ωηεξαθνπνύινπ Διέλε ΔΠΗΒΛΔΠΩΝ ΚΑΘΖΓΖΣΖ:. ΜΠΟΤΕΑΚΖ ΜΔΛΖ ΔΠΗΣΡΟΠΖ: Α. ΦΩΣΟΠΟΤΛΟ, Γ. ΦΩΣΔΗΝΟ Α.Μ. 273

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ωηεξαθνπνύινπ Διέλε ΔΠΗΒΛΔΠΩΝ ΚΑΘΖΓΖΣΖ:. ΜΠΟΤΕΑΚΖ ΜΔΛΖ ΔΠΗΣΡΟΠΖ: Α. ΦΩΣΟΠΟΤΛΟ, Γ. ΦΩΣΔΗΝΟ Α.Μ. 273"

Transcript

1 ΠΑΝΔΠΗΣΖΜΗΟ ΠΑΣΡΩΝ ΥΟΛΖ ΑΝΘΡΩΠΗΣΗΚΩΝ ΚΑΗ ΚΟΗΝΩΝΗΚΩΝ ΠΟΤΓΩΝ ΠΑΗΓΑΓΩΓΗΚΟ ΣΜΖΜΑ ΓΖΜΟΣΗΚΖ ΔΚΠΑΗΓΔΤΖ ΜΔΣΑΠΣΤΥΗΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΤΓΩΝ ΓΗΠΛΩΜΑΣΗΚΖ ΔΡΓΑΗΑ «Ζ εηθόλα ηνπ εζληθνύ «εαπηνύ» θαη ηνπ εζληθνύ «άιινπ» ζηα ζρνιηθά βηβιία Ηζηνξίαο ηεο Γ Λπθείνπ ζηα 1965, 1970, 1985 θαη 2007» ωηεξαθνπνύινπ Διέλε ΔΠΗΒΛΔΠΩΝ ΚΑΘΖΓΖΣΖ:. ΜΠΟΤΕΑΚΖ ΜΔΛΖ ΔΠΗΣΡΟΠΖ: Α. ΦΩΣΟΠΟΤΛΟ, Γ. ΦΩΣΔΗΝΟ Α.Μ. 273

2 Πεξηερόκελα ΠΡΟΛΟΓΟ ΕΙΑΓΩΓΗ ΘΕΩΡΗΣΙΚΟ ΜΕΡΟ Σο χολικό Βιβλίο Ο Κοινωνικοποιητικόσ Ρόλοσ του χολικοφ Βιβλίου Σο χολικό Βιβλίο Ιςτορίασ Η Εικονογράφηςη των χολικών Βιβλίων Η εικόνα του εθνικοφ «εαυτοφ» και του εθνικοφ «άλλου» ςτα ελληνικά ςχολικά βιβλία Η Ζρευνα των χολικών Βιβλίων- Επιςκόπηςη βιβλιογραφίασ Ιςτορικό Πλαίςιο Η Γζνεςη τησ φγχρονησ Ελλάδοσ και η Διαμόρφωςη φγχρονου Πολιτικοφ Βίου ( ) Ο ςφγχρονοσ Ελληνικόσ Πολιτικόσ Βίοσ ( ) Η Οικονομία τησ φγχρονησ Ελλάδασ Οι Ιδεολογικζσ Σάςεισ και τα Πνευματικά Επιτεφγματα του φγχρονου Ελληνιςμοφ Οι Εκπαιδευτικζσ Μεταρρυθμίςεισ Η μεταρρυθμιςτική προςπάθεια του Η μεταρρυθμιςτική προςπάθεια του 1976/ Η μεταρρυθμιςτική προςπάθεια του Μεταρρυθμιςτική Προςπάθεια του 1997/ Αποςυρθζντα χολικά Βιβλία Ιςτορίασ ΕΡΕΤΝΗΣΙΚΟ ΜΕΡΟ Ο κοπόσ και τα Ερωτήματα τησ Ζρευνασ Ο ςκοπόσ Σα ερωτήματα

3 3.2. Σο υπό ζρευνα υλικό Κριτήρια επιλογήσ του υλικοφ Συπικά χαρακτηριςτικά του υλικοφ Η μεθοδολογία τησ ζρευνασ Η επιλογή τησ μεθόδου ανάλυςησ Σο ςφςτημα κατηγοριών Σο μεθοδολογικό «παράδειγμα» τησ ανάλυςησ του υλικοφ ΟΙ ΑΝΑΛΤΕΙ ΕΘΝΙΚΟ «ΕΑΤΣΟ» ΕΘΝΙΚΟ «ΑΛΛΟ» ΔΙΑΠΙΣΩΕΙ - ΤΜΠΕΡΑΜΑΣΑ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΕΛΛΗΝΟΓΛΩΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΞΕΝΟΓΛΩΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

4 4

5 ΠΡΟΛΟΓΟ Ζ παξνχζα εξγαζία, κε ζέκα ηνλ εζληθφ «εαπηφ» θαη ηνλ εζληθφ «άιιν» ζηα δηδαθηηθά εγρεηξίδηα Ηζηνξίαο ηεο Σ Γπκλαζίνπ ζηα 1965 θαη 1970 θαη ηεο Γ Λπθείνπ ζηα 1985 θαη 2007, επηδηψθεη λα παξνπζηάζεη ηνλ ηξφπν κε ηνλ νπνίν παξνπζηάδνληαη νη Έιιελεο θαη νη άιινη ιανί, πξνθεηκέλνπ λα αληρλεχζεη ηνλ ηξφπν κε ηνλ νπνίν θαηαζθεπάδεηαη ε ηζηνξηθή κλήκε θαη ε εζληθή ηαπηφηεηα. Σν ελδηαθέξνλ κνπ γηα ηελ ηζηνξία εθπαίδεπζεο γεληθφηεξα, αλάγεηαη ζην πξψην θαη εηδηθά ζην δεχηεξν έηνο ησλ παλεπηζηεκηαθψλ κνπ ρξφλσλ, φηαλ θαη γηα πξψηε θνξά ήξζα ζε επαθή κε ην κάζεκα «Ηζηνξία Δθπαίδεπζεο Η θαη ΗΗ». Ζ εθπφλεζε εξγαζίαο ζην πιαίζην ηεο ζρεηηθήο ζεκαηηθήο θαζψο επίζεο θαη νη ζπδεηήζεηο γηα ηνλ εζληθφ «εαπηφ» θαη ηνλ εζληθφ «άιιν» ππήξμαλ εμαηξεηηθά θαζνξηζηηθέο γηα εκέλα, φρη κφλν δηφηη είρα ηελ επθαηξία λα θαηαξηηζηψ επηζηεκνληθά, αιιά θπξίσο γηαηί εμειίρζεθε ν ηξφπνο ζθέςεο κνπ θαη ε πξνζσπηθή κνπ θνζκναληίιεςε. Ζ επαθή κνπ, ινηπφλ, κε ηελ ελ ιφγσ ζεκαηηθή, ν γεληθφηεξνο πξνβιεκαηηζκφο θαη ε αγάπε κνπ γηα ηελ Δθπαίδεπζε, πνπ θαιιηεξγήζεθαλ αθφκε πεξηζζφηεξν κε ηε θνίηεζή κνπ ζην Παηδαγσγηθφ Σκήκα Γεκνηηθήο Δθπαίδεπζεο, απνηέιεζαλ ην θίλεηξν γηα ηελ ελαζρφιεζε κε ηελ έξεπλα ησλ ζρνιηθψλ εγρεηξηδίσλ, ηνπ βαζηθφηεξνπ ίζσο κέζνπ δηδαζθαιίαο, απηή ηε ζηηγκή ηνπιάρηζηνλ, ζηελ Διιάδα. Ζ εξγαζία εξεπλά ην πεξηερφκελν ησλ παξαπάλσ ζρνιηθψλ εγρεηξηδίσλ Ηζηνξίαο. Πξνζπάζεζα, λα ηεξήζσ κία ζηάζε νπδεηεξφηεηαο θαη ηζνξξνπίαο, φπσο λνκίδσ φηη πξέπεη λα ιεηηνπξγεί ν θάζε εξεπλεηήο, πξνθεηκέλνπ λα κελ θαηαιήμεη ε εξγαζία ζηνλ έπαηλν ή ηελ επίθξηζε απηψλ ησλ εγρεηξηδίσλ θαη λα κπνξέζεη ν ζθεπηφκελνο αλαγλψζηεο λα δηακνξθψζεη ηα πξνζσπηθά ηνπ ζπκπεξάζκαηα. Μνινλφηη θάπνηα απφ ηα ζρνιηθά εγρεηξίδηα ήηαλ πην δχζθνιν λα εληνπηζηνχλ, ε πξνκήζεηα, γεληθά, ηνπ πιηθνχ δελ παξνπζίαζε ηδηαίηεξε δπζθνιία θαη ε έξεπλα κπφξεζε λα δηεμαρζεί δίρσο δπζθνιίεο απφ εμσηεξηθέο ηνπιάρηζηνλ παξακέηξνπο. ην ζεκείν απηφ, επηζπκψ λα επραξηζηήζσ απφ θαξδηάο ηνλ θαζεγεηή κνπ θαη επφπηε ηεο εξγαζίαο κνπ θ.. Μπνπδάθε, ν νπνίνο κνπ ελέπλεπζε ηελ αγάπε ηνπ γηα ηελ Δπηζηήκε θαη απνηέιεζε πνιχηηκν ζχκβνπιν, ν νπνίνο κε θαιή δηάζεζε θαη ππνκνλή θψηηζε φια ηα «ζθνηεηλά» ζεκεία θαηά ηελ πξνζπάζεηά κνπ λα 5

6 νινθιεξψζσ ην πφλεκά κνπ θαη δίρσο ηε βνήζεηά ηνπ, ε εξγαζία απηή ζα ήηαλ εμαηξεηηθά δχζθνιν λα έξζεη εηο πέξαο. Δπίζεο, ζα ήηαλ ζνβαξή παξάιεηςε εθ κέξνπο κνπ, αλ δελ επραξηζηνχζα ην δηεπζπληή θαη δάζθαιν ηνπ 10 νπ Γεκνηηθνχ ρνιείνπ Αηγίνπ θ. Γ. Μνχξηδε πνπ κε ελζάξξπλε γηα λα μεθηλήζσ ην ελ ιφγσ κεηαπηπρηαθφ θαη ηε δηεπζχληξηα ηνπ 2 νπ Γπκλαζίνπ Αηγίνπ θαη θηιφινγν Α. Αιεπξίηνπ γηα ηελ πξνζθνξά ηνπ πνιχηηκνπ πιηθνχ ηεο. Σέινο, ζα ήζεια λα επραξηζηήζσ θαη ηελ νηθνγέλεηά κνπ, θπξίσο φκσο ηνπο γνλείο κνπ, ρσξίο ηελ ζηήξημε ησλ νπνίσλ ζα ήηαλ αδχλαην λα πξνρσξήζσ ηηο ζπνπδέο κνπ θαη εηδηθφηεξα λα πξαγκαηνπνηήζσ ην ελ ιφγσ κεηαπηπρηαθφ, κε ζηήξημαλ θαη κε βνήζεζαλ -θαη ζπλερίδνπλ- κε θάζε αδχλαην θαη δπλαηφ ηξφπν. σηεξαθνπνχινπ Διέλε Πάηξα,

7 1. ΕΙΑΓΩΓΗ Ζ ειιεληθή θνηλσλία είλαη πιένλ κία πνιππνιηηηζκηθή θνηλσλία, κε αλζξψπνπο δηαθνξεηηθήο θαηαγσγήο λα δξνπλ θαη λα δηακέλνπλ κφληκα ζηελ Διιάδα. Ζ ίδηα ινηπφλ ε πξαγκαηηθφηεηα γελλά λέεο πξνζδνθίεο απφ ηελ εθπαίδεπζε ησλ λέσλ, ψζηε απηνί λα κπνξνχλ λα ιεηηνπξγήζνπλ θαη λα εμειίμνπλ ηελ ελππάξρνπζα θνηλσληθή δνκή θαη ππαγνξεχεη λένπο ηξφπνπο πξνζέγγηζεο θαη δηδαζθαιίαο ησλ ηδενινγηθά θνξηηζκέλσλ καζεκάησλ, φπσο είλαη ε Ηζηνξία. Δπνκέλσο, ζηφρνο ηεο παξνχζεο εξγαζίαο, φπσο ήδε θαίλεηαη απφ ηνλ ηίηιν ηεο, είλαη λα εξεπλεζεί ν ηξφπνο κε ηνλ νπνίν κέζσ ησλ ζρνιηθψλ εγρεηξηδίσλ δνκείηαη ε εζληθή ηαπηφηεηα, ν ηξφπνο δειαδή κε ηνλ νπνίν αληηιακβάλνληαη νη Έιιελεο, σο αλήιηθνη καζεηέο ζε πξψην επίπεδν θαη σο ελήιηθνη πνιίηεο ζε δεχηεξν, ηνλ εζληθφ «εαπηφ» ηνπο θαη ηνπο «άιινπο» ιανχο, ηδηαίηεξα ηνπο γεηηνληθνχο. Μνινλφηη έρνπλ πξνεγεζεί αληίζηνηρεο εξγαζίεο, ζεσξψ φηη ε πξφθιεζε ζε απηφ ην ζεκείν είλαη ην λα δεη θαλείο ην πεξηερφκελν ησλ ζρνιηθψλ εγρεηξηδίσλ, ηφζν φζνλ αθνξά ζην θείκελφ ηνπο, φζν θαη ζηελ εηθνλνγξάθεζή ηνπο, δεδνκέλνπ φηη απηά αληαπνθξίλνληαλ θαη αληαπνθξίλνληαη ζηηο εθάζηνηε πξνζδνθίεο θαη πξνθιήζεηο ηεο θνηλσλίαο. Σν νπζηαζηηθφ εξψηεκα ηεο εξγαζίαο είλαη ην αλ κέζσ ησλ παξαπάλσ ζρνιηθψλ εγρεηξηδίσλ θαιιηεξγνχληαη ζηεξεφηππα θαη πξνθαηαιήςεηο γηα ηνπο άιινπο ιανχο κε ηε δηαηχπσζε αξλεηηθψλ ραξαθηεξηζκψλ, θνξηηζκέλσλ πεξηγξαθψλ αιιά θαη κε ηελ παξάζεζε επηζηεκνληθά ακθηζβεηήζηκσλ ζέζεσλ, πνπ έρνπλ σο ζηφρν λα εκθαλίζνπλ ηνπο Έιιελεο σο αλψηεξνπο φισλ ησλ άιισλ ιαψλ ή αλ αληίζεηα, εληζρχεηαη ην πλεχκα αιιειεγγχεο θαη ζπλεξγαζίαο αλάκεζα ζηνπο ιανχο κε ηελ παξνπζίαζε ζαθψλ ηζηνξηθά ζέζεσλ θαη κε ηελ ελίζρπζε ηεο θξηηηθήο πξνζέγγηζεο ηνπ ηζηνξηθνχ παξειζφληνο έηζη ψζηε απηφ λα κελ αιινηψλεηαη ράξηλ ηεο εζληθήο ππεξεθάλεηαο. Ηδηαίηεξε έκθαζε δίλεηαη ζην πεξηερφκελν ηνπ ζρνιηθνχ εγρεηξηδίνπ δηφηη ζην ειιεληθφ εθπαηδεπηηθφ ζχζηεκα, ην ζρνιηθφ βηβιίν βξίζθεηαη ζην θέληξν ηεο δηδαθηηθήο πξάμεο θαζψο θαηεπζχλεη ηε δηδαζθαιία, ελψ παξάιιεια, απνηειεί θαη έλα απφ ηα βαζηθφηεξα κέζα πιεξνθφξεζεο θαη θνηλσληθνπνίεζεο, ηδηαηηέξσο ησλ λεφηεξσλ ζε ειηθία καζεηψλ. πληειεί επνκέλσο θαζνξηζηηθά, ζηνλ ηξφπν κε ηνλ νπνίν νη λένη ζα 7

8 αληηιακβάλνληαη θαη ζα εθηηκνχλ ηελ πξαγκαηηθφηεηα γχξσ ηνπο, ηνλ εαπηφ ηνπο αιιά θαη ηνπο γείηνλεο ιανχο. πλεπψο, κέλεη λα θαηαδεηρζεί ην θαηά πφζν απηά κέζα ζην ρξφλν, έρνπλ αλαλεσζεί θαη κπνξνχλ λα εηζάγνπλ ηνπο καζεηέο ζε έλα λέν ηξφπν ζθέςεο θαη πξνζέγγηζεο ηνπ ηζηνξηθνχ ηνπο παξειζφληνο. Γηα απηφ ην ιφγν επηιέρζεθε σο κέζνδνο αλάιπζεο ηνπ θεηκέλνπ θαη ηνπ πεξηθεηκέλνπ ησλ ζρνιηθψλ βηβιίσλ, ε πνηνηηθή αλάιπζε πεξηερνκέλνπ, πξνθεηκέλνπ λα δηεξεπλεζεί, εάλ ηα ζρνιηθά εγρεηξίδηα ζπλάδνπλ κε ηηο αξρέο ηεο Παηδαγσγηθήο, πνπ ζέινπλ ηα ζρνιηθά βηβιία κε απνθνξηηζκέλν πεξηερφκελν, ψζηε λα απνθεχγεηαη ε θαηήρεζε θαη λα πξνάγεηαη ε θξηηηθή ζθέςε, θαζψο επίζεο θαη ην πλεχκα ζπλεξγαζίαο θαη αιιεινθαηαλφεζεο αλάκεζα ζηνπο ιανχο. Ζ εξγαζία είλαη ρσξηζκέλε ζε δχν κέξε, ην ζεσξεηηθφ θαη ην εξεπλεηηθφ. ην πξψην κέξνο, γίλεηαη αλαθνξά ζην ζρνιηθφ βηβιίν σο έλα απφ ηα βαζηθά κέζα δηδαζθαιίαο ζην ειιεληθφ ζρνιείν θαη εηδηθφηεξα, ζην ζρνιηθφ βηβιίν ηεο Ηζηνξίαο, πνπ ζρεηίδεηαη κε ηελ ππφ εμέηαζε ζεκαηηθή. Αθφκε, γίλεηαη αλαθνξά ζηε Γηεζλή Έξεπλα ησλ ρνιηθψλ βηβιίσλ, φπνπ αλήθεη θαη ε ελ ιφγσ έξεπλα, θαη, ηέινο, εμεηάδεηαη ν ξφινο ηεο εηθνλνγξάθεζεο ησλ ζρνιηθψλ βηβιίσλ, δηφηη ηα ζρνιηθά βηβιία εμεηάζηεθαλ φρη κφλν σο πξνο ην θείκελν αιιά θαη σο πξνο ην πεξηθείκελφ ηνπο. Δπίζεο, γίλεηαη ιφγνο γηα ην ηζηνξηθφ ζπγθείκελν ζηηο πεξηφδνπο πνπ εμεηάδνπκε θαζψο,γηα ηηο εθπαηδεπηηθέο κεηαξξπζκίζεηο πνπ έιαβαλ ρψξα ζηηο ζπγθεθξηκέλεο πεξηφδνπο αιιά θαη κηα κηθξή αλαθνξά ζηα ζρνιηθά βηβιία Ηζηνξίαο πνπ απνζχξζεθαλ απφ ην 1965 έσο ζήκεξα. ην δεχηεξν κέξνο ηεο εξγαζίαο, παξνπζηάδεηαη ε έξεπλα. Παξαηίζεληαη ιεπηνκέξεηεο γηα ηα ηππηθά ραξαθηεξηζηηθά ηνπ εξεπλψκελνπ πιηθνχ, πιεξνθνξίεο γηα ηηο ζπλζήθεο ζχληαμεο ηνπ πιηθνχ αιιά θαη ηα εξεπλεηηθά εξσηήκαηα ζηα νπνία ζηεξίρζεθε ε έξεπλα θαη δνκήζεθε ην ζχζηεκα θαηεγνξηψλ, φπσο ππαγνξεχεη ε πνηνηηθή αλάιπζε πεξηερνκέλνπ, κε ηελ νπνία εξγάζηεθα. Σέινο, ε εξγαζία νινθιεξψλεηαη κε ηελ εξκελεία ησλ εξεπλεηηθψλ πνξηζκάησλ, κε ηε θηινδνμία φηη απηά ζα απνηειέζνπλ εθαιηήξην γηα πεξαηηέξσ αλάιπζε ησλ ζρνιηθψλ εγρεηξηδίσλ ή θαη γηα ηελ δηαηχπσζε λέσλ εξεπλεηηθψλ εξσηεκάησλ. 8

9 2. ΘΕΩΡΗΣΙΚΟ ΜΕΡΟ 2.1Σο χολικό Βιβλίο Σν ζρνιηθφ βηβιίν εδψ θαη αηψλεο είλαη εθείλν ην εθπαηδεπηηθφ κέζν ην νπνίν απνηειεί ηνλ ππξήλα ηεο εθπαηδεπηηθήο θαη πξάμεο δηεζλψο. Ζ ρξήζε ηνπ θαζηεξψζεθε κε ηε ζέζπηζε ηεο ππνρξεσηηθήο εθπαίδεπζεο απφ ην 18o αηψλα θαη κεηά, αλ θαη ην ίδην ην ζρνιηθφ βηβιίν παξαπέκπεη ζηε ρξήζε ηνπ πάππξνπ θαη ηνπ ραξηηνχ ζην παξειζφλ (Ξσρέιιεο, 2002: 11). Σν ζρνιηθφ εγρεηξίδην είλαη ηφζν ζεκαληηθφ δηφηη πξαγκαηψλεη ηνπο ζθνπνχο θαη ηνπο ζηφρνπο ηνπ Αλαιπηηθνχ Πξνγξάκκαηνο πνπδψλ, θαηεπζχλεη ηε δηδαζθαιία, απνηειεί ηε βαζηθή πεγή πιεξνθνξηψλ θαη γλψζεσλ γηα ηνπο καζεηέο, νη νπνίνη είλαη πηζαλφ λα έξρνληαη κέζσ ηνπ ζρνιηθνχ βηβιίνπ ζε επαθή κε ηνλ θφζκν ησλ βηβιίσλ γηα πξψηε θνξά (Ξσρέιιεο, 2002: 9, 11). Πεγή φκσο γλψζεσλ κπνξεί λα είλαη θαη γηα ηνπο εθπαηδεπηηθνχο, ελψ σο εθπαηδεπηηθφ κέζν είλαη εμαηξεηηθά πξνζηηφ θαη νηθνλνκηθφ γηα θάζε ελδηαθεξφκελν (Altback, 1991: 1, Μαπξνζθνχθεο, 2003: 45, Μπνλίδεο, 2004α: 1 2). Αθφκε, πξνζπαζεί λα ηνπο παξνπζηάζεη ηελ πξαγκαηηθφηεηα ή ηνπιάρηζηνλ θάπνηεο φςεηο ηεο πξαγκαηηθφηεηαο, λα θαζνδεγήζεη ηε δηδαζθαιία ζην ζχλνιφ ηεο, λα ελεξγνπνηήζεη ηα θίλεηξα κάζεζεο, λα δηαθνξνπνηήζεη ηε ζρνιηθή εξγαζία θαη λα θνηλσληθνπνηήζεη ηνπο καζεηέο. Παξάιιεια, κέζσ ηνπ ζρνιηθνχ βηβιίνπ αζθείηαη θνηλσληθφο έιεγρνο ζε καζεηέο θαη εθπαηδεπηηθνχο (Καςάιεο & Υαξαιάκπνπο, 1995: , Ξσρέιιεο, 2002: 9, 10). Σα ηειεπηαία ρξφληα δελ είλαη ιίγνη εθείλνη πνπ ππνζηεξίδνπλ ηε ζεσξία ηεο ζηαδηαθήο εμαθάληζεο ηνπ ζρνιηθνχ βηβιίνπ θαη ηελ αληηθαηάζηαζή ηνπ απφ ηνπο ειεθηξνληθνχο ππνινγηζηέο. Πξφθεηηαη γηα κηα ζεσξία ε νπνία εληάζζεηαη ζηε γεληθή αληίιεςε θαηά ηελ νπνία, αθφκε θαη ην ίδην ην ζρνιείν θάπνηα ζηηγκή ζα αληηθαηαζηαζεί πιήξσο απφ ηελ ηερλνινγία. Αζθαιψο, ππάξρεη θαη ε αληίζεηε άπνςε, ζχκθσλα κε ηελ νπνία ην ζρνιείν φπσο ην γλσξίδνπκε ζήκεξα, δελ είλαη εχθνιν λα αληηθαηαζηαζεί, ηνπιάρηζηνλ ζην εγγχο κέιινλ, γηα πνιινχο ιφγνπο, πξαθηηθνχο θαη κε. Δλδεηθηηθά αλαθέξεηαη ε πιηθνηερληθή ππνδνκή, ε νπνία ζηε ρψξα καο αληηκεησπίδεη πξνβιήκαηα αιιά θαη ην γεγνλφο φηη ηα ζρνιηθά βηβιία ζεσξνχληαη πην πξνζηηά, πην αμηφπηζηα θαη πην πιήξε ζε ζρέζε κε ηα ππφινηπα 9

