Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ ΣΤΟ ΕΡΓΟ ΤΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΜΩΡΑΪΤΙΔΗ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ ΣΤΟ ΕΡΓΟ ΤΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΜΩΡΑΪΤΙΔΗ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ"

Transcript

1 Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ ΣΤΟ ΕΡΓΟ ΤΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΜΩΡΑΪΤΙΔΗ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Ι. ΚΟΥΤΟΥΜΠΑΣ Α.Ε.Μ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΥΠΟΒΛΗΘΕΙΣΑ ΣΤΟ ΤΜΗΜΑ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ ΤΗΣ ΘΕΟΛΟΓΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ Α.Π.Θ. Επιβλέπων Καθηγητής: Παναγιώτης Ι. Σκαλτσης ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ, 2009

2 Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ ΣΤΟ ΕΡΓΟ ΤΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΜΩΡΑΪΤΙΔΗ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Ι. ΚΟΥΤΟΥΜΠΑΣ Α.Ε.Μ.: 1020 ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ,

3 3

4 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος 6 Εισαγωγή 7 Συντομογραφίες ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ Η ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΗ ΣΚΕΨΗ ΤΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΜΩΡΑΪΤΙΔΗ 1. Βιογραφικά στοιχεία από την παιδική του ηλικία ως το μακάριο τέλος του Οι λειτουργικές του εμπειρίες μέσα από τις περιηγήσεις του Η επίδραση της μοναστικής παράδοσης στη λειτουργική του σκέψη Οι Κολλυβάδες και τα λειτουργικά του βιώματα Οι λειτουργικές του εμπειρίες από την σχέση του με τον Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη...55 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΥΤΕΡΟ Η ΕΟΡΤΟΛΟΓΙΚΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ ΣΤΟ ΕΡΓΟ ΤΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΜΩΡΑΪΤΙΔΗ 1. Δεσποτικές Εορτές 60 α) Τα Χριστούγεννα..61 β) Η Εορτή των Φώτων. 79 γ) Το Πάσχα...86 δ) Η εορτή της Μεταμορφώσεως Θεομητορικές Εορτές 95 α) Τα Εισόδια της Θεοτόκου και η Πανήγυρη της Παναγίας της Εικονίστριας, πολιούχου της Σκιάθου..96 β) Η Εορτή του Ευαγγελισμού στο κοινόβιο των Κολλυβάδων Εορτές Αγίων 104 α) Των θαλασσών ο Άγιος. 105 β) Η Εορτή του Μεγάλου Βασιλείου 109 γ) Η Πανήγυρη του Γενεθλίου του Προδρόμου 112 4

5 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ ΔΙΑΦΟΡΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΑ ΕΘΙΜΑ 1. Ο Δεσπότης στο χωριό Το ύψωμα Η απέκδυση του ιερέα και η απόθεση των αμφίων στους πιστούς ως ευλογία Το κτιτορικό μνημόσυνο Τα Λαμπρόγιορτα Ο εορτάσιμος χαρακτήρας της Κυριακής και τα Μεθέορτα..126 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΕΤΑΡΤΟ ΤΟ ΥΜΝΟΓΡΑΦΙΚΟ ΕΡΓΟ ΤΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΜΩΡΑΪΤΙΔΗ 1. Ύμνοι, Παρακλητικοί Κανόνες και άλλες Ακολουθίες Αγίων Χαρακτηριστικά των υμνογραφικών συνθέσεων του Αλεξάνδρου Μωραϊτίδη Προοπτική του υμνογραφικού του έργου και σύγχρονη υμνογραφία..144 Επίλογος Πηγές-Βιβλιογραφία 147 Πηγές Βιβλιογραφία Συμπληρωματική Βιβλιογραφία

6 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η παρούσα μελέτη αφορά στο έργο του σκιαθίτη ακαδημαϊκού Αλεξάνδρου Μωραϊτίδη, του μετέπειτα μοναχού Ανδρονίκου. Ο Αλέξανδρος Μωραϊτίδης καλλιέργησε όλα τα συγγραφικά είδη της εποχής του, από την ποίηση και το θέατρο, το διήγημα και το μυθιστόρημα μέχρι την ταξιδιωτική περιγραφή, το εορταστικό διήγημα, καθώς επίσης την έμμετρη εκκλησιαστική ποίηση. Εργάστηκε ακόμη και ως πρακτικογράφος και μεταφραστής. Έχοντας γαλουχηθεί στην λατρευτική παράδοση της Σκιάθου, η οποία είχε επηρεαστεί από τις πνευματικές καταβολές των κολλυβάδων, υπήρξε πάντοτε πιστό μέλος της Εκκλησίας, εραστής των παραδόσεων και των εθίμων. Στα συγγράμματά του θα καταγράψει τα λατρευτικά έθιμα της ιδιαίτερης πατρίδας του, όπως επίσης έθιμα και ήθη των πνευματικών κέντρων της Ορθοδοξίας, στην Κωνσταντινούπολη και την Ανατολή, την Παλαιστίνη και το Άγιον Όρος, σκιαγραφώντας συνάμα τις πνευματικές φυσιογνωμίες της εποχής του. Σκοπός της παρούσας μελέτης είναι να καταδειχθεί η λειτουργική παράδοση της εκκλησίας στο έργο του Μωραϊτίδη με βάση κυρίως τρείς άξονες: τα διηγήματά του, τις ταξιδιωτικές του περιγραφές και το υμνογραφικό του έργο. Στην επιστημονική κατάρτιση της μελέτης μας πολύτιμη και σημαντική υπήρξε η αρωγή του Αναπληρωτή Καθηγητή κ. Παναγιώτη Σκαλτσή, με την επικουρεία και την βοήθεια του οποίου ολοκληρώθηκε, για αυτό τον ευχαριστούμε εκ μέσου καρδίας. Συνάμα ευχαριστούμε θερμά τον Καθηγητή κ. Ανέστη Κεσελόπουλο και τον Επίκουρο Καθηγητή πατέρα Νικόδημο Σκρέττα, μέλη της τριμελούς εξεταστικής επιτροπής. Ακόμη οφείλουμε θερμές ευχαριστίες στον π. Γεώργιο Σταματά, αρχιερατικό επίτροπο Σκιάθου και εφημέριο των Τριών Ιεραρχών που μαζί με τον γιό του π. Νικόλαο Σταματά, πρόεδρο του Πνευματικού Κέντρου Ενοριών Σκιάθου παρείχαν τη σχετική βιβλιογραφία αλλά και κάθε υλική βοήθεια. Στους γονείς μου και τις αδερφές μου είμαι ευγνώμων για την ψυχολογική υποστήριξη και ιδιαιτέρως στην αδερφή μου Παρασκευή για την τεχνική από μέρους της υποστήριξη. Χάρη σε ὀλους τους προαναφερθέντες το παρόν πόνημα έλαβε όχι μόνο σάρκα και οστά αλλά και ψυχήν ζώσαν. Σκιάθος, Οκτωβρίου Θ Οσίων Ανδρονίκου και Αθανασίας 6

7 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ο 18 ος και 19 ος αιώνας υπήρξαν καθοριστικοί για την νεοελληνική πραγματικότητα. Περίοδος πνευματικών ζυμώσεων, διαμόρφωσης ιδεολογικών ρευμάτων, κοινωνικών διεργασιών, αναταραχών αλλά και επαναστάσεων, βρίσκει το υπόδουλο Γένος να μάχεται για την ελευθερία του. Τα διδάγματα του ευρωπαϊκού διαφωτισμού διαμέσου των ελλήνων λογίων της διασποράς εισρέουν άκριτα και επηρεάζουν την πνευματική αναγέννηση των Ελλήνων, προσανατολίζοντάς τους προς τα ανάλογα ιδεολογικά ρεύματα της δύσεως τα οποία άλλοτε αδιαφορούν και άλλοτε αντιμάχονται τον Χριστιανισμό, δίδοντας ιδιαίτερη έμφαση στην επιστροφή στο αρχαιοελληνικό ιδεώδες. Αντίρροπη κίνηση πραγματοποιήθηκε από τον ορθόδοξο κόσμο και κυρίως τον ορθόδοξο μοναχισμό, με το γνωστό φιλοκαλικό κίνημα των κολλυβάδων, που αγωνίζονταν να διασώσουν την ορθόδοξη ζωή και το ορθόδοξο λειτουργικό ήθος, μέσα από την αγιοπατερική και μυστική παράδοση της Εκκλησίας. Από τις αρχές του 18 ου αιώνα η Σκιάθος γνωρίζει πνευματική, κοινωνική και οικονομική ανάπτυξη. Αναπτύσσει την ναυπηγική και τη ναυτιλία, ξεκινώντας δειλά δειλά το εμπόριο υπό τουρκική σημαία, ενώ ξεκινούν και υπερπόντια ταξίδια σε Αίγυπτο και Μαύρη Θάλασσα. Σκιαθίτες ναυτικοί θα λάβουν μέρος στα προεπαναστατικά κινήματα ενώ με δικά τους πλοία θα συμμετάσχουν στην Επανάσταση του Το 1830 η Σκιάθος βρίσκεται απελεύθερη εντός του Ελληνικού κράτους του Καποδίστρια. Το ίδιο διάστημα οι κάτοικοί της εγκαταλείπουν το μεσαιωνικό φρούριο, το Κάστρο, εντός του οποίου έζησαν πεντακόσια χρόνια και επιστρέφουν στην παλιά βυζαντινή πολίχνη, όπου και ανοικοδομούν την σημερινή κωμόπολη 2. Αλλά και σε πνευματικό επίπεδο η Σκιάθος γνωρίζει σημαντική άνοδο. Το 1794 κατ ευδοκίαν Θεού ιδρύεται το ιερό Κοινόβιο του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου, από τους φυγάδες ησυχαστές του Αγίου Όρους, τους περιφρονητικά καλούμενους κολλυβάδες, των οποίων ηγείτο ο φημισμένος πνευματικός παπα-νήφων εκ Χίου και ο σκιαθίτης ιερομόναχος Γρηγόριος Χατζησταμάτης. Η ιερά Μονή του Ευαγγελισμού εκτός από την ενεργό συμμετοχή της στον αγώνα της εθνεγερσίας έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην πνευματική αφύπνιση της Σκιάθου αλλά και την διατήρηση των λειτουργικών της παραδόσεων. 1. Ι. Φραγκούλα, Σκιαθίτικα, τομ. Α, Ιστορία της Σκιάθου, εκδ. «Ιωλκός», Αθήνα 1978, σσ. 94 εξ. 2. Όπ.π., σσ. 113 εξ. 7

8 Ο έγκριτος και πολυγραφότατος παπα-κώστας Καλλιανός στο άρθρο του με τίτλο Ορθόδοξη Πνευματική Γεωγραφία της Νήσου Σκιάθου κατέδειξε πως η Σκιάθος από τα μέσα του 17 ου αιώνα αποτελούσε πνευματικό λίκνο με ιδιαίτερα έντονη λειτουργική και μοναστική ζωή. Την έναρξη αυτής της περιόδου σηματοδοτεί η Εύρεση της θαυματουργού Εικόνος της Παναγίας της Εικονίστριας 3. Κάτι τέτοιο μπορεί να θεωρηθεί απολύτως σωστό, εάν συνεξεταστεί με την ίδρυση της Ιεράς Μονής του Ευαγγελισμού, του ιερού Κοινοβίου των Κολλυβάδων, ενάμιση αιώνα αργότερα. Οι εκδιωχθέντες ως νεωτεριστές αγιορείτες πατέρες δεν επέλεξαν τυχαία τη Σκιάθο ως κατοικητήριό τους. Πίσω από την ιστορική πραγματικότητα, -εγγύτητα στο Άγιον Όρος, τα έυφορα εδάφη της και η δωρεά του οικοπέδου του σκιαθίτη στην καταγωγή παπα-γρηγόριου Χατζησταμάτη ώστε να χτιστεί το νέο κοινόβιο- κρύβεται και ένας βαθύτερος λόγος. Η Σκιάθος διατηρούσε την αρχέγονη λατρευτική της παράδοση, έθιμα της οποίας διατηρούνταν τόσο στην Τάξη των μοναστηριών όσο και των ενοριών της. Έτσι το κήρυγμα των κολλυβάδων βρήκε πρόσφορο έδαφος στις καλλιεργημένες ψυχές των σκιαθίων, στην εκκλησιαστική συνείδηση των οποίων η ορθοπραξία συνδέεται άρρηκτα με την ορθοδοξία ως τρόπος ζωής που διασφαλίζει και εξασφαλίζει το ορθό βίωμα, και αναζωπύρωσε την προγενέστερη λειτουργική παράδοση. Την πνευματική καλλιέργεια και ανάπτυξη της Σκιάθου μαρτυρούν και οι σκιαθίτες λόγιοι που λαμβάνουν ενεργό ρόλο στη διδασκαλία και την αφύπνιση των σκιαθίων. Ο Επιφάνιος Δημητριάδης ( ), αδερφός της γιαγιάς του Μωραϊτίδη, υπήρξε μαθητής του Νεόφυτου Καυσοκαλυβίτη, ενός των πρωτεργατών του φιλοκαλικού κινήματος. Ανέπτυξε έντονη διδακτική και συγγραφική δραστηριότητα, ενώ η δράση του ήταν τόση που έμεινε γνωστός με την προσωνυμία λογιώτατος. Αποτελεί μια από τις εξέχουσες πνευματικές φυσιογνωμίες στον νεοελληνικό διαφωτισμό καθώς υπήρξε Διδάσκαλος του Γένους4. Γυιός του Επιφανίου Δημητριάδη υπήρξε ο επιφανής ιερομόναχος και πολυμαθής Διονύσιος ο Γέροντας( ). Απέκτησε σπουδαία μόρφωση στην Κωνσταντινούπολη και την Πάρο και εκάρη μοναχός κοντά στον Ιερομόναχο Κυριλλάκη στο Άγιον Όρος. Γνήσιος εκφραστής της κολλυβαδικής παραδόσεως, κάτοχος της θύραθεν και της εκκλησιαστικής παιδείας εργάστηκε ακούραστα ως δάσκαλος και ως πνευματικός στην Πάρο, την Κωνσταντινούπολη, την Ύδρα, τη Σύρο και τη Σκιάθο. Αγωνίστηκε για την πνευματική αφύπνιση των μαθητών του 3. Κ. Καλλιανού (πρωτοπρ.), Η Ορθόδοξη Πνευματική Γεωγραφία της νήσου Σκιάθου (17 ος -19 ος αι.) περιοδικό Ι. Μ. Σερρών καί Νιγρήτης Ο Άγιος Νικήτας, τεύχη , Μάιος-Αύγουστος Ι. Φραγκούλα, Η πνευματική θεώρηση της Σκιάθου, εκδ. «Ώρες», Βόλος 1995, σσ και Σκιαθίτικα, τομ. Α, σσ

