m Χριστὸς γεννᾶται, δοξάσατε m Χριστουγεννιάτικη αὐτογνωσία m Σκέψεις μὲ ἀφορμὴ τὸ ἔτος Ἐλ Γκρέκο m Γιῶργος Σεφέρης Βραβεῖο Νόμπελ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΔΟΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "m Χριστὸς γεννᾶται, δοξάσατε m Χριστουγεννιάτικη αὐτογνωσία m Σκέψεις μὲ ἀφορμὴ τὸ ἔτος Ἐλ Γκρέκο m Γιῶργος Σεφέρης Βραβεῖο Νόμπελ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΔΟΣ"

Transcript

1 ΕΤΟΣ 60 ο Νοέμβριος - Δεκέμβριος 2014 Ἀρ. 606 ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΔΟΣ m Χριστὸς γεννᾶται, δοξάσατε m Χριστουγεννιάτικη αὐτογνωσία m Σκέψεις μὲ ἀφορμὴ τὸ ἔτος Ἐλ Γκρέκο m Γιῶργος Σεφέρης Βραβεῖο Νόμπελ

2 Περιεχόμενα Χριστὸς γεννᾶται, δοξάσατε... (Ναυσικᾶ Ἰεσσαὶ Κασιμάτη) 201 Χριστουγεννιάτικη αὐτογνωσία (Σταυρούλα Χατζηαντωνίου - Διαλούπη) 202 Χειμώνας (Κλειώ-Σταυρούλα Κουράση) 202 Ὁ Θεός μας στὴ γῆ (Μοναχὴ Θέκλα) 203 Σύγχρονη τέχνη: Ἀπὸ τὴν ἀναζήτηση στὴν ἐκζήτηση (Γιάννης Κ. Τσέντος) 204 Ἡ προσευχὴ ποὺ ξέχασα (Paulo oelho) 209 Ἡ τελευταῖα μελῳδία (Καίτη Π. Ἠλιοπούλου) 210 Παιδικὲς ἀναμνήσεις. Τὸ σακκάκι (Βίνα Χιωτακάκου) 212 Ἡ μοναξιά (Πόπη Ἐλευθερίου) 213 Πνεύματι περιπετεῖτε (Μαρία Γουμενοπούλου) 214 Ἡ προδοσία (Γιάννα Καραμάνου) 215 «Ὡς καὶ ἡμεῖς ἀφίεμεν τοῖς ὀφειλέταις ἡμῶν...» ( Ἤβη Σταυροπούλου) 216 Σωματοφύλακας (Μαρία Γουμενοπούλου) 217 Σύνδρομο καρπιαίου σωλῆνος (Ζωὴ Ριζοκώστα-Ἀγγέλη) 218 Μέγας Ἀλέξανδρος καὶ πολιτισμός (Βασιλικὴ Οἰκονομάκου) 220 Ἀπὸ τὸ διαδίκτυο. Τί σημαίνει φτώχεια (Δήμητρα Πετουμένου) 223 Ἀπὸ τὸ διαδίκτυο. Βλέπουμε γύρω μας ὅ,τι κουβαλᾶμε μέσα μας (Δήμητρα Πετουμένου) 223 Ἀπὸ τὸ διαδίκτυο. Ἡ τυφλή (Μαρία Πορφύρη) 224 Μετὰ τὴ μπόρα. Τὰ μικρὰ τῆς ζωῆς μας (Κλειώ-Σταυρούλα Κουράση) 225 Κἄτι εἶδα... ἄκουσα... ἢ μοὖπαν. Μετὰ τὴ μπόρα (Λίτσα Ἁπαλάκη) 226 Παρακαταθῆκες Μάνου Χατζιδάκι (Χρυσῆ Δ. Μανωλοπούλου-Τσέντου) 227 Γιῶργος Σεφέρης - Βραβεῖο Νόμπελ, 16 Δεκεμβρίου 1963 ( Ἄ. Κ. Κορνάρου-Καλαμαρᾶ) 230 Βιβλιοπαρουσιάσεις 234 Εἰς μνημόσυνον. Μελπομένη Ἀντωνοπούλου (Εὐτέρπη Μαύτα- Ἠλία) 236 Στὴ Μέλπω τὴν ἀγαπημένη (Βασιλική Παναγιωτοπούλου-Παπαβασιλείου) 237 Εἰς μνημόσυνον. Λίνα Κράχτη (Τούλα Σκαρλάτου Χρυσομάλλου) 237 Περιεχόμενα ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΔΟΣ Κυκλοφορεῖ ἀνά δύο μῆνες μέ 40 σελίδες. Ἐκδότης: «Χριστιανική Ἕνωσις Ἀκτῖνες», ὁδός Καρύτση 14, Ἀθήνα Τηλ , Διευθύντρια Σύνταξης: Βασιλική Παναγιωτοπούλου-Παπαβασιλείου, Ἀσκληπιοῦ 95, Ἀθῆνα Τιμή τεύχους 2,5. Ἐτήσια Συνδρομή: Ἐσωτερικοῦ 15. Ἐξωτερικοῦ: 30. ύπρου: 20. Τόπος ἔκδοσης: Ἀθήνα Νοέμβριος - Δεκέμβριος 2014 Δημιουργικό - Ἐκτύπωση: «Λυχνία Α.Ε.», Ἀνδραβίδας 7, Χαμόμυλο Ἀχαρνῶν, Τηλ , Παρακαλοῦμε, ἀποστέλλετε τίς συνεργασίες σας στή διεύθυνση Καρύτση 14, Ἀθήνα. Διατηροῦμε τό δικαίωμα νά μή δημοσιεύουμε ἤ νά συντέμνουμε κατά τήν κρίση μας ὁποιοδήποτε χειρόγραφο. Χειρόγραφα δημοσιευμένα ἤ μή δέν ἐπιστρέφονται.

3 Χριστὸς γεννᾶται, δοξάσατε... «Ο ΚΟΣΜΟΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΔΟΣ» - ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ - ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2014 Ἂν Ἐσὺ δὲ γεννιόσουν ποῦ θὰ βρίσκαμε ἐλπίδα; Ποῦ θὰ βρίσκαμε Δρόμο, μέσ στὴν πίκρα, Γαλήνη, Φῶς, Ζωή, Ἀφθαρσία, ποῦ θὰ βρίσκαμε; πές μου... Ἂν Ἐσὺ δὲ γεννιόσουν πῶς θὰ βρίσκαμε Ἀγάπη; Πῶς θὰ βρίσκαμε νόημα στὴν πιὸ ἄσημη πράξη... Γιατί θ ἄξιζε, ἆραγε, νὰ ὑπάρχουμε; πές μου... Ἂν Ἐσὺ δὲ γεννιόσουν ποιὸς θὰ σώπαινε στ ἄδικο; τ ἀδελφοῦ του τ ἀβάσταγο ποιὸς θὰ βάσταζε, τάχα; Καταφρόνια καὶ στέρηση κι ἀφανέρωτη θλίψη, ποιὸς θὰ σήκωνε; πές μου... Ἂν Ἐσὺ δὲ γεννιόσουν... Πόσα δόξα νὰ πῶ καὶ πόσα νὰ ψάλω ἀλληλούια... ΝΑΥΣΙΚΑ ΙΕΣΣΑΙ ΚΑΣΙΜΑΤΗ 201

4 «Ο ΚΟΣΜΟΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΔΟΣ» - νοεμβριοσ - δεκεμβριοσ 2014 Χριστουγεννιάτικη αὐτογνωσία Ἔρχεσαι ξανὰ στὴ γῆ μας... Κι ἐμεῖς; Τὸ ξέρουμε; Τὸ νιώθουμε; Τὸ ζοῦμε; Ἔρχεσαι ξανά... Σὲ μιὰ ἐποχὴ ποὺ οἱ ἄνθρωποι βρισκόμαστε μὲς στὸν λαβύρινθο ποὺ φτιάξαμε μὲ λογῆς λογῆς ὑλικά. Πῶς νὰ καταλάβουμε τὸν Ἐρχομό Σου; Μέσα στὴν καλοπέραση, τὴ φιλαυτία, τὸν ἐγωισμό, τὴν ἀδιαφορία γιὰ τὸν ἀδελφό, τὴν ἄνεση, τὴν εὐδαιμονία μέσα στὴν ὁποία ἐγκλωβιστήκαμε τόσα χρόνια, καὶ τώρα χαθήκαμε κι ἀπεγνωσμένα ψάχνουμε τὸν μίτο ποὺ θὰ μᾶς βγάλει ἀπὸ τὴν κρίση-λαβύρινθο. Ἔρχεσαι καὶ πάλι στὴ γῆ... Θὰ καταλάβουμε ἐπιτέλους ὅτι τὰ λαμπιόνια τῶν μπαλκονιῶν μας ἦταν ψευδαίσθηση φωτός; Ὅτι φωτίσαμε τοὺς δρόμους, γιὰ νὰ σκεπάσουμε τὴ σκοτεινιὰ ἐντός μας; Ἄφρονες, τόσα χρόνια, εἴπαμε στὴν καρδιά μας: «Δὲν ὑπάρχει Θεός». Καὶ τώρα; Ἐπιστρέφουμε; Ἀποκηρύσσουμε τὴν ἀφροσύνη; Ἡμάρτομεν, Κύριε, οὐδὲν συνετηρήσαμεν... Κάνε τ ἀστέρι τῆς Νύκτας ἐκείνης στὴ Βηθλεὲμ νὰ φωτίσει πραγματικὰ τὸ ἔρεβος τῆς ὕπαρξής μας, νὰ βροῦμε τὸν δρόμο τοῦ γυρισμοῦ. Τὸ καντηλάκι τοῦ σπιτιοῦ μας φτάνει νὰ φωτίσει τὸ σκοτάδι τοῦ νοῦ, τὴν ἀπελπισία τῆς καρδιᾶς μας. Ἀρκεῖ νὰ λυγίσουν τὰ γόνατα κι ὁ στεναγμὸς ἐκ βαθέων νὰ συνοδευτεῖ μὲ τὸ λυτρωτικό: Θὰ καταλάβουμε ἐπιτέλους ὅτι τὰ λαμπιόνια τῶν μπαλκονιῶν μας ἦταν ψευδαίσθηση φωτός; Ὅτι φωτίσαμε τοὺς δρόμους, γιὰ νὰ σκεπάσουμε τὴ σκοτεινιὰ ἐντός μας; Ἄφρονες, τόσα χρόνια, εἴπαμε στὴν καρδιά μας: «Δὲν ὑπάρχει Θεός». «Δόξα ἐν ὑψίστοις Θεῷ καὶ ἐπὶ γῆς εἰρήνη ἐν ἀνθρώποις εὐδοκία». ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΧΑΤΖΗΑΝΤΩΝΙΟΥ-ΔΙΑΛΟΥΠΗ Χειμώνας Δὲν λυπᾶμαι γιὰ τὸν ἥλιο ποὺ κρύφτηκε, τὰ σύννεφα ποὺ πύκνωσαν, τὸ τσουχτερὸ τὸ κρῦο, οὔτε κι ἡ καταιγίδα μὲ τρομάζει. Φοβᾶμαι μὴ χειμωνιάσει στὴν ψυχή μου. Μήπως τὸ δέντρο τῆς Χαρᾶς ρίξει τὰ φύλλα του, καὶ μὴν παγώσουν τὰ λουλούδια τῆς ἀγάπης. Βοήθησέ με, Κύριε... ΚΛΕΙΩ-ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΚΟΥΡΑΣΗ 202

5 Ὁ Θεός μας στὴ γῆ «Ο ΚΟΣΜΟΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΔΟΣ» - ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ - ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2014 Ὥρα μηδὲν τῆς ἱστορίας... Ἔρεβος πνευματικὸ κυκλώνει ὁλοῦθε τὸν πλανήτη. Θραύσματα τῆς κατακερματισμένης θεϊκῆς εἰκόνας, πεσμένα στὸ χῶμα, γλείφουν τὰ κατακάθια μιᾶς ἄκαρπης ζωῆς. Παίγνιο στὸν κόσμο τῶν δαιμόνων ὁ ἄνθρωπος, «ὁ ἕλκων βασιλικὴν καταγωγήν, ὁ κατ εἰκόνα Θεοῦ πλασθείς». Ὥρα μηδὲν τῆς ἱστορίας... Ὡστόσο ἡ Ἀγάπη ξαγρυπνεῖ, ντυμένη τὸ σάκο τῆς ταπείνωσης. Τὴν πεπτωκυῖαν φύσιν ν ἀναστήσει ἀδημονεῖ, στὸ ξύπνημα μιᾶς νέας ζωῆς, φῶς ὁλόγυρα νὰ χύσει. «Γέγονεν ὁ Θεὸς ἄνθρωπος, ἵνα τὸν ἄνθρωπον θεὸν ποιήσῃ». Δέος καὶ ἔκσταση! Ἀφουγκράζομαι τὸ μεγαλεῖο καὶ σιωπῶ... Τῆς καρδιᾶς μου οἱ κτύποι οἱ μυστικοὶ στὴν ἀγάπη Του τὴ θεϊκὴ εὐγνωμοσύνης καὶ λατρείας κρουνοὺς ἀναβλύζουν. Ὁ οὐράνιος Θεός μας στὴ γῆ! Μοναχὴ ΘΕΚΛΑ 203

6 «Ο ΚΟΣΜΟΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΔΟΣ» - νοεμβριοσ - δεκεμβριοσ Σύγχρονη Τέχνη: Ἀπὸ τὴν ἀναζήτηση στὴν ἐκζήτηση Μὲ τὴν εὐκαιρία τῆς συμπλήρωσης 400 χρόνων ἀπὸ τὸν θάνατο τοῦ Δομήνικου Θεοτοκόπουλου ( ), τὸ ἔτος ποὺ κλείνει ἀνακηρύχθηκε στὴν Ἱσπανία καὶ τὴν Ἑλλάδα «Ἔτος Γκρέκο». Καὶ δὲν πρέπει νὰ ἀφήσουμε νὰ κλείσει αὐτὴ ἡ χρονιά, χωρὶς νὰ ἀποτίσουμε καὶ ἀπὸ τὶς σελίδες τοῦ περιοδικοῦ μας τὸν πρέποντα φόρο τιμῆς στὸν σπουδαῖο ζωγράφο καὶ σπουδαῖο Ἕλληνα, ἀλλὰ καὶ χωρὶς νὰ κάνουμε τὴν ἀναφορά μας αὐτὴ ἀφετηρία σκέψεων καὶ προβληματισμοῦ γιὰ τὴ σύγχρονή μας τέχνη. Ὁ Δομήνικος Θεοτοκόπουλος ἦταν ἕνας καλλιτέχνης ποὺ βρισκόταν πολὺ μπροστὰ ἀπὸ τὴν ἐποχή του. Γεννημένος στὴ βενετοκρατούμενη Κρήτη, πῆγε στὴν Ἰταλία, ὅπου ὑπολογίζεται ὅτι ἔμεινε περὶ τὴ μία δεκαετία, γιὰ νὰ ἐγκατασταθεῖ κατόπιν στὴν Ἱσπανία καὶ νὰ ταὐτίσει τὸ ὄνομά του μὲ τὴν Σκέψεις μὲ ἀφορμὴ τὸ ἔτος Ἐλ Γκρέκο πόλη τοῦ Τολέδο, μὴ χάνοντας ὅμως εὐκαιρία νὰ διακηρύσσει τὴν ἑλληνική του ταὐτότητα. Ὁ ἴδιος ὑπέγραφε τὰ ἔργα του στὰ ἑλληνικά, ἦταν γνωστὸς ὡς Δομήνικος Γκρέκο (= Ἕλληνας) καί, ὅταν πέθανε, ἔμεινε γνωστὸς ὡς «Ἐλ Γκρέκο» (= Ὁ Ἕλληνας). Κατὰ τὴ διάρκεια τῆς ζωῆς του, τὸ ἔργο τοῦ Δομήνικου Θεοτοκόπουλου ἐκτιμήθηκε ἀπὸ πολλούς, παρὰ τὴν ἀντίδραση τοῦ καλλιτεχνικοῦ κατεστημένου καὶ τὶς μυωπικὲς κρίσεις πολλῶν ἰσχυρῶν. Γνωρίζουμε, Μὲ τὴν εὐκαιρία τῆς συμπλήρωσης 400 χρόνων ἀπὸ τὸν θάνατο τοῦ Δομήνικου Θεοτοκόπουλου ( ), τὸ ἔτος ποὺ κλείνει ἀνακηρύχθηκε στὴν Ἱσπανία καὶ τὴν Ἑλλάδα «Ἔτος Γκρέκο». γιὰ παράδειγμα, ὅτι ὁ Ἱσπανὸς βασιλιὰς Φίλιππος Β δὲν ἱκανοποιήθηκε ἀπὸ τὸ ἔργο τοῦ Ἐλ Γκρέκο στὸ Ἐσκοριάλ. Ἀλλά, θὰ πεῖτε, τί νὰ κάνουμε; Εἶναι τοῖς πᾶσι γνωστὸ ὅτι ἡ ἐξουσία καὶ ὁ πλοῦτος σπάνια συναντῶνται στὸ ἴδιο πρόσωπο μὲ τὴν παιδεία καὶ τὴν καλλιέργεια, ἢ ἀκόμη καὶ ἁπλῶς μὲ τὸ γοῦστο. Θυμηθεῖτε ἐκεῖνο τὸν ἀνεκδιήγητο Πιέρο Β τῶν Μεδίκων, ποὺ περιφρόνησε τὸν Μιχαὴλ Ἄγγελο, μὲ ἀποτέλεσμα αὐτὸς νὰ ἐγκαταλείψει τὴν αὐλὴ τῶν Μεδίκων καὶ μόνο μιὰ παγωμένη μέρα τοῦ χει μῶνα, ποὺ στὴ Φλωρεντία ἔπεφτε πυκνὸ χιόνι, ὁ Πιέρο θυμήθηκε τὸν Μιχαὴλ Ἄγγελο καὶ ἔστει λε νὰ τὸν φωνάξουν ἐπειγόντως, γιὰ νὰ τοῦ φτιάξει ἕνα... χιονάνθρωπο(!!!) στὸν κῆπο τοῦ ἀνακτόρου του... Ἂς ἐπιστρέψουμε ὅμως στὸν Ἐλ Γκρέκο. Παρὰ τὴν ἐκτίμηση ποὺ ἀπήλαυσε ὁ Δομήνικος Θεοτοκόπουλος κατὰ τὴ διάρκεια τῆς ζωῆς του, τὸ ἔργο του δὲν βρῆκε μιμητὲς καὶ συνεχιστές. Μετὰ τὸν θάνατό του, τὸ ἔργο του ξεχάστηκε καὶ ἀγνοήθηκε, καὶ ὁ ἴδιος ὁ Γκρέκο ἀπαξιώθηκε ὡς ἕνας ἐκκεντρικὸς καλλιτέχνης ποὺ περιφρόνησε τοὺς καθιερωμένους κανόνες, στὴν προσπάθειά του νὰ πρωτοτυπήσει. Καὶ ξαφνικά, στὶς ἀρχὲς τοῦ 20 οῦ αἰῶνα, οἱ πάντες ἀνακάλυψαν ἐκ νέου τὸν ἀπὸ καιρὸ ξεχασμένο καλλιτέχνη, ποὺ ἔμοιαζε

