας Ε.Μ.Π. 120 Σ Τ ΡΑΤ Ι ΩΤ Ι Κ Η Ε Π Ι Θ Ε Ω Ρ Η Σ Η ΝΟΕ. - ΔΕΚ. 2007 Το ο λο κλη ρω μέ νο σύ στη μα C4I

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Μόνο με το αίσθημα μπορείς να διδάξεις. Αν καθήσεις στην έδρα η ποίηση θα φύγει από το παράθυρο. «Κώστας Μόντης» Βασικές αρχές: 1) Το λογοτεχνικό

Διαβάστε περισσότερα

ΥΛΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2007 ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΥΠΟΤΡΟΦΩΝ ΚΑΘΙΔΡΥΜΑΤΟΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΜΑΤΑΛΑ Α ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ

ΥΛΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2007 ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΥΠΟΤΡΟΦΩΝ ΚΑΘΙΔΡΥΜΑΤΟΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΜΑΤΑΛΑ Α ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΥΛΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2007 ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΥΠΟΤΡΟΦΩΝ ΚΑΘΙΔΡΥΜΑΤΟΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΜΑΤΑΛΑ Α ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Μετά την αλλαγή των σχολικών εγχειριδίων το σχολικό έτος 2006-2007 και επειδή, λόγω της εφαρμογής κύκλων συνδιδασκαλίας

Διαβάστε περισσότερα

Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ.

Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ. Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ. Οι κατακτήσεις του Μ. Αλεξάνδρου και η πολιτική ενοποίηση του χώρου

Διαβάστε περισσότερα

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010 Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών Δημοτικής, Προδημοτικής και Ειδικής Εκπαίδευσης για τα νέα Αναλυτικά Προγράμματα (21-22 Δεκεμβρίου 2010 και 7 Ιανουαρίου 2011) Δ Φάση Επιμόρφωσης Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

Χει ρι στών Μη χα νη µά των Λα το µεί ων Μαρµάρου, Πέτρας & Χώ µα τος ό λης της χώρας O53R10& O54R10

Χει ρι στών Μη χα νη µά των Λα το µεί ων Μαρµάρου, Πέτρας & Χώ µα τος ό λης της χώρας O53R10& O54R10 Χει ρι στών Μη χα νη µά των Λα το µεί ων Μαρµάρου, Πέτρας & Χώ µα τος ό λης της χώρας O53R10& O54R10 ΚΩΩ Δ Ι ΚO ΠOΙ Η ΣΗ ΣYΛ ΛO ΓΙ ΚΩΩΝ ΡYΘ ΜΙ ΣΕ ΩΩΝ (ΣΣΕ & Δ Α) ΤΩΩΝ ΧΕΙ ΡΙ ΣΤΩΩΝ ΕΚ ΣΚΑ ΠΤΙ ΚΩΩΝ, Α ΝY

Διαβάστε περισσότερα

Η Ι ΣΤΟ ΡΙΑ ΤΗΣ ΕΛ. Υ.Κ.

Η Ι ΣΤΟ ΡΙΑ ΤΗΣ ΕΛ. Υ.Κ. Η Ι ΣΤΟ ΡΙΑ ΤΗΣ ΕΛ. Υ.Κ. ΚΕΙΜΕΝΟ: ΕΛ.ΔΥ.Κ. Το Φε βρουά ριο του 1959, υ πε γρά φη σαν στο Λον δί νο και Ζυ ρί χη οι συμ φω νί ες, με τα ξύ Η νω μέ νου Βα σι λεί ου - Ελλά δας - Τουρ κί ας - Ελ λη νο κυ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΜΗΝΙΑΙΑ ΕΚΔΟΣΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΕΠΙΤΕΛΕΙΟΥ ΣΤΡΑΤΟΥ ΕΤΟΣ ΙΔΡΥΣΕΩΣ 1883 ΤΕΥΧΟΣ 2/2011 (ΜΑΡ.-ΑΠΡ.) ΕΤΗΣΙΑ ΣYΝΔΡΟΜΗ