10 εθπαηδεπηηθά κέζα (Altback, 1991: 237, Καςάιεο & Υαξαιάκπνπο, 1995: , Ξσρέιιεο, 2002: 11). κσο θαη ε ίδηα ε εθπαηδεπηηθή θνηλφηεηα (εθπαηδεπηηθνί, καζεηέο, γνλείο) δε κπνξεί λα θαληαζηεί ηε δηδαζθαιία δίρσο ην ζρνιηθφ εγρεηξίδην σο αθεηεξία θαη νδεγφ. Σν ζρνιηθφ βηβιίν έρεη ζπγθεθξηκέλε δνκή, ραξαθηεξηζηηθά θαη ιεηηνπξγίεο πνπ ην μερσξίδνπλ απφ ηα ινγνηερληθά βηβιία ή ηα επηζηεκνληθά ζπγγξάκκαηα. Με ηε δνκή απηή θηινδνμεί λα παξάζρεη γλψζεηο, δεμηφηεηεο θαη αμίεο ζηνπο καζεηέο κε ηέηνην ηξφπν ψζηε απηνί λα ηηο αθνκνηψζνπλ γηα φζν ην δπλαηφλ πεξηζζφηεξν. Μνινλφηη φινη έρνπλ ζην κπαιφ ηνπο ηελ εηθφλα ελφο ζρνιηθνχ βηβιίνπ απφ ηα καζεηηθά ηνπο ρξφληα, ηα δνκηθά ραξαθηεξηζηηθά ηνπ είλαη ζπλνπηηθά: Κάζε ζρνιηθφ βηβιίν θάλεη αλαθνξέο ζε ζπγθεθξηκέλα πεδία ησλ επηζηεκνληθψλ πεξηνρψλ, ηα νπνία θπζηθά αλαπιαηζηψλνληαη θαη πξνζαξκφδνληαη ζην θάζε κάζεκα, ηε ζρνιηθή βαζκίδα θαη ηελ ειηθία ησλ καζεηψλ ζηνπο νπνίνπο απεπζχλεηαη (Παπαγξεγνξίνπ, 2005: 154). Πξφθεηηαη νπζηαζηηθά γηα ηε δηδαθηέα χιε, ε νπνία παξνπζηάδεηαη ζηνπο καζεηέο κέζσ θεηκέλσλ (θπξίσο), εηθφλσλ, ζρεδηαγξακκάησλ, πεγψλ, πεηξακάησλ ή παξαδεηγκάησλ (Καςάιεο & Υαξαιάκπνπο, 1995: ). Σα κέξε ηεο δηδαθηέαο χιεο πνπ πξέπεη νη καζεηέο λα ζπγθξαηήζνπλ θαη λα πξνζέμνπλ πεξηζζφηεξν ίζσο απφ θάπνηα άιια, ηνλίδνληαη. Απηφ, απνηειεί δνκηθφ ραξαθηεξηζηηθφ ησλ ζρνιηθψλ βηβιίσλ. Πξφθεηηαη γηα ηα «κέιε εληχπσζεο», φπσο κπνξεί λα ηα ζπλαληήζεη θαλείο ζηε βηβιηνγξαθία. Δπίζεο, νη αζθήζεηο ζην ηέινο κηαο ελφηεηαο ή ζε μερσξηζηά αλαθεθαιαησηηθά θεθάιαηα ή ζε μερσξηζηά ηεχρε αζθήζεσλ, φπσο ζπλεζίδεηαη ηειεπηαία θαη ηέινο, ε παξνρή νδεγηψλ γηα ηελ εθπφλεζή ηνπο, νη επηθεθαιίδεο, ν πίλαθαο πεξηερνκέλσλ, νη θαηάινγνη νλνκάησλ, ρξνλνινγηψλ θαη ζπκβφισλ, νη παξαπνκπέο θαη ε βηβιηνγξαθία, νη δηάθνξνη πίλαθεο, νη ράξηεο, νη ηχπνη θαη άιινη θσδηθνί, είλαη επίζεο δνκηθά ραξαθηεξηζηηθά ηνπ ζρνιηθνχ βηβιίνπ (Καςάιεο & Υαξαιάκπνπο, 1995: , Ξσρέιιεο, 2002: 10). 10

11 2.1.1 Ο Κοινωνικοποιητικόσ Ρόλοσ του χολικού Βιβλίου πσο αλαθέξζεθε λσξίηεξα, κέζσ ηνπ ζρνιηθνχ βηβιίνπ νη καζεηέο θνηλσληθνπνηνχληαη. Απηφ ζπκβαίλεη επεηδή ζην πεξηερφκελν ησλ ζρνιηθψλ βηβιίσλ, ηφζν ζηα θείκελα πνπ εκπεξηέρνληαη ζε απηά φζν θαη ζηηο εηθφλεο, απνηππψλνληαη νη θπξίαξρεο ζηάζεηο θαη αμίεο ηεο θνηλσλίαο ζηελ νπνία απηά παξάγνληαη θαη ρξεζηκνπνηνχληαη. Γηα απηφ ην ιφγν, ππάξρνπλ κειεηεηέο πνπ ζεσξνχλ πσο ηα ζρνιηθά βηβιία είλαη θαη πνιηηηζκηθή πξάμε ή αιιηψο ν «θαζξέθηεο κηαο θνηλσλίαο» (Altback, 1991: 8, Αβδειά, 1998: 36). Οη λένη, επνκέλσο, πιεξνθνξνχληαη θαηαξράο θαη ζηε ζπλέρεηα πηνζεηνχλ πνιινχο απφ ηνπο αξκφδνληεο ηξφπνπο ζπκπεξηθνξάο πξνο ηνλ εαπηφ ηνπο, ηνπο νηθείνπο ηνπο, πξνο ην θνηλσληθφ ζχλνιν θαζψο επίζεο θαη πξνο ηνπο άιινπο ιανχο. Έηζη ην παηδί ζηαδηαθά απνθηά ηε δηθή ηνπ ηαπηφηεηα, αηνκηθή θαη θνηλσληθή, ζπλεηδεηνπνηψληαο πσο αλήθεη ζε ζπγθεθξηκέλεο νκάδεο, ε θαζεκία απφ ηηο νπνίεο έρεη ηα δηθά ηεο ηδηαίηεξα ραξαθηεξηζηηθά (Γξαγψλα, 1997: 73). Μαζαίλνληαο ινηπφλ, νξηζκέλα πξάγκαηα γηα ηνπο ππφινηπνπο, ην παηδί θνξηίδεηαη ζπλαηζζεκαηηθά θαη απηφ θαζνξίδεη ηνλ ηξφπν δξάζεο θαη αληίδξαζήο ηνπ απέλαληη ζε άιιεο νκάδεο ( Ξσρέιιεο, 2002: 16). Σα ζρνιηθά βηβιία ινηπφλ, ζπκβάιινπλ ζεκαληηθά ζηελ θνηλσληθνπνίεζε ησλ καζεηψλ ηφζν κε απηά πνπ ιέλε φζν θαη κε απηά πνπ δε ιέλε θαη παξαιείπνληαη ηειείσο ή αθήλνληαη λα ελλνεζνχλ. Γηα παξάδεηγκα, ζηα ζρνιηθά βηβιία Ηζηνξίαο αλαθέξνληαη ζπγθεθξηκέλα ζηνηρεία γηα ηελ Σνπξθία ηα νπνία ζρεηίδνληαη θπξίσο κε ηελ πνιηηηθή, ην ζηξαηφ θαη ηα αξλεηηθά ραξαθηεξηζηηθά ηεο γείηνλαο ρψξαο (Γξαγψλα, 1997: 81 82, Theodossopoulos, 2006: 12 13). Μέζσ ηεο δηαδηθαζίαο ηεο θνηλσληθνπνίεζεο, ππάξρνπλ αξθεηέο πηζαλφηεηεο ν καζεηήο λα εληαρζεί νκαιά ζηελ θνηλσλία φπνπ δεη θαη λα κπνξέζεη λα πξνζθέξεη ζε απηήλ ηα βέιηηζηα ράξηλ ηνπ αηνκηθνχ θαη θνηλσληθνχ ζπκθέξνληνο θαη λα δηαζθαιίζεη ηε ζπλέρεηά ηεο (Παπαλανχκ, 1989: 33, Καςάιεο & Υαξαιάκπνπο, 1995: 210, 215, Ξσρέιιεο, 2000: 27,29). Χζηφζν, ζα απνηεινχζε επίζεο πξφθιεζε γηα ηα ζρνιηθά εγρεηξίδηα, λα κελ είλαη απινί αλακεηαδφηεο ησλ θπξίαξρσλ ζέζεσλ θαη αμηψλ κηαο θνηλσλίαο αιιά κέζσ ηνπ πεξηερνκέλνπ ηνπο λα ηξέπνληαη ζε εθαιηήξην απειεπζέξσζεο ησλ λέσλ κπαιψλ απφ μεπεξαζκέλεο ζέζεηο, νη νπνίεο κπνξεί λα ηξέςνπλ ην αλζξψπηλν είδνο ζε 11

12 δνχιν δεηζηδαηκνληψλ θαη πξνθαηαιήςεσλ (Παπαλανχκ, 1989: 39 40, Ξσρέιιεο, 2002: 21). Βεβαίσο, ζε απηφ ην ζεκείν πξέπεη λα επηζεκαλζεί πσο ην ζρνιηθφ βηβιίν δελ είλαη ν κνλαδηθφο θαζνξηζηηθφο παξάγνληαο πνπ δηακνξθψλεη ηελ πξνζσπηθφηεηα ησλ καζεηψλ θαη ζρεηίδεηαη κε ηελ έληαμή ηνπο ζην πεξηβάιινλ ηνπο. Αληίζεηα, θάηη ηέηνην ζα ππνβάζκηδε ην βησκαηηθφ ραξαθηήξα ηεο κάζεζεο θαη ππάξρνπλ θαη άιινη παξάγνληεο (νηθνγέλεηα, ΜΜΔ, νη δηαπξνζσπηθέο ζρέζεηο πνπ αλαπηχζζνληαη κέζα ζην ζρνιηθφ πεξηβάιινλ, ε ζρέζε εθπαηδεπηηθνχ καζεηή, ε ζηάζε ηεο θπξίαξρεο θνηλσληθήο νκάδαο κε άιιεο «ππν - νκάδεο» θ.ν.θ.) πνπ ζρεηίδνληαη κε ηελ αλάπηπμε ηεο πξνζσπηθφηεηαο ηνπ αηφκνπ, νξηζκέλνη απφ ηνπο νπνίνπο είλαη πνιχ πην θαζνξηζηηθνί απφ ην ζρνιηθφ βηβιίν. Δπηπξνζζέησο, πνιιά απφ απηά πνπ ππάξρνπλ κέζα ζην ζρνιηθφ βηβιίν ζα πεξάζνπλ απαξαηήξεηα ή ζα μεραζηνχλ ή θαη ζα αλαζεσξεζνχλ θαζψο ην άηνκν κεγαιψλεη, εμειίζζεηαη δέρεηαη άιιεο επηξξνέο ελψ θαη ε ίδηα ε θνηλσλία ζε εζληθφ θαη δηεζλέο επίπεδν δηαθνξνπνηείηαη, θαζψο ππάξρεη ζρεδφλ θαζεκεξηλή εμέιημε ηεο γλψζεο ζε φια ηα επηζηεκνληθά πεδία (Κνπηζειίλε Ησαλλίδνπ, 1996: 70, Justin, 2000: 119, Ξσρέιιεο, 2002: 14 16). Δπίζεο, ζήκεξα είλαη δηαδεδνκέλε ε άπνςε φηη ηα παηδηά πεγαίλνληαο ζην ζρνιείν έρνπλ δηακνξθψζεη κία αληίιεςε γηα ηνλ θφζκν γχξσ ηνπο (Hicks, 1988: 9). Σέινο, ρξήζηκν ζα ήηαλ λα ζεκεησζεί πσο, εηδηθφηεξα ζηηο ηειεπηαίεο ηάμεηο ηνπ ειιεληθνχ ζρνιείνπ, έκθαζε δίλεηαη πεξηζζφηεξν ζηε ζπζζψξεπζε θαη απνζηήζηζε γλψζεσλ παξά ζηελ θξηηηθή πξνζέγγηζε ησλ πεξηερνκέλσλ ηνπ ζρνιηθνχ βηβιίνπ. Έηζη, νη καζεηέο δελ εκβαζχλνπλ θαη πηζαλφλ ε πξνζσπηθφηεηά ηνπο δελ επεξεάδεηαη ηφζν θαζνξηζηηθά απφ ηα πξφηππα πνπ ζέιεη λα πεξάζεη ην ζρνιηθφ βηβιίν (Ξσρέιιεο, 2002: 19). Χζηφζν, ε ηππηθή εθπαίδεπζε ζηνρεχεη ζηε δηάπιαζε ησλ κειινληηθψλ πνιηηψλ νχησο ψζηε απηνί λα έρνπλ αλακελφκελεο αληηδξάζεηο θαη λα ππάξρεη σο έλα βαζκφ νκνηνκνξθία. Απηφ, αληαλαθιάηαη ζην ζρεδηαζκφ ηνπ Αλαιπηηθνχ Πξνγξάκκαηνο πνπδψλ βάζεη ηνπ νπνίνπ γξάθνληαη ηα ζρνιηθά εγρεηξίδηα αιιά θαη ζηηο πξνηεηλφκελεο νδεγίεο δηδαζθαιίαο πνπ δίλνληαη ζηνπο εθπαηδεπηηθνχο θαη θαηά θχξην ιφγν εθαξκφδνληαη ζηα ειιεληθά ζρνιεία. Σέηνηνπ είδνπο ζηφρνη δελ είλαη δχζθνιν λα επηηεπρζνχλ ηδηαηηέξσο ζηηο ρακειφηεξεο ζρνιηθέο βαζκίδεο, φηαλ θαη ε θξηηηθή ζθέςε ησλ καζεηψλ δελ έρεη αλαπηπρζεί επαξθψο, αλ κπνξεί βέβαηα 12

13 λα ηζρπξηζηεί θαλείο φηη ε θξηηηθή ζθέςε αλαπηχζζεηαη επαξθψο ζην ζρνιείν (Παπαδφπνπινο, 2005: 11, Φινπξήο & Ηβξηληέιε, 2000: 233, 237). Σα παξαπάλσ ζε ζπλδπαζκφ κε ηε ρξήζε ηνπ ελφο δηδαθηηθνχ εγρεηξηδίνπ ζηελ Διιάδα θαη ην φηη απηφ ζρεηίδεηαη άκεζα κε ηηο επηινγέο ηεο πνιηηείαο άξα θαη ηεο εθάζηνηε Κπβέξλεζεο, θαζηζηνχλ ηνλ εθπαηδεπηηθφ ζεζκφ ηδενινγηθά θαζνδεγνχκελν, κε πεξηνξηζκέλν βαζκφ απηνλνκίαο. Αληίζηνηρα, ηδενινγηθά θνξηηζκέλα ζεσξνχληαη θαη ηα πεξηερφκελα ησλ ζρνιηθψλ βηβιίσλ, ηφζν σο πξνο ηελ επηινγή φζν θαη σο πξνο ηελ παξνπζίαζε θαη αμηνιφγεζή ηνπο (Θενδσξίδεο, 1988: 133, Ζιηάδνπ θ. ά., 1990: 84, Άριεο, 1993: 95, Καςάιεο & Υαξαιάκπνπο, 1995: ) θαζηζηψληαο ηελ ίδηα ηε ζπγγξαθή θαη ρξήζε ησλ ζρνιηθψλ βηβιίσλ, πνιηηηθή πξάμε. Πην ζπγθεθξηκέλα, φηαλ νη λένη καζαίλνπλ απνθιεηζηηθά απηά πνπ επηιέγεη ε Πνιηηεία λα κάζνπλ, ηα νπνία, κέρξη ελφο ζεκείνπ, είλαη ινγηθφ λα ζπκθσλνχλ κε ηελ θξαηνχζα ηδενινγία, ηφηε ην κάζεκα είλαη θαζαξά πνιηηηθή πξάμε θαζψο νη λένη ζα απνθηήζνπλ κία ζπγθεθξηκέλε ζέαζε ηνπ εαπηνχ ηνπο θαη ηνπ θφζκνπ γχξσ ηνπο θαη ζα δξνπλ κε ζπγθεθξηκέλν - αλακελφκελν ηξφπν ή αθφκε θαη θαηεπζπλφκελν, ίζσο, ηξφπν. Δμάιινπ, ζα πξέπεη λα ηνληζηεί πσο ν εθπαηδεπηηθφο ζεζκφο έρεη πεξηνξηζκέλν βαζκφ απηνλνκίαο (Μαπξνζθνχθεο, 2003: 15, 16, 46). ζνλ αθνξά ζηε ζπγγξαθή ησλ ζρνιηθψλ βηβιίσλ ζηελ Διιάδα, θαζίζηαηαη ζαθέο ην φηη πξφθεηηαη θαη γηα πνιηηηθή πξάμε κε ηελ έλλνηα ηεο θξαηηθήο παξεκβαηηθφηεηαο ζηε δηαδηθαζία παξαγσγήο, ρξήζεο ή θαη έξεπλαο ησλ ζρνιηθψλ βηβιίσλ. Καηαξράο, ην Τπνπξγείν Παηδείαο είλαη εθείλν πνπ νξίδεη ηα πεξηερφκελα ηεο δηδαζθαιίαο γηα θάζε ζρνιηθφ έηνο αιιά θαη αλαιακβάλεη ηελ επζχλε ηεο ηειηθήο επηινγήο ηνπ θάζε ζρνιηθνχ εγρεηξηδίνπ. ηαλ κάιηζηα ε αλάζεζε ηεο ζπγγξαθήο ησλ ζρνιηθψλ βηβιίσλ γίλεηαη απεπζείαο ζε ζπγγξαθηθέο νκάδεο θαη δε δηεμάγεηαη δηαγσληζκφο, δελ είλαη ιίγνη εθείλνη πνπ κηινχλ γηα πνιηηηθά ή θαη θνκκαηηθά θαζνδεγνχκελε ζπγγξαθή βηβιίσλ (Φξάγθνπ, 1986: 295, Μπαγηφλαο, 1988: 24 25, Αβδειά, 1998: 40 41, Αγγειάθνο, 2005: ). Σν πεξηερφκελν ινηπφλ ελφο ζρνιηθνχ βηβιίνπ είλαη κία πνιχπινθε ππφζεζε θάηη πνπ πξέπεη λα έρεη ζην κπαιφ ηνπ ν θάζε αλαγλψζηεο ή θαη εξεπλεηήο πνπ θαηαπηάλεηαη κε ηα ζρνιηθά εγρεηξίδηα θαη ηε κειέηε ηνπο. Ζ ζπγγξαθή ησλ ζρνιηθψλ βηβιίσλ επεξεάδεηαη απφ ηα ίδηα ηα Αλαιπηηθά Πξνγξάκκαηα πνπδψλ, 13

14 απφ ηηο νδεγίεο πνπ δίλνληαη ζηηο ζπγγξαθηθέο νκάδεο αιιά θαη απφ ηελ πξνζσπηθφηεηα, ηηο ηδενινγηθέο θαηαβνιέο ησλ κειψλ ηεο ζπγγξαθηθήο νκάδαο, ην πξνεγνχκελν ζπγγξαθηθφ ηνπο έξγν θ.ν.θ. (Αγγειάθνο, 2005: ). Γηα απηφ φηαλ μεθηλά λα εξεπλήζεη θαλείο ηα ζρνιηθά βηβιία πξέπεη λα αζρνιεζεί, ζε θάπνην βαζκφ ηνπιάρηζηνλ, κε ηε ζπγγξαθηθή ηνπο νκάδα ζην ζχλνιφ ηεο θαη εμαηνκηθεπκέλα. 14

15 2.2 Σο χολικό Βιβλίο Ιςτορίασ Ζ Ηζηνξία σο επηζηήκε ζπγθξνηήζεθε πεξίπνπ ην 19o αηψλα. ρεηίδεηαη κε ηελ πξνζπάζεηα ησλ αλζξψπσλ λα γλσξίζνπλ ην παξειζφλ ηνπο, γηαηί απηφ αθξηβψο πξνζπαζεί λα θάλεη ε Ηζηνξία: λα απνθαιχςεη θάπνηα απφ ηα αηνκηθά ή ζπιινγηθά γεγνλφηα ηνπ παξειζφληνο θαη λα αλαπηχμεη ηελ ηζηνξηθή ζθέςε, ηελ ηθαλφηεηα δειαδή ησλ αλζξψπσλ λα κειεηνχλ θαη λα εμεηάδνπλ θξηηηθά ηα ζηνηρεία ηνπ παξειζφληνο, έηζη ψζηε λα θαηαλννχλ ην παξειζφλ θαη λα θαζνξίδνπλ ην παξφλ θαη ην κέιινλ ηνπο (Άριεο, 1993: 96, Βψξνο, 1997: 39, Λενληζίλεο, 1994: 214). Ο θάζε ηζηνξηνγξάθνο ζηα έξγα ηνπ πξνζεγγίδεη ην ηζηνξηθφ παξειζφλ ησλ αλζξψπσλ απφ ηε δηθή ηνπ ζθνπηά, κε ην δηθφ ηνπ κνλαδηθφ ηξφπν. Αζθαιψο, πνιινί ηζηνξηνγξάθνη ζπγθιίλνπλ ζηηο απφςεηο ηνπο, Χζηφζν, δε ζα πξέπεη λα μερλά θαλείο πσο ζρεδφλ πάληα ππάξρεη κία αληίζεηε άπνςε θαη ε αιήζεηα είλαη πνιχ πηζαλφ λα βξίζθεηαη θάπνπ ζηε κέζε (Αβδειά, 1998: 112). Απηφ, ζρεηίδεηαη κε ηε ζέζε φηη ε πξαγκαηηθφηεηα έρεη πνιιέο φςεηο. πλεπψο, πξνθεηκέλνπ λα αλαθαιχςεη θάπνηνο ην παξειζφλ, ζα ήηαλ σθέιηκν λα εμεηάζεη φζν ην δπλαηφλ πεξηζζφηεξα ζηνηρεία απφ απηά πνπ είλαη ηζηνξηνγξαθηθά θαηαγεγξακκέλα θαη ζηε ζπλέρεηα λα ηα θηιηξάξεη κε ηηο δηθέο ηνπ αληηιήςεηο, γλψζεηο θαη παξαδνρέο, νη νπνίεο ζρεηίδνληαη φρη κφλν κε ηελ πξνζσπηθφηεηά ηνπ θαη ην πψο απηή έρεη δηακνξθσζεί, αιιά θαη κε απηά πνπ ζπκβαίλνπλ γχξσ ηνπ ζε πνιηηηθφ, νηθνλνκηθφ θαη θνηλσληθφ επίπεδν. Δμάιινπ, δελ είλαη ιίγα ηα παξαδείγκαηα ηζηνξηθψλ πξνζψπσλ πνπ πξνζπάζεζαλ λα ρξεζηκνπνηήζνπλ ηελ Ηζηνξία γηα ηελ εμππεξέηεζε ηδίσλ ζπκθεξφλησλ θαη ζθνπηκνηήησλ, θπξίσο ζε πεξηφδνπο απνιπηαξρηθψλ θαζεζηψησλ, φηαλ θαη ην έζλνο παξνπζηάζηεθε σο ε κνλαδηθή δηέμνδνο απφ ην «πξνβιεκαηηθφ» παξφλ θαη ηξάπεθε ζε κέζν κεηάδνζεο ηεο θπξίαξρεο ηδενινγίαο (Λενληζίλεο, 1994: , Black & McRaild, 1997: 10 11, Γηαλλφπνπινο, 1997: 152, Ξσρέιιεο, 2002: 15). Δίλαη εχινγε ε ππφζεζε φηη ε πξνζπάζεηα αιινίσζεο ηνπ ηζηνξηθνχ παξειζφληνο είρε απνδέθηεο ηνπο λένπο αλζξψπνπο, νη νπνίνη είλαη πξνθαλέο πσο είλαη πεξηζζφηεξν απνζηαζηνπνηεκέλνη απφ ην παξειζφλ θαη καζαίλνπλ γηα απηφ, ζε πξψην επίπεδν ηνπιάρηζηνλ, απφ ηα ζρνιηθά βηβιία Ηζηνξίαο. Σν κάζεκα ηεο Ηζηνξίαο ραξαθηεξίδεηαη, καδί κε ηε Γιψζζα θαη ηε Γεσγξαθία, σο θξνλεκαηηζηηθφ. Απηφ ζπκβαίλεη δηφηη ηα ηξία απηά καζήκαηα ζηνρεχνπλ ζην λα 15