9 και την άριστη χρήση της γλώσσας μέσα από τα αρχαία κείμενα με την παράλληλη μύηση στην αγιοπατερική ερμηνευτική παράδοση και τη λειτουργική ζωή της Εκκλησίας 5. Ο Αλέξανδρος Μωραϊτίδης, ο μετέπειτα μοναχός Ανδρόνικος, αποτελεί μαζί με τον τριτεξάδελφό του Παπαδιαμάντη τα πνευματικά απότοκα της κολλυβαδικής παράδοσης. Τα γραπτά κείμενα των κολλυβάδων υπήρξαν τὰ πρῶτα ἀναγνώσματα τῶν δύο Σκιαθιτῶν διηγηματογράφων 6. Έχοντας ως υπόδειγμα τον τελευταίο εκφραστή του κινήματος των Κολλυβάδων στη Σκιάθο, τον θείο τους παπα-διονύσιο τον Γέροντα, χρησιμοποιούν τη δύναμη του λόγου ώστε να εκφράσουν την αδιαμφισβήτητη αλήθεια της μυστηριακής ζωής της Εκκλησίας, την οποία από παιδιά βίωναν στις αναρίθμητες εξοχικές λειτουργίες, τις αγρυπνίες και τις παννυχίδες. Το έργο τους συμβαδίζει με τις θεμελιώδεις αρχές που διέπουν το φιλοκαλικό κίνημα, δηλαδή την ανάδειξη της λειτουργικής ακρίβειας στη διαχρονική πορεία της ορθοδόξου λατρείας καθώς και την εξασφάλιση του ορθού βιώματος και της έντονης μετοχής στη λατρεία της Εκκλησίας7. Σε μια εποχή όπου όλη η λογοτεχνική, φιλολογική και πνευματική δραστηριότητα ήταν στραμμένη στα φώτα της Εσπερίας, οι δύο Αλέξανδροι προβάλλουν την ορθόδοξη λατρευτική ζωή με την οποία επιβίωσε το Γένος στα δύσκολα χρόνια της Δουλείας. Εκμεταλλεύτηκαν την καλλιέργεια του έξω ανθρώπου για να προβάλουν τον ανακαινισμένο έσω άνθρωπο. Αξιοποίησαν τη δύναμη του λόγου τους για να περιγράψουν την εμπειρία τους στην λειτουργική παράδοση της Εκκλησίας, μέσα από την έντονη λειτουργική ζωή του νησιού τους. Ομιλώντας ο Ν. Γ. Πεντζίκης περί του Αλεξάνδρου Μωραϊτίδη παρατηρεί ότι ἀντιδρᾶ λοιπὸν στὸ πνεῦμα τῆς Ἀθήνας, γιατὶ ἡ Ἀθήνα τείνει νὰ προσανατολιστεῖ, ἀστοχώντας τὰ πάτρια, σὲ ἄλλη ἑνότητα ἀπὸ τὴν θρησκευτική. Αὐτό ναι τὸ βαθύτερο νόημα τῶν διαμαρτυριῶν του γιὰ τὶς ἀλλαγές, στὰ ἔθιμα καὶ τὴν τάξη τὴν ἐκκλησιαστική, ποὺ σύμφωνα μὲ δύο ἀνεκδοτολογικά του διηγήματα συντείνουν ὥστε νὰ μὴ μποροῦν νὰ χαροῦν γιορτή, αὐτὸς καὶ ὁ Παπαδιαμάντης ἀνταμώνοντας στὴν Ἀθήνα, 5. Ι. Φραγκούλα, Η πνευματική θεώρηση της Σκιάθου, σσ Ν. Γ. Πεντζίκη, Η περίπτωση του Αλεξάνδρου Μωραϊτίδη, βλ. στο συλλογικό τόμο Ν. Τριανταφυλλόπουλου( φιλολογική επιμέλεια), Ομόπλουν πλοίον, 5 κείμενα για τον Αλέξανδρο Μωραϊτίδη, εκδ. «Γνώση και Στιγμή», Αθήνα 1990, σ Βλ. εκτενώς στον πρόλογο της διδακτορικής διατριβής του π. Ν. Σκρέττα (Αρχιμ.), Η Θεία Ευχαριστία και τα προνόμια της Κυριακής κατά τη διδασκαλία των Κολλυβάδων, εκδ. «Μυγδονία», Θεσσαλονίκη

10 για αυτό και την κατηγορεί ποὺ ἀπομακρύνεται ἀπ τὸ μεγαλεῖο τῶν Βυζαντινῶν ἐνδόξων προγόνων μας 8. Στη πνευματική διεργασία του θείου του επάνω στην εφηβική ψυχή του οφείλει ο Μωραϊτίδης την ελευθερία νὰ νιώθει πὼς ἀνήκει σ ἕναν τόπο, σ ἕνα λαό, σὲ μιὰ θρησκεία, πρ ᾶγμα ποὺ ἐξηγεῖ καὶ τὴν ἀγάπη του στὰ ἰδιωτικὰ καὶ θρησκευτικὰ ἔθιμα τῶν προηγηθεισῶν γενεῶν. Διὰ μέσου τοῦ θείου του... συνδέεται μὲ τὶς γενιὲς τῶν προυχόντων τοῦ Κάστρου, τοῦ ἀρχαίου στὰ βόρεια τῆς νήσου οἰκισμοῦ 9. Ο Μωραϊτίδης όπως και ο Παπαδιαμάντης αξιοποιεί την επιστημονική του γνώση και λογοτεχνική κατάρτιση ώστε να εκφράσει την εμπειρία του στην εν Χριστώ ζωή. ΤΟ ΕΡΓΟ τοῦ Μωραϊτίδη, θα γράψει ο Πεντζίκης, ἀνακινεῖ πλῆθος πνευματικὰ θέματα ἐντὸς τῶν ὁρίων τῆς τέχνης. Εἶναι ἡ ἐξομολόγηση ἑνὸς πιστοῦ Χριστιανοῦ. Παρουσιάζει μιὰ προσωπικότητα μὲ πολλὲς ἐνδιαφέρουσες πλευρὲς γιὰ τὸν μελετητή 10. Με αφετηρία το ορθόδοξο βίωμα δρα ως αληθής θεολόγος, περιγράφοντας την βιωμένη αλήθεια. Δὲν ἐπιδιώκει τὰς ἀφῃρημένας ἰδέας, παρατηρεί ο Κωστής Παλαμάς. Ἐπιζητεῖ τὰ συγκεκριμένα καὶ τὰ χειροπιαστά! Ὅ,τι τὸν ἐμπνέει καλὰ τὸ γνωρίζει. Ἀλλ ὅ,τι περιγράφει εἶναι ὡς νὰ τὸ ψάλλῃ. Ὁ ἑλληνικὸς βίος εἶναι καὶ βίος του 11. Κοινός τόπος και σημείο αναφοράς, η ορθόδοξη γιορτή, το πανηγύρι. Κατὰ κανόνα ὅλοι οἱ ἑορτασμοὶ τελοῦνται παράδιπλα σ ἐκκλησίες. Ὁλόκληρη ἡ Σκιάθος, ποὺ τ ὄνομά της παρετυμολογήθη ὡς σκιὰ τοῦ Ἄθω, εἶναι κατάσπαρτη μὲ γραφικὰ Ναΰδρια, στὴ σκιὰ ὑψικάρηνων δένδρων, δροσοκρατούντων πλατάνων, σὲ συνηρεφεῖς γραφικὲς ρεματιές 12. Για αυτό και δεν έχασε ποτέ τὴν ἐπαφὴ μὲ τὸ περιβάλλον. Περιβάλλον του βέβαια, κατὰ βάθος, εἶναι ἡ πραγματικότητα τῆς Σκιάθου. Ἀλλὰ ὅπως εἴπαμε, εἰσχωρώντας πέρα ἀπὸ τὴν ἠθογραφικὴ φωτογράφηση, διέγνωσε ὡς πνεῦμα τῆς πραγματικότητας αὐτῆς καὶ ἑνότητα τὴν Ἐκκλησία σύμφωνα μὲ τὴ θρησκεία τῶν προγόνων μας. Ἔτσι λοιπὸν περιβάλλον του ἔγιναν ὅλοι οἱ φίλοι τῆς ἐκκλησίας 13. Για αυτό και δεν είναι αρνητής της ζωής, όπως αφελώς σχηματοποιείται η έννοια του χριστιανού, αλλά πρόκειται για χριστιανό που ἀρνιέται τὰ ἀτομικὰ ὄχι ὅμως τὴ ζωὴ γενικά 14. Η χριστιανική του ευλάβεια γίνεται «χρυσή καδένα» κατά τον παραλληλισμό του Κ. Παλαμά με το ομώνυμο διήγημα του σκιαθίτη, που 8. Ν. Γ. Πεντζίκη, όπ. π., σσ Όπ.π., σ Όπ. π., σ Κ. Παλαμά, Λόγος περί του Αλεξάνδρου Μωραϊτίδου, στο Ομόπλουν πλοίον, σ Ν. Γ. Πεντζίκη, όπ. π., σ Όπ. π., σ Όπ. π., σ

11 ως βυζαντινό περιδέραιο κοσμεί όλο το έργο του. Μέσω αυτής βιώνει και εκφράζει την αρμονική συνύπαρξη ελληνισμού και ρωμιοσύνης στον ελληνορθόδοξο πολιτισμό. Ἡ χριστιανικὴ πίστις δὲν καταπνίγει τὴν καλαισθητικὴν προσήλωσιν, τὸν θρησκόληπτον δὲν ἀντιμάχεται ὁ φοιβόληπτος, ὁ προφήτης Ἐλισσαῖος δὲν ἀντιπαθεῖ τὸν Ἀπολλωνίδην 15. Αξιοποιεί την εμπειρία του στη λειτουργική παράδοση και ευσέβεια στο λογοτεχνικό του έργο, το οποίο γίνεται ένα ανάλαφρο λαϊκό συναξάρι πνευματικής ζωής16. Συνθέτει ως εμπειρικός θεολόγος και μύστης της λειτουργικής παράδοσης της Ορθοδοξίας με τα όπλα της λογοτεχνικής του σπουδής και καλλιέργειας, μέσα από σχήματα λόγου που ὑποθέτουν μιὰ κατάσταση σὰν ἔκσταση, ὅπου, καθὼς ὁ ἴδιος πάλι μᾶς λέει, ἐκεῖ ποὺ γράφει τὸν παίρνουν τὰ δάκρυα. Ὕστερα, βγαίνοντας ἀπὸ τὶς ἀναπολήσεις, τὶς νιώθει σὰν μιὰ ἐξ Οὐρανοῦ ἀμοιβή, γιὰ τὴν ἀφοσίωσή του στὰ ἔθιμα τῆς πατρίδας του 17 Η ολοκλήρωσή του ως προσώπου, καθώς αντανακλάται στα συγγράματά του διεγείρει ἀπόλυτο τὸν ἔπαινο, γιὰ τὴν πνευματικὴ γονιμότητα τοῦ ἐδάφους τῆς Σκιάθου 18. Αντικείμενο λοιπόν της παρούσας μελέτης αποτελεί το συγγραφικό έργο του εκλεκτού τέκνου της Σκιάθου και σκοπός όπως προαναφέραμε να καταδειχθεί η λειτουργική παράδοση της ορθόδοξης Σκιάθου αλλά και της Οικουμενικής Ορθοδοξίας, με βάση τρείς άξονες: τα διηγήματά του, τις ταξιδιωτικές του περιγραφές και το υμνογραφικό του έργο. Η έρευνά μας έγινε με βάση το μεγαλύτερο μέρος των συγγραμμάτων του Μωραϊτίδη, από το οποίο εξαιρέσαμε τα έργα της πρώιμης συγγραφικής του δραστηριότητας (θεατρικά έργα και ερωτική ποίηση) καθώς και το ερμηνευτικό του έργο σε κείμενα των πατέρων της Εκκλησίας. Όπου κρίναμε απαραίτητο παραθέσαμε αυτούσια τα κείμενα της Μωραϊτίδειας γραφίδας. Στο πρώτο κεφάλαιο εξετάζονται η προσωπικότητα και η λειτουργική σκέψη του Αλεξάνδρου Μωραϊτίδη μέσα από τη βιογραφία του καθώς και τις λειτουργικές του εμπειρίες κατά τις περιηγήσεις του στον ορθόδοξο κόσμο, ακόμη οι επιδράσεις που δέχτηκε τόσο από την κολλυβαδική παράδοση και τον εν γένει ορθόδοξο μοναχισμό όσο και από τις κοινές λειτουργικές εμπειρίες του με τον Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη, στη Σκιάθο ως παιδιά και στην Αθήνα ως ενήλικες. Στο δεύτερο κεφάλαιο εξετάζονται μερικές από τις μεγαλύτερες εορτές του εορτολογικού κύκλου της Εκκλησίας, ενταγμένες στις 15. Κ. Παλαμά, όπ. π., στο Ομόπλουν πλοίον, σσ Ν. Γ. Πεντζίκη, όπ. π., στο Ομόπλουν πλοίον, σ Όπ. π., σ Όπ. π., σ

12 ευρύτερες λειτουργικές ομάδες τους (δεσποτικές, θεομητορικές, αγίων) καθώς επίσης λειτουργικές παραδόσεις, ήθη και έθιμα που συνδέονται με αυτές αλλά και ο απόηχος που αφήνουν στο εκκλησιαστικό πλήρωμα τα τοπικά λατρευτικά έθιμα. Στο τρίτο κεφάλαιο σημειώνονται διάφορα λατρευτικά έθιμα γύρω από τη Θεία Λειτουργία και γενικότερα την Τάξη της εκκλησιαστικής ακολουθίας, η ιδιαιτερότητα του αναστάσιμου χαρακτήρα της Κυριακής αλλά και παρατηρήσεις του Μωραϊτίδη επάνω στο Τυπικό και τις έντυπες λειτουργικές εκδόσεις. Στο τέταρτο κεφάλαιο παρουσιάζεται το υμνογραφικό έργο του Μωραϊτίδη, οι προϋποθέσεις κάτω από τις οποίες συνθέτει νέους ύμνους καθώς και η προοπτική των έργων του σε σχέση με τη σύγχρονη εξέλιξη της υμνογραφίας. 12