ΔΙΜΗΝΙΑΙΑ ΕΚΔΟΣΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΕΠΙΤΕΛΕΙΟΥ ΣΤΡΑΤΟΥ ΕΤΟΣ ΙΔΡΥΣΕΩΣ 1883 ΤΕΥΧΟΣ 2/2011 (ΜΑΡ.-ΑΠΡ.) ΕΤΗΣΙΑ ΣYΝΔΡΟΜΗ ΔΙΜΗΝΙΑΙΑ ΕΚΔΟΣΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΕΠΙΤΕΛΕΙΟΥ ΣΤΡΑΤΟΥ ΕΤΟΣ ΙΔΡΥΣΕΩΣ 1883 ΤΕΥΧΟΣ 2/2011 (ΜΑΡ.-ΑΠΡ.) ΕΤΗΣΙΑ ΣYΝΔΡΟΜΗ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΥ Αξιωματικοί Στρατού Ξηράς ε.α. 2,94 Ιδιώτες, Σύλλογοι κ.λπ. 5,87 ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ (ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΟ-ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ: Α

ΚΕΙΜΕΝΟ-ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ: Α Ε κα το ντα ε τής ε πέτειος α πό την ε πί ση μη έναρ ξη της έ νο πλης φάσης του Μα κε δο νι κού Α γώνα στο Βέρ μιο ό ρος και στην ε παρ χία Βεροίας (1905-2005) (Η Συμ βο λή Των Κα τοίκων της Πε ριο χής

Διαβάστε περισσότερα

Διαγνωστικά δοκίμια ελληνομάθειας για Γυμνάσια & Λύκεια /Τεχνικές Σχολές

Διαγνωστικά δοκίμια ελληνομάθειας για Γυμνάσια & Λύκεια /Τεχνικές Σχολές Πρόγραμμα Εκμάθησης της Ελληνικής ως δεύτερης /ξένης γλώσσας στη Μέση Εκπαίδευση Διαγνωστικά δοκίμια ελληνομάθειας για Γυμνάσια & Λύκεια /Τεχνικές Σχολές Σεπτέμβριος 2011 {επιμ. παρουσίασης: Μαρία Παπαλεοντίου,

Διαβάστε περισσότερα

24 Πλημμυρισμένα. 41 Γίνε

24 Πλημμυρισμένα. 41 Γίνε Anderson s Ltd Εφαρμογές Υψηλής Τεχνολογίας - Εκδόσεις : Γ Σεπτεμβρίου 103 Αθήνα 10434 Τ: 210-88 21 109 F: 210-88 21 718 W: www.odp.gr E: web@odp.gr 42 Γρήγορο Εγχειρίδιο για τον Διαχειριστή 24 Πλημμυρισμένα

Διαβάστε περισσότερα

Επαγγελματικές κάρτες

Επαγγελματικές κάρτες Επαγγελματικές κάρτες Αφροδίτη Οικονόμου Νηπιαγωγός afoikon@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι στον γραμματισμό Θεματική: Τα επαγγέλματα των γονιών της τάξης μας ΤΙΤΛΟΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ:

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 1 : Το ταξίδι των λέξεων στον χρόνο

Ενότητα 1 : Το ταξίδι των λέξεων στον χρόνο Αρχαία Ελληνική Γλώσσα Α Γυμνασίου Ενότητα 1 : Το ταξίδι των λέξεων στον χρόνο 1 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Διαφάνειες Οι Έλληνες και η ελληνική γλώσσα 3-4 Η καταγωγή του ελληνικού αλφαβήτου 5-7 Οι διάλεκτοι της Αρχαίας

Διαβάστε περισσότερα

Διδάσκων : Αργύρης Καραπέτσας Καθηγητής Νευροψυχολογίας Νευρογλωσσολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

Διδάσκων : Αργύρης Καραπέτσας Καθηγητής Νευροψυχολογίας Νευρογλωσσολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Διδάσκων : Αργύρης Καραπέτσας Καθηγητής Νευροψυχολογίας Νευρογλωσσολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας 1 Η ορθογραφία ως σύνθετη μηχανιστική δεξιότητα. 2 Η εκμάθηση της γραφής αποτελεί ένα από τα πιο σημαντικά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΤΥΠΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΣΤΗΝ ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ ΗΡΑΚΛΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ

ΑΤΥΠΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΣΤΗΝ ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ ΗΡΑΚΛΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ ΑΤΥΠΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΣΤΗΝ ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ ΗΡΑΚΛΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Η άτυπη αξιολόγηση της ανάγνωσης γίνεται μέσα στην τάξη από τον εκπαιδευτικό και αφορά τρία επίπεδα: Τη φωνολογική επίγνωση Τη βασική

Διαβάστε περισσότερα