Η ακμή της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας Η Ευρώπη και ο αραβοϊσλαμικός κόσμος (9ος -- 11ος αιώνας)

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η ακμή της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας Η Ευρώπη και ο αραβοϊσλαμικός κόσμος (9ος -- 11ος αιώνας)"

Transcript

1 8oς -- 9oς αιώνας Κεφάλαιο 3 H Βυζαντινή υτοκρατορία ανάμεσα στον ισλαμικό και το δυτικοευρωπαϊκό κόσμο (8ος -- 9ος αιώνας) Κεφάλαιο 4 Η ακμή της Βυζαντινής υτοκρατορίας Η Ευρώπη και ο αραβοϊσλαμικός κόσμος (9ος -- 11ος αιώνας) 9oς -- 11oς αιώνας

2 ΚΕΦΛ 3 Κεφάλαιο 3 Η Βυζαντινή υτοκρατορία ανάμεσα στον ισλαμικό και το δυτικοευρωπαϊκό κόσμο (8ος -- 9ος αιώνας). εταρρυθμίσεις στη Βυζαντινή υτοκρατορία Εκλογή Νόμων Πολλοί ιστορικοί πιστεύουν ότι τα έθιμα από διάφορες περιοχές της αυτοκρατορίας επηρέασαν τους νόμους αυτή την περίοδο. ε τη σειρά τους οι νόμοι αυτοί επηρέασαν αργότερα τη νομοθεσία σε πολλούς σλαβικούς λαούς. ι νέοι νόμοι, ανάμεσα στα άλλα, προστάτευαν το γάμο, την οικογένεια και τους φτωχούς. Π 3.1 γάμος στους χριστιανούς γίνεται ανάμεσα σε έναν άντρα και μια γυναίκα που έχουν φτάσει στην κατάλληλη ηλικία. υτή είναι για έναν άντρα τα δεκαπέντε και για μια γυναίκα τα δεκατρία χρόνια. ν το επιθυμούν και οι δύο και οι γονείς τους συμφωνούν, ο γάμος γίνεται είτε με έγγραφο είτε με το λόγο. Εκλογή νόμων, έτος 726 Β. Εσωτερικές συγκρούσεις στη Βυζαντινή υτοκρατορία Η Eικονομαχία Θεολογικά επιχειρήματα ι εικονομάχοι έλεγαν ότι πρέπει να φύγουν οι εικόνες από τη χριστιανική λατρεία, γιατί ο άνθρωπος δεν μπορεί να καταλάβει και να απεικονίσει το Θεό. Στις πηγές της περιόδου οι εικονομάχοι αποκαλούσαν τους αντιπάλους τους «ειδωλολάτρες» και «ξυλολάτρες». Π 3.2 ι εικόνες είναι σαν τα είδωλα. Και άρα αυτοί που τις προσκυνούν είναι ειδωλολάτρες. Όμως δεν πρέπει να προσκυνούμε κατασκευάσματα των ανθρώπινων χεριών και κάθε είδους είδωλο. Πληροφόρησέ με ποιος μάς κληρονόμησε αυτή την παράδοση, δηλαδή να σεβόμαστε και να προσκυνούμε κατασκευάσματα χεριών, και εγώ θα συμφωνήσω ότι αυτό είναι νόμος του Θεού. Επιστολή του βυζαντινού αυτοκράτορα Λέοντα Γ στον πάπα Γρηγόριο Β, πρώτο μισό 8ου αιώνα ετάφραση:. Βερέττας πό την άλλη πλευρά, οι εικονολάτρες υποστήριζαν ότι δε λατρεύουν την εικόνα, αλλά το πρόσωπο που εικονίζεται σε αυτή. Εξάλλου, από παλιά οι χριστιανοί

3 ΚΕΦΛ 3 πίστευαν ότι ο Χριστός, η Παναγία και οι άγιοι μπορούν να απεικονιστούν με ανθρώπινη μορφή. Και η ίδια η χριστιανική Εκκλησία είχε δεχτεί επίσημα τις εικόνες σαν μέρος της λατρείας. ι εικονολάτρες αποκαλούσαν τους αντιπάλους τους: «εικονοκλάστες», «εικονοκαύστες», «χριστιανοκατήγορους» και «σαρακηνόφρονες», δηλαδή πιστούς του ισλάμ. Προσκυνώ και σέβομαι το Σταυρό [...], γιατί [...] ήταν όργανο για τη σωτηρία των ανθρώπων. Πώς λοιπόν να μην προσκυνήσω και τις εικόνες που κατασκευάζουν οι πιστοί με αγαθή πρόθεση και με σκοπό να δοξάζουν και να θυμούνται τα παθήματα του Χριστού; [ ] Ότι δεν προσκυνώ το υλικό [που είναι φτιαγμένες οι εικόνες] είναι φανερό, διότι, αν καταστραφεί το σχήμα ενός σταυρού που είναι κατασκευασμένος από ξύλο, το ρίχνω στη φωτιά να καεί. Το ίδιο συμβαίνει και με το ξύλο των εικόνων, όταν καταστραφεί. ωάννης Δαμασκηνός, Για τις εικόνες, πρώτο μισό 8ου αιώνα Π 3.3 ετάφραση: Λ. Τσακτσίρας οναχοί ι μοναχοί ήταν οι πιο θερμοί εικονολάτρες. ι εικονομάχοι αυτοκράτορες πήραν από πολλά μοναστήρια την περιουσία τους κι εξόρισαν αρκετούς μοναχούς. Να τι έκανε το 769 ο στρατηγός στο Θέμα των Θρακησίων ιχαήλ ο Λαχανοδράκοντας: Συγκέντρωσε όλους τους μοναχούς και τις μοναχές του Θέματος των Θρακησίων στην Έφεσο. Τους οδήγησε σε μια πεδιάδα [ ] και τους είπε: «Όποιος επιθυμεί να υπακούσει στο βασιλιά [στο βυζαντινό αυτοκράτορα], όπως και εμείς υπακούμε, να φορέσει ένα λευκό φόρεμα και να πάρει για σύζυγό του μια γυναίκα αυτή τη στιγμή. Όποιοι δεν υπακούσουν, θα τυφλωθούν και θα εξοριστούν στην Κύπρο». Και μόλις τέλειωσε το λόγο του τον έκανε πράξη. Π 3.4 Θεοφάνης, Χρονογραφία, αρχές 9ου αιώνα Ζ ικουμενική Σύνοδος Η Ζ ικουμενική Σύνοδος στη Νίκαια (787) ακύρωσε τις αποφάσεις που είχε επιβάλει ο Κωνσταντίνος Ε και διέταξε να καταστραφούν όλα τα εικονομαχικά έργα. ποφασίστηκε ότι οι χριστιανοί πρέπει να προσκυνούν τα πρόσωπα που είναι στις εικόνες και όχι τις ίδιες τις εικόνες. Να έχουμε και τις σεβαστές και άγιες εικόνες παντού [ ] και να τις φυλάμε και να τις προσκυνάμε τιμητικά, όχι όμως και να τις λατρεύουμε αληθινά [γιατί η λατρεία], σύμφωνα με την πίστη μας, ταιριάζει μόνο στη θεϊκή φύση [ ], γιατί η τιμή πηγαίνει στο πρόσωπο της εικόνας και εκείνος που προσκυνά την εικόνα, προσκυνά όποιον είναι ζωγραφισμένος σ αυτή. Π 3.5 Πρακτικά της Ζ ικουμενικής Συνόδου (απόσπασμα), έτος 787

4 ΚΕΦΛ 3 Γ. Το Χαλιφάτο των βασιδών και η ακμή του αραβοϊσλαμικού κόσμου Π 3.6 Βαγδάτη Η Βαγδάτη στις αρχές του 9ου αιώνα Π 3.7 Γέφυρα Δρόμοι Κανάλια Τίγ ρ Η Βαγδάτη αρχικά ήταν πόλη χτισμένη κυκλικά. Στο κέντρο υπήρχε το παλάτι του χαλίφη και το κεντρικό τζαμί. Γύρω είχε τείχος με τέσσερις κύριες πύλες. Έξω απ το τείχος ήταν το εμπορικό και βιοτεχνικό κέντρο. πληθυσμός της πόλης αυξήθηκε πολύ γρήγορα. Γι αυτό σύντομα κατασκεύασαν νέο τείχος. Τα ανώτερα κοινωνικά στρώματα ζούσαν στην αριστερή όχθη του Τίγρη. Εκεί χτίστηκε και το νέο παλάτι του χαλίφη. Η Βαγδάτη είχε πολλά δημόσια κτίρια: παλάτια, τζαμιά, σχολές, βιβλιοθήκες, πτωχοκομεία, λουτρά, αγορές, χάνια κτλ. Το 1258 οι ογγόλοι κατέστρεψαν την πόλη κι έτσι κανένα μνημείο από αυτή την περίοδο δε σώζεται σε καλή κατάσταση. η ς π. Κυκλική Πόλη Γέφυρα Γέφυρα χλμ. Κλίμακα Β εγαλύτερες πόλεις Π 3.8 Βαγδάτη Άαχεν Τσανγκ ν Κωνσταντινούπολη Κόρδοβα χάρτης απεικονίζει στην ίδια κλίμακα τις πόλεις Άαχεν, Κωνσταντινούπολη, Βαγδάτη, Τσανγκ ν και Κόρδοβα. Στις αρχές του 9ου αιώνα η Βαγδάτη και το Τσανγκ ν, η πρωτεύουσα της Κίνας, ήταν οι μεγαλύτερες πόλεις στον κόσμο. Είχαν πληθυσμό περίπου κατοίκους η καθεμιά. Η Κωνσταντινούπολη είχε την ίδια περίοδο γύρω στους κατοίκους. Δυτικά της Κωνσταντινούπολης η σημαντικότερη πόλη ήταν η Κόρδοβα στην βηρική χερσόνησο. Το Άαχεν στη σημερινή Γερμανία είχε κατοίκους περίπου. Βακούφια Κάθε μουσουλμάνος μπορούσε να κάνει ένα βακούφι αν αφιέρωνε σ αυτό όλη την περιουσία του ή ένα μέρος της. ε την περιουσία αυτή ιδρύονταν και συντηρούνταν τζαμιά, πτωχοκομεία, θρησκευτικά σχολεία (μεντρεσέδες), βιβλιοθήκες, λουτρά, χάνια κτλ. Τα βακούφια ήταν αφιερωμένα στο Θεό. Γι αυτό το κράτος δεν μπορούσε να τα φορολογήσει ή να τα κάνει κρατικά.

5 ΚΕΦΛ 3 Διεθνές εμπόριο και οικονομική ανάπτυξη Κίνα Π 3.9 Π 3.10 Η Κίνα την εποχή της δυναστείας Ταν ( ) ό τ ε ί χ ο ς Θά λα σσ Σ ι ν ι κ α τη ς απ ωνίας Τουρκικοί λαοί σημένιο σκεύος (7ος -- πρώτο μισό 8ου αιώνα) και πιάτο με διακόσμηση (8ος αιώνας) από την Κίνα των Ταν. Κολονία Τσανγκ αν ς Ω κεα ν (Γερμανία), ουσείο Τέχνης της Άπω νατολής. Π 3.11 Λο γιαν ός ΘΒΕΤ νδικός Ωκεανός νδικός Ωκεανός Η δυναστεία Ταν διαλύθηκε αφού κυβέρνησε τρεις αιώνες. ιτία ήταν οι μεγάλες στρατιωτικές δαπάνες, τα κινήματα στις επαρχίες που έκαναν οι διοικητές τους και οι μεγάλες αγροτικές εξεγέρσεις. Η Κίνα τότε χωρίστηκε σε πολλά μικρά βασίλεια. Θάλα τη σσα ς Κί ρη ν Ει ας νι κό Κουάν τσου πό το 618 μέχρι το 907 στην Κίνα κυβερνά η δυναστεία Ταν. Την περίοδο αυτή η Κίνα ακμάζει. ναπτύσσεται η γεωργία, η βιοτεχνία και το εμπόριο με τον αραβοϊσλαμικό κόσμο, τις νδίες και την απωνία. Τον 9ο αιώνα οι Κινέζοι, που νωρίτερα είχαν κατασκευάσει πρώτοι το χαρτί, ανακαλύπτουν την τυπογραφία και λίγο αργότερα τα χαρτονομίσματα. Τον 7ο και τον 8ο αιώνα οι Κινέζοι αυτοκράτορες κατέκτησαν πολλές περιοχές γύρω από την Κίνα, για να ελέγχουν το διεθνές εμπόριο. Στην κεντρική σία συγκρούστηκαν με τους Άραβες μουσουλμάνους και έτσι εμπόδισαν το Χαλιφάτο να εξαπλωθεί προς τα ανατολικά. Παράλληλα, ο κινεζικός πολιτισμός έγινε γνωστός και έξω από τα σύνορα της Κίνας. Δ. ι σχέσεις της Βυζαντινής υτοκρατορίας με τους γείτονές της ουσουλμάνοι ι βυζαντινές πηγές συχνά ονομάζουν τους μουσουλμάνους Σαρακηνούς. Λόγιοι Π 3.12 βυζαντινός αυτοκράτορας Θεόφιλος ( ) είχε στενές σχέσεις με το Χαλιφάτο των βασιδών. χαλίφης λ αμούν ( ) ζήτησε από το Θεόφιλο να στείλει στη Βαγδάτη σοφούς από τη Βυζαντινή Aυτοκρατορία. ικρογραφία με το βυζαντινό αυτοκράτορα Θεόφιλο (στα αριστερά) και το χαλίφη λ αμούν (στα δεξιά) να ανταλλάσσουν απεσταλμένους. 12ος αιώνας. Σύμφωνα με τον Γεώργιο Κεδρηνό, ένα χρονογράφο του 11ου αιώνα, ο χαλίφης λ αμούν, που τον ενδιέφερε ιδιαίτερα η γεωμετρία, έτυχε να ακούσει για ένα νεαρό αιχμάλωτο, υπήκοο του βυζαντινού αυτοκράτορα, που ήταν μαθητής του Λέοντα του αθηματικού. δήγησε τον αιχμάλωτο μπροστά στους δικούς του μαθηματικούς και εκείνος τους εντυπωσίασε με τις γνώσεις του. Όταν ο χαλίφης έμαθε πως αυτός ήταν μόνο μαθητής, όχι κάποιος έμπειρος δάσκαλος, τον έστειλε αμέσως πίσω στην Κωνσταντινούπολη με το ακόλουθο μήνυμα προς το δάσκαλό του. Π 3.13 Γνωρίσαμε το δέντρο από τον καρπό, το δάσκαλο από το μαθητή. Επειδή λοιπόν εσύ, που είσαι τόσο σπουδαίος στην επιστήμη, είσαι άγνωστος στους συμπολίτες σου και δεν σε έχουν τιμήσει για τη σοφία και τη γνώση σου, καταδέξου να έρθεις σ εμάς και να μας μεταδώσεις τη διδασκαλία σου. Και αν γίνει αυτό, θα σκύψουν μπροστά σου όλοι οι Σαρακηνοί και θα πάρεις τόσα πλούτη και δωρεές όσα δεν αξιώθηκε ποτέ κανένας άνθρωπος. Γεώργιος Κεδρηνός, Σύνοψη στοριών, 11ος αιώνας