16 θάλνπλ ηνπο καζεηέο θνηλσλνχο κηαο νπηηθήο ηνπ παξειζφληνο θαη, ελδερνκέλσο, ζπλερηζηέο ηεο νπηηθήο απηήο. Ηδηαηηέξσο κέζσ ηνπ καζήκαηνο ηεο Ηζηνξίαο, ε δηδαζθαιία ηνπ νπνίνπ γίλεηαη κε αθεγεκαηηθφ ηξφπν, νη λένη έξρνληαη ζε επαθή κε ην παξειζφλ θαη θαιιηεξγνχλ ηελ εζληθή ηνπο ηαπηφηεηα, ε νπνία κπνξεί λα ηνληζηεί ηφζν, φζν απηή λα ππεξηζρχζεη ησλ άιισλ ηαπηνηήησλ ηνπ αηφκνπ (Ληάθνο, 1994: 29, Γεκεξηδήο, 1995: 81 82, Φινπξή & Ηβξηληέιε, 2000: 247, Μπνλίδεο, 2004: 90). Υαξαθηεξηζηηθνί είλαη εμάιινπ νη ιφγνη γηα ηνπο νπνίνπο ην κάζεκα ηεο Ηζηνξίαο εηζήρζε ζηα ζρνιεία. Ο έλαο έρεη λα θάλεη κε ηνλ ελζηεξληζκφ ηεο εζληθήο θιεξνλνκηάο ή αιιηψο κε ηελ απφθηεζε θνηλήο εζληθήο ηαπηφηεηαο θαη ν άιινο κε ηελ εζηθή εθπαίδεπζε ηνπ καζεηή (Λενληζίλεο, 1994: 203). Μάιηζηα, ζην παξειζφλ, ε δηακφξθσζε ηεο θνηλήο εζληθήο ηαπηφηεηαο, εμππεξεηνχζε ηελ αλάγθε ησλ αλζξψπσλ λα νξηνζεηνχλ θαη λα αληηιακβάλνληαη ηνλ εαπηφ ηνπο θαζψο απνθηνχζαλ ηελ αίζζεζε ηνπ αλήθεηλ ζε κία επξχηεξε νκάδα (Θενδσξίδεο, 2004: 113). Γηα φινπο απηνχο ηνπο ιφγνπο πνπ αλαθέξζεθαλ παξαπάλσ, ην κάζεκα ηεο Ηζηνξίαο πάληνηε είρε ηε θξνληίδα ηεο εθπαηδεπηηθήο πνιηηηθήο ζε κία πξνζπάζεηα λα δηακνξθσζεί ε ηζηνξηθή, θνηλσληθή θαη εζληθή ζπλείδεζε ησλ λέσλ (Καηζνπιάθνο & Σζαληίλεο, 1994: 13 15). Σα ηξία απηά καζήκαηα ηείλνπλ λα θαιιηεξγνχλ ηελ αίζζεζε, κέζσ ηνπ πεξηερνκέλνπ ηνπο, ηειεηψλ, επεηείσλ θαη ινηπψλ εθδειψζεσλ, φηη ην παξειζφλ είλαη εληαίν θαη κέζα ζε απηφ έδξαζαλ νη πξφγνλνί ηνπο, νη νπνίνη κεγαινχξγεζαλ. Με ηνλ ηξφπν απηφ, νη καζεηέο απνθηνχλ θνηλή εζληθή ηαπηφηεηα θαη κλήκε, κία κλήκε φκσο επηιεθηηθή θάζε θνξά πνπ απνζησπνχληαη νη δηαθνξνπνηήζεηο ηνπ εζληθνχ ζψκαηνο, νη δπζάξεζηεο πηπρέο ηνπ παξφληνο θαη ηνπ παξειζφληνο ή αθφκε θαη νη ηξφπνη κε ηνπο νπνίνπο ηα ζχγρξνλα έζλε θξάηε δηαηήξεζαλ ηελ ππφζηαζή ηνπο κέζα ζην ρξφλν (Αβδειά, 1998:59, 65, 153, Φινπξήο & Ηβξηληέιε, 2000: 232). Αλαπφθεπθην είλαη επνκέλσο, νη απξηαλνί πνιίηεο ζηαδηαθά λα δηακνξθψλνπλ ηελ αληίιεςε γηα ηνλ εζληθφ «εαπηφ» θαη ηνλ εζληθφ «άιιν» θαη λα πξνζδνθνχλ λα έρνπλ ηελ ίδηα αλαγλψξηζε κε ηνπο πξνγφλνπο ηνπο θαη κάιηζηα λα ληψζνπλ αδηθεκέλνη φηαλ απηφ δε ζπκβαίλεη (Αβδειά, 1998: , 158, Γξαγψλα & Φξαγθνπδάθε, 1997: 13, 15, Γξαγψλα, 1997: 84, 85, Σζνπθαιάο, 1995: 287, ). Σν έζλνο ηνπ παξειζφληνο κνηάδεη λα ζπλέρηζε ηελ πνξεία ηνπ κέζα ζην 16

17 ρσξφρξνλν δίρσο λα ππνζηεί ζεκαληηθέο αιινηψζεηο ή έζησ αιιαγέο. Έηζη, νη λένη θαινχληαη λα είλαη ζπλερηζηέο ή θαη κηκεηέο ηνπ έλδνμνπ παξειζφληνο ηνπο, ην νπνίν είλαη γεκάην επηηεχγκαηα θαη αλαγλσξίδεηαη ζην παγθφζκην ζηεξέσκα (Γεκεξηδήο, 1995: 76 78). Σα ραξαθηεξηζηηθά πνπ πξνβάιινληαη σο «απνδείμεηο» ηεο εζληθήο ζπλέρεηαο είλαη ζπλήζσο ε γιψζζα, νη παξαδφζεηο, ε θνπιηνχξα, ν πνιηηηζκφο, ε ζξεζθεία, ν γεσγξαθηθφο ρψξνο, ε θνηλή ζπλείδεζε θιπ. Χζηφζν, δελ ππάξρεη γεληθή ζπλαίλεζε ησλ κειεηεηψλ γηα ην αλ ηα ζηνηρεία απηά αξθνχλ, πξνθεηκέλνπ λα εμαζθαιηζηεί ε δηαρξνληθφηεηα ελφο έζλνπο. (Γηαλλφπνπινο, 1997: 54, Αβδειά, 1998: 33, Αγγειφπνπινο, 2000: , Βέηθνο, 1999: 29 39, Μήιιαο, 2001: ). Απνηειεί πάλησο θνηλφ ηφπν ην γεγνλφο φηη ν εζληθφο «εαπηφο» δηακνξθψλεηαη βάζεη ησλ δηαθνξψλ ηνπ κε ηνλ «άιιν». Σν άηνκν αλαζηξέθεη ηα αξλεηηθά ραξαθηεξηζηηθά ησλ «άιισλ» θαη πξνζδηνξίδεη ηνλ «εαπηφ» ηνπ βάζεη ηνπ αλήθεηλ ζε κία νκάδα πνπ δελ έρεη ηα ραξαθηεξηζηηθά απηά. Μία ηέηνηα αξλεηηθή εηθφλα ηνπ «άιινπ» έξρνληαη λα εληζρχζνπλ ή θαη λα ηξνθνδνηήζνπλ κχζνη, πξνζσπηθέο κλήκεο θαη αθεγήζεηο ησλ νδπλεξψλ ζπλαληήζεσλ κε ηνπο «άιινπο»(αβδειά, 1998: , Βέηθνο, 1999: 16, 28, Theodossopoulos, 2006: 6, 13). Πξφθεηηαη βεβαίσο γηα κία αμηνινγηθή δηαθνξνπνίεζε, δηφηη ν «εαπηφο» δελ νξηνζεηείηαη πεξηγξαθηθά αιιά, αληίζεηα, ελέρεη ζχγθξηζε θαη πην ζπγθεθξηκέλα, είλαη αλψηεξν απφ ην «άιινο», ζπλεπψο «εκείο» έρνπκε δίθην θαη πξέπεη λα δείμνπκε ην ζσζηφ ζηνπο «άιινπο» (Λενληζίλεο, 1994: , Φινπξήο & Ηβξηληέιε, 2000: 233, Μήιιαο, 2001: 24). Κάηη ηέηνην φκσο είλαη ξαηζηζηηθφο ιφγνο επί ηεο νπζίαο (Γξαγψλα, 1997: 95) θαη κπνξεί λα νδεγήζεη ζηελ μελνθνβία, ζηελ θαηαπάηεζε ησλ αλζξσπίλσλ δηθαησκάησλ, ζηελ άξζε ηεο ειεπζεξίαο πνπ απνηειεί ηε βάζε ηεο δεκνθξαηίαο θαη ζηελ θνηλσληθή αληζνξξνπία, επεηδή νη κε θπξίαξρεο νκάδεο ζα έρνπλ κία αξλεηηθή θαη εκηηειή εηθφλα ηεο δηθήο ηνπο εζληθήο ηαπηφηεηαο κε απνηέιεζκα λα ληψζνπλ κεηνλεθηηθά θαη πηζαλφηαηα λα κελ κπνξνχλ λα ιεηηνπξγήζνπλ κε ζεηηθφ ηξφπν γηα ην θνηλσληθφ ζχλνιν φπνπ δνπλ (Γεκεξηδήο, 1995: 76 78). Αθφκε, κπνξεί λα επηθέξεη ηελ ηεικάησζε ηεο ηζηνξηθήο γλψζεο (Αβδειά, 1998: 160), ηελ αληίιεςε φηη ην παξειζφλ είλαη έλα άζξνηζκα πνιεκηθψλ γεγνλφησλ (Höpken, 2000: 35 36), ηε ζηξεβιή εηθφλα ηνπ εζληθνχ «εαπηνχ» θαη «άιινπ», ηελ αλαπαξαγσγή ησλ ζηεξενηχπσλ θαη ηεο ερζξφηεηαο (Φξαγθνπδάθε, 17

18 1997: ) αιιά θαη ζηελ θαρχπνπηε πξφζιεςε θαη αληηκεηψπηζε ησλ δηεζλψλ ζρέζεσλ θαη εμειίμεσλ θιπ. (Ξσρέιιεο, 2000: 29). Αζθαιψο, ν εζλνθεληξηζκφο δελ είλαη κνλαδηθφ πξνλφκην ησλ ειιεληθψλ ζρνιηθψλ βηβιίσλ. Ο εζληθηζκφο άιισζηε, εκθαλίζηεθε ζηα ηέιε ηνπ 18νπ αηψλα ζηε Γπηηθή Δπξψπε, ζε κία πξνζπάζεηα λα ζπγθξνηεζνχλ θαη λα παγησζνχλ ηα φξηα ησλ εζλψλ θξαηψλ, ησλ νπνίσλ νη πνιίηεο ζα κνηξάδνληαλ ηνλ ίδην θψδηθα ζπκβφισλ, επηθνηλσλίαο θαη ηδενινγίαο. Ζ εθπαίδεπζε πάλησο, βνήζεζε ζηε δηαδηθαζία ζπγθξφηεζεο ηνπ έζλνπο (Λέθθαο, 1995: , Ληάθνο, 1997: 29, Αβδειά, 1998: 28, 30,). ε φιεο ηηο ρψξεο ππήξμε θαη ππάξρεη εζλνθεληξηζκφο ζηα ζρνιηθά βηβιία, εηδηθά ηεο Ηζηνξίαο, ζε δηαθνξεηηθφ βέβαηα βαζκφ, θάηη πνπ επεξεάδεηαη απφ ηηο ηζηνξηθέο, θνηλσληθέο, νηθνλνκηθέο, πνιηηηθέο, πνιηηηζκηθέο θ.ι.π. ζπλζήθεο ηεο εθάζηνηε επνρήο (Γξαγψλα & Φξαγθνπδάθε, 1997: 149, Αβδειά, 1998: 153). ήκεξα γηα παξάδεηγκα, κε ην δεκνθξαηηθφ πνιίηεπκα ζηελ Διιάδα, κε ηε δηεχξπλζε ησλ δηεζλψλ ζρέζεσλ, κε ηελ νηθνλνκηθή εμάξηεζε αλάκεζα ζηηο επξσπατθέο ρψξεο, κε ηελ Δπξσπατθή Έλσζε λα δηεπξχλεηαη, κε ηελ Διιάδα λα απνθηά πνιππνιηηηζκηθφ ραξαθηήξα θ.ν.θ., επεξεάδεηαη ν ηξφπνο κε ηνλ νπνίν αληηιακβαλφκαζηε ην έζλνο θαη ηελ πξαγκαηηθφηεηα γχξσ καο θαη επαλαπξνζδηνξηδφκαζηε (Theodossopoulos, 2006: 22 23). Γελ είλαη ιίγνη εθείλνη πνπ ηζρπξίδνληαη φηη ε εζληθή ηαπηφηεηα δελ έρεη ηφζε ζεκαζία πηα, αιιά ππάξρεη θαη ζεκαληηθή κεξίδα αλζξψπσλ, νη νπνίνη θνβνχληαη ηνλ πηζαλφ ππνζθειηζκφ ηεο εζληθήο ηνπο ηαπηφηεηαο κε απνηέιεζκα λα ζηξέθνληαη πεξηζζφηεξν πξνο απηήλ (Κξεκκχδαο, 1995: 363, Αβδειά, 1998: 55). Πάλησο, είλαη ζεκαληηθφ ην λα θαηαλνήζεη ε εθπαηδεπηηθή θνηλφηεηα θαη ε θνηλσλία φπνπ απηή αλήθεη, φηη ην παξειζφλ θαη ην πψο ζα ην ρεηξηζηνχλ δελ είλαη εχθνιε ππφζεζε θαη πιήξεο εηθφλα γηα ην παξειζφλ δελ είλαη δπλαηφ λα ππάξμεη πνηέ. πλεπψο είλαη αλ φρη παξάινγε, ηνπιάρηζηνλ αθειήο ε πεπνίζεζε φηη νη καζεηέο κπνξνχλ κάζνπλ φια φζα ζπλέβεζαλ ζην παξειζφλ, εηδηθφηεξα κέζα απφ ηα ζρνιηθά βηβιία Ηζηνξίαο, ηα νπνία γξάθνληαη απφ ζπγθεθξηκέλνπο αλζξψπνπο, βάζεη ησλ Αλαιπηηθψλ Πξνγξακκάησλ Γηδαζθαιίαο, πεξλνχλ απφ δηαδηθαζία έγθξηζεο θαη ρξεζηκνπνηνχληαη γηα ζπγθεθξηκέλν ρξνληθφ δηάζηεκα (Αβδειά, 1998: 62, 168). ια απηά, φπσο είλαη θπζηθφ, αληαλαθιψληαη θαη ζηε δηδαζθαιία ηνπ καζήκαηνο 18

19 ηεο Ηζηνξίαο θαη ζε ζπλδπαζκφ κε άιιεο πξαθηηθέο θαη κε δπζθνιίεο (ν δηαζέζηκνο ρξφλνο δηδαζθαιίαο, ην θιεηζηφ Αλαιπηηθφ Πξφγξακκα πνπδψλ, ε θαηάξηηζε ησλ εθπαηδεπηηθψλ, ν ζρνιηθφο εμνπιηζκφο, ε πξνζπάζεηα λα κε κεηαηξαπεί ην κάζεκα ζε θαηήρεζε, ε ζρέζε θξάηνπο νξζνδνμίαο, ν θξαηηθφο παξεκβαηηζκφο, νη πνιηηηθέο ζπλζήθεο ηνπ παξειζφληνο θ.ν.θ.), θαζηζηνχλ ηε δηδαζθαιία απηνχ ηνπ καζήκαηνο αλ κε ηη άιιν απαηηεηηθή (Λενληζίλεο, 1994: 198, Αβδειά, 1998: 190, Μαπξνζθνχθεο, 2003: 19 20) Η Εικονογράφηςη των χολικών Βιβλίων Ζ δχλακε κηαο εηθφλαο κπνξεί λα είλαη πνιχ κεγαιχηεξε απφ ηα ιφγηα, φπσο ππνζηεξίδεηαη απφ πνιινχο. Με ηνλ ίδην ηξφπν πνπ θνηλσληθνπνηεί ην γξαπηφ θείκελν ελφο ζρνιηθνχ βηβιίνπ θαη κία εηθφλα κπνξεί λα πεξάζεη ζηάζεηο, θαη αμίεο, ζηεξεφηππα θαη πξνθαηαιήςεηο, ηδενινγία θαη λα παξνηξχλεη ηνπο απνδέθηεο ηεο πξνο κία ζπκπεξηθνξά. Σε ζηηγκή κάιηζηα πνπ κπνξεί λα εληππσζεί γηα πνιχ κεγαιχηεξν ρξνληθφ δηάζηεκα ζηε κλήκε θάπνηνπ, γηαηί πηζαλφλ ηνπ έθαλε εληχπσζε ή γηαηί, κε ην πέξαζκα ησλ ρξφλσλ θαη ηελ θαζηέξσζε ηεο ζέζεο ηεο εηθφλαο ζηε δσή φισλ, ηδηαίηεξα νη λένη είλαη πεξηζζφηεξν εμνηθεησκέλνη κε ηε ρξήζε θαη ηελ θαηαλφεζή ηεο, νη εηθφλεο ησλ ζρνιηθψλ εγρεηξηδίσλ παίδνπλ ην δηθφ ηνπο ζεκαληηθφ ξφιν θαη δε ζα πξέπεη λα πεξλνχλ απαξαηήξεηεο θαηά ηελ εμέηαζε ησλ ζρνιηθψλ βηβιίσλ (Καςάιεο & Υαξαιάκπνπο, 1995: 160). ε έλα ζρνιηθφ εγρεηξίδην κία εηθφλα κπνξεί λα έρεη απιψο δηαθνζκεηηθφ ξφιν. Πηζαλφ είλαη επίζεο λα ζπκπιεξψλεη, παξνπζηάδεη ή επεμεγεί ην θείκελν ηνπ ζρνιηθνχ βηβιίνπ. Αθφκε, δελ είλαη απίζαλν λα απνηειεί αθεηεξία εθθίλεζεο κηαο ζπδήηεζεο κέζα ζηελ ηάμε πξνθεηκέλνπ λα γίλεη κία εηζαγσγή ζηε ζεκαηηθή κηαο ελφηεηαο ή γηα πεξαηηέξσ επεμεξγαζία ησλ πιεξνθνξηψλ κηαο ελφηεηαο ηνπ ζρνιηθνχ βηβιίνπ. Αθφκε, κία εηθφλα, κπνξεί λα πξνζθέξεηαη γηα ηελ επθνιφηεξε απνκλεκφλεπζε θάπνηαο πιεξνθνξίαο, ηελ νπνία είηε απινπζηεχεη είηε αλαπαξηζηά νπηηθά (Καςάιεο & Υαξαιάκπνπο, 1995: 168). Δπηπξνζζέησο, νη εηθφλεο δξαζηεξηνπνηνχλ ηνπο καζεηέο θαη ηνπο παξαθηλνχλ λα πξνζεγγίζνπλ ζπλαθή ζέκαηα, βνεζνχλ ζηελ πιεξέζηεξε θαηαλφεζε ησλ ηζηνξηθψλ γεγνλφησλ θαη ησλ πξνζσπηθνηήησλ, ελεξγνπνηνχλ ηα θίλεηξα κάζεζεο, δσληαλεχνπλ ην παξειζφλ. Παξάιιεια, νη καζεηέο καζαίλνπλ κέζσ ηεο αλαθάιπςεο, θάηη πνπ ζπλεπάγεηαη, 19

20 αθελφο, ηελ αθνκνίσζε ησλ γλψζεσλ θαη, αθεηέξνπ, ηελ θαιιηέξγεηα ηεο θξηηηθήο ηθαλφηεηαο (Γάιθνο, 1990:94 95, Βξεηηφο, 1994). Σέινο, κία εηθφλα δελ απνθιείεηαη λα έρεη ραξαθηήξα ληνθνπκέληνπ, απηφλνκνπ ζε ζρέζε κε ην θείκελν ή φρη, κε ζθνπφ λα πείζεη, λα ακθηζβεηήζεη, λα επεμεγήζεη, λα εγείξεη ζπλαηζζεκαηηθέο αληηδξάζεηο ή αθφκε θαη λα παξαπιαλήζεη ηνλ αλαγλψζηε (Μαπξνζθνχθεο, 1999: 51 52, Μπνλίδεο θ.ά.: 2002: 77). Ζ παξαπιάλεζε ηνπ αλαγλψζηε απφ ηελ εηθφλα, κπνξεί λα είλαη εζειεκέλε ή φρη θαη λα πεγάδεη απφ ην πεξηερφκελφ ηεο ή θαη απφ ηε ζπρλφηεηά ηεο. Γηα παξάδεηγκα, νη ζπρλέο πξνζσπνγξαθίεο ζηα ζρνιηθά βηβιία κπνξεί λα δεκηνπξγήζνπλ ηελ εληχπσζε πσο νη πξνζσπηθφηεηεο είλαη εθείλεο πνπ θαζνξίδνπλ ηα γεγνλφηα ελψ επί ηεο νπζίαο, νη πξνζσπηθφηεηεο αλαδεηθλχνληαη κέζσ ησλ γεγνλφησλ (Γάιθνο, 1990: 111). Αζθαιψο, δελ είλαη φιεο νη εηθφλεο θαηάιιειεο γηα ηε δηδαθηηθή πξάμε. Καιφ ζα είλαη νη εηθφλεο ησλ ζρνιηθψλ εγρεηξηδίσλ λα είλαη αηζζεηηθά θαη πνηνηηθά άξηηεο, λα ζρεηίδνληαη κε ην θείκελν ηνπ ζρνιηθνχ βηβιίνπ θαη λα ιεηηνπξγνχλ ζπκπιεξσκαηηθά ζε απηφ (Μαπξνζθνχθεο, 1999: 170). Αθφκε, νη εηθφλεο ησλ ζρνιηθψλ βηβιίσλ ζα πξέπεη λα είλαη πξνζεθηηθά θαη νξζά ηνπνζεηεκέλεο γηα θάζε ζεκαηηθή ελφηεηα θαη λα επηηξέπνπλ πνιιαπιέο, ζηνηρεηνζεηεκέλεο πάληνηε, εξκελείεο (Γάιθνο, 1990: 95, 98, , Μαπξνζθνχθεο, 1999: 53). Δπίζεο, νη εηθφλεο είλαη πηζαλφ λα ιεηηνπξγήζνπλ πεξηζζφηεξν απνηειεζκαηηθά, πξάγκα πνπ ζεκαίλεη λα ηηο πξνζέμνπλ νη καζεηέο πεξηζζφηεξν θαη λα ηηο επεμεξγαζηνχλ δηεμνδηθφηεξα, φηαλ ζπκβαδίδνπλ κε ηηο ηδηνκνξθίεο θαη ην ραξαθηήξα ηνπ εθάζηνηε γλσζηηθνχ αληηθεηκέλνπ θαη θπζηθά κε ηηο αλάγθεο, απαηηήζεηο θαη πξνζδνθίεο ηεο ειηθηαθήο νκάδαο ζηελ νπνία απεπζχλνληαη (Γθηδειή, 2005: 173, Μαπξνζθνχθεο, 1999: 52). Μέζα ζε κία ζρνιηθή αίζνπζα θαη ηδηαίηεξα φζν αλεβαίλνπλ νη εθπαηδεπηηθέο βαζκίδεο, ε απιή πεξηγξαθή κηαο εηθφλαο δελ είλαη αξθεηή. Καιφ είλαη νη καζεηέο λα πξνηξέπνληαη λα ηελ απνθσδηθνπνηήζνπλ, λα αλαθαιχςνπλ δειαδή ηα ξεηά θαη άξξεηα κελχκαηά ηεο (Μαπξνζθνχθεο, 1999: 52). Γηα απηφ ην ιφγν βέβαηα, θαιφ ζα είλαη νη καζεηέο λα γλσξίδνπλ ην πιαίζην ζην νπνίν παξήρζε ε εηθφλα γηα ηελ νπνία ζπδεηνχλ, θαη ην δεκηνπξγφ ηεο, πξνθεηκέλνπ ηα ζπκπεξάζκαηα ζηα νπνία ζα θαηαιήμνπλ λα είλαη αζθαιή θαη φρη απζαίξεηα. Δπίζεο, σθέιηκν είλαη λα ιακβάλεηαη ππφςε φηη θαη ε 20

21 ίδηα ε επηινγή κηαο εηθφλαο έγηλε γηα λα εμππεξεηήζεη θάπνηνπο ζθνπνχο, πνιηηηθνχο, εζληθνχο θ.ν.θ. Ζ θξηηηθή πξνζέγγηζή ηεο θάζε εηθφλαο ινηπφλ, πξνθπιάζζεη ην δέθηε ηεο απφ ηελ παξεξκελεία ή θαη ηε ρεηξαγψγεζε (Μαπξνζθνχθεο, 1999: 52 53). Γπζηπρψο, δελ είλαη ιίγα ηα παξαδείγκαηα ζηα ειιεληθά ζρνιηθά εγρεηξίδηα πνπ θαηαδεηθλχνπλ πσο ε επηινγή ηεο εηθνλνγξάθεζεο δελ είλαη πξνζεθηηθά ζρεδηαζκέλε απφ ηνπο ηζχλνληεο. Πηζαλφλ απηφ λα νθείιεηαη ζηελ έιιεηςε θαηάξηηζεο, ζηελ ειιηπή παξνρή νδεγηψλ ή θαη ζηελ απξνζεμία θαηά ηελ ζπγγξαθή θαη παξαγσγή ησλ ζρνιηθψλ βηβιίσλ. Κάηη ηέηνην βέβαηα, ζε ζπλδπαζκφ κε ηελ ειιηπή παξνρή πιεξνθνξηψλ ζηνλ εθπαηδεπηηθφ γηα ηε ρξήζε ηεο εηθφλαο θαη κε ηελ θαηάξηηζή ηνπ λα παξνπζηάδεη θελά, κπνξεί λα αθπξψζνπλ ηνλ πνιιαπιφ ξφιν κηαο εηθφλαο (Βξεηηφο, 1994, Μαπξνζθνχθεο, 1999: 53 54). Δμάιινπ, κεξίδα ησλ εθπαηδεπηηθψλ, φπσο θαη ε ίδηα δειψλεη, αδπλαηεί λα εληνπίζεη ηα ζεκαληηθά ζεκεία θάπνησλ εηθφλσλ ή λα ηηο ζπλδέζεη κε ην πεξηερφκελν ηνπ θεηκέλνπ (Γάιθνο, 1990: 102). Έηζη φκσο, ηζρπξνπνηείηαη ε θπξίαξρε ηδενινγία πνπ ζε πξψην βαζκφ επέιεμε ηελ εηθφλα κε απνηέιεζκα απηή λα κεηαδίδεηαη ζηνπο καζεηέο άθξηηα θαη αβίαζηα, αλαθπθιψλνληαο κελχκαηα, πξνθαηαιήςεηο, ζηεξεφηππα. Σξέπεηαη ινηπφλ ην ζρνιηθφ βηβιίν ζε «ιεχθσκα» αδηάθνξσλ ή θαη αθαηάιιεισλ γηα ηε καζεηηθή θνηλφηεηα θσηνγξαθηψλ, ην νπνίν ηειηθά ρξεζηκνπνηείηαη κφλν γηα ιφγνπο ρεηξαγψγεζεο (Γάιθνο, 1990: 54). Σειηθά, ην ίδην ην ζρνιηθφ βηβιίν, φηαλ απηφ νινθιεξσζεί, απνηειεί κία κνξθή ηέρλεο πνπ αληαλαθιά ηελ ηδενινγία θαη ηελ αηζζεηηθή πνηφηεηα ηεο θνηλσλίαο κέζα ζηελ νπνία απηφ παξήρζε θαη ιεηηνχξγεζε (Γθηδειή, 2005: 169). Αζθαιψο, θξίλεηαη ζθφπηκν λα επηζεκαλζεί γηα κία αθφκε θνξά πσο ηα ζρνιηθά βηβιία έρνπλ κε ηελ πάξνδν ησλ ρξφλσλ εμειηρζεί θαη πξνζπαζνχλ λα αθνινπζήζνπλ ηηο ζχγρξνλεο παηδαγσγηθέο θαη θαιιηηερληθέο επηηαγέο. Χζηφζν, δελ είλαη ιίγνη εθείλνη πνπ πηζηεχνπλ πσο ππάξρνπλ ζεκαληηθά βήκαηα πνπ πξέπεη λα πξαγκαηνπνηεζνχλ, αλάκεζα ζηα νπνία ζπκπεξηιακβάλεηαη ε θαηάξηηζε θαη επηκφξθσζε ησλ εθπαηδεπηηθψλ. 21