13 Συντομογραφίες Βλ. =βλέπε εκδ. =εκδόσεις μτφρ. =μετάφραση Όπ. π. =όπως παραπάνω παρ. =παραπομπή πρβλ =παράβαλε σ. =σελίδα σσ. =σελίδες υποσημ. =Υποσημείωση χ.τ. =χωρίς τόπο χ.χ. =χωρίς χρόνο 13

14 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ Η ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΗ ΣΚΕΨΗ ΤΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΜΩΡΑΪΤΙΔΗ 1. Βιογραφικά στοιχεία από την παιδική του ηλικία ως το μακάριο τέλος του Ο Αλέξανδρος Μωραϊτίδης γεννήθηκε στη Σκιάθο στις 15 Οκτωβρίου του Ο πατέρας του, Δημήτριος Μωραϊτίδης, καταγόταν από την περίφημη οικογένεια των Μωραϊταίων, που εγκαταστάθηκαν στη Σκιάθο στις αρχές του 18ου αιώνα με πρώτο τον παπα-διαμαντή που καταγόταν από το Μιστρά. Ο παππούς του Γεωργάκης Μωραΐτης παντρεύτηκε την Αρετίτσα, που ήταν αδερφή του γνωστού διδασκάλου του Γένους Επιφανίου Δημητριάδη, τον οποίο ονόμαζαν λογιώτατο. Ο υιός του Επιφανίου Δημητριάδη και επομένως θείος του Μωραϊτίδη, ο Δημήτριος Επιφανίου, θα αναδειχθεί σε μια από τις πλέον πνευματικές φυσιογνωμίες του τόπου του και τις εποχής του, στον μετέπειτα Ιερομόναχο Διονύσιο, τον τελευταίο των κολλυβάδων, γνωστό ως Γέροντα Διονύσιο. Ο επιθετικός προσδιορισμός Γέροντας τον συνόδευε από παιδί γιατί είχε ιδιαίτερη ευχέρεια λόγου, για αυτό και όλοι έλεγαν ότι μιλάει σαν γέροντας. Το ήθος του και η πνευματική του υπόσταση θα επηρεάσει τόσο το έργο του Μωραϊτίδη, όσο και το έργο του Παπαδιαμάντη. Η μητέρα του Συνιώρα, ήταν κόρη του παπά-αλεξάνδρου Νικολάου, ο οποίος ήταν εφημέριος σε ναό του Κάστρου και από τους πρώτους εφημερίους της νέας πολίχνης. Αλλά και ο προπάππος του Δημήτριος Οικονόμου έγινε μοναχός με το όνομα Δαυίδ στο μοναστηράκι των Γενεθλίων του Αγ. Ιωάννου του Προδρόμου, το οποίο θα ανακαινίσει ο ίδιος ο Μωραϊτίδης. Θείος του επίσης ήταν ο Ιερομόναχος Αλύπιος, του οποίου την πολυτάραχη ζωή θα περιγράψει ο Παπαδιαμάντης στο διήγημά του Μαύρα Κούτσουρα, ανιψιός και αυτός του γέροντα Διονυσίου. Το περιβάλλον του Μωραϊτίδη ήταν πραγματικά θρησκευτικό και επέδρασε καταλυτικά στην ψυχοσύνθεση του και την πνευματική του ωρίμανση. Η ζωή του Μωραϊτίδη συνδέθηκε εξ απαλών ονύχων με τη ζωή της Εκκλησίας. Το σπίτι όπου γεννήθηκε και μεγάλωσε, δίπλα στην ενορία των Τριών Ιεραρχών, οδηγούσε καθημερινά τα βήματά του στο Ναό, όπου διέτριβε και γαλουχούνταν στις θρησκευτικές παραδόσεις του νησιού του, μαζί με τον εξάδελφό του Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη. Εκεί έμαθαν να 14

15 προσεύχονται, να αγρυπνούν και να συλλειτουργούν τους Ιερείς και μυήθηκαν στην αυστηρή τάξη και το κολλυβαδικό τυπικό που μέχρι σήμερα κρατούν οι ενορίες της Σκιάθου. Με νοσταλγία αναπολεί τα παιδικά του χρόνια όταν το 1884 δημοσιεύει τις περίφημες Εικόνες του, περιγράφοντας στιγμές από την ενοριακή ζωή. Η εγγύτητα του πατρικού του σπιτιού στον Ναό των Τριών Ιεραρχών τον επηρέασε τόσο, ώστε να γράψει ακόμη και για τον ήχο των καμπάνων τα εξής: Ὦ τῆς ἐνορίας μου κώδων! Ἀγαπητέ μου σύντροφε, ὅστις καθ ἑκάστην πρωίαν μ ἐξήγειρε ς τοῦ ὕπνου, καί ὅστις πρῶτος μὲ ἐδίδαξες τὴν ὕπαρξιν τοῦ Θεοῦ! Νομίζω ὅτι σὲ ἀκούω, ὅτι ὁ γλυκὺς ἐκεῖνος ἦχος σου ὡς ἀντιλάλημα ἡδονικῆς μουσικῆς εἰσδύει εἰς τὰ βάθη τῆς καρδίας μου. Καὶ μετὰ τόσα ἔτη, ἅτινα μ ἐγήρασαν πλέον, μοὶ φαίνεται ὅτι εἶμαι εἰς τὰς νεανικάς μου ἡμέρας καὶ ὅτι τὸ μακρὸν τῶν ἐτῶν μου διάστημα εἰς μίαν στιγμὴν διατρέχει τὸ ἀντιλάλημα τοῦ ἤχου σου. Τὸ χωρίον πάραυτα ἐγείρεται 19. Από μικρός συνδέθηκε με τον Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη και μαζί με τον Δ. Δημητριάδη, θα αποτελέσουν την περιφανῆ τῆς Σκιάθου τριανδρίαν 20. Για τους δύο Αλέξανδρους όμως, τα κοινά τους ενδιαφέροντα, θα καθορίσουν το μέλλον τους. Ο ίδιος ο Μωραϊτίδης αναφέρει ότι ἀντὶ νὰ τρέχωμεν εἰς τὰς ἀκτὰς τῆς ὡραίας νήσου μας καὶ νὰ διασκεδάζομεν μὲ τὴν ἄγραν ἰχθύων ἢ κυνηγοῦντες εἰς τὰς ὑφάλους τοὺς καρκίνους, μαθηταὶ τοῦ ἑλληνικοῦ σχολείου, ἐγυμναζόμεθα, τὰς ὥρας τῆς σχολῆς, συνθέτοντες στίχους ἤ γράφοντες λόγους! Δὲν ξέρω τὶ νὰ εἰπῶ. Ἔτσι μερικὰ πράγματα γίνονται μόνα των. Ἔτσι, ἀπὸ ἄνωθεν, καθὼς λέγουν εἰς τὸ νησάκι μας 21. Το 1860 ο Μωραϊτίδης τελειώνει το δημοτικό σχολείο και ακολούθως φοιτά στο Ελληνικό σχολείο με συμμαθητή τον Παπαδιαμάντη. Ήταν άριστος μαθητής και στους ελέγχους χαρακτηριζόταν ως επιμελής και εύτακτος μαθητής. Το 1862 όμως καταργήθηκε η Τρίτη τάξη του Ελληνικού σχολείου στη Σκιάθο καθώς δεν είχε τοποθετηθεί σχολάρχης το έτος εκείνο. Η οικογένειά του διερχόταν οικονομική κρίση και δεν υπήρχε η δυνατότητα να συνεχίσει το σχολείο σε άλλη πόλη. Για τα επόμενα τέσσερα χρόνια παραμένει άπραγος στο νησί όπου εργάζεται ως βοηθός του Δημογραμματέα, ενώ καταφέρνει να τελειώσει το σχολαρχείο στην Αθήνα το Την ίδια χρονιά ο Μωραϊτίδης εγγράφεται στο Α Γυμνάσιο της Αθήνας, το μετέπειτα Βαρβάκειο. Θα εγκαταλείψει όμως τα μαθήματά του δύο χρόνια αργότερα και θα καταφύγει στον θείο του Διονύσιο τον Γέροντα, ο 19. Αλ. Μωραϊτίδη, Τα Διηγήματα, τόμ. Α, Προλεγόμενα, εκδ. «Γνώση και Στιγμή», Αθήνα 1990, σ Ι. Φραγκούλα, Αλ. Μωραϊτίδης, ο άνθρωπος ο λογοτέχνης, εκδ. «Ιωλκός», Αθήνα 1982, σ Όπ. π., σσ

16 οποίος εκείνη την εποχή βρισκόταν στη Σύρο και ανακαίνιζε το μοναστηράκι της Αγίας Παρασκευής. Η οικονομική ανέχεια της οικογένειάς του ώθησε τον πατέρα του να τον στείλει στην Σύρο κοντά στο θείο του, με σκοπό να τελειώσει εκεί την Ιερατική σχολή. Ο μικρός Αλέξανδρος όμως σκεφτόταν ήδη τον μοναχισμό. Ήθελε να μείνει κοντά στον θείο του και να ασκηθεί στη μοναχική ζωή δίπλα σε έναν αληθινό κολλυβά. Την συνάντησή του με τον Γέροντα Διονύσιο θα την καταγράψει ο ίδιος πολύ αργότερα στις ταξιδιωτικές του περιγραφές, το Έφηβος, μόνος χωρίς συνοδεία ξεκίνησε από την Αθήνα για το νησί της Σύρου. Με μεγάλη συστολή και φόβο έφτασε έξω από το μικρό μοναστηράκι της Αγίας Παρασκευής, αγωνιώντας να συναντήσει τον ξακουστό Γέροντα. Μπήκε στο ασκητικό κελλί του γονατίζοντας εμπρός του και ζητώντας την ευχή του. Όταν συστήθηκε, ο Γέροντας Διονύσιος χάρηκε όταν αντίκρισε για πρώτη φορά τον ανιψιό του. Η χαρά του όμως αμβλύνθηκε αμέσως και μετετράπη σε επίπληξη, μετά την εξομολόγηση του Αλέξανδρου. Ὅταν ὅμως ἐξομολογηθεὶς τοῦ ἐφανέρωσα τὸν σκοπὸν τοῦ ἐρχομοῦ μου καὶ ὅτι ἀπεφάσισα νὰ μείνω πλησίον του, ὑψώσας αἴφνης τὴν φωνή του βροντήν, καὶ τὰς δύο χεῖρας του τὰς μαλθακὰς ὡσὰν δύο ραβδία, ἐκραύγασε στεντορείως ὡς συνήθιζεν εἰς σημαντικὰς περιστάσεις: Πήγαινε νὰ μάθῃς γράμματα! Πήγαινε νὰ μάθῃς γράμματα! 22 Δίχως λοιπόν να επιτύχει το σκοπό του ο γύρισε πίσω στην Αθήνα και συνέχισε το σχολείο. Την επόμενη χρονιά όμως προσπαθεί πάλι να διακόψει το σχολείο και να γυρίσει στη Σκιάθο, προφασιζόμενος να εργαστεί ως γραμματέας στην Μονή του Ευαγγελισμού στη Σκιάθο. Ο πατέρας του με γράμμα του προσπάθησε να τον μεταπείσει τονίζοντας ότι θα ήταν αμαρτία να αφήσει το μέλλον του και τις σπουδές του στην Αθήνα, όπου τόσοι άλλοι πτωχοί...οἰκονομῶνται εἰς τὰς Ἀθήνας, καὶ ἐσὺ μὲ τόσας συστάσεις, νὰ ἀδυνατῇς εἰς τοῦτο 23. Πιθανώς όμως να χάνει και εκείνη τη χρονιά, γιατί εγγράφεται στο Πανεπιστήμιο το 1872 και όχι το Γράφτηκε στη Φιλοσοφική Σχολή της Αθήνας. Την απόφασή του αυτή τη θεώρησε αυθόρμητη καθώς ο ίδιος σημειώνει....ἠσθανόμην ὅτι εἶχα μέσα μου ἕναν πόθον βαθὺν νὰ μάθω λόγους, νὰ σπουδάσω τοὺς λόγους. Νὰ μάθω τὴν γλῶσσαν. Νὰ μάθω νὰ γράφω 24. Το πραξικόπημά του το αποδίδει σε δύο πιθανές αιτίες, την επιρροή της διδασκαλίας του καθηγητή του Πανταζίδου στο Α Γυμνάσιο, καθώς και 22. Αλ. Μωραϊτίδη, Με του Βορηά τα κύματα, σειρά Α, «Ιω. Σιδέρη», Αθήναι 1922, σσ Ι. Φραγκούλα, όπ.π., σ Όπ.π. 16