6 ΚΕΦΛ 3 Παπικό Κράτος Όταν οι Λογγοβάρδοι κατέλυσαν το βυζαντινό εξαρχάτο της Ραβένας, η Ρώμη βρέθηκε σε μεγάλο κίνδυνο από αυτούς. πάπας ζήτησε από το βυζαντινό αυτοκράτορα να τον βοηθήσει. υτός όμως δεν μπορούσε να στείλει στρατό. Τότε ο πάπας ζήτησε βοήθεια από το Φράγκο βασιλιά. υτός δέχτηκε και εκστράτευσε ενάντια στους Λογγοβάρδους. Όταν όμως έκανε δική του τη σημερινή βόρεια ταλία, αρνήθηκε να την δώσει πίσω στο βυζαντινό αυτοκράτορα και την έδωσε στον πάπα. πάπας άρχισε να κυβερνά τις περιοχές αυτές ως ηγεμόνας. Έτσι ιδρύθηκε το Παπικό Κράτος (754). υτό συνεχίζεται μέχρι και σήμερα: ο πάπας είναι ο ηγέτης στο κράτος του Βατικανού, που βρίσκεται στην πόλη της Ρώμης. Ε. Η υτοκρατορία των Καρολιδών στη δυτική Ευρώπη Π 3.14 Άαχεν Το Άαχεν (Εξ λα Σαπέλ) βρίσκεται στη σημερινή Γερμανία. Σ αυτή την πόλη έμενε συχνά ο Καρλομάγνος. Τα τελευταία χρόνια της ζωής του τα πέρασε εκεί και έκανε το Άαχεν θρησκευτικό και πνευματικό κέντρο. Έστεψε ς δούμε πώς περιγράφει τη στέψη του Καρλομάγνου το 800 το Βιβλίο των παπών. Είναι μια μεσαιωνική χρονογραφία στην οποία γράφουν όσα έκανε κάθε πάπας της Ρώμης. Π 3.15 Την ημέρα των Χριστουγέννων, ο πάπας φόρεσε με τα ίδια του τα χέρια στον Καρλομάγνο ένα πολύτιμο στέμμα. Τότε οι Ρωμαίοι πιστοί που ήξεραν πόσο [ο Καρλομάγνος] υπερασπίστηκε και αγάπησε την γία Ρωμαϊκή Εκκλησία, φώναζαν μ ένα στόμα: «Ζωή και νίκη στον Κάρολο, τον ευλαβέστατο αύγουστο, που στέφεται από το Θεό μεγάλος και ειρηνικός αυτοκράτορας». υτό το είπαν τρεις φορές. μέσως μετά ο άγιος ποντίφικας [ο πάπας της Ρώμης] άλειψε με άγιο λάδι το βασιλιά Κάρολο. μαρμάρινος θρόνος του Καρλομάγνου. Τέλη 8ου -- αρχές 9ου αιώνα, Άαχεν (Γερμανία), αυτοκρατορικό παρεκκλήσι του καθεδρικού ναού. Βιβλίο των παπών, αρχές 9ου αιώνα ε τη Συνθήκη του Βερντέν (843) η υτοκρατορία των Καρολιδών μοιράστηκε στα τρία εγγόνια του Καρλομάγνου: ο Κάρολος ο Φαλακρός έγινε βασιλιάς στο δυτικό τμήμα, ο Λουδοβίκος ο Γερμανικός έγινε βασιλιάς στο ανατολικό τμήμα και ο Λοθάριος, που κράτησε τον τίτλο του αυτοκράτορα, πήρε την περιοχή ανάμεσα στα βασίλεια των αδελφών του. Η διάσπαση της υτοκρατορίας των Καρολιδών (843) Θ Βόρ άλ ε ασ ια σα Π 3.16 Άαχεν τλαν τι Ωκεαν κός ός Εγγόνια Παρίσι Τουρ πορντό Λιόν Παβία Ρώμη

7 ΚΕΦΛ 3 Εσωτερική οργάνωση: κοινωνία και οικονομία Ειδικοί απεσταλμένοι Π 3.17 αυτοκράτορας έστελνε ειδικούς απεσταλμένους στις διάφορες κομητείες του για να ελέγξουν τους κόμητες. Τα καθήκοντά τους μαθαίνουμε από το παρακάτω απόσπασμα. Φροντίστε να προστατέψετε όλα τα δικαιώματα του αυτοκράτορα, όπως σας τα όρισαν ξεκάθαρα γραπτά και προφορικά [ ]. Να είστε δίκαιοι με τις εκκλησίες, τις χήρες και τα ορφανά. Εάν δε σας υπακούσουν [...], ειδοποιήστε μας [ ]. Εάν αρνούνται να δεχτούν τις αποφάσεις που πήρατε σύμφωνα με το νόμο και τη δικαιοσύνη, σημειώστε το και ενημερώστε μας. Nομοθετικό κείμενο του Καρλομάγνου, γύρω στο 802 Πηγές Σημαντική πηγή για την κοινωνία και την οικονομία την εποχή αυτή είναι τα πολύπτυχα. Στα βιβλία αυτά σημαντικοί γαιοκτήμονες ή μοναστήρια είχαν κατάλογο με τα κτήματα που καλλιεργούσαν οι εξαρτημένοι αγρότες. Στα πολύπτυχα έγραφαν ακόμη τα ονόματα των αγροτών, τα μέλη της οικογένειάς τους και τα διάφορα χρέη τους. Κολονοί Κολονοί, πάροικοι και δουλοπάροικοι λέγονται οι αγρότες που δεν έχουν δική τους γη και είναι εξαρτημένοι από τους γαιοκτήμονες. ι πάροικοι στη Ρωμαϊκή Για τους υτοκρατορία (4ος -- 5ος αιώνας), στη Βυζαντινή υτοκρατορία (9ος -- 11ος αιώνας) δουλοπάροικους και στις πρόνοιες του βυζαντινού κράτους (11ος -- 13ος αιώνας) μοιάζουν αρκετά θα μιλήσουμε με τους κολονούς στην υτοκρατορία των Καρολιδών (8ος -- 9ος αιώνας) και στη σ. 77 του βιβλίου. τους δουλοπάροικους στις χωροδεσποτείες της δυτικής Ευρώπης (10ος -- 13ος αιώνας). Όλοι τους είναι αγρότες και καλλιεργούν τη γη με όρους και ανταλλάγματα (συνήθως δίνουν στους γαιοκτήμονες μέρος από την παραγωγή ή χρήματα). Είναι δεμένοι με τη γη και δεν μπορούν να την αφήσουν. Και οι γαιοκτήμονες όμως δεν μπορούν να τους διώξουν.

8 Δραστηριότητες [8ος 9ος αιώνας ] 1 Διαβάστε την πηγή Π 3.1. α) Τι είδους πηγή είναι; Πότε γράφτηκε; β) ε βάση τις πληροφορίες που παίρνετε από την πηγή Π 3.1 ποια από τα παρακάτω ζευγάρια μπορούν να παντρευτούν και ποια όχι; Δικαιολογήστε τις απαντήσεις σας. Είμαι ο Κωνσταντίνος, είμαι 18 χρόνων και θέλω να παντρευτώ την όμορφη Ζωή. Είμαι η Ζωή, είμαι 16 χρόνων, οι γονείς μου θέλουν να παντρευτώ τον Κωνσταντίνο. Εγώ όμως θέλω το Λέοντα. Είμαι η Ευφημία, είμαι 18 ετών και θέλω να παντρευτώ το γενναίο Θεόφιλο. Και οι δυο γονείς μου θέλουν το ίδιο. Είμαι η Ειρήνη, κι εγώ είμαι 14. ι γονείς μου συνεννοήθηκαν με τους γονείς του Φώτιου να τον παντρευτώ. Είμαι ο Φώτιος και μόλις πάτησα στα 14, αλλά θα παντρευτώ τη συνομήλική μου Ειρήνη. Είμαι ο Σταυράκιος. Είμαι 18 χρόνων, αγρότης και θέλω να παντρευτώ τη Θεοδώρα, την κόρη του νδρέα, του γείτονά μας. Είμαι η Άννα, είμαι 17 χρόνων και θέλω να παντρευτώ με τον τσαγκάρη ιχαήλ. Η μάνα του όμως δε με θέλει για γυναίκα του. Είμαι ο Θεόφιλος, είμαι 22 ετών και θα παντρευτώ τη χαριτωμένη Ευφημία. ι γονείς μου το θέλουν και αυτοί. Είμαι η Θεοδώρα και είμαι 14 χρόνων. πατέρας μου συμφώνησε με το γείτονά μας, τον Γεώργιο, να παντρευτώ με το γιο του. Είμαι ο ιχαήλ, είμαι 20 χρόνων, τσαγκάρης. Θέλω να παντρευτώ την Άννα.

9 Δραστηριότητες [Κεφάλαιο 3] 2 Διαβάστε τις πηγές Π 3.2, Π 3.3, Π 3.5. α) Πότε γράφτηκαν οι πηγές; Σε ποιο ζήτημα αναφέρονται; Πότε έγιναν τα γεγονότα με τα οποία έχουν σχέση; Ποιες από αυτές τις πηγές είναι σύγχρονες με τα γεγονότα που αναφέρουν και ποιες μεταγενέστερες; Δικαιολογήστε την απάντησή σας. β) ε βάση τις πληροφορίες που παίρνετε από αυτές τις πηγές, ποιες από τις παρακάτω φράσεις μπορεί να είπε ένας εικονολάτρης και ποιες ένας εικονομάχος; Δικαιολογήστε την απάντησή σας. Στις εκκλησίες των Χριστιανών δεν έχουν θέση τα είδωλα. κόμη και στα κρυφά να τις προσκυνάς, πάλι ένοχος είσαι. ην προσκυνάτε αυτά που έφτιαξαν χέρια ανθρώπων. Και λαμπάδες θα ανάψω και θυμίαμα θα κάψω! Την Παναγιά μας προσκυνώ και την εικόνα της φιλώ! Δε λατρεύουμε τα ξύλα, αλλά τα πρόσωπα. οναχός, ξεμοναχός, ο νόμος του αυτοκράτορα ισχύει και γι αυτόν. Ποιος είδε το Θεό για να τον ζωγραφίσει; Εγώ δεν είμαι ειδωλολάτρης. Δεν προσκυνώ τα είδωλα. νάθεμα στους αγιογράφους! Δόξα στον Aϊ-Γιώργη! υτόν τιμώ, όχι τις μπογιές. Τι κι αν είσαι δέσποτας, μη σε δω να τις προσκυνάς! Τιμή στη χάρη τους, όχι στα σανίδια. Στην πίστη μου κουμάντο δε θα κάνει ο αυτοκράτορας. Άγιε μου Θόδωρε και στρατηλάτη, διώξε το βασιλιά μας τον ειδωλολάτρη! 3 Και τα τρία έργα που εικονίζονται χρονολογούνται στον 8ο αιώνα. Ποια από αυτά έκαναν εικονολάτρες καλλιτέχνες και ποια εικονομάχοι; Δικαιολογήστε την απάντησή σας.

10 Δραστηριότητες [8ος 9ος αιώνας ] 4 Ποιοι από τους παρακάτω δε θα πληρώσουν φόρους; Δικαιολογήστε τις απαντήσεις σας. Είμαι ο μπραήμ και ζω σε ένα χωριό κοντά στη εδίνα. Εκμεταλλεύομαι χωράφια που μου έδωσε το κράτος. Το όνομά μου είναι λή. Νοικιάζω χωράφια που ανήκουν στο κράτος. Καλλιεργώ συνήθως λαχανικά. Είμαι ο Ραμαντάν και ζω σε ένα χωριό έξω από τη Βαγδάτη. Καλλιεργώ κάποια σιτοχώραφα που ανήκουν στο χαλίφη. Κα Ω κ ε α ν ό ς ε μολύβια διαφορετικών χρωμάτων σκιάστε στο χάρτη τις περιοχές στις οποίες εκτείνονταν στις αρχές του 9ου αιώνα η Βυζαντινή υτοκρατορία, η υτοκρατορία των Καρολιδών και το Χαλιφάτο των βασιδών. Σημειώστε τις πρωτεύουσες των κρατών. σα ία ρ η Θά λ α σ σπ αύ Θά Κορσική λα σσ Σαρδηνία α Σικελία ρη Τίγ εσ Κρήτη όγ ειος Θάλασσα. ςπ τ λ α ν τ ι κ ό ς 5 Είμαι ο Γιουσούφ. Είμαι διαχειριστής στα χωράφια που ανήκουν στο εγάλο Τζαμί της Δαμασκού. Το όνομά μου είναι Χασάν και ζω σε ένα χωριό λίγο έξω από τη οσούλη. Είμαι ιδιοκτήτης ενός χωραφιού όπου συνήθως καλλιεργώ στάρι. Κύπρος Ευ φρ άτ ης π. Πε Θ ρά.. υθ ςπ Ερ Νε ίλο ρσ ικ ός κό λπ ος α σσ άλα ν δ ι κ ό ς Ω κ ε α ν ό ς ν δ ι κ ό ς Ω κ ε α ν ό ς

11 Δραστηριότητες α) Χωριστείτε σε 4 ομάδες. Η πρώτη ομάδα είναι έμποροι που έρχονται από την Κίνα, η δεύτερη από τις νδίες, η τρίτη από περιοχές στα νότια της Σαχάρας και η τέταρτη από τη Βυζαντινή υτοκρατορία. Και οι 4 ομάδες συναντιέστε στη οσούλη. β) Η κάθε ομάδα φτιάχνει έναν κατάλογο με τα προϊόντα που μεταφέρει. γ) Η κάθε ομάδα σημειώνει στο χάρτη παρακάτω τη διαδρομή που έκανε μέχρι να φτάσει στη οσούλη και την παρουσιάζει στις υπόλοιπες. δ) Στη συνέχεια, η κάθε ομάδα παρουσιάζει στις υπόλοιπες τα εμπορεύματα που μεταφέρει και τα ανταλλάσσει με των άλλων. ε) ι ομάδες συζητούν μεταξύ τους και ανταλλάσσουν πληροφορίες για τον τόπο καταγωγής τους, τη διαδρομή που έκαναν, τις πόλεις που επισκέφθηκαν, τους τόπους και τους λαούς που γνώρισαν, τις συνήθειες αυτών των ανθρώπων, τους εμπόρους με τους οποίους ήρθαν σε επαφή, τους κινδύνους που γνώρισαν κτλ. στ) Στο τέλος, κάθε ομάδα γράφει ένα κείμενο ( λέξεις) στο οποίο μιλάει για όλη αυτή την εμπειρία που απέκτησε από το εμπόριο. Το κείμενο να είναι γραμμένο σε πρώτο ενικό πρόσωπο. σα ία ρ η Θά λ α σ σπ αύ Θά Κορσική λα σσ Σαρδηνία α Σικελία ρη Τίγ εσ Κρήτη όγ ειος Θάλασσα. ςπ τ λ α ν τ ι κ ό ς Κα Ω κ ε α ν ό ς 6 [Κεφάλαιο 3] Κύπρος Ευ φρ άτη ςπ. Πε ρσ ικ ός κό λπ ος α σσ άλα Θ ρά.. υθ ςπ Ερ Νε ίλο ν δ ι κ ό ς Ω κ ε α ν ό ς τη άλ ς ασ Κί σα να ς ν δ ι κ ό ς Ω κ ε α ν ό ς Θ 7 Διαβάστε την πηγή Π α) Πότε γράφτηκε; Πότε έγιναν τα γεγονότα που αναφέρει; Είναι μια πηγή σύγχρονη με τα γεγονότα που αναφέρει ή μεταγενέστερη; Δικαιολογήστε την απάντησή σας. β) Περιγράψτε σε ένα κείμενο ( λέξεις) τη στέψη του Καρλομάγνου. Γιατί, σύμφωνα με την πηγή, ο πάπας της Ρώμης έστεψε τον Καρλομάγνο αυτοκράτορα των Ρωμαίων; 8 Τι είδος είναι η καθεμιά από τις παρακάτω πηγές; Πότε γράφτηκαν; Πότε έγιναν τα γεγονότα με τα οποία έχουν σχέση; Ποιες από αυτές είναι σύγχρονες με τα γεγονότα που αναφέρουν και ποιες μεταγενέστερες; Δικαιολογήστε την απάντησή σας. Πηγή Πότε γράφτηκε; Πότε έγιναν τα γεγονότα; Σύγχρονη εταγενέστερη 10 Π 3.1 Π 3.2 Π 3.3 Π 3.4 Π 3.5 Π 3.13 Π 3.15 Π 3.17