22 2.3 Η εικόνα του εθνικού «εαυτού» και του εθνικού «άλλου» ςτα ελληνικά ςχολικά βιβλία Σν ζέκα ηεο παξνπζίαζεο ηνπ εζληθνχ «εαπηνχ» θαη ηνπ εζληθνχ «άιινπ» ζηα ειιεληθά ζρνιηθά βηβιία δελ είλαη θαηλνχξην. Έρνπλ ππάξμεη αξθεηά πνξίζκαηα ζρεηηθά θαη έρνπλ δηεμαρζεί αξθεηέο ζπδεηήζεηο επάλσ ζε απηά, ζε κία πξνζπάζεηα ηα ειιεληθά ζρνιηθά εγρεηξίδηα λα απαιιαγνχλ, φζν απηφ είλαη εθηθηφ, απφ ηα αξλεηηθά ζηεξεφηππα γηα ηνπο άιινπο ιανχο, ηδηαηηέξσο ηνπο γείηνλεο ιανχο θαη ηε κπζνπνίεζε ηεο εζληθήο ηαπηφηεηαο. Απηφ, ζα βνεζήζεη ηνπο καζεηέο λα απνθηήζνπλ κία πιεξέζηεξε θαη πεξηζζφηεξν θξηηηθή εηθφλα ηνπ εαπηνχ ηνπο θαη ηνπ θφζκνπ γχξσ ηνπο, ε νπνία δε ζα βαζίδεηαη ζε κπζνπιαζίεο θαη αλαζθάιεηεο. Να ζεκεησζεί ζε απηφ ην ζεκείν πσο ηα ζρνιηθά βηβιία ηα νπνία ζπλήζσο εξεπλψληαη είλαη απηά ηνπ καζήκαηνο ηεο Γιψζζαο θαη ηεο Ηζηνξίαο. ηα ειιεληθά ζρνιηθά βηβιία, ν εζληθφο «εαπηφο» θαη ν εζληθφο «άιινο» δε γίλνληαη αληηιεπηά μερσξηζηά ν έλαο απφ ηνλ άιιν. Δηδηθφηεξα, ν εζληθφο «εαπηφο» απηνπξνζδηνξίδεηαη ζε ζρέζε κε ηνλ «άιιν». Πην ζπγθεθξηκέλα, ν «εαπηφο» έρεη φια ηα ζεηηθά ραξαθηεξηζηηθά πνπ ζηεξείηαη ν «άιινο» (Αγγειφπνπινο, 2000: 332, Μήιιαο, 2001: 16, 22, 302). Βεβαίσο, ν εζληθφο «εαπηφο» είλαη εθείλνο πνπ ζπγθεληξψλεη φιεο ηηο αξεηέο θαη ηα πξνηεξήκαηα, ζε φινπο ηνπο ηνκείο ηεο δσήο. Απνηειεί πάληνηε πξφηππν ζπκπεξηθνξάο θαη αμηψλ ζπλεπψο, είλαη ζε ζέζε λα δηδάμεη ην δένλ ζηνλ «άιιν», ν νπνίνο πξέπεη λα αθνινπζήζεη ηηο παξαηλέζεηο ηνπ (Λενληζίλεο, 1994: , Φινπξήο & Ηβξηληέιε, 2000: 233, Μήιιαο, 2001: 24). Δπίζεο, δίλεηαη έκθαζε ζηηο πνιεκηθέο ζπγθξνχζεηο πνπ είρε ν «εαπηφο» κε ηνλ «άιιν» (Höpken, 2000: 37). Ηδηαίηεξα ην κάζεκα ηεο Ηζηνξίαο αλαθέξεηαη ζηα θαηνξζψκαηα ησλ Διιήλσλ απφ ηελ αξραηφηεηα κέρξη θαη ζήκεξα έηζη ψζηε λα θαιιηεξγείηαη ε εζληθή ππεξεθάλεηα (Αβδειά, 1998: 31). πλήζσο, ν «εαπηφο» ακχλεηαη ησλ θεθηεκέλσλ ηνπ ή ππεξαζπίδεηαη ην δίθαην, ην νπνίν ν «άιινο» θαηαπαηά, πξνθεηκέλνπ λα ηθαλνπνηήζεη ηα δηθά ηνπ ζπκθέξνληα θαη ηηο δηθέο ηνπ αιχηξσηεο δηαζέζεηο (Πηπεξηδή, 1995: 61, Φινπξήο Ηβξηληέιε, 2000: 247, 251). κσο, ζπαλίσο αλαθέξνληαη νη ζπλέπεηεο ησλ πνιεκηθψλ ζπξξάμεσλ (Höpken, 2000: 38) θαζψο επίζεο δελ αλαθέξνληαη θαζφινπ νη «άιινη» 22

23 κε ηνπο νπνίνπο ν «εαπηφο» δελ είρε ζηξαηησηηθή εκπινθή (Γηακαληφπνπινο θ. ά., 1995: 53, Μπνλίδεο, 1995: 25). Απφ ηελ άιιε πιεπξά, απνπζηάδνπλ νη αλαθνξέο ζηηο εηξεληθέο πεξηφδνπο ζπκβίσζεο θαη πνιηηηζκηθήο αιιειεπίδξαζεο πνπ ζήκεξα, ζεσξείηαη απηνλφεην πσο ππήξμαλ αλάκεζα ζηνπο ιανχο (Άριεο, 1983: 35 39, Μπνλίδεο, 1995: 30, Πηπεξηδή, 1995: 60, Φινπξήο & Ηβξηληέιε, 2000: ). πγρξφλσο, θαιιηεξγείηαη ε εληχπσζε πσο κε πξσηνβνπιία ηεο Διιάδαο αλαπηχζζνληαλ νη φπνηεο θαιέο ζρέζεηο γεηηλίαζεο (Μπνλίδεο, 1995: 30). πγρξφλσο, ην ειιεληθφ έζλνο, θαίλεηαη λα έρεη δηαηεξήζεη ηε ζπλέρεηά ηνπ απφ ηελ αξραηφηεηα έσο θαη ζήκεξα. Σα ζηνηρεία πνπ «απνδεηθλχνπλ» ηελ εληαία ηνπ πνξεία ζην ρσξφρξνλν είλαη ε γιψζζα, ε ζξεζθεία, ηα ήζε θαη έζηκα θ.ν.θ. (Μπνλίδεο, 1998: 76, Μήιιαο, 2001: ). Σα ραξαθηεξηζηηθά ηνπ ειιεληθνχ έζλνπο παξνπζηάδνληαη ζα λα δελ έρνπλ ππνζηεί αιινηψζεηο απφ ηνπο «άιινπο», αληίζεηα, απηφ ήηαλ πνπ έδσζε ζε απηνχο ρξήζηκα ζηνηρεία γηα φινπο ηνπο ηνκείο (Γεκεξηδήο, 1995: 76 78). Υαξαθηεξηζηηθφ είλαη πσο απνπζηάδνπλ νη αλαθνξέο ζηνλ πνιηηηζκφ θαη ηε ζξεζθεία ησλ «άιισλ» εθηφο θαη αλ απηέο ζρεηίδνληαη κε ηνλ εζληθφ «εαπηφ». Γηα παξάδεηγκα, γίλεηαη ιφγνο γηα ηνλ πνιηηηζκφ ησλ Βνπιγάξσλ θαη ησλ Σνχξθσλ θάζε θνξά πνπ απηφο δέρηεθε ηελ ειιεληθή επίδξαζε (Γηακαληφπνπινο θ. ά., 1995: 49 50, Πηπεξηδή, 1995: 62). Δμάιινπ, θαζίζηαηαη ζαθέο πσο ε νπνηαδήπνηε επίδξαζε ηνπ πνιηηηζκνχ ησλ «άιισλ» ζα είρε αξλεηηθέο επηπηψζεηο ζηνλ «εαπηφ» (Γηακαληφπνπινο θ. ά., 1995: 50). Ο αξραηνειιεληθφο πνιηηηζκφο, σο δείγκα αλψηεξνπ πνιηηηζκνχ, νθείιεη λα είλαη παξάδεηγκα πξνο κίκεζε γηα φινπο ηνπο «άιινπο» αιιά θαη γηα ηνπο ζχγρξνλνπο Έιιελεο. (Αβδειά, 1998: 55, Άριεο, 1983: 54 56, Μπνλίδεο, 1998: 76, Μπνλίδεο, 1995: 23, 30). ηαλ σζηφζν ν «εαπηφο» δελ θαηαθέξλεη λα θαλεί αληάμηνο ησλ πξνγφλσλ ηνπ, επζχλεηαη θάπνηνο άιινο, γηα απηφ ην ιφγν θαη ν «εαπηφο» ληψζεη αδηθεκέλνο (Γξαγψλα, 1997: 84). Αθφκε, γίλεηαη κία πξνζπάζεηα, ν «εαπηφο» λα ζπλδεζεί κε ηελ πξνεγκέλε Γχζε, έλαο «άιινο» κε ηνλ νπνίν ν «εαπηφο» επηδηψθεη λα απνδείμεη φηη έρεη ζρέζε ηελ 23

24 ίδηα ζηηγκή πνπ πξνζπαζεί λα απνηηλάμεη απφ πάλσ ηνπ ηελ νπνηαδήπνηε ζρέζε κε ηελ «ππναλάπηπθηε» Αλαηνιή (Κσλζηαληηλίδνπ, 2000: 387, Μπνλίδεο, 1998: 76). Απφ ηελ άιιε πιεπξά, ε Διιάδα εκθαλίδεηαη λα ζπκκεηέρεη ζηελ Δπξσπατθή Έλσζε θπξίσο γηα νηθνλνκηθνχο ιφγνπο θαη δελ πξνηίζεηαη λα βάιιεη ζε δεχηεξε κνίξα ηελ εζληθή ηεο ηαπηφηεηα. Αζθαιψο, πξφθεηηαη γηα κία ζέζε ε νπνία έρεη ηφζνπο ππνζηεξηθηέο φζνπο θαη αληηξξεζίεο, σζηφζν, ζε απηφ ην ζεκείν παξαηίζεηαη γηα ηππηθνχο ιφγνπο. Δπηπξφζζεηα, νη Σνχξθνη είλαη εθείλνη πνπ εκθαλίδνληαη ζπρλφηεξα σο ε πάγηα απεηιή γηα ηνπο Έιιελεο. Αθνινπζνχλ ζε ζπρλφηεηα θαη ζε κέλνο νη βαιθαληθνί ιανί, ηδηαηηέξσο νη Βνχιγαξνη. Οη Σνχξθνη ζπγθεληξψλνπλ ζπρλφηεξα ηα πην αξλεηηθά εγγελή ραξαθηεξηζηηθά, νη νπνίνη κε ηελ πξψηε επθαηξία ζα επηρεηξήζνπλ λα βιάςνπλ ηνπο Έιιελεο (Άριεο, 1983: 41 52, Γηακαληφπνπινο θ.ά., 1995: 48, Ξσρέιεο θ.ά., 2000: 79 80, 90, Μήιιαο, 2001, : 314). Μάιηζηα, νη «άιινη» κε ηελ πξψηε επθαηξία ζα ζπλεξγαζηνχλ κεηαμχ ηνπο πξνθεηκέλνπ λα βιάςνπλ ηνλ «εαπηφ» ησλ Διιήλσλ (Γηακαληφπνπινο θ. ά., 1995: 49, Μπνλίδεο, 1995: 27, Πηπεξηδή, 1995: 61). Ζ αξλεηηθή εηθφλα ησλ «άιισλ» δηαηεξεί ηελ εζληθή ζπλνρή θαζψο ν «εαπηφο» ζπγθεληξψλεηαη γχξσ απφ απηά πνπ ν ίδηνο ζεσξεί ζεηηθά ραξαθηεξηζηηθά θαη δηθαηνινγεί ηε δηαρξνληθή αληίζηαζή ηνπ απέλαληη ζηνλ «άιιν» (Μήιιαο,2001 :293). Αζθαιψο, κε ην πέξαζκα ησλ ρξφλσλ, νη αξλεηηθνί ραξαθηεξηζκνί έρνπλ κεηξηαζηεί εληνχηνηο, ε αξλεηηθή εθηίκεζε παξακέλεη, φπσο απνδεηθλχνπλ θαη νη πην πξφζθαηεο έξεπλεο (Γηακαληφπνπινο θ. ά., 1995: 49, Μπνλίδεο, 1995: 31, Κνπιιάπεο, 2000: 371). ηελ απνθφξηηζε ηεο αηκφζθαηξαο ζπλεηέιεζε ε αλαδηακφξθσζε ηνπ δηεζλνχο ζθεληθνχ, ε αλάπηπμε δηπισκαηηθψλ ζρέζεσλ κε ηηο ελ ιφγσ ρψξεο, ε νηθνλνκηθή αλάπηπμε ηεο Διιάδαο θαη ε πξφνδφο ηεο ζε πνηθίινπο ηνκείο, ζπλεπψο φρη κφλν δελ ηε ζπκθέξεη ε εκπινθή ηεο ζε θξίζεηο αιιά θαη ππαθνχεη ζηε γεληθφηεξε επηζπκία ησλ πνιηηψλ ηεο γηα εηξεληθή δηαβίσζε θαη πεξαηηέξσ αλάπηπμε. Βεβαίσο, αξθεηά βήκαηα έρνπλ λα γίλνπλ αθφκε, πξνθεηκέλνπ ε Διιάδα λα αληηκεησπίζεη ην παξειζφλ ηεο. 24

25 2.4 Η Έρευνα των χολικών Βιβλίων- Επιςκόπηςη βιβλιογραφίασ Σα ζρνιηθά βηβιία απνηέιεζαλ αληηθείκελν έξεπλαο θαη κειέηεο απφ ηα ηέιε ηνπ 19νπ αηψλα ζην πιαίζην ηεο Αγσγήο γηα ηελ εηξήλε. Αθεηεξία ησλ ζρεηηθψλ εξεπλψλ ππήξμε ε δηαπίζησζε φηη ηα ζρνιηθά βηβιία εκπεξηείραλ αξλεηηθέο εηθφλεο θαη ζηεξεφηππα, ηδηαηηέξσο φζνλ αθνξά ζηα ζρνιηθά εγρεηξίδηα ησλ ρσξψλ πνπ ππήξμαλ πνιεκηθνί αληίπαινη. ηαλ κάιηζηα ηα ζρνιηθά βηβιία παξέρνπλ ην βαζηθφ θνξκφ γλψζεσλ ζηνπο καζεηέο θαη ηνπο εθπαηδεπηηθνχο θαη παξάιιεια είλαη βαζηθά κέζα θνηλσληθνπνίεζεο, δεηήκαηα ηα νπνία παξνπζηάζηεθαλ δηεμνδηθφηεξα ζε πξνεγνχκελν θεθάιαην, είλαη ινγηθφ λα ζεσξεζνχλ ηα ζρνιηθά βηβιία ελ κέξεη ππεχζπλα γηα ηελ αλαπαξαγσγή ζηεξενηχπσλ θαη εληάζεσλ θαη λα γίλνπλ πξνζπάζεηεο γηα ηε βειηίσζε θαη απνθφξηηζή ηνπο (Fritzsche, 1992: 173, Ξσρέιιεο, 1995: 9, Μπνλίδεο, 2004α: 2-3, 17). πλνπηηθά, ηα πην ζεκαληηθά βήκαηα πνπ έγηλαλ γηα ηελ αλαζεψξεζε ησλ ζρνιηθψλ βηβιίσλ, μεθηλνχλ κε ην Α Παγθφζκην πλέδξην Δηξήλεο ηνπ Οη πξνηάζεηο φκσο πνπ δηαηππψζεθαλ ζε απηφ δελ είραλ αληίθξηζκα, φπσο απνδείρζεθε θαη απφ ηηο πνιεκηθέο ζπξξάμεηο πνπ αθνινχζεζαλ. Με ην πέξαο ηνπ Α Παγθνζκίνπ Πνιέκνπ, επαλήξζε ζην πξνζθήλην ην αίηεκα ηεο αλαζεψξεζεο ησλ ζρνιηθψλ βηβιίσλ κε ηελ Κνηλσλία ησλ Δζλψλ λα ελεξγεί πξνο απηήλ ηελ θαηεχζπλζε. Γηα κία αθφκε θνξά φκσο, νη ζρεηηθέο ελέξγεηεο δηεθφπεζαλ θαη νη ειπίδεο δηαςεχζζεθαλ κε ηελ έλαξμε ηνπ Β Παγθνζκίνπ Πνιέκνπ, κε ην ηέινο ηνπ νπνίνπ ν Οξγαληζκφο Ζλσκέλσλ Δζλψλ αλέζεζε ζηελ UNESCO ηελ επαλεμέηαζε θαη βειηίσζε ησλ ζρνιηθψλ εγρεηξηδίσλ (Fritzsche, 1992: 173, Μπνλίδεο, 2004α: 17, 21). Ζ UNESCO απφ ηελ πξψηε ηεο Γηάζθεςε ζην Παξίζη ην 1946, νξγάλσζε ζπλαληήζεηο αλάκεζα ζηα θξάηε, ζπλέδξηα θαηά ηα νπνία αληαιιάρζεθαλ απφςεηο, παξήρζεζαλ πιεξνθνξίεο θαη δηαηππψζεθαλ πξνηάζεηο γηα ην πψο ζα κπνξνχζαλ λα είλαη ηα κεηαπνιεκηθά ζρνιηθά εγρεηξίδηα. Δπίζεο, ε UNESCO φξηζε θξηηήξηα αμηνιφγεζεο ησλ ζρνιηθψλ βηβιίσλ ψζηε ε δηαθξαηηθή πξνζπάζεηα βειηίσζεο ησλ εγρεηξηδίσλ λα γηλφηαλ κε βάζε θάπνην θνηλφ άμνλα, πξνθεηκέλνπ νη θηλήζεηο ησλ θξαηψλ λα κελ είλαη κεκνλσκέλεο, λα θηλνχληαη πξνο ηελ ίδηα θαηεχζπλζε θαη ηα πνξίζκαηα ησλ αμηνινγήζεσλ λα είλαη θαηαλνεηά θαη αμηνπνηήζηκα απφ κεγάιν 25

26 αξηζκφ θξαηψλ. Σέινο, πξνέβε ζηε ζπγγξαθή ηνπ έξγνπ «Ηζηνξία ηεο Αλζξσπφηεηαο Μηα πνιηηηζκηθή θαη επηζηεκνληθή Ηζηνξία ηνπ Κφζκνπ», πξνζπάζεηα πνπ δηήξθεζε απφ ην 1961 έσο ην 1976 (Μπνλίδεο, 2004α: 21, 23). Απφ ην 1980 θαη κεηά, ε ζρεηηθή κε ηα ζρνιηθά βηβιία ζπδήηεζε επεθηάζεθε θαη ζηα Αλαιπηηθά Πξνγξάκκαηα πνπδψλ, ζηνλ εθπαηδεπηηθφ θαη ην καζεηή θαη ζην πψο απηνί αιιειεπηδξνχλ κε ηα ζρνιηθά εγρεηξίδηα. Δληάρζεθε δειαδή ην ζρνιηθφ βηβιίν ζε κία επξχηεξε εθπαηδεπηηθή ζεκαηηθή (Μπνλίδεο, 2004α: 24). πλνςίδνληαο, γεγνλφο είλαη πσο παξ φιν πνπ ε UNESCO θαηέβαιε ζεκαληηθέο πξνζπάζεηεο, ην έξγν ηεο δελ είρε ηα πξνζδνθψκελα απνηειέζκαηα εμαηηίαο ηνπ φηη απηή είλαη έλαο δηαθξαηηθφο νξγαληζκφο θαη γηα ην ιφγν απηφ, θάζε ζπκκεηέρνλ θξάηνο πξνζπάζεζε λα πξνσζήζεη ή θαη επηβάιιεη ην δηθφ ηνπ πξνθίι θαη ηα δηθά ηνπ ζπκθέξνληα (Μπνλίδεο, 2004α: 26). Δπηπξφζζεηα, ην πκβνχιην ηεο Δπξψπεο αζρνιήζεθε κε ηελ έξεπλα ησλ ζρνιηθψλ βηβιίσλ θαη ην πψο απηά κπνξνχλ λα γίλνπλ φζν ην δπλαηφλ πην αληηθεηκεληθά, δίλνληαο έκθαζε ζηα καζήκαηα ηεο Ηζηνξίαο θαη ηεο Γεσγξαθίαο (Μπνλίδεο, φ.π.). Σέινο, ην Ηλζηηηνχην Georg Eckert ζπλερίδεη απφ ην 1951 έσο θαη ζήκεξα ηηο έξεπλεο γηα ην πεξηερφκελν ησλ ζρνιηθψλ βηβιίσλ. ηφρνη ηνπ είλαη ε έξεπλα ησλ ζρνιηθψλ βηβιίσλ, ε πξνψζεζε ηεο ζπλεξγαζίαο αλάκεζα ζηηο ρψξεο, ε παξνρή ζπζηάζεσλ ζηνπο ζπγγξαθείο θαη ηνπο εθδφηεο θαη ε δεκηνπξγία ελφο δηεζλνχο ή θαη παγθφζκηνπ δηθηχνπ αληαιιαγήο πιεξνθνξηψλ θαη επξχηεξεο ζπλεξγαζίαο επάλσ ζηελ έξεπλα ησλ ζρνιηθψλ βηβιίσλ. Ζ ζεκαηηθή ησλ εξεπλψλ ηνπ Ηλζηηηνχηνπ εζηηάδεη θπξίσο ζηελ εηθφλα ηνπ εζληθνχ «εαπηνχ» θαη «άιινπ», ζηα ζηεξεφηππα θαη ηηο πξνθαηαιήςεηο πνπ ελππάξρνπλ ξεηά ή φρη θαη αλαθπθιψλνληαη ππνδαπιίδνληαο ηα ζεκέιηα ηεο εηξεληθήο ζπκβίσζεο αλά ηνλ θφζκν (Fritzsche, 1992: 174, Μπνλίδεο, 2004α: 28, 30). Ζ έξεπλα ησλ ζρνιηθψλ εγρεηξηδίσλ δελ ήηαλ θαη δελ είλαη αλεμάξηεηε απφ ηα ηξέρνληα ηζηνξηθά γεγνλφηα θαη πξνβιεκαηηζκνχο. Ξεθίλεζε κε ηελ αθαίξεζε ησλ αξλεηηθψλ ζηνηρείσλ απφ ηα ζρνιηθά βηβιία ησλ πξψελ πνιεκηθψλ αληηπάισλ, ζπλέρηζε κε ηα αξλεηηθά ζηνηρεία ησλ ζρνιηθψλ βηβιίσλ Αλαηνιήο θαη Γχζεο, ηα νπνία ηξνθνδνηνχληαλ απφ ηνλ ςπρξφ πφιεκν θαη ηνλ αληαγσληζκφ ησλ δχν απηψλ «θφζκσλ». Αληίζηνηρεο έξεπλεο έγηλαλ γηα ηνλ εληνπηζκφ θαη ηελ εμάιεηςε ησλ ζηεξενηχπσλ ηνπ «αλεπηπγκέλνπ Βνξξά» θαη ηνπ «ππνδεέζηεξνπ Νφηνπ». 26

27 ηαδηαθά ε έξεπλα κεηαθηλήζεθε ζε ελδνθνηλσληθφ επίπεδν, κε ην πψο αληηκεησπίδνληαη ζπγθεθξηκέλεο θνηλσληθέο νκάδεο ζην εζσηεξηθφ κηαο θνηλσλίαο. Σα ηειεπηαία ρξφληα, νη έξεπλεο ησλ ζρνιηθψλ εγρεηξηδίσλ αθνξνχλ ζε δεηήκαηα θνηλά γηα ηε δηεζλή ή θαη ηελ παγθφζκηα θνηλή γλψκε, φπσο είλαη γηα παξάδεηγκα ηα αλζξψπηλα δηθαηψκαηα θαη ε νηθνινγία (Fritzsche, 1992: 175, Ξσρέιιεο, 1995: 9 10, Μπνλίδεο, 2004α: 29, ηελ Διιάδα απφ ηε δεθαεηία ηνπ 1980 θαη κεηά μεθίλεζαλ νη ζρεηηθέο έξεπλεο, νη νπνίεο ζπλδένληαη κε ηελ ίδξπζε ζρεηηθψλ εξεπλεηηθψλ κνλάδσλ. Δλδεηθηηθά αλαθέξσ κε ρξνλνινγηθή ζεηξά, ηελ Οκάδα Γπλαηθείσλ πνπδψλ ηνπ Αξηζηνηειείνπ Παλεπηζηεκίνπ Θεζζαινλίθεο, πνπ ηδξχζεθε ην 1983, ην Ηλζηηηνχην Δθπαίδεπζεο γηα ηελ Δηξήλε, πνπ ηδξχζεθε ην 1986 θαη ηε Μνλάδα Έξεπλαο ρνιηθνχ Βηβιίνπ ηνπ Αξηζηνηειείνπ Παλεπηζηεκίνπ Θεζζαινλίθεο, ην νπνίν ηδξχζεθε ην 1992 θαη ιεηηνπξγεί ζην πιαίζην ηνπ ηνκέα Παηδαγσγηθήο ηεο Φηινζνθηθήο ρνιήο. Σν Κέληξν αξγφηεξα κεηνλνκάζηεθε ζε Κέληξν Έξεπλαο ρνιηθψλ Βηβιίσλ θαη Γηαπνιηηηζκηθήο Δθπαίδεπζεο (Μπνλίδεο, 2004α: 39, Ξσρέιιεο, 2000: 28, Ξσρέιιεο, 1995: 11 12). Οη έξεπλεο πνπ δηεμάγνληαη ζε φια ηα αληίζηνηρα Κέληξα θαη Ηλζηηηνχηα κπνξεί λα είλαη θαζνξηζηηθήο ζεκαζίαο γηα ηελ πνξεία ησλ ζρνιηθψλ βηβιίσλ θαη ηε βειηίσζή ηνπο, δηφηη κέζσ ηεο έξεπλαο κπνξνχλ λα απνθνξηηζηνχλ ηα ζρνιηθά εγρεηξίδηα θαη λα εληνπηζηνχλ άιιεο παξάκεηξνη πνπ πηζαλφλ λα αγλννχληαλ δίρσο ηε ζπζηεκαηηθή έξεπλα (Ξσρέιιεο, 1995: 9, Αβδειά, 1998: 163, Kupermintz & Salomon, 2005: 300). Αθφκε, κέζσ ηεο έξεπλαο ησλ ζρνιηθψλ εγρεηξηδίσλ, απνηππψλεηαη ν βαζκφο εζλνθεληξηζκνχ φρη κφλν ησλ ζρνιηθψλ βηβιίσλ αιιά θαη ηνπ ίδηνπ ηνπ εθπαηδεπηηθνχ ζπζηήκαηνο, ησλ εθάζηνηε πνιηηηθψλ επηινγψλ θαζψο επίζεο θαη ηεο ίδηαο ηεο θνηλσλίαο κέζα ζηελ νπνία ηα ζρνιηθά βηβιία παξάγνληαη θαη ιεηηνπξγνχλ. πγρξφλσο, δηαθαίλεηαη ην πφζν ηθαλφ είλαη ην εθπαηδεπηηθφ ζχζηεκα θαη ηα ζρνιηθά εγρεηξίδηα λα μεπεξάζνπλ ηα φξηα ηνπ εζλνθεληξηζκνχ θαη λα πξνζαξκνζηνχλ ζε κηα θνηλσλία πνπ αιιάδεη θαη γίλεηαη πεξηζζφηεξν πνιππνιηηηζκηθή, θαζψο θηινμελεί ζηνπο θφιπνπο ηεο πεξηζζφηεξεο απφ κία πνιηηηζκηθέο θνηλφηεηεο (Άριεο, 1993: 94, Αβδειά, 1998: 159, 160, Γακαλάθεο, 2001: 89). 27