17 τις παιδικές του αναμνήσεις, όταν συνέθετε λόγους μαζί με τον Παπαδιαμάντη. Την εποχή αυτή κλονίζονται ξανά τα οικονομικά του σπιτιού του, αυτή τη φορά για λόγους κομματικούς. Ο πατέρας του απολύεται από την εργασία του και έτσι τα πράγματα χειροτερεύουν για τον Μωραϊτίδη, που αδυνατεί να πληρώσει ακόμη και το φοιτητικό ξενοδοχείο στο οποίο διέμενε. Από την οικτρή αυτή κατάσταση θα τον περισώσει ο βουλευτής Ύδρας Θεόδωρος Γκίκας ο οποίος τον διόρισε γραμματέα στη Βουλή των Ελλήνων, ενώ παράλληλα των προσέλαβε ως ιδιαίτερο γραμματέα του. Ο διορισμός αυτός του Μωραϊτίδη υπήρξε καταλυτικός για την περαιτέρω εξέλιξή του, γιατί εκτός από την οικονομική δυνατότητα που απέκτησε να τελειώσει τις σπουδές του, αρχίζει να γίνεται γνωστός στους συγγραφικούς κύκλους της Αθήνας. Το ίδιο έτος γίνεται μέλος του φιλολογικού συλλόγου Παρνασσός, που μόλις είχε ιδρυθεί. Εκεί σχετίζεται με..ὅλους τοὺς λογίους νέους τῶν τότε χρόνων, καὶ μὲ τὴν σεμνὴν Πλειάδα τῶν ποιητῶν μας 25. Με αυτές τις αφορμές ξεκινά και ο ίδιος συγγραφική δραστηριότητα γράφοντας το πρώτο του δράμα Μιχαήλ Κομνηνός Δεσπότης της Ηπείρου το 1872, και δημοσιεύοντας το πρώτο του ποίημα Βερενίκης κόμη το Την επόμενη χρονιά, ο Μωραϊτίδης πήρε το βάπτισμα του πυρός ως δημοσιογράφος. Ο Μίκιος Λάμπρος, γενικός γραμματέας του Παρνασσού, του πρότεινε να επισκεφτεί τα γραφεία του Εκδοτικού Οίκου Κορομηλά. Ο Μωραϊτίδης επισκέπτεται τον Δημήτριο Κορομηλά ο οποίος του προτείνει να αναλάβει την στήλη των Πρακτικών της Βουλής, δίνοντάς του ως πρότυπο εργασίας τη γαλλική εφημερίδα Libertè. Η κοπιώδης εργασία του ως πρακτικογράφου θα αναγνωριστεί ακόμη και από τον ίδιο τον πρωθυπουργό Χαρίλαο Τρικούπη. Ωστόσο θα καταστήσει δέσμιο τον Αλέξανδρο ἐπάνω ἰς ε ἕ να γραφεῖον, ἄλλον Προμηθέα δεσμώτην αἰχμάλωτον μιᾶς ἀδυσωπήτου πέννας, ἀνοικτίρμονος καὶ ἀνηλεοῦς 26. Παράλληλα με την εργασία του, συνέχισε να γράφει δημοσιεύοντας δύο ακόμη δραματικά έργα. Τον Βάρδα Καλλέργη και την Καταστροφή των Ψαρών. Το τελευταίο βραβεύτηκε στο Νικομήδειο δραματικό αγώνα και παίχτηκε το 1877 στην Αθήνα από το θίασο Βαρβέρη-Αρνιωτάκη, προς τιμήν του Πρίγκηπος της Ουαλίας Γεώργιο. Στα δράματα αυτά συναντούμε επιδράσεις από το έργο του Σαίξπηρ. Το 1876 δημοσίευσε το μυθιστόρημα Δημήτριος ο πολιορκητής, έργο ιστορικό με δραματικούς διαλόγους. Την ίδια περίοδο γράφει και 24 λυρικά ποιήματα με ερωτικό περιεχόμενο, που τραγουδούν τον έρωτα και τη ζωή. 14 από αυτά είχαν δημοσιευτεί με διάφορα ψευδώνυμα όπως Ούτις, Σφιγξ, και Κλέων. 25. Όπ. π., σ Ὀπ. π. 17

18 Από το 1874 έως το 1876 εξέδιδε δική του σατυρική εφημερίδα με το όνομα Αγορά, που είχε σκωπτικό περιεχόμενο. Τα συγγράμματα όμως εκείνα που τον ξεχώρισαν και ανέδειξαν το λαμπρό μέλλον του υπήρξαν οι επιφυλλίδες της εφημερίδας Ακρόπολη με αφορμή τις εορτές, των Χριστουγέννων, της Πρωτοχρονιάς και των Θεοφανείων κατά τα έτη 1884 και 1885, με τον τίτλο Εικόνες. Πρόκειται για προδρομική συγγραφή εορταστικού διηγήματος και μπορούμε να πούμε ότι ο Μωραϊτίδης συνέβαλε στην καθιέρωσή του ως συγγραφικό είδος στη σύγχρονη λογοτεχνία. Η πρώιμη αυτή συγγραφική περίοδος, ἡ θορυβώδης, ἡ κοσμικὴ, ἡ νεανική, ἡ γελῶσα, όπως σημειώνει ο Γαβριηλίδης, σηματοδοτήθηκε από ένα περιστατικό. Ο Μωραϊτίδης είχε καθώς φαίνεται ερωτευτεί μια γνωστή Αθηναία κόρη, επιφανούς καταγωγής. Η ερωτική απογοήτευση που υπέστη, μετά τον αιφνίδιο θάνατό της, επηρέασε τον βαθύ αισθηματικό χαρακτήρα του. Αυτό μαρτυρούν τόσο ο Κωστής Παλαμάς, όσο και ο Ηλίας Βουτιερίδης, ο οποίος συνδέει το περιστατικό αυτό με δύο ποιήματα του Μωραϊτίδη με τίτλους Η Ξανθή και Εις θανούσαν κόρην. Τα ποιήματα αυτά εμπνέονται από τον ρομαντισμό και έχουν ιδιαίτερα μελαγχολική διάθεση. Το 1880 διορίστηκε καθηγητής στο β Γυμνάσιο της Αθήνας και το 1881 ονομάστηκε διδάκτωρ της Φιλοσοφίας με βαθμό λίαν καλώς. Ως καθηγητής υπήρξε πολύ αγαπητός στους μαθητές του. Η άρτια επιστημονική του κατάρτιση, σε συνδυασμό με την αγάπη του για την ελληνική γλώσσα και τα αρχαία κείμενα, καθιστούσε τη διδασκαλία ευχάριστη, ενώ με την αγάπη και την καλοσύνη που εξέπεμπε προς τους μαθητές του κέρδιζε την εμπιστοσύνη τους. Δούλεψε συνολικά είκοσι χρόνια στη μέση εκπαίδευση, υπηρετώντας στην Αθήνα στο Β και Α Γυμνάσιο 9 και 7 έτη αντίστοιχα, 2 έτη στο Δ Γυμνάσιο, τρεις μήνες στο Γυμνάσιο της Χαλκίδας και 2 έτη στη Σκιάθο ως σχολάρχης. Το Σεπτέμβριο του 1900 παραιτήθηκε από καθηγητής, ενώ του εκφράστηκε η βασιλική ευαρέσκεια για τις υπηρεσίες του στην εκπαίδευση. Ο Παύλος Νιρβάνας θα τονίσει ότι το χαμογελαστό πρόσωπό του ἔδινε θάρρος καὶ γεννοῦσε τὴν ἐμπιστοσύνη, ενώ ο Πέτρος Δειλινός θα ομολογήσει ότι...ὅσοι ἐμαθήτευσαν εἰς τὸν Μωραϊτίδην, ἐκοπίασαν μέν, ἀλλ ἐστερέωσαν καλὰ τὰ κοινωνικά τους θεμέλια 27. Όση αγάπη διέθετε για τους μαθητές που προσπαθούσαν πραγματικά, τόσο δεν χαριζόταν στους μαθητές που βασίζονταν περισσότερο στο πορτοφόλι του πατέρα τους παρά στις δυνατότητές τους. Για αυτό και απολύθηκε δεκαπέντε μέρες μετά τον επαναδιορισμό του στο Βαρβάκειο, το Αιτία ο τότε Υπουργός Παιδείας, ο οποίος διατηρούσε προσωπικό μένος εναντίον του, γιατί στο παρελθόν απέρριπτε διαρκώς τον γιό του ως αμελή μαθητή. 27. Όπ. π., σ

19 Το 1886 βρίσκει ευκαιρία να επιστρέψει στο νησί του με την ιδιότητα του σχολάρχη. Παρέμεινε στη Σκιάθο ως τον Αύγουστο του 1888, όπου βρήκε την ευκαιρία να ξαναζήσει τα ήθη, τα έθιμα και την εκκλησιαστική παράδοση του τόπου του, όσο πιο έντονα μπορούσε. Ἔλαβον μέρος, σημειώνει ο ίδιος, εἰς ὅλας τὰς ἑορτάς της καὶ πανηγύρεις. Έζησε όπως ήξερε από παιδί να ζει τα Χριστούγεννα, την Πρωτοχρονιά, το Πάσχα. Συμμετείχε σε λιτανείες αλλά και χορούς, όπως τὸν ἀρχαιοπρεπῆ αὐτῆς χορόν, τὴν θέλγουσαν μὲ τὴν δυσπερίγραπτον πρωτοτυπίαν της Καμάραν. Περιηγήθηκε σε όλο το νησί. Από τις όμορφες ακρογιαλιές του εἰς κορυφὰς βουνῶν και πλουσιωτάτας ποίμνας. Δεν άφησε δρυμούς καὶ κοιλάδας, ὅρμους καὶ λιμενίσκους όπου κάθε κλαρὶ μυρτιᾶς ἤ πεύκης, του διηγούνταν καὶ μίαν παλαιὰν ἱστορίαν, καὶ κάθε λιμενίσκος... καὶ ἕνα παραμῦθι. Στα εξωκκλήσια του νησιού τα οποία ὡσὰν ἔμψυχα μ ἐχαιρετοῦσαν καὶ μοῦ ἔλεγαν Καλῶς μᾶς ἦλθες. Καλῶς μᾶς ἦλθες. Μέχρι και στα τριγύρω μικρά νησάκια, όπου το καθένα ξεύρει νὰ διηγηθῇ καὶ μίαν ἱστορίαν, ἕνα ναυάγιον, ἕνα τρακάρισμα, ἕνα ὡραῖον παραμύθι 28. Από τη Σκιάθο θα ξεκινήσει τις περιηγήσεις του στα ιερά Προσκυνήματα της Ορθοδοξίας για τα επόμενα δύο χρόνια. Η παραμονή του στη Σκιάθο θα ανανεώσει τη συγγραφική του πνοή και οι εμπειρίες που αποκομίζει από τα ιερά προσκυνήματα της Ορθοδόξου Ανατολής θα του προσφέρουν πλούσιο υλικό. Οι ωχρές Εικόνες του, το πρωτόλειο σχεδίασμα εορταστικού διηγήματος, ζωντανεύουν και αποκτούν ζωή και κίνηση29. Το 1888 επέστρεψε στην Αθήνα όπου συνέχισε να διδάσκει στο Β Γυμνάσιο. Έχοντας τακτοποιηθεί και ζώντας μια ήρεμη, ισορροπημένη ζωή, ανανεωμένος από το πρόσφατο ταξίδι του, άρχισε να γράφει τα διαθεόμενα ὑ πὸ σαιξπηρείου πράγματι εὐθυμίας καὶ χρυσῶν φλεβῶν χριστιανικῆς ἀρετῆς καὶ εὐσεβείας 30 εορταστικά διηγήματά του, που φιλοξενήθηκαν στις εφημερίες Ακρόπολις και Νέα εφημερίς. Έτσι ξεκινά η δεύτερη συγγραφική περίοδος του Μωραϊτιδη, η πιο αξιόλογη από λογοτεχνική άποψη ( ). Την περίοδο αυτή έγραψε, εκτός από τα διηγήματά του, μυθιστορήματα, θεατρικά έργα και χρονογραφήματα. Έλαβε μέρος δύο φορές στο Λασσάνειο δραματικό αγώνα, το 1888 με το δράμα του Πόλεως Άλωσις, που δημοσιεύτηκε στην εφημερίδες Ραμπαγάς και Νέα Εφημερίς, και το 1896 με το έργο του ο Χαμάρετος. Έγραψε ακόμη τρία δράματα, Πειραταί Τιμολέων Κόρη της Λίμνου και μια κωμωδία Το προς υπανδρείαν ταξίδιον που χάθηκαν. 28. Όπ. π., σ Όπ. π., σ Όπ. π. 19

20 Τα ιστορικά μυθιστορήματά του Άλωσις της Κωνσταντινουπόλεως και Λέων ο Ίσαυρος ο πρώτος εικονομάχος βασιλεύς της Κωνσταντινουπόλεως, δημοσιεύτηκαν στην Ακρόπολη μεταξύ των ετών Το 1898, μεταφράστηκε στα γερμανικά το έργο του Το όνειρον των Χριστουγέννων από τον Karl Dieterich. Κατά την πορεία του στα νεοελληνικά γράμματα, συνδέθηκε με πολλά πνευματικά πρόσωπα της εποχής του τόσο από τον χώρο της λογοτεχνίας όσο και της Εκκλησίας. Το 1880 γνωρίστηκε με τον Βλάση Γαβριηλίδη, μέσω του ευθυμογράφου Κλεάνθους. Για μια περίοδο, συγκατοίκησαν στην Αθήνα. Δυο τους, ξεκίνησαν να εκδίδουν την εφημερίδα Μη Χάνεσαι, δαπανώντας ο καθένας 10 δραχμές. Κατόπιν, όταν ο Γαβριηλίδης δημιούργησε την εφημερίδα Ακρόπολις, ο Μωραϊτίδης βρέθηκε στο εκλεκτό επιτελείο της, ανάμεσα σε πολλούς νέους λογίους της εποχής του, όπως τον Κωστή Παλαμά, τον Δ. Κακλαμάνο, τον Γ. Δροσίνη και άλλους. Το 1892 ο Βλάσης Γαβριηλίδης πρόβαλε και ανέδειξε τον Μωραϊτίδη ως συγγραφέα επιβάλλοντάς τον στη λογοτεχνία με εκτενές κριτικό άρθρο του. Το 1895 διατέλεσε τακτικό μέλος του Καλλιτεχνικού Κέντρου Αθηνών, ενώ το 1905 της Εταιρείας των Γραμμάτων και των Τεχνών. Φύση βαθιά θρησκευτική και γεμάτη αγάπη, ο Μωραϊτίδης κατέκτησε από νωρίς το σεβασμό και την εκτίμηση όλων όσοι των γνώριζαν. Πολλοί αναγνώρισαν από νωρίς τη λογοτεχνική του αξία, όπως οι Γ. Φουσάρας, Ι. Μ. Παναγιωτόπουλος, Ανδρέας Καραντώνης, Στέλιος Αρτεμάκης, Αλέκος Βασιλείου, Μαν. Γιαλουράκης, Ηλίας Βουτιερίδης, Τέλλος Άγρας, Γ. Φτέρης, Πέτρος Χάρης, Άγγελος Φουριώτης. Επίσης ο Κ. Παλαμάς, ο Ζ. Παπαντωνίου και ο Γ. Δροσίνης. Αλλά και από το χώρο της εκκλησίας ο Μωραϊτίδης γνώριζε εξέχουσες πνευματικές μορφές της εποχής του. Στο Άγιον Όρος γνώρισε την μεγάλη πνευματική φυσιογνωμία των νεωτέρων χρόνων, τον Οικουμενικό Πατριάρχη Ιωακείμ τον Γ, όταν βρισκόταν εξόριστος από τον Σουλτάνο στη σκήτη του Μυλοποτάμου. Το 1899 δημοσίευσε στην Ακρόπολι άρθρο του με τίτλο Ο ησυχαστής του Μυλοποτάμου Ιωακείμ ο Γ. με το ψευδώνυμο ο Ταξιδιώτης. Ο Πατριάρχης του αποστέλλει ευχαριστήρια επιστολή στις 3 Ιουλίου του Επίσης περιγραφές του ήθους και της πνευματικής φυσιογνωμίας του Ιωακείμ του Γ συμπεριέλαβε στην έκδοση των ταξιδιωτικών του περιγραφών Με του Βορηά τα Κύματα, στην Β και Γ σειρά. Το 1903 δημοσίευσε το άρθρο του Εις την Παναγίαν της Τήνου. Πιθανώς την χρονιά εκείνη επισκέφτηκε για πρώτη φορά την Ι. Μονή της Κυρίας των Αγγέλων, στο όρος Κεχροβούνιο της Τήνου, όπου είχε ασκηθεί η Οσία Πελαγία. Έκτοτε επισκεπτόταν τακτικά την Μονή μαζί με την 20

1. Στα αποστολικά χρόνια, η Θεία Ευχαριστία γινόταν διαφορετικά από τον τρόπο που έγινε τη βραδιά του Μυστικού Δείπνου.