12 ΚΕΦΛ 4 Κεφάλαιο 4 Η ακμή της Βυζαντινής υτοκρατορίας Η Ευρώπη και ο αραβοϊσλαμικός κόσμος (9ος -- 11ος αιώνας). Η ακεδονική δυναστεία -- Θεσμικές και νομοθετικές μεταρρυθμίσεις ακεδονική δυναστεία ( ) Π 4.1 Η ακεδονική δυναστεία, που κυβέρνησε τη Βυζαντινή υτοκρατορία, πήρε το όνομά της από τον ιδρυτή της, Βασίλειο ( ), που καταγόταν από το θέμα της ακεδονίας. Ψηφιδωτό με το Χριστό ανάμεσα στο βυζαντινό αυτοκράτορα Κωνσταντίνο Θ ονομάχο ( ) και τη σύζυγό του Ζωή. Η Ζωή μαζί με την αδελφή της Θεοδώρα ήταν οι τελευταίες απόγονοι της ακεδονικής δυναστείας. Η Ζωή παντρεύτηκε τρεις φορές και οι σύζυγοί της έγιναν αυτοκράτορες στο βυζαντινό κράτος. Κωνσταντίνος Θ ήταν ο τρίτος σύζυγός της. 11ος αιώνας, Κωνσταντινούπολη (Tουρκία), γία Σοφία. Συλλογές νόμων ι αυτοκράτορες της ακεδονικής δυναστείας έκαναν τρεις νέες συλλογές νόμων: Πρόχειρος Νόμος ή Πρόχειρον: νόμοι που είχαν σχέση με το οικογενειακό, το κληρονομικό και το ποινικό δίκαιο. Επαναγωγή: ρυθμίζει, μαζί με άλλα, τις σχέσεις ανάμεσα στο κράτος και στην Εκκλησία. Η κοσμική και η εκκλησιαστική εξουσία θεωρούνται ίσες. Βασιλικά: νόμοι σχετικοί με το αστικό και το δημόσιο δίκαιο. στικό δίκαιο: οι νόμοι για τις σχέσεις ανάμεσα στους ανθρώπους. Δημόσιο δίκαιο: οι νόμοι για τη λειτουργία ενός κράτους και τις σχέσεις του με τους υπηκόους του. Κληρονομικό δίκαιο: ορίζει τι θα γίνει η περιουσία κάποιου μετά το θάνατό του. ικογενειακό δίκαιο: οι νόμοι σχετικά με τις οικογενειακές σχέσεις. Ποινικό δίκαιο: ορίζει ποιες πράξεις θεωρούνται εγκληματικές και πώς τιμωρούνται. 11

13 ΚΕΦΛ 4 Β. ικονομία και κοινωνία στη Βυζαντινή υτοκρατορία ι δυνατοί εγάλες εκτάσεις γης ι δυνατοί εκμεταλλεύονταν τη γη που είχαν με έμμεσο τρόπο: άλλοτε τη νοίκιαζαν, άλλοτε πλήρωναν αγρότες για να την καλλιεργούν, αλλά πιο συχνά είχαν παροίκους. πάροικος ήταν δεμένος με τη γη, δεν μπορούσε δηλαδή να την αφήσει, αλλά ούτε και ο ιδιοκτήτης μπορούσε να τον διώξει. Έδινε ένα μέρος από την παραγωγή στον ιδιοκτήτη και έκανε γι αυτόν ορισμένες αγγαρείες (δηλαδή υποχρεωτικές και απλήρωτες εργασίες). Π 4.2 ικρογραφία με αγρότες που πληρώνονται για την εργασία τους. 11ος αιώνας, Παρίσι, Εθνική Βιβλιοθήκη της Γαλλίας. Νομοθετικά μέτρα Για να μην παίρνουν εύκολα οι δυνατοί τα κτήματα από τους μικροκαλλιεργητές, το 922 ο βυζαντινός αυτοκράτορας Ρωμανός ( ) όρισε με νόμο την «αρχή της προτίμησης». Σύμφωνα με αυτή, αν ένας μικροκαλλιεργητής από μια κοινότητα χωρίου πουλούσε κάποιο χωράφι του, έπρεπε να προτιμήσει για την αγορά τούς συγγενείς, τους γείτονες και τους συγχωριανούς του. ν κανείς τους δεν ήθελε ή δεν μπορούσε να το αγοράσει, μόνο τότε μπορούσε να το αγοράσει κάποιος που δεν ανήκε σε αυτή την κοινότητα χωρίου. Παρακάτω διαβάζουμε ένα απόσπασμα από το σχετικό νόμο. Π 4.3 ρίζουμε λοιπόν ότι όσοι ζουν σε κάθε μέρος και πόλη αυτής της χώρας [...] να έχουν ελεύθερη την έκταση της κατοικίας που τους έλαχε. [...] ν όμως [...] από κάποια ανάγκη ή και μόνο από κάποια επιθυμία, πουλήσουν ένα τμήμα ή και ολόκληρη την κατοικία, τότε να τη δώσουν σ αυτούς που αναφέραμε [στους συγγενείς] ή [...] σ αυτούς που τα χωράφια ή τα χωριά τους συνορεύουν. Και δεν αποφασίζουμε αυτό από μίσος ή φθόνο για τους ισχυρότερους [δυνατούς], αλλά το καθορίζουμε για [...] να προστατεύσουμε [τους κατοίκους]. Νεαρά του Ρωμανού, έτος 922 Για να πληρώνουν οι δυνατοί πιο μεγάλους φόρους, ο βυζαντινός αυτοκράτορας Βασίλειος Β ( ) όρισε το αλληλέγγυο. Σύμφωνα με αυτό, οι αγρότες σε μια κοινότητα χωρίου ήταν όλοι μαζί υπεύθυνοι για τους φόρους που έπρεπε να πληρώσει το χωριό τους. ν κάποιος δεν μπορούσε να πληρώσει, έπρεπε να τον πληρώσουν οι υπόλοιποι της κοινότητας. ν πάλι η κοινότητα δεν μπορούσε να πληρώσει όλο το φόρο, τότε τον πλήρωναν οι δυνατοί. 12

14 ΚΕΦΛ 4 Η καθημερινή ζωή στην Κωνσταντινούπολη Ψαράδες Στο Επαρχικό Βιβλίο διαβάζουμε για τη συντεχνία που πουλούσε ψάρια: Π 4.4 υτοί που πουλούν ψάρια πρέπει να έχουν το στέκι τους στις μεγάλες καμάρες της πόλης. Εκεί μπορούν ν απλώνουν το εμπόρευμά τους, να πουλούν δηλαδή τα ψάρια τους. Kαθεμιά καμάρα πρέπει να έχει τον επιστάτη της [ ] που θα επιβλέπει [ ] πώς πάει το ψάρεμα στη θάλασσα και πώς γίνεται η αγορά και η πώληση. Θα παρακολουθεί γενικά το εμπόριο [...]. Πρέπει ακόμη οι επιστάτες κάθε μέρα να παρουσιάζονται στον έπαρχο πρωί πρωί και να του αναφέρουν πόση ήταν η ψαριά [ ] ώστε να πουλήσουν τα ψάρια τους με [την τιμή] που θα ορίσει ο έπαρχος. Όσοι τολμούν να πουλούν τα ψάρια τους έξω από όσα ορίζει ο νόμος να διώχνονται από τη συντεχνία δαρμένοι και κουρεμένοι. Επαρχικό Βιβλίο, γύρω στο 895 ερό Παλάτι Το ερό Παλάτι ήταν ένα μεγάλο συγκρότημα από κτίρια, στοές και κήπους, που είχε γύρω του τείχος. Π : γία Σοφία 2: ππόδρομος 3: Χαλκή Πύλη Το ερό Παλάτι όπως ήταν γύρω στα τέλη του 10ου αιώνα (αναπαράσταση). Γ. αραβοϊσλαμικός κόσμος αραβοϊσλαμικός πολιτισμός Παραμύθια Τα πιο γνωστά παραμύθια στον αραβοϊσλαμικό κόσμο είναι οι Χίλιες και μία νύχτες ή Τα παραμύθια της Χαλιμάς. Τα παραμύθια αυτά υπάρχουν σε διάφορες μορφές, που καθεμιά τους προέρχεται από διαφορετική περιοχή. Έχουν ινδικές, περσικές και αραβικές επιδράσεις. 13

15 ΚΕΦΛ 4 Π 4.6 Κεντρικό πρόσωπο σ αυτά είναι η Σεχραζάντ και ο βασιλιάς Σαχριγιάρ. υτός, επειδή μαθαίνει ότι η γυναίκα του τον απατά, κοιμάται κάθε βράδυ με άλλη γυναίκα και το πρωί τη σκοτώνει. Η Σεχραζάντ αποφασίζει να βάλει τέλος σε όλα αυτά και ζητάει να είναι η επόμενη γυναίκα του Σαχριγιάρ. Ξεκινάει έτσι να λέει τα παραμύθια της που τα σταματάει κάθε φορά μόλις φτάνει το ξημέρωμα. ετά από χίλιες και μία νύχτες ο Σαχριγιάρ αποφασίζει να της χαρίσει τη ζωή. Στην εικόνα μικρογραφία με λουτρό. Προέρχεται από χειρόγραφο με τις «Χίλιες και μία νύχτες». Λονδίνο (Mεγάλη Bρετανία), Βρετανική Βιβλιοθήκη. Λαϊκές διηγήσεις Το 10ο αιώνα εμφανίζονται διηγήσεις με θέμα κάποιον ήρωα και τις περιπέτειές του. πό τις πιο γνωστές είναι η διήγηση του λ Χαρίρι, με ήρωα τον μπού Ζαΐντ. Παρακάτω βλέπουμε μερικές μικρογραφίες από χειρόγραφα με αυτή τη διήγηση. Π 4.8 Π 4.7 Ένα γαμήλιο γεύμα. Περίπου , γία Πετρούπολη (Ρωσία), καδημία Επιστημών. μπού Ζαΐντ προσπαθεί να ανέβει σ ένα πλοίο περίπου, γία Πετρούπολη (Ρωσία), καδημία Επιστημών. μπού Ζαΐντ μιλάει σε μια συγκέντρωση. 1222, Παρίσι, Εθνική Βιβλιοθήκη της Γαλλίας. 14 Π 4.9 Παρέλαση με έφιππους άνδρες περίπου, Παρίσι, Εθνική Βιβλιοθήκη της Γαλλίας. Π 4.10

16 ΚΕΦΛ 4 Επιστήμες Π 4.11 ι επιστήμονες στον αραβοϊσλαμικό κόσμο πήραν την αρχαία κληρονομιά και την έκαναν πράξη, έγραψαν βιβλία και έκαναν πειράματα. ι επιστήμες που αναπτύχθηκαν ήταν πολλές: Ζωολογία Βοτανική στρονομία Φαρμακολογία Γεωγραφία Π 4.13 Νομική αθηματικά Φυσική Π 4.12 Π 4.14 ατρική Χημεία ικρογραφίες με ζώα. Προέρχονται από το βιβλίο «Η χρησιμότητα των ζώων». 14ος αιώνας, αδρίτη (Iσπανία), Βιβλιοθήκη του Εσκοριάλ. Χημεία Στον αραβοϊσλαμικό κόσμο πολλοί προσπάθησαν να βρουν τη λυδία λίθο, ένα μείγμα από μέταλλα που με το άγγιγμά της όλα τα άλλα μέταλλα θα γίνονταν χρυσάφι. Η έρευνα αυτή ονομάστηκε αλχημεία. Η λυδία λίθος δε βρέθηκε ποτέ, αλλά οι προσπάθειες που έγιναν βοήθησαν να αναπτυχθεί η επιστήμη της χημείας. Για παράδειγμα, ανακαλύφθηκαν νέα χημικά στοιχεία και βελτιώθηκαν οι μέθοδοι για την απόσταξη. Στο εσαίωνα η αλχημεία εξαπλώθηκε από τον αραβοϊσλαμικό κόσμο στη χριστιανική δυτική Ευρώπη.. Νέα κράτη δημιουργούνται στην Ευρώπη 800 Γροιλανδία σλανδία Β ε όρ λα σσ α Θά Θά ή ια Βα 6 λτ ικ 87 τ λ α 91 1 ν τ ι κ ό ς Ω κ ε α ν ό ς λασσα 700 σα ία 86 0 ρη Θάλασ σπ αύ Κα Θά λα σσ 1057 ε σ όγ α Κοπεγχάγη (Δανία), Βασιλικό ουσείο. ι Βίκινγκς στην Ευρώπη και τα ταξίδια τους 910 Κόσμημα των Βίκινγκς. 10ος αιώνας, Π 4.15 πό τον 8ο αιώνα οι Βίκινγκς έκαναν επιδρομές ενάντια σε διάφορες περιοχές στη δυτική και στην ανατολική Ευρώπη. Ήταν πολύ ικανοί ναυτικοί και έμποροι. Έκαναν συνήθως εμπόριο με γούνες, χαυλιόδοντες και δούλους στις θάλασσες της βόρειας Ευρώπης, στη Βυζαντινή υτοκρατορία και στις μουσουλμανικές χώρες. Βίκινγκς ή Νορμανδοί ει ος Θάλασσα Π

17 ΚΕΦΛ 4 Για την ανακάλυψη της μερικής από το Χριστόφορο Κολόμβο θα μιλήσουμε στις σ του βιβλίου. ι Βίκινγκς, με τα στενόμακρα και γρήγορα πλοία τους, ανακάλυψαν την σλανδία, τη Γροιλανδία κι έφτασαν μέχρι τη βόρεια μερική. Εκεί ίδρυσαν αποικίες 500 χρόνια πριν από το Χριστόφορο Κολόμβο. Γρήγορα όμως οι αποικίες τους καταστράφηκαν και οι ανακαλύψεις τους ξεχάστηκαν. ι Βίκινγκς στη δυτική Ευρώπη ονομάστηκαν Νορμανδοί («άνθρωποι του Βορρά») και στην ανατολική Ευρώπη Βάραγγοι. Διπλωματικές αποστολές Το 968 μια διπλωματική αποστολή παρουσιάστηκε στο βυζαντινό αυτοκράτορα Νικηφόρο Β Φωκά ( ). Για το γεγονός αυτό ο επίσκοπος της Κρεμόνας, που συμμετείχε σε αυτή, έγραψε μια αναφορά. Ένα απόσπασμά της διαβάζουμε παρακάτω. Π 4.17 Στις 7 ουνίου [ ] οδηγήθηκα μπροστά στο [ ] Λέοντα, τον αδελφό του Νικηφόρου [Φωκά], με τον οποίο φιλονικήσαμε εντονότατα για τον αυτοκρατορικό Σας τίτλο [του Όθωνα ]. Γιατί αυτός δε Σας αποκαλούσε αυτοκράτορα, δηλαδή βασιλέα στη γλώσσα του, αλλά ρήγα από το δικό μας ρεξ [βασιλιάς στα λατινικά]. λλά όταν του έκανα την παρατήρηση ότι η σημασία είναι η ίδια και μόνο ο χαρακτηρισμός διαφορετικός, μου απάντησε ότι πήγα όχι για ειρήνη αλλά για φιλονικία [ ]. Νικηφόρος [Φωκάς] άρχισε την ομιλία του όπως παρακάτω: «Έπρεπε και θέλαμε πάρα πολύ να σε υποδεχθούμε φιλικά και μεγαλόπρεπα. λλά αυτό δεν το επιτρέπει η ασέβεια του κυρίου σου, που κατέλαβε τη Ρώμη με εχθρική εισβολή [...] και [ ] άλλους σκότωσε, άλλους τύφλωσε και άλλους εξόρισε. Τέλος, προσπάθησε να κατακτήσει και να λεηλατήσει τις πόλεις της αυτοκρατορίας μας. Επειδή όμως δε μπόρεσε να πραγματοποιήσει τον άδικο σκοπό του, έστειλε τώρα, με πρόσχημα την ειρήνη, σε μας ως κατάσκοπο εσένα [...]». Λιουτπράνδος της Κρεμόνας, ναφορά για την πρεσβεία στην Κωνσταντινούπολη, τελευταίο τέταρτο 10ου αιώνα ετάφραση: Σ. Καραγεώργος Ε. Κράτος, Εκκλησία και εξωτερική πολιτική στη Βυζαντινή υτοκρατορία Διπλωματία ι βυζαντινοί αυτοκράτορες προσπάθησαν να επηρεάσουν άλλους λαούς με πολλούς τρόπους: πρόσφεραν χρήματα και δώρα στους ηγεμόνες τους, έκαναν εμπορικές συμφωνίες μαζί τους, πάντρευαν πρόσωπα από τη βασιλική οικογένεια με ξένους ηγεμόνες και αντάλλασσαν πρεσβευτές. Τέλος, προσπαθούσαν να κάνουν χριστιανούς όσους δεν ήταν. αυτοκράτορας Κωνσταντίνος Ζ Πορφυρογέννητος ( ) έγραψε ένα κείμενο προς το γιο και διάδοχό του με συμβουλές για το πώς πρέπει να κυβερνάει το κράτος. Όπως γράφει, είναι βασικό να γνωρίζει κανείς για κάθε λαό την ιστορία και τον τρόπο ζωής του. Στο παρακάτω απόσπασμα εξηγεί πώς η Βυζαντινή υτοκρατορία πρέπει να αντιμετωπίζει διπλωματικά τους Πετσενέγκους, έναν τουρκικό λαό που βρισκόταν στη σημερινή υκρανία και Ρουμανία. 16