28 Μέζσ ηνπ εληνπηζκνχ ησλ αξλεηηθψλ ζηνηρείσλ ησλ ζρνιηθψλ εγρεηξηδίσλ, κπνξνχλ λα θαηαηεζνχλ πξνηάζεηο βειηίσζεο, ζπζηάζεηο πξνο απνθπγή αληίζηνηρσλ θαηλνκέλσλ θαη ελ ηέιεη λα θαηαζηξσζνχλ ζηξαηεγηθέο πνπ ζηνρεχνπλ ζηελ παγίσζε ηεο εηξήλεο (Kupermintz & Salomon, 2005: 300) θαη ηξέπνπλ ηα ζρνιηθά βηβιία ζε κέζν θαιιηέξγεηαο ηεο θηιεηξεληθήο ζπλείδεζεο (Άριεο, 1993: 93). Πην ζπγθεθξηκέλα: Ο Ν. Άριεο ζε έξεπλα ηνπ εμέηαζε ηνπο γεηηνληθνχο ιανχο, Βνχιγαξνπο θαη Σνχξθνπο ζηα ζρνιηθά βηβιία Ηζηνξίαο Γπκλαζίνπ θαη Λπθείνπ. Έρεη θαηαιήμεη ζην ζπκπέξαζκα ηφζν απφ ην πνζνζηφ ησλ αξλεηηθψλ αλαθνξψλ, φζν θαη απφ ηε γεληθφηεξε παξνπζίαζε ησλ ιαψλ απηψλ ζηα βηβιία ηεο Ηζηνξίαο, φηη νη ιανί απηνί παξνπζηάδνληαη «ερζξηθνί, αληηπαζεηηθνί, θαηψηεξνη θαη κε πνιιά κεηνλεθηήκαηα». Απηή ηνπο ε εηθφλα δελ είλαη παληνχ θαη πάληνηε κέζα ζηα ζρνιηθά εγρεηξίδηα θαζνιηθή (Άριεο, 1983). Ο Κ. Μπνλίδεο εμέηαζε πσο παξνπζηάδνληαη νη «άιινη» ιανί ζηα βηβιία ηεο Ηζηνξίαο θαη ηεο Γιψζζαο θαη ην ηειηθφ ηνπ ζπκπέξαζκα ήηαλ φηη ηα βηβιία πνπ ρξεζηκνπνηνχληαη ζην ζρνιείν είλαη εζλνθεληξηθά, αθνχ ζην ζχλνιφ ηνπο ζρεδφλ πξνβάιινπλ ηελ Διιάδα κέζα απφ ηελ ηζηνξία ηεο θαη ηνλ πνιηηηζκφ ηεο. Αθφκε, ζχκθσλα κε ηνλ ίδην εξεπλεηή, ππάξρνπλ πνιιά αξλεηηθά ζπλαηζζήκαηα θαη πξνθαηαιήςεηο γηα ηνπο άιινπο ιανχο, νη νπνίνη θαηά θαλφλα παξνπζηάδνληαη κέζα απφ πνιεκηθέο ζπξξάμεηο πνπ είραλ κε ηελ Διιάδα απιά θαη κφλν σο ερζξνί ηεο( Μπνλίδεο, 1995). Ο Γ. Φινπξήο κε ηε Π. Καινγηαλλάθε εμέηαζαλ ηελ εηθφλα ησλ βαιθαληθψλ ιαψλ ζηα βηβιία ηεο ππνρξεσηηθήο εθπαίδεπζεο ζηελ Διιάδα. Με ηελ έξεπλά ηνπο νδεγήζεθαλ ζην ζπκπέξαζκα φηη νη Σνχξθνη θαη νη Βαιθάληνη ιανί παξνπζηάδνληαη κε κηθξφ πνζνζηφ αλαθνξψλ θαη φηη ην κεγαιχηεξν κέξνο απηψλ ησλ αλαθνξψλ εθθξάδεη αξλεηηθέο ζηάζεηο θαη αληηιήςεηο θαη αλαθνξέο πνπ πξνθαινχλ αξλεηηζκφ(φινπξήο, Καινγηαλλάθε, 1996). Ζ Α. Φξαγθνπδάθε πξαγκαηνπνίεζε έξεπλα ζε δείγκα ζρνιηθψλ βηβιίσλ ηεο ηζηνξίαο ηεο ππνρξεσηηθήο εθπαίδεπζεο (Γ, Σ Γεκνηηθνχ θαη Γ Γπκλαζίνπ) κε αληηθείκελν ηελ εηθφλα ηνπ εζληθνχ «εαπηνχ» θαη ησλ εζληθψλ «άιισλ». Ζ εξεπλήηξηα θαηαιήγεη ζην ζπκπέξαζκα φηη ε αδηάζπαζηε ζπλέρεηα θαη ε δηαηήξεζε 28

ΑΛΛΑΓΗ ΟΝΟΜΑΣΟ ΚΑΙ ΟΜΑΔΑ ΕΡΓΑΙΑ, ΚΟΙΝΟΥΡΗΣΟΙ ΦΑΚΕΛΟΙ ΚΑΙ ΕΚΣΤΠΩΣΕ ΣΑ WINDOWS XP

ΑΛΛΑΓΗ ΟΝΟΜΑΣΟ ΚΑΙ ΟΜΑΔΑ ΕΡΓΑΙΑ, ΚΟΙΝΟΥΡΗΣΟΙ ΦΑΚΕΛΟΙ ΚΑΙ ΕΚΣΤΠΩΣΕ ΣΑ WINDOWS XP ΑΛΛΑΓΗ ΟΝΟΜΑΣΟ ΚΑΙ ΟΜΑΔΑ ΕΡΓΑΙΑ, ΚΟΙΝΟΥΡΗΣΟΙ ΦΑΚΕΛΟΙ ΚΑΙ ΕΚΣΤΠΩΣΕ ΣΑ WINDOWS XP ηότοι εργαζηηρίοσ ην πιαίζην ηνπ ζπγθεθξηκέλνπ εξγαζηεξίνπ ζα παξνπζηαζηνύλ βαζηθέο ιεηηνπξγίεο ησλ Windows XP πνπ ζρεηίδνληαη

Διαβάστε περισσότερα

Κεθάλαιο 1. Ενόηηηα 2 Πλάνο Μάρκεηινγκ. Εξγαιεία Μάξθεηηλγθ. Dr. Andrea Grimm Dr. Astin Malschinger

Κεθάλαιο 1. Ενόηηηα 2 Πλάνο Μάρκεηινγκ. Εξγαιεία Μάξθεηηλγθ. Dr. Andrea Grimm Dr. Astin Malschinger Κεθάλαιο 1 Ενόηηηα 2 Πλάνο Μάρκεηινγκ Εξγαιεία Μάξθεηηλγθ Dr. Andrea Grimm Dr. Astin Malschinger ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΝΟΤΗΤΑ 2 ΠΛΑΝΟ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ Κεθάιαην 1: Εξγαιεία Μάξθεηηλγθ Σπγγξαθείο: Δξ. Andrea Grimm, Δξ.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ

ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ ΜΑΘΗΜΑ : ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ Α/Α : 0_1382/153 1. Καη όηαλ έγηλε ε ππνρώξεζε αξγά ην απόγεπκα, επεηδή θνβήζεθαλ νη νιηγαξρηθνί κήπσο νη δεκνθξαηηθνί, αθνύ θάλνπλ επίζεζε, θαηαιάβνπλ

Διαβάστε περισσότερα

Απνηειέζκαηα Εξσηεκαηνινγίνπ 2o ηεηξάκελν 2011-12

Απνηειέζκαηα Εξσηεκαηνινγίνπ 2o ηεηξάκελν 2011-12 Απνηειέζκαηα Εξσηεκαηνινγίνπ 2o ηεηξάκελν 11-12 Project 6: Ταμίδη κε ηε Μεραλή ηνπ Φξόλνπ Υπεύζπλνη Καζεγεηέο: Ε. Μπηιαλάθε Φ. Αλησλάηνο Δρώηηζη 3: Πνηα από ηα παξαθάησ ΜΜΕ ηεξαξρείηε από πιεπξάο ζεκαζίαο;

Διαβάστε περισσότερα

H ΜΑΓΕΙΑ ΤΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ

H ΜΑΓΕΙΑ ΤΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ H ΜΑΓΕΙΑ ΤΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ Φξεζηκόηεηα καζεκαηηθώλ Αξρή θαηακέηξεζεο Όζα έδσζαλ νη Έιιελεο... Τξίγσλνη αξηζκνί Τεηξάγσλνη αξηζκνί Δπηκήθεηο αξηζκνί Πξώηνη αξηζκνί Αξηζκνί κε μερσξηζηέο ηδηόηεηεο Γίδπκνη πξώηνη

Διαβάστε περισσότερα

ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ

ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ Α/Α : 0_1379/50 1. Όηαλ ινηπόλ ήξζαλ [νη πξέζβεηο ζηελ Αζήλα], αθνύ ζπλέιαβαλ νη Αζελαίνη θαη ηνπο πξέζβεηο σο ππνθηλεηέο ζηάζεο θαη όζνπο έπεηζαλ [νη πξέζβεηο], ηνπο ζπγθέληξσζαλ γηα αζθάιεηα ζηελ Αίγηλα.

Διαβάστε περισσότερα

Α Ο Κ Η Α Μ Α Ζ Η Η Ρ Η ( S E A R C H )

Α Ο Κ Η Α Μ Α Ζ Η Η Ρ Η ( S E A R C H ) Ξ G O O G L E S C H O L A R Α Ο Ξ Ε Κ Ε Θ Λ Θ Α Λ Η Τ Α Μ Η Α Μ Α Ζ Η Η Ρ Η Ρ Οξαγκαηνπνηώληαο αλαδήηεζε ζην GoogleScholar (http://scholar.google.com/) ν ρξήζηεο κπνξεί λα εληνπίζεη πιηθό αθαδεκαϊθνύ θαη

Διαβάστε περισσότερα

ΛΙΜΝΗ ΤΣΑΝΤ. Σρήκα 1. Σρήκα 2

ΛΙΜΝΗ ΤΣΑΝΤ. Σρήκα 1. Σρήκα 2 ΛΙΜΝΗ ΤΣΑΝΤ Τν Σρήκα 1 δείρλεη ηελ αιιαγή ηεο ζηάζκεο ηεο Λίκλεο Τζαλη, ζηε Σαράξα ηεο Βόξεηαο Αθξηθήο. Η Λίκλε Τζαλη εμαθαλίζηεθε ηειείσο γύξσ ζην 20.000 π.χ., θαηά ηε δηάξθεηα ηεο ηειεπηαίαο επνρήο ησλ

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΑΡΧΑΙΟΥ ΚΟΣΜΟΥ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΑΡΧΑΙΟΥ ΚΟΣΜΟΥ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΑΡΧΑΙΟΥ ΚΟΣΜΟΥ Α ΛΤΚΕΙΟΤ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ Σχολικό έτος: 2011-2012 Καθηγήτριες: Κεφαλληνού Λουκία- Καλλία Αθηνά ΙΙ. ΟΙ ΑΧΑΙΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ ΑΠΟ ΣΟΤ ΠΡΟΙΣΟΡΙΚΟΤ ΥΡΟΝΟΤ ΕΩ ΚΑΙ ΣΟ Μ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟ 1. ΕΛΛΗΝΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΘΕΑΣΑ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ

ΑΞΙΟΘΕΑΣΑ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ ΑΞΙΟΘΕΑΣΑ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ α. Η ΕΚΚΛΗΙΑ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ β. ΣΟ ΠΝΕΤΜΑΣΙΚΟ ΜΑ ΚΕΝΣΡΟ γ. Η ΠΑΝΟΡΑΜΙΚΗ ΘΕΗ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ α. Η ΕΚΚΛΗΙΑ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ. Η Εθθιεζία ηνπ ρσξηνύ καο, ε Αγία Άλλα, είλαη θηηζκέλε πξηλ πνιιά

Διαβάστε περισσότερα

Βάσεις Δεδομέμωμ. Εξγαζηήξην V. Τκήκα Πιεξνθνξηθήο ΑΠΘ 2015-2016

Βάσεις Δεδομέμωμ. Εξγαζηήξην V. Τκήκα Πιεξνθνξηθήο ΑΠΘ 2015-2016 Βάσεις Δεδομέμωμ Εξγαζηήξην V Τκήκα Πιεξνθνξηθήο ΑΠΘ 2015-2016 2 Σκοπός του 5 ου εργαστηρίου Σθνπόο απηνύ ηνπ εξγαζηεξίνπ είλαη: ε κειέηε ζύλζεησλ εξσηεκάησλ ζύλδεζεο ζε δύν ή πεξηζζόηεξεο ζρέζεηο ε κειέηε

Διαβάστε περισσότερα

ΘΔΚΑ ΡΖΠ ΑΛΑΓΛΩΟΗΠΖΠ

ΘΔΚΑ ΡΖΠ ΑΛΑΓΛΩΟΗΠΖΠ ΘΔΚΑ ΡΖΠ ΑΛΑΓΛΩΟΗΠΖΠ 1.Απηόο πνπ ζα αλαγλσξηζηεί απνπζηάδεη γηα πνιύ θαηξό. 2.Δπηζηξέθεη κε πιαζηή ηαπηόηεηα ή κεηακνξθσκέλνο. 3.Απνκνλώλνληαη ηα δύν πξόζσπα 4.Άξζε κεηακόξθσζεο 5.Απνθάιπςε 6.Ακθηβνιίεο-απνδεηθηηθά

Διαβάστε περισσότερα

Αζθήζεηο 5 νπ θεθαιαίνπ Crash course Step by step training. Dipl.Biol.cand.med. Stylianos Kalaitzis

Αζθήζεηο 5 νπ θεθαιαίνπ Crash course Step by step training. Dipl.Biol.cand.med. Stylianos Kalaitzis Αζθήζεηο 5 νπ θεθαιαίνπ Crash course Step by step training Dipl.Biol.cand.med. Stylianos Kalaitzis Stylianos Kalaitzis Μνλνϋβξηδηζκνο 1 Γπν γνλείο, εηεξόδπγνη γηα ηνλ αιθηζκό θάλνπλ παηδηά. Πνία ε πηζαλόηεηα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΔΠΗΣΖΜΗΟ ΗΧΑΝΝΗΝΧΝ ΦΗΛΟΟΦΗΚΖ ΥΟΛΖ ΣΜΖΜΑ Φ.Π.Φ. ΣΟΜΔΑ ΠΑΗΓΑΓΧΓΗΚΖ. ΜΔΣΑΠΣΤΥΗΑΚΖ ΔΡΓΑΗΑ ΣΖ ΠΑΠΑΓΟΠΟΤΛΟΤ ΠΑΝΑΓΗΧΣΑ. ΘΔΜΑ:

ΠΑΝΔΠΗΣΖΜΗΟ ΗΧΑΝΝΗΝΧΝ ΦΗΛΟΟΦΗΚΖ ΥΟΛΖ ΣΜΖΜΑ Φ.Π.Φ. ΣΟΜΔΑ ΠΑΗΓΑΓΧΓΗΚΖ. ΜΔΣΑΠΣΤΥΗΑΚΖ ΔΡΓΑΗΑ ΣΖ ΠΑΠΑΓΟΠΟΤΛΟΤ ΠΑΝΑΓΗΧΣΑ. ΘΔΜΑ: ΠΑΝΔΠΗΣΖΜΗΟ ΗΧΑΝΝΗΝΧΝ ΦΗΛΟΟΦΗΚΖ ΥΟΛΖ ΣΜΖΜΑ Φ.Π.Φ. ΣΟΜΔΑ ΠΑΗΓΑΓΧΓΗΚΖ. ΜΔΣΑΠΣΤΥΗΑΚΖ ΔΡΓΑΗΑ ΣΖ ΠΑΠΑΓΟΠΟΤΛΟΤ ΠΑΝΑΓΗΧΣΑ. ΘΔΜΑ: «ΟΗ ΔΡΧΣΖΔΗ ΣΖ ΓΗΓΑΚΣΗΚΖ ΠΡΑΞΖ : ΑΝΑΛΤΖ ΠΔΡΗΔΥΟΜΔΝΟΤ ΣΧΝ ΔΡΧΣΖΔΧΝ ΣΟΤ ΥΟΛΗΚΟΤ ΔΓΥΔΗΡΗΓΗΟΤ

Διαβάστε περισσότερα

Α. Εηζαγσγή ηεο έλλνηαο ηεο ηξηγσλνκεηξηθήο εμίζσζεο κε αξρηθό παξάδεηγκα ηελ εκx = 2

Α. Εηζαγσγή ηεο έλλνηαο ηεο ηξηγσλνκεηξηθήο εμίζσζεο κε αξρηθό παξάδεηγκα ηελ εκx = 2 ΣΡΙΓΩΝΟΜΔΣΡΙΚΔ EΞΙΩΔΙ Πνηα παξαδείγκαηα εμηζώζεσλ ή θαη πξνβιεκάησλ πηζηεύεηαη όηη είλαη θαηάιιεια γηα ηελ επίιπζε ηνπο θαηά ηελ δηάξθεηα ηεο δηδαθηηθήο δηαδηθαζίαο κέζα ζηελ ηάμε; 1 ε ΓΙΓΑΚΣΙΚΗ ΩΡΑ Α.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΣΚΥΤΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2015 ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Τεηάπηη 28 Ιανουαπίου 2015 ΛΔΥΚΩΣΙΑ Τάξη: Α Γυμναζίου

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΣΚΥΤΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2015 ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Τεηάπηη 28 Ιανουαπίου 2015 ΛΔΥΚΩΣΙΑ Τάξη: Α Γυμναζίου ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΣΚΥΤΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2015 ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Τεηάπηη 28 Ιανουαπίου 2015 ΛΔΥΚΩΣΙΑ Τάξη: Α Γυμναζίου ΠΡΟΒΛΗΜΑ Σε έλα ηνπξλνπά βόιετ δήισζαλ ζπκκεηνρή νκάδεο Γπκλαζίσλ ηεο Κύπξνπ.

Διαβάστε περισσότερα

TOOLBOOK (μάθημα 2) Δεκηνπξγία βηβιίνπ θαη ζειίδσλ ΠΡΟΑΡΜΟΓΗ: ΒΑΛΚΑΝΙΩΣΗ ΔΗΜ. ΕΚΠΑΙΔΕΤΣΙΚΟ ΠΕ19 1 TOOLBOOK ΜΑΘΗΜΑ 2

TOOLBOOK (μάθημα 2) Δεκηνπξγία βηβιίνπ θαη ζειίδσλ ΠΡΟΑΡΜΟΓΗ: ΒΑΛΚΑΝΙΩΣΗ ΔΗΜ. ΕΚΠΑΙΔΕΤΣΙΚΟ ΠΕ19 1 TOOLBOOK ΜΑΘΗΜΑ 2 TOOLBOOK (μάθημα 2) Δεκηνπξγία βηβιίνπ θαη ζειίδσλ ΕΚΠΑΙΔΕΤΣΙΚΟ ΠΕ19 1 Δημιουργία σελίδων και βιβλίων Έλα θαηλνύξην βηβιίν πεξηέρεη κία άδεηα ζειίδα κε έλα άδεην background. Δελ κπνξνύκε λα μερσξίζνπκε

Διαβάστε περισσότερα

IV Ο ΕΛΛΗΝΙΜΟ ΣΗ ΔΤΗ,ΠΟΛΙΣΙΜΟΙ Δ.ΜΕΟΓΕΙΟΤ ΚΑΙ ΡΩΜΗ

IV Ο ΕΛΛΗΝΙΜΟ ΣΗ ΔΤΗ,ΠΟΛΙΣΙΜΟΙ Δ.ΜΕΟΓΕΙΟΤ ΚΑΙ ΡΩΜΗ IV Ο ΕΛΛΗΝΙΜΟ ΣΗ ΔΤΗ,ΠΟΛΙΣΙΜΟΙ Δ.ΜΕΟΓΕΙΟΤ ΚΑΙ ΡΩΜΗ Να σαπακηηπίζεηε ηιρ πποηάζειρ, πος ακολοςθούν, υρ ππορ ηην οπθόηηηά ηοςρ, με ηην ένδειξη Σωστό ή Λάθος 1. ηελ αξραία Ρώκε νη πιεβείνη δελ είραλ αξρηθά

Διαβάστε περισσότερα

iii. iv. γηα ηελ νπνία ηζρύνπλ: f (1) 2 θαη

iii. iv. γηα ηελ νπνία ηζρύνπλ: f (1) 2 θαη ΔΠΑΝΑΛΗΠΣΙΚΑ ΘΔΜΑΣΑ ΣΟ ΓΙΑΦΟΡΙΚΟ ΛΟΓΙΜΟ Μάρτιος 0 ΘΔΜΑ Να ππνινγίζεηε ηα όξηα: i ii lim 0 0 lim iii iv lim e 0 lim e 0 ΘΔΜΑ Γίλεηαη ε άξηηα ζπλάξηεζε '( ) ( ) γηα θάζε 0 * : R R γηα ηελ νπνία ηζρύνπλ:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΔΙΣ ΓΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ II ΔΠΑΛ

ΑΠΑΝΤΗΣΔΙΣ ΓΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ II ΔΠΑΛ ΑΠΑΝΤΗΣΔΙΣ ΓΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ II ΔΠΑΛ ΘΔΜΑ Α Α1. α. Σ β. Σ γ. Λ δ. Λ ε. Λ ζη. Σ Α2. Γ Α3. 1. γ 2. ε 3. δ 4. α Β1. ΘΔΜΑ Β Οη ηειηθνί ππνινγηζηέο παίξλνπλ απνθάζεηο δξνκνιόγεζεο κόλν γηα ηα δηθά ηνπο απηνδύλακα

Διαβάστε περισσότερα

ACTA A.E. Αριςτο Σέλεια Πιςτοποίηςη. Ανθρώπινου Δυναμικοφ. «ΠΙΣΟΠΟΙΗΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΤ ΔΤΝΑΜΙΚΟΤ Εξελίξεισ - Προοπτικέσ»

ACTA A.E. Αριςτο Σέλεια Πιςτοποίηςη. Ανθρώπινου Δυναμικοφ. «ΠΙΣΟΠΟΙΗΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΤ ΔΤΝΑΜΙΚΟΤ Εξελίξεισ - Προοπτικέσ» ACTA A.E. Αριςτο Σέλεια Πιςτοποίηςη Ανθρώπινου Δυναμικοφ «ΠΙΣΟΠΟΙΗΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΤ ΔΤΝΑΜΙΚΟΤ Εξελίξεισ - Προοπτικέσ» Εταιρεία Ένταςησ Γνώςησ Αριςτοτελείου Πανεπιςτημίου Θεςςαλονίκησ Δια Βίου Μάθηςη Νόκνο:

Διαβάστε περισσότερα

Δπηιέγνληαο ην «Πξνεπηινγή» θάζε θνξά πνπ ζα ζπλδέεζηε ζηελ εθαξκνγή ζα βξίζθεζηε ζηε λέα ρξήζε.

Δπηιέγνληαο ην «Πξνεπηινγή» θάζε θνξά πνπ ζα ζπλδέεζηε ζηελ εθαξκνγή ζα βξίζθεζηε ζηε λέα ρξήζε. ΑΝΟΙΓΜΑ ΝΔΑ ΥΡΗΗ 1. Γεκηνπξγείηε ηε λέα ρξήζε από ηελ επηινγή «Παξάκεηξνη/Παξάκεηξνη Δηαηξίαο/Γηαρείξηζε Δηαηξηώλ». Πιεθηξνινγείηε ηνλ θσδηθό ηεο εηαηξίαο ζαο θαη παηάηε Enter. Σηελ έλδεημε «Υξήζεηο» παηάηε

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΔΡΟΜΟ ΠΡΟ ΣΟ «ΑΕΙΦΟΡΟ ΧΟΛΕΙΟ» ένα φωτογπαφικό ταξίδι

Ο ΔΡΟΜΟ ΠΡΟ ΣΟ «ΑΕΙΦΟΡΟ ΧΟΛΕΙΟ» ένα φωτογπαφικό ταξίδι Ο ΔΡΟΜΟ ΠΡΟ ΣΟ «ΑΕΙΦΟΡΟ ΧΟΛΕΙΟ» ένα φωτογπαφικό ταξίδι ηα Δθπαηδεπηήξηα Πάλνπ ππνζηεξίδνπκε ηελ άπνςε όηη ην «αεηθόξν ζρνιείν» είλαη έλα όξακα εθηθηό. Η εθπαίδεπζε γηα ηελ αεηθνξία δελ είλαη κάζεκα, αιιά

Διαβάστε περισσότερα

Σημεία Ασύπματηρ Ππόσβασηρ (Hot-Spots)

Σημεία Ασύπματηρ Ππόσβασηρ (Hot-Spots) Σημεία Ασύπματηρ Ππόσβασηρ (Hot-Spots) 1.1 Σςνοπτική Πεπιγπαυή Hot Spots Σα ζεκεία αζύξκαηεο πξόζβαζεο πνπ επηιέρζεθαλ αλαθέξνληαη ζηνλ επόκελν πίλαθα θαη παξνπζηάδνληαη αλαιπηηθά ζηηο επόκελεο παξαγξάθνπο.