1. Στα αποστολικά χρόνια, η Θεία Ευχαριστία γινόταν διαφορετικά από τον τρόπο που έγινε τη βραδιά του Μυστικού Δείπνου. ΜΑΘΗΜΑ 22 ο ΙΔΡΥΣΗ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ Θ.ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑΣ Να χαρακτηρίσετε τις παρακάτω προτάσεις ως σωστές ή λανθασμένες, σύμφωνα με την ιστορία της αρχαίας Εκκλησίας, γράφοντας δίπλα στον αριθμό κάθε

Διαβάστε περισσότερα

Κατευόδιο στο Γέροντα Σπυρίδωνα Μικραγιαννανίτη

Κατευόδιο στο Γέροντα Σπυρίδωνα Μικραγιαννανίτη Κατευόδιο στο Γέροντα Σπυρίδωνα Μικραγιαννανίτη Δευτέρα, 11 Μάιος 2015 Άγιον Όρος Αδελφέ, πατέρα, γέροντα και ΦΙΛΕ, αγαπημένε μου Σπυρίδωνα καλή ανάπαυση και Καλή Ανάσταση. π. Τιμόθεος Ηλιάκης "Στις 04.10

Διαβάστε περισσότερα

Ολοι είμαστε αδέλφια

Ολοι είμαστε αδέλφια ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Θρησκευτικά Γ Δημοτικού (Μέρος Α ) Ολοι είμαστε αδέλφια ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ Θρησκευτικά Γ Δημοτικού Ολοι είμαστε αδέλφια (Μέρος A )

Διαβάστε περισσότερα

Στὴν ἀρχὴ ἦταν ὁ Λόγος. Ὁ Λόγος ἦταν μαζὶ μὲ

Στὴν ἀρχὴ ἦταν ὁ Λόγος. Ὁ Λόγος ἦταν μαζὶ μὲ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ἤ 01ο (01-52) 01-05 Ὁ Λόγος εἶναι Θεὸς καὶ ημιουργὸς τῶν πάντων Στὴν ἀρχὴ ἦταν ὁ Λόγος. Ὁ Λόγος ἦταν μαζὶ μὲ τὸ Θεὸ Πατέρα καὶ ἦταν Θεὸς ὁ Λόγος. Αὐτὸς ἦταν στὴν ἀρχὴ μαζὶ μὲ τὸ Θεὸ Πατέρα.

Διαβάστε περισσότερα

www.kalymnikifilia.gr

www.kalymnikifilia.gr Η επιρροή του ελληνικού πολιτισμού και της ελληνικής γλώσσας στη διαμόρφωση του ρωσικού εκπαιδευτικού συστήματος (το παράδειγμα των Εκπαιδευτικών ιδρυμάτων της Μόσχας) ΒΑΝΤΙΜ ΓΙΑΡΟΒΟÏ Kαθηγητής μουσικής

Διαβάστε περισσότερα

2 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

2 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 2 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Θέμα:Ο πλούτος της εκκλησιαστικής ποίησης. Υμνογραφία. (κεφ.30) Σχολείο:Περιφερειακό Λύκειο Αγίου Χαραλάμπους, Έμπα Τάξη:Α Λυκείου Καθηγητής: Νικόλαος Καραμπάς Π.Μ.Π.: 16951 Α Σκοπός:

Διαβάστε περισσότερα

Η Μ Ε Ρ Ι Δ Α «ΕΝΗΜΕΡΩΝΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΙΝΟΜΑΙ ΟΔΟΔΕΙΚΤΗΣ ΣΤΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΩΝ ΠΡΟΣΚΥΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΤΟΠΟΥ ΜΑΣ» Σάββατο, 13 Δεκ. 2013.

Η Μ Ε Ρ Ι Δ Α «ΕΝΗΜΕΡΩΝΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΙΝΟΜΑΙ ΟΔΟΔΕΙΚΤΗΣ ΣΤΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΩΝ ΠΡΟΣΚΥΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΤΟΠΟΥ ΜΑΣ» Σάββατο, 13 Δεκ. 2013. Η Μ Ε Ρ Ι Δ Α Διοργανωτές: «ΕΝΗΜΕΡΩΝΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΙΝΟΜΑΙ ΟΔΟΔΕΙΚΤΗΣ ΣΤΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΩΝ ΠΡΟΣΚΥΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΤΟΠΟΥ ΜΑΣ» Σάββατο, 13 Δεκ. 2013 ΣΑΣ ΚΑΛΩΣΟΡΙΖΟΥΜΕ ΣΤΙΣ ΑΥΛΕΣ ΤΗΣ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΗΣ ΧΑΙΡΟΜΑΣΤΕ ΠΟΥ ΕΙΜΑΣΤΕ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΣΜΑΣ Ο ΑΙΤΩΛΟΣ. Μαρία Παντελή Γιώργος Βασιλείου

ΚΟΣΜΑΣ Ο ΑΙΤΩΛΟΣ. Μαρία Παντελή Γιώργος Βασιλείου ΚΟΣΜΑΣ Ο ΑΙΤΩΛΟΣ Μαρία Παντελή Γιώργος Βασιλείου ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ Μ. Γκιόλιας, Ο Κοσμάς ο Αιτωλός και η εποχή του, Αθήνα 1972 Ιωάννης Μενούνος, Κοσμά Αιτωλού Διδαχές, Αθήνα 1979 Αρτ. Ξανθοπούλου-Κυριακού, Ο

Διαβάστε περισσότερα

Η ευλογημένη συνάντηση.

Η ευλογημένη συνάντηση. Η ευλογημένη συνάντηση. Μετά το τέλος μιας δύσκολης εξεταστικής περιόδου, η παρέα των παιδιών του λυκείου του Ναού μας συναντήθηκε για μια ακόμα φορά, πριν τις καλοκαιρινές διακοπές. Η χαρά των παιδιών

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ήταν γύρω στον 11 ου αι. στα χρόνια του Αλέξιου Κομνηνού όταν στην Κωνσταντινούπολη ξέσπασε με νέα διαμάχη. Άνθρωποι των γραμμάτων και μη,

Διαβάστε περισσότερα

Ο Τριαδικός Θεός: οι γιορτές της Πεντηκοστής και του Αγίου Πνεύματος. Διδ. Εν. 14

Ο Τριαδικός Θεός: οι γιορτές της Πεντηκοστής και του Αγίου Πνεύματος. Διδ. Εν. 14 Ο Τριαδικός Θεός: οι γιορτές της Πεντηκοστής και του Αγίου Πνεύματος Διδ. Εν. 14 Σαράντα ημέρες μετά το Πάσχα η Εκκλησία μας γιορτάζει την Ανάληψη του Κυρίου στους ουρανούς Με την Ανάληψη, επισφραγίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Μικρό Νηστειοδρόμιο - Οι νηστείες της Εκκλησίας μας

Μικρό Νηστειοδρόμιο - Οι νηστείες της Εκκλησίας μας Μικρό Νηστειοδρόμιο - Οι νηστείες της Εκκλησίας μας 1. Η Μεγάλη Τεσσαρακοστή: Αρχίζει την Καθαρά Δευτέρα και τελειώνει την Κυριακή της Αναστάσεως. Είναι η πιο αυστηρή νηστεία όλου του χρόνου (λάδι καταλύουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Θρησκευτικά B Δημοτικού (Μέρος Α ) Ομορφος κόσμος ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ Θρησκευτικά Β Δημοτικού Ομορφος κόσμος (Μέρος A ) Συγγραφική ομάδα:

Διαβάστε περισσότερα

5 Δευτέρα Ακολουθία των Μ. Ωρών, Θεία Λειτουργία & Αγιασμός. 7 Τετάρτη Θεία Λειτουργία «Σύναξις Αγίου Ιωάννου του Προδρόμου»

5 Δευτέρα Ακολουθία των Μ. Ωρών, Θεία Λειτουργία & Αγιασμός. 7 Τετάρτη Θεία Λειτουργία «Σύναξις Αγίου Ιωάννου του Προδρόμου» Ιανουάριος 1 Πέμπτη Θεία Λειτουργία «Περιτομή Του Κυρίου» 4 Κυριακή Θεία Λειτουργία 5 Δευτέρα Ακολουθία των Μ. Ωρών, Θεία Λειτουργία & Αγιασμός 6 Τρίτη Θεία Λειτουργία & Αγιασμός «Άγια Θεοφάνεια» 7 Τετάρτη

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 11 Ο Η ΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ 11 Ο Η ΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑ 11 Ο Η ΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5, επιλέγοντας τη σωστή απάντηση, σύμφωνα με τη διδασκαλία της Εκκλησίας, από τις αντίστοιχες φράσεις α, β,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΘΕΙΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΑΚΟΛΟΥΘΙΑ.ΤΟΥ ΔΡΟΜΟΥ ΤΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ.

Η ΘΕΙΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΑΚΟΛΟΥΘΙΑ.ΤΟΥ ΔΡΟΜΟΥ ΤΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ. 29/2, Τετάρτη των Τεφρών. Αρχή της Αγίας και Μεγάλης Τεσσαρακοστής. Η Θεία Λειτουργία στις 19.00 στον Ιερό Καθολικό Μητροπολιτικό Ναό (Ντόμο) με την επίθεση της τέφρας. ΟΛΗ ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣ ΚΑΙ ΜΕΓΑΛΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ ΤΟΥ ΣΥΝΔΕΣΜΟΥ ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ Ν.ΣΕΡΡΩΝ.

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ ΤΟΥ ΣΥΝΔΕΣΜΟΥ ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ Ν.ΣΕΡΡΩΝ. ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ ΤΟΥ ΣΥΝΔΕΣΜΟΥ ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ Ν.ΣΕΡΡΩΝ. Ένα μοναδικό ταξίδι, οδοιπορικό στην ιστορία του πολιτισμού και της εκπαίδευσης των Ελλήνων, σχεδίασε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΙΑΣ ΦΙΛΟΘΕΗΣ 19-21, ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ FAX: ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ

ΑΓΙΑΣ ΦΙΛΟΘΕΗΣ 19-21, ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ FAX: ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΑΓΙΑΣ ΦΙΛΟΘΕΗΣ 19-21, 105 56 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ. 2103352364 FAX: 2103237654 www.iaath.gr, E-Mail: ipe.iaath@gmail.com ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ 5 Η ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

του Αριστείδη Βικέτου, δημοσιογράφου

του Αριστείδη Βικέτου, δημοσιογράφου του Αριστείδη Βικέτου, δημοσιογράφου Λαμπρή, αλλά και συνάμα λιτή ήταν η Ακολουθία στην γυναικεία Μονή Αγίου Νικολάου Ορούντας, που τελέστηκε το Σάββατο της Διακαινησιμού προεξάρχοντος του Μητροπολίτη

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΕΚΔΟΣΕΩΝ

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΕΚΔΟΣΕΩΝ ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΕΚΔΟΣΕΩΝ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2012 ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ 1. Ἡ Καινή Διαθήκη, Θεσσαλονίκη 2010. 2. Ἱερός Ναός ἁγίου Γεωργίου (Ροτόντα), Κατάθεση μαρτυρία, Θεσσαλονίκη

Διαβάστε περισσότερα

1. Η «Λειτουργία των πιστών» αφορά μόνο τους βαπτισμένους χριστιανούς. 4. Στη Θεία Λειτουργία οι πιστοί παρακαλούν τον Θεό να έχουν ειρηνικό θάνατο.

1. Η «Λειτουργία των πιστών» αφορά μόνο τους βαπτισμένους χριστιανούς. 4. Στη Θεία Λειτουργία οι πιστοί παρακαλούν τον Θεό να έχουν ειρηνικό θάνατο. ΜΑΘΗΜΑ 23 ο ΤΟ ΒΑΘΥΤΕΡΟ ΝΟΗΜΑ ΤΗΣ ΘΕΙΑΣ ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑΣ Να συμπληρώσετε την παρακάτω πρόταση επιλέγοντας τη σωστή απάντηση, σύμφωνα με τη διδασκαλία της Εκκλησίας, από τις φράσεις α, β, γ, δ. Να τεκμηριώσετε

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α

Διαβάστε περισσότερα

Πατρ τ ιάρχης Αλ εξα εξ νδρείας ένας από τους πέντε μεγάλους Πατέρες της Ανατολικής Εκκλησίας

Πατρ τ ιάρχης Αλ εξα εξ νδρείας ένας από τους πέντε μεγάλους Πατέρες της Ανατολικής Εκκλησίας Ο Μέγας Αθανάσιος: αγωνιστής της ορθής πίστης Πατριάρχης Αλεξανδρείας Πατριάρχης Αλεξανδρείας ένας από τους πέντε μεγάλους Πατέρες της Ανατολικής Εκκλησίας των πρώτων χριστιανικών αιώνων (Μέγας Αθανάσιος,

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΝΕΑΣ ΣΜΥΡΝΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗΣ

ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΝΕΑΣ ΣΜΥΡΝΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗΣ ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΝΕΑΣ ΣΜΥΡΝΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗΣ Αγία και Μεγάλη Τεσσαρακοστή Δομήνικος Θεοτοκόπουλος: Ο Άγιος Πέτρος μετανοών (1600) «Αυτός σήκωσε τις αμαρτίες μας με το ίδιο Του το σώμα στο σταυρό, για

Διαβάστε περισσότερα

Αντιστοιχήστε ένα γράμμα της πρώτης στήλης με έναν αριθμό της δεύτερης στήλης (στη δεύτερη στήλη δύο επιλογές περισσεύουν).

Αντιστοιχήστε ένα γράμμα της πρώτης στήλης με έναν αριθμό της δεύτερης στήλης (στη δεύτερη στήλη δύο επιλογές περισσεύουν). ΜΑΘΗΜΑ 25 Ο ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΓΑΜΟΥ Αντιστοιχήστε ένα γράμμα της πρώτης στήλης με έναν αριθμό της δεύτερης στήλης (στη δεύτερη στήλη δύο επιλογές περισσεύουν). ΣΤΗΛΗ Α ΣΤΗΛΗ Β α. «Κατ οίκον εκκλησία» 1.