18 ΚΕΦΛ 4 Π 4.18 Πιστεύω ότι συμφέρει πάντα πολύ το βυζαντινό αυτοκράτορα να έχει ειρήνη με τους Πετσενέγκους, να κάνει συνθήκες φιλίας μαζί τους, να στέλνει κάθε χρόνο σ αυτούς αντιπρόσωπό του με δώρα και να παίρνει ομήρους απ αυτούς [ ]. ι Πετσενέγκοι είναι γείτονές μας. ν δεν έχουμε μαζί τους φιλικές σχέσεις, μπορεί να κάνουν επίθεση στη Χερσόνα [στην Κριμαία] και να την καταλάβουν. Επίσης οι Πετσενέγκοι είναι γείτονες με το Βασίλειο των Ρως. ν δεν έχουν ειρήνη με το Βασίλειο των Ρως, οι Ρως δεν μπορούν να έρθουν στην Κωνσταντινούπολη για πόλεμο ή για εμπόριο. ι Πετσενέγκοι έχουν νικήσει αρκετές φορές και το Βασίλειο των ύγγρων. Γι αυτό ο βασιλιάς των ύγγρων τους φοβάται. ν λοιπόν ο βυζαντινός αυτοκράτορας είναι σε ειρήνη με τους Πετσενέγκους, τότε ούτε ο βασιλιάς των Ρως ούτε ο βασιλιάς των ύγγρων μπορεί να κάνει εκστρατείες ενάντια στο βυζαντινό κράτος ούτε κανείς τους μπορεί να ζητάει από το βυζαντινό αυτοκράτορα πολλά χρήματα κι άλλα αγαθά. Γιατί φοβούνται ότι ο βυζαντινός αυτοκράτορας μπορεί να κάνει τους Πετσενέγκους να τους επιτεθούν. Κωνσταντίνος Ζ Πορφυρογέννητος, Προς το Ρωμανό, το γιο μου (ή Για τη διοίκηση της υτοκρατορίας), πρώτο μισό 10ου αιώνα (διασκευασμένο κείμενο) Παυλικιανοί ι Παυλικιανοί εμφανίστηκαν στη ικρά Π σία τον 7ο αιώνα. Ήταν εικονομάχοι και δε δέχονταν την εκκλησιαστική και πολιτική εξουσία με τη μορφή που είχε τότε. Εξαπλώθηκαν στις ανατολικές περιοχές του βυζαντινού κράτους, στη Συρία και στην ρμενία. Στα μέσα του 9ου αιώνα δημιούργησαν δικό τους κράτος στην ανατολική ικρά σία. βυζαντινός αυτοκράτορας Βασίλειος το κατέλυσε με πόλεμο (872), αλλά οι ικρογραφία που δείχνει πώς το βυζαντινό κράτος τιμώρησε τους Παυλικιανοί δεν εξαφανίστηκαν εντελώς. Παυλικιανούς. 12ος αιώνας, αδρίτη, Εθνική Βιβλιοθήκη της σπανίας Προσπάθειες για πολιτική επιρροή -- εκχριστιανισμός γειτονικών λαών Βασιλιάδες των Ρως Π 4.20 ι σχέσεις ανάμεσα στη Βυζαντινή υτοκρατορία και το Βασίλειο των Ρως έγιναν πιο στενές, όταν ο βασιλιάς Βλαδίμηρος ( ) βοήθησε στρατιωτικά τον αυτοκράτορα Βασίλειο Β ( ). Σε αντάλλαγμα, αυτός του έδωσε για σύζυγο την αδελφή του Άννα. Για πρώτη φορά μια βυζαντινή πριγκίπισσα παντρευόταν έναν ξένο ηγέτη που δεν ήταν χριστιανός. Γι αυτό ο Βλαδίμηρος έγινε χριστιανός και έκανε χριστιανούς και τους υπηκόους του. Η εκκλησία του γίου Νικολάου. ι καλλιτέχνες στο Βασίλειο των Ρως δημιούργησαν μια ξεχωριστή θρησκευτική αρχιτεκτονική που ταίριαζε στην αισθητική και στις ανάγκες του τόπου τους. 10ος αιώνας, Σουζντάλ (Ρωσία). 17

19 ΚΕΦΛ 4 Π 4.21 Τσάροι Στις σλαβικές γλώσσες τσάρος ονομάζεται ο ορθόδοξος βασιλιάς ή αυτοκράτορας. ι σχέσεις της Βυζαντινής υτοκρατορίας με τους γείτονές της στα βόρεια και τα ανατολικά Σχέδια του Συμεών βυζαντινός αυτοκράτορας Ρωμανός ( ) σε γράμμα του κατηγορεί το Συμεών γιατί έχει πάρει παράνομα τον τίτλο «Βασιλιάς Ρωμαίων και Βουλγάρων». ικρογραφία που εικονίζει ομαδική βάφτιση στον ποταμό Δνείπερο, στο Βασίλειο των Ρως. 14ος αιώνας, Βατικανό, ποστολική Βιβλιοθήκη του Βατικανού. Π 4.23 Το 913 ο Βούλγαρος τσάρος Συμεών έκανε εκστρατεία ενάντια στην Κωνσταντινούπολη. Στην εικόνα μικρογραφία που εικονίζει τις συνομιλίες ανάμεσα στο Συμεών και τον Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως Νικόλαο υστικό, που εκπροσωπούσε το βυζαντινό αυτοκράτορα. 14ος αιώνας, Βατικανό, ποστολική Βιβλιοθήκη του Βατικανού. Π 4.24 Π 4.22 Γιατί, πες μου, τι κατάφερες παίρνοντας το όνομα βασιλιάς Βουλγάρων και Ρωμαίων χωρίς να είναι σύμφωνος και βοηθός σου ο Θεός; Τι κέρδισες που με τόση βία [ ] πήρες τη γη μας; Πού είναι οι φόροι που παίρνεις απ αυτή; Τι εισοδήματα σου πληρώνονται από κει; Η αλήθεια είναι [ ] πως ύστερα από τόσους φόνους και λεηλασίες το μόνο που σου μένει είναι να εξουσιάζεις τα κάστρα, και μάλιστα με παραπάνω μπελάδες, να τα συντηρείς με τρόφιμα και στρατιώτες, ενώ ο λαός μέσα σ αυτά υποφέρει και αφανίζεται [ ]. ν κάποιος πρέπει να ονομάζεται βασιλιάς των Ρωμαίων και των Βουλγάρων, είμαστε εμείς, που και τ όνομα αυτό το πήραμε από το Θεό και την εξουσία, όπως όλοι παραδέχονται, και όχι εσείς, που αγωνιζόσαστε να τ αποκτήσετε μ αίματα και σφαγές. Επιστολή του Ρωμανού, μεταξύ των ετών ρμενικά βασίλεια Η ρμενία είχε από παλιά μεγάλη σημασία, γιατί βρισκόταν πάνω στους δρόμους που οδηγούσαν από την Περσία στη ικρά σία και από τον Καύκασο στη εσοποταμία. Το Βασίλειο της ρμενίας ήταν το πρώτο χριστιανικό κράτος στον κόσμο. χριστιανισμός έγινε επίσημη θρησκεία εκεί γύρω στο 300. Η εκκλησία των γίων ποστόλων στην πόλη Καρς (Τουρκία). κωνικός τρούλος είναι χαρακτηριστικός στην αρμενική εκκλησιαστική αρχιτεκτονική Π 4.25 ικρογραφία από αρμενικό χειρόγραφο. Εικονίζει τον ωάννη τον Πρόδρομο ν ακούει το λόγο του Θεού. Δεύτερο μισό 11ου αιώνα, Εριβάν (ρμενία), Κέντρο Χειρογράφων ατενανταράν. 18

20 ΚΕΦΛ 4 Τότε δημιουργήθηκε και το αρμενικό αλφάβητο. Η ρμενική Εκκλησία όμως χωρίστηκε (451) από την ρθόδοξη Εκκλησία της Κωνσταντινούπολης, γιατί οι ρμένιοι επίσκοποι κατηγορήθηκαν ως μονοφυσίτες. Τον 7ο αιώνα οι Άραβες μουσουλμάνοι κατέκτησαν την περιοχή και οι ρμένιοι ηγεμόνες πλήρωναν φόρο στο χαλίφη. πό τον 9ο μέχρι τον 11ο αιώνα δημιουργούνται στην περιοχή πολλά ανεξάρτητα αρμενικά βασίλεια. Στα μέσα του 11ου αιώνα η Βυζαντινή υτοκρατορία κατέλαβε πολλά απ αυτά. Τότε αρκετοί αρμένιοι ηγεμόνες με τους υπηκόους τους πήγαν σε βυζαντινές περιοχές της ικράς σίας. Εκεί οι βυζαντινοί αυτοκράτορες, σε αντάλλαγμα για τις χώρες που άφησαν, τους έδωσαν μεγάλες εκτάσεις. ι ρμένιοι ασχολήθηκαν ιδιαίτερα με το εμπόριο στην σία και την ανατολική Ευρώπη. Π 4.26 Τοιχογραφία από την εκκλησία του Τιμίου Σταυρού στο νησί γκνταμάρ (Τουρκία) που εικονίζει τον απόστολο Παύλο. Η τοιχογραφία έχει επηρεαστεί από την τέχνη στο Χαλιφάτο των βασιδών. εταξύ Π 4.27 Γεωργιανά βασίλεια νομάζουμε έτσι τα χριστιανικά βασίλεια που βρίσκονταν το εσαίωνα εκεί που είναι σήμερα η Γεωργία. Η περιοχή αυτή (όπως και η ρμενία) είχε μεγάλη σημασία, γιατί από εκεί περνούσαν σημαντικοί εμπορικοί δρόμοι. πό τον 11ο μέχρι και το 13ο αιώνα η περιοχή βρισκόταν σε ακμή. Τότε ενώθηκε σε ένα ισχυρό βασίλειο και αναπτύχθηκαν το εμπόριο, η βιοτεχνία, οι τέχνες και τα γράμματα. Π 4.28 Σελίδες από το γεωργιανό «Τετραευάγγελο της Όπιζα». Η γεωργιανή γλώσσα απέκτησε το δικό της αλφάβητο τον 5ο αιώνα. 913, Άγιο Όρος, Βιβλιοθήκη ονής βήρων. Π 4.29 Γεωργιανή ασημένια εικόνα με σκηνές από τα πάθη του Χριστού. εταξύ , Τιφλίδα (Γεωργία), Κρατικό ουσείο Τέχνης. Η εκκλησία της «Ζωντανής Κολόνας» χτίστηκε μεταξύ των ετών και βρίσκεται στο Καρτλί (κοντά στην Τιφλίδα, την πρωτεύουσα της σημερινής Γεωργίας). ι βυζαντινοί συγγραφείς ονόμαζαν τους χριστιανούς κατοίκους της περιοχής Ίβηρες. ι Ίβηρες έγιναν χριστιανοί τον 6ο αιώνα. 19

21 ΚΕΦΛ 4 κρίτες Τα ακριτικά τραγούδια μιλούν για τους ακρίτες, τη ζωή και τα στρατιωτικά κατορθώματά τους. κρίτες ονομάζονται οι χριστιανοί πολεμιστές που φρουρούσαν τα σύνορα (άκρα) της Βυζαντινής υτοκρατορίας (κυρίως τα ανατολικά). Τα ακριτικά τραγούδια είναι γραμμένα σε δημώδη ελληνική γλώσσα (τη γλώσσα που μιλούσαν οι ελληνόφωνοι κάτοικοι στο βυζαντινό κράτος στην καθημερινή τους ζωή). Το ακριτικό τραγούδι στη συνέχεια μιλάει για μια γυναίκα που ντύθηκε με αντρικά ρούχα για να πολεμήσει τους μουσουλμάνους. Π 4.30 Κάπου, στην νατολή, στη Δύση γίνεται πόλεμος, Το έμαθε μια νέα γυναίκα και πήγε να πολεμήσει. Άλλαξε ρούχα, ντύθηκε μ αντρικά και πήρε τ άρματά της. ε φίδια στρώνει τ άλογό της και οχιές τού βάζει για πέταλα, και για σπιρούνια τού φοράει άλλες φαρμακερές οχιές. Δίνει μια με τη φτέρνα στ άλογό της, προχωράει σαράντα μίλια, Δίνει μια ακόμη με τη φτέρνα της, φτάνει και μπαίνει στη μάχη. [ ] Κάποια στιγμή εκεί στη μάχη έσπασε το λουρί της και φάνηκαν τα στήθη της που ήταν σκεπασμένα με λινό ύφασμα. Ένας μουσουλμάνος τη βλέπει από ψηλά. «Παιδιά μη δειλιάσετε, παιδιά μη φοβηθείτε. πόλεμος γίνεται από γυναίκες, η λεηλασία από κοπέλες!». Και αυτή μόλις τον άκουσε τρέχει στην εκκλησία του γίου Γεωργίου. «Άγιε μου Γιώργη, αφέντη μου, κρύψε με νέο κορίτσι, κι εγώ θα κάνω την εκκλησία σου από μέσα όλη χρυσή, απ έξω ασημένια και τα ξύλινα κεραμίδια της όλο μαργαριτάρι». νοιξαν τότε οι μαρμάρινοι τοίχοι της εκκλησίας και η νέα κοπέλα κρύφτηκε μέσα. κριτικό τραγούδι (απόδοση στα νέα ελληνικά) Κωνσταντινούπολη και Ρώμη -- Το Σχίσμα του 1054 νταγωνισμός Η Εκκλησία της Ρώμης θεωρούσε ότι πρέπει να είναι πρώτη ανάμεσα στις χριστιανικές εκκλησίες, γιατί την ίδρυσε ο απόστολος Πέτρος, ο «πρώτος» από τους αποστόλους. λλά και το Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως είχε γίνει ισχυρό και επιθυμούσε και αυτό την πρωτιά. φορμές ι αφορμές για τον ανταγωνισμό ανάμεσα στην Εκκλησία της Ρώμης και στο Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως ήταν πολλές: η στάση που πήρε ο πάπας στην Εικονομαχία, η στέψη από τον πάπα του Καρλομάγνου (800) και του Όθωνα (962) με το όνομα «αυτοκράτορας Ρωμαίων», οι προσπάθειες από την Εκκλησία της Ρώμης να ελέγξει τους εκχριστιανισμένους Σλάβους, Βουλγάρους και ύγγρους κ.ά. Δόγμα Η ρθόδοξη Εκκλησία θεωρεί ότι το Άγιο Πνεύμα εκπορεύεται (δηλαδή προέρχεται) μόνο από τον Πατέρα (Θεό). ντίθετα, η Καθολική Εκκλησία θεωρεί ότι το Άγιο Πνεύμα εκπορεύεται και από τον Υιό (Χριστό). υτή η διαφωνία ήταν μια από τις αιτίες για το οριστικό Σχίσμα ανάμεσα στην ρθόδοξη και την Καθολική Εκκλησία. 20