Διαβάστε περισσότερα

Μονοψϊνιο. Αγνξά κε ιίγνπο αγνξαζηέο. Δύναμη μονοψωνίος Η ηθαλόηεηα πνπ έρεη ν αγνξαζηήο λα επεξεάζεη ηελ ηηκή ηνπ αγαζνύ.

Μονοψϊνιο. Αγνξά κε ιίγνπο αγνξαζηέο. Δύναμη μονοψωνίος Η ηθαλόηεηα πνπ έρεη ν αγνξαζηήο λα επεξεάζεη ηελ ηηκή ηνπ αγαζνύ. Μονοψϊνιο Ολιγοψώνιο Αγνξά κε ιίγνπο αγνξαζηέο. Δύναμη μονοψωνίος Η ηθαλόηεηα πνπ έρεη ν αγνξαζηήο λα επεξεάζεη ηελ ηηκή ηνπ αγαζνύ. Οπιακή αξία Δπηπξόζζεηα νθέιε από ηελ ρξήζε/θαηαλάισζε κηαο επηπξόζζεηε

Διαβάστε περισσότερα

ΞΟΝΠΔΓΓΗΕΥ ΡΝ ΞΑΗΓΗ ΓΗΑ ΡΝ ΞΔΛΘΝΠ. ΝΗ ΓΗΔΟΓΑΠΗΔΠ ΡΝ ΞΔΛΘΝΠ.

ΞΟΝΠΔΓΓΗΕΥ ΡΝ ΞΑΗΓΗ ΓΗΑ ΡΝ ΞΔΛΘΝΠ. ΝΗ ΓΗΔΟΓΑΠΗΔΠ ΡΝ ΞΔΛΘΝΠ. ΞΟΝΠΔΓΓΗΕΥ ΡΝ ΞΑΗΓΗ ΓΗΑ ΡΝ ΞΔΛΘΝΠ. ΝΗ ΓΗΔΟΓΑΠΗΔΠ ΡΝ ΞΔΛΘΝΠ. ΓΑΘΡΙΑ Π. 1,2, ΓΑΘΡΙΑΠ Θ. 1, ΚΖΡΠΗΝ- ΓΑΘΡΙΑ Γ. 1,3,4, ΘΑΡΠΗΑΟΓΑΛΖΠ Ι. 1,5, Α ΛΑΠΡΑΠΗΝ Α. 1,4,6, ΛΗΘΝΙΑΝΠ ΠΘΔΛΡΔΟΖΠ 6. 1. Δ Ρ Α Η Ο Δ Η Α Φ Ο

Διαβάστε περισσότερα

Παιχνίδι γλωζζικής καηανόηζης με ζχήμαηα!

Παιχνίδι γλωζζικής καηανόηζης με ζχήμαηα! Cpyright 2013 Λόγος & Επικοινωνία // All rights Reserved Παιχνίδι γλωζζικής καηανόηζης με ζχήμαηα! Αυηό ηο παιχνίδι έχει ζηόχους: 1. ηελ εθγύκλαζε ηεο αθνπζηηθήο κλήκεο ησλ παηδηώλ 2. ηελ εμάζθεζε ζηελ

Διαβάστε περισσότερα

γηα ηνλ Άξε Κσλζηαληηλίδε

γηα ηνλ Άξε Κσλζηαληηλίδε γηα ηνλ Άξε Κσλζηαληηλίδε γηα «ην θνηλό θαη ην θύξην» (Γ.νισκόο) γηα λα ρηίδω πάληα κε ηνλ ίδηνλε ηξόπν, κε ηηο ίδηεο θαηαζθεπαζηηθέο θαη πιαζηηθέο πξννπηηθέο, κε ηελ ίδηαλε πάληνηε πίζηε θαη αγάπε.. Α.Κ.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ

ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ Α/Α : 0_3207/391 1. Τελ άιιε κέξα νη Τξηάθνληα, πνιύ ηαπεηλσκέλνη θαη ληώζνληαο εγθαηαιειεηκκέλνη, ζπγθεληξώζεθαλ ζην ρώξν ησλ ζπλεδξηάζεσλ παξάιιεια, νη «ηξεηο ρηιηάδεο», ζε όια ηα ζεκεία όπνπ είραλ ηνπνζεηεζεί,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΟ 13. Ποσοτικές Μέθοδοι. θαη λα ππνινγίζεηε ην θόζηνο γηα 10000 παξαγόκελα πξντόληα. Να ζρεδηαζηεί γηα εύξνο πξντόλησλ έσο 30000.

ΔΕΟ 13. Ποσοτικές Μέθοδοι. θαη λα ππνινγίζεηε ην θόζηνο γηα 10000 παξαγόκελα πξντόληα. Να ζρεδηαζηεί γηα εύξνο πξντόλησλ έσο 30000. ΔΕΟ 13 Ποσοτικές Μέθοδοι Σσνάρηηζη Κόζηοσς C(), μέζο κόζηος C()/. Παράδειγμα 1 Μηα εηαηξεία δαπαλά γηα θάζε πξντόλ Α πνπ παξάγεη 0.0 λ.κ. Τα πάγηα έμνδα ηεο εηαηξείαο είλαη 800 λ.κ. Ζεηείηαη 1) Να πεξηγξάςεηε

Διαβάστε περισσότερα

Δξγαιεία Καηαζθεπέο 1 Σάμε Σ Δ.Κ.Φ.Δ. ΥΑΝΙΧΝ ΠΡΧΣΟΒΑΘΜΙΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ. ΔΝΟΣΗΣΑ 11 ε : ΦΧ ΔΡΓΑΛΔΙΑ ΚΑΣΑΚΔΤΔ. Καηαζθεπή 1: Φαθόο κε ζσιήλα.

Δξγαιεία Καηαζθεπέο 1 Σάμε Σ Δ.Κ.Φ.Δ. ΥΑΝΙΧΝ ΠΡΧΣΟΒΑΘΜΙΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ. ΔΝΟΣΗΣΑ 11 ε : ΦΧ ΔΡΓΑΛΔΙΑ ΚΑΣΑΚΔΤΔ. Καηαζθεπή 1: Φαθόο κε ζσιήλα. Δξγαιεία Καηαζθεπέο 1 Δ.Κ.Φ.Δ. ΥΑΝΙΧΝ ΠΡΧΣΟΒΑΘΜΙΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ ΔΝΟΣΗΣΑ 11 ε : ΦΧ ΔΡΓΑΛΔΙΑ ΚΑΣΑΚΔΤΔ Καηαζθεπή 1: Φαθόο κε ζσιήλα Γηαθξάγκαηα Δξγαιεία Καηαζθεπέο 2 Η θαηαζθεπή πεξηγξάθεηαη ζηελ αληίζηνηρε ελόηεηα

Διαβάστε περισσότερα

Η «έμππλε» ρξεκαηνδόηεζε ηεο λεαληθήο επηρεηξεκαηηθόηεηαο Υξεκαηνδνηψληαο εθπαίδεπζε, θίλεηξα θαη εξγαιεία

Η «έμππλε» ρξεκαηνδόηεζε ηεο λεαληθήο επηρεηξεκαηηθόηεηαο Υξεκαηνδνηψληαο εθπαίδεπζε, θίλεηξα θαη εξγαιεία Η «έμππλε» ρξεκαηνδόηεζε ηεο λεαληθήο επηρεηξεκαηηθόηεηαο Υξεκαηνδνηψληαο εθπαίδεπζε, θίλεηξα θαη εξγαιεία λεαληθήο επηρεηξεκαηηθφηεηαο Η αξρηηεθηνληθή ηεο πξώηεο επηρείξεζεο Δπηρεηξεκαηηθή ΙΓΔΑ Ο ΔΠΙΥΔΙΡΩΝ:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΩΜΘΡΘΙΞΘ ΤΩΠΞΘ ΡΘΡ ΛΘΙΠΕΡ ΗΚΘΙΘΕΡ ΛΘΤΑΗΚΘΔΗΡ Τ.

ΑΓΩΜΘΡΘΙΞΘ ΤΩΠΞΘ ΡΘΡ ΛΘΙΠΕΡ ΗΚΘΙΘΕΡ ΛΘΤΑΗΚΘΔΗΡ Τ. ΑΓΩΜΘΡΘΙΞΘ ΤΩΠΞΘ ΡΘΡ ΛΘΙΠΕΡ ΗΚΘΙΘΕΡ ΟΑIΤΜΘΔΘ ΡΕ ΛΕΓΑΚΞ ΓΗΟΕΔΞ 11V11 ΗΚΘΙΘΑ 6-10 ΤΠΞΜΩΜ ΛΕΘΞΜΕΙΗΛΑΑ ΞΣ ΟΑΘΤΜΘΔΘΞΣ ΡΕ ΛΕΓΑΚΞ ΓΗΟΕΔΞ ΓΘΑ ΟΑΘΙΕΡ ΗΚΘΙΘΑΡ 6-10 ΕΩΜ Η ΔΘΑΔΠΞΛΗ ΑΟΞ Η ΛΘΑ ΕΡΘΑ ΡΗΜ ΑΚΚΗ ΕΘΜΑΘ ΛΕΓΑΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟ ΣΟΤ ΕΚΠΑΙΔΕΤΣΙΚΟΤ

Ο ΡΟΛΟ ΣΟΤ ΕΚΠΑΙΔΕΤΣΙΚΟΤ ΣΕΙ ΕΡΡΩΝ ΣΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ Ο ΡΟΛΟ ΣΟΤ ΕΚΠΑΙΔΕΤΣΙΚΟΤ ΔΡΓΑΗΑ ΣΟ ΜΑΘΖΜΑ «ΠΑΗΓΑΓΩΓΗΚΑ» ΤΠΔΤΘΤΝΖ ΚΑΘΖΓΖΣΡΗΑ: ΒΟΓΗΑΣΕΖ ΓΔΠΟΗΝΑ ΔΞΑΜΖΝΟ: ΔΑΡΗΝΟ 2012-2013 ΚΟΤΦΟΤ ΕΙΡΗΝΗ, ΑΕΜ: 1457 ΣΡΙΑΝΣΗ ΜΑΡΚΕΛΑ,

Διαβάστε περισσότερα

Η Αξιολόγηζη ηηρ Πεπίλητηρ Κειμένος Παιδαγυγικό Ινζηιηούηο

Η Αξιολόγηζη ηηρ Πεπίλητηρ Κειμένος Παιδαγυγικό Ινζηιηούηο Η Αξιολόγηζη ηηρ Πεπίλητηρ Κειμένος Παιδαγυγικό Ινζηιηούηο Οδηγίες για ηη διδαζκαλία ηων θιλολογικών μαθημάηων ζηο Ενιαίο Λύκειο (απόζπαζμα) Αθήνα 2001 ΠΔΡΙΔΥΟΜΔΝΑ Α. Τν πεξηερόκελν ηεο πεξίιεςεο (0-12

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΗΛΙΑΚΑ. Η Μηκή ζθέθηεθε έλαλ ηξόπν, γηα λα ζπγθξίλεη κεξηθά δηαθνξεηηθά αληειηαθά πξντόληα. Απηή θαη ν Νηίλνο ζπλέιεμαλ ηα αθόινπζα πιηθά:

ΑΝΤΗΛΙΑΚΑ. Η Μηκή ζθέθηεθε έλαλ ηξόπν, γηα λα ζπγθξίλεη κεξηθά δηαθνξεηηθά αληειηαθά πξντόληα. Απηή θαη ν Νηίλνο ζπλέιεμαλ ηα αθόινπζα πιηθά: ΑΝΤΗΛΙΑΚΑ Η Μηκή θαη ν Νηίλνο αλαξσηήζεθαλ πνην αληειηαθό πξντόλ παξέρεη ηελ θαιύηεξε πξνζηαζία ζην δέξκα ηνπο. Τα αληειηαθά πξντόληα έρνπλ έλα δείθηε αληειηαθήο πξνζηαζίαο (SPF), ν νπνίνο δείρλεη πόζν

Διαβάστε περισσότερα

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου ΥΟΛΕΙΟ..

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου ΥΟΛΕΙΟ.. ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου έλαξμεο 09.30 ιήμεο 09.45 Σην παξαθάησ ζρήκα θαίλεηαη ηκήκα ελόο πνιενδνκηθνύ ζρεδίνπ κηαο πόιεο. Οη ζθηαζκέλεο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΗΣΛΟ «Ζ ΥΡΖΖ ΣΟΤ ΑΝΑΛΤΣΗΚΟΤ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΣΟ ΑΠΟ ΣΟΝ ΔΚΠΑΗΓΔΤΣΗΚΟ ΣΟ ΠΛΑΗΗΟ ΣΟΤ ΤΓΥΡΟΝΟΤ ΝΖΠΗΑΓΧΓΔΗΟΤ»

ΣΗΣΛΟ «Ζ ΥΡΖΖ ΣΟΤ ΑΝΑΛΤΣΗΚΟΤ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΣΟ ΑΠΟ ΣΟΝ ΔΚΠΑΗΓΔΤΣΗΚΟ ΣΟ ΠΛΑΗΗΟ ΣΟΤ ΤΓΥΡΟΝΟΤ ΝΖΠΗΑΓΧΓΔΗΟΤ» ΣΗΣΛΟ «Ζ ΥΡΖΖ ΣΟΤ ΑΝΑΛΤΣΗΚΟΤ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΣΟ ΑΠΟ ΣΟΝ ΔΚΠΑΗΓΔΤΣΗΚΟ ΣΟ ΠΛΑΗΗΟ ΣΟΤ ΤΓΥΡΟΝΟΤ ΝΖΠΗΑΓΧΓΔΗΟΤ» ΠΣΤΥΗΑΚΖ ΔΡΓΑΗΑ ΣΧΝ: ΜΑΡΣΗΝΟΤ ΑΗΚΑΣΔΡΗΝΖ Α.Μ. 9982200700256 ΜΠΟΕΗΟΝΔΛΟΤ ΔΗΡΖΝΖ Α.Μ. 9982200700215 ΔΠΗΒΛΔΠΧΝ

Διαβάστε περισσότερα

Διαηιμήζεις για Αιολικά Πάρκα. Κώδικες 28, 78 και 84

Διαηιμήζεις για Αιολικά Πάρκα. Κώδικες 28, 78 και 84 Διαηιμήζεις για Αιολικά Πάρκα Κώδικες 28, 78 και 84 Διαηιμήζεις για Αιολικά Πάρκα Οη Διαηιμήζεις για Αιολικά Πάρκα εθαξκόδνληαη γηα ηελ απνξξνθνύκελε ελέξγεηα από Αηνιηθά Πάξθα πνπ είλαη ζπλδεδεκέλα ζην

Διαβάστε περισσότερα

Γραφεύα Επικοινωνύασ & Ενημϋρωςησ ϋρρεσ, Τψηλϊντου 4 3οσ Όροφοσ ΣΗΛ 2321023640 ΥΑΦ 2321051861

Γραφεύα Επικοινωνύασ & Ενημϋρωςησ ϋρρεσ, Τψηλϊντου 4 3οσ Όροφοσ ΣΗΛ 2321023640 ΥΑΦ 2321051861 Οπγάνωζη και διοίκηζη ηοςπιζηικών επισειπήζεων (ξενοδοσεία, ηοςπιζηικά γπαθεία ) Α) ΑΔΙ ΣΔΙ και Β) ΑΠΟΦΟΙΣΟΙ ΤΠΟΥΡΔΩΣΙΚΗ ΓΔΤΣΔΡΟΒΑΘΜΙΑ και ΜΔΣΑΓΔΤΣΔΡΟΒΑΘΜΙΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ Ρν πξόγξακκα απηό ζρεδηάζηεθε γηα

Διαβάστε περισσότερα

Σην βηβιίν: (Δπηκέιεηα: Δ. Μαθξή-Μπόηζαξε). Θέκαηα Γηαρείξηζεο Πξνβιεκάησλ Σρνιηθήο Τάμε. Σει. 219-238. Αζήλα: ΥΠΔΠΘ-Παηδαγσγηθό Ηλζηηηνύην 2007.

Σην βηβιίν: (Δπηκέιεηα: Δ. Μαθξή-Μπόηζαξε). Θέκαηα Γηαρείξηζεο Πξνβιεκάησλ Σρνιηθήο Τάμε. Σει. 219-238. Αζήλα: ΥΠΔΠΘ-Παηδαγσγηθό Ηλζηηηνύην 2007. Η επικοινυνία ζηην παιδαγυγική ζσέζη, υρ παπάγυν διαμόπθυζηρ ηος τςσοζςναιζθημαηικού κλίμαηορ ηηρ ζσολικήρ ηάξηρ. Αλδξέαο Ν. Εεξγηώηεο, Σρνιηθόο Σύκβνπινο, Γξ. Σρνιηθήο Χπρνινγίαο Παλ/κίνπ Αζελώλ, e-mail:

Διαβάστε περισσότερα

Οη αλζξώπηλεο ζρέζεηο

Οη αλζξώπηλεο ζρέζεηο Οη αλζξώπηλεο ζρέζεηο 2010-2011 Οκαδηθή εξγαζία Θξεζθεπηηθά Ση 1 Επηκέιεηα: θ.μνπδνύξε Άλλα Γηαηί ζηηο κέξεο καο νη άλζξωπνη δελ έρνπλ θαιέο ζρέζεηο κεηαμύ ηνπο; Σηηο κέξεο καο νη άλζξσπνη δελ έρνπλ θαιέο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΝΓΔΙΚΤΙΚΔΣ ΛΥΣΔΙΣ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΤΔΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΔΙΟΥ ΓΔΥΤΔΡΑ 27 ΜΑΪΟΥ 2013

ΔΝΓΔΙΚΤΙΚΔΣ ΛΥΣΔΙΣ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΤΔΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΔΙΟΥ ΓΔΥΤΔΡΑ 27 ΜΑΪΟΥ 2013 ΔΝΓΔΙΚΤΙΚΔΣ ΛΥΣΔΙΣ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΤΔΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΔΙΟΥ ΓΔΥΤΔΡΑ 7 ΜΑΪΟΥ 13 ΘΔΜΑ Α : (Α1) Σρνιηθό βηβιίν ζειίδα 33-335 (Α) Σρνιηθό βηβιίν ζειίδα 6 (Α3) Σρνιηθό βηβιίν ζειίδα (Α) α) Λάζνο β) Σωζηό γ) Σωζηό

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη Ελληνικής τεχνολογίας μηχανών ηλεκτροπαραγωγής ORC

Ανάπτυξη Ελληνικής τεχνολογίας μηχανών ηλεκτροπαραγωγής ORC Εθνικό Συνέδριο «Γεωθερμική Ηλεκτροπαραγωγή» Ξενοδοχείο Divani Caravel Αθήνα 20 Νοεμβρίου 2013 Ανάπτυξη Ελληνικής τεχνολογίας μηχανών ηλεκτροπαραγωγής ORC Α.Μπένου, Ι. Χωροπανίτης Τμήμα Γεωθερμικής Ενέργειας

Διαβάστε περισσότερα

Τ ξ ε ύ ο ξ π ς ξ σ ξ ο ί ξ σ _ Ι ε ο α μ ε ι κ ό π

Τ ξ ε ύ ο ξ π ς ξ σ ξ ο ί ξ σ _ Ι ε ο α μ ε ι κ ό π Τ ξ ε ύ ο ξ π ς ξ σ ξ ο ί ξ σ _ Ι ε ο α μ ε ι κ ό π Α ο υ ι ς ε κ ς ξ μ ι κ ή ρ ύ μ θ ε ρ η 6 Τ ξ μ έ α π ΘΘΘ, X ώ ο ξ π κ α ι Δ π ι κ ξ ι μ χ μ ί α Η έ μ α : Διδάρκξμςεπ: Τξ εύοξπ ςξσ ξοίξσ Ιεοαμεικόπ

Διαβάστε περισσότερα

Διατείριση Φσσικών Καταστρουών: ACTIVE LANDSLIDE INVENTORY MAPPING AND SUSCEPTIBILITY ZONING

Διατείριση Φσσικών Καταστρουών: ACTIVE LANDSLIDE INVENTORY MAPPING AND SUSCEPTIBILITY ZONING Διατείριση Φσσικών Καταστρουών: ACTIVE LANDSLIDE INVENTORY MAPPING AND SUSCEPTIBILITY ZONING Ναηαιία Σπαλνύ, spanou@igme.gr & natspanou@gmail.com Τερληθόο Γεσιόγνο (M.Sc.) Πεξηγξαθή Χάξηεο ρσξηθήο θαηαλνκήο

Διαβάστε περισσότερα

Κόληξα πιαθέ ζαιάζζεο κε δηαζηάζεηο 40Υ40 εθ. Καξθηά 3 θηιά πεξίπνπ κε κήθνο ηξηπιάζην από ην πάρνο ηνπ μύινπ θπξί κεγάιν θαη ππνκνλή

Κόληξα πιαθέ ζαιάζζεο κε δηαζηάζεηο 40Υ40 εθ. Καξθηά 3 θηιά πεξίπνπ κε κήθνο ηξηπιάζην από ην πάρνο ηνπ μύινπ θπξί κεγάιν θαη ππνκνλή Δξγαιεία Καηαζθεπέο 1 Δ.Κ.Φ.Δ. ΥΑΝΙΩΝ ΠΡΩΣΟΒΑΘΜΙΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ ΔΝΟΣΗΣΑ 10 ε : ΜΗΥΑΝΙΚΗ ΜΔΡΟ Β ΠΙΔΗ ΔΡΓΑΛΔΙΑ ΚΑΣΑΚΔΤΔ Καηαζθεπή 1: Καξέθια θαθίξε Όξγαλα Τιηθά Κόληξα πιαθέ ζαιάζζεο κε δηαζηάζεηο 40Υ40 εθ.

Διαβάστε περισσότερα

Χρονική ζήμανζη Δπώνσμο 10/8/2014 8:34:45 ΑΡΖΒΑΗΛΔΗΟΤ ΥΑΡΑΛΑΜΠΟ 10/8/2014 11:02:50 Γνκνπρηζή Διέλε 10/9/2014 11:55:41 Σδειέπε Αλαζηαζία 10/9/2014

Χρονική ζήμανζη Δπώνσμο 10/8/2014 8:34:45 ΑΡΖΒΑΗΛΔΗΟΤ ΥΑΡΑΛΑΜΠΟ 10/8/2014 11:02:50 Γνκνπρηζή Διέλε 10/9/2014 11:55:41 Σδειέπε Αλαζηαζία 10/9/2014 Χρονική ζήμανζη Δπώνσμο Όνομα 10/8/2014 8:34:45 ΑΡΖΒΑΗΛΔΗΟΤ ΥΑΡΑΛΑΜΠΟ 10/8/2014 11:02:50 Γνκνπρηζή Διέλε 10/9/2014 11:55:41 Σδειέπε Αλαζηαζία 10/9/2014 15:00:19 Λαηίλεο Αλδξέαο 10/9/2014 17:59:31 ΜΑΓΔΜΣΕΟΓΛΟΤ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΣΙΓΟΝΗ ΣΑΡΜΠΟΠΟΤΛΟΤ

ΑΝΣΙΓΟΝΗ ΣΑΡΜΠΟΠΟΤΛΟΤ Π.3.1.1 χληαμε κεζνδνινγηθνχ πιαηζίνπ γηα ηελ έληαμε ησλ ΣΠΔ ζηελ εθπαίδεπζε θαη ηε γισζζηθή δηδαζθαιία κε παηδαγσγηθή ηεθκεξίσζε. ΔΝΣΑΞΗ ΣΩΝ ΣΠΔ ΣΟ ΜΑΘΗΜΑ ΣΗ ΛΟΓΟΣΔΥΝΙΑ: Η ΠΔΡΙΠΣΩΗ ΣΟΤ ΦΙΝΛΑΓΙΚΟΤ ΓΛΩΙΚΟΤ

Διαβάστε περισσότερα

Άζκηζη ζτέζης κόζηοσς-τρόνοσ (Cost Time trade off) Καηαζκεσαζηική ΑΔ

Άζκηζη ζτέζης κόζηοσς-τρόνοσ (Cost Time trade off) Καηαζκεσαζηική ΑΔ Άζκηζη ζτέζης κόζηοσς-τρόνοσ (Cost Time trade off) Καηαζκεσαζηική Δίζηε μησανικόρ διοίκηζηρ μεγάληρ καηαζκεςαζηικήρ εηαιπείαρ και καλείζηε να ςλοποιήζεηε ηο έπγο πος πεπιγπάθεηαι από ηον Πίνακα 1. Κωδ.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου ΥΟΛΕΙΟ..