7 «ὄχι μόνο μοντέρνος, ἀλλὰ καὶ ἀρκετὰ βήματα μπροστά» (σύμφωνα μὲ τὰ λόγια ἑνὸς κριτικοῦ τέχνης τὸ 1920). Τὸ ἔργο του ἐπανεκτιμήθηκε, καὶ ὁ ἴδιος ὁ Γκρέκο ἀναγνωρίσθηκε ὡς πρόδρομος τῆς σύγχρονης τέχνης. Ἡ φωτογραφικὴ ἀποτύπωση Ἂς κάνουμε ἐδῶ μιὰ παρένθεση, γιὰ νὰ ἐκτιμήσουμε καλύτερα τὴν προσφορὰ τοῦ Γκρέκο. Ἡ πρόχειρη, ἐπιφανειακὴ προσέγγιση τῆς ζωγραφικῆς βλέπει ὡς κατόρθωμα τὴ φωτογραφικὴ ἀποτύπωση τῆς πραγματικότητας. Πολὺ συχνὰ καὶ ἐμεῖς οἱ ἴδιοι ἔχει συμβεῖ νὰ ἐπαινέσουμε μιὰ ζωγραφιά, λέγοντας πώς «εἶναι ἴδια καὶ ἀπαράλλακτη μὲ τὸ πραγματικό». Ἂς σημειωθεῖ ὅτι αὐτὴ ἡ ἀντίληψη γιὰ τὴ ζωγραφικὴ δὲν εἶναι ἁπλῶς ἡ λογικὴ ἑνὸς ἁπλοῦ καὶ ἄσχετου μὲ τὴν τέχνη ἀνθρώπου. Στὴν ἀρχαιότητα, ἕνας ἀπὸ τοὺς πιὸ φημισμένους ζω γράφους τῆς κλασικῆς περιόδου, ὁ Ζεύξης, ἀναφέρεται ὅτι ζωγράφισε κάποτε ἕνα παιδὶ ποὺ κρατοῦσε ἕνα τσαμ πὶ σταφύλια, ζωγραφισμένα μὲ τέτοια ἀσύγκριτη ἀλη θο φά νεια, ποὺ τὰ που λιὰ πετοῦσαν πρὸς τὸ σημεῖο ὅπου ἦταν ἐκτεθειμένος ὁ πί να κας, γιὰ νὰ τσιμ πή σουν ἀπὸ αὐτά. Ὅλοι οἱ παρόντες θαύμασαν τὸ γεγονός, καὶ μό νον ὁ ἴδιος ὁ Ζεύ ξης ἔμεινε μὲ ἕνα αἴσθημα πικρίας, ἀναλογιζόμενος, ὅπως ἐξή γη σε, ὅτι, ἐὰν εἶ χε ζωγραφίσει καὶ τὸ παιδὶ ἐξίσου ἐπιτυχημένα ὅπως καὶ τὰ στα φύλια, τὰ που λιὰ θὰ φοβόντουσαν καὶ θὰ ἔμεναν μακριά. Με τὰ ἀπὸ μερικὲς ἡμέ ρες ἕνας ἄλλος φημισμένος ζωγράφος τῆς ἴδιας περιόδου, ὁ Παρράσιος, προσ κάλεσε τὸν Ζεύξη στὸ σπίτι του, γιὰ νὰ δείξει σὲ αὐτὸν ἕναν δικό του πίνακα, ὁ ὁποῖος, ὅπως ἐξήγησε, βρισκόταν πίσω ἀπὸ μιὰ κουρτίνα. Ὁ Ζεύ ξης κίνησε τὸ χέ ρι του νὰ σύρει τὴν κουρτίνα, καὶ ξαφνικὰ συν ει δη το ποί η σε ὅτι δὲν ὑπῆρχε στὴν πραγματικότητα καμμία ἀπολύτως κουρτίνα, ὅτι δη λα δὴ ἡ ἴδια ἡ ὑπο τι θέ μενη κουρτίνα ἦταν ὁ πίνακας! Εὐθὺς μὲ τὸ ποὺ συνειδητοποίησε τὸ λά θος του, ὁ Ζεύ ξης παραδέχθηκε μὲ ἀφελῆ εἰλικρίνεια ὅτι εἶχε ἡττηθεῖ, διότι, ἐνῷ ὁ ἴδιος εἶχε ἁπλῶς ξεγελάσει τὰ πουλιά, ὁ Παρράσιος εἶχε ξεγελάσει τὸν Ζεύξη. Ὅπως εἶναι φανερό, τὸ ἔργο τοῦ Δομήνικου Θεοτοκόπουλου δὲν ἔχει καμμία σχέση μὲ φωτογραφικὴ ἀποτύπωση τῆς πραγματικότητας. Ἡ πιὸ ἄμεσα αἰσθητὴ ἀπόκλιση εἶναι οἱ ὑπερφυσικὰ ἐπιμηκυμένες μορφὲς τοῦ Ἐλ Γκρέκο χώρια τὰ παιχνίδια του μὲ τὸ φῶς καὶ τὸ χρῶμα, στὰ ὁποῖα ἔδινε μεγάλη ἔμφαση. Γιὰ ὅσους ἀντιλαμβάνονταν ὡς ἀποστολὴ τῆς ζωγραφικῆς τὴ φωτογραφικὴ ἀποτύπωση, προφανῶς «κάτι δὲν πήγαινε καλά» μὲ τὸν Ἐλ Γκρέκο καὶ τὴ ζωγραφική του. Κάποιοι ἔκαναν λόγο γιά «ἐνδεχόμενη παραφροσύνη». Κάποιοι ἄλλοι, στὶς ἀρχὲς τοῦ 20 οῦ αἰῶνα, ὑποστήριξαν ὅτι τὸ ὕφος τῶν ἔργων του ὀφείλεται σὲ προβλήματα ὅρασης, καὶ συγκεκριμένα σὲ ἀστιγματισμό. Ἕνας ἰατρὸς εἶχε μιὰ διαφορετικὴ ἑρμηνευτικὴ προσέγγιση τοῦ στὺλ τοῦ Ἐλ Γκρέκο: ὅτι ὁ Ἐλ Γκρέκο ἔκανε χρήση μαριχουάνας... Ἀνάγκη ἐπαναπροσδιορισμοῦ Τὸν 19 ο αἰῶνα ἡ ζωγραφικὴ βίωσε μιὰ ἔντονη «κρίση ταὐτότητας». Μὲ τὸν κίνδυνο νὰ φανοῦμε κάπως ὑπεραπλουστευτικοί, θὰ μπορούσαμε νὰ ποῦμε ὅτι μεγάλο μερίδιο εὐθύνης γι αὐτὴν τήν «κρίση ταὐτότητας» τῆς ζωγραφικῆς φέρει ἡ ἐφεύρεση τῆς φωτογραφίας, ἡ ὁποία ὑποχρέωσε τοὺς ζωγράφους νὰ ἐπαναπροσδιορίσουν τὴν ἀποστολή τους. Καὶ τοῦτο, διότι ἕνας ζωγράφος ἔπρεπε νὰ πείσει τὸν ἑαυτό του καὶ τοὺς ἄλλους ὅτι ἡ τέχνη του ἦταν κάτι διαφορετικό (ἢ κάτι περισσότερο) ἀπὸ αὐτὸ ποὺ μποροῦσε πλέον νὰ κάνει μέσα σὲ ἕνα κλάσμα τοῦ δευτερολέπτου καὶ ὁ πλέον ἀδαὴς μὲ τὸ ἁπλὸ πάτημα ἑνὸς κουμπιοῦ. Ἔτσι, γρήγορα οἱ ζωγράφοι ἄρχισαν νὰ ἀναζητοῦν νὰ φέρουν στὸ φῶς μιά «κρυμμένη ἀλήθεια», νὰ προτείνουν μιά «ἀνανεωμένη ὀπτική», ἀόρατη στοὺς πολλούς. Κάπως ἔτσι γεννήθηκε αὐτὸ ποὺ θὰ ὀνομάζαμε «μοντέρνα τέχνη». Σιγὰ σιγὰ ἄρχισε νὰ φαίνεται φυσιολογικὸ ἕνας πίνακας ζωγραφικῆς νὰ μὴν εἶναι κἄν... «ὡραῖος». Ποιὸς δὲν γνωρίζει, γιὰ παράδειγμα, τή «Γκουέρνικα» τοῦ Πικάσσο; Θυμίζουμε ὅτι Γκουέρνικα εἶναι τὸ ὄνομα μιᾶς ἱσπανικῆς πόλης ἡ ὁποία κατὰ τὴ διάρκεια τοῦ Ἱσπανικοῦ Ἐμφυλίου κυριολεκτικὰ ἰσο πε δώ θη κε ἀπὸ τὴ γερμανικὴ ἀεροπορία, «Ο ΚΟΣΜΟΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΔΟΣ» - ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ - ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ

8 «Ο ΚΟΣΜΟΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΔΟΣ» - νοεμβριοσ - δεκεμβριοσ ποὺ εἶχε ἐπι λέξει αὐτὴ τὴ μικρὴ ἱσπανικὴ πόλη, γιὰ νὰ δο κι μάσει τὰ νέα της ὅπλα, μὲ τὰ ὁποῖα σὲ λίγα χρόνια θὰ σκόρπιζε τὴ φρίκη σὲ ὅλη τὴν Εὐρώπη σημειωτέον, μάλιστα ὅτι στὴ Γκουέρ νικα δὲν ὑπῆρχε οὔτε μία στρατιωτικὴ ἐγ κατάσταση, καὶ τὴ φρίκη τοῦ βομβαρδισμοῦ γνώ ρισαν μόνον οἱ ἀνυπεράσπιστοι καὶ ἀνυ πο ψία στοι, ἀθῶοι πολῖτες. Ἡ «Γκουέρνικα» τοῦ Πικάσσο δὲν ἔχει κάτι τὸ συμβατικά ὡραῖο. Ἀλλὰ οὔτε καὶ ἀποσκοποῦσε στὸ νὰ ἔχει. Ἀπεναντίας, σκοπὸς ἦταν νὰ ἀποτυπωθεῖ ἡ φρίκη τοῦ πολέμου καὶ ὁ τρόμος τῶν ἀνθρώπων καὶ τῆς φύσης. Καὶ αὐτὸ ὁ Πικάσσο τὸ ἔκανε ὑποδειγματικά. Λίγα χρόνια ἀργότερα, στὸν Β Παγκόσμιο Πόλεμο, ὅταν οἱ Γερμανοὶ μπῆκαν στὸ Παρίσι, ὁ Πικάσσο βρισκόταν στὴ γαλλικὴ πρωτεύουσα. Σύντομα ἔλαβε μιὰ πρόσκληση νὰ παρουσιασθεῖ στὸ Διοικητήριο. Ἐκεῖ ἕνας Γερμανὸς ἀξιωματικὸς ἔδειξε Γιὰ ὅσους ἀντιλαμβάνονταν ὡς ἀποστολὴ τῆς ζωγραφικῆς τὴ φωτογραφικὴ ἀποτύπωση, προφανῶς «κάτι δὲν πήγαινε καλά» μὲ τὸν Ἐλ Γκρέκο καὶ τὴ ζωγραφική του. Κάποιοι ἔκαναν λόγο γιά «ἐνδεχόμενη παραφροσύνη». Κάποιοι ἄλλοι, στὶς ἀρχὲς τοῦ 20 οῦ αἰῶνα, ὑποστήριξαν ὅτι τὸ ὕφος τῶν ἔργων του ὀφείλεται σὲ προβλήματα ὅρασης, καὶ συγκεκριμένα σὲ ἀστιγματισμό. Ἕνας ἰατρὸς εἶχε μιὰ διαφορετικὴ ἑρμηνευτικὴ προσέγγιση τοῦ στὺλ τοῦ Ἐλ Γκρέκο: ὅτι ὁ Ἐλ Γκρέκο ἔκανε χρήση μαριχουάνας... στὸν Πικάσσο ἕνα ἀντίγραφο τοῦ πίνακά του «Γκουέρνικα» καὶ τὸν ρώτησε ἄγρια: «Κύριε Πικάσσο, ἐσεῖς τὸ κάνατε αὐτό;». Καὶ ὁ Πικάσσο ἀπάντησε: «Ὄχι, κύριε. Ἐσεῖς». Ὅπως εἶναι φανερό, ἡ «Γκουέρνικα» εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς δὲν προοριζόταν νὰ δείξει κάτι τό «ὡραῖο». Ἀπεναντίας. Βεβαίως, οἱ νέες τάσεις τῆς ζωγραφικῆς δὲν ἦταν εὔκολο νὰ ἀφομοιωθοῦν. Ἀναφέρουμε ἐνδεικτικὰ τρία παραδείγματα. Παράδειγμα πρῶτο: Ὁ Ὁλλανδὸς ζωγράφος Βίνσεντ βὰν Γκὸγκ μπορεῖ σήμερα νὰ ἀναγνωρίζεται ὡς ἕνας ἀπὸ τοὺς σημαντικώτερους ζωγράφους ὅλων τῶν ἐποχῶν, ἔζησε ὅμως ἐντελῶς περιφρονημένος καὶ περιθωριοποιημένος. Εἶναι χαρακτηριστικὸ ὅτι, ὅσο ζοῦσε, δὲν κατόρθωσε νὰ πουλήσει παρά... ἕναν καὶ μόνο πίνακα! Παράδειγμα δεύτερο: Ἡ πρώτη ἰμ πρεσ σιονιστικὴ ἔκθεση τὸ 1874 δημιούργησε ἕνα πραγματικὸ σκάν δα λο. Ἀρκεῖ νὰ ποῦμε ὅτι ὁ πίνακας τοῦ Μονέ «Ἡ ἀνατολή» χαρακτηρίσθηκε τότε ὡς «ζω γρα φιὰ ἑνὸς πεντάχρονου παιδιοῦ». Οἱ ἐφημερίδες ἔγραψαν ὅτι ὁ Μονὲ εἶχε κα τὰ τὰ φαινόμενα γεμίσει ἕνα πιστόλι μὲ μπογιά, εἶχε κατόπιν πυροβολήσει πρὸς τὸν καμ βᾶ, τέλος ἔβαλε τὴν ὑπογραφή του σὲ μιὰ γωνία, καί... «ἰδοὺ ὁ ἰμ πρεσ σι ο νι σμός»! Παράδειγμα τρίτο: Τὸ 1908 ἔγινε στὸ ἐργαστήρι τοῦ Πικάσσο τὸ περίφημο συμπόσιο πρὸς τιμὴν τοῦ ζωγράφου Ἁνρὺ Ρουσσώ, ἕνα ἀπὸ τὰ σπουδαῖα καλλιτεχνικὰ γεγονότα τῆς χρονιᾶς. Πρόθεση τοῦ Πικάσσο ἦταν νὰ ἐπιδείξει τὸ καινούργιο του ἀπό κτη μα, ἕνα μεγάλου μεγέθους πορτραῖτο φτιαγμένο ἀπὸ τὸν Ρουσσώ, γιὰ τὸ ὁποῖο ἔλεγε ὅτι «εἶ ναι μία ἀπὸ τὶς πιὸ ἀληθινὲς ψυχολογικὲς προσωπογραφίες στὴ Γαλλία». Ὁ Πικάσ σο δι η γεῖ το ὅτι εἶχε ἀγοράσει αὐτὸ τὸ πορτραῖτο σὲ ἕνα παλαιοπωλεῖο γιά... πέντε μόνον γαλλικὰ φράγκα. Ὅπως εἶναι εὔλογο, δὲν εἶχε μπορέσει νὰ κρύψει τὴν ἔκπληξή του μπροστὰ σὲ μιὰ τόσο ἐξευ τε λι στικὴ τι μὴ γιὰ ἕνα πραγματικὸ ἀριστούργημα. Καὶ ὁ παλαιοπώλης, ὁ ὁποῖος προφανῶς πα ρενόησε τὴν ἔκπληξη τοῦ Πικάσσο, εἶχε σπεύσει νὰ δικαιολογήσει τήν... ὑψη λή, κα θὼς νόμιζε, τιμὴ τοῦ πίνακα, λέγοντας στὸν ζωγράφο ὅτι μποροῦσε, ἂν ἤθελε,... νὰ ζωγραφίσει ἀπὸ τὴν ἄλλη πλευρά! Ἂν κάτι δείχνουν τὰ παραπάνω παραδείγματα, αὐτὸ εἶναι ὅτι, ὅπως εἴπαμε, οἱ νέες τάσεις καὶ ἀναζητήσεις τῆς ζωγραφικῆς δὲν ἦταν καθόλου εὔκολο νὰ ἀφομοιωθοῦν.

9 Ἡ ἐπανανακάλυψη τοῦ Γκρέκο Στὴν προσπάθειά της νὰ ἐπαναπροσδιορίσει τὸν ρόλο καὶ τὴν ἀποστολή της, ἡ ζωγραφικὴ δὲν περιορίσθηκε στὸν προβληματισμὸ γιὰ τὸ μέλλον της, ἀλλὰ ἔστρεψε τὸ βλέμμα της καὶ στὸ παρελθόν. Καὶ κάπως ἔτσι, οἱ πάντες «ἀνακάλυψαν» ἐκ νέου τὸν ἐπὶ αἰῶνες ξεχασμένο Ἐλ Γκρέκο. Οἱ ρομαντικοὶ σὰν τὸν Γκωτιὲ εἶδαν στὸ πρόσωπό του ἕναν πρώιμο ρομαντικό. Οἱ ἰμπρεσσιονιστὲς στάθηκαν ἐκστατικοὶ μπροστὰ στὸν τρόπο μὲ τὸν ὁποῖο χειρίζεται τὸ χρῶμα καὶ τὸ φῶς. Οἱ κυβιστὲς διέκριναν στὸ ἔργο του κυβιστικὰ στοιχεῖα. Οἱ ἐξπρεσσιονιστὲς τὸν εἶδαν ὡς πρόδρομο τοῦ ἐξπρεσσιονισμοῦ. Ὁ Πικάσσο τὸν χαρακτήριζε ὡς «πατέρα του» στὴ ζωγραφική. Ξαφνικά, ὅλοι μιλοῦσαν μὲ δέος καὶ θαυμασμὸ γιὰ τὸν Γκρέκο. Ζωγράφοι, ἄλλοι καλλιτέχνες, ἄνθρωποι τοῦ πνεύματος, ἀκόμη καί... πολιτικοί. Ὁ Πρόεδρος τῶν Η.Π.Α. Τζίμμυ Κάρτερ εἶπε τὸ 1980 γιὰ τὸν Δομήνικο Θεοτοκόπουλο ὅτι εἶναι «ὁ πιὸ ἐκπληκτικὸς ζωγράφος, [...] ἴσως τρεῖς ἢ τέσσερις αἰῶνες μπροστὰ ἀπὸ τὴν ἐποχή του». Στὴν προσπάθειά της νὰ ἐπαναπροσδιορίσει τὸν ρόλο καὶ τὴν ἀποστολή της, ἡ ζωγραφικὴ δὲν περιορίσθηκε στὸν προβληματισμὸ γιὰ τὸ μέλλον της, ἀλλὰ ἔστρεψε τὸ βλέμμα της καὶ στὸ παρελθόν. Καὶ κάπως ἔτσι, οἱ πάντες «ἀνακάλυψαν» ἐκ νέου τὸν ἐπὶ αἰῶνες ξεχασμένο Ἐλ Γκρέκο. Καὶ τὸ σημαντικώτερο, τὸ ἔργο τοῦ Γκρέκο δὲν ἐκτιμᾶτο μόνο ἀπὸ τοὺς λογίους καὶ τοὺς καλλιτεχνικοὺς κύκλους, ἀλλὰ εἶχε τεράστια ἀπήχηση καὶ στὸ εὐρὺ κοινό. Αὐτὸ ἔγινε φανερό, γιὰ παράδειγμα, ὅταν ἡ Ἐθνικὴ Πινακοθήκη ἀγόρασε πρὸ μερικῶν ἐτῶν τὸν πίνακα «Ἅγιος Πέτρος», μὲ εἰσφορὲς ὄχι ἁπλῶς ἐπωνύμων καὶ ἱδρυμάτων, ἀλλὰ καὶ ἁπλῶν ἀνθρώπων στὴν Ἑλλάδα, ποὺ ἔνιωθαν τὸν Ἐλ Γκρέκο «δικό τους» ζωγράφο. Ἀπὸ τὴν ἀναζήτηση στὴν ἐκζήτηση καὶ τὴν πρόκληση Ὅπως εἶναι φυσικό, δὲν δικαιούμαστε νὰ καταδικάζουμε ἀστόχαστα τὶς ἀναζητήσεις τῆς σύγχρονης τέχνης. Ἀλλὰ δὲν μποροῦμε καὶ νὰ κλείνουμε τὰ μάτια μπροστὰ στὶς πολλές, πάμπολλες περιπτώσεις στὶς ὁποῖες ἡ ἀναζήτηση δίνει τὴ θέση της στὴν ἐκζήτηση καὶ τὴν πρόκληση. Θὰ φέρουμε δύο μόνο χαρακτηριστικὰ παραδείγματα, ποὺ ὁπωσδήποτε προβληματίζουν. Παράδειγμα πρῶτο: Σὲ μιὰ ἔκθεση νέων εἰκαστικῶν καλλιτεχνῶν στὴ Μπολόνια πρὸ μερικῶν ἐτῶν, ὁ ἐπιμελητὴς τοῦ εἰκαστικοῦ κέντρου ποὺ φιλοξενοῦσε τὴν ἔκθεση, ἐπιθυμώντας προφανῶς νὰ κάνει ἕνα «καυστικὸ σχόλιο» γιὰ τὶς ἐπιλογὲς τοῦ ἐπιμελητῆ τῆς ἔκθεσης, ἔκανε τὸ ἑξῆς εὐφάνταστο: Ἄφησε ἀνοικτὴ τὴν πόρτα ἑνὸς μικροῦ δωματίου δίπλα στὶς αἴθουσες τῆς ἔκθεσης, στὸ ὁποῖο οἱ μπογιατζῆδες εἶχαν φυλάξει τοὺς κουβάδες μὲ τὶς μπογιές, τὶς βοῦρτσες καὶ τὰ λοιπὰ σύνεργα μὲ τὰ ὁποῖα εἶχαν ἑτοιμάσει τὸν ἐκθεσιακὸ χῶρο. Στὴν εἴσοδο τοῦ μικροῦ αὐτοῦ δωματίου ἀνάρτησε μικρὴ πινακίδα, πανομοιότυπη μὲ ἐκεῖνες ποὺ τοποθετοῦνταν στὰ ἐκτιθέμενα ἔργα, στὴν ὁποία ἀναγραφόταν τὸ ὄνομα ἑνὸς φανταστικοῦ καλλιτέχνη καὶ ὁ τίτλος: «Οὐσιώδης χῶρος». Ἀποτέλεσμα; Ἡ κριτικὴ ἐπιτροπή, ἀφοῦ περιηγήθηκε τὴν ἔκθεση, ἀπένειμε τὸ βραβεῖο στὴ σύνθεση «Οὐσιώδης χῶρος», μὲ τὸ σκεπτικὸ ὅτι τὸ ἔργο «ἀνιχνεύει ἀδιερεύνητες πτυχὲς τοῦ εἰκαστικοῦ χωροχρόνου»... Παράδειγμα δεύτερο: Ὡς ἕνα ἀπὸ τὰ πιὸ ἀνατρεπτικὰ ἔργα τέχνης λογίζεται ἕνα δημιούργημα τοῦ πρωτοποριακοῦ Ἰταλοῦ καλλιτέχνη Πιέρο Μαντσόνι. Τὸν Μάιο τοῦ 1961 ὁ ἐν λόγῳ καλλιτέχνης δημιούργησε καὶ ἐξέθεσε στὸ Μιλάνο καὶ στὸ Ἄμστερνταμ ἐνενήντα κονσέρβες μὲ τὴν ἐπιγραφή Merda d Artista (= Περιττώματα τοῦ καλλιτέχνη). Κάθε κονσέρβα εἶχε περιεχόμενο βάρους 30 γρ., καὶ ἡ τιμή της ἦταν ὅση καὶ ἡ τιμὴ ἀντίστοιχου βάρους χρυσοῦ (περὶ τὰ 37 $ σὲ τιμὲς τῆς ἐποχῆς). Στὸ κάλυμμά τους οἱ κονσέρβες ἔφεραν τὴν ἐπιγραφή Produced by Piero Manzoni, καθὼς καὶ μιὰ ἐτικέττα ἡ ὁποία πληροφοροῦσε τὸ κοινὸ στὰ ἰταλικά, ἀγγλικά, γαλλικὰ καὶ γερμανικά: «Περιττώματα τοῦ καλλιτέχνη Καθαρὸ βάρος 30 γρ. Χωρὶς «Ο ΚΟΣΜΟΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΔΟΣ» - ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ - ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ

10 «Ο ΚΟΣΜΟΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΔΟΣ» - νοεμβριοσ - δεκεμβριοσ 2014 Ἀπὸ τὸν Γκρέκο... στὸν Πικάσσο συντηρητικά Παραγωγὴ καὶ κονσερβοποίηση: Μάιος 1961». Ἕνα ἀνάλογης ἔμπνευσης, ἔστω καὶ λιγώτερο προκλητικὸ ἔργο τοῦ ἴδιου καλλιτέχνη ἦταν τό Fiato d Artista (= Ἀνάσα τοῦ Δὲν ἀρνούμαστε, βεβαίως, τὴν κατ ἀρχὴν ἀλήθεια τῶν ἀναζητήσεων τῆς σύγχρονης τέχνης. Ἀλλὰ δὲν μποροῦμε νὰ κρύψουμε καὶ τὴν αἴσθησή μας ὅτι ἡ γνησιότητα τῆς ἀναζήτησης ἔχει ἀπὸ καιρὸ νοθευτεῖ, καὶ τὴ θέση τῆς ἀναζήτησης παίρνει σήμερα τὶς περισσότερες φορὲς ἡ κενὴ ἐκζήτηση καὶ ἡ ἐπιδίωξη τῆς πρόκλησης. καλλιτέχνη), μιὰ σειρὰ ἀπὸ κόκκινα, ἄσπρα ἢ μπλὲ μπαλόνια φουσκωμένα ἀπὸ τὸν ἴδιο καὶ κολλημένα σὲ μιὰ ξύλινη βάση. Ὅπως εἶναι λογικό, τὸ ἔργο Merda d Artista... ἄντεξε περισσότερο στὸν χρόνο τί ἄλλο θὰ ποῦμε, Θεέ μου! : Μιὰ κονσέρβα πουλήθηκε τὸν Μάιο τοῦ 2007 σὲ δημοπρασία τοῦ οἴκου Σόθεμπυς ἔναντι εὐρώ, ἐνῷ μιὰ ἄλλη πουλήθηκε τὸν Ὀκτώβριο τοῦ 2008 ἔναντι εὐρώ... Ἐπαναλαμβάνουμε τὸ ἀναπόφευκτο συμέρασμά μας: Δὲν ἀρνούμαστε, βεβαίως, τὴν κατ ἀρχὴν ἀλήθεια τῶν ἀναζητήσεων τῆς σύγχρονης τέχνης, αὐτὴ ποὺ συγκλονίζει ἤδη στὸ ἔργο τοῦ πρωτοπόρου Ἐλ Γκρέκο. Ἀλλὰ δὲν μποροῦμε νὰ κρύψουμε καὶ τὴν αἴσθησή μας ὅτι ἡ γνησιότητα τῆς ἀναζήτησης ἔχει ἀπὸ καιρὸ νοθευτεῖ, καὶ τὴ θέση τῆς ἀναζήτησης παίρνει σήμερα τὶς περισσότερες φορὲς ἡ κενὴ ἐκζήτηση καὶ ἡ ἐπιδίωξη τῆς πρόκλησης. ΓΙΑΝΝΗΣ Κ. ΤΣΕΝΤΟΣ 208

11 Ἡ προσευχὴ ποὺ ξέχασα Κύριε, προστάτευε τὶς Ἀμφιβολίες μας, γιατὶ ἡ Ἀμφιβολία μας εἶναι ἕνας τρόπος νὰ προσευχόμαστε. Εἶναι αὐτὴ ποὺ μᾶς κάνει νὰ ὡριμάζουμε, ἀφοῦ μᾶς ὑποχρεώνει νὰ ἀκοῦμε χωρὶς φόβο πληθώρα ἀπαντήσεων στὸ ἴδιο ἐρώτημα. Καὶ γιὰ νὰ εἶναι αὐτὸ ἐφικτό, Κύριε, προστάτευε τὶς Ἀποφάσεις μας, γιατὶ ἡ Ἀπόφαση εἶναι ἕνας τρόπος νὰ προσευχόμαστε. Δίνε μας θάρρος μετὰ ἀπὸ κάθε Ἀμφιβολία, ὥστε νὰ εἴμαστε ἱκανοὶ νὰ ἐπιλέγουμε ἀνάμεσα στὸ ἕνα ἢ στὸ ἄλλο μονοπάτι. Μακάρι τὸ ΝΑΙ μας νὰ εἶναι πάντα ΝΑΙ καὶ τὸ ΟΧΙ μας πάντα ΟΧΙ. Μακάρι, κάθε φορὰ ποὺ διαλέγουμε ἕνα μονοπάτι, ποτὲ νὰ μὴν κοιτάζουμε πίσω οὔτε νὰ ἀφήνουμε τὴν ψυχή μας νὰ φθείρεται ἀπὸ τὴν ἀμφιβολία. Καὶ γιὰ νὰ εἶναι αὐτὸ δυνατὸ καὶ ἐφικτό, Κύριε, προστάτευε τὶς Πράξεις μας, γιατὶ ἡ Πράξη εἶναι ἕνας τρόπος νὰ προσευχόμαστε. Κάνε ὥστε τὸ ψωμὶ τῆς κάθε μας μέρας νὰ εἶναι ὁ καλύτερος καρπὸς ποὺ λαμβάνουμε μέσα μας. Μακάρι μέσα ἀπὸ τὴν Ἐνέργεια καὶ τὴ Δράση νὰ μοιραζόμαστε λίγο ἀπὸ τὴν Ἀγάπη ποὺ παίρνουμε. Καὶ γιὰ νὰ εἶναι κατορθωτὸ αὐτό, Κύριε, προστάτευε τὰ Ὄνειρά μας, γιατὶ τὸ Ὄνειρο εἶναι ἕνας τρόπος προσευχῆς. Κάνε, ἀνεξάρτητα ἀπὸ τὴν ἡλικία μας εἴτε τὴν περίστασή μας, νὰ εἴμαστε ἱκανοὶ νὰ διατηροῦμε ἀναμμένη στὴν καρδιὰ τὴν ἱερὴ φλόγα τῆς Ἐλπίδας καὶ τῆς Ἐπιμονῆς. Καὶ γιὰ νὰ εἶναι αὐτὸ ἐφικτό, Κύριε, δίνε μας πάντα Ἐνθουσιασμό, γιατὶ ὁ Ἐνθουσιασμὸς εἶναι ἕνας τρόπος νὰ προσευχόμαστε. Εἶναι αὐτὸς ποὺ ἑνώνει τοὺς Οὐρανοὺς καὶ τὴ Γῆ, τοὺς μεγάλους καὶ τὰ παιδιά, καὶ μᾶς πληροφορεῖ ὅτι ἡ Ἐπιθυμία εἶναι σπουδαία καὶ ἀξίζει ἡ προσπάθειά μας. Ὁ Ἐνθουσιασμὸς μᾶς βεβαιώνει πὼς τὰ πάντα εἶναι δυνατά, ἂν εἴμαστε ἀπόλυτα ἀφοσιωμένοι καὶ προσηλωμένοι σὲ ὅ,τι κάνουμε. Καὶ γιὰ νὰ εἶναι αὐτὸ δυνατό, Κύριε, προστάτευέ μας, γιατὶ ἡ Ζωὴ εἶναι ὁ μοναδικὸς τρόπος ποὺ ἔχουμε νὰ διακηρύττουμε τὸ θαῦμά Σου. Μακάρι ἡ γῆ νὰ συνεχίσει νὰ μεταμορφώνει τὸν σπόρο σὲ σιτάρι. Μακάρι ἐμεῖς νὰ συνεχίσουμε νὰ μετατρέπουμε τὸ σιτάρι σὲ ψωμί. Καὶ αὐτὸ θὰ εἶναι δυνατό, ἂν ἔχουμε Ἀγάπη. Γι αὐτό, ποτὲ μὴ μᾶς ἐγκαταλείψεις στὴ μοναξιά. Δίνε μας πάντοτε τὴ δική Σου συντροφιά καὶ τὴ συντροφιὰ ἀντρῶν καὶ γυναικῶν ποὺ ἔχουν ἀμφιβολίες, δροῦν, ὀνειρεύονται, ἐνθουσιάζονται καὶ ζοῦν, ὥστε κάθε μέρα νὰ εἶναι ὁλοκληρωτικὰ ἀφιερωμένη στὴ Δόξα Σου. Ἀμήν. PAULO OELHO μτφ. ἀπὸ τὰ Πορτογαλικά: Α.Γ. «Ο ΚΟΣΜΟΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΔΟΣ» - ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ - ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ

12 «Ο ΚΟΣΜΟΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΔΟΣ» - νοεμβριοσ - δεκεμβριοσ 2014 Ἡ τελευταία μελῳδία 210 Ὁ κυρ-μιχάλης ἦταν ἕνας ἄνθρωπος μοναχικός. Δὲν ἔκανε παρέα μὲ κανέναν. Ζοῦσε σὲ μιὰ παλιὰ ἔπαυλη μὲ μοναδικὴ συντροφιὰ τὰ λουλούδια τοῦ κήπου του. Παρόλα τα ἑβδομῆντά του χρόνια δὲν εἶχε σοβαρὰ προβλήματα ὑγείας καὶ μποροῦσε ἀκόμα νὰ αὐτοεξυπηρετεῖται. Τελευταῖα ὅμως ἔνιωσε κάποια ἐνοχλήματα στὴν καρδιά του. Μπῆκε σὲ μιὰ κλινικὴ γιὰ θεραπεία. Ζήτησε νὰ μείνει σὲ μοναχικὸ δωμάτιο. Ἐπειδὴ δὲν εἶχε κανέναν δικό του νὰ τὸν φροντίζει, ἀνέλαβε νὰ τὸν περιποιεῖται ἡ κυρία Εὐθαλία, μιὰ ἀποκλειστικὴ νοσοκόμα. Ὁ κυρ-μιχάλης ἦταν ὑπομονετικὸς ἀσθενής. Δὲν παραπονιόταν, δὲν βογκοῦσε, δὲν εἶχε ἀπαιτήσεις. Ἡ νοσοκόμα του τὸν ἐκτιμοῦσε πολύ. Τοῦ φερόταν πάντα μὲ καλοσύνη κι εὐγένεια καὶ τὸν περιποιόταν μὲ ἰδιαίτερη φροντίδα. Καὶ σιγὰ σιγὰ ὁ κυρ-μιχάλης ἄρχισε ν ἀποκτᾷ τὴν ἐμπιστοσύνη της, νὰ νιώθει συμπάθεια. Ἡ κατάσταση τῆς ὑγείας του ὅμως μέρα μὲ τὴ μέρα χειροτέρευε. Οἱ παλμοὶ τῆς καρδιᾶς του γίνονταν ὅλο καὶ πιὸ ἄτονοι. Κάποιο βράδυ ἔδειχνε πολὺ ἀνήσυχος. Κοντανάσαινε. Κι ἐνῷ κοιμόταν βαθιά, ἄρχισε μέσα στὸν ὕπνο του νὰ τραγουδάει μὲ φωνὴ ἁπαλὴ μιὰ ὑπέροχη μελῳδία. Ὅταν ἔφτασε στὸ ρεφραίν, ἅπλωσε τὸ χέρι του κι ἕνα χαμόγελο χαράχτηκε στὰ χείλη του. Ἡ νοσοκόμα τὸν πλησίασε μὲ ἀπορία. Θέλεις κάτι, κυρ-μιχάλη; Ἦρθε... ἦταν ἐδῶ, ἀκούστηκε χαρούμενη ἡ φωνή του. Ποιός, κυρ-μιχάλη; Ποιὸς ἦρθε; Ἄνοιξε ὁ ἀσθενὴς τὰ μάτια καὶ τὴν κοίταξε. Τὸ καλοσυνάτο βλέμμα της τὸν ἔκανε νὰ νιώσει τὴν ἀνάγκη νὰ τῆς ἐμπιστευτεῖ τὸ μυστικό του, ποὺ τόσα χρόνια τὸ κρατοῦσε κρυφὸ στὰ βάθη τῆς καρδιᾶς του. Ἄρχισε μὲ φωνὴ ἀδύναμη νὰ διηγεῖται. «Ἐγώ, κυρία Εὐθαλία, ἀπὸ παιδὶ λάτρευα τὴ μουσική. Φοίτησα στὸ Ὠδεῖο. Ἔμαθα νὰ παίζω διάφορα ὄργανα. Φοιτητὴς ἀκόμα ἄρχισα νὰ γράφω στίχους καὶ νὰ τοὺς μελοποιῶ. Τὰ τραγούδια μου ἔγιναν γνωστὰ ἀπὸ τὶς συναυλίες ποὺ κάναμε σὲ διάφορες πόλεις μ ἕνα μουσικὸ συγκρότημα ἀπὸ σπουδαστὲς

13 τοῦ Ὠδείου. Μὲ χαρὰ ἄκουγα τοὺς νέους νὰ τὰ τραγουδοῦν στοὺς δρόμους, στὶς παρέες, στὰ γλέντια. Σταματήσαμε τὶς συναυλίες μας, ὅταν ἄρχισε ἡ γερμανικὴ Κατοχή. Τότε ἦταν ποὺ μὲ βρῆκαν ἀπανωτὲς οἱ συμφορές. Οἱ Γερμανοὶ σκότωσαν τὸν πατέρα μου, σὲ λίγο ἔφυγε ἀπὸ τὴ ζωὴ καὶ ἡ μάννα μου, ἀδέλφια δὲν εἶχα, ἔμεινα μόνος. Ἕνα χειμωνιάτικο πρωινὸ βγῆκα ἀπὸ τὸ σπίτι μου νὰ βρῶ κάτι νὰ φάω. Τὸ κρύο ἦταν τσουχτερό, τὸ χιόνι ἔπεφτε πυκνό, βάδιζα στὴν ἄκρη τοῦ πεζοδρομίου. Σὲ κάποια στιγμὴ ἔκανα μιὰ κίνηση νὰ σηκώσω τὸν γιακὰ τοῦ παλτοῦ μου. Δίπλα μου περνοῦσε ἕνας Γερμανὸς ἀξιωματικός. Ἄθελά μου τὸν σκούντησα μὲ τὸν ἀγκῶνά μου. Γύρισε καὶ μὲ κοίταξε ἀγριεμένος. Ἄρχισε νὰ μὲ βρίζει καὶ μὲ τὴν ἀπειλὴ τοῦ ὅπλου του μὲ ὁδήγησε στὴν αὐλὴ ἑνὸς σχολείου ποὺ τὸ χρησιμοποιοῦσαν γιὰ φρουραρχεῖο. Εἶπε σὲ κάποιον στρατιώτη κάτι στὴ γλῶσσά τους, κι ἐκεῖνος μοῦ ἔφερε ἕνα φτυάρι καὶ μὲ ἀνάγκασε νὰ καθαρίσω ὅλη τὴν αὐλὴ ἀπὸ τὰ χιόνια. Μὲ τὶς πρῶτες φτυαριὲς ἄρχισα νὰ μὴ νιώθω τὰ χέρια καὶ τὰ πόδια μου ἀπὸ τὸ κρύο. Ἤμουν ἕτοιμος νὰ σωριαστῶ, ὅταν ἀπὸ τὸ ἀπέναντι σπίτι ἄνοιξε ἕνα παράθυρο καὶ πρόβαλε ἡ σιλουέτα μιᾶς νεαρῆς ὄμορφης κοπέλας. Μὲ κοίταξε, μοῦ χαμογέλασε καὶ ἄρχισε μὲ μιὰ γλυκιὰ φωνὴ νὰ τραγουδάει τὰ τραγούδια μου. Ἔνιωσα τὴν καρδιά μου νὰ ζεσταίνεται. Νὰ ζεσταίνονται τὰ χέρια καὶ τὰ πόδια μου, νὰ παίρνω ζωή. Κι ὅση ὥρα ἐγὼ ἀγωνιζόμουν νὰ καθαρίσω τὴν αὐλὴ ἀπὸ τὸ χιόνι, ἐκείνη μοῦ κρατοῦσε συντροφιὰ καὶ μοῦ ἔδινε δύναμη καὶ κουράγιο τραγουδώντας. Ἀπὸ τὴν ὥρα ἐκείνη, ἡ μορφὴ αὐτῆς τῆς κοπέλας μπῆκε βαθιὰ στὴν καρδιά μου. Τὸ ἴδιο βράδυ ἔγραψα τὴν ὡραιότερη μελῳδία, μὲ σκοπὸ νὰ τῆς τὴν ἀφιερώσω. Μὰ δυστυχῶς δὲν πρόλαβα. Ἡ κοπέλα ἔφυγε τὴν ἄλλη ἡμέρα ἀπὸ τὴ ζωή». Ὁ κυρ-μιχάλης σταμάτησε. Ἕνας λυγμὸς ἔπνιξε τὴ φωνή του. Τὰ μάτια του βούρκωσαν. Ἀναστέναξε βαθιὰ καὶ συνέχισε. «Ἡ Μυρσίνη ἦταν φοιτήτρια στὸ Πανεπιστήμιο τῆς Θεσσαλονίκης. Τὸ πρωινὸ ἐκεῖνο πήγαινε στὴ σχολὴ γιὰ ἐξετάσεις. Στὰ μισὰ τοῦ δρόμου τὸ λεωφορεῖο ἀνατινάχτηκε ἀπὸ μιὰ νάρκη. Ἡ κοπέλα χάθηκε μαζὶ μὲ ὅλους τοὺς ἐπιβάτες. Τὸ γεγονὸς αὐτὸ ἀναστάτωσε τὴν πόλη μας. Ὅλοι θρήνησαν γιὰ τὸν χαμὸ τῆς νεαρῆς, ὄμορφης Μυρσίνης. Ὁ δικός μου πόνος ἀβάσταχτος! Κλείστηκα στὸ σπίτι μου καὶ στὸν ἑαυτό μου. Δὲν ἤθελα νὰ δῶ καὶ νὰ μιλήσω μὲ κανέναν. Ζοῦσα μὲ μοναδικὴ συντροφιὰ τὴ μορφὴ τῆς Μυρσίνης, ὅπως τὴν εἶδα τελευταία φορὰ στὸ παράθυρό της. Συντροφιὰ μοῦ κρατοῦσε καὶ ἡ μελῳδικὴ φωνή της, ποὺ τὴν ἄκουγα συνέχεια μέσα μου, ὅπως τὸ πρωινὸ ἐκεῖνο ποὺ μοῦ ἔδινε κουράγιο, ὅσο κρατοῦσε ὁ ἀγώνας μου μὲ τὸ παγωμένο χιόνι. Κι ἀπόψε ἦρθε καὶ πάλι ἐδῶ νὰ μοιραστεῖ τὸν πόνο μου. Ὄμορφη, γλυκιά, τρυφερή, χαμογελαστή, κάθισε δίπλα μου, μοῦ ἔπιασε τὸ χέρι, κι ἐγώ, γιὰ νὰ τὴν εὐχαριστήσω, τῆς τραγούδησα τὴν τελευταία μελῳδία ποὺ εἶχα γράψει γιὰ κείνη»! Τὰ τελευταῖα λόγια του μόλις ποὺ ἀκούστηκαν. Ἡ φωνή του ἔσβησε. Τὰ μάτια του ἔκλεισαν. Ἕνα χαμόγελο χαράχτηκε στὰ χείλη του. Ὁ κυρ-μιχάλης ἔφυγε ἀπὸ τὴ ζωὴ εὐτυχισμένος. Ἡ Μυρσίνη τὸ βράδυ ἐκεῖνο ἦρθε νὰ τὸν πάρει κοντά της. Ἐκεῖ ποὺ θὰ μποροῦσαν νὰ βαδίζουν πιασμένοι χέρι χέρι μέσα στὰ ὁλάνθιστα λιβάδια τοῦ παραδείσου καὶ νὰ τραγουδοῦν μαζί... τὶς ὡραιότερες μελῳδίες τοῦ κόσμου! «Ο ΚΟΣΜΟΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΔΟΣ» - ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ - ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2014 ΚΑΙΤΗ Π. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΥ 211

14 «Ο ΚΟΣΜΟΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΔΟΣ» - νοεμβριοσ - δεκεμβριοσ 2014 Παιδικὲς ἀναμνήσεις. Τὸ σακκάκι 212 Ὁ παπποῦς μου ὁ Νίκος δὲν ἦταν μόνο καλὸς γιατρός, ἀλλὰ καὶ καλὸς ἄνθρωπος. Τὸ ἀπέδειξε μὲ τὴν προσφορά του σὲ ἀνθρώπους ἀνήμπορους, ἀρρώστους, ἀστέγους, ποὺ τοὺς περιέθαλπε στὴν κλινική του, ἔστω καί «μὲ τὸ στανιό». Θὰ μποροῦσα νὰ γράψω ἕνα ὁλόκληρο βιβλίο γι αὐτά, ἀλλὰ θὰ περιορισθῶ μόνο σ ἕνα, ποὺ ὅμως λέει πολλά. Δὲν ξέρω σὲ ποιὰ περίοδο τῆς Κατοχῆς, βρέθηκε στὴν πόλη μας ἕνας Ἄγγλος ἀξιωματικός. Ὑποθέτω, τώρα ποὺ εἶμαι μεγάλη, ὅτι εἶχε κάποια ἀποστολή, καὶ μετὰ θὰ ἔφευγε μὲ κανένα καΐκι. Ἀλλὰ τὸν πρόδωσαν; Ποιὸς ξέρει... Κι ἔπεσε γενναῖο πιστολίδι ἐκεῖ, στὴν πρώτη γέφυρα τοῦ ποταμοῦ τῆς περιοχῆς μας, ποὺ ἦταν κοντὰ στὴν κλινικὴ τοῦ παπποῦ. Μόλις κόπασε ἡ φασαρία, βγῆκε ὁ παπποῦς μου, εἶδε ἕναν τραυματισμένο καὶ μὲ κίνδυνο τῆς ζωῆς του τὸν ἔσυρε ἀπ τὶς μασχάλες ὣς τὴν κλινική του. Τὸν ἔκρυψε στὴν ἱματιοθήκη καὶ ἀπαγόρευσε τὴν εἴσοδο σὲ ὅλους. «Ἅγιο εἴχανε κι οἱ δυό», ἔλεγε μὲ δάκρυα ἡ γιαγιά μου. Δὲν ξέρω γιὰ πόσο καιρὸ νοσηλεύτηκε ἐκεῖ δυὸ μῆνες ἴσως; Τὸ σίγουρο εἶναι ὅτι κάποιο βράδυ φυγαδεύτηκε... Τὸ γεγονὸς αὐτό, ποὺ σὰν παιδάκια δὲν ξέραμε, ἐπηρέασε τὴν οἰκογένειά μας. Καὶ δεῖτε πῶς: Ὅταν τὸ κλῖμα τῆς ἐποχῆς εἶχε βαρύνει καὶ οἱ Γερμανοὶ ἐκτελοῦσαν ἀβέρτα, ἀκόμη καὶ μικρὰ παιδιά, οἱ διαταγὲς ἦταν ἀμείλικτες: Ὅποιος κατέχει κάτι ἀγγλικὸ νὰ τὸ παραδώσει, εἰ δ ἄλλως, «καπούτ»... Ἔτσι ὁ παπποῦς μου φθάνει ἕνα βράδυ στὸ σπίτι μας μ ἕνα δέμα τυλιγμένο σὲ ἐφημερίδες καὶ λέει στὴ μαμά: «Νἄχεις τὴν εὐχή μου, κορούλα μου, πέταξέ το αὐτὸ στὸ ποτάμι, ὅταν κατεβάσει νερό, γιατὶ θὰ βροῦμε μεγάλο μπελᾶ μὲ δαῦτο». Ἀνοίγει ἡ μητέρα μου τὸ δέ- μα, καὶ τί βλέπουμε; ἕνα σακκάκι ἀξιωματικοῦ τῆς ἀεροπορίας, καὶ μάλιστα ἀγγλικό! Τὸ ξέχασε ὁ χριστιανὸς στὴ ντουλάπα, πρέπει νὰ τὸ ἐξαφανίσουμε... Ἡ μανούλα μου συφοριάστηκε, ὅπως λέμε στὴν Καλαμάτα. Ἀλλὰ εἶχε μπεῖ ἤδη στὸν χορό... Τὸ ποτάμι μας, ὁ Νέδων, περνοῦσε ἀπ τὸ κέντρο τῆς πόλης, καὶ ἡ μάντρα ποὺ τὸ χώριζε ἀπ τὸ σπίτι μας ἦταν πολὺ κοντά. Ἔτσι ἐγὼ πῆρα τὸ σκαμνάκι μου στὸ μπαλκόνι, ἐγκαταστάθηκα καὶ περίμενα νὰ κατέβει τὸ νερό. Καὶ νἄχεις καὶ τοὺς γονεῖς νὰ σὲ φωνάζουνε: «Ἔλα μέσα, θὰ πουντιάσεις!». «Βίνα, ἔλα, σὲ θέλω». Καὶ τί βλέπω; Ἡ μάννα μου νὰ κρατάει μιὰ μεζούρα, καὶ ἄρχισε νὰ μετράει τὸ ὕψος, τὴν πλάτη, ὅπως οἱ μοδίστρες. Κλείστηκε στὸ δωμάτιό της, κι ἄκουγα μόνο τὸν θόρυβο τῆς ραπτομηχανῆς... Τὴν ἄλλη μέρα μπαίνει στὸ δωμάτιό μου περιχαρής: «Κοίτα τί σοὔφτιαξα!». Ἔμεινα ξερή. Βρὲ

15 ποῦ τὸ ξέρω, ποῦ τὸ ξέρω αὐτὸ τὸ φουστανάκι... «Εἶναι τὸ σακκάκι», μοῦ λέει χαμηλόφωνα, «εἶμαι σίγουρη πὼς κανεὶς δὲν θὰ τὸ καταλάβει. Θὰ στὸ ἔριχνα, βρὲ κουτό, ἐγώ;». Ἀριστερὰ καὶ δεξιὰ εἶχε βάλει δυὸ τσέπες σὲ σχῆμα φακέλλου ἴσως γιὰ νὰ καλύψει κάτι... Παρ ὅλα αὐτά, πῆρα τήν... ἡρωικὴ ἀπόφαση νὰ τὸ φορέσω στὸ σχολεῖο, καὶ γιὰ ἐνίσχυση πῆρα μαζὶ καὶ τὴ μαμά μου, παρ ὅλο ποὺ τὸ σχολεῖο ἦταν λίγα μόνο μέτρα ἀπὸ τὸ σπίτι μας. Κοιτάξτε ὅμως σύμπτωση! Δὲν εἴχαμε κάνει δύο βήματα, καὶ νάσου μπροστά μας μιὰ γερμανικὴ περίπολος! Ποῦ βρῆκε τόση ψυχραιμία ἡ μαμά μου, ἀπορῶ: «Ψηλὰ τὸ κεφάλι, Βίνα, καὶ κάνε τὴν ἀδιάφορη!». Οἱ δύο... ἀδιάφορες, μάννα καὶ κόρη, φτάσαμε στὸ σχολεῖο, ἀλλὰ τὸ βαρὺ βάδισμα τῶν Γερμανῶν θὰ μοῦ μείνει ἀξέχαστο. Ἄσε ποὺ τραγουδάγανε κι ἀπὸ πάνω: «Ὀλαρία ὀλαρά...». Ἀνέβηκα λαχανιασμένη τὰ σκαλοπάτια καὶ χώθηκα βιαστικὰ στὸ θρανίο μου. Νόμιζα ὅτι ὅλοι οἱ Γερμανοὶ τοῦ κόσμου μὲ κυνηγούσανε λόγῳ τοῦ σακκακιοῦ! Ἀπ τὶς συμμαθήτριές μου ὅμως πῆρα κουράγιο: «Τί ὡραῖο φουστάνι, μὲ γειά σου!». «Ἀμήν, Παναγίτσα μου», ἔλεγα ἀπὸ μέσα μου. Τὴν ἄλλη μέρα τρεῖς-τέσσερις μαμάδες ἦρθαν νὰ ξεσηκώσουν τὸ σχέδιο τοῦ φουστανιοῦ μὲ τοὺς φακέλλους. Ἔτσι ἡ μαμά μου, χωρὶς νὰ τὸ θέλει, λανσάρισε μόδα... Ἐμένα ὅμως μὲ ὑποδεχόντουσαν στὴν τάξη μὲ τό «Καλῶς τὸν ταχυδρόμο». Μ ἄρεσε ὅμως! Τὸν ἴδιο χρόνο τελείωσε ἡ Κατοχή, κι οἱ Γερμανοὶ πῆγαν «στὸν ἀγύριστο», ὅπως ἔλεγε ἡ γιαγιά μου. Τὸ φουστάνι, μετά, ξεχάστηκε. Μιὰ μέρα ὅμως λέω: «Θέλω νὰ φορέσω τούς φακέλλους» «Ἄστο, τώρα ἔχουμε ροῦχα» «Ὄχι, τὸ θέλω». Τὸ φόρεσα, κατέβηκα τὰ σκαλιὰ τοῦ σπιτιοῦ κι ἄρχισα νὰ περπατῶ μὲ καμάρι, ἔχοντας μπροστά μου μιὰ ἀόρατη μπάντα, ποὺ ἔπαιζε τὸ ἐμβατήριο «Ἡ Ἑλλάδα ποτὲ δὲν πεθαίνει». «Παρήλασα» γύρω ἀπὸ τὸ τετράγωνο τοῦ σπιτιοῦ μου, γιατὶ ἤμουν ἡ μόνη μαθητριούλα τῆς Α Δημοτικοῦ ποὺ εἶχε κάνει ἀντίσταση κατὰ τῶν Γερμανῶν φορώντας ΣΤΡΑΤΙΩ- ΤΙΚΟ ΑΓΓΛΙΚΟ ΣΑΚΚΑΚΙ! ΒΙΝΑ ΧΙΩΤΑΚΑΚΟΥ «Ο ΚΟΣΜΟΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΔΟΣ» - ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ - ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2014 Ἡ μοναξιά Ἕνας καθρέφτης εἶναι ἡ μοναξιά, τὸν ἑαυτό σου μέσα κεῖ θ ἀνακαλύψεις, ποιὸς ἤσουνα, ποιὸς εἶσαι, τί ζητᾷς, εἶν ἡ εὐκαιρία τὸν ἑαυτό σου νὰ γνωρίσεις. Μὰ σὰν βρεθεῖς μὲ τὸν ἑαυτό σου μοναχός, θὰ τὸ ἀντέξεις τὴν ἀλήθεια ν ἀντικρίσεις; τὰ σφάλματα, τὰ λάθη νὰ παραδεχτεῖς, ν ἀλλάξεις, νὰ διορθωθεῖς, νὰ προχωρήσεις; Ἡ μοναξιὰ εἶναι σύμμαχος, ἂν ἔτσι θὰ τὸ δεῖς, ποὺ σὲ βοηθάει νὰ βελτιώσεις τὴ ζωή σου, ἢ ἕνα γκρίζο σύννεφο ποὺ θὰ σὲ καταπιεῖ, ἂν τὸ ἀφήσεις νὰ σκεπάσει τὴν ψυχή σου! ΠΟΠΗ ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΥ 213

16 «Ο ΚΟΣΜΟΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΔΟΣ» - νοεμβριοσ - δεκεμβριοσ 2014 Πνεύματι περιπετεῖτε Ὁ μεγάλος Πλάτανος δίπλα στὸ ποτάμι μας γνώρισ ἀστραπόβροντα! Κεραυνοὶ καὶ θύελλες κι ἀνεμοδαρσίματα πάνω του στοιχήματα βάλαν καὶ προσπάθησαν νὰ τὸν ξεριζώσουνε. Μὰ δὲν τὰ κατάφεραν. Ὄρθιος κι ἀκλόνητος ὁ μεγάλος Πλάτανος κράτησε τὸ πόστο του. Πλάτανοι κι οἱ ἄνθρωποι ποὺ ἡ ζωὴ τοὺς τράνταξε μὲ τ ἀστροπελέκια της ἀλλὰ ἐκεῖνοι ἀλύγιστοι ὅσο κι ἂν χτυπήθηκαν δὲν μετακινήθηκαν. Μείνανε στὶς θέσεις τους. Κάποιοι ἄλλοι μοιάζουνε μὲ καμπίσια λιόδεντρα. Ταπεινὰ τὰ λιόδεντρα! Δέχονται τὸ ἡλιόφωτο πάνω στὰ κλωνάρια τους καὶ τὸ κάνουν κάρπισμα. Ταπεινὰ κι ἀθόρυβα κάποιοι τοῦ ἥλιου τ ἄγγιγμα τὸ καρπίζουν μέσα τους κι ἡ σοδειά τους πλούσια νὰ χορτάσει ὁ κόσμος. Στὴν Καρυδιὰ καὶ στὴν Ὀξιὰ πού χουν τὸ ξύλο τὸ καλὸ μοιάζουν πολλοί. Καλοΐσκιωτοι ἄλλοι σὰν τὰ πεῦκα. Δέντρα τοῦ δάσους τοῦ κάμπου τοῦ περιβολιοῦ ὅλ ἀπ τὸ χέρι τοῦ Θεοῦ! Ὅλα καλὰ κι εὐλογημένα. Ὅμως ἐσεῖς δέντρα τοῦ πνεύματος ἐσεῖς ποὺ δὲ ριζώσατε στὰ δάση στὶς πλαγιές, στὶς ἀκροποταμιές, στὰ περιβόλια, ἀλλὰ περιπατεῖτε πνεύματι παντοῦ... Παντοῦ, ἐδῶ, ἐκεῖ, στοὺς δρόμους στὰ σχολειὰ στὰ σπίτια... Ἐσᾶς βαραίνουν στὰ κλαδιά σας οἱ καρποί. Ἡ πίστη, ἡ ἐλπίδα, ἡ ἀγάπη. Οἱ ἀρετὲς οἱ ἄλλες! Γλυκόχυμοι καρποὶ πάνω στὰ κλώνια σας. Ἐννιὰ λογιῶν καρποί. Φιλὶ ζωῆς ἡ ἀνάσα σας γι αὐτοὺς ποὺ ἀργοπεθαίνουν ἀπὸ τὴν ἀσφυξία τῶν ἰδεῶν. Ἡ σκιά σας καταφύγιο γιὰ τοὺς κυνηγημένους ἀπ τὴν ἀπελπισία τους τὴν Ὕαινα. Δέντρα τοῦ πνεύματος! Γερὰ κρατεῖστε! Βαθύτερα τὶς ρίζες σας μέσ στοῦ Θεοῦ τὸ λόγο. Νὰ μὴ στερεύουν οἱ χυμοὶ νὰ μὴν τελειώνουν οἱ καρποὶ νὰ μὴ φτωχαίνει ὁ κόσμος. Δέντρα τοῦ πνεύματος! Γερὰ κρατεῖστε! Καὶ μὲ ὅλα σας ρίζες φύλλα καὶ κλαδιὰ νὰ στάζουν πνεῦμα περπατεῖστε. ΜΑΡΙΑ ΓΟΥΜΕΝΟΠΟΥΛΟΥ 214

17 Τὰ τελευταῖα χρόνια, οἱ καλοκαιρινές μου διακοπὲς περιλαμβάνουν καὶ μιὰ ἐπίσκεψη στὸ κοιμητήριο τῆς περιοχῆς ὅπου παραθερίζω. Ἐκεῖ ἀναπαύεται μιὰ φίλη μου, ἡ ὁποία πέθανε ἀπὸ καρκῖνο. Δὲν τῆς ἐμφανίστηκε σὲ ἄσχημο σημεῖο. Ἡ ὑγεία της ὅμως ἐπιδεινώθηκε ἀπὸ τὴν κακὴ ψυχολογία της. Αἰτία: ἡ ἐξωσυζυγικὴ σχέση τοῦ ἄντρα της. Δυστυχῶς ἐγκλωβίστηκε στὴ δίνη τῆς λύπης, καὶ ἡ ἐπιδείνωση τῆς ἀσθένειας ἦταν ραγδαία. Βλέποντας τὴ φωτογραφία της, δυσκολεύομαι νὰ πιστέψω πὼς ἔχει φύγει. Ἀληθινὴ καλλονή, νέα, μορφωμένη, καὶ τὸ κυριώτερο, μητέρα. Ἕνας τίτλος ποὺ σὲ ἀκολουθεῖ ἀκόμα καὶ στὴν ἄλλη ζωή. Ἀναρωτιέμαι τί ἀντίβαρο χρειαζόταν, γιὰ νὰ ἀντιμετωπίσει τὸν πόνο τῆς προδοσίας καὶ νὰ συνεχίσει τὴ ζωή της. Δυστυχῶς ἡ παρουσία τῶν παιδιῶν της, ἂν καὶ τὰ λάτρευε, δὲν μπόρεσε νὰ τὴ βγάλει ἀπὸ τὸ συναισθηματικό της ἀδιέξοδο καὶ νὰ τῆς δώσει δύναμη νὰ ἀντιμετωπίσει τὸν ἰσχυρὸ κλονισμὸ τοῦ γάμου της. Σίγουρα, ἡ κλειστὴ κοινωνία τῆς ἐπαρχίας λειτουργεῖ ἐπιβαρυντικὰ σὲ τέτοιες περιπτώσεις. Ἡ κοινωνικὴ καὶ οἰκονομικὴ καταξίωση λειτουργοῦν σὰν μπούμερανγκ σὲ τέτοιες καταστάσεις, μέχρι νὰ καταλαγιάσει ἡ ἔνταση καὶ νὰ βρεθεῖ μιὰ ὁριστικὴ λύση. Μὴν ἔχοντας δικούς της συγγενεῖς σὲ αὐτὴ τὴν πόλη, διερωτῶμαι ἂν εἶχε ἀληθινοὺς φίλους νὰ τὴ στηρίξουν. Νομίζω ὅμως ὅτι ἡ φιλία σὲ τέτοιες περιπτώσεις ἔχει διττὸ ρόλο. Ἐνίοτε εἶναι ἀρκετή, γιὰ νὰ ὀρθοποδήσει ξανὰ ὁ πληγωμένος φίλος Ἡ προδοσία καὶ νὰ βγεῖ πιὸ δυνατὸς ἀπὸ τέτοιου εἴδους δοκιμασίες. Ἄλλοτε ὅμως εἶναι ἕνα προσωρινὸ βάλσαμο, πού, ὅταν ἀπομακρύνεται, φέρνει ξανὰ τὸ ἄτομο ἀντιμέτωπο μὲ τὰ δικά του θεριά. Πεποιθήσεις, ἰδεολογίες, κοινωνικὲς προκαταλήψεις, κυκεώνας συναισθημάτων, οἰκονομικὰ θέματα. Καὶ ἐκεῖ ἡ μάχη εἶναι ρωμαλέα! Κανεὶς δὲν μπορεῖ νὰ ξέρει μὲ βεβαιότητα ἀπὸ πρὶν πῶς θὰ ἀντιδράσει καὶ ἂν θὰ βρεῖ ὑγιῆ διέξοδο. Συνήθως ἡ αὐτογνωσία τοῦ ἀτόμου ἀποδεικνύεται διάτρητη μπροστὰ στὶς μεγάλες ἀνατροπὲς τῆς ζωῆς. Συναντᾷ ὅμως κανεὶς ἄσημους καὶ συνηθισμένους ἀνθρώπους, ποὺ ἔχουν ὅμως τὸ χάρισμα νὰ ἀνακτοῦν σύντομα τὶς ψυχικὲς δυνάμεις τους, κάθε φορὰ ποὺ ταλαιπωροῦνται ἀπὸ ἀντιξοότητες. Γιὰ μένα, αὐτοὶ εἶναι οἱ ἀληθινὰ πετυχημένοι, οἱ «ἥρωες ὑπεράνω πάσης ὑποψίας», ὅπως συνηθίζω νὰ τοὺς ἀποκαλῶ. Παλεύουν μὲ τρομακτικὲς δυσκολίες, συνήθως χωρὶς στηρίγματα, καὶ καταφέρνουν νὰ ἐπιβιώνουν καὶ νὰ ἐκτιμοῦν τὰ καλὰ τῆς ζωῆς. Τέτοιες συμπεριφορὲς εἶναι ἄξιες μίμησης καὶ θαυμασμοῦ. Ἀπὸ τὴν ἄλλη μεριά, συναντᾷ κανεὶς χαρισματικοὺς ἀνθρώπους μὲ πληθώρα προσόντων, ποὺ κυριεύονται ὅμως ἀπὸ τὴν εὐαισθησία τοῦ χαρακτῆρά τους. Ὑποφέρουν συνήθως σιωπηλὰ καὶ ἐγκλωβίζονται στὰ προβλήματά τους. Εἶναι σημαντικὸ νὰ στηρίζουμε αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους, τονίζοντας τὰ προτερήματά τους ἀλλὰ καὶ δίνοντάς τους μιὰ θετικὴ θεώρηση τῶν πραγμάτων. Ἀπὸ τὴ στιγμὴ ποὺ ὑπάρχει τὸ πρόβλημα καὶ μάλιστα ὄχι τυχαῖα στὴ ζωή μας, ὑπάρχει καὶ ἡ λύση. Ἡ λύση μπορεῖ κάποιες φορὲς νὰ εἶναι ὀδυνηρή, ἀλλὰ ὑπάρχει διέξοδος. Ὅλων ἡ Ἂς μὴν ξεχνᾶμε ὅτι ἡ χριστιανικὴ πίστη μεταμορφώνει καὶ τὸν πιὸ εὐαίσθητο ἄνθρωπο σὲ δυνατὸ ἀγωνιστή. Δίνει ἐλπίδα καὶ λύσεις, ἐκεῖ ποὺ ἡ ἀνθρώπινη λογικὴ ὁδηγεῖται σὲ ἀδιέξοδο. ζωὴ στιγματίζεται ἀνεξίτηλα ἀπὸ δυσάρεστα γεγονότα, συνεχίζεται ὅμως, τὸ ἴδιο μυστικοπαθής, χωρὶς ποτὲ νὰ προειδοποιεῖ γιὰ τὸ τί θὰ ἀκολουθήσει. Ἂς μὴν ξεχνᾶμε ὅτι ἡ χριστιανικὴ πίστη μεταμορφώνει καὶ τὸν πιὸ εὐαίσθητο ἄνθρωπο σὲ δυνατὸ ἀγωνιστή. Δίνει ἐλπίδα καὶ λύσεις, ἐκεῖ ποὺ ἡ ἀνθρώπινη λογικὴ ὁδηγεῖται σὲ ἀδιέξοδο. Εἶναι τὸ μοναδικὸ ἀντίβαρο στὶς ἀνθρώπινες δυσκολίες καὶ ἀπὸ μόνο του εἶναι ἱκανὸ νὰ ἀντιμετωπίζει σθεναρὰ κάθε εἴδους προδοσία. ΓΙΑΝΝΑ ΚΑΡΑΜΑΝΟΥ «Ο ΚΟΣΜΟΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΔΟΣ» - ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ - ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ

18 «Ο ΚΟΣΜΟΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΔΟΣ» - νοεμβριοσ - δεκεμβριοσ «Ὡς καὶ ἡμεῖς ἀφίεμεν τοῖς ὀφειλέταις ἡμῶν...» Ἀναλογιζόμενη τὴ φράση αὐτὴ τοῦ Εὐαγγελίου ἀπὸ τὴν προσευχὴ τοῦ «Πάτερ ἡμῶν», ἄρχισα νὰ ψάχνω μέσα μου ἂν ὑπῆρχαν καὶ ποιοὶ ἦταν αὐτοὶ πού, κατὰ τὴ γνώμη μου, μοῦ εἶχαν κάνει κακὸ καὶ ἔπρεπε νὰ τοὺς συγχωρήσω. Ἐδῶ μία παρένθεση: Νὰ τοὺς συγχωρήσω, γιατὶ αὐτὸ εἶναι ἡ ἐντολὴ τοῦ Θεοῦ, ἢ γιὰ τὸ καλὸ τὸ δικό μου, τὸ ἐσωτερικό, τὴν ἐσωτερική μου γαλήνη, καθὼς ἔτσι θὰ ἀπαλλασσόμουν ἀπὸ ἕνα βάρος ποὺ θὰ τὸ κουβαλοῦσα στὴ ζωή μου ἐδῶ, καὶ ἴσως καὶ στὴν ἑπόμενη ποιὸς ξέρει; Σὲ κάθε περίπτωση, ὑπῆρχαν κάποιοι πού «μοῦ χρωστοῦσαν»; Κάποιοι ποὺ μοῦ εἶχαν κάνει κακό; Καὶ τί ἐννοῶ ἆραγε, ὅταν λέω «νὰ μοῦ ἔχει κάνει κάποιος κακό»; Νὰ μὲ ἔχει κλέψει, κτυπήσει, ἀδικήσει, συκοφαντήσει, νὰ μοῦ ἔχει κακομιλήσει; Δὲν μοῦ ἐρχόταν κανένας στὸν νοῦ. Ἄρα, ἡ ἐντολὴ αὐτὴ δὲν μὲ ἀφοροῦσε, φαίνεται... Ὡστόσο, κάποια μέρα θυμήθηκα κάποιον ποὺ μὲ εἶχε ἀπογοητεύσει. «Ἄ, νὰ χαθεῖ κι αὐτός!», σκέφθηκα. Καὶ ἀπὸ κεῖ καὶ πέρα, θυμήθηκα καὶ αὐτὸν καὶ τὸν ἄλλο, ἀνθρώπους δηλαδὴ γιὰ τοὺς ὁποίους ἤμουν σίγουρη ὅτι θὰ μὲ καταλάβαιναν, ὅτι θὰ ἔβλεπαν σὲ ὅ,τι ἔκανα μιὰ ἀγαθὴ προαίρεση, ὅτι θὰ μοῦ συμπαραστέκονταν. Φεῦ, ὅμως! Μὲ ἀπογοήτευσαν, λοιπόν. «Ἄ, νὰ χαθεῖ κι αὐτός!». Ἀπὸ αὐτὸ τό «Ἄ, νὰ χαθεῖ κι αὐτός!» πρέπει νὰ ἀπαλλαγῶ λοιπόν. Πῶς ὅμως; Ἐδῶ ψάχνομαι. Καί, κατ ἀρχάς, θέλω νὰ ἀπαλλαγῶ; Μήπως, κατὰ κάποιο τρόπο, ἔχω βάλει ἕνα «παλτό» στὴν ψυχή μου, τὸ ὁποῖο ἔχω συνηθίσει καὶ δὲν θέλω ν ἀλλάξω; Συνήθως, ὅπως λέει ἡ ψυχολογία καὶ ὁ Λέο Μπουσκάλια, στὸ βιβλίο του Νὰ ζεῖς, νὰ ἀγαπᾷς καὶ νὰ μαθαίνεις, «Ἡ ζωὴ εἶναι μιὰ κούρσα μετ ἐμποδίων, ὅπου τὸ κυριώτερο ἐμπόδιο εἶμαι ἐγώ» (σελ. 284). Καί, «ἡ ἕξις εἶναι δευτέρα φύσις», ὅπως λέει καὶ τὸ γνωστὸ ρητό. Ἐδῶ λοιπὸν ἔρχεται ἡ μετάνοια, ἡ ἀλλαγὴ τοῦ νοῦ δηλαδή. Ἂν παραδεχθῶ, κατ ἀρχήν, ὅτι ἡ συγκεκριμένη σκέψη, «Ἄ, νὰ χαθεῖ κι αὐτός!», ἐντάσσεται στὶς ἁμαρτίες, δηλαδὴ σὲ κάτι ποὺ μὲ ἀποκόπτει ἀπὸ τὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ πολὺ κρυμμένη ἁμαρτία, εἶναι ἡ ἀλήθεια, ἀλλὰ τί σημασία ἔχει, μικρὴ ἢ μεγάλη, ἁμαρτία εἶναι, πρέπει νὰ τὴν ἀντιμετωπίσω ὡς τέτοια καὶ νὰ δῶ πῶς μπορῶ νὰ μεταστραφῶ. Ἡ ἀλήθεια εἶναι ὅτι ὅλα αὐτὰ ἀκούγονται σὰν θεωρίες. Ἀλλὰ ἀπὸ τὴ σκέψη ξεκινάει κανείς, γιὰ νὰ τὴν κάνει πράξη. Ὁπότε, στὴν πράξη, τί μπορῶ νὰ κάνω; Πραγματικά, θέλω, ἀπὸ αὐτὴ τὴ στιγμή, νὰ ἀρχίσω νὰ συμπεριλαμβάνω στὴν προσευχή μου ἕνα συγκεκριμένο πρόσωπο ὄχι δύο ἢ τρία, γιατὶ τότε τὸ πρᾶγμα μπερδεύεται. Καὶ νὰ ἀρχίσω νὰ προσεύχομαι γι αὐτό. Νὰ κάνω σκέψεις θετικὲς γι αὐτό, νὰ τὸ ἔχει καλὰ ὁ Θεὸς κτλ., γιὰ νὰ φύγει Ἐδῶ λοιπὸν ἔρχεται ἡ μετάνοια, ἡ ἀλλαγὴ τοῦ νοῦ δηλαδή. Ἂν παραδεχθῶ, κατ ἀρχήν, ὅτι ἡ συγκεκριμένη σκέψη, «Ἄ, νὰ χαθεῖ κι αὐτός!», ἐντάσσεται στὶς ἁμαρτίες, δηλαδὴ σὲ κάτι ποὺ μὲ ἀποκόπτει ἀπὸ τὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ πολὺ κρυμμένη ἁμαρτία, εἶναι ἡ ἀλήθεια, ἀλλὰ τί σημασία ἔχει, μικρὴ ἢ μεγάλη, ἁμαρτία εἶναι, πρέπει νὰ τὴν ἀντιμετωπίσω ὡς τέτοια καὶ νὰ δῶ πῶς μπορῶ νὰ μεταστραφῶ. σιγὰ σιγὰ αὐτὸ τό «Ἄ, νὰ χαθεῖ κι αὐτός!». Καί, φυσικά, νὰ παρακαλέσω στὸν Θεὸ νὰ μὲ βοηθήσει, γιατὶ μόνη μου δὲν μπορῶ. Μήπως ἐσεῖς ποὺ μὲ διαβάζετε ἔχετε κάποια ἄλλη ἰδέα καὶ μπορεῖτε νὰ μὲ βοηθήσετε; ΗΒΗ ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΥ Υ.Γ. Δὲν πρέπει νὰ παραλείψω, ὅμως, καὶ τὴν περίπτωση αὐτὸς ποὺ μὲ ἔχει ἀπογοητεύσει νὰ μὴν ἔχει ἀδικήσει ἐμένα, ἀλλὰ ἕνα κοντινό μου πρόσωπο! Πῶς νὰ τὸν συγχωρήσω, ὅταν βλέπω τὸ κοντινό μου πρόσωπο νὰ ὑποφέρει, νὰ παραπαίει, νὰ εἶναι ἄρρωστο, καὶ ὁ ἄλλος νὰ μὴν τὸ παραδέχεται αὐτό; Πολὺ φοβᾶμει ὅτι ἐδῶ δὲν βρίσκω ἀπάντηση. Γιατὶ ποῦ θὰ πηγαίνει αὐτὸ τό «ὀφειλέταις»; Σὲ μένα ἢ σὲ κάποιον ἄλλο;

19 Ἀπὸ μικρὸ παιδί, ἤμουν ἐπιρρεπὴς στὸν φόβο. Καὶ τί δὲ φοβόμουνα! Κι ἀντὶ νὰ διορθώνομαι μεγαλώνοντας, ἐγὼ ὅλο περισσότερο χειροτέρευα. Ὅποιος ἔχει ὕπουλο ἐχθρό, προσλαμβάνει σωματοφύλακα, μοῦ εἶπε κάποτε στ ἀστεῖα ἕνας φίλος μου. Κι ἐγώ, ποὺ λέτε, τὄβαλα μέσα μου. Ἔπρεπε νὰ βρῶ ἕναν κατάλληλο σωματοφύλακα νὰ μὲ φυλάει ἀπ τὸν ἐχθρό μου τὸν φόβο. Τὸν πρῶτο ποὺ πῆρα στὴν ὑπηρεσία μου τὸν ἔλεγαν Δύναμη. Δανείζοντάς μου τὴ δύναμή του, φαντάσθηκα πὼς θὰ μὲ κάνει ἄτρωτη. Δὲ βαριέστε! Μπο- ρεῖ νὰ μὲ δυνάμωσε σὲ πολλά, μὰ ὁ φόβος, φόβος. Τὸν ἄφησα καὶ πῆρα δεύτερο σωματοφύλακα. Τοῦτο τὸν ἔλεγαν Λογική. Μαζί μου θὰ τοὺς νικήσεις τοὺς φόβους σου, εἶπε. Κι ἄρχισε νὰ μοῦ ἀραδιάζει ἕνα σωρὸ τὰ ἐπιχειρήματα, ποὺ φυσιολογικὰ ἔπρεπε νὰ μὲ κάνουν νὰ πάψω νὰ φοβᾶμαι. Ἂμ δέ... Οἱ φόβοι μου συνεχίζονταν. Κάποιος, στὸ τέλος, μοῦ μίλησε καὶ γιὰ σένα. Εἶσαι, λέει, ὁ καταλληλότερος τρόπος, γιὰ νὰ μὲ κάνεις νὰ μὴ φοβᾶμαι πιά. Σὰν ἄκουσα τ ὄνομά σου, χαμογέλασα. Σιγά, εἶπα. Τί θἄχανα ὅμως νὰ σὲ δοκιμάσω; Καὶ σὲ δοκίμασα. Τὸ θαῦμα ἔγινε. Σ εὐχαριστῶ. Μαζί σου τὸν νίκησα τὸν φόβο, σοῦ εἶπα χαρούμενη. Εἶσαι ὁ καλύτερος σωματοφύλακας. Κι ἐσύ, πιάνοντάς με ἀπὸ τὸ χέρι, μὲ προσγείωσες πάλι στὴ βάση μου. Ἀλήθεια, πῶς νὰ μ ἀγγίξουν οἱ γήινοι φόβοι μου, ἀφοῦ στὴν κρίσιμη στιγμὴ μ εἶχες ἀνεβάσει τόσα χιλιόμετρα πάνω ἀπ τὸ χῶμα; Καὶ πῶς νὰ μὴ μ ἀνεβάσεις τόσο ψηλά, ἀφοῦ ἐσένα, ἀκριβέ μου σωματοφύλακα, σὲ λένε Προσευχή; ΜΑΡΙΑ ΓΟΥΜΕΝΟΠΟΥΛΟΥ «Ο ΚΟΣΜΟΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΔΟΣ» - ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ - ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2014 Σωματοφύλακας 217

20 «Ο ΚΟΣΜΟΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΔΟΣ» - νοεμβριοσ - δεκεμβριοσ ΙΑΤΡΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ Τὸ σύνδρομο τοῦ καρπιαίου σωλῆνα λέγεται καί «ἀσθένεια τοῦ ὑπολογιστῆ», ἐπειδὴ πλήττει πιὸ πολὺ χειριστὲς τοῦ ὑπολογιστῆ εἶναι μιὰ ἐπώδυνη κατάσταση τοῦ καρποῦ, ποὺ ἐπιδεινώνεται σταδιακὰ καὶ ὀφείλεται στὴ συμπίεση τοῦ μέσου νεύρου. Ὅταν λέμε «καρπιαῖος σωλήνας», ἐννοοῦμε μιὰ στενὴ σήραγγα στὸν καρπό, τὸ κάτω μέρος τῆς ὁποίας διαμορφώνεται ἀπὸ τὰ ὁστᾶ τοῦ καρποῦ στὴν παλαμιαία ἐπιφάνεια, καὶ τὸ πάνω ἀπὸ μιὰ ζώνη συνδετικοῦ ἱστοῦ, ποὺ λέγεται «ἐγκάρσιος σύνδεσμος» τοῦ καρποῦ. Μέσῳ αὐτοῦ περνᾷ τὸ μέσο νεῦρο. Αὐτὸ δίνει τὴν αἴσθηση στὴν παλαμιαία πλευρὰ τοῦ δείκτου καὶ τοῦ μέσου δακτύλου καὶ ἐλέγχει ἐπίσης τοὺς μῦες τοῦ ἀντίχειρα. Ἐπίσης, ἀπὸ ἐδῶ περνοῦν καὶ οἱ τένοντες τῶν μυῶν ποὺ κάμπτουν τὰ δάκτυλα τῶν χεριῶν. Ὅταν ὅμως οἱ ἱστοὶ ποὺ περιβάλλουν τοὺς καμπτῆρες τοῦ καρποῦ πρήζονται, τότε πιέζεται τὸ μέσο νεῦρο. Οἱ ἱστοὶ αὐτοὶ ἀποτελοῦν τόν «ἀρθρικὸ ὑμένα» ποὺ λιπαίνει τοὺς τένοντες, ὥστε νὰ κινοῦνται εὐκολώτερα τὰ δάκτυλα. Αὐτὴ ἡ διόγκωσις τοῦ ἀρθρικοῦ ὑμένα στενεύει τὸν καρπιαῖο σωλῆνα καὶ μὲ τὴν πάροδο τοῦ χρόνου πιέζει τὸ νεῦρο. Ποιὲς εἶναι ὅμως οἱ αἰτίες ποὺ τὸ προκαλοῦν αὐτό; 1) Ἡ κληρονομικότητα, καθὼς σὲ μερικοὺς ἀνθρώπους ἡ σήραγγα αὐτὴ εἶναι μικρότερη. Σύνδρομο καρπιαίου σωλῆνα 2) Ἡ ὑπερχρησία τοῦ χεριοῦ, π.χ. μὲ τὸν ἠλεκτρονικὸ ὑπολογιστή. 3) Ἡ ἡλικία, καθὼς τὸ σύνδρομο τοῦ καρπιαίου σωλῆνα εἶναι συχνότερο σὲ μεγαλύτερα ἄτομα. 4) Διάφορες παθήσεις, ὅπως σακχαρώδης διαβήτης, ρευματοειδὴς ἀρθρῖτις, διάφορες διαταραχὲς τοῦ θυρεοειδοῦς ἀδένος κ.ἄ. Στὶς περισσότερες περιπτώσεις δὲν ὑπάρχει συγκεκριμένη αἰτία. Τὰ πιὸ συχνὰ συμπτώματα τοῦ συνδρόμου εἶναι: α) Μούδιασμα, μυρμίγγισμα καὶ πόνος στὸ χέρι. β) Αἴσθηση ἠλεκτρικοῦ ρεύματος στὸν ἀντίχειρα, στὸν δείκτη καὶ στὸν μέσο δάκτυλο. γ) Παράξενες αἰσθήσεις καὶ πόνος στὸν βραχίονα καὶ τὸν ὦμο. δ) Πτώση ἀντικειμένων ποὺ κρατάει ὁ πάσχων στὸ χέρι, π.χ. τοῦ τηλεφώνου κ.ἄ. Τὰ συμπτώματα ἔρχονται καὶ παρέρχονται, ἀλλὰ γίνονται καὶ σταθερά. Ὅλα αὐτὰ τὰ συμπτώματα ἀρχίζουν ἀπὸ τὸν ἀντίχειρα βαθμιαῖα καὶ χωρὶς τραυματισμό. Ἐκδηλώνονται ἀνὰ πᾶσα στιγμή, καὶ τὴ νύκτα ἀκόμη. Τὴν ἡμέρα ἐμφανίζονται κατὰ τὴν ὁδήγηση ἢ τὴν πληκτρολόγηση στὸν ὑπολογιστῆ ἢ ὅταν κρατᾶμε κάτι. Ἂν ὁ πάσχων μετακινήσει τὸ χέρι του ἢ τὸ τινάξει, τὰ συμπτώματα μειώνονται. Παρουσιάζεται ἐπίσης μιὰ αἴσθηση ἀδεξιότητας Τὸ σύνδρομο τοῦ καρπιαίου σωλῆνα λέγεται καί «ἀσθένεια τοῦ ὑπολογιστῆ», ἐπειδὴ πλήττει πιὸ πολὺ χειριστὲς τοῦ ὑπολογιστῆ εἶναι μιὰ ἐπώδυνη κατάσταση τοῦ καρποῦ, ποὺ ἐπιδεινώνεται σταδιακὰ καὶ ὀφείλεται στὴ συμπίεση τοῦ μέσου νεύρου. ἢ ἀδυναμίας γιὰ λεπτὲς κινήσεις, ὅπως τὸ κούμπωμα τοῦ ὑποκαμίσου. Ἂν ἡ κατάσταση εἶναι σοβαρή, τότε ἀρχίζουν οἱ μῦες στὸν ἀντίχειρα νὰ ἐξασθενοῦν. Ἡ ἐξέτασις θὰ γίνει ἀπὸ ὀρθοπαιδικό, ὁ ὁποῖος θὰ πάρει ἀρχικὰ τὸ ἱστορικό. Κατόπιν ἐλέγχει τὴν ἀδυναμία τοῦ ἀντί-

21 χειρος, πιέζει τὸ μέσο νεῦρο, καὶ τότε προκαλεῖται μούδιασμα. Ἐλέγχει ἐπίσης τὴν αἰσθητικότητα τῶν δακτύλων. Τὴ διάγνωση ὁ ὀρθοπαιδικὸς θὰ τὴν θέσει μὲ ἀκτινογραφία καὶ ἠλεκτρομυογράφημα. Στὶς περισσότερες περιπτώσεις, τὰ συμπτώματα τροποποιοῦνται μὲ τὴ διακοπὴ τῶν δραστηριοτήτων, καὶ βελτιώνεται ἡ κατάστασις, ἂν ὁ πάσχων ἀπέχει προσωρινά. Ἡ θεραπεία εἶναι συντηρητικὴ καὶ χειρουργική. Ἡ συντηρητικὴ θεραπεία περιλαμβάνει πρῶτα τὸν κηδεμόνα, δηλαδὴ ἕνα νάρθηκα ποὺ κρατᾷ τὸν καρπὸ σὲ μιὰ οὐδέτερη θέση. Αὐτὸ ἀποτρέπει τὸν νυκτερινὸ ἐρεθισμὸ τοῦ μέσου νεύρου. Ὁ πάσχων ἀνακουφίζεται, καὶ ἴσως ἀποφύγει τὴ χειρουργικὴ ἐπέμβαση. Δίδονται ἐπίσης ἀντιφλεγμονώδη φάρμακα, ποὺ βοηθοῦν στὴν ἀνακούφιση τοῦ πόνου. Συνιστᾶται ἐπίσης ἀλλαγὴ δραστηριότητος, ἡ ὁποία ἐπιβραδύνει ἢ καὶ σταματᾷ τὴν ἐξέλιξη τῆς νόσου. Γίνονται ἐπίσης ἐνέσεις κορτικοστεροειδῶν, οἱ ὁποῖες ἀνακουφίζουν ἀπὸ τὸν πόνο, ἀλλὰ τὰ συμπτώματα μπορεῖ νὰ ἐπανεμφανισθοῦν. Ἡ χειρουργικὴ ἐπέμβασις δίνει τὴν ὁριστικὴ λύση, μάλιστα σὲ σοβαρὲς καὶ μακροχρόνιες παθήσεις, ὥστε νὰ ἀποτρέψει μὴ ἀναστρέψιμες βλάβες. Ἡ ἐπέμβασις γίνεται μὲ τοπικὴ ἀναισθησία. Γίνεται μικρὴ τομὴ στὴν παλάμη, βρίσκεται ὁ ἐγκάρσιος σύνδεσμος τοῦ καρποῦ καὶ ἀποκόπτεται. Ἔτσι αὐξάνει τὸ μέγεθος τῆς σήραγγας καὶ μειώνεται ἡ πίεσις στὸ μέσο νεῦρο. Τελευταίως μερικοὶ ὀρθοπαιδικοὶ κάνουν μιὰ μικρότερη τομὴ καὶ χρησιμοποιοῦν τὴν ἐνδοσκοπικὴ μέθοδο, ἡ ὁποία ὅμως ἀπαιτεῖ κάποιες ἐνδείξεις, δηλαδὴ ἡλικία, χρονικότητα κ.ἄ. Τὸ ἀποτέλεσμα εἶναι τὸ ἴδιο. Μετὰ τὴν ἐπέμβαση δίδονται ὁδηγίες, γιὰ νὰ ἀποφευχθεῖ τὸ οἴδημα καὶ ἡ ἀκαμψία (νὰ ἀνυψώνει τὸ χέρι καὶ νὰ κουνᾷ τὰ δάκτυλα). Τοὺς πρώτους ἕξι μῆνες ἴσως παρατηρηθεῖ ἀδυναμία στὴν παλάμη. Ἐπιτρέπεται ἀμέσως ἡ ὁδήγηση καὶ ἡ αὐτοεξυπηρέτηση. Οἱ περισσότεροι ἀσθενεῖς βλέπουν ἀμέσως βελτίωση. Ὁ ἰατρὸς θὰ ἀποφασίσει πότε θὰ ἐπιστρέψει ὁ ἀσθενὴς στὴν ἐργασία του. Ἡ πλήρης θεραπεία ἀπαιτεῖ συνήθως περίπου δύο μῆνες, μπορεῖ ὅμως καὶ περισσότερο σὲ μακροχρόνιο σύνδρομο καρπιαίου σωλῆνος. ΖΩΗ ΡΙΖΟΚΩΣΤΑ-ΑΓΓΕΛΗ Ἰατρός «Ο ΚΟΣΜΟΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΔΟΣ» - ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ - ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ

22 «Ο ΚΟΣΜΟΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΔΟΣ» - νοεμβριοσ - δεκεμβριοσ Στὴν τόσο γνωστὴ ἐρώτηση, «Ζεῖ ἡ βασιλιὰς Ἀλέξανδρος;», βεβαίως θὰ ἀπαντήσουμε καταφατικά: Ζεῖ καὶ βασιλεύει καὶ τὸν κόσμο μετὰ 2300 χρόνια κυριεύει ἀκόμα! Μὲ ἀφορμὴ τὴν ἀνακάλυψη ἑνὸς μεγαλοπρεποῦς μακεδονικοῦ τάφου στὴν Ἀμφίπολη, πάρα πολλοὶ πᾶνε νὰ δοῦνε ἐπὶ τόπου τὴ σπουδαία ἀρχαιολογικὴ ἀνακάλυψη. Πρὶν λίγες δεκαετίες, ὁ Μανόλης Ἀνδρόνικος εἶχε ἀνακαλύψει στὴ Βεργίνα τὸν τάφο τοῦ Φιλίππου μὲ τοὺς θησαυρούς του. Ὁ κόσμος ὅλος ταράχθηκε τότε καὶ θαύμασε. Πρὶν λίγα χρόνια εἶχε γίνει στὴ Θεσσαλονίκη μὲ μεγάλη ἐπιτυχία μιὰ ἔκθεση γιὰ τὸν Μέγα Ἀλέξανδρο, καὶ τὸ 2011 στὸ Μουσεῖο τοῦ Λούβρου ἄλλη ἔκθεση μὲ τίτλο: «Ἀρχαία Μακεδονία καὶ τὸ βασίλειο τοῦ Μεγάλου Ἀλεξάνδρου». Καὶ σὲ ἀνάλογη ἔκθεση στὸ Λοῦβρο, ἡ ἐπιμελήτρια τῆς ἔκθεσης Sophie Descamps δήλωσε: «Θέλω νὰ κάνω τοὺς Γάλλους νὰ ἀγαπήσουν ξανὰ τὴν Ἑλλάδα. Διαπράττεται μιὰ ἀδικία σήμερα μὲ αὐτὸ ποὺ σᾶς συμβαίνει». Ἕνας νέος 20 ἐτῶν, ἕνα βασιλόπουλο, ξεκίνησε ἀπὸ τὴ Μακεδονία νὰ κυριεύσει καὶ νὰ ἀλλάξει τὸν κόσμο. Καὶ τὸ ἔκανε! Σήμερα ζοῦμε πάνω στὰ θεμέλια αὐτοῦ τοῦ πολιτισμοῦ, ποὺ οἰκοδόμησε ὁ Μέγας Ἀλέξανδρος. Ὁ δυτικὸς πολιτισμὸς εἶναι γέννημα τῆς ὀνομαζόμενης «ἑλληνιστικῆς ἐποχῆς», πάνω στὴν ὁποία στερεώθηκε ὁ Χριστιανισμός. Μὲ τὴν εὐκαιρία αὐτή, ἂς Μέγας Ἀλέξανδρος καὶ πολιτισμός θυμηθοῦμε λίγο τὴν ἱστορία μας. Μιὰ λαμπρὴ ἱστορία, ποὺ ἀρχίζει στὰ μεγάλα νησιά, Κρήτη, Κύπρο, Κυκλάδες, μετὰ στὴν Ἰωνία μὲ τοὺς προσωκρατικοὺς φιλοσόφους. Ποιὸν νὰ πρωτοθυμηθοῦμε; τὸν Ἡράκλειτο, ποὺ ἀσκεῖ τόσο μεγάλη γοητεία μέχρι σήμερα, τὸν Δημόκριτο, ποὺ ἀνακάλυψε τὸ ἄτομο, ἄλλους, ποὺ εἶπαν, πολὺ πρὶν ἀπὸ τὸν Κοπέρνικο καὶ τὸν Γαλιλαῖο, ὅτι ἡ γῆ γυρίζει; νὰ θυμηθοῦμε ἀκόμα τὸν Σωκράτη, τὸν Πλάτωνα, τὸν Ἀριστοτέλη, τὸν 5 ο αἰῶνα π.χ., ποὺ ὀνομάσθηκε «χρυσοῦς αἰώνας»; Ὁ Φίλιππος, πατέρας τοῦ Ἀλεξάνδρου καὶ βασιλιὰς τῆς Μακεδονίας, προσέλαβε γιὰ παιδαγωγὸ τοῦ γιοῦ του τὸν Ἀριστοτέλη (ὁ ὁποῖος γιὰ χίλια χρόνια στὸν μεσαίωνα θεωρεῖτο ὁ μεγαλύτερος φιλόσοφος τοῦ δυτικοῦ κόσμου). Ὁ νεαρὸς Ἀλέξανδρος, χαρισματικός, δέχθηκε εὐχάριστα τὴ διδασκαλία. Ὁ Ὅμηρος καὶ οἱ τραγικοὶ ἦταν οἱ ἀγαπημένοι του συγγραφεῖς. Νὰ σημειώσουμε ὅτι ἡ ἱστορία τῆς Μακεδονίας ἀρχίζει ἀπὸ τὴ μινωικὴ ἐποχὴ καὶ ὅτι τὴν κατοικοῦσαν ἑλληνικὰ φῦλα. Κάπου κάπου τὰ ἑλληνικὰ φῦλα ἔρχονταν σὲ συγκρούσεις μεταξύ τους, ἐνῷ οἱ Ἕλληνες τῆς Ἀθήνας εἶχαν τὴν τάση νὰ περιφρονοῦν τοὺς ὑπολοίπους. Πάντως ἦταν ὅλοι Ἕλληνες, καὶ αὐτὸ τὸ βεβαιώνει ἡ συμμετοχή τους στοὺς Ὀλυμπιακοὺς Ἀγῶνες, ὅπου μόνο Ἕλληνες μποροῦσαν νὰ λάβουν μέρος. Μητέρα τοῦ Ἀλέξανδρου ἦταν ἡ Ὀλυμπιάδα, μὲ καταγωγὴ ἀπὸ τὴν Ἤπειρο. Πανέξυπνη γυναίκα, ἴσως καὶ λίγο «πονηρή», ἔπεισε τὸν γιό της Ἀλέξανδρο ὅτι ἦταν «γιὸς θεοῦ». Ὁ Ἀλέξανδρος ( π.χ.) ἀνέλαβε τὰ ἡνία τοῦ κράτους μετὰ τὴ δολοφονία τοῦ πατέρα του Φιλίππου στὴν Πέλλα τὸ 336 π.χ. Ὁ Φίλιππος εἶχε ἤδη νικήσει τὴ Θήβα καὶ τὴν Ἀθήνα καὶ εἶχε ἐπιβάλει τὴ μακεδονικὴ ἡγεσία στὴ σχεδιαζόμενη πανελλήνια ἐκστρατεία κατὰ τῶν Περσῶν. Ὁ Ἀλέξανδρος χρειάστηκε νὰ ἐπιβεβαιώσει τὴ μακεδονικὴ ἡγεσία, ἐνῷ πῆρε χρησμὸ ἀπὸ τὴν Πυθία ποὺ ἔλεγε: «Ἀνίκητος εἶ, ὦ παῖ». Πράγματι, στὰ δεκατρία χρόνια τῆς ἐκστρατείας του, ὁ Ἀλέξανδρος δὲν ἐπρόκειτο νὰ ἡττηθεῖ ποτέ. Ὁ Ἀλέξανδρος κίνησε λοιπὸν γιὰ τὴν Περσία μὲ τοὺς θαυμάσιους στρατηγούς του, Παρμενίωνα, Πτολεμαῖο καὶ ἄλλους, καὶ πέρασε τὸν Ἑλλή-

Στὴν ἀρχὴ ἦταν ὁ Λόγος. Ὁ Λόγος ἦταν μαζὶ μὲ

Στὴν ἀρχὴ ἦταν ὁ Λόγος. Ὁ Λόγος ἦταν μαζὶ μὲ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ἤ 01ο (01-52) 01-05 Ὁ Λόγος εἶναι Θεὸς καὶ ημιουργὸς τῶν πάντων Στὴν ἀρχὴ ἦταν ὁ Λόγος. Ὁ Λόγος ἦταν μαζὶ μὲ τὸ Θεὸ Πατέρα καὶ ἦταν Θεὸς ὁ Λόγος. Αὐτὸς ἦταν στὴν ἀρχὴ μαζὶ μὲ τὸ Θεὸ Πατέρα.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις.

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις. Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα μηνύματα που θέλει να περάσει μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής

Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής Ο Μικρός Πρίγκιπας έφτασε στη γη. Εκεί είδε μπροστά του την αλεπού. - Καλημέρα, - Καλημέρα, απάντησε ο μικρός πρίγκιπας, ενώ έψαχνε να βρει από πού ακουγόταν η

Διαβάστε περισσότερα

Ο εγωιστής γίγαντας. Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. «Αλέξανδρος Δελμούζος»

Ο εγωιστής γίγαντας. Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. «Αλέξανδρος Δελμούζος» Ο εγωιστής γίγαντας Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης «Αλέξανδρος Δελμούζος» 2010-2011 Κάθε απόγευμα μετά από το σχολείο τα παιδιά πήγαιναν για να παίξουν στον κήπο του γίγαντα.

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ:

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2007-2008 Τάξη: Γ 3 Όνομα: Η μύτη μου είναι μεγάλη. Όχι μόνο μεγάλη, είναι και στραβή. Τα παιδιά στο νηπιαγωγείο με λένε Μυτόγκα. Μα η δασκάλα τα μαλώνει: Δεν

Διαβάστε περισσότερα

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός»

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 «Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» (Φλώρινα - Μακεδονία Καύκασος) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011

Διαβάστε περισσότερα

ΝΑΖΙΜ ΧΙΚΜΕΤ ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ Η ΠΙΟ ΟΜΟΡΦΗ ΘΑΛΑΣΣΑ

ΝΑΖΙΜ ΧΙΚΜΕΤ ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ Η ΠΙΟ ΟΜΟΡΦΗ ΘΑΛΑΣΣΑ ΝΑΖΙΜ ΧΙΚΜΕΤ ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ Η ΠΙΟ ΟΜΟΡΦΗ ΘΑΛΑΣΣΑ Να γελάσεις απ' τα βάθη των χρυσών σου ματιών είμαστε μες στο δικό μας κόσμο Η πιο όμορφη θάλασσα είναι αυτή που δεν έχουμε ακόμα ταξιδέψει Τα πιο

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Επιμέλεια εργασίας: Παναγιώτης Γιαννόπουλος Περιεχόμενα Ερώτηση 1 η : σελ. 3-6 Ερώτηση 2 η : σελ. 7-9 Παναγιώτης Γιαννόπουλος Σελίδα 2 Ερώτηση 1 η Η συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις. Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν.

Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις. Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν. Αποστόλη Λαμπρινή (brines39@ymail.com) ΔΥΝΑΜΗ ΨΥΧΗΣ Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν. Θα σε χτυπάνε, θα σε πονάνε,

Διαβάστε περισσότερα

Χριστιάνα Ἀβρααμίδου ΜΑΤΙΑ ΑΝΑΠΟΔΑ. Ποιήματα

Χριστιάνα Ἀβρααμίδου ΜΑΤΙΑ ΑΝΑΠΟΔΑ. Ποιήματα Χριστιάνα Ἀβρααμίδου ΜΑΤΙΑ ΑΝΑΠΟΔΑ Ποιήματα ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΑ ΣΗΜΕΙΩΜΑΤΑ Αὒγουστος 2011 12 ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΑ ΣΗΜΕΙΩΜΑΤΑ Χριαστιάνα Ἀβρααμίδου ΜΑΤΙΑ ΑΝΑΠΟΔΑ Ποιήματα Τεῦχος 12 - Αὒγουστος 2011 ISSN: 1792-4189 Μηνιαία

Διαβάστε περισσότερα

Το παραμύθι της αγάπης

Το παραμύθι της αγάπης Το παραμύθι της αγάπης Μια φορά και ένα καιρό, μια βασίλισσα έφερε στον κόσμο ένα παιδί τόσο άσχημο που σχεδόν δεν έμοιαζε για άνθρωποs. Μια μάγισσα που βρέθηκε σιμά στη βασίλισσα την παρηγόρησε με τούτα

Διαβάστε περισσότερα

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα.

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα. Ήρθε ένας νέος μαθητής στην τάξη. Όλοι τον αποκαλούν ο «καινούριος». Συμφωνείς; 1 Δεν είναι σωστό να μη φωνάζουμε κάποιον με το όνομά του. Είναι σαν να μην τον αναγνωρίζουμε. Σωστά. Έχει όνομα και με αυτό

Διαβάστε περισσότερα

ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ

ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ Μη µου µιλάς γι' αυτά που ξεχνάω Μη µε ρωτάς για καλά κρυµµένα µυστικά Και µε κοιτάς... και σε κοιτώ... Κι είναι η στιγµή που δεν µπορεί να βγεί απ' το µυαλό Φυσάει... Κι είναι

Διαβάστε περισσότερα

Μεγάλο βραβείο, μεγάλοι μπελάδες. Μάνος Κοντολέων. Εικονογράφηση: Τέτη Σώλου

Μεγάλο βραβείο, μεγάλοι μπελάδες. Μάνος Κοντολέων. Εικονογράφηση: Τέτη Σώλου Συλλογή Περιστέρια 148 Εικονογράφηση εξωφύλλου: Εύη Τσακνιά 1. Το σωστό γράψιμο Έχεις προσέξει πως κάποια βιβλία παρακαλούμε να μην τελειώσουν ποτέ κι άλλα, πάλι, από την πρώτη κιόλας σελίδα τα βαριόμαστε;

Διαβάστε περισσότερα

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς A...Τα αισθήματα και η ενεργεία που δημιουργήθηκαν μέσα μου ήταν μοναδικά. Μέσα στο γαλάζιο αυτό αυγό, ένιωσα άτρωτος, γεμάτος χαρά και αυτοπεποίθηση.

Διαβάστε περισσότερα

Παραμύθι για την υγιεινή διατροφή

Παραμύθι για την υγιεινή διατροφή Παραμύθι για την υγιεινή διατροφή Τζήκου Βασιλική Το δίλημμα της Λένιας 1 Παραμύθι πού έχω κάνει στο πρόγραμμα Αγωγής Υγείας που είχε τίτλο: «Γνωρίζω το σώμα μου, το αγαπώ και το φροντίζω» με την βοήθεια

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΔΡΑΣΗ ΑΠΟ ΤΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΟΥ ΤΡΟΜΟΥ

ΑΠΟΔΡΑΣΗ ΑΠΟ ΤΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΟΥ ΤΡΟΜΟΥ ΑΠΟΔΡΑΣΗ ΑΠΟ ΤΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΟΥ ΤΡΟΜΟΥ - Α,α,α,α,α,α,α! ούρλιαξε η Νεφέλη - Τρομερό! συμπλήρωσε η Καλλιόπη - Ω, Θεέ μου! αναφώνησα εγώ - Απίστευτα τέλειο! είπε η Ειρήνη και όλες την κοιτάξαμε λες και είπε

Διαβάστε περισσότερα

17.Γ. ΠΡΟΣΤΧΑ ΑΝΕΚΔΟΣΑ ΜΕ ΣΟΝ ΣΟΣΟ 2 - ΧΑΣΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΤ ΜΑΡΙΑ

17.Γ. ΠΡΟΣΤΧΑ ΑΝΕΚΔΟΣΑ ΜΕ ΣΟΝ ΣΟΣΟ 2 - ΧΑΣΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΤ ΜΑΡΙΑ Βάζει η δασκάλα εργασία για το σπίτι, να ρωτήσουν πως γεννιούνται τα παιδιά. - Μαμά, μαμά, λέει ο Σοτός μόλις πήγε σπίτι, η δασκάλα μας είπε να σας ρωτήσουμε πως γεννιούνται τα παιδιά. - Δεν μπορώ τώρα,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20. «Δεκαοχτώ ψωμιά» Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20. «Δεκαοχτώ ψωμιά» Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20 «Δεκαοχτώ ψωμιά» Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα τα παραμύθια εδώ Δεκαοχτώ ψωμιά

Διαβάστε περισσότερα

Χριστούγεννα. Ελάτε να ζήσουμε τα. όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά

Χριστούγεννα. Ελάτε να ζήσουμε τα. όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά Ελάτε να ζήσουμε τα όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά Χριστούγεννα (μέσα από ιστορίες και χριστουγεννιάτικα παιχνίδια) 1 Στόχοι: Μέσα από διάφορες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚ ΟΣΕΙΣ ΨΥΧΟΓΙΟΣ Α.Ε.

ΕΚ ΟΣΕΙΣ ΨΥΧΟΓΙΟΣ Α.Ε. ιστορίες της 17 ιστορίες της Πρωτοχρονιάς Παραμύθια: Βαλερί Κλες, Έμιλι-Ζιλί Σαρμπονιέ, Λόρα Μιγιό, Ροζέ-Πιερ Μπρεμό, Μονίκ Σκουαρσιαφικό, Καλουάν, Ιμπέρ Μασουρέλ, Ζαν Ταμπονί-Μισεράτσι, Πολ Νέισκενς,

Διαβάστε περισσότερα

Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ. Ο Μικρός Πρίγκιπας. Μετάφραση: Μελίνα Καρακώστα. Διασκευή: Ανδρονίκη

Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ. Ο Μικρός Πρίγκιπας. Μετάφραση: Μελίνα Καρακώστα. Διασκευή: Ανδρονίκη Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ Ο Μικρός Πρίγκιπας Μετάφραση: Μελίνα Καρακώστα Διασκευή: Ανδρονίκη 2 Μια φορά κι έναν καιρό ήταν ένα νεαρό αγόρι, που του άρεσε πολύ να ζωγραφίζει. Μια μέρα ζωγράφισε ένα βόα

Διαβάστε περισσότερα

Γυμνάσιο Αγ. Βαρβάρας Λεμεσού. Τίτλος Εργασίας: Έμαθα από τον παππού και τη

Γυμνάσιο Αγ. Βαρβάρας Λεμεσού. Τίτλος Εργασίας: Έμαθα από τον παππού και τη Γυμνάσιο Αγ. Βαρβάρας Λεμεσού Σχολείο Ετος: 2013-2014 Τίτλος Εργασίας: Έμαθα από τον παππού και τη γιαγιά μου Όνομα Μαθήτριας: Νικολέττα Χρίστου Τάξη: Γ 4 Όνομα Καθηγήτριας: Σταυρούλας Ιωάννου Λεμεσός

Διαβάστε περισσότερα

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Πιθανότατα αισθάνεστε πολύ αναστατωµένοι αφού λάβατε µια διάγνωση καρκίνου. Συνήθως είναι δύσκολο να αποδεχθείτε τη διάγνωση αµέσως και αυτό είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΕΙΝΗ ΕΝΑ ΤΡΑΓΟΥ Ι ΓΙΑ ΤΟΝ Γ

ΕΚΕΙΝΗ ΕΝΑ ΤΡΑΓΟΥ Ι ΓΙΑ ΤΟΝ Γ Πέρος Ζαχαρίας Ζαχαρίας Πέρος ψευδώνυμο, του σπουδαστή της Αντιρύπανσης Ζαχαρία Περογαμβράκη. Στην Κοζάνη ασχολήθηκε με το Θέατρο σαν ερασιτέχνης ηθοποιός σε αρκετές παραστάσεις, συμμετείχε σε μία ταινία

Διαβάστε περισσότερα

Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο

Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο Ο Ηλίας ανεβαίνει Ψηλά Ψηλότερα Κάθε Μάρτιο, σε μια Χώρα Κοντινή, γινόταν μια Γιορτή! Η Γιορτή των Χαρταετών. Για πρώτη φορά,

Διαβάστε περισσότερα

Έρικα Τζαγκαράκη. Τα Ηλιοβασιλέματα. της μικρής. Σταματίας

Έρικα Τζαγκαράκη. Τα Ηλιοβασιλέματα. της μικρής. Σταματίας Έρικα Τζαγκαράκη Τα Ηλιοβασιλέματα της μικρής Σταματίας στην μικρη Ριτζάκη Σταματία-Σπυριδούλα Τα Ηλιοβασιλέματα της μικρής Σταματίας ISBN: 978-618-81493-0-4 Έρικα Τζαγκαράκη Θεσσαλονίκη 2014 Έρικα Τζαγκαράκη

Διαβάστε περισσότερα

Σᾶς εὐαγγελίζομαι τὸ χαρμόσυνο ἄγγελμα τῆς γεννήσεως τοῦ. Χριστοῦ, ποὺ ἀποτελεῖ τὴν κορυφαία πράξη τοῦ Θεοῦ νὰ σώσει τὸν

Σᾶς εὐαγγελίζομαι τὸ χαρμόσυνο ἄγγελμα τῆς γεννήσεως τοῦ. Χριστοῦ, ποὺ ἀποτελεῖ τὴν κορυφαία πράξη τοῦ Θεοῦ νὰ σώσει τὸν Χριστούγεννα 2013 Ἀρ. Πρωτ. 1157 Πρός τό Χριστεπώνυμο πλήρωμα τῆς καθ ἡμᾶς Ἱερᾶς Μητροπόλεως Χριστὸς γεννᾶται, δοξάσατε. Ἀδελφοί μου ἀγαπητοί, Σᾶς εὐαγγελίζομαι τὸ χαρμόσυνο ἄγγελμα τῆς γεννήσεως τοῦ Χριστοῦ,

Διαβάστε περισσότερα

Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού

Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού Μακρυνίτσα 2010 Ύμνος της ομάδας «Ευαγγέλιο» Βιβλία και μαθήματα ζωγραφισμένα σχήματα και τόσα βοηθήματα να μη δυσκολευτώ Απ όλους τόσα έμαθα

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΑΤΡΙΚΟ 2 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ

ΘΕΑΤΡΙΚΟ 2 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΘΕΑΤΡΙΚΟ 2 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΕΓΓΟΝΟΣ: Παππού, γιατί προτιμάς να βάζεις κανέλα και όχι κύμινο στα σουτζουκάκια; ΠΑΠΠΟΥΣ: Το κύμινο είναι κομματάκι δυνατό. Κάνει τους ανθρώπους να κλείνονται

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη αγκαλιά. Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου

Χάρτινη αγκαλιά. Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου Χάρτινη αγκαλιά Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου Εργασίες 1 α ) Κατά τη γνώμη μου, το βιβλίο που διαβάσαμε κρύβει στις σελίδες του βαθιά και πολύ σημαντικά μηνύματα, που η συγγραφέας θέλει να μεταδώσει

Διαβάστε περισσότερα

Η ζωή είναι αλλού. < <Ηλέκτρα>> Το διαδίκτυο είναι γλυκό. Προκαλεί όμως εθισμό. Γι αυτό πρέπει τα παιδιά. Να το χρησιμοποιούν σωστά

Η ζωή είναι αλλού. < <Ηλέκτρα>> Το διαδίκτυο είναι γλυκό. Προκαλεί όμως εθισμό. Γι αυτό πρέπει τα παιδιά. Να το χρησιμοποιούν σωστά Δράση 2 Σκοπός: Η αποτελεσματικότερη ενημέρωση των μαθητών σχετικά με όλα τα είδη συμπεριφορικού εθισμού και τις επιπτώσεις στην καθημερινή ζωή! Οι μαθητές εντοπίζουν και παρακολουθούν εκπαιδευτικά βίντεο,

Διαβάστε περισσότερα

17.Γ. ΠΡΟΣΤΧΑ ΑΝΕΚΔΟΣΑ ΜΕ ΣΟΝ ΣΟΣΟ 4 - ΧΑΣΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΤ ΜΑΡΙΑ

17.Γ. ΠΡΟΣΤΧΑ ΑΝΕΚΔΟΣΑ ΜΕ ΣΟΝ ΣΟΣΟ 4 - ΧΑΣΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΤ ΜΑΡΙΑ το Δημοτικό η δασκάλα λέει στους μαθητές της: -Παιδιά, ελάτε να κάνουμε ένα τεστ εξυπνάδας! Ριχάρδο, πες μου ποιο είναι αυτό το ζωάκι: Περπατά στα κεραμίδια, έχει μουστάκι, κάνει νιάου και αλλά έχει και

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα λόγια για την προσευχή με το κομποσχοίνι.

Λίγα λόγια για την προσευχή με το κομποσχοίνι. Λίγα λόγια για την προσευχή με το κομποσχοίνι. Το κομποσχοίνι είναι φτιαγμένο για να κάνουμε προσευχή. Δεν είναι διακοσμητικό, ούτε κάτι μαγικό. Είναι όπλο ιερό, μας υπενθυμίζει την προσευχή την οποία

Διαβάστε περισσότερα

Πόλεμος για το νερό. Συγγραφική ομάδα. Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική

Πόλεμος για το νερό. Συγγραφική ομάδα. Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική Πόλεμος για το νερό Συγγραφική ομάδα Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική 3 ο Δημοτικό Σχολείο Ωραιοκάστρου Τάξη ΣΤ1 Θεσσαλονίκη 2006 ΠΟΛΕΜΟΣ ΓΙΑ ΤΟ ΝΕΡΟ Άκουγα

Διαβάστε περισσότερα

Ο Αϊ-Βασίλης και...το όνομα του παιδιού σας...

Ο Αϊ-Βασίλης και...το όνομα του παιδιού σας... Διαβάστε αποσπασματικά το παραμύθι: Ο Αϊ-Βασίλης και...το όνομα του παιδιού σας... Το παραμύθι είναι και για αγοράκι αλλά, για της ανάγκες του δείγματος σας παρουσιάζουμε πώς μπορεί να δημιουργηθεί ένα

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Ιωάννου Τσαρούχης. Στάλες. Ποίηση

Χρήστος Ιωάννου Τσαρούχης. Στάλες. Ποίηση Χρήστος Ιωάννου Τσαρούχης Στάλες Ποίηση ΣΤΑΛΕΣ Χρήστος Ιωάννου Τσαρούχης Διορθώσεις: Χαρά Μακρίδη Επιμέλεια: Κωνσταντίνος Ι. Κορίδης Σελιδοποίηση: Ζωή Ιωακειμίδου Σχέδιο βιβλίου: Λαμπρινή Βασιλείου-Γεώργα

Διαβάστε περισσότερα

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007 1 / 15 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Έρευνα υποστηριζόµενη από τη Γενική ιεύθυνση Εκπαίδευσης και Πολιτισµού της Ε.Ε., στο πλαίσιο του προγράµµατος Σωκράτης «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο

Διαβάστε περισσότερα

Και ο μπαμπάς έκανε μία γκριμάτσα κι εγώ έβαλα τα γέλια. Πήγα να πλύνω το στόμα μου, έπλυνα το δόντι μου, το έβαλα στην τσέπη μου και κατέβηκα να φάω.

Και ο μπαμπάς έκανε μία γκριμάτσα κι εγώ έβαλα τα γέλια. Πήγα να πλύνω το στόμα μου, έπλυνα το δόντι μου, το έβαλα στην τσέπη μου και κατέβηκα να φάω. 1 Εδώ και λίγες μέρες, ένα από τα πάνω δόντια μου κουνιόταν και εγώ το πείραζα με τη γλώσσα μου και μερικές φορές με πονούσε λίγο, αλλά συνέχιζα να το πειράζω. Κι έπειτα, χτες το μεσημέρι, την ώρα που

Διαβάστε περισσότερα

Ευλογημένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ημοτικού

Ευλογημένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ημοτικού Ευλογημένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ημοτικού Μακρυνίτσα 2009 Ύμνος της ομάδας «Στη σκέπη της Παναγίας» Απ τα νησιά τα ιερά στην Πάτμο φτάνω ταπεινά απ τα νησιά όλης της γης ακτίνες ρίξε

Διαβάστε περισσότερα

''Μιλω ντας επιγραμματικα για την ανα γκη δημιουργι ας του νε ου ανθρω που''

''Μιλω ντας επιγραμματικα για την ανα γκη δημιουργι ας του νε ου ανθρω που'' ''Μιλω ντας επιγραμματικα για την ανα γκη δημιουργι ας του νε ου ανθρω που'' ''Ο άνθρωπος δεν αρκείται πια στις μέχρι τώρα θεωρήσεις φιλοσοφικές και μη και νιώθει την ανάγκη δημιουργίας μιας δικής του

Διαβάστε περισσότερα

Μια φορά και έναν καιρό ζούσε στα βάθη του ωκεανού µια µικρή σταγόνα, ο Σταγονούλης. Έπαιζε οληµερίς διάφορα παιχνίδια µε τους ιππόκαµπους και τις

Μια φορά και έναν καιρό ζούσε στα βάθη του ωκεανού µια µικρή σταγόνα, ο Σταγονούλης. Έπαιζε οληµερίς διάφορα παιχνίδια µε τους ιππόκαµπους και τις Μια φορά και έναν καιρό ζούσε στα βάθη του ωκεανού µια µικρή σταγόνα, ο Σταγονούλης. Έπαιζε οληµερίς διάφορα παιχνίδια µε τους ιππόκαµπους και τις µικρές γοργόνες και ήταν πολύ ευτυχισµένος. Όµως, ήταν

Διαβάστε περισσότερα

17.Β. ΜΙΚΡΑ ΑΝΕΚΔΟΤΑ ΜΕ ΤΟΝ ΤΟΤΟ 4 - ΧΑΤΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΜΑΡΙΑ

17.Β. ΜΙΚΡΑ ΑΝΕΚΔΟΤΑ ΜΕ ΤΟΝ ΤΟΤΟ 4 - ΧΑΤΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΜΑΡΙΑ Ήταν ο Σοτός στην τάξη και η δασκάλα σηκώνει την Αννούλα στον χάρτη και τη ρωτάει: Αννούλα, βρες μου την Αμερική. Σην βρίσκει η Αννούλα και ρωτάει μετά τον Σοτό η δασκάλα: -Σοτέ, ποιος ανακάλυψε την Αμερική;

Διαβάστε περισσότερα

Μια μέρα καθώς πήγαινα στο σπίτι είδα έναν κλέφτη να μπαίνει από το παράθυρο και να είναι έτοιμος να αρπάξει τα πάντα...

Μια μέρα καθώς πήγαινα στο σπίτι είδα έναν κλέφτη να μπαίνει από το παράθυρο και να είναι έτοιμος να αρπάξει τα πάντα... Μια μέρα καθώς πήγαινα στο σπίτι είδα έναν κλέφτη να μπαίνει από το παράθυρο και να είναι έτοιμος να αρπάξει τα πάντα... Αμέσως έβγαλα το κινητό από τη θήκη και έστειλα μήνυμα στο κινητό της μαμάς πού

Διαβάστε περισσότερα

«Ο Σάββας η κλώσσα και ο αετός»

«Ο Σάββας η κλώσσα και ο αετός» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #26 «Ο Σάββας η κλώσσα και ο αετός» (Πόντος) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #26 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα τα παραμύθια

Διαβάστε περισσότερα

Α ΒΡΑΒΕΙΟ Το άσπρο του Φώτη Αγγουλέ

Α ΒΡΑΒΕΙΟ Το άσπρο του Φώτη Αγγουλέ Α ΒΡΑΒΕΙΟ Το άσπρο του Φώτη Αγγουλέ Σε γέννησε η σιωπή και σ έθρεψε η δίψα, μα βρέθηκες γυμνός, γερτός και πονεμένος στα δίχτυα τού «γιατί». Ρυάκι ήταν ο λόγος σου τραγούδι στην ψυχή σαν βάλσαμο κυλούσε

Διαβάστε περισσότερα

Πριν από λίγες μέρες πήγα για κούρεμα.

Πριν από λίγες μέρες πήγα για κούρεμα. 1. Πριν από λίγες μέρες πήγα για κούρεμα. Καιρό είχες να ρθεις, Κλουζ, μου είπε ο κύριος Κολχάαζε, ανοιγοκλείνοντας το ψαλίδι του επικίνδυνα κοντά στο αριστερό μου αυτί. Εγώ τα αγαπώ τ αυτιά μου. Γι αυτό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #14. «Ο μικρός βλάκας» (Τραγάκι Ζακύνθου - Επτάνησα) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #14. «Ο μικρός βλάκας» (Τραγάκι Ζακύνθου - Επτάνησα) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #14 «Ο μικρός βλάκας» (Τραγάκι Ζακύνθου - Επτάνησα) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #14 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα

Διαβάστε περισσότερα

κάνουμε τι; Γιατί άμα είναι να είμαστε απλώς ενωμένοι, αυτό λέγεται παρέα. Εγώ προτιμώ να παράγουμε ένα Έργο και να δούμε.

κάνουμε τι; Γιατί άμα είναι να είμαστε απλώς ενωμένοι, αυτό λέγεται παρέα. Εγώ προτιμώ να παράγουμε ένα Έργο και να δούμε. Εισήγηση του Ν. Λυγερού στη 2η Παγκόσμια Συνδιάσκεψη Ποντιακής Νεολαίας "Οι προκλήσεις του 21ου αιώνα, η ποντιακή νεολαία και ο ρόλος της στο οικουμενικό περιβάλλον". Συνεδριακό Κέντρο Ιωάννης Βελλίδης

Διαβάστε περισσότερα

Μια μέρα μπήκε η δασκάλα στην τάξη κι είπε ότι θα πήγαιναν ένα μακρινό ταξίδι.

Μια μέρα μπήκε η δασκάλα στην τάξη κι είπε ότι θα πήγαιναν ένα μακρινό ταξίδι. ΤΟ ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΙΑΣ ΠΑΡΕΑΣ ΠΑΙΔΙΩΝ Μια μέρα μπήκε η δασκάλα στην τάξη κι είπε ότι θα πήγαιναν ένα μακρινό ταξίδι. Αμέσως χάρηκαν πολύ, αλλά κι απογοητεύτηκαν ταυτόχρονα όταν έμαθαν ότι θα ήταν ένα

Διαβάστε περισσότερα

(Θ. Λειτουργία Ἰωάννου Χρυσοστόμου)

(Θ. Λειτουργία Ἰωάννου Χρυσοστόμου) Οἱ πιστοὶ ὑπὲρ τῶν κατηχουμένων δεηθῶμεν. Ἵνα ὁ Κύριος αὐτοὺς ἐλεήσῃ. Κατηχήσῃ αὐτοὺς τὸν λόγον τῆς ἀληθείας. Ἀποκαλύψῃ αὐτοῖς τὸ εὐαγγέλιον τῆς δικαιοσύνης. Ἑνώσῃ αὐτοὺς τῇ ἁγίᾳ αὐτοῦ καθολικῇ καὶ ἀποστολικῇ

Διαβάστε περισσότερα

Θα σε βοηθούσε για παράδειγμα να γράψεις και εσύ μια λίστα με σκέψεις σαν αυτή που έκανε η Ζωή και εμφανίστηκε ο «Αγχολέων»!

Θα σε βοηθούσε για παράδειγμα να γράψεις και εσύ μια λίστα με σκέψεις σαν αυτή που έκανε η Ζωή και εμφανίστηκε ο «Αγχολέων»! Η Ζωή είναι 8 χρονών και πριν 3 χρόνια ο παιδιάτρος και οι γονείς της, της εξήγησαν πως έχει Νεανική Ιδιοπαθή Αρθρίτιδα. Από τότε η Ζωή κάνει όλα αυτά που τη συμβούλεψε ο παιδορευματολόγος της και είναι

Διαβάστε περισσότερα

Προσπάθησα να τον τραβήξω, να παίξουμε στην άμμο με τα κουβαδάκια μου αλλά αρνήθηκε. Πιθανόν και να μην κατάλαβε τι του ζητούσα.

Προσπάθησα να τον τραβήξω, να παίξουμε στην άμμο με τα κουβαδάκια μου αλλά αρνήθηκε. Πιθανόν και να μην κατάλαβε τι του ζητούσα. Μια μέρα πήγαμε στην παιδική χαρά με τις μαμάδες μας. Ο Φώτης πάντα με το κορδόνι στο χέρι. Αν και ήταν ένα χρόνο μεγαλύτερός μου, ένιωθα πως έπρεπε πάντα να τον προστατεύω. Σίγουρα δεν ήταν σαν όλα τα

Διαβάστε περισσότερα

«Η τύχη του άτυχου παλικαριού»

«Η τύχη του άτυχου παλικαριού» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #15 «Η τύχη του άτυχου παλικαριού» (Κοζάνη - Μακεδονία) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #15 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε

Διαβάστε περισσότερα

Τα παραμύθια της τάξης μας!

Τα παραμύθια της τάξης μας! Τα παραμύθια της τάξης μας! ΟΙ λέξεις κλειδιά: Καρδιά, γοργόνα, ομορφιά, πυξίδα, χώρα, πεταλούδα, ανηφόρα, θάλασσα, φάλαινα Μας βοήθησαν να φτιάξουμε αυτά τα παραμύθια! «Χρυσαφένια χώρα» Μια φορά κι έναν

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα: Νέα Ελληνική Λογοτεχνία ΑΔΙΔΑΚΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΝΙΚΟΣ ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗΣ (1883-1957) Αναφορά στον Γκρέκο (απόσπασμα)

Μάθημα: Νέα Ελληνική Λογοτεχνία ΑΔΙΔΑΚΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΝΙΚΟΣ ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗΣ (1883-1957) Αναφορά στον Γκρέκο (απόσπασμα) Μάθημα: Νέα Ελληνική Λογοτεχνία ΑΔΙΔΑΚΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΝΙΚΟΣ ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗΣ (1883-1957) Αναφορά στον Γκρέκο (απόσπασμα) Μπήκα στο χωριό, νύχτωνε πια, οι πόρτες όλες σφαλιχτές, μες στις αυλές τα σκυλιά μυρίστηκαν

Διαβάστε περισσότερα

Ο Τοτός και ο Μπόμπος εξετάζονται από το δάσκαλό τους. Ο Μπόμπος βγαίνει από την αίθουσα και λέει στον Τοτό:

Ο Τοτός και ο Μπόμπος εξετάζονται από το δάσκαλό τους. Ο Μπόμπος βγαίνει από την αίθουσα και λέει στον Τοτό: Ο Τοτός και ο Μπόμπος εξετάζονται από το δάσκαλό τους. Ο Μπόμπος βγαίνει από την αίθουσα και λέει στον Τοτό: - "Η πρώτη απάντηση είναι 1821, η δεύτερη Θεόδωρος Κολοκοτρώνης και η τρίτη δεν ξέρουμε ερευνάται

Διαβάστε περισσότερα

Modern Greek Stage 6 Part 2 Transcript

Modern Greek Stage 6 Part 2 Transcript 1. Announcement Καλημέρα, παιδιά. Θα ήθελα να δώσετε μεγάλη προσοχή σε ό,τι πω σήμερα, γιατί όλες οι ανακοινώσεις είναι πραγματικά πολύ σημαντικές. Λοιπόν ξεκινάμε: Θέμα πρώτο: Αύριο η βιβλιοθήκη του σχολείου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16. «Η κόρη η μονάχη» (Καστοριά - Μακεδονία) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16. «Η κόρη η μονάχη» (Καστοριά - Μακεδονία) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16 «Η κόρη η μονάχη» (Καστοριά - Μακεδονία) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα τα παραμύθια

Διαβάστε περισσότερα

Όλοι καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε διάφορα συναισθήματα και διαθέσεις. Ορισμένες φορές νιώθουμε ευτυχισμένοι και ενθουσιασμένοι.

Όλοι καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε διάφορα συναισθήματα και διαθέσεις. Ορισμένες φορές νιώθουμε ευτυχισμένοι και ενθουσιασμένοι. Μελαγχολία Το φυλλάδιο θα σου φανεί χρήσιμο στην περίπτωση που νιώθεις θλίψη ή μελαγχολία. Θα σε βοηθήσει να καταλάβεις αν έχεις συμπτώματα κατάθλιψης και πώς μπορείς να βοηθήσεις τον εαυτό σου ή κάποιον

Διαβάστε περισσότερα

Κατερίνα Κατράκη. Παράθυρο. Ποίηση

Κατερίνα Κατράκη. Παράθυρο. Ποίηση Κατερίνα Κατράκη Παράθυρο Ποίηση ΠΑΡΑΘΥΡΟ Κατερίνα Κατράκη Διορθώσεις: Χαρά Μακρίδη Επιμέλεια: Κωνσταντίνος Ι. Κορίδης Σελιδοποίηση: Ζωή Ιωακειμίδου Χαρακτικό εξωφύλλου - Προμετωπίδα: Βάσω Κατράκη Σχεδιασμός

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Όμορφος κόσμος

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Όμορφος κόσμος ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Όμορφος κόσμος Φροντίζουμε όλα τα πλάσματα Η Αγία Μελανγκέλ: η προστάτιδα του περιβάλλοντος Εξακόσια χρόνια μετά τη γέννηση του Χριστού, γεννήθηκε στα καταπράσινα δάση της Ιρλανδίας μια

Διαβάστε περισσότερα

Εὐκλείδεια Γεωµετρία

Εὐκλείδεια Γεωµετρία Εὐκλείδεια Γεωµετρία Φθινοπωρινὸ Εξάµηνο 010 Καθηγητὴς Ν.Γ. Τζανάκης Μάθηµα 9 ευτέρα 18-10-010 Συνοπτικὴ περιγραφή Υπενθύµιση τοῦ Θεωρήµατος τοῦ Θαλῆ. εῖτε καὶ ἐδάφιο 7.7 τοῦ σχολικοῦ ϐιβλίου. Τονίσθηκε,

Διαβάστε περισσότερα

Φωνή: Θανούλη! Φανούλη! Μαριάννα! Φανούλης: Μας φωνάζει η μαμά! Ερχόμαστε!

Φωνή: Θανούλη! Φανούλη! Μαριάννα! Φανούλης: Μας φωνάζει η μαμά! Ερχόμαστε! 20 Χειμώνας σε μια πλατεία. Χιονίζει σιωπηλά. Την ησυχία του τοπίου διαταράσσουν φωνές και γέλια παιδιών. Μπαίνουν στη σκηνή τρία παιδιά: τα δίδυμα, ο Θανούλης και ο Φανούλης, και η αδελφή τους η Μαριάννα.

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑTA ΓΙΑ ΜΕΡΟΣ Δ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ V ΜΑΘΗΜΑ 171. Ο Θεός είναι µόνο και µόνο Αγάπη και εποµένως το ίδιο είµαι κι Εγώ.

ΜΑΘΗΜΑTA ΓΙΑ ΜΕΡΟΣ Δ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ V ΜΑΘΗΜΑ 171. Ο Θεός είναι µόνο και µόνο Αγάπη και εποµένως το ίδιο είµαι κι Εγώ. ΜΑΘΗΜΑTA ΓΙΑ ΜΕΡΟΣ Δ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ V ΜΑΘΗΜΑ 171 Ο Θεός είναι µόνο και µόνο Αγάπη και εποµένως το ίδιο είµαι κι Εγώ. Ι. (151) Όλα τα πράγµατα είναι αντίλαλοι της Φωνής του Θεού. 2 Ο Θεός είναι µόνο και µόνο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΣ ΠΡΩΤΟΓΗΡΟΥ Πρωτοδίκου Διοικητικών Δικαστηρίων ΟΜΙΛΙΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΤΗΣ ΧΟΡΩΔΙΑΣ ΟΡΧΗΣΤΡΑΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΗΣ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΧΑΛΚΙΔΟΣ

ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΣ ΠΡΩΤΟΓΗΡΟΥ Πρωτοδίκου Διοικητικών Δικαστηρίων ΟΜΙΛΙΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΤΗΣ ΧΟΡΩΔΙΑΣ ΟΡΧΗΣΤΡΑΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΗΣ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΧΑΛΚΙΔΟΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΣ ΠΡΩΤΟΓΗΡΟΥ Πρωτοδίκου Διοικητικών Δικαστηρίων ΟΜΙΛΙΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΤΗΣ ΧΟΡΩΔΙΑΣ ΟΡΧΗΣΤΡΑΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΗΣ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΧΑΛΚΙΔΟΣ Κυριακή 19 Δεκεμβρίου 2010 Έμπλεη ευγνωμοσύνης, με βαθιά

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ

ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ Τα παιδιά του Αδάμ είναι τα άκρα ενός σώματος, Μοιράζονται όλα την ίδια ρίζα. Όταν ένα άκρο περνάει τις μέρες του

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:Lazarus Διασκευή:SarahS. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children www.m1914.org

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΕΜΟΣ ΦΩΤΙΤΣΑΣ - ΣΤΑΓΟΝΙΤΣΑΣ

ΠΟΛΕΜΟΣ ΦΩΤΙΤΣΑΣ - ΣΤΑΓΟΝΙΤΣΑΣ ΠΟΛΕΜΟΣ ΦΩΤΙΤΣΑΣ - ΣΤΑΓΟΝΙΤΣΑΣ Copyright Συνοδινού Ράνια Follow me on Twitter: @RaniaSin Smashwords Edition ΑΠΑΓΟΡΕΥΕΤΑΙ η αναδημοσίευση, η αναπαραγωγή, ολική, μερική ή περιληπτική ή κατά παράφραση ή διασκευή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Α ΜΕΡΟΣ. Μαθαίνω να σχηµατίζω απλές προτάσεις... 7. Μαθαίνω να οµορφαίνω τις προτάσεις µου... 17

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Α ΜΕΡΟΣ. Μαθαίνω να σχηµατίζω απλές προτάσεις... 7. Μαθαίνω να οµορφαίνω τις προτάσεις µου... 17 3 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Α ΜΕΡΟΣ Μαθαίνω να σχηµατίζω απλές προτάσεις................ 7 Μαθαίνω να οµορφαίνω τις προτάσεις µου.............. 17 Μαθαίνω να µεγαλώνω τις προτάσεις µου............... 25 Μαθαίνω να γράφω

Διαβάστε περισσότερα

Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού

Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού Μακρυνίτσα 2008 Ύµνος της οµάδας Ύµνος των Αγίων Ανδρόνικου και Αθανασίας Έχει του «αύριο» κρυµµένη την ελπίδα και τη φυλάει σαν τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

Γνωρίζω Δεν ξεχνώ Διεκδικώ

Γνωρίζω Δεν ξεχνώ Διεκδικώ 2014-2015 Γνωρίζω Δεν ξεχνώ Διεκδικώ Η τουρκική εισβολή μέσα από φωτογραφίες Εργασίες από τα παιδιά του Γ 2 Το πρωί της 20 ης Ιουλίου 1974, οι Κύπριοι ξύπνησαν από τον ήχο των σειρήνων. Ο ουρανός ήταν

Διαβάστε περισσότερα

«Γκρρρ,» αναφωνεί η Ζέτα «δεν το πιστεύω ότι οι άνθρωποι μπορούν να συμπεριφέρονται έτσι μεταξύ τους!»

«Γκρρρ,» αναφωνεί η Ζέτα «δεν το πιστεύω ότι οι άνθρωποι μπορούν να συμπεριφέρονται έτσι μεταξύ τους!» 26 σχεδιασε μια ΦωτογρΑΦιΑ τήσ προσκλήσήσ που ελαβεσ Απο τον ΔΑσκΑλο σου. παρουσιασε το λογοτυπο και το σλογκαν που χρήσιμοποιει το σχολειο σου για τήν εβδομαδα κατα τήσ παρενοχλήσήσ. ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΠΑΡΕΝΟΧΛΗΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

παρακαλώ! ... ένα βιβλίο με μήνυμα

παρακαλώ! ... ένα βιβλίο με μήνυμα παρακαλώ!... ένα βιβλίο με μήνυμα Ένα μήνυμα πού δίνει απάντηση στο βασικό ερώτημα ποιος είναι ο σκοπός της ζωής. Ένα μήνυμα πού ανταποκρίνεται σε κάθε ερωτηματικό και αμφιβολία σου. Η βίβλος μας φανερώνει

Διαβάστε περισσότερα

ICAMLaw Application Server Χειροκίνηση Ἀναβάθμιση

ICAMLaw Application Server Χειροκίνηση Ἀναβάθμιση Εἰσαγωγή Ὁ ICAMLaw Application Server (στὸ ἑξῆς γιά λόγους συντομίας IAS) ἀποτελεῖ τὸ ὑπόβαθρο ὅλων τῶν δικηγορικῶν ἐφαρμογῶν τῆς ICAMSoft. Εἶναι αὐτός ποὺ μεσολαβεῖ ἀνάμεσα: α) στὴν τελική ἐφαρμογὴ ποὺ

Διαβάστε περισσότερα

Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ηµοτικού

Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ηµοτικού Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ηµοτικού Μακρυνίτσα 2008 Ύµνος της οµάδας του Γέροντος Παϊσίου Μια ψυχούλα που στάζει αγάπη για όλους χωρίς να διαλέγει. Μια στιγµούλα ν ακούσεις τα

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 5. Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη

Κεφάλαιο 5. Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη Κεφάλαιο 5 Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη Έφτασε μια μισάνοιχτη πόρτα, ένα μικρό κενό στο χώρο και το χρόνο, σαν ένα ασήμαντο λάθος της Ιστορίας για να πέσει η Πόλη. Εκείνο

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση...

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση... Γιώργης Παυλόπουλος Τι είναι ποίηση... "Αν ένα πουλί μπορούσε να πει με ακρίβεια τι τραγουδάει, γιατί τραγουδάει, και τι είναι αυτό που το κάνει να τραγουδάει, δεν θα τραγούδαγε". Κυρίες και Κύριοι Φίλες

Διαβάστε περισσότερα

1 / 13 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 5 ης ηµοτικού. Μάρτιος 2007

1 / 13 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 5 ης ηµοτικού. Μάρτιος 2007 1 / 13 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Έρευνα υποστηριζόµενη από τη Γενική ιεύθυνση Εκπαίδευσης και Πολιτισµού της Ε.Ε., στο πλαίσιο του προγράµµατος Σωκράτης «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Α : ΕΚΘΕΣΗ (30 ΜΟΝΑΔΕΣ)

ΜΕΡΟΣ Α : ΕΚΘΕΣΗ (30 ΜΟΝΑΔΕΣ) ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑ : Ελληνικά ΕΠΙΠΕΔΟ : 2 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΜΕΡΟΣ Α : ΕΚΘΕΣΗ (30 ΜΟΝΑΔΕΣ) Να αναπτύξετε ΕΝΑ από τα πιο κάτω θέματα (150-180 λέξεις ή 15-20 γραμμές) 1. Πώς πέρασα το περασμένο

Διαβάστε περισσότερα

ΧΑΡΤΑΕΤΟΣ UÇURTMA Orkun Bozkurt

ΧΑΡΤΑΕΤΟΣ UÇURTMA Orkun Bozkurt ΧΑΡΤΑΕΤΟΣ UÇURTMA Orkun Bozkurt - Ι - Αυτός είναι ένας ανάπηρος πριν όμως ήταν άνθρωπος. Κάθε παιδί, σαν ένας άνθρωπος. έρχεται, καθώς κάθε παιδί γεννιέται. Πήρε φροντίδα απ τη μητέρα του, ανάμεσα σε ήχους

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΕΡΕΤΡΙΑΣ ΑΙΩΝΙΟ ΦΩΣ

ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΕΡΕΤΡΙΑΣ ΑΙΩΝΙΟ ΦΩΣ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΕΡΕΤΡΙΑΣ ΑΙΩΝΙΟ ΦΩΣ ΑΜΑΡΥΝΘΟΣ 2015 Οι μαθητές μας διαβάζουν τους αρχαίους τραγικούς μας και τον Αριστοφάνη. Ενώνουν μεταφρασμένους στίχους των έργων τους και... δημιουργούν! ΧΡΗΜΑ Καμιά

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΚΑΤΑΠΛΗΚΤΙΚΟ ΜΑΣ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΗ ΘΑΛΑΣΣΑ ΤΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ ΜΙΑ ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΑ

ΤΟ ΚΑΤΑΠΛΗΚΤΙΚΟ ΜΑΣ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΗ ΘΑΛΑΣΣΑ ΤΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ ΜΙΑ ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΑ ΤΟ ΚΑΤΑΠΛΗΚΤΙΚΟ ΜΑΣ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΗ ΘΑΛΑΣΣΑ ΤΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ ΜΙΑ ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΑ Με τους μαθητές τις μαθήτριες και τη δασκάλα της P2ELa 2013-2014 Η ΑΝΑΧΩΡΗΣΗ- ΟΙ ΣΤΟΧΟΙ Μια μέρα ξεκινήσαμε από τις Βρυξέλλες

Διαβάστε περισσότερα

Η λεοπάρδαλη, η νυχτερίδα ή η κουκουβάγια βλέπουν πιο καλά μέσα στο απόλυτο σκοτάδι;

Η λεοπάρδαλη, η νυχτερίδα ή η κουκουβάγια βλέπουν πιο καλά μέσα στο απόλυτο σκοτάδι; ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Η λεοπάρδαλη, η νυχτερίδα ή η κουκουβάγια βλέπουν πιο καλά μέσα στο απόλυτο σκοτάδι; Κανένα από αυτά τα ζώα. Στο απόλυτο σκοτάδι είναι αδύνατο να δει κανείς ο,τιδήποτε. Ποια δουλειά

Διαβάστε περισσότερα

Στέφανος Λίβος: «Η συγγραφή δεν είναι καθημερινή ανάγκη για μένα. Η έκφραση όμως είναι!»

Στέφανος Λίβος: «Η συγγραφή δεν είναι καθημερινή ανάγκη για μένα. Η έκφραση όμως είναι!» Ημερομηνία 27/4/2015 Μέσο Συντάκτης Link www.thinkover.gr Ανδριάνα Βούτου http://www.thinkover.gr/2015/04/27/stefanos-livos/ Στέφανος Λίβος: «Η συγγραφή δεν είναι καθημερινή ανάγκη για μένα. Η έκφραση

Διαβάστε περισσότερα

Αϊνστάιν. Η ζωή και το έργο του από τη γέννησή του έως το τέλος της ζωής του ΦΙΛΟΜΗΛΑ ΒΑΚΑΛΗ-ΣΥΡΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ. Εικόνες: Νίκος Μαρουλάκης

Αϊνστάιν. Η ζωή και το έργο του από τη γέννησή του έως το τέλος της ζωής του ΦΙΛΟΜΗΛΑ ΒΑΚΑΛΗ-ΣΥΡΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ. Εικόνες: Νίκος Μαρουλάκης ΜΕΓΑΛΟΙ ΕΦΕΥΡΕΤΕΣ - ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΕΣ ΦΙΛΟΜΗΛΑ ΒΑΚΑΛΗ-ΣΥΡΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ Αϊνστάιν Η ζωή και το έργο του από τη γέννησή του έως το τέλος της ζωής του Εικόνες: Νίκος Μαρουλάκης Περιεχόµενα Κεφάλαιο 1:...3 Κεφάλαιο

Διαβάστε περισσότερα

Μαρία Κωνσταντινοπούλου Ψυχολόγος - ειδική παιδαγωγός

Μαρία Κωνσταντινοπούλου Ψυχολόγος - ειδική παιδαγωγός ΠΑΡΑΞΕΝΑ ΟΜΟΡΦΟ Ένα παραμύθι για τη διαφορετικότητα, για μικρούς αλλά και για μεγάλους (αυτισμός) Τα παιδιά είναι ελεύθερα να ζωγραφίσουν τις παρακάτω σελίδες όπως αυτά αισθάνονται... Μαρία Κωνσταντινοπούλου

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΡΩΜΑ ΤΟΥ ΘΕΟΥ. του Prem Rawat

ΤΟ ΑΡΩΜΑ ΤΟΥ ΘΕΟΥ. του Prem Rawat ΤΟ ΑΡΩΜΑ ΤΟΥ ΘΕΟΥ του Prem Rawat TΙΣ ΠΡΟΑΛΛΕΣ σκεφτόμουν τι είναι η ειρήνη. Και κατάλαβα κάτι: η ειρήνη είναι το άρωμα. Όταν ο Θεός βρίσκεται κοντά σου, αναδύεται αυτό το άρωμα. Είναι εξαίσιο. Είναι όμορφο.

Διαβάστε περισσότερα

σόκ. Σιώπησε και έφυγε μετανιωμένος χωρίς να πει τίποτα, ούτε μια λέξη.» Σίμος Κάρμιος Λύκειο Λειβαδιών Σεπτέμβριος 2013

σόκ. Σιώπησε και έφυγε μετανιωμένος χωρίς να πει τίποτα, ούτε μια λέξη.» Σίμος Κάρμιος Λύκειο Λειβαδιών Σεπτέμβριος 2013 Εμπειρίες που αποκόμισα από το Διήμερο Σεμινάριο που αφορά στην ένταξη Παιδιών με Απώλεια Ακοής στη Μέση Γενική και Μέση Τεχνική και Επαγγελματική Εκπαίδευση Είχα την τύχη να συμμετάσχω στο διήμερο σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

«Το κορίτσι με τα πορτοκάλια»

«Το κορίτσι με τα πορτοκάλια» «Το κορίτσι με τα πορτοκάλια» Α ομάδα «Κάθεσαι καλά, Γκέοργκ; Καλύτερα να καθίσεις, γιατί σκοπεύω να σου διηγηθώ μια ιστορία για γερά νεύρα». Με αυτόν τον τρόπο ο συγγραφέας του βιβλίου αρχίζει να ξετυλίγει

Διαβάστε περισσότερα

Μαρία Ψωμᾶ - Πετρίδου ΔΕΥΤΕΡΟ ΖΕΥΓΑΡΙ ΦΤΕΡΑ. Ποιήματα

Μαρία Ψωμᾶ - Πετρίδου ΔΕΥΤΕΡΟ ΖΕΥΓΑΡΙ ΦΤΕΡΑ. Ποιήματα Μαρία Ψωμᾶ - Πετρίδου ΔΕΥΤΕΡΟ ΖΕΥΓΑΡΙ ΦΤΕΡΑ Ποιήματα ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΑ ΣΗΜΕΙΩΜΑΤΑ Νοέμβριος 2011 15 ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΑ ΣΗΜΕΙΩΜΑΤΑ Μαρία Ψωμᾶ - Πετρίδου ΔΕΥΤΕΡΟ ΖΕΥΓΑΡΙ ΦΤΕΡΑ Ποιήματα Τεῦχος 15 - Νοέμβριος 2011 ISSN:

Διαβάστε περισσότερα

Naoki HigasHida. Γιατί χοροπηδώ. Ένα αγόρι σπάει τη σιωπή του αυτισμού. david MiTCHELL. Εισαγωγή:

Naoki HigasHida. Γιατί χοροπηδώ. Ένα αγόρι σπάει τη σιωπή του αυτισμού. david MiTCHELL. Εισαγωγή: Naoki HigasHida Γιατί χοροπηδώ Ένα αγόρι σπάει τη σιωπή του αυτισμού Εισαγωγή: david MiTCHELL 41 Ε13 Προτιμάς να είσαι μόνος σου; «Α, μην ανησυχείτε γι αυτόν προτιμά να είναι μόνος του». Πόσες φορές το

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΑΤΡΙΚΟ:ΤΟ ΚΟΥΡΔΙΣΤΟ ΑΥΓΟ

ΘΕΑΤΡΙΚΟ:ΤΟ ΚΟΥΡΔΙΣΤΟ ΑΥΓΟ ΘΕΑΤΡΙΚΟ:ΤΟ ΚΟΥΡΔΙΣΤΟ ΑΥΓΟ Α ΣΚΗΝΗ: (Αυγό+κότα) ΑΥΓΟ: Γεια σας, εγώ είμαι ο Μήτσος. Ζω σ αυτό το κοτέτσι σαν όλα τα αυγά. Βαρέθηκα όμως να μαι συνέχεια εδώ. Θέλω να γνωρίσω όλον τον κόσμο. Γι αυτό σκέφτομαι

Διαβάστε περισσότερα

Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex

Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex Η Έμη Σίνη μεγάλωσε στη Ρόδο, σπούδασε πολιτικός μηχανικός στο Μετσόβιο

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η )

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η ) ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η ) 1 ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΟΥ JACKSON POLLOCK ΣΤΟΝ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟ WILLIAM WRIGHT ΤΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ ΤΟΥ 1950. Το καλοκαίρι του 1950 o δημοσιογράφος William Wright πήρε μια πολύ ενδιαφέρουσα ηχογραφημένη

Διαβάστε περισσότερα

εικαστικό ημερολόγιό μου Όνομα: Τάξη: Σχολείο: ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

εικαστικό ημερολόγιό μου Όνομα: Τάξη: Σχολείο: ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Όνομα: Τάξη: χολείο: εικαστικό ημερολόγιό Το μου Για τη σχολική χρονιά 2014-2015 ΥΥΓ Δ ΛΤΜΥ ΔΥΘΥΝΗ ΔΗΜΤΗ ΔΥΗ ήλιος πατέρας µητέρα αδερφός εγώ αλωσόρισες φίλε μου στη 2η έκδοση του εικαστικού ημερολογίου

Διαβάστε περισσότερα

Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΜΑΣ. Σταχτοφτέρης : ο μεγάλος μου αδερφός, ο προστάτης μου

Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΜΑΣ. Σταχτοφτέρης : ο μεγάλος μου αδερφός, ο προστάτης μου 1o ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΜΟΥΡΝΙΩΝ ΚΛΑΣΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΝΗΠΙΑΓΩΓΟΣ : ΣΤΥΛΙΑΝΑΚΗ ΑΝΝΑ Συστάσεις Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΜΑΣ Πουπουλένιος : εγώ! ένα μικρό σπουργίτι Σταχτοφτέρης : ο μεγάλος μου αδερφός, ο προστάτης μου Ντίνος και Ελπίδα

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Ειρήνη Σταματούδη, LL.M., Ph.D. Διευθύντρια Ο.Π.Ι.

Εισαγωγή. Ειρήνη Σταματούδη, LL.M., Ph.D. Διευθύντρια Ο.Π.Ι. Εισαγωγή Ο οδηγός που κρατάς στα χέρια σου είναι μέρος μιας σειράς ενημερωτικών οδηγών του Οργανισμού Πνευματικής Ιδιοκτησίας. Σκοπό έχει να δώσει απαντήσεις σε κάποια βασικά ερωτήματα που μπορεί να έχεις

Διαβάστε περισσότερα

ΕΧΩ ΜΙΑ ΙΔΕΑ Προσπαθώντας να βρω θέμα για την εργασία σχετικά με την Δημοκρατία, έπεσα σε τοίχο. Διάβαζα και ξαναδιάβαζα, τις σημειώσεις μου και δεν

ΕΧΩ ΜΙΑ ΙΔΕΑ Προσπαθώντας να βρω θέμα για την εργασία σχετικά με την Δημοκρατία, έπεσα σε τοίχο. Διάβαζα και ξαναδιάβαζα, τις σημειώσεις μου και δεν ΕΧΩ ΜΙΑ ΙΔΕΑ Προσπαθώντας να βρω θέμα για την εργασία σχετικά με την Δημοκρατία, έπεσα σε τοίχο. Διάβαζα και ξαναδιάβαζα, τις σημειώσεις μου και δεν έφτανα πουθενά. Στο μυαλό, μου έρχονταν διάφορες ιδέες:

Διαβάστε περισσότερα