22 ΚΕΦΛ 4 Δυτική (Καθολική) Εκκλησία Η λέξη «καθολικός» σημαίνει «οικουμενικός», δηλαδή «παγκόσμιος». Καθολικούς ονομάζουμε τους χριστιανούς που θεωρούν τον πάπα της Ρώμης αρχηγό της χριστιανικής Εκκλησίας. ΣΤ. Η ακεδονική αναγέννηση Τα γράμματα, οι επιστήμες και η εκπαίδευση Πατριάρχης Φώτιος Φώτιος ήταν Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως ( και ). Εργάστηκε για να εκχριστιανίσει τους Σλάβους και επηρέασε το βυζαντινό αυτοκράτορα στις σχέσεις με την Εκκλησία και με τη δυτική Ευρώπη. Φώτιος ήταν από τους πιο μορφωμένους ανθρώπους στην εποχή του. Τα πιο γνωστά του έργα είναι η υριόβιβλος ή Βιβλιοθήκη και το Λεξικό. Η υριόβιβλος είναι μια συλλογή με σημειώσεις για 280 αρχαία και χριστιανικά βιβλία. Πολλά από αυτά τα έργα δε σώζονται σήμερα. Το παρακάτω απόσπασμα μιλάει για το έργο λεξάνδρου νάβασις του ρριανού. Π 4.31 Διαβάσαμε την στορία του λεξάνδρου που έγραψε ο ρριανός σ επτά βιβλία. Εκεί γράφει για τις συμφωνίες που έκανε με τους θηναίους και τους άλλους Έλληνες, εκτός από τους Λακεδαιμονίους, πώς πέρασε στην σία και πώς σε τρεις μάχες κατέστρεψε τους Πέρσες: πρώτα στο Γρανικό, πώς νίκησε ολοκληρωτικά τους σατράπες του Δαρείου που είχαν ιππείς και άλλους τόσους σχεδόν πεζούς, έπειτα στην σσό, πώς έκανε τον ίδιο το Δαρείο και τη συνοδεία του να το βάλουν στα πόδια, αφού πήρε αιχμαλώτους τα παιδιά του και την ίδια του τη γυναίκα και πώς [ ] τον νίκησε ολοκληρωτικά. Φώτιος, υριόβιβλος ή Βιβλιοθήκη, μεταξύ των ετών ελέτη αρχαίων κειμένων Στο παρακάτω απόσπασμα, ο ιχαήλ Ψελλός, λόγιος του 11ου αιώνα, γράφει πόσο σημαντικό είναι να μελετάμε τους αρχαίους Έλληνες συγγραφείς. Π 4.32 Όμως τόση πνευματική ξηρασία υπάρχει στη ζωή μας, ώστε όλοι μαζί έχουμε καταλήξει στην αμάθεια. Και έτσι οι πολλοί νομίζουν ότι ακόμη και η βροχή δεν έρχεται από τα σύννεφα, αλλά [ ] από τρύπες στον ουρανό, από τις οποίες περνάει το νερό [ ]. Εγώ λοιπόν σας λέω να πάψετε να τρέφεστε από αυτά που πιστεύουν οι πολλοί και να ασχοληθείτε με τις επιστήμες [ ] και να μάθετε πως η ελληνική σοφία, αν και αμάρτησε προς το θείο και προς τη θεολογία, παρ όλα αυτά γνώρισε τη φύση όπως τη δημιούργησε ο Πλάστης. ιχαήλ Ψελλός, Λόγοι, 11ος αιώνας 21

23 ΚΕΦΛ 4 Εγκυκλοπαιδικά έργα Το πιο σημαντικό εγκυκλοπαιδικό έργο της εποχής είναι η Σούδα, ένα λεξικό που γράφτηκε για να συγκεντρώσει πολλές και διαφορετικές γνώσεις. Δεν ξέρουμε ποιος το έγραψε. Στο παρακάτω απόσπασμα διαβάζουμε για μερικά τοπωνύμια της Θράκης. Π 4.33 ίνος: είναι πόλη της Θράκης που Έλληνες αρχικά κατοίκησαν από τα λωπεκόννησα, ύστερα από τη υτιλήνη και την Κύμη την εποίκισαν. Και από αυτό ο πολίτης της λέγεται ινίτης [ ] μφίπολη: είναι πόλη της Θράκης. Το προηγούμενο όνομά της ήταν «Εννέα δοί». Κάποιοι λένε ότι ονομάστηκε μφίπολη γιατί ο τόπος της κατοικήθηκε περιφερειακά. Το όνομα μφίπολη κλίνεται με γενική μφιπόλεως [ ] Ροδόπη: όνομα κύριο και βουνό της Θράκης, από το οποίο πηγάζει ο Έβρος, ποταμός της Θράκης [ ] Τορωναίος: όνομα κύριο και Τορώνη, πόλη της Θράκης. Σούδα, πρώτο μισό 10ου αιώνα ναλφαβητισμός ι άνθρωποι που δεν ξέρουν να διαβάζουν και να γράφουν λέγονται αναλφάβητοι. Για ν αντιμετωπίσει τον αναλφαβητισμό στη διοίκηση και τα προβλήματα που δημιουργούσε, ο αυτοκράτορας Λέοντας ΣΤ ο Σοφός όρισε ότι οι χωρικοί μπορούν να κάνουν τη διαθήκη τους έγκυρη μόνο με τα λόγια τους, αφού οι περισσότεροι δεν ήξεραν να γράφουν. Ζ. Η Βυζαντινή υτοκρατορία σε κρίση ισθοφόροι Το παρακάτω κείμενο δίνει οδηγίες για το πώς πρέπει να συμπεριφέρεται ο διοικητής στους μισθοφόρους στρατιώτες του. Π 4.34 Π 4.35 Τους στρατιώτες σου να τους φροντίζεις πολύ. Να μην τους κόβεις [ ] το μισθό τους, γιατί ο στρατιώτης, που πληρώνεται από σένα, σου πουλάει το αίμα του. Να τους δίνεις αξιώματα, όχι βέβαια σ όλους, αλλά στους δραστήριους [ ]. Να μην τους λείπει τίποτε, αλλά να παίρνουν την τροφή τους χωρίς διακοπή κάθε μήνα και τις ζωοτροφές τους και τους μισθούς τους ολόκληρους. ν τους αμείβεις, δε θα σου κάνουν κακό. ν όμως τους λείπει κάτι, σίγουρα θα θελήσουν να πάνε εκεί όπου θα μπορέσουν να χορτάσουν. Κι αν πάνε, θα γίνουν [ ] εχθροί σου. Κεκαυμένος, Στρατηγικό, το έτος 1071 περίπου Σελτζούκοι Στο τέλος του 10ου αιώνα οι Σελτζούκοι βρίσκονταν στην κεντρική σία. Εκεί έγιναν μουσουλμάνοι. έχρι τα μέσα του 11ου αιώνα κατέκτησαν την Περσία και τη εσοποταμία και ίδρυσαν την υτοκρατορία των εγάλων Σελτζούκων. Τότε ο αρχηγός τους πήρε τον τίτλο σουλτάνος. Κανάτα φτιαγμένη σαν πουλί. ρχές 13ου αιώνα, υάσινγκτον (HΠA), Πινακοθήκη Τέχνης Φριρ. 22

24 ΚΕΦΛ 4 Π 4.36 Η υτοκρατορία των εγάλων Σελτζούκων Κα σπ η Θάλασ ία αύρ σσ ίο Τ π. ης ς γο ρ Τίγ λα πέ ΚΡ α α ιγ Τ Ευ φρ γειος Θάλασσα λα Τραπεζούντα Υ εσό Θά σα Κωνσταντινούπολη άτ ης Ρ Χαμαντάν π. ΤΩΝ Νισαπούρ ΕΓΛΩ Ν ΣΕΛΤΖΥΚΩ Ν Βαγδάτη Νείλος π. Κάιρο Πε ός νδ ρσ ικό ςκ Ερ όλ υθ ρά εδίνα πο ς α σσ λα Θά έκκα ν δ ι κ ό ς Ω κ ε α ν ό ς Π 4.37 Δείγμα από την τέχνη που αναπτύχθηκε στην Περσία την εποχή που κυβερνούσαν οι εγάλοι Σελτζούκοι: πιάτο από την πόλη Κασάν στο ράν. Η επιγραφή μάς πληροφορεί ότι φτιάχτηκε το έτος Eγίρας 607 (1210). Πάνω εικονίζει ένα άλογο και πέντε ανθρώπινες μορφές και κάτω μια γυναίκα που κολυμπάει. 1210, υάσινγκτον (HΠA), Πινακοθήκη Τέχνης Φριρ. Π 4.39 ιχμαλωτίστηκε Πώς έγινε η συνάντηση ανάμεσα στο βυζαντινό αυτοκράτορα Ρωμανό Δ Διογένη ( ) και το Σελτζούκο σουλτάνο λπ ρσλάν ( ), μας πληροφορεί ο βυζαντινός λόγιος ιχαήλ Ψελλός. Π 4.38 αρχηγός του εχθρικού στρατού [ο λπ ρσλάν], όταν είδε ότι ο βασιλιάς των Ρωμαίων ήταν αιχμάλωτός του, δεν περηφανεύτηκε για το κατόρθωμά του. [ντίθετα] παρηγορεί τον αιχμάλωτό του, τον βάζει να τρώει μαζί του, τον γεμίζει με τιμές, του δίνει φρουρά, απελευθερώνει όσους ήθελε [ο Ρωμανός] και, τέλος, απελευθερώνει και τον ίδιο. φού έκλεισε μαζί του συμφωνία και πήρε [από το Ρωμανό] υποσχέσεις με όρκους, τον έστειλε με πολυάριθμη φρουρά [...] να πάρει και πάλι την εξουσία [στη Βυζαντινή υτοκρατορία]. ιχαήλ Ψελλός, Χρονογραφία, τέλη 11ου αιώνα Τρίπτυχο από ελεφαντόδοντο. Εικονίζει το Χριστό να στέφει τον αυτοκράτορα Ρωμανό Δ Διογένη και τη σύζυγό του Ευδοκία ακρεμβολίτισσα. Ρωμανός καταγόταν από δυνατούς της ικράς σίας. 1068, Παρίσι, Εθνική Βιβλιοθήκη της Γαλλίας. 23

25 Δραστηριότητες [Κεφάλαιο 4] 1 Η Ελένη, που είναι παντρεμένη με το ακάριο, πεθαίνει το 912 χωρίς να κάνει παιδιά. σύζυγός της και ο αδελφός της Ευσέβιος διεκδικούν, ο καθένας για λογαριασμό του, τα χωράφια της. Γι αυτό πηγαίνουν στα δικαστήρια. Ποιες συλλογές νόμων θα χρησιμοποιήσουν οι δικαστές για να βγάλουν την απόφασή τους; 2 Πέτρος είναι παντρεμένος με την Ευθυμία. Έχουν επτά παιδιά: το Βλάσιο 16, την Ευδοκία 14, τον Πορφύριο 13, τη Θεοφανώ 10, το Φιλάρετο 9, τη Σεβαστή 8 και την Ευφροσύνη 5 ετών. Το 921 ζουν σ ένα μικρό χωριό στο θέμα ψικίου, στη ικρά σία. Γράψτε ένα κείμενο (με λέξεις) περιγράφοντας μια συνηθισμένη μέρα από τη ζωή τους. ιλήστε για το σπίτι τους, τις ασχολίες τους, τον τρόπο που ντύνονταν, τι έτρωγαν, τα προβλήματά τους. 3 Παρθένιος είναι πάροικος στα κτήματα του «δυνατού» ρσένιου Σκληρού, στο θέμα της ακεδονίας, στην περιοχή της Θράκης. Το καλοκαίρι του 919 ο ρσένιος Σκληρός, επειδή μάλωσε με τον Παρθένιο, τον διώχνει με τη βία από τη γη που καλλιεργούσε. Παρθένιος πηγαίνει τότε στο δικαστή του θέματος ζητώντας να επιστρέψει στα κτήματα του Σκληρού. Ποιος από τους δύο έχει δίκιο; Δικαιολογήστε την απάντησή σας. 4 «δυνατός» Ευστάθιος Δούκας, 32 ετών, κατέχει το 939 δύο φορές πιο πολλή γη από το 934. ε ποιους τρόπους μπορεί να έγινε αυτό; Γράψε ένα σχετικό κείμενο με λέξεις. 5 Διαβάστε την πηγή Π 4.3. α) Τι είδους πηγή είναι; Πότε γράφτηκε; Eίναι μια πηγή σύγχρονη με τα γεγονότα που αναφέρει ή μεταγενέστερη από αυτά; β) Δημήτριος είναι ένας μικροκαλλιεργητής σ ένα χωριό στο θέμα της ακεδονίας. Την άνοιξη του 934 αποφασίζει να πουλήσει ένα χωράφι του. ι υποψήφιοι αγοραστές είναι: ο γαμπρός του ακάριος που ζει σ ένα χωριό στο θέμα Θεσσαλονίκης, ο μυλωνάς του χωριού του Προκόπιος και ο Φίλιππος, ένας ράφτης από την Κωνσταντινούπολη. ε βάση την πηγή Π 4.3 ποιος τελικά θα προτιμηθεί; Δικαιολογήστε την απάντησή σας. 6 Διαβάστε την πηγή Π 4.4. α) Τι είδους πηγή είναι; Πότε γράφτηκε; β) ωάννης, που πουλάει ψάρια στην Κωνσταντινούπολη, την άνοιξη του 923 διώχτηκε από τη συντεχνία που ανήκε, αφού πρώτα τιμωρήθηκε με ξύλο και τον κούρεψαν. Τι μπορεί να έγινε; 7 μανάβης Θεόφιλος και ο τσαγκάρης Νεόφυτος συναντιούνται μια ανοιξιάτικη ημέρα του 988 σ ένα λουτρό στην Κωνσταντινούπολη. Νεόφυτος διηγείται μ ενθουσιασμό στο Θεόφιλο πώς πέρασε την προηγούμενη ημέρα στον ππόδρομο. Γράψτε το σαν διάλογο. Καλημέρα Νεόφυτε... Καλημέρα Θεόφιλε

26 Δραστηριότητες [9ος 11ος αιώνας ] 8 Φτιάξτε το δικό σας αραβούργημα! κολουθώντας τις οδηγίες που δίνονται προσπαθήστε με τη βοήθεια ενός χάρακα και ενός διαβήτη να διακοσμήσετε το πλαίσιο με το δικό σας αραβούργημα. 1) Χωρίστε το πλαίσιο σε δύο ίσα μέρη με μια γραμμή. ε το διαβήτη σχηματίστε έναν κύκλο σ ένα σημείο της γραμμής. 2) ε το διαβήτη σχηματίστε δύο άλλους κύκλους που να τέμνουν τον πρώτο σε δύο σημεία. 5) ε το διαβήτη σχεδιάστε ένα σύμπλεγμα από κύκλους που τέμνονται μεταξύ τους σε διάφορα σημεία. 6) Ενώστε τα κέντρα των κύκλων με ευθείες γραμμές 9 Δείτε προσεκτικά τις εικόνες. Είναι δύο μικρογραφίες που χρονολογούνται στο 13ο αιώνα και βρίσκονται στο Βατικανό, στην ποστολική Βιβλιοθήκη του Βατικανού. πορείτε να τις περιγράψετε; Προσπαθήστε να γράψετε μια σύντομη λεζάντα ( λέξεις) για την καθεμιά από αυτές με όλες τις σχετικές πληροφορίες που διαθέτουμε (τι εικονίζουν, πότε έγιναν, πού βρίσκονται σήμερα). 3) Κάντε και άλλους κύκλους που να τέμνονται μεταξύ τους σε διάφορα σημεία. 4) Συνεχίστε προς όλες τις κατευθύνσεις. 25

27 Δραστηριότητες [Κεφάλαιο 4] 10 Ψάξτε οριζόντια και κάθετα στο κρυπτόλεξο να βρείτε 18 λέξεις σχετικά με τα γράμματα, τις επιστήμες και τις τέχνες στον αραβοϊσλαμικό κόσμο. Γ Χ Ρ Β Υ Ρ Γ Η Τ Ε Κ Ε Ν Σ Λ Γ Κ Η Σ Π Ε Ζ Λ Γ Τ Ε Χ Ν Λ Υ Ν Ω Σ Τ Ρ Κ Η Ζ Ω Λ Γ Φ Λ Σ Φ Κ Ζ Λ Π Δ Φ Π Χ Κ Ρ Σ Ω Ω Χ Η Ρ Ε Η Π Ε Ρ Ν Ω Τ Λ Ε Γ Ν Ρ Η Λ Λ Π Τ Ε Ρ Σ Ρ Τ Ε Κ Ρ Γ Ρ Φ Ε Σ Κ Ε Π Ζ Ω Ν Ε Φ Τ Ν Σ Λ Λ Υ Λ Γ Ρ Λ Κ Λ Σ Π Η Τ Ε Φ Θ Η Τ Κ Ζ Π Ν Γ Ε Ω Γ Ρ Φ Ν Κ Η Κ Κ Τ Η Ν Ν Η Φ Υ Σ Κ Η Θ Σ Σ Π Ρ Υ Θ Σκορ: 1--9 λέξεις: Ψάξτε κι άλλο, λέξεις: Έτσι κι έτσι, λέξεις: Καλά, λέξεις: Πολύ καλά, λέξεις: πράβο! Άριστα! 11 Στο παρακάτω κείμενο, που έχει θέμα την εκπαίδευση στη Βυζαντινή υτοκρατορία το 10ο αιώνα, υπάρχουν μερικά λάθη. πορείτε να τα βρείτε και να τα διορθώσετε; Η παιδεία και αυτή την εποχή χωρίζεται σε δύο κύκλους. πρώτος κύκλος ονομάζεται εγκύκλιος παιδεία και διαρκεί τρία χρόνια. Σε αυτόν οι μαθητές μαθαίνουν ανάγνωση, γραφή και λίγη αριθμητική. Όσοι μαθητές ήθελαν και είχαν χρήματα μπορούσαν να συνεχίσουν τις σπουδές τους. δεύτερος κύκλος ονομάζεται προπαιδεία και διαρκεί τέσσερα με πέντε χρόνια. Σχολεία γι αυτόν τον κύκλο υπήρχαν όμως μόνο στην Κωνσταντινούπολη. Στη Βυζαντινή υτοκρατορία ξεχώριζαν την εκκλησιαστική από την κοσμική εκπαίδευση. Στην κοσμική εκπαίδευση μάθαιναν γραμματική, ρητορική, φιλοσοφία, αριθμητική, γεωμετρία, μουσική, αστρονομία και γυμναστική. Γνωρίζουμε ότι τα σχολεία ήταν ιδιωτικά και οι μαθητές, αγόρια και κορίτσια, πλήρωναν δίδακτρα στους δασκάλους. Γνωρίζουμε επίσης ότι το κράτος έδινε χρήματα στα σχολεία και τα έλεγχε. 26