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου ΥΟΛΕΙΟ.. ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου έλαξμεο 09.30 ιήμεο 09.45 Σην παξαθάησ ζρήκα θαίλεηαη ηκήκα ελόο πνιενδνκηθνύ ζρεδίνπ κηαο πόιεο. Οη ζθηαζκέλεο

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΑΝΣΙΛΗΦΔΙ ΣΧΝ ΠΟΤΓΑΣΧΝ ΣΟΤ ΔΠΠΑΙΚ ΣΗ ΑΠΑΙΣΔ ΓΙΑ ΣΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΤΓΧΝ ΣΟΤ

ΟΙ ΑΝΣΙΛΗΦΔΙ ΣΧΝ ΠΟΤΓΑΣΧΝ ΣΟΤ ΔΠΠΑΙΚ ΣΗ ΑΠΑΙΣΔ ΓΙΑ ΣΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΤΓΧΝ ΣΟΤ ΟΙ ΑΝΣΙΛΗΦΔΙ ΣΧΝ ΠΟΤΓΑΣΧΝ ΣΟΤ ΔΠΠΑΙΚ ΣΗ ΑΠΑΙΣΔ ΓΙΑ ΣΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΤΓΧΝ ΣΟΤ Γεωπγιάδηρ Μ. 1, Οικονόμος Α. 2, Μενεξέρ Γ. 3 1 Πεηξακαηηθφ Σρνιείν ΠΑΜΑΚ, Ύδξαο 7, 55236 Θεζζαινλίθε, mixalisg@otenet.gr 2 Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Δ.,

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες τρήζης για λειηοσργία μεηαθοράς καναλιών ζε υηθιακό δέκηη OST-7060 HD

Οδηγίες τρήζης για λειηοσργία μεηαθοράς καναλιών ζε υηθιακό δέκηη OST-7060 HD Οδηγίες τρήζης για λειηοσργία μεηαθοράς καναλιών ζε υηθιακό δέκηη OST-7060 HD Γηα ηε δηεπθόιπλζή ζαο θαηά ην switch-off ηεο πεξηνρήο ηεο Πεινπνλλήζνπ έρνπκε πξνζζέζεη ζηνπο ςεθηαθνύο καο δέθηεο κία λέα,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΔΠΗΣΖΜΗΟ ΑΗΓΑΗΟΤ ΥΟΛΖ ΑΝΘΡΧΠΗΣΗΚΧΝ ΔΠΗΣΖΜΧΝ ΣΜΖΜΑ ΔΠΗΣΖΜΧΝ ΣΖ ΠΡΟΥΟΛΗΚΖ ΑΓΧΓΖ ΚΑΗ ΣΟΤ ΔΚΠΑΗΓΔΤΣΗΚΟΤ ΥΔΓΗΑΜΟΤ

ΠΑΝΔΠΗΣΖΜΗΟ ΑΗΓΑΗΟΤ ΥΟΛΖ ΑΝΘΡΧΠΗΣΗΚΧΝ ΔΠΗΣΖΜΧΝ ΣΜΖΜΑ ΔΠΗΣΖΜΧΝ ΣΖ ΠΡΟΥΟΛΗΚΖ ΑΓΧΓΖ ΚΑΗ ΣΟΤ ΔΚΠΑΗΓΔΤΣΗΚΟΤ ΥΔΓΗΑΜΟΤ ΠΑΝΔΠΗΣΖΜΗΟ ΑΗΓΑΗΟΤ ΥΟΛΖ ΑΝΘΡΧΠΗΣΗΚΧΝ ΔΠΗΣΖΜΧΝ ΣΜΖΜΑ ΔΠΗΣΖΜΧΝ ΣΖ ΠΡΟΥΟΛΗΚΖ ΑΓΧΓΖ ΚΑΗ ΣΟΤ ΔΚΠΑΗΓΔΤΣΗΚΟΤ ΥΔΓΗΑΜΟΤ «ΜΟΝΣΔΛΑ ΥΔΓΗΑΜΟΤ ΚΑΗ ΑΝΑΠΣΤΞΖ ΔΚΠΑΗΓΔΤΣΗΚΧΝ ΜΟΝΑΓΧΝ» ΓΗΠΛΧΜΑΣΗΚΖ ΔΡΓΑΗΑ πνπ εθπνλήζεθε γηα

Διαβάστε περισσότερα

αθώου παιχνιδιού που περιέχει και ηο πείραγμα, ή ακόμα και κάποια ζωμαηική επαθή ζηη ΔΙΑΡΚΕΙΑ και ηην ΕΝΤΑΣΗ - 2 -

αθώου παιχνιδιού που περιέχει και ηο πείραγμα, ή ακόμα και κάποια ζωμαηική επαθή ζηη ΔΙΑΡΚΕΙΑ και ηην ΕΝΤΑΣΗ - 2 - Η είδεζε έξρεηαη απφ ηνλ Βφιν. Μεξίδα γνλέσλ θαη θαζεγεηψλ ηνπ 2νπ ΓΔΛ Νέαο Ισλίαο πξνηείλνπλ λα ηνπνζεηεζνχλ θάγθεια αλάκεζα ζην 2ν ΓΔΛ Ν. Ισλίαο θαη ην 2ν ΔΠΑΛ Ν. Ισλίαο, πνπ ζπζηεγάδνληαη ζηνλ ίδην

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΔΠΗΣΖΜΗΟ ΠΑΣΡΧΝ ΥΟΛΖ ΑΝΘΡΧΠΗΣΗΚΧΝ & ΚΟΗΝΧΝΗΚΧΝ ΔΠΗΣΖΜΧΝ ΣΜΖΜΑ ΔΠΗΣΖΜΧΝ ΣΖ ΔΚΠΑΗΓΔΤΖ ΚΑΗ ΣΖ ΑΓΧΓΖ ΣΖΝ ΠΡΟΥΟΛΗΚΖ ΖΛΗΚΗΑ. Γηπισκαηηθή Δξγαζία

ΠΑΝΔΠΗΣΖΜΗΟ ΠΑΣΡΧΝ ΥΟΛΖ ΑΝΘΡΧΠΗΣΗΚΧΝ & ΚΟΗΝΧΝΗΚΧΝ ΔΠΗΣΖΜΧΝ ΣΜΖΜΑ ΔΠΗΣΖΜΧΝ ΣΖ ΔΚΠΑΗΓΔΤΖ ΚΑΗ ΣΖ ΑΓΧΓΖ ΣΖΝ ΠΡΟΥΟΛΗΚΖ ΖΛΗΚΗΑ. Γηπισκαηηθή Δξγαζία ΠΑΝΔΠΗΣΖΜΗΟ ΠΑΣΡΧΝ ΥΟΛΖ ΑΝΘΡΧΠΗΣΗΚΧΝ & ΚΟΗΝΧΝΗΚΧΝ ΔΠΗΣΖΜΧΝ ΣΜΖΜΑ ΔΠΗΣΖΜΧΝ ΣΖ ΔΚΠΑΗΓΔΤΖ ΚΑΗ ΣΖ ΑΓΧΓΖ ΣΖΝ ΠΡΟΥΟΛΗΚΖ ΖΛΗΚΗΑ Γηπισκαηηθή Δξγαζία πλεξγαζία ρνιείνπ - Οηθνγέλεηαο Ζ νπηηθή ησλ γνλέσλ Καθνθέθαινπ

Διαβάστε περισσότερα

Hellas online Προεπιλεγμένες ρσθμίσεις για FritzBox Fon WLAN 7140 (Annex B) 30.04.67 FritzBox Fon WLAN 7140 - Annex B (30.04.67)

Hellas online Προεπιλεγμένες ρσθμίσεις για FritzBox Fon WLAN 7140 (Annex B) 30.04.67 FritzBox Fon WLAN 7140 - Annex B (30.04.67) Hellas online Προεπιλεγμένες ρσθμίσεις για FritzBox Fon WLAN 7140 (Annex B) 30.04.67 FritzBox Fon WLAN 7140 - Annex B (30.04.67) Γηα λα επαλαθέξεηε ην FritzBox Fon WLAN 7140 ζηηο πξνεπηιεγκέλεο ηνπ ξπζκίζεηο

Διαβάστε περισσότερα

Σ Δ Υ Ν Ι Κ Η Δ Κ Θ Δ Η Π Ρ Ο Μ Η Θ Δ Ι Α Ο Ι Κ Ο Γ Ο Μ Ι Κ Ω Ν Τ Λ Ι Κ Ω Ν Γ Η Μ Ο Τ Β Ο Λ Β Η

Σ Δ Υ Ν Ι Κ Η Δ Κ Θ Δ Η Π Ρ Ο Μ Η Θ Δ Ι Α Ο Ι Κ Ο Γ Ο Μ Ι Κ Ω Ν Τ Λ Ι Κ Ω Ν Γ Η Μ Ο Τ Β Ο Λ Β Η Σ Δ Υ Ν Ι Κ Η Δ Κ Θ Δ Η Π Ρ Ο Μ Η Θ Δ Ι Α Ο Ι Κ Ο Γ Ο Μ Ι Κ Ω Ν Τ Λ Ι Κ Ω Ν Γ Η Μ Ο Τ Β Ο Λ Β Η ΠΔΡΙΔΥΟΜΔΝΑ 1. Τερληθή Έθζεζε 2. Δλδεηθηηθφο Πξνυπνινγηζκφο 3. Έληππν νηθνλνκηθήο πξνζθνξάο ΘΔΜΑ : Πξνκήζεηα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΖΜΑ: ΓΗΓΑΚΑΛΗΑ ΚΑΗ ΔΡΔΤΝΑ ΣΗΣΛΟ ΔΡΓΑΗΑ: ΑΠΟ ΣΖ ΓΑΚΑΛΟΚΔΝΣΡΗΚΖ ΣΖΝ ΟΜΑΓΟΤΝΔΡΓΑΣΗΚΖ ΓΗΓΑΚΑΛΗΑ

ΜΑΘΖΜΑ: ΓΗΓΑΚΑΛΗΑ ΚΑΗ ΔΡΔΤΝΑ ΣΗΣΛΟ ΔΡΓΑΗΑ: ΑΠΟ ΣΖ ΓΑΚΑΛΟΚΔΝΣΡΗΚΖ ΣΖΝ ΟΜΑΓΟΤΝΔΡΓΑΣΗΚΖ ΓΗΓΑΚΑΛΗΑ Πανεπιζηήμιο Κπήηηρ σολή: Φιλοζοθική Σμήμα: Φιλοζοθικών και Κοινυνικών ποςδών Σομέαρ: Θ.Δ.Μ.Κ.Δ. Π.Μ.: «Πολιηιζμόρ και Ανθπώπινη Ανάπηςξη» Δξάμηνο: Δαπινό ηος ακαδημαφκού έηοςρ: 2009-2010 ΜΑΘΖΜΑ: ΓΗΓΑΚΑΛΗΑ

Διαβάστε περισσότερα

Διαδικαςία Διδακτικού Μεταςχηματιςμού του Προγράμματοσ Σπουδών με την αξιοποίηςη των νέων Μέςων και των Τεχνολογιών

Διαδικαςία Διδακτικού Μεταςχηματιςμού του Προγράμματοσ Σπουδών με την αξιοποίηςη των νέων Μέςων και των Τεχνολογιών Διαδικαςία Διδακτικού Μεταςχηματιςμού του Προγράμματοσ Σπουδών με την αξιοποίηςη των νέων Μέςων και των Τεχνολογιών Ηλεκτρονικέσ ςημειώςεισ για φοιτητέσ Δπηθ. Καζεγεηήο Αιηβίδνο νθφο Παηδαγσγηθφ Σκήκα

Διαβάστε περισσότερα

Λεκηική έκθραζη, κριηική, οικειόηηηα και ηύπος δεζμού ζηις ζηενές διαπροζωπικές ζτέζεις

Λεκηική έκθραζη, κριηική, οικειόηηηα και ηύπος δεζμού ζηις ζηενές διαπροζωπικές ζτέζεις Λεκηική έκθραζη, κριηική, οικειόηηηα και ηύπος δεζμού ζηις ζηενές διαπροζωπικές ζτέζεις Μαξία-Ησάλλα Αξγπξνπνύινπ Βαζίιεο Παπιόπνπινο Τνκέαο Ψπρνινγίαο, Παλεπηζηήκην Αζελώλ Αλαθνίλσζε ζην 5 ν Παλειιήλην

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΛΟΠΟΙΗΗ ΛΟΓΙΚΩΝ ΤΝΑΡΣΗΕΩΝ ΜΕ ΠΙΝΑΚΕ KARNAUGH

ΑΠΛΟΠΟΙΗΗ ΛΟΓΙΚΩΝ ΤΝΑΡΣΗΕΩΝ ΜΕ ΠΙΝΑΚΕ KARNAUGH ΑΠΛΟΠΟΙΗΗ ΛΟΓΙΚΩΝ ΤΝΑΡΣΗΕΩΝ ΜΕ ΠΙΝΑΚΕ KRNUGH Γηα λα θάλνπκε απινπνίεζε κηαο ινγηθήο ζπλάξηεζεο κε πίλαθα (ή ράξηε) Karnaugh αθνινπζνύκε ηα παξαθάησ βήκαηα:. Η ινγηθή ζπλάξηεζε ζα πξέπεη λα είλαη ζε πιήξε

Διαβάστε περισσότερα

Σηεθαλίδεο Ισάλλεο AM Δ200616

Σηεθαλίδεο Ισάλλεο AM Δ200616 ΠΑΝΕΠΙΣΗΜΙΟ ΑΘΗΝΨΝ ΣΜΗΜΑ MΑΘΗΜΑΣΙΚΨΝ ΣΜΗΜΑ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ, ΙΣΟΡΙΑ ΚΑΙ ΘΕΨΡΙΑ ΣΗ ΕΠΙΣΗΜΗ ΣΜΗΜΑ ΥΙΛΟΟΥΙΑ ΠΑΙΔΑΓΨΓΙΚΗ & ΧΤΦΟΛΟΓΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΗΜΙΟ ΚΤΠΡΟΤ ΣΜΗΜΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΨΝ ΚΑΙ ΣΑΣΙΣΙΚΗ ΣΜΗΜΑ ΕΠΙΣΗΜΨΝ ΑΓΨΓΗ Δηαπαλεπηζηεκηαθό

Διαβάστε περισσότερα

Η/Υ A ΤΑΞΕΩΣ ΑΕ 2010-2011. Συστήματα Αρίθμησης. Υποπλοίαρχος Ν. Πετράκος ΠΝ

Η/Υ A ΤΑΞΕΩΣ ΑΕ 2010-2011. Συστήματα Αρίθμησης. Υποπλοίαρχος Ν. Πετράκος ΠΝ Συστήματα Αρίθμησης Υποπλοίαρχος Ν. Πετράκος ΠΝ 1 Ειζαγωγή Τν bit είλαη ε πην βαζηθή κνλάδα κέηξεζεο. Είλαη κία θαηάζηαζε on ή off ζε έλα ςεθηαθό θύθισκα. Άιιεο θνξέο είλαη κία θαηάζηαζε high ή low voltage

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΙΚΟ ΔΠΙΜΟΡΦΩΣΙΚΟ ΤΛΙΚΟ ΣΟΜΟ Β: ΔΙΓΙΚΟ ΜΔΡΟ ΠΔ07 ΓΔΡΜΑΝΙΚΩΝ Αξρηθή Έθδνζε Μάηνο 2011

ΒΑΙΚΟ ΔΠΙΜΟΡΦΩΣΙΚΟ ΤΛΙΚΟ ΣΟΜΟ Β: ΔΙΓΙΚΟ ΜΔΡΟ ΠΔ07 ΓΔΡΜΑΝΙΚΩΝ Αξρηθή Έθδνζε Μάηνο 2011 ΔΠΑ 2007-13\Δ.Π. Δ&ΓΒΜ\Α.Π. 1-2-3 «Μείδνλ Πξόγξακκα Δπηκόξθσζεο Δθπαηδεπηηθώλ ζηηο 8 Π.., 3 Π..Δμ., 2 Π..Δηζ.» Με ζπγρξεκαηνδόηεζε ηεο Διιάδαο θαη ηεο Δπξσπατθήο Έλσζεο (Δ. Κ. Σ.) ΒΑΙΚΟ ΔΠΙΜΟΡΦΩΣΙΚΟ ΤΛΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Η Ύςσζε ηνπ Τηκίνπ Σηαπξνύ. 14 Σεπηεκβξίνπ

Η Ύςσζε ηνπ Τηκίνπ Σηαπξνύ. 14 Σεπηεκβξίνπ Η Ύςσζε ηνπ Τηκίνπ Σηαπξνύ 14 Σεπηεκβξίνπ Ση γηνξηάδνπκε ηελ εκέξα ηεο ύςσζεο ηνπ Σηκίνπ ηαπξνύ (1/6) Τν έηνο 326 ε Αγία Ειέλε πήγε ζηελ Ιεξνπζαιήκ γηα λα πξνζθπλήζεη ηνπο Αγίνπο Τόπνπο θαη λα επραξηζηήζεη

Διαβάστε περισσότερα

ΦΤΛΛΟ ΔΡΓΑΙΑ 1 Βαζηθέο Έλλνηεο & Καηεγνξίεο Γηθηύσλ Τπνινγηζηώλ

ΦΤΛΛΟ ΔΡΓΑΙΑ 1 Βαζηθέο Έλλνηεο & Καηεγνξίεο Γηθηύσλ Τπνινγηζηώλ ΦΤΛΛΟ ΔΡΓΑΙΑ 1 Βαζηθέο Έλλνηεο & Καηεγνξίεο Γηθηύσλ Τπνινγηζηώλ Γξαζηεξηόηεηα 1ε αο δίλεηαη ν ελλνηνινγηθφο ράξηεο "Γίθηπα Τπνινγηζηψλ - Βαζηθέο Έλλνηεο" πνπ αθνξά ζηελ θεληξηθή έλλνηα "Γίθηπα Τπνινγηζηψλ".

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Μπριζκόλας. Πρόεδρος και Διεσθύνων Σύμβοσλος ηης EUROCERT A.E.

Γεώργιος Μπριζκόλας. Πρόεδρος και Διεσθύνων Σύμβοσλος ηης EUROCERT A.E. Γεώργιος Μπριζκόλας Πρόεδρος και Διεσθύνων Σύμβοσλος ηης EUROCERT A.E. Τηνζέηεζε Γηεζλψλ Πξνηχπσλ απφ ηε Βηνκεραλία Εθελοντικά πρότυπα Υποχρεωτική νομοθεσία ISO 9001 ISO14001 ISO 50001 OHSAS 18001 ISO

Διαβάστε περισσότερα

Μεηαπηπρηαθή εξγαζία

Μεηαπηπρηαθή εξγαζία Παλεπηζηήκην Παηξώλ Σρνιή Αλζξσπηζηηθώλ θαη Κνηλσληθώλ Δπηζηεκώλ Παηδαγσγηθό Τκήκα Γεκνηηθήο Δθπαίδεπζεο Πξόγξακκα Μεηαπηπρηαθώλ Σπνπδώλ Μεηαπηπρηαθή εξγαζία Θέκα εξγαζίαο: «Η Γηαπνιηηηζκηθή Δπάξθεηα θαη

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΔΠΙΣΗΜΟΝΙΚΔ ΤΝΑΝΣΗΔΙ: Η ΔΜΠΛΟΚΗ ΣΗ ΠΟΛΙΣΙΜΙΚΗ ΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΑ ΣΙ ΔΠΙΣΗΜΔ ΣΗ ΑΓΩΓΗ

ΓΙΔΠΙΣΗΜΟΝΙΚΔ ΤΝΑΝΣΗΔΙ: Η ΔΜΠΛΟΚΗ ΣΗ ΠΟΛΙΣΙΜΙΚΗ ΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΑ ΣΙ ΔΠΙΣΗΜΔ ΣΗ ΑΓΩΓΗ Παπαπαύιοσ, Μ. 2005. Γηεπηζηεκοληθές σλαληήζεης: Η Δκπιοθή ηες Αλζρωποιογίας ζηης Δπηζηήκες ηες Αγωγής, ζηο Επηζηήκεο ηεο Αγωγήο 1:19-37 ΓΙΔΠΙΣΗΜΟΝΙΚΔ ΤΝΑΝΣΗΔΙ: Η ΔΜΠΛΟΚΗ ΣΗ ΠΟΛΙΣΙΜΙΚΗ ΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΑ ΣΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΡΓΑΙΑ ΣΡΙΣΟΤ ΣΡΙΜΗΝΟΤ ΣΗΝ ΟΓΤΔΙΑ

ΔΡΓΑΙΑ ΣΡΙΣΟΤ ΣΡΙΜΗΝΟΤ ΣΗΝ ΟΓΤΔΙΑ ΔΡΓΑΙΑ ΣΡΙΣΟΤ ΣΡΙΜΗΝΟΤ ΣΗΝ ΟΓΤΔΙΑ Α.Να γξάςεηε ηα ηππηθά ζηάδηα ηεο αλαγλώξηζεο ζηελ Οδύζζεηα. Το θέμα της αναγνώρισης είναι συχνό, ιδιαίτερα στις τελευταίες ραψωδίες του έπους, δηλαδή από τότε που ο Οδυσσέας

Διαβάστε περισσότερα

Ζ αμηνπνίεζε ησλ ζρνιηθώλ βηβιίσλ ζηελ εθπόλεζε δεκηνπξγηθώλ εξγαζηώλ ζην Δληαίν Λύθεην

Ζ αμηνπνίεζε ησλ ζρνιηθώλ βηβιίσλ ζηελ εθπόλεζε δεκηνπξγηθώλ εξγαζηώλ ζην Δληαίν Λύθεην παιδαγωγικά ρεύματα στο Αιγαίο Θεωρείο 31 Ζ αμηνπνίεζε ησλ ζρνιηθώλ βηβιίσλ ζηελ εθπόλεζε δεκηνπξγηθώλ εξγαζηώλ ζην Δληαίν Λύθεην Δπάγγεινο Η. Μαλσιάο 1, Ησάλλεο Δ. Θενδσξόπνπινο 2 emanolas@fmenr.duth

Διαβάστε περισσότερα

Μεηαπηστηαθή εργαζία. Γηερεύλεζε ηες επίδραζες δσο παραγόληφλ ηες προζφπηθόηεηας. ηφλ εθπαηδεσηηθώλ ηες Γεθηηθόηεηας ζηελ Δκπεηρία θαη ηες

Μεηαπηστηαθή εργαζία. Γηερεύλεζε ηες επίδραζες δσο παραγόληφλ ηες προζφπηθόηεηας. ηφλ εθπαηδεσηηθώλ ηες Γεθηηθόηεηας ζηελ Δκπεηρία θαη ηες ΠΑΝΔΠΗΣΖΜΗΟ ΜΑΚΔΓΟΝΗΑ ΟΗΚΟΝΟΜΗΚΧΝ ΚΑΗ ΚΟΗΝΧΝΗΚΧΝ ΔΠΗΣΖΜΧΝ ΣΜΖΜΑ ΔΚΠΑΗΓΔΤΣΗΚΖ ΚΑΗ ΚΟΗΝΧΝΗΚΖ ΠΟΛΗΣΗΚΖ ΜΔΣΑΠΣΤΥΗΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΔ ΔΗΓΗΚΔΤΖ ΣΖ ΓΗΑ ΒΗΟΤ ΜΑΘΖΖ Μεηαπηστηαθή εργαζία Γηερεύλεζε ηες επίδραζες δσο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΔΜΒΑΔΙ ΔΤΑΙΘΗΣΟΠΟΙΗΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΓΙΑ ΣΟΝ HIV/AIDS ΣΗΝ ΑΚΣΟΓΡΑΜΜΗ ΣΩΝ ΠΔΡΙΦΔΡΔΙΑΚΩΝ ΔΝΟΣΗΣΩΝ ΣΗ ΚΔΝΣΡΙΚΗ ΜΑΚΔΓΟΝΙΑ ΑΤΓΟΤΣΟ 2014

ΠΑΡΔΜΒΑΔΙ ΔΤΑΙΘΗΣΟΠΟΙΗΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΓΙΑ ΣΟΝ HIV/AIDS ΣΗΝ ΑΚΣΟΓΡΑΜΜΗ ΣΩΝ ΠΔΡΙΦΔΡΔΙΑΚΩΝ ΔΝΟΣΗΣΩΝ ΣΗ ΚΔΝΣΡΙΚΗ ΜΑΚΔΓΟΝΙΑ ΑΤΓΟΤΣΟ 2014 ΠΑΡΔΜΒΑΔΙ ΔΤΑΙΘΗΣΟΠΟΙΗΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΓΙΑ ΣΟΝ HIV/AIDS ΣΗΝ ΑΚΣΟΓΡΑΜΜΗ ΣΩΝ ΠΔΡΙΦΔΡΔΙΑΚΩΝ ΔΝΟΣΗΣΩΝ ΣΗ ΚΔΝΣΡΙΚΗ ΜΑΚΔΓΟΝΙΑ ΑΤΓΟΤΣΟ 2014 Σν ΚΔ.ΔΛ.Π.ΝΟ., Γξαθείν Θεζζαινλίθεο θαη ε Γηεύζπλζε Γεκόζηαο Τγείαο ηεο

Διαβάστε περισσότερα

Δπώλπκν Όλνκα Ψεπδώλπκν/ Καιιηηερληθό όλνκα Σόπνο γελλήζεωο Ζκεξνκελία γελλήζεωο Ζκεξνκελία ζαλάηνπ Βηνγξαθηθά ζηνηρεία Πξνζωπνγξαθίεο Μόληκε

Δπώλπκν  Όλνκα  Ψεπδώλπκν/ Καιιηηερληθό όλνκα Σόπνο γελλήζεωο  Ζκεξνκελία γελλήζεωο Ζκεξνκελία ζαλάηνπ Βηνγξαθηθά ζηνηρεία Πξνζωπνγξαθίεο Μόληκε A.K. 0279 Δπώλπκν Υαξίδεκνο Όλνκα Γηώξγνο Ψεπδώλπκν/ Καιιηηερληθό όλνκα Υαξίηνο Σόπνο γελλήζεωο Κεθηζηά Ζκεξνκελία γελλήζεωο 1924 Ζκεξνκελία ζαλάηνπ 11 Απξηιίνπ 1996 Βηνγξαθηθά ζηνηρεία Ήηαλ ν πξωηόηνθνο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΣΗΜΑ Δ. ΔΤΡΔΗ ΣΟΤ ΜΔΣΑΥΗΜΑΣΙΜΟΤ FOURIER ΓΙΑΦΟΡΩΝ ΗΜΑΣΩΝ

ΠΑΡΑΡΣΗΜΑ Δ. ΔΤΡΔΗ ΣΟΤ ΜΔΣΑΥΗΜΑΣΙΜΟΤ FOURIER ΓΙΑΦΟΡΩΝ ΗΜΑΣΩΝ ΠΑΡΑΡΣΗΜΑ Δ. ΔΤΡΔΗ ΣΟΤ ΜΔΣΑΥΗΜΑΣΙΜΟΤ FOURIER ΓΙΑΦΟΡΩΝ ΗΜΑΣΩΝ Εδώ ζα ππνινγίζνπκε ην κεηαζρεκαηηζκό Fourier κεξηθώλ αθόκα ζεκάησλ, πξνζπαζώληαο λα μεθηλήζνπκε από ην κεηαζρεκαηηζκό Fourier γλσζηώλ ζεκάησλ

Διαβάστε περισσότερα

Μεηαπηπρηαθή δηαηξηβή

Μεηαπηπρηαθή δηαηξηβή ΣΔΥΝΟΛΟΓΗΚΟ ΠΑΝΔΠΗΣΖΜΗΟ ΚΤΠΡΟΤ ΥΟΛΖ ΚΑΛΧΝ ΚΑΗ ΔΦΑΡΜΟΜΔΝΧΝ ΣΔΥΝΧΝ Μεηαπηπρηαθή δηαηξηβή ΣΑ TABLETS Χ ΔΚΠΑΗΓΔΤΣΗΚΟ ΔΡΓΑΛΔΗΟ ΣΟ ΝΖΠΗΑΓΧΓΔΗΟ ΓΗΑ ΣΖΝ ΔΝΗΥΤΖ ΤΝΔΡΓΑΣΗΚΧΝ ΓΡΑΣΖΡΗΟΣΖΣΧΝ ΜΑΘΖΜΑΣΗΚΧΝ Έιελα Κσλζηαληίλνπ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΓΖΓΗΔ ΓΗΑ ΣΖ ΓΗΓΑΚΑΛΗΑ ΣΖ ΝΔΑ ΔΛΛΖΝΗΚΖ ΓΛΧΑ ΣΖΝ Α' ΛΤΚΔΗΟΤ

ΟΓΖΓΗΔ ΓΗΑ ΣΖ ΓΗΓΑΚΑΛΗΑ ΣΖ ΝΔΑ ΔΛΛΖΝΗΚΖ ΓΛΧΑ ΣΖΝ Α' ΛΤΚΔΗΟΤ ΔΛΛΖΝΗΚΖ ΓΖΜΟΚΡΑΣΗΑ ΤΠΟΤΡΓΔΗΟ ΠΑΗΓΔΗΑ ΓΗΑ ΒΗΟΤ ΜΑΘΖΖ ΚΑΗ ΘΡΖΚΔΤΜΑΣΩΝ ----- ΔΝΗΑΗΟ ΓΗΟΗΚΖΣΗΚΟ ΣΟΜΔΑ Π/ΘΜΗΑ & Γ/ΘΜΗΑ ΔΚΠ/Ζ Γ/ΝΖ ΠΟΤΓΩΝ Γ/ΘΜΗΑ ΔΚΠ/Ζ ΣΜΖΜΑ Α Να διαηηπηθεί μέσπι... Βαθμόρ Αζθαλείαρ... Μαπούζι

Διαβάστε περισσότερα

5. Μετωπική (δαςκαλοκεντρική) Διδαςκαλία και Μέςα

5. Μετωπική (δαςκαλοκεντρική) Διδαςκαλία και Μέςα 5. Μετωπική (δαςκαλοκεντρική) Διδαςκαλία και Μέςα 5.1. Η μετωπική δαςκαλοκεντρική διδαςκαλία ςτην τάξη ωσ κανόνασ Σηνλ 18ν αηψλα εηζάγεηαη ζηηο δηάθνξεο ρψξεο ηεο Δπξψπεο ε γεληθή ππνρξεσηηθή εθπαίδεπζε.