Διαβάστε περισσότερα

Μεταξία Κράλλη! Ένα όνομα που γνωρίζουν όλοι οι αναγνώστες της ελληνικής λογοτεχνίας, ωστόσο, κανείς δεν ξέρει ποια

Μεταξία Κράλλη! Ένα όνομα που γνωρίζουν όλοι οι αναγνώστες της ελληνικής λογοτεχνίας, ωστόσο, κανείς δεν ξέρει ποια Δευτέρα, Ιουνίου 16, 2014 ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΗΣ ΜΕΤΑΞΙΑΣ ΚΡΑΛΛΗ Η Μεταξία Κράλλη είναι ένα από τα δημοφιλέστερα πρόσωπα της σύγχρονης ελληνικής λογοτεχνίας. Μετά την κυκλοφορία του πρώτου της βιβλίου, "Μια φορά

Διαβάστε περισσότερα

Συνεστίαση κατηχητών την Ιεράς Μητροπόλεως

Συνεστίαση κατηχητών την Ιεράς Μητροπόλεως Συνεστίαση κατηχητών Ιεράς Μητροπόλεως την Με πολύ χαρά και μεγάλη συμμετοχή πραγματοποιήθηκε η πρώτη συνεστίαση των κατηχητών της Ιεράς Μητροπόλεως μας στον πολυχώρο Διακονία στην Πυλαία Θεσσαλονίκης.

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΝΕΑΣ ΣΜΥΡΝΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗΣ

ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΝΕΑΣ ΣΜΥΡΝΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗΣ ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΝΕΑΣ ΣΜΥΡΝΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗΣ 2014 Αγία και Μεγάλη Τεσσαρακοστή «Αυτός σήκωσε τις αμαρτίες μας με το ίδιο Του το σώμα στο σταυρό, για να πεθάνουμε κι εμείς ως προς την αμαρτία και να

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση προφορικού λόγου

Κατανόηση προφορικού λόγου Β1 (25 μονάδες) Διάρκεια: 25 λεπτά Ερώτημα 1 Θα ακούσετε δύο (2) φορές έναν συγγραφέα να διαβάζει ένα απόσπασμα από το βιβλίο του με θέμα τη ζωή του παππού του. Αυτά που ακούτε σας αρέσουν, γι αυτό κρατάτε

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΣ ΠΑΤΡΙΑΡΧΗΣ ΠΡΟΚΟΠΙΟΣ Ο ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΙΟΣ. Υπό του Περικλή Π. Παπαβασιλόπουλου

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΣ ΠΑΤΡΙΑΡΧΗΣ ΠΡΟΚΟΠΙΟΣ Ο ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΙΟΣ. Υπό του Περικλή Π. Παπαβασιλόπουλου ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΣ ΠΑΤΡΙΑΡΧΗΣ ΠΡΟΚΟΠΙΟΣ Ο ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΙΟΣ Υπό του Περικλή Π. Παπαβασιλόπουλου Η Σίτσοβα (νυν Αλαγονία) είναι ένα από τα έξι χωριά του τέως Δήμου Αλαγονίας Τα έξι αυτά χωριά που είναι κτισμένα στις

Διαβάστε περισσότερα

(άγιο μύρο / τριήμερη / ολόλευκα / κολυμβήθρας / κατάδυση) «Στο χρίσμα, ο ιερέας χρίει τον.. σ όλα τα μέρη του σώματός του με

(άγιο μύρο / τριήμερη / ολόλευκα / κολυμβήθρας / κατάδυση) «Στο χρίσμα, ο ιερέας χρίει τον.. σ όλα τα μέρη του σώματός του με ΜΑΘΗΜΑ 21 Ο ΤΑ ΜΥΣΤΗΡΙΑ ΤΟΥ ΒΑΠΤΙΣΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΧΡΙΣΜΑΤΟΣ Να ξαναγράψετε το κείμενο που ακολουθεί συμπληρώνοντας τα κενά με τις κατάλληλες λέξεις ή φράσεις που δίνονται στην παρένθεση. Σε κάθε κενό αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 α) Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5 επιλέγοντας τη σωστή απάντηση, σύμφωνα με τη διδασκαλία της Εκκλησίας,

Διαβάστε περισσότερα

«Λέγοντας ναι στο Θεό και στην Ορθόδοξη Οικογένεια» Ομιλία του π. Χαραλάμπου Τζιντή. 7 Iουλιου 2015. St. Catharine s, Ontario

«Λέγοντας ναι στο Θεό και στην Ορθόδοξη Οικογένεια» Ομιλία του π. Χαραλάμπου Τζιντή. 7 Iουλιου 2015. St. Catharine s, Ontario «Λέγοντας ναι στο Θεό και στην Ορθόδοξη Οικογένεια» Ομιλία του π. Χαραλάμπου Τζιντή ΚΛΗΡΙΚΟΛΑΪΚΗ ΣΥΝΕΛΕΥΣΗ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗΣ ΤΟΡΟΝΤΟ 7 Iουλιου 2015 St. Catharine s, Ontario Στο μυστήριο του ιερού Βαπτίσματος,

Διαβάστε περισσότερα

Τα προσκυνήματα του Δεκαπενταύγουστου από την Τήνο μέχρι την Αμοργό

Τα προσκυνήματα του Δεκαπενταύγουστου από την Τήνο μέχρι την Αμοργό Τα προσκυνήματα του Δεκαπενταύγουστου από την Τήνο μέχρι την Αμοργό Όπου και να βρεθεί κανείς τον Δεκαπενταύγουστο μοσχοβολά η χάρη Της. Αυτή θα σε οδηγήσει να ανάψεις ένα κερί και να γιορτάσεις μαζί Της

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Αδέλφια στο σχολείο

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Αδέλφια στο σχολείο ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Αδέλφια στο σχολείο Οι συμμαθητές και οι συμμαθήτριές μου Οι μαθήτριες του Χριστού Κάποτε, μια γυναίκα, που ονομαζόταν Μάρθα, υποδέχτηκε στο σπίτι της τον Ιησού. Η Μάρθα, ήταν αδελφή του

Διαβάστε περισσότερα

Β Διεθνές Συνέδριο Κυπριακής Αγιολογίας

Β Διεθνές Συνέδριο Κυπριακής Αγιολογίας Στο πλαίσιο των δραστηριοτήτων της Πολιτιστικής Ακαδημίας «Άγιος Επιφάνιος» πραγματοποιήθηκε, από τις 13-15 Φεβρουαρίου 2014, στο Μέγα Συνοδικό της Ιεράς Μητροπόλεως Κωνσταντίας στο Παραλίμνι το Β Διεθνές

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

Σελίδες τοῦ ὑπηρεσιακοῦ διαβατηρίου

Σελίδες τοῦ ὑπηρεσιακοῦ διαβατηρίου Σελίδες τοῦ ὑπηρεσιακοῦ διαβατηρίου 284 Ἡ ἔρημος τῆς Δαμασκοῦ ἀπό τό ἀεροπλάνο Ἐσωτερικό τοῦ ἀεροδρομίου τῆς Δαμασκοῦ Ἐσωτερικό τοῦ ἀεροδρομίου τῆς Δαμασκοῦ Πατριαρχεῖο Ἀντιοχείας στήν Δαμασκό. Ἐξωτερική

Διαβάστε περισσότερα

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ 2015 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΠΙΒΛΕΠΟΥΣΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: ΓΡΙΒΑ ΕΛΕΝΗ 5/2/2015 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Αυτό το portfolio φτιάχτηκε

Διαβάστε περισσότερα

Β Ι Ο - Ε Ρ Γ Ο Γ Ρ Α Φ Ι Α. Γεννήθηκε στην Αθήνα το 1965 και διαμένει στη Θεσσαλονίκη. Είναι έγγαμος με ένα παιδί. ΣΠOYΔEΣ AKAΔHMAΪKOI TITΛOI

Β Ι Ο - Ε Ρ Γ Ο Γ Ρ Α Φ Ι Α. Γεννήθηκε στην Αθήνα το 1965 και διαμένει στη Θεσσαλονίκη. Είναι έγγαμος με ένα παιδί. ΣΠOYΔEΣ AKAΔHMAΪKOI TITΛOI APIΣTOTEΛEIO ΠANEΠIΣTHMIO ΘEΣΣAΛONIKHΣ ΘEOΛOΓIKH ΣXOΛH TMHMA ΠOIMANTIKHΣ KAI KOINΩNIKHΣ ΘEOΛOΓIAΣ ΤΟΜΕΑΣ ΔΙΚΑΙΟ, ΟΡΓΑΝΩΣΗ, ΖΩΗ ΚΑΙ ΔΙΑΚΟΝΙΑ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΩΤΣΙΟΠΟΥΛΟΣ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΙΚΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΜΑΘΗΤΏΝ ΚΑΙ ΜΑΘΗΤΡΙΩΝ

ΕΡΩΤΙΚΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΜΑΘΗΤΏΝ ΚΑΙ ΜΑΘΗΤΡΙΩΝ ΕΡΩΤΙΚΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΜΑΘΗΤΏΝ ΚΑΙ ΜΑΘΗΤΡΙΩΝ Στο πλαίσιο του μαθήματος της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας της Γ Γυμνασίου οι μαθητές ήρθαν σε επαφή με ένα δείγμα ερωτικής ποίησης. Συγκεκριμένα διδάχτηκαν το ποίημα

Διαβάστε περισσότερα

7 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

7 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 7 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Θέμα: Παναγία, η μητέρα του Θεού Σχολείο: Περιφερειακό Λύκειο Αγίου Χαραλάμπους, Έμπα (κεφ.16) Τάξη: Α Λυκείου Καθηγητής:Νικόλαος Καραμπάς Π.Μ.Π.: 16951 Α Σκοπός: Να αντιληφθούν

Διαβάστε περισσότερα

Πολυήμερη εκπαιδευτική και προσκυνηματική εκδρομή της Γ Λυκείου στο Άγιον Όρος και τη Θεσσαλονίκη από 13 έως 17 Φεβρουαρίου 2015

Πολυήμερη εκπαιδευτική και προσκυνηματική εκδρομή της Γ Λυκείου στο Άγιον Όρος και τη Θεσσαλονίκη από 13 έως 17 Φεβρουαρίου 2015 Πολυήμερη εκπαιδευτική και προσκυνηματική εκδρομή της Γ Λυκείου στο Άγιον Όρος και τη Θεσσαλονίκη από 13 έως 17 Φεβρουαρίου 2015 Οι τελειόφοιτοι μαθητές του Σχολείου μας πραγματοποίησαν από 13 μέχρι 17

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

Δημοτική Στέγη Ενηλίκων Αθηένου Κλεάνθειος Κοινοτική Στέγη Ενηλίκων Πρόγραμμα Συμβουλίου Κοινοτικού Εθελοντισμού

Δημοτική Στέγη Ενηλίκων Αθηένου Κλεάνθειος Κοινοτική Στέγη Ενηλίκων Πρόγραμμα Συμβουλίου Κοινοτικού Εθελοντισμού Χαιρετίζοντας την ανοιξιάτικη έκδοση του Ημερολογίου μας, νοιώθουμε την ανάγκη να υπερευχαριστήσουμε τους εθελοντές μας, χωρίς την ενεργό στήριξη των οποίων η Στέγη μας δε θα μπορούσε να ανθίσει και να

Διαβάστε περισσότερα

ISSP 1998 Religion II. - Questionnaire - Cyprus

ISSP 1998 Religion II. - Questionnaire - Cyprus ISSP 1998 Religion II - Questionnaire - Cyprus Για σας. Είμαστε από το Κέντρο Ερευνών του Cyprus College. Kάνουμε μια διεθνή έρευνα για κοινωνικές και ηθικές αντιλήψεις. Η έρευνα αυτή γίνεται ταυτόχρονα

Διαβάστε περισσότερα

Να ξαναγράψετε το κείμενο που ακολουθεί συμπληρώνοντας τα κενά με τις

Να ξαναγράψετε το κείμενο που ακολουθεί συμπληρώνοντας τα κενά με τις ΜΑΘΗΜΑ 10 Ο ΠΡΟΣΚΥΝΟΥΜΕΝ ΣΟΥ ΤΑ ΠΑΘΗ,ΧΡΙΣΤΕ Να ξαναγράψετε το κείμενο που ακολουθεί συμπληρώνοντας τα κενά με τις κατάλληλες λέξεις που δίνονται στην παρένθεση. Σε κάθε κενό αντιστοιχεί μια λέξη. «Η Μεγάλη

Διαβάστε περισσότερα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ. Της Μαρίας Αποστόλα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ. Της Μαρίας Αποστόλα ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ Της Μαρίας Αποστόλα Η Ελλάδα υπήρξε από τους πρώτους δέκτες του Χριστιανισμού και τα μνημεία της ελληνικής ορθοδοξίας αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της εθνικής κληρονομιάς, αποτελώντας

Διαβάστε περισσότερα

Δημήτριος Κων. Μπαλαγεώργος. Ιστορία της διαμορφώσεως του Τυπικού της. Ορθοδόξου Εκκλησίας

Δημήτριος Κων. Μπαλαγεώργος. Ιστορία της διαμορφώσεως του Τυπικού της. Ορθοδόξου Εκκλησίας Δημήτριος Κων. Μπαλαγεώργος Ιστορία της διαμορφώσεως του Τυπικού της Ορθοδόξου Εκκλησίας Η λατρεία είναι ένα φαινόμενο του ανθρωπίνου βίου που σχετίζεται με τη θρησκεία και συνιστά το κέντρο γύρω από το

Διαβάστε περισσότερα

ΝΑΖΙΜ ΧΙΚΜΕΤ ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ Η ΠΙΟ ΟΜΟΡΦΗ ΘΑΛΑΣΣΑ

ΝΑΖΙΜ ΧΙΚΜΕΤ ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ Η ΠΙΟ ΟΜΟΡΦΗ ΘΑΛΑΣΣΑ ΝΑΖΙΜ ΧΙΚΜΕΤ ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ Η ΠΙΟ ΟΜΟΡΦΗ ΘΑΛΑΣΣΑ Να γελάσεις απ' τα βάθη των χρυσών σου ματιών είμαστε μες στο δικό μας κόσμο Η πιο όμορφη θάλασσα είναι αυτή που δεν έχουμε ακόμα ταξιδέψει Τα πιο

Διαβάστε περισσότερα

I N T E R V I E W S 1 3 / 1 2 / Ο Γιούνας Γιούνασον θέλει να πηδήξεις από το παράθυρο και να εξαφανιστείς

I N T E R V I E W S 1 3 / 1 2 / Ο Γιούνας Γιούνασον θέλει να πηδήξεις από το παράθυρο και να εξαφανιστείς I N T E R V I E W S 1 3 / 1 2 / 2 0 1 6 Ο Γιούνας Γιούνασον θέλει να πηδήξεις από το παράθυρο και να εξαφανιστείς ΚΩΣΤΑΣ ΧΡΗΣΤΟΥ Μιλήσαμε με τον συγγραφέα του best seller των 10 εκατομμυρίων αντιτύπων

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΕΣ ΑΚΟΛΟΥΘΙΕΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ

ΙΕΡΕΣ ΑΚΟΛΟΥΘΙΕΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ 1 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ Ἀρχὴ τῆς Ἰνδίκτου, ἤτοι τοῦ Νέου Ἔτους, Συμεὼν ὁσίου τοῦ Στυλίτου, τῶν Ἁγίων 40 Γυναικῶν, Ἀμμοῦν Διακόνου Ἑσπερινός-Παράκληση 18:00-19:00 06:30-08:30 2 4 6 8 Μάμαντος Μεγαλομάρτυρος,

Διαβάστε περισσότερα

Α. Ο εκκλησιασμός των μαθητών των σχολείων Α/θμιας και Β/θμιας

Α. Ο εκκλησιασμός των μαθητών των σχολείων Α/θμιας και Β/θμιας ΘΕΜΑ: "Εκκλησιασμός και πρωινή προσευχή μαθητών" ΣΧΕΤ.: α) ΥΠΕΠΘ, Φ. 200.21/16/136240.26.11.1977 β) ΥΠΕΠΘ, Γ/6251/22-10-1979 γ) ΥΠΕΠΘ, Γ/2875/30-4-1981 δ) Π.Δ. 201/98 Με αφορμή ερωτήματα που τέθηκαν στο

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ»

«ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ» «ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ» ΤΑΞΗ Γ1 2 ο Δ Σ ΓΕΡΑΚΑ ΔΑΣΚ:Αθ.Κέλλη ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Κατά τη διάρκεια της περσινής σχολικής χρονιάς η τάξη μας ασχολήθηκε με την ανάγνωση και επεξεργασία λογοτεχνικών βιβλίων

Διαβάστε περισσότερα

Ο Πατέρας Αβραάμ Μάθημα Ένα Η ζωή του Αβραάμ: Δομή και Περιεχόμενο. Οδηγός μελέτης

Ο Πατέρας Αβραάμ Μάθημα Ένα Η ζωή του Αβραάμ: Δομή και Περιεχόμενο. Οδηγός μελέτης Ο Πατέρας Αβραάμ Μάθημα Ένα Η ζωή του Αβραάμ: Δομή και Περιεχόμενο Οδηγός μελέτης Περιεχόμενα Περίγραμμα Ένα περίγραμμα του μαθήματος, Σημειώσεις Το περίγραμμα το μαθήματος; με αποσπάσματα και περιλήψεις

Διαβάστε περισσότερα

(Σταυροπροσκυνήσεως, Απόκρεω, Αγίου Ιωάννη Κλίμακος, Τελώνη & Φαρισαίου, Αγίου Γρηγορίου Παλαμά, Τυρινής, Ασώτου, Οσίας Μαρίας Αιγυπτίας, Ορθοδοξίας)

(Σταυροπροσκυνήσεως, Απόκρεω, Αγίου Ιωάννη Κλίμακος, Τελώνη & Φαρισαίου, Αγίου Γρηγορίου Παλαμά, Τυρινής, Ασώτου, Οσίας Μαρίας Αιγυπτίας, Ορθοδοξίας) (Σταυροπροσκυνήσεως, Απόκρεω, Αγίου Ιωάννη Κλίμακος, Τελώνη & Φαρισαίου, Αγίου Γρηγορίου Παλαμά, Τυρινής, Ασώτου, Οσίας Μαρίας Αιγυπτίας, Ορθοδοξίας) Τ ρ ι ώ δ ι ο Η περίοδος αυτή πήρε το όνομα της από

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΠΑΣΧΑΛΙΝΟ ΜΗΝΥΜΑ ΤΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΜΑΣ

ΤΟ ΠΑΣΧΑΛΙΝΟ ΜΗΝΥΜΑ ΤΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΜΑΣ Dies Domini ΕΒΔΟΜΑΔΙΑΙΟ ΔΕΛΤΙΟ της Ποιμαντικής Ενότητας της Καθολικής Μητροπόλεως Νάξου Αρ. 30 5-19 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2015 ΜΕΓΑΛΗ ΕΒΔΟΜΑΔΑ & ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΟΥ ΠΑΣΧΑ ΤΟ ΠΑΣΧΑΛΙΝΟ ΜΗΝΥΜΑ ΤΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΜΑΣ Προσφιλείς

Διαβάστε περισσότερα

1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16) Βαθ. 1,0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12)

1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16) Βαθ. 1,0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12) ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΤΑΞΗ: Β ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ Α ΟΜΑΔΑ: 1 1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16),0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12),0 3. Ποιοι είναι οι μαθητές του

Διαβάστε περισσότερα

Επιλέγεται η διερευνητική μέθοδος, σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στο ΠΣ. Παρουσιάζοντας: Σύγχρονα πρότυπα και στοιχεία λατρείας προς αυτά.

Επιλέγεται η διερευνητική μέθοδος, σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στο ΠΣ. Παρουσιάζοντας: Σύγχρονα πρότυπα και στοιχεία λατρείας προς αυτά. ΔΕ2:ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΤΗΤΑ ΥΠΟΕΝΟΤΗΤΑ:ΛΑΤΡΕΙΑ Οι μαθητές/μαθήτριες να: - διακρίνουν τη λατρεία ως συστατικό στοιχείο της θρησκευτικότητας, - συνδέουν τους λατρευτικούς κύκλους της Ορθόδοξης λατρείας με την καθημερινότητά.

Διαβάστε περισσότερα

Δέησις ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΟΙ ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΠΟΙΗΜΑ Κ. Π. ΚΑΒΑΦΗΣ

Δέησις ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΟΙ ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΠΟΙΗΜΑ Κ. Π. ΚΑΒΑΦΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΟΙ ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΠΟΙΗΜΑ Κ. Π. ΚΑΒΑΦΗΣ Δέησις Η θάλασσα στα βάθη της πήρ έναν ναύτη. Η μάνα του, ανήξερη, πηαίνει κι ανάφτει στην Παναγιά μπροστά ένα ψηλό κερί

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Λογοτεχνία. Β Λυκείου

Νεοελληνική Λογοτεχνία. Β Λυκείου Νεοελληνική Λογοτεχνία Β Λυκείου Γεώργιος Βιζυηνός (1849-1896) 1896) (Νέα Αθηναϊκή Σχολή) Έλληνας πεζογράφος, ποιητής και λόγιος. Θεωρείται από τους σημαντικότερους εκπροσώπους της νεοελληνικής λογοτεχνίας

Διαβάστε περισσότερα

Η ΙΣΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΦΥΛΩΝ ΣΤΗΝ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΒΡ5 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

Η ΙΣΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΦΥΛΩΝ ΣΤΗΝ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΒΡ5 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Η ΙΣΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΦΥΛΩΝ ΣΤΗΝ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΒΡ5 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Η ισότητα των δύο φύλων στην Παλαιά Διαθήκη. 2. Η ισότητα των δύο φύλων στην Καινή Διαθήκη. 3. Η ισότητα των δύο φύλων στην Εκκλησία

Διαβάστε περισσότερα

Από ξύλο και ασήμι φτιαγμένο το νέο βιβλίο της Δήμητρας Παπαναστασοπούλου

Από ξύλο και ασήμι φτιαγμένο το νέο βιβλίο της Δήμητρας Παπαναστασοπούλου Ημερομηνία 19/3/2015 Μέσο Συντάκτης Link artpress.sundaybloody.com Βασίλης Κάργας http://artpress.sundaybloody.com/?it_books=%ce%b1%cf%80%cf%8c- %CE%BE%CF%8D%CE%BB%CE%BF-%CE%BA%CE%B1%CE%B9- %CE%B1%CF%83%CE%AE%CE%BC%CE%B9-

Διαβάστε περισσότερα

4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη

4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη 4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη 1. Τι ήταν και γιατί γράφτηκαν οι επιστολές του αποστόλου Παύλου; Ήταν γράμματα που έστελνε ο απόστολος στις χριστιανικές κοινότητες που είχε ιδρύσει.

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΙΛΙΟΥ, ΑΧΑΡΝΩΝ ΚΑΙ ΠΕΤΡΟΥΠΟΛΕΩΣ

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΙΛΙΟΥ, ΑΧΑΡΝΩΝ ΚΑΙ ΠΕΤΡΟΥΠΟΛΕΩΣ ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΙΛΙΟΥ, ΑΧΑΡΝΩΝ ΚΑΙ ΠΕΤΡΟΥΠΟΛΕΩΣ Η αλήθεια για τους Μάρτυρες του Ιεχωβά Ιστορία της Εταιρείας Η οργάνωση των «Μαρτύρων του Ιεχωβά», των γνωστών χιλιαστών, είναι μια πολυεθνική εταιρεία.

Διαβάστε περισσότερα

1 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

1 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Θέμα: Η ενότητα σώματος και ψυχής: το μυστήριο του Ευχελαίου (κεφ.27) Σχολείο:Περιφερειακό Λύκειο Αγίου Χαραλάμπους, Έμπα Τάξη:Α Λυκείου Καθηγητής: Νικόλαος Καραμπάς Π.Μ.Π.: 16951

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα ΕΚΛΟΓΗ, ΧΕΙΡΟΤΟΝΙΑ, ΕΝΘΡΟΝΙΣΗ

Περιεχόμενα ΕΚΛΟΓΗ, ΧΕΙΡΟΤΟΝΙΑ, ΕΝΘΡΟΝΙΣΗ Περιεχόμενα Πρόλογος Α ΕΚΛΟΓΗ, ΧΕΙΡΟΤΟΝΙΑ, ΕΝΘΡΟΝΙΣΗ Ἀντιφώνηση κατά τό μικρό μήνυμα ἀνακοίνωση τῆς ἐκλογῆς Χειροτονητήριος λόγος τοῦ Ἐψηφισμένου Μητροπολίτου Ναυπάκτου καί Ἁγίου Βλασίου Ἱεροθέου Προσφώνηση

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ

Διαβάστε περισσότερα

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα.

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα. Ήρθε ένας νέος μαθητής στην τάξη. Όλοι τον αποκαλούν ο «καινούριος». Συμφωνείς; 1 Δεν είναι σωστό να μη φωνάζουμε κάποιον με το όνομά του. Είναι σαν να μην τον αναγνωρίζουμε. Σωστά. Έχει όνομα και με αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Νέα Ελληνική Λογοτεχνία Α Λυκείου Κωδικός 4528 Ενότητα: «Παράδοση και μοντερνισμός στη νεοελληνική ποίηση»

Νέα Ελληνική Λογοτεχνία Α Λυκείου Κωδικός 4528 Ενότητα: «Παράδοση και μοντερνισμός στη νεοελληνική ποίηση» Νέα Ελληνική Λογοτεχνία Α Λυκείου Κωδικός 4528 Ενότητα: «Παράδοση και μοντερνισμός στη νεοελληνική ποίηση» ΛΑΜΠΡΟΣ ΠΟΡΦΥΡΑΣ (1879-1932), Είδα Εἶδα μία χώρα ξωτικιὰ στ ἀνήσυχο ὄνειρό μου: πόσ ὄμορφη δὲ

Διαβάστε περισσότερα

Διάλογος 4: Συνομιλία ανάμεσα σε φροντιστές

Διάλογος 4: Συνομιλία ανάμεσα σε φροντιστές Ενότητα 1 Σελίδα 1 Διάλογος 1: Αρχική επικοινωνία με την οικογένεια για πρόσληψη Διάλογος 2: Προετοιμασία υποδοχής ασθενούς Διάλογος 3: Η επικοινωνία με τον ασθενή Διάλογος 4: Συνομιλία ανάμεσα σε φροντιστές

Διαβάστε περισσότερα

OMIΛΙΑ ΠΑΝΙΕΡΟΤΑΤΟΥ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗ ΚΙΤΙΟΥ Κ.Κ.ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ ΣΤΟ Ρ.Ι.Κ

OMIΛΙΑ ΠΑΝΙΕΡΟΤΑΤΟΥ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗ ΚΙΤΙΟΥ Κ.Κ.ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ ΣΤΟ Ρ.Ι.Κ OMIΛΙΑ ΠΑΝΙΕΡΟΤΑΤΟΥ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗ ΚΙΤΙΟΥ Κ.Κ.ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ ΣΤΟ Ρ.Ι.Κ Αγαπητοί μου Χριστιανοί, Σας ευχαριστώ που μου δίνεται σήμερα την ευκαιρία, να μοιραστώ μαζί σας τις σκέψεις και το όραμά μου για την Εκκλησία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΕΥΧΗ: Η ΠΗΓΗ ΤΩΝ ΑΓΑΘΩΝ Β ΤΟΜΟΣ (Το πρακτικό μέρος)

ΠΡΟΣΕΥΧΗ: Η ΠΗΓΗ ΤΩΝ ΑΓΑΘΩΝ Β ΤΟΜΟΣ (Το πρακτικό μέρος) ΕΚΔΟΣΕΙΣ «ΦΩΤΟΔΟΤΕΣ» - Κορυδαλλών 10 Κάντζα Αττικής 153 51 Phone: 210 6658 551 - Email: fotodotes@yahoo.gr ΠΡΟΣΕΥΧΗ: Η ΠΗΓΗ ΤΩΝ ΑΓΑΘΩΝ Β ΤΟΜΟΣ (Το πρακτικό μέρος) Συγγραφέας: Παπαδημητρακόπουλος Κωνσταντίνος

Διαβάστε περισσότερα

Παρακαλούμε όποιον γνωρίζει το που μπορούμε να βρούμε ολόκληρα τα κείμενα στα ελληνικά, να μας ενημερώσει.

Παρακαλούμε όποιον γνωρίζει το που μπορούμε να βρούμε ολόκληρα τα κείμενα στα ελληνικά, να μας ενημερώσει. Η μετάφραση των κειμένων στα ελληνικά, που παρατίθεται εδώ, είναι βασισμένη στις μεταφράσεις από τα κοπτικά και ελληνικά στα αγγλικά των: Wesley W. Isenberg, Stephen Patterson, Marvin Meyer, Thomas O.

Διαβάστε περισσότερα

Κριτικη της Maria Kleanthous Kouzapa για το βιβλίο : " ΤΟ ΔΑΧΤΥΛΙΔΙ " του Γιώργου Παπαδόπουλου-Κυπραίου

Κριτικη της Maria Kleanthous Kouzapa για το βιβλίο :  ΤΟ ΔΑΧΤΥΛΙΔΙ  του Γιώργου Παπαδόπουλου-Κυπραίου Ημερομηνία 13/07/2015 Μέσο Συντάκτης Link http://vivliopareas.blogspot.gr/ Μαρία Κλεάνθους Κουζάπα http://vivliopareas.blogspot.gr/2015/07/maria-kleanthous-kouzapa_40.html Δευτέρα, 13 Ιουλίου 2015 Κριτικη

Διαβάστε περισσότερα

Παύλος και Φιλήμονας

Παύλος και Φιλήμονας Παύλος και Φιλήμονας Έχετε ποτέ διαβάσει την επιστολή του Παύλου προς τον Φιλήμονα; Είναι η πιο μικρή επιστολή του Παύλου. Μόλις και μετά βίας γεμίζει μια σελίδα Α4! Δεν το πιστεύετε; Ας τι διαβάσουμε

Διαβάστε περισσότερα

Παρόμοια νὰ σκεφθῇς ὅτι καὶ ἕνας ποὺ στέκεται κοντὰ σὲ μία μεγάλη πυρκαϊά, διατηρεῖ τὴν θερμότητα γιὰ πολὺ καιρὸ καὶ μετὰ τὴν ἀπομάκρυνσί του ἀπὸ τὴν φωτιά. Άραγε ἀπὸ ποιὰ ἄρρητη εὐωδία φιλανθρωπίας, ἀπὸ

Διαβάστε περισσότερα

Στη συνέχεια έκανε αναφορά στην επίσκεψη που είχε την προηγούμενη μέρα στο Κέντρο, όπου ο κ. Μαρτίνοβιτς εξήγησε στον ίδιο και στους συνεργάτες του,

Στη συνέχεια έκανε αναφορά στην επίσκεψη που είχε την προηγούμενη μέρα στο Κέντρο, όπου ο κ. Μαρτίνοβιτς εξήγησε στον ίδιο και στους συνεργάτες του, ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Την Παρασκευή, 20 Ιουνίου, πραγματοποιήθηκε στο Κέντρο Θρησκευτικών Μελετών του Μίνσκ συνάντηση ανάμεσα στο Θεοφιλέστατο Επίσκοπο Καρπασίας κ. Χριστοφόρο και 10 εκπροσώπων Ορθοδόξων Κέντρων

Διαβάστε περισσότερα

Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5, επιλέγοντας τη σωστή απάντηση από τις αντίστοιχες φράσεις α, β, γ:

Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5, επιλέγοντας τη σωστή απάντηση από τις αντίστοιχες φράσεις α, β, γ: ΜΑΘΗΜΑ 18 Ο ΟΙ ΑΓΙΕΣ ΕΙΚΟΝΕΣ Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5, επιλέγοντας τη σωστή απάντηση από τις αντίστοιχες φράσεις α, β, γ: 1. Η αποκατάσταση της προσκύνησης των εικόνων

Διαβάστε περισσότερα

Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2

Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2 Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2 Συνέντευξη στη Μαίρη Γκαζιάνη «Τελικά οι σύγχρονοι Έλληνες φέρουμε στο αίμα μας το dna των αρχαίων προγόνων

Διαβάστε περισσότερα

ΣΚΕΨΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΔΙΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΜΑΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ

ΣΚΕΨΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΔΙΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΜΑΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΣΚΕΨΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΔΙΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΜΑΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ «Δεν είναι εύκολο αυτό το οποίο μέσα σε 20 λεπτά μου ανατέθηκε να σας παρουσιάσω σήμερα. Δεν είναι εύκολο, γιατί είναι ένα πολύ σοβαρό και μεγάλο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ

ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ Η πολυπόθητη μέρα για την εκδρομή μας στην Κωνσταντινούπολη είχε φτάσει! Βαλίτσες, φωτογραφικές μηχανές, τα λόγια που είχε να μάθει ο καθένας από όσους συμμετέχουμε

Διαβάστε περισσότερα

Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα

Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα ΣΤΟΧΟΙ: Οι μαθητές να 1. Διατυπώνουν τους προβληματισμούς τους γύρω από τη λατρεία. 2. Υποστηρίζουν με επιχειρήματα ότι στη χριστιανική θρησκεία η λατρεία

Διαβάστε περισσότερα

Η Παύλεια Θεολογία. Ανθρωπολογία. Αικατερίνη Τσαλαμπούνη Επίκουρη Καθηγήτρια Τμήμα Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογία

Η Παύλεια Θεολογία. Ανθρωπολογία. Αικατερίνη Τσαλαμπούνη Επίκουρη Καθηγήτρια Τμήμα Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογία ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Η Ανθρωπολογία Αικατερίνη Τσαλαμπούνη Επίκουρη Καθηγήτρια Τμήμα Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογία Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

2η: Στις 5 Ιανουαρίου παραμονή των Θεοφανείων τρώμε μόνον ΑΛΑΔΑ, εάν όμως συμπέσει Σάββατο ή Κυριακή τρώμε ΛΑΔΕΡΑ.

2η: Στις 5 Ιανουαρίου παραμονή των Θεοφανείων τρώμε μόνον ΑΛΑΔΑ, εάν όμως συμπέσει Σάββατο ή Κυριακή τρώμε ΛΑΔΕΡΑ. Οι Νηστείες της Αγίας μας Εκκλησίας Οι νηστείες, όπως αρχίζουν από την αρχή σχεδόν του χρόνου, είναι οι εξής: 1η: Από την ημέρα των Χριστουγέννων μέχρι τις 4 Ιανουαρίου τρώμε τα πάντα είτε έχουμε ΤΕΤΑΡΤΗ

Διαβάστε περισσότερα

Το μαγικό βιβλίο. Σαν διαβάζω ένα βιβλίο λες και είμαι μια νεράιδα που πετώ στον ουρανό.

Το μαγικό βιβλίο. Σαν διαβάζω ένα βιβλίο λες και είμαι μια νεράιδα που πετώ στον ουρανό. Το μαγικό βιβλίο Σαν διαβάζω ένα βιβλίο λες και είμαι μια νεράιδα που πετώ στον ουρανό. Σαν διαβάζω ένα βιβλίο λες και είμαι μια γοργόνα μέσα στα καταγάλανα νερά. Σαν διαβάζω ένα βιβλίο λες και γίνομαι

Διαβάστε περισσότερα

Ο Πανιερώτατος ομιλεί στα Μ.Μ.Ε. συνοδευόμενος από τις Πρυτανικές Αρχές.

Ο Πανιερώτατος ομιλεί στα Μ.Μ.Ε. συνοδευόμενος από τις Πρυτανικές Αρχές. Ο Πανιερώτατος ομιλεί στα Μ.Μ.Ε. συνοδευόμενος από τις Πρυτανικές Αρχές. Μητροπολίτης Κύκκου και Τηλλυρίας κ. Νικηφόρος Επίτιμος Διδάκτορας της Θεολογικής Σχολής του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης

Διαβάστε περισσότερα

«Προσκυνοῦμεν σου τά πάθη Χριστέ» Οδοιπορικό στη Μεγάλη Εβδομάδα. Διδ. Εν. 10

«Προσκυνοῦμεν σου τά πάθη Χριστέ» Οδοιπορικό στη Μεγάλη Εβδομάδα. Διδ. Εν. 10 «Προσκυνοῦμεν σου τά πάθη Χριστέ» Οδοιπορικό στη Μεγάλη Εβδομάδα Διδ. Εν. 10 α) Οι ακολουθίες της Μεγάλης Εβδομάδας Μεγάλη Εβδομάδα: επειδή γιορτάζουμε μεγάλα (σπουδαία) γεγονότα Από την Κυριακή των Βαΐων

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 02

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 02 Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν

Διαβάστε περισσότερα

Πότε πήρατε την απόφαση να γράψετε το πρώτο σας μυθιστόρημα; Ήταν εξαρχής στα σχέδιά σας να πορευθείτε από κοινού ή ήταν κάτι που προέκυψε τυχαία;

Πότε πήρατε την απόφαση να γράψετε το πρώτο σας μυθιστόρημα; Ήταν εξαρχής στα σχέδιά σας να πορευθείτε από κοινού ή ήταν κάτι που προέκυψε τυχαία; Δευτέρα, Ιουνίου 23, 2014 ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΩΝ ΛΙΑ ΖΩΤΟΥ ΚΑΙ ΘΟΔΩΡΗ ΚΑΡΑΓΕΩΡΓΙΟΥ Η Λία Ζώτου και ο Θοδωρής Καραγεωργίου γεννήθηκαν σε δύο γειτονικά χωριά της Καβάλας. Η Λία σπούδασε στο Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής

Διαβάστε περισσότερα

[Συνέντευξη-Διαγωνισμός] Η Μεταξία Κράλλη και το βιβλίο της «Κάποτε στη Σαλονίκη»

[Συνέντευξη-Διαγωνισμός] Η Μεταξία Κράλλη και το βιβλίο της «Κάποτε στη Σαλονίκη» [Συνέντευξη-Διαγωνισμός] Η Μεταξία Κράλλη και το βιβλίο της «Κάποτε στη Σαλονίκη» Από happytv - Τετάρτη 19/10/16 Η Μεταξία Κράλλη (ψευδώνυμο) γεννήθηκε στην Αθήνα το 1975. Σπούδασε νομικά στην Αθήνα και

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι το Άγιο Πνεύμα. Διδ. Εν. 8

Τι είναι το Άγιο Πνεύμα. Διδ. Εν. 8 Τι είναι το Άγιο Πνεύμα Διδ. Εν. 8 Κεντρικό γεγονός στη ζωή της Εκκλησίας Το Άγιο Πνεύμα επιφοίτησε στους αποστόλους και παραμένει στην Εκκλησία ως Παράκλητος, για να καθοδηγεί τους πιστούς «Εἰς πᾶσαν

Διαβάστε περισσότερα

Πώς να μελετάμε τη Βίβλο

Πώς να μελετάμε τη Βίβλο Πώς να μελετάμε τη Βίβλο του David Batty Οδηγός Μελέτης Έκδοση 5 Πώς να μελετάμε τη Βίβλο Οδηγός Μελέτης 5η έκδοση του David Batty Σημείωση: Τα εδάφια της Βίβλου όπου αυτά αναφέρονται, είναι από τη νεοελληνική

Διαβάστε περισσότερα

Σύλλογος Αρχαίας Ελληνικής Φιλοσοφίας «σὺν Ἀθηνᾷ»

Σύλλογος Αρχαίας Ελληνικής Φιλοσοφίας «σὺν Ἀθηνᾷ» Σύλλογος Αρχαίας Ελληνικής Φιλοσοφίας «σὺν Ἀθηνᾷ» Τμήμα 5 ης -6 ης Δημοτικού Σάββατο, 27 Οκτωβρίου 2012 Θαλής ο Μιλήσιος 630/635 π.χ. 543 π.χ. Ο πρώτος φιλόσοφος! Ο Θαλής ο Μιλήσιος ανήκει στους προσωκρατικούς

Διαβάστε περισσότερα

Προσκυνηματική Εκδρομή

Προσκυνηματική Εκδρομή Προσκυνηματική Εκδρομή στους Αγίους Τόπους ραγματοποιήθηκε από τις 23 μέχρι και τις 27 Αυγούστου πενθήμερη προσκυνηματική εκδρομή στους Αγίους Τόπους των μελών και των φίλων των Χριστιανικών Συνδέσμων

Διαβάστε περισσότερα

Οι τρεις Ιεράρχες. 30 Ιανουαρίου

Οι τρεις Ιεράρχες. 30 Ιανουαρίου Οι τρεις Ιεράρχες 30 Ιανουαρίου Οι τρεις Ιεράρχες Ποίοι ήταν οι τρεις Ιεράρχες και γιατί τους τιμούμε; Με τον όρο Τρεις Ιεράρχες, αναφερόμαστε συνοπτικά στους τρεις επιφανείς Αγίους και θεολόγους, Βασίλειο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Γ. ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΕΣ ΕΙΣΗΓΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΡΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΡΟΩΘΗΣΗΣ ΤΟΥ 3 ου ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΥ ΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ 2014-2015

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Γ. ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΕΣ ΕΙΣΗΓΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΡΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΡΟΩΘΗΣΗΣ ΤΟΥ 3 ου ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΥ ΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ 2014-2015 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Γ ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΕΣ ΕΙΣΗΓΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΡΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΡΟΩΘΗΣΗΣ ΤΟΥ 3 ου ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΥ ΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ 2014-2015 «ΙΑΧΡΟΝΙΚΑ Ι ΑΓΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΑΓΩΝΕΣ ΤΩΝ ΚΥΠΡΙΩΝ ΓΙΑ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ» Οι αγώνες

Διαβάστε περισσότερα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Σεπτέμβριος 2015 Α ΤΑΞΗ (Δίωρο πρώτο τετράμηνο) 1.(ΔΕ 2) Το νόημα και η εξέλιξη της χριστιανικής λατρείας. (ΔΕ 3) Ο Χριστός εγκαινιάζει την αληθινή λατρεία. (ΔΕ 4) Με τη λατρεία εκφράζουμε

Διαβάστε περισσότερα

4 Ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

4 Ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 4 Ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Θέμα: Η θέση των λαϊκών στη σύγχρονη λατρεία, επισημάνσεις και προβληματισμοί (κεφ.32) Σχολείο: Περιφερειακό Λύκειο Αγίου Χαραλάμπους, Έμπα Τάξη: Α Λυκείου Καθηγητής:Νικόλαος Καραμπάς

Διαβάστε περισσότερα

Δελτίο Τύπου 19-10-2015

Δελτίο Τύπου 19-10-2015 Ιβήριδος 9, T.K. 54351 Θεσσαλονίκη, τηλ.: 2310 905164, fax: 2310 903721 Email επικοινωνίας: anestis_anastasiadis@yahoo.gr, axmetaloulis@gmail.com Ιστοσελίδα: www.loutropoleis.com Δελτίο Τύπου 19-10-2015

Διαβάστε περισσότερα