28 Δραστηριότητες [9ος 11ος αιώνας ] 12 Διαβάστε την πηγή Π α) Ποιος έγραψε το κείμενο και πότε; Tι είδους κείμενο είναι; Σε ποιον απευθύνεται; Πότε έγιναν τα γεγονότα με τα οποία έχει σχέση; Eίναι μια πηγή σύγχρονη με τα γεγονότα που αναφέρει ή μεταγενέστερη από αυτά; β) Ποιες λέξεις και εκφράσεις χρησιμοποίησε, σύμφωνα με το συγγραφέα της πηγής, ο βυζαντινός αυτοκράτορας Νικηφόρος Φωκάς για να χαρακτηρίσει την πολιτική του Όθωνα ; 13 Διαβάστε την πηγή Π α) Ποιος έγραψε το κείμενο και πότε; Σε ποιον απευθύνεται; β) Προσπαθήστε να γράψετε ένα δικό σας κείμενο (με λέξεις) για το ποιοι είναι οι Πετσενέγκοι και τι μπορεί να συμβεί στη Βυζαντινή υτοκρατορία αν δεν έχει ειρηνικές σχέσεις μαζί τους. 14 Τοποθετήστε στην ιστορική γραμμή τις παρακάτω εκκλησίες, τοιχογραφίες και ψηφιδωτά: Το καθολικό του μοναστηριού στο αφνί (Aττική). Τέλη 11ου -- αρχές 12ου αιώνα Ψηφιδωτό με τη «ευτέρα Παρουσία». εύτερο μισό 11ου αιώνα, Βενετία (ταλία), εκκλησία Σάντα αρία σούντα Ψηφιδωτό από την εκκλησία της γίας Σοφίας στη Θεσσαλονίκη. εταξύ των ετών Το καθολικό στη Νέα ονή της Χίου. έσα Τοιχογραφία με το Χριστό ανάμεσα 11ου αιώνα. σε αγγέλους. ρχές 10ου αιώνα, Καππαδοκία (Τουρκία), εκκλησία Χατσλί Κιλισέ Η εκκλησία των γίων άσωνος και Σωσίπατρου που χτίστηκε στην Κέρκυρα (Επτάνησα) γύρω στο έτος Τοιχογραφία με σκηνές από τα παιδικά χρόνια του Χριστού. 10ος αιώνας, Προκόπι Καππαδοκίας (Τουρκία), Παντζαρλίκ Κιλισέ. 27

Κεφάλαιο 3 Η Βυζαντινή Αυτοκρατορία ανάμεσα στον ισλαμικό και το δυτικοευρωπαϊκό κόσμο (8ος -- 9ος αιώνας)

Κεφάλαιο 3 Η Βυζαντινή Αυτοκρατορία ανάμεσα στον ισλαμικό και το δυτικοευρωπαϊκό κόσμο (8ος -- 9ος αιώνας) ΦΛ 3 εφάλαιο 3 Η Βυζαντινή υτοκρατορία ανάμεσα στον ισλαμικό και το δυτικοευρωπαϊκό κόσμο (8ος -- 9ος αιώνας). εταρρυθμίσεις στη Βυζαντινή υτοκρατορία κλογή Νόμων Πολλοί ιστορικοί πιστεύουν ότι τα έθιμα

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 3. H Βυζαντινή Αυτοκρατορία ανάμεσα στον ισλαμικό και το δυτικοευρωπαϊκό κόσμο (8ος -- 9ος αιώνας) 8ος -- 9ος αιώνας

Κεφάλαιο 3. H Βυζαντινή Αυτοκρατορία ανάμεσα στον ισλαμικό και το δυτικοευρωπαϊκό κόσμο (8ος -- 9ος αιώνας) 8ος -- 9ος αιώνας Κεφάλαιο 3 H Βυζαντινή Αυτοκρατορία ανάμεσα στον ισλαμικό και το δυτικοευρωπαϊκό κόσμο () Τον 8ο και τον 9ο αιώνα η Βυζαντινή Αυτοκρατορία αντιμετώπισε προβλήματα στο εσωτερικό και το εξωτερικό. Στο εσωτερικό

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16) Βαθ. 1,0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12)

1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16) Βαθ. 1,0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12) ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΤΑΞΗ: Β ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ Α ΟΜΑΔΑ: 1 1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16),0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12),0 3. Ποιοι είναι οι μαθητές του

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α

Διαβάστε περισσότερα

Η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία αλλάζει Η αρχή μιας νέας εποχής (4ος -- 5ος αιώνας)

Η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία αλλάζει Η αρχή μιας νέας εποχής (4ος -- 5ος αιώνας) Λίγη ακόμη ιστορία... 4oς -- 5oς αιώνας Κεφάλαιο 1 Η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία αλλάζει Η αρχή μιας νέας εποχής (4ος -- 5ος αιώνας) Κεφάλαιο 2 Από τη Ρωμαϊκή στη Βυζαντινή Aυτοκρατορία Η δημιουργία του Αραβοϊσλαμικού

Διαβάστε περισσότερα

2. Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ (610-641). ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ

2. Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ (610-641). ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ 2. Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ (610-641). ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ Συμπλήρωση κενών Να συμπληρώσετε τα κενά του αποσπάσματος, βάζοντας στην κατάλληλη θέση μία από τις ακόλουθες λέξεις (τρεις

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ. Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού

ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ. Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού Υπεύθυνη Εκπαιδευτικός: Χρύσα Κουράκη, Δασκάλα, Δρ. Παιδικής Λογοτεχνίας Παν/μίου Ιωαννίνων

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:Lazarus Διασκευή:SarahS. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children www.m1914.org

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλα εργασίας Ονοματεπώνυμο:-------------------- Σχολείο: -------------------------- Τάξη:---------

Φύλλα εργασίας Ονοματεπώνυμο:-------------------- Σχολείο: -------------------------- Τάξη:--------- 25η Μαρτίου 1821 Φύλλα εργασίας Ονοματεπώνυμο:-------------------- Σχολείο: -------------------------- Τάξη:--------- Στόχοι: Μέσα από διάφορες επικοινωνιακές και διαθεματικές δραστηριότητες τo παιδί:

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα 1. Ας γνωριστούμε λοιπόν!!! Σήμερα συναντιόμαστε για πρώτη φορά. Μαζί θα περάσουμε τους επόμενους

Μάθημα 1. Ας γνωριστούμε λοιπόν!!! Σήμερα συναντιόμαστε για πρώτη φορά. Μαζί θα περάσουμε τους επόμενους Μάθημα 1 Ας γνωριστούμε λοιπόν!!! Σήμερα συναντιόμαστε για πρώτη φορά. Μαζί θα περάσουμε τους επόμενους μήνες και θα μοιραστούμε πολλά! Ας γνωριστούμε λοιπόν. Ο καθένας από εμάς ας πει λίγα λόγια για τον

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2009 2010 Μάθημα: Ελληνικά Επίπεδο: 2 Διάρκεια: 2 ώρες Ημερομηνία:

Διαβάστε περισσότερα

11. Γυναίκες πολεµίστριες και ηρωίδες

11. Γυναίκες πολεµίστριες και ηρωίδες 11. Γυναίκες πολεµίστριες και ηρωίδες Συλλογή-επιλογή:Μ. ΛΟΟΣ Μετάφραση: Μ. ΣΚΟΜΠΑ Επιµέλεια: Β. ΚΑΝΤΖΑΡΑ Κλεοπάτρα 69 30 π.χ. Αίγυπτος -Βασίλισσα Η Κλεοπάτρα γεννήθηκε το 69 π.χ. Βασίλεψε στην Αίγυπτο

Διαβάστε περισσότερα

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»;

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Ο όρος«βυζαντινόν» αναφέρεται στο Μεσαιωνικό κράτος που εδιοικείτο από την Κωνσταντινούπολη, τη μεγάλη πόλη των ακτών του Βοσπόρου. Οι ιστορικοί χρησιμοποιούν τον όρο αυτόν

Διαβάστε περισσότερα

1 00:00:08,504 --> 00:00:11,501 το σχολείο της Τσιάπας παρουσιάζει: 2 00:00:14,259 --> 00:00:17,546 "ποιοί είναι οι Ζαπατίστας;"

1 00:00:08,504 --> 00:00:11,501 <i>το σχολείο της Τσιάπας παρουσιάζει:</i> 2 00:00:14,259 --> 00:00:17,546 <b>ποιοί είναι οι Ζαπατίστας;</b> 1 00:00:08,504 --> 00:00:11,501 το σχολείο της Τσιάπας παρουσιάζει: 2 00:00:14,259 --> 00:00:17,546 "ποιοί είναι οι Ζαπατίστας;" 3 00:00:17,967 --> 00:00:20,395 Οι Ζαπατίστας είναι ένα κίνημα.

Διαβάστε περισσότερα

www.kalymnikifilia.gr

www.kalymnikifilia.gr Η επιρροή του ελληνικού πολιτισμού και της ελληνικής γλώσσας στη διαμόρφωση του ρωσικού εκπαιδευτικού συστήματος (το παράδειγμα των Εκπαιδευτικών ιδρυμάτων της Μόσχας) ΒΑΝΤΙΜ ΓΙΑΡΟΒΟÏ Kαθηγητής μουσικής

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 2. 6ος 7ος αιώνας

Κεφάλαιο 2. 6ος 7ος αιώνας Κεφάλαιο 2 Από τη Ρωμαϊκή στη Βυζαντινή Aυτοκρατορία Η δημιουργία του Αραβοϊσλαμικού Xαλιφάτου Οι εξελίξεις στα «βαρβαρικά βασίλεια» της δυτικής Ευρώπης (6ος -- 7ος αιώνας) Οι ιστορικοί ονομάζουν τον 6ο

Διαβάστε περισσότερα

Ποιοι ήταν οι Βίκινγκς

Ποιοι ήταν οι Βίκινγκς Βίκινγκς Ποιοι ήταν οι Βίκινγκς Οι Βίκινγκς ζούσαν στους βόρειους λαούς της Ευρώπης: στη Νορβηγία, τη Σουηδία, τη Δανία και την Ισλανδία. Κατά τη διάρκεια του Μεσαίωνα, εμφανίστηκαν ως εξερευνητές, πειρατές,

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ήταν γύρω στον 11 ου αι. στα χρόνια του Αλέξιου Κομνηνού όταν στην Κωνσταντινούπολη ξέσπασε με νέα διαμάχη. Άνθρωποι των γραμμάτων και μη,

Διαβάστε περισσότερα

Γυναίκες πολεµίστριες και ηρωίδες. Έρευνα-επιλογή:Μ. Λόος Μετάφραση: Μ. Σκόµπα Επιµέλεια: Β. Καντζάρα

Γυναίκες πολεµίστριες και ηρωίδες. Έρευνα-επιλογή:Μ. Λόος Μετάφραση: Μ. Σκόµπα Επιµέλεια: Β. Καντζάρα Γυναίκες πολεµίστριες και ηρωίδες Έρευνα-επιλογή:Μ. Λόος Μετάφραση: Μ. Σκόµπα Επιµέλεια: Β. Καντζάρα Cleopatra (Κλεοπάτρα) 69 30 π.χ. Αίγυπτος Βασίλισσα Η Κλεοπάτρα γεννήθηκε το 69 π.x και βασίλεψε στην

Διαβάστε περισσότερα

Βούλα Μάστορη. Ένα γεμάτο μέλια χεράκι

Βούλα Μάστορη. Ένα γεμάτο μέλια χεράκι 1 Σειρά Σπουργιτάκια Εκδόσεις Πατάκη Ένα γεμάτο μέλια χεράκι Βούλα Μάστορη Εικονογράφηση: Σπύρος Γούσης Σελ. 91 Δραστηριότητες για Γ & Δ τάξη Συγγραφέας: Η Βούλα Μάστορη γεννήθηκε στο Αγρίνιο. Πέρασε τα

Διαβάστε περισσότερα

ÊÚÔ ÙË ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΟΥΣΕΙΑΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

ÊÚÔ ÙË ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΟΥΣΕΙΑΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΛΕΜΕΣΟΥ appleúè ÊÚÔ ÙË ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΟΥΣΕΙΑΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ- ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΜΕ ΤΗ ΣΤΗΡΙΞΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 α) Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5 επιλέγοντας τη σωστή απάντηση, σύμφωνα με τη διδασκαλία της Εκκλησίας,

Διαβάστε περισσότερα

Η ακμή της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας Η Ευρώπη και ο αραβοϊσλαμικός κόσμος (9ος -- 11ος αιώνας)

Η ακμή της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας Η Ευρώπη και ο αραβοϊσλαμικός κόσμος (9ος -- 11ος αιώνας) Κεφάλαιο 4 Η ακμή της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας Η Ευρώπη και ο αραβοϊσλαμικός κόσμος () Από τα μέσα του 9ου μέχρι τα μέσα του 11ου αιώνα η Bυζαντινή Αυτοκρατορία ακμάζει: εξα πλώνεται γεωγραφικά και αναπτύσσεται

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλο εργασίας. 1. Από τον «Νουθετικό λόγο» του Κεκαυμένου* προς τον αυτοκράτορα

Φύλλο εργασίας. 1. Από τον «Νουθετικό λόγο» του Κεκαυμένου* προς τον αυτοκράτορα Κεφ. 3. Από το σχίσμα των δύο εκκλησιών ως την άλωση της Κωνσταντινούπολης από τους Σταυροφόρους (1054-1204) Υποκεφάλαιο 1. Εσωτερική κρίση και εξωτερικοί κίνδυνοι (1054-1081) Φύλλο εργασίας 1. Από τον

Διαβάστε περισσότερα

LET S DO IT BETTER improving quality of education for adults among various social groups

LET S DO IT BETTER improving quality of education for adults among various social groups INTERVIEWS REPORT February / March 2012 - Partner: Vardakeios School of Hermoupolis - Target group: Immigrants, women 1 η συνέντευξη Από την Αλβανία Το 2005 Η γλώσσα. Ήταν δύσκολο να επικοινωνήσω με τους

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Α : ΕΚΘΕΣΗ (30 ΜΟΝΑΔΕΣ)

ΜΕΡΟΣ Α : ΕΚΘΕΣΗ (30 ΜΟΝΑΔΕΣ) ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑ : Ελληνικά ΕΠΙΠΕΔΟ : 2 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΜΕΡΟΣ Α : ΕΚΘΕΣΗ (30 ΜΟΝΑΔΕΣ) Να αναπτύξετε ΕΝΑ από τα πιο κάτω θέματα (150-180 λέξεις ή 15-20 γραμμές) 1. Πώς πέρασα το περασμένο

Διαβάστε περισσότερα

«Η τύχη του άτυχου παλικαριού»

«Η τύχη του άτυχου παλικαριού» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #15 «Η τύχη του άτυχου παλικαριού» (Κοζάνη - Μακεδονία) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #15 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε

Διαβάστε περισσότερα

Ο Αετός της Μάνης - Σας βλέπω πάρα πολύ ζωντανό και πολύ φιλόξενο. Έτσι είναι πάντα ο Ανδρέας Μαστοράκος;

Ο Αετός της Μάνης - Σας βλέπω πάρα πολύ ζωντανό και πολύ φιλόξενο. Έτσι είναι πάντα ο Ανδρέας Μαστοράκος; Ο Αετός της Μάνης - Σας βλέπω πάρα πολύ ζωντανό και πολύ φιλόξενο. Έτσι είναι πάντα ο Ανδρέας Μαστοράκος; Πρώτα, πρώτα είμαι άνθρωπος. Γεννήθηκα από φτωχή οικογένεια. Υπέφερα πολύ. Από 10 χρονών εργαζόμουν

Διαβάστε περισσότερα

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ 2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ Συμπλήρωση κενών ακόλουθες λέξεις (τρεις λέξεις περισσεύουν): βιβλιοθήκη, Βαλκανική, ανθρωπιστικός, πανεπιστήμιο, χειρόγραφο, Ιταλική, τυπογραφία, σπάνιος. Η Αναγέννηση και

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα Λόγια Για Την Αγιογράφο

Λίγα Λόγια Για Την Αγιογράφο Αγιογράφος Ραλλού Λιόλιου Κούση Βυζαντινές Εικόνες Οι βυζαντινές εικόνες είναι ιεροί πνευματικοί θησαυροί του Ανατολικού Ορθόδοξου Χριστιανισμού. Η βυζαντινή ζωγραφική είναι ένα από τα πιο σημαντικά επιτεύγματα

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ

Διαβάστε περισσότερα

0001 00:00:11:17 00:00:13:23. Έλα δω να δεις. 0002 00:00:13:23 00:00:15:18. Η Χλόη είναι αυτή; 0003 00:00:16:21 00:00:18:10. Ναι.

0001 00:00:11:17 00:00:13:23. Έλα δω να δεις. 0002 00:00:13:23 00:00:15:18. Η Χλόη είναι αυτή; 0003 00:00:16:21 00:00:18:10. Ναι. 0001 00:00:11:17 00:00:13:23 Έλα δω να δεις. 0002 00:00:13:23 00:00:15:18 Η Χλόη είναι αυτή; 0003 00:00:16:21 00:00:18:10 Ναι. 0004 00:01:06:17 00:01:07:17 Σου έδειξα τη φωτογραφία; 0005 00:01:07:17 00:01:10:10

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΛΠ11 ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Βυζάντιο και Χριστιανισμός: η δυναμική της θρησκείας στον καθορισμό της φυσιογνωμίας της αυτοκρατορίας και των

Διαβάστε περισσότερα

Η ΆΝΝΑ ΚΑΙ Ο ΑΛΈΞΗΣ ΕΝΆΝΤΙΑ ΣΤΟΥΣ ΠΑΡΑΧΑΡΆΚΤΕΣ

Η ΆΝΝΑ ΚΑΙ Ο ΑΛΈΞΗΣ ΕΝΆΝΤΙΑ ΣΤΟΥΣ ΠΑΡΑΧΑΡΆΚΤΕΣ ΤΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ EURO RUN www.nea-trapezogrammatia-euro.eu Η ΆΝΝΑ ΚΑΙ Ο ΑΛΈΞΗΣ ΕΝΆΝΤΙΑ ΣΤΟΥΣ ΠΑΡΑΧΑΡΆΚΤΕΣ - 2 - Η Άννα και ο Αλέξης είναι συμμαθητές και πολύ καλοί φίλοι. Μπλέκουν πάντοτε σε φοβερές καταστάσεις.

Διαβάστε περισσότερα

Ορτυγία. Κάντε κλικ για να επεξεργαστείτε τον υπότιτλο του υποδείγματος

Ορτυγία. Κάντε κλικ για να επεξεργαστείτε τον υπότιτλο του υποδείγματος Ορτυγία Κάντε κλικ για να επεξεργαστείτε τον υπότιτλο του υποδείγματος Τοποθεσία Πού βρίσκεται; Το νησί της Ορτυγίας βρίσκεται στην κάτω Ιταλία στις Συρακούσες. Τα αξιοθέατα: Ο ναός του Απόλλωνα üη πλατεία

Διαβάστε περισσότερα

Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ. Ο Μικρός Πρίγκιπας. Μετάφραση: Μελίνα Καρακώστα. Διασκευή: Ανδρονίκη

Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ. Ο Μικρός Πρίγκιπας. Μετάφραση: Μελίνα Καρακώστα. Διασκευή: Ανδρονίκη Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ Ο Μικρός Πρίγκιπας Μετάφραση: Μελίνα Καρακώστα Διασκευή: Ανδρονίκη 2 Μια φορά κι έναν καιρό ήταν ένα νεαρό αγόρι, που του άρεσε πολύ να ζωγραφίζει. Μια μέρα ζωγράφισε ένα βόα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Α ΜΕΡΟΣ. Μαθαίνω να σχηµατίζω απλές προτάσεις... 7. Μαθαίνω να οµορφαίνω τις προτάσεις µου... 17

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Α ΜΕΡΟΣ. Μαθαίνω να σχηµατίζω απλές προτάσεις... 7. Μαθαίνω να οµορφαίνω τις προτάσεις µου... 17 3 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Α ΜΕΡΟΣ Μαθαίνω να σχηµατίζω απλές προτάσεις................ 7 Μαθαίνω να οµορφαίνω τις προτάσεις µου.............. 17 Μαθαίνω να µεγαλώνω τις προτάσεις µου............... 25 Μαθαίνω να γράφω

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ:

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2007-2008 Τάξη: Γ 3 Όνομα: Η μύτη μου είναι μεγάλη. Όχι μόνο μεγάλη, είναι και στραβή. Τα παιδιά στο νηπιαγωγείο με λένε Μυτόγκα. Μα η δασκάλα τα μαλώνει: Δεν

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου

Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας Πιστοποίηση Επάρκειας της Ελληνομάθειας 18 Ιανουαρίου 2013 A2 Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου Διάρκεια Εξέτασης 30 λεπτά Διάρκεια Εξέτασης 30 λεπτά Ερώτημα 1 (7 μονάδες) Διαβάζετε

Διαβάστε περισσότερα

Ο εγωιστής γίγαντας. Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. «Αλέξανδρος Δελμούζος»

Ο εγωιστής γίγαντας. Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. «Αλέξανδρος Δελμούζος» Ο εγωιστής γίγαντας Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης «Αλέξανδρος Δελμούζος» 2010-2011 Κάθε απόγευμα μετά από το σχολείο τα παιδιά πήγαιναν για να παίξουν στον κήπο του γίγαντα.

Διαβάστε περισσότερα

Ιερού Παλατίου Ιππόδρομο ανακτόρου των Βλαχερνών, του ανακτόρου του Μυρελαίου σειρά καταστημάτων της Μέσης

Ιερού Παλατίου Ιππόδρομο ανακτόρου των Βλαχερνών, του ανακτόρου του Μυρελαίου σειρά καταστημάτων της Μέσης BYZANTINH TEXNH:AΡXITEKTONIKH kαι ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ H Βυζαντινή αρχιτεκτονική και ως αναπόσπαστο τμήμα της η ζωγραφική: - Ψηφιδωτή και νωπογραφία- νοείται η τέχνη που γεννήθηκε και ήκμασε μεταξύ 4ου και 15ου αιώνα,

Διαβάστε περισσότερα

«Το Παραμύθι της Μουσικής» κυκλοφορεί και σε γραφή Braille από το Φάρο Τυφλών. Πληροφορίες στο τηλέφωνο: 210 94 15 222.

«Το Παραμύθι της Μουσικής» κυκλοφορεί και σε γραφή Braille από το Φάρο Τυφλών. Πληροφορίες στο τηλέφωνο: 210 94 15 222. «Το Παραμύθι της Μουσικής» κυκλοφορεί και σε γραφή Braille από το Φάρο Τυφλών. Πληροφορίες στο τηλέφωνο: 210 94 15 222. Από το Σεπτέμβριο του 2008 «Tο Παραμύθι της Μουσικής» κυκλοφορεί και σε cd από τις

Διαβάστε περισσότερα

από το 1985. Φορβίων, από προέρχεται Η εκκλησία αποτελεί το αιώνα

από το 1985. Φορβίων, από προέρχεται Η εκκλησία αποτελεί το αιώνα Η εκκλησία της Παναγίας της Φορβιώτισσας, περισσότερο γνωστή ως η Παναγία της Ασίνου, βρίσκεται στις βόρειες υπώρειες της οροσειράς ο του Τροόδους. Είναι κτισμένη στην ανατολική όχθη ενός μικρού χείμαρρου,

Διαβάστε περισσότερα

Δουλεύει, τοποθετώντας τούβλα το ένα πάνω στο άλλο.

Δουλεύει, τοποθετώντας τούβλα το ένα πάνω στο άλλο. ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Δ Παραδείγματα με συμπληρωμένα Φύλλα εργασίας Φύλλο εργασίας Α α. Συμπληρώστε τον παρακάτω πίνακα, χρησιμοποιώντας τη φαντασία σας. Δώστε ταυτότητα στο παιδί της φωτογραφίας. Όνομα Ίντιρα Ηλικία

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία του Αραβοϊσλαμικού Πολιτισμού

Ιστορία του Αραβοϊσλαμικού Πολιτισμού Ιστορία του Αραβοϊσλαμικού Πολιτισμού Ενότητα 3: Ιστορική Ανασκόπηση των Ισλαμικών Αυτοκρατοριών Δημήτριος Σταματόπουλος Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20. «Δεκαοχτώ ψωμιά» Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20. «Δεκαοχτώ ψωμιά» Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20 «Δεκαοχτώ ψωμιά» Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα τα παραμύθια εδώ Δεκαοχτώ ψωμιά

Διαβάστε περισσότερα

Η εποχή των Κομνηνών Η βυζαντινή κοινωνία σε καμπή (11ος -- αρχές 13ου αιώνα)

Η εποχή των Κομνηνών Η βυζαντινή κοινωνία σε καμπή (11ος -- αρχές 13ου αιώνα) Κεφάλαιο 6 Η εποχή των Κομνηνών Η βυζαντινή κοινωνία σε καμπή () Μετά την πολιτική αστάθεια στα τέλη του 11ου αιώνα, την εξουσία στη Βυζαντινή Αυτοκρατορία πήρε η δυναστεία των Κομνηνών (1081--1185). Μετά

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 5. Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη

Κεφάλαιο 5. Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη Κεφάλαιο 5 Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη Έφτασε μια μισάνοιχτη πόρτα, ένα μικρό κενό στο χώρο και το χρόνο, σαν ένα ασήμαντο λάθος της Ιστορίας για να πέσει η Πόλη. Εκείνο

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία του Δρ. Nordhoff Αντιδήμαρχος, υπεύθυνος πολιτισμού

Ομιλία του Δρ. Nordhoff Αντιδήμαρχος, υπεύθυνος πολιτισμού 19 Ιανουαρίου 2006 Ομιλία του Δρ. Nordhoff Αντιδήμαρχος, υπεύθυνος πολιτισμού Εγκαίνια της έκθεσης «Τα μάρμαρα του Παρθενώνα» στην αίθουσα Schwanenhalle του Δημαρχείου της Φραγκφούρτης. Σας καλωσορίζω

Διαβάστε περισσότερα

Φρούρια, Κάστρα Κέρκυρα. Παλαιό Φρούριο

Φρούρια, Κάστρα Κέρκυρα. Παλαιό Φρούριο Παλαιό Φρούριο Είναι χτισμένο σε μια δίκορφη φυσική τοποθεσία από τον 16ο αιώνα στην άλλοτε Βυζαντινή πόλη της Κέρκυρας. Το Παλιό φρούριο είναι ένα χαρακτηριστικό σύμβολο της παλιάς πόλης και οι δύο κορυφές

Διαβάστε περισσότερα

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!»

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!» 1 Σειρά Σπουργιτάκια Εκδόσεις Πατάκη «Το χάνουμε!» Σοφία Παράσχου Εικονογράφηση: Βαγγέλης Ελευθερίου Σελ. 52 Δραστηριότητες για Α & Β τάξη Συγγραφέας: Η Σοφία Παράσχου γεννήθηκε στην Κάρπαθο και ζει στην

Διαβάστε περισσότερα

Πόλεμος για το νερό. Συγγραφική ομάδα. Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική

Πόλεμος για το νερό. Συγγραφική ομάδα. Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική Πόλεμος για το νερό Συγγραφική ομάδα Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική 3 ο Δημοτικό Σχολείο Ωραιοκάστρου Τάξη ΣΤ1 Θεσσαλονίκη 2006 ΠΟΛΕΜΟΣ ΓΙΑ ΤΟ ΝΕΡΟ Άκουγα

Διαβάστε περισσότερα

Περπατώντας τις εποχές του Βυζαντίου

Περπατώντας τις εποχές του Βυζαντίου Στην Αγορά των αρχαίων Αθηναίων (με τον Κ. Βέτση), Γνώση, Αθήνα 19893, Καλειδοσκόπιο, Αθήνα 20064 (έκδοση αναθεωρημένη και εμπλουτισμένη) Αρχαιολογία Ένα ταξίδι στο παρελθόν, οδηγός για παιδιά, Κέδρος,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΚΛΗΤΙΚΗ: Λειτουργίες - Χρήσεις

Η ΚΛΗΤΙΚΗ: Λειτουργίες - Χρήσεις Η ΚΛΗΤΙΚΗ: Λειτουργίες - Χρήσεις Όταν φωνάζουμε κάποιον ή του απευθύνουμε το λόγο, λέμε το όνομα του στην ΚΛΗΤΙΚΗ. Γιώργο, μ' ακούς: Καθίστε, κύριε Παυλίδη! Παιδιά! Ησυχία! Συχνά τον αποκαλούμε όχι με

Διαβάστε περισσότερα

για παιδιά (8-12 ετών) Κατανόηση γραπτού λόγου

για παιδιά (8-12 ετών) Κατανόηση γραπτού λόγου Α1 για παιδιά (8-12 ετών) Διάρκεια: 30 λεπτά Επίπεδο Α1 για παιδιά (8-12 ετών) Ερώτημα 1 (7 μονάδες) Η Χαρά γράφει ένα γράμμα στη Νικολέτα. Θέλεις να δεις αν καταλαβαίνεις αυτά που διαβάζεις, γι αυτό σημειώνεις

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑ ΕΦΗΒΟΥΣ ΚΑΙ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α

ΓΙΑ ΕΦΗΒΟΥΣ ΚΑΙ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α ΓΙΑ ΕΦΗΒΟΥΣ ΚΑΙ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Μ Ν Α Δ Ε Σ Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η

Διαβάστε περισσότερα

Φωνή: Θανούλη! Φανούλη! Μαριάννα! Φανούλης: Μας φωνάζει η μαμά! Ερχόμαστε!

Φωνή: Θανούλη! Φανούλη! Μαριάννα! Φανούλης: Μας φωνάζει η μαμά! Ερχόμαστε! 20 Χειμώνας σε μια πλατεία. Χιονίζει σιωπηλά. Την ησυχία του τοπίου διαταράσσουν φωνές και γέλια παιδιών. Μπαίνουν στη σκηνή τρία παιδιά: τα δίδυμα, ο Θανούλης και ο Φανούλης, και η αδελφή τους η Μαριάννα.