Διαβάστε περισσότερα

Πνηα λνκίδεηο όηη ζα είλαη ε ζπλνιηθή αληίζηαζε κηαο ζπλδεζκνινγίαο δύν αληηζηαηώλ ζπλδεδεκέλεο ζε ζεηξά; Γηαηί;...

Πνηα λνκίδεηο όηη ζα είλαη ε ζπλνιηθή αληίζηαζε κηαο ζπλδεζκνινγίαο δύν αληηζηαηώλ ζπλδεδεκέλεο ζε ζεηξά; Γηαηί;... ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: Ιζοδύναμη ανηίζηαζη ζύνδεζηρ ανηιζηαηών Η δηδαζθαιία ηεο ηζνδύλακεο αληίζηαζεο γηα ζύλδεζε αληηζηαηώλ ζε ζεηξά θαη παξάιιεια ππάξρεη ζην Αλαιπηηθό Πξόγξακκα Σπνπδώλ ζηα καζήκαηα Φπζηθήο

Διαβάστε περισσότερα

ΒΔΛΣΗΧΖ ΓΗΑΜΑΘΖΣΗΚΧΝ ΥΔΔΧΝ ΜΔΑ ΑΠΟ ΣΖΝ ΔΡΔΤΝΑ ΓΡΑΖ

ΒΔΛΣΗΧΖ ΓΗΑΜΑΘΖΣΗΚΧΝ ΥΔΔΧΝ ΜΔΑ ΑΠΟ ΣΖΝ ΔΡΔΤΝΑ ΓΡΑΖ ΠΑΝΔΠΗΣΖΜΗΟ ΚΡΖΣΖ ΦΗΛΟΟΦΗΚΖ ΥΟΛΖ ΣΜΖΜΑ ΦΗΛΟΟΦΗΚΧΝ & ΚΟΗΝΧΝΗΚΧΝ ΠΟΤΓΧΝ ΠΜ: ΠΟΛΗΣΗΜΟ ΚΑΗ ΑΝΘΡΧΠΗΝΖ ΑΝΑΠΣΤΞH ΘΔΜΑ: ΒΔΛΣΗΧΖ ΓΗΑΜΑΘΖΣΗΚΧΝ ΥΔΔΧΝ ΜΔΑ ΑΠΟ ΣΖΝ ΔΡΔΤΝΑ ΓΡΑΖ Φνηηήηξηα: εθάθε Μαξία Μάζεκα: Γηδαζθαιία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΗΣΟΣΔΛΔΗΟ ΠΑΝΔΠΗΣΖΜΗΟ ΘΔΑΛΟΝΗΚΖ ΣΜΖΜΑ ΠΡΟΥΟΛΗΚΖ ΑΓΩΓΖ ΚΑΗ ΔΚΠΑΗΓΔΤΖ ΣΜΖΜΑ ΒΗΟΛΟΓΗΑ. Γηαηκεκαηηθό Πξόγξακκα Μεηαπηπρηαθώλ πνπδώλ

ΑΡΗΣΟΣΔΛΔΗΟ ΠΑΝΔΠΗΣΖΜΗΟ ΘΔΑΛΟΝΗΚΖ ΣΜΖΜΑ ΠΡΟΥΟΛΗΚΖ ΑΓΩΓΖ ΚΑΗ ΔΚΠΑΗΓΔΤΖ ΣΜΖΜΑ ΒΗΟΛΟΓΗΑ. Γηαηκεκαηηθό Πξόγξακκα Μεηαπηπρηαθώλ πνπδώλ ΑΡΗΣΟΣΔΛΔΗΟ ΠΑΝΔΠΗΣΖΜΗΟ ΘΔΑΛΟΝΗΚΖ ΣΜΖΜΑ ΠΡΟΥΟΛΗΚΖ ΑΓΩΓΖ ΚΑΗ ΔΚΠΑΗΓΔΤΖ ΣΜΖΜΑ ΒΗΟΛΟΓΗΑ Γηαηκεκαηηθό Πξόγξακκα Μεηαπηπρηαθώλ πνπδώλ «Δηδίθεπζε ζηελ Πεξηβαιινληηθή Δθπαίδεπζε» ΜΔΣΑΠΣΤΥΗΑΚΖ ΓΗΠΛΩΜΑΣΗΚΖ ΔΡΓΑΗΑ:

Διαβάστε περισσότερα

ΥΡΙΣΟΤΓΔΝΝΙΑΣΙΚΔ ΚΑΣΑΚΔΤΔ

ΥΡΙΣΟΤΓΔΝΝΙΑΣΙΚΔ ΚΑΣΑΚΔΤΔ ΥΡΙΣΟΤΓΔΝΝΙΑΣΙΚΔ ΚΑΣΑΚΔΤΔ 1) Υξηζηνπγελληάηηθα ειαηάθηα θάξηα ή θαδξάθη θάξηα ή θαδξάθη Τιηθά πνπ ζα ρξεηαζηνύκε: Υαξηί θάλζνλ καύξν γηα ην θόλην, πξάζηλν γηα ηα ειαηάθηα, θόθθηλν γηα ηα αζηεξάθηα Απιό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΟΛΙΚΑ ΠΑΡΚΑ. Δρώτηση 1

ΑΙΟΛΙΚΑ ΠΑΡΚΑ. Δρώτηση 1 ΑΙΟΛΙΚΑ ΠΑΡΚΑ Πνιινί άλζξσπνη πηζηεύνπλ όηη ν άλεκνο ζα έπξεπε λα αληηθαηαζηήζεη ην πεηξέιαην θαη ην θάξβνπλν σο πεγή ελέξγεηαο γηα ηελ παξαγσγή ειεθηξηζκνύ. Οη θαηαζθεπέο πνπ θαίλνληαη ζηελ εηθόλα είλαη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΝΣΑΞΗ ΣΩΝ ΣΠΔ ΣΗ ΓΛΩΙΚΗ ΓΙΓΑΚΑΛΙΑ: ΣΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΤΓΩΝ ΣΟΤ QUEENSLAND ΣΗ ΑΤΣΡΑΛΙΑ ΓΙΑ ΣΗΝ ΠΡΩΣΟΒΑΘΜΙΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ

ΔΝΣΑΞΗ ΣΩΝ ΣΠΔ ΣΗ ΓΛΩΙΚΗ ΓΙΓΑΚΑΛΙΑ: ΣΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΤΓΩΝ ΣΟΤ QUEENSLAND ΣΗ ΑΤΣΡΑΛΙΑ ΓΙΑ ΣΗΝ ΠΡΩΣΟΒΑΘΜΙΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ Π3.1.1. Σύνηαξη μεθοδολογικού πλαιζίος για ηην ένηαξη ηων ΤΠΔ ζηην εκπαίδεςζη και ηη γλωζζική διδαζκαλία με παιδαγωγική ηεκμηπίωζη ΔΝΣΑΞΗ ΣΩΝ ΣΠΔ ΣΗ ΓΛΩΙΚΗ ΓΙΓΑΚΑΛΙΑ: ΣΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΤΓΩΝ ΣΟΤ QUEENSLAND

Διαβάστε περισσότερα

Οι ζηαηιζηικέρ για ηη Γιά Βίος Μάθηζη (ΓΒΜ): η θέζη ηηρ Δλλάδαρ ανάμεζα ζε σώπερ ηος. εςπωπαϊκού Νόηος και Βοππά

Οι ζηαηιζηικέρ για ηη Γιά Βίος Μάθηζη (ΓΒΜ): η θέζη ηηρ Δλλάδαρ ανάμεζα ζε σώπερ ηος. εςπωπαϊκού Νόηος και Βοππά ΣΑΣΙΣΙΚΗ ΔΝΗΜΔΡΩΗ ΓΔΛΣΙΟ 2/2014 Υπό την Εποπτεία του Υπουργείου Εργαςίασ, Κοινωνικήσ Αςφάλιςησ & Πρόνοιασ Πατδνχζε Χ. Ινχιηνο 2014 Οι ζηαηιζηικέρ για ηη Γιά Βίος Μάθηζη (ΓΒΜ): η θέζη ηηρ Δλλάδαρ ανάμεζα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΗΜΙΟ ΠΑΣΡΩΝ ΔΙΠΛΩΜΑΣΙΚΗ ΕΡΓΑΙΑ ΣΜΗΜΑ ΕΠΙΣΗΜΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΤΗ ΚΑΙ ΑΓΩΓΗ ΣΗΝ ΠΡΟΥΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΜΕΣΑΠΣΤΥΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΤΔΩΝ:

ΠΑΝΕΠΙΣΗΜΙΟ ΠΑΣΡΩΝ ΔΙΠΛΩΜΑΣΙΚΗ ΕΡΓΑΙΑ ΣΜΗΜΑ ΕΠΙΣΗΜΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΤΗ ΚΑΙ ΑΓΩΓΗ ΣΗΝ ΠΡΟΥΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΜΕΣΑΠΣΤΥΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΤΔΩΝ: ΠΑΝΕΠΙΣΗΜΙΟ ΠΑΣΡΩΝ ΣΜΗΜΑ ΕΠΙΣΗΜΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΤΗ ΚΑΙ ΑΓΩΓΗ ΣΗΝ ΠΡΟΥΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ (Σ.Ε.Ε.Α.Π.Η.) ΜΕΣΑΠΣΤΥΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΤΔΩΝ: ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ, ΠΟΛΙΣΙΚΗ ΚΑΙ ΠΡΑΚΣΙΚΕ ΣΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΤΗ ΔΙΠΛΩΜΑΣΙΚΗ ΕΡΓΑΙΑ ΜΔΣΑΠΣΤΥΙΑΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΣΑ ΦΩΣΟΓΡΑΦΙΑ. Ειζαγωγή ζηη Φωηογραθία. Χριζηάκης Σαζεΐδης EFIAP

ΜΑΘΗΜΑΣΑ ΦΩΣΟΓΡΑΦΙΑ. Ειζαγωγή ζηη Φωηογραθία. Χριζηάκης Σαζεΐδης EFIAP ΜΑΘΗΜΑΣΑ ΦΩΣΟΓΡΑΦΙΑ Ειζαγωγή ζηη Φωηογραθία Χριζηάκης Σαζεΐδης EFIAP 1 ΜΑΘΗΜΑ 6 ο Προγράμμαηα θωηογραθικών μηχανών Επιλογέας προγραμμάηων Μαο δίλεη ηε δπλαηόηεηα λα ειέγμνπκε ην άλνηγκα δηαθξάγκαηνο θαη

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενο 10ης διάλεξης ΒΑΙΚΔ ΑΡΥΔ ΑΘΛΗΣΙΚΟΤ ΜΑΡΚΔΣΙΝΓΚ

Περιεχόμενο 10ης διάλεξης ΒΑΙΚΔ ΑΡΥΔ ΑΘΛΗΣΙΚΟΤ ΜΑΡΚΔΣΙΝΓΚ Περιεχόμενο 10ης διάλεξης ΒΑΙΚΔ ΑΡΥΔ ΑΘΛΗΣΙΚΟΤ ΜΑΡΚΔΣΙΝΓΚ Σα βασικότεπα σαπακτηπιστικά τος αθλητισμού ωρ ςπηπεσία Είναι: άπιε βησκαηηθή δελ απνζεθεχεηαη επεξεάδεηαη θαηαλαιψλεηαη ηαπηφρξνλα κε ηελ παξαγσγή

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΟΝΣΑ ΜΕ ΣΗ ΒΟΗΘΕΙΑ ΣΟΤ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΗ ΚΕΙΜΕΝΟΤ

ΔΙΔΑΚΟΝΣΑ ΜΕ ΣΗ ΒΟΗΘΕΙΑ ΣΟΤ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΗ ΚΕΙΜΕΝΟΤ Ο Επεξεργαςτήσ Κειμζνου : Είναι ζνα ιςχυρό μζςο διδαςκαλίασ. Χρηςιμοποιείται: ωσ πυρήνασ μιασ διδαςκαλίασ ή για δημιουργία δραςτηριοτήτων προγφμναςησ και εξάςκηςησ (drill and practice) Κυριαρχοφν: Word:

Διαβάστε περισσότερα

ΙNCOFRUIT - (HELLAS).

ΙNCOFRUIT - (HELLAS). Πξνο ΟΛΑ ΤΑ ΜΔΛΗ Κε Σπλάδειθε Θέκα: Ιζπαλία & Γεξκαλία 5 ε ΔΒΓΟΜΑΓΑ 2011 (31 Ιαλ έσο 30 Φεβξ.2011) Παξαζέηνπκε θαησηέξσ: Αλαζθόπεζε ηεο 4 εο εβδνκάδνο 2011 κε ηηο ηηκέο ησλ εζπεξηδνεηδώλ πνπ δηακνξθώζεθαλ

Διαβάστε περισσότερα

Παλεπηζηήκην Πεηξαηψο Τκήκα Πιεξνθνξηθήο

Παλεπηζηήκην Πεηξαηψο Τκήκα Πιεξνθνξηθήο Παλεπηζηήκην Πεηξαηψο Τκήκα Πιεξνθνξηθήο Πξφγξακκα Μεηαπηπρηαθψλ Σπνπδψλ «Πξνεγκέλα Σπζηήκαηα Πιεξνθνξηθήο» Μεηαπηπρηαθή Γηαηξηβή Τίηινο Γηαηξηβήο Μοντελοποίηση Χρηστών και Στερεότυπα για Προσαρμοστικότητα

Διαβάστε περισσότερα

ύζηεκα Ωξνκέηξεζεο Πξνζσπηθνύ (Έθδνζε 2) ΤΠΗΡΕΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΩΝ ΤΣΗΜΑΣΩΝ

ύζηεκα Ωξνκέηξεζεο Πξνζσπηθνύ (Έθδνζε 2) ΤΠΗΡΕΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΩΝ ΤΣΗΜΑΣΩΝ ύζηεκα Ωξνκέηξεζεο Πξνζσπηθνύ (Έθδνζε 2) ΤΠΗΡΕΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΩΝ ΤΣΗΜΑΣΩΝ Πεξηερόκελα Σερληθά Υαξαθηεξηζηηθά Καηαγξαθή Ώξαο πγρξνληζκόο πζηήκαηνο Παξνπζίαζε πζηήκαηνο Πηζαλά ελάξηα Υξήζεο 2 Σερληθά Υαξαθηεξηζηηθά

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑ ΠΡΩΣΑ ΣΑΓΙΑ ΔΞΔΛΙΞΗ ΣΟΤ ΠΑΙΓΙΟΤ. Σι είναι ηο παιδί;

ΣΑ ΠΡΩΣΑ ΣΑΓΙΑ ΔΞΔΛΙΞΗ ΣΟΤ ΠΑΙΓΙΟΤ. Σι είναι ηο παιδί; ΣΑ ΠΡΩΣΑ ΣΑΓΙΑ ΔΞΔΛΙΞΗ ΣΟΤ ΠΑΙΓΙΟΤ Σι είναι ηο παιδί; Καη αξρήλ ην παηδί,- ζα-πξέπεη λα ην δνχκε ζαλ μερσξηζηή πξνζσπηθφηεηα. Δίλαη πηα απφ φινπο παξαδεθηφ, φηη ην παηδί δελ είλαη έλαο ελήιηθαο δηαθέξεη

Διαβάστε περισσότερα

Διδαςκαλύα μαθηματικών εννοιών με χρόςη εργαλεύων εξ αποςτϊςεωσ εκπαύδευςησ

Διδαςκαλύα μαθηματικών εννοιών με χρόςη εργαλεύων εξ αποςτϊςεωσ εκπαύδευςησ ΠΑΝΕΠΙΣΗΜΙΟ ΠΑΣΡΩΝ ΣΜΗΜΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΩΝ ΜΕΣΑΠΣΤΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΤΔΩΝ ΣΕΦΝΟΛΟΓΙΕ ΠΛΗΡΟΥΟΡΙΚΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΣΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΤΗ ΔΙΠΛΩΜΑΣΙΚΗ ΕΡΓΑΙΑ Διδαςκαλύα μαθηματικών εννοιών με χρόςη εργαλεύων εξ αποςτϊςεωσ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΔΠΙΣΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΤ ΥΟΛΗ ΑΝΘΡΧΠΙΣΙΚΧΝ ΔΠΙΣΗΜΧΝ ΣΜΗΜΑ ΔΠΙΣΗΜΧΝ ΣΗ ΠΡΟΥΟΛΙΚΗ ΑΓΧΓΗ ΚΑΙ ΣΟΤ ΔΚΠΑΙΓΔΤΣΙΚΟΤ ΥΔΓΙΑΜΟΤ

ΠΑΝΔΠΙΣΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΤ ΥΟΛΗ ΑΝΘΡΧΠΙΣΙΚΧΝ ΔΠΙΣΗΜΧΝ ΣΜΗΜΑ ΔΠΙΣΗΜΧΝ ΣΗ ΠΡΟΥΟΛΙΚΗ ΑΓΧΓΗ ΚΑΙ ΣΟΤ ΔΚΠΑΙΓΔΤΣΙΚΟΤ ΥΔΓΙΑΜΟΤ ΠΑΝΔΠΙΣΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΤ ΥΟΛΗ ΑΝΘΡΧΠΙΣΙΚΧΝ ΔΠΙΣΗΜΧΝ ΣΜΗΜΑ ΔΠΙΣΗΜΧΝ ΣΗ ΠΡΟΥΟΛΙΚΗ ΑΓΧΓΗ ΚΑΙ ΣΟΤ ΔΚΠΑΙΓΔΤΣΙΚΟΤ ΥΔΓΙΑΜΟΤ «ΜΟΝΣΔΛΑ ΥΔΓΙΑΜΟΤ ΚΑΙ ΑΝΑΠΣΤΞΗ ΔΚΠΑΙΓΔΤΣΙΚΧΝ ΜΟΝΑΓΧΝ» ΓΙΠΛΧΜΑΣΙΚΗ ΔΡΓΑΙΑ πνπ εθπνλήζεθε γηα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΔΠΙΣΗΜΙΟ ΠΑΣΡΧΝ. θ. Πάλνο Πνιπρξνλφπνπινο, θ. Βαζίιεο ακαξάο,

ΠΑΝΔΠΙΣΗΜΙΟ ΠΑΣΡΧΝ. θ. Πάλνο Πνιπρξνλφπνπινο, θ. Βαζίιεο ακαξάο, ΠΑΝΔΠΙΣΗΜΙΟ ΠΑΣΡΧΝ ΣΜΗΜΑ ΔΠΙΣΗΜΧΝ ΣΗ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ & ΑΓΧΓΗ ΣΗΝ ΠΡΟΥΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΓΙΠΛΧΜΑΣΙΚΗ ΔΡΓΑΙΑ κε Θέκα: Δπηβιέπνληεο Καζεγεηέο θ. Πάλνο Πνιπρξνλφπνπινο, Καζεγεηήο Παηδαγωγηθήο ηνπ Παλεπηζηεκίνπ Παηξώλ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΝΣΑΞΗ ΣΩΝ ΣΠΔ ΣΗ ΓΛΩΙΚΗ ΓΙΓΑΚΑΛΙΑ: ΣΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΤΓΩΝ ΣΗ ΔΛΛΑΓΑ ΓΙΑ ΣΗ ΓΔΤΣΔΡΟΒΑΘΜΙΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ

ΔΝΣΑΞΗ ΣΩΝ ΣΠΔ ΣΗ ΓΛΩΙΚΗ ΓΙΓΑΚΑΛΙΑ: ΣΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΤΓΩΝ ΣΗ ΔΛΛΑΓΑ ΓΙΑ ΣΗ ΓΔΤΣΔΡΟΒΑΘΜΙΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ Π3.1.1. Σύληαμε κεζνδνινγηθνύ πιαηζίνπ γηα ηελ έληαμε ησλ ΤΠΔ ζηελ εθπαίδεπζε θαη ηε γισζζηθή δηδαζθαιία κε παηδαγσγηθή ηεθκεξίσζε ΔΝΣΑΞΗ ΣΩΝ ΣΠΔ ΣΗ ΓΛΩΙΚΗ ΓΙΓΑΚΑΛΙΑ: ΣΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΤΓΩΝ ΣΗ ΔΛΛΑΓΑ ΓΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Τηλζφωνο: 99543321 Ε-mail: savvas_email@yahoo.com Ώρες διδασκαλίας: 16:00 19:15 μμ

Τηλζφωνο: 99543321 Ε-mail: savvas_email@yahoo.com Ώρες διδασκαλίας: 16:00 19:15 μμ ΠΑΙΓΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΙΣΟΤΣΟ ΚΤΠΡΟΤ Πξόγξακκα Δπηκόξθσζεο Τπνςεθίσλ Καζεγεηώλ Σερλνινγίαο Γελάξεο 2011 ΗΛΔΚΣΡΟΝΙΚΑ Ι (Ύιε Γπκλαζίνπ) Διδάσκων: Σαββίδης Σάββας Τηλζφωνο: 99543321 Ε-mail: savvas_email@yahoo.com

Διαβάστε περισσότερα

ΔΝΣΑΞΗ ΣΩΝ ΣΠΔ ΣΗ ΓΛΩΙΚΗ ΓΙΓΑΚΑΛΙΑ: ΣΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΤΓΩΝ ΣΟΤ QUEENSLAND ΣΗ ΑΤΣΡΑΛΙΑ ΓΙΑ ΣΗ ΓΔΤΣΔΡΟΒΑΘΜΙΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ

ΔΝΣΑΞΗ ΣΩΝ ΣΠΔ ΣΗ ΓΛΩΙΚΗ ΓΙΓΑΚΑΛΙΑ: ΣΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΤΓΩΝ ΣΟΤ QUEENSLAND ΣΗ ΑΤΣΡΑΛΙΑ ΓΙΑ ΣΗ ΓΔΤΣΔΡΟΒΑΘΜΙΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ Π3.1.1. Σύνηαξη μεθοδολογικού πλαιζίος για ηην ένηαξη ηων ΤΠΔ ζηην εκπαίδεςζη και ηη γλωζζική διδαζκαλία με παιδαγωγική ηεκμηπίωζη ΔΝΣΑΞΗ ΣΩΝ ΣΠΔ ΣΗ ΓΛΩΙΚΗ ΓΙΓΑΚΑΛΙΑ: ΣΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΤΓΩΝ ΣΟΤ QUEENSLAND

Διαβάστε περισσότερα