Διαβάστε περισσότερα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΜΟΥΣΟΥΛΜΑΝΙΣΜΟΣ

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΜΟΥΣΟΥΛΜΑΝΙΣΜΟΣ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΜΟΥΣΟΥΛΜΑΝΙΣΜΟΣ ΙΣΛΑΜ ) إسالم (αραβικά: Η αραβική λέξη «Ισλάμ» σημαίνει «υποταγή» και νοείται από τους μουσουλμάνους ως «υποταγή στον Θεό» εκείνοι που αποδέχονται την θρησκεία

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 02

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 02 Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση γραπτού λόγου

Κατανόηση γραπτού λόγου Α1 1 Επίπεδο Α1 ιάρκεια: 30 λεπτά Πρώτο µέρος (12 µονάδες) Ερώτηµα 1 (6 µονάδες) Ένας φίλος σας σάς προσκαλεί στη βάφτιση της κόρης του. ιαβάστε το προσκλητήριο και σηµειώστε στις προτάσεις που πιστεύετε

Διαβάστε περισσότερα

Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ

Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η σημερινή βασιλική «Αγ. Σοφία» βρίσκεται στο κέντρο της κύριας νεκρόπολης της αρχαίας πόλης Σέρντικα. Σ αυτή την περιοχή έχουν ανακαλυφθεί

Διαβάστε περισσότερα

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Ας γνωριστούμε

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Ας γνωριστούμε Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Ας γνωριστούμε Ενότητα: Χαιρετισμοί, συστάσεις, γνωριμία (2 φύλλα εργασίας) Επίπεδο: Α1, Α2 Κοινό: αλλόγλωσσοι ενήλικες ιάρκεια: 4 ώρες (2 δίωρα) Υλικοτεχνική υποδομή: Για τον διδάσκοντα:

Διαβάστε περισσότερα

Η Κρήνη είναι οικισμός και πρώην κοινότητα της Επαρχίας Πατρών του Νομού Αχαΐας και σήμερα είναι κοινοτικό διαμέρισμα του Δήμου Πατρέων, που

Η Κρήνη είναι οικισμός και πρώην κοινότητα της Επαρχίας Πατρών του Νομού Αχαΐας και σήμερα είναι κοινοτικό διαμέρισμα του Δήμου Πατρέων, που ΚΡΗΝΗ Η Κρήνη είναι οικισμός και πρώην κοινότητα της Επαρχίας Πατρών του Νομού Αχαΐας και σήμερα είναι κοινοτικό διαμέρισμα του Δήμου Πατρέων, που συνορεύει με τις πρώην κοινότητες και επίσης δημοτικά

Διαβάστε περισσότερα

Κεντρική Βιβλιοθήκη. Δομοκού 2 Σταθμός Λαρίσης ΤΚ.10440 Τηλ. 210-8810884 email:publibrath@yahoo.gr

Κεντρική Βιβλιοθήκη. Δομοκού 2 Σταθμός Λαρίσης ΤΚ.10440 Τηλ. 210-8810884 email:publibrath@yahoo.gr Κεντρική Βιβλιοθήκη Δομοκού 2 Σταθμός Λαρίσης ΤΚ.10440 Τηλ. 210-8810884 email:publibrath@yahoo.gr Δευτέρα 16 Ιουνίου, 11:00-1:00, το πρωί Πνευστά και κρουστά. Αντίθετοι κόσμοι κοινές μελωδίες Με τη συνοδεία

Διαβάστε περισσότερα

Α. Διαβάστε το πιο κάτω κείμενο και απαντήστε τις ερωτήσεις 1-5

Α. Διαβάστε το πιο κάτω κείμενο και απαντήστε τις ερωτήσεις 1-5 Α. Διαβάστε το πιο κάτω κείμενο και απαντήστε τις ερωτήσεις 1-5 Όταν γίνονταν οι αλλεπάλληλες πειρατικές επιδρομές των Σαρακηνών στην Κύπρο, οι Βυζαντινοί αυτοκράτορες έστελναν ηρωικούς Έλληνες πολέμαρχους

Διαβάστε περισσότερα

Ο Μιχάλης Κάσιαλος γεννήθηκε στην Άσσια. Ήταν γεωργός, αργότερα όμως έμαθε και την τέχνη του τσαγκάρη. Μερικά αρχαία Ελληνικά νομίσματα, που βρήκε

Ο Μιχάλης Κάσιαλος γεννήθηκε στην Άσσια. Ήταν γεωργός, αργότερα όμως έμαθε και την τέχνη του τσαγκάρη. Μερικά αρχαία Ελληνικά νομίσματα, που βρήκε Ελισσαιος καβαζη Ο Μιχάλης Κάσιαλος γεννήθηκε στην Άσσια. Ήταν γεωργός, αργότερα όμως έμαθε και την τέχνη του τσαγκάρη. Μερικά αρχαία Ελληνικά νομίσματα, που βρήκε μια μέρα στο χωράφι του, έδωσαν στην

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα λόγια για την προσευχή με το κομποσχοίνι.

Λίγα λόγια για την προσευχή με το κομποσχοίνι. Λίγα λόγια για την προσευχή με το κομποσχοίνι. Το κομποσχοίνι είναι φτιαγμένο για να κάνουμε προσευχή. Δεν είναι διακοσμητικό, ούτε κάτι μαγικό. Είναι όπλο ιερό, μας υπενθυμίζει την προσευχή την οποία

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 1.2. Η βασιλεία του Ηρακλείου (610 641). Αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις. Α] Ερωτήσεις

Ενότητα 1.2. Η βασιλεία του Ηρακλείου (610 641). Αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις. Α] Ερωτήσεις Ιστορία του μεσαιωνικού & νεότερου κόσμου Τράπεζα Θεμάτων Κεφάλαιο 1 ο : Από το θάνατο του Ιουστινιανού ως την αποκατάσταση των εικόνων & τη συνθήκη του Βερντέν Ενότητα 1.2. Η βασιλεία του Ηρακλείου (610

Διαβάστε περισσότερα

«Το δαμαλάκι με τα χρυσά πόδια»

«Το δαμαλάκι με τα χρυσά πόδια» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #39 «Το δαμαλάκι με τα χρυσά πόδια» (Ρόδος Δωδεκάνησα) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #39 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε

Διαβάστε περισσότερα

Εικαστικό Ημερολόγιό. μου! Όνομα: Τάξη: Σχολείο: ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ

Εικαστικό Ημερολόγιό. μου! Όνομα: Τάξη: Σχολείο: ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Το Εικαστικό Ημερολόγιό μου! Όνομα: Τάξη: Σχολείο: ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Γεια σας φίλοι μου, Καλωσορίσατε στην παρέα μου, στην πολύχρωμη παρέα του Τέλη, της μασκότ της Cyta. Εύχομαι να περάσουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Ε ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ (Ε1) ΣΤΗΝ ΕΥΕΛΙΚΤΗ ΖΩΝΗ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Ε ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ (Ε1) ΣΤΗΝ ΕΥΕΛΙΚΤΗ ΖΩΝΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Ε ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ (Ε1) ΣΤΗΝ ΕΥΕΛΙΚΤΗ ΖΩΝΗ ΤΑ ΕΘΙΜΑ ΤΟΥ ΓΑΜΟΥ Την ημέρα του γάμου μαζεύονται οι κοπέλες στο σπίτι της νύφης και την ντύνουν. Μετά η μάνα της, της πλένει τα πόδια για να

Διαβάστε περισσότερα

1 ΕΚΘΕΣΗ ΕΚΦΡΑΣΗ B ΛΥΚΕΙΟΥ (Θεωρία Σχολικού βιβλίου, σελ. 249-257) A.ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΓΡΑΠΤΟ ΛΟΓΟ 1. Κρατώ σηµειώσεις κατά παράγραφο 1. Εντοπίζω τα κύρια συστατικά της παραγράφου 2. Παρουσιάζω παραλλαγές

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ 8-12 ΕΤΩΝ Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ

ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ 8-12 ΕΤΩΝ Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ 8 - ΕΤΩΝ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Μ Ν Α Δ Ε Σ Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α

Διαβάστε περισσότερα

6 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

6 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 6 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Θέμα: Οι άγιες εικόνες, έκφραση της πίστης Σχολείο: Περιφερειακό Λύκειο Αγίου Χαραλάμπους, Έμπα (κεφ.18) Τάξη: Α Λυκείου Καθηγητής:Νικόλαος Καραμπάς Π.Μ.Π.: 16951 Α Σκοπός: Να αντιληφθούν

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα: Νέα Ελληνική Λογοτεχνία ΑΔΙΔΑΚΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΝΙΚΟΣ ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗΣ (1883-1957) Αναφορά στον Γκρέκο (απόσπασμα)

Μάθημα: Νέα Ελληνική Λογοτεχνία ΑΔΙΔΑΚΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΝΙΚΟΣ ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗΣ (1883-1957) Αναφορά στον Γκρέκο (απόσπασμα) Μάθημα: Νέα Ελληνική Λογοτεχνία ΑΔΙΔΑΚΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΝΙΚΟΣ ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗΣ (1883-1957) Αναφορά στον Γκρέκο (απόσπασμα) Μπήκα στο χωριό, νύχτωνε πια, οι πόρτες όλες σφαλιχτές, μες στις αυλές τα σκυλιά μυρίστηκαν

Διαβάστε περισσότερα

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Προσκλήσεις και ευχές

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Προσκλήσεις και ευχές Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Προσκλήσεις και ευχές Ενότητα: Κοινωνικές σχέσεις (2 φύλλα εργασίας) Επίπεδο: Β1, Β2 Κοινό: αλλόγλωσσοι ενήλικες ιάρκεια: 4 ώρες (2 δίωρα) Υλικοτεχνική υποδομή: Για τον διδάσκοντα: 1

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΔΗΜΟΣ ΜΑΣ. Γιώργος Ε 1

Ο ΔΗΜΟΣ ΜΑΣ. Γιώργος Ε 1 Ο ΔΗΜΟΣ ΜΑΣ Γιώργος Ε 1 ΣΩΤΗΡΑ ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ Η Σωτήρα έχει Αγιολογική ονομασία: φέρει το όνομα του Σωτήρος Χριστού. Εξάλλου στις 6 Αυγούστου τελείται μεγάλο πανηγύρι κατά τη γιορτή της Μεταμορφώσεως

Διαβάστε περισσότερα

Στεμνίτσα, ο τόπος μας

Στεμνίτσα, ο τόπος μας Στεμνίτσα, ο τόπος μας Εκπαιδευτικό πρόγραμμα εξοικείωσης των παιδιών με τις νέες τεχνολογίες Αύγουστος 2007 (Υπό την αιγίδα του Δήμου Τρικολώνων) οι πρωταγωνιστές ο Mάριος ο Σπύρος η Δέσποινα η Μυρτώ

Διαβάστε περισσότερα

Το Πρώτο Βιβλίο του Μικρού Δράκου Μου Ο Μου επισκέπτεται την Ευρώπη

Το Πρώτο Βιβλίο του Μικρού Δράκου Μου Ο Μου επισκέπτεται την Ευρώπη 1 Ο μικρός δράκος Μου ζούσε μαζί με τη μαμά και τον μπαμπά του πάνω σ ένα πολύ ψηλό βουνό, μέσα σ ένα πολύ μεγάλο δέντρο. Το Πρώτο Βιβλίο του Μικρού Δράκου Μου Ο Μου επισκέπτεται την Ευρώπη Μετάφραση:

Διαβάστε περισσότερα

Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη

Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη Θεατρικές Παραστάσεις στα νησιά του Βορείου Αιγαίου Λήμνος, Λέσβος, Χίος Καλοκαίρι 2014 «Ένα τραγούδι γυρεύουμε. Το τραγούδι των τραγουδιών καρτερούμε. Το τραγούδι

Διαβάστε περισσότερα

Tεχνολογία και επικοινωνία

Tεχνολογία και επικοινωνία 2ST TET ASKISEON_XPress_Hamster_temp.qxp 27/04/2011 7:39 μ.μ. Page 1 Tεχνολογία και επικοινωνία Στον παρακάτω πίνακα υπάρχουν πολλά προϊόντα της σύγχρονης τεχνολογίας. Μπορείς να τα βάλεις στην κατηγορία

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΑ - ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ - ΑΣΚΗΣΕΙΣ. Η Ελένη, η Σοφία, η Βασιλική, η Ειρήνη, ο Κωνσταντίνος, ο Απόστολος και ο Αλέξανδρος χαιρετούν τους φίλους τους

ΚΕΙΜΕΝΑ - ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ - ΑΣΚΗΣΕΙΣ. Η Ελένη, η Σοφία, η Βασιλική, η Ειρήνη, ο Κωνσταντίνος, ο Απόστολος και ο Αλέξανδρος χαιρετούν τους φίλους τους ΕΝΟΤΗΤΑ 1 Καλημέρα! A ΜΕΡΟΣ ΚΕΙΜΕΝΑ - ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ - ΑΣΚΗΣΕΙΣ Α. ΔΙΑΛΟΓΟΣ Καλημέρα! Η Ελένη, η Σοφία, η Βασιλική, η Ειρήνη, ο Κωνσταντίνος, ο Απόστολος και ο Αλέξανδρος χαιρετούν τους φίλους τους Καλημέρα,

Διαβάστε περισσότερα

Τα νοσοκομεία στο Βυζάντιο

Τα νοσοκομεία στο Βυζάντιο Τα νοσοκομεία στο Βυζάντιο Στον αρχαίο ελληνικό κόσμο, όπως και στην μεσαιωνική βυζαντινή αυτοκρατορία η πίστη και η ιατρική ήσαν ανέκαθεν στενά συνδεδεμένες. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν τα Ασκληπιεία

Διαβάστε περισσότερα

Α ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΓΕΡΙΟΥ ΤΑΞΗ Δ 1

Α ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΓΕΡΙΟΥ ΤΑΞΗ Δ 1 Α ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΓΕΡΙΟΥ ΤΑΞΗ Δ 1 Στα πλαίσια της «Ευρωπαϊκής εβδομάδας πολιτισμού» συμμετείχαμε τα τμήματα Δ 1 και Δ 2 και το τμήμα Ε 2 του σχολείου μας, σε μια περιήγηση στα πολιτιστικά μέρη του Γερίου

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ

Διαβάστε περισσότερα

Αφού έχουµε γνωρίσει ορισµένους από τους φίλους µας του Γαλάτες, πάµε τώρα να δούµε γιατί στο χωριό τους σήµερα ακούγονται φωνές.

Αφού έχουµε γνωρίσει ορισµένους από τους φίλους µας του Γαλάτες, πάµε τώρα να δούµε γιατί στο χωριό τους σήµερα ακούγονται φωνές. Βρισκόµαστε στη Γαλατία το 50 π.χ. Όλη η Γαλατία βρίσκεται υπό ρωµαϊκή κατοχή εκτός από ένα χωριό ανυπόταχτων γαλάτων το οποίο αντιστέκεται ακόµη και θα αντιστέκεται για πάντα στους εισβολείς. Στο χωριό

Διαβάστε περισσότερα

6 ο ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ 2013-2014. Νηπιαγωγοί Σοφία Καπετανάκη Μαρία Κουτεντάκη. Ευέλικτη ζώνη. «χώμα. και νερό ταξίδι στην ΚΝΩΣΣΟ»

6 ο ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ 2013-2014. Νηπιαγωγοί Σοφία Καπετανάκη Μαρία Κουτεντάκη. Ευέλικτη ζώνη. «χώμα. και νερό ταξίδι στην ΚΝΩΣΣΟ» 6 ο ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ Ευέλικτη ζώνη 2013-2014 2014 Νηπιαγωγοί Σοφία Καπετανάκη Μαρία Κουτεντάκη «χώμα και νερό ταξίδι στην ΚΝΩΣΣΟ» ΞΕΡΟΥΜΕ ΟΤΙ: ζούσε ο Μίνωας,ο Δαίδαλος έφτιαξε το παλάτι, μαζί με

Διαβάστε περισσότερα

Από τα παιδιά της Β 2

Από τα παιδιά της Β 2 Από τα παιδιά της Β 2 Γιαλούσα Η Γιαλούσα βρίσκεται στην Καρπασία. Είναι κοντά στο Μοναστήρι του Αποστόλου Ανδρέα. Το χωριό οφείλει το όνομα του στη θέση του, που είναι δίπλα από τη θάλασσα. Οι κάτοικοι

Διαβάστε περισσότερα

ΔιΑσκεΔΑσή & κατεβασμα Αρχειων

ΔιΑσκεΔΑσή & κατεβασμα Αρχειων ΔιΑσκεΔΑσή & κατεβασμα Αρχειων στο ΔιΑΔικτυο Δεν ειναι ο,τι λαμπει χρυσοσ Η Αθηνά περνάει από της Ζέτας και του Αλέξη μετά από το μάθημα της στο Πανεπιστήμιο και πριν να συναντήσει τους φίλους της. Η Ζέτα

Διαβάστε περισσότερα

Ονοματεπώνυμο: Γιώργος Κωνσταντινίδης Τάξη: Γ 5 Σχολείο: Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Διδάσκουσα: Σελιώτη Χ Χριστοδούλου Βασιλική

Ονοματεπώνυμο: Γιώργος Κωνσταντινίδης Τάξη: Γ 5 Σχολείο: Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Διδάσκουσα: Σελιώτη Χ Χριστοδούλου Βασιλική Ονοματεπώνυμο: Γιώργος Κωνσταντινίδης Τάξη: Γ 5 Σχολείο: Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Διδάσκουσα: Σελιώτη Χ Χριστοδούλου Βασιλική 1 Δευτερότοκος γιος του Κωνσταντή και της Αιμιλίας Δούκα. Γεννήθηκε στις 6

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση...

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση... Γιώργης Παυλόπουλος Τι είναι ποίηση... "Αν ένα πουλί μπορούσε να πει με ακρίβεια τι τραγουδάει, γιατί τραγουδάει, και τι είναι αυτό που το κάνει να τραγουδάει, δεν θα τραγούδαγε". Κυρίες και Κύριοι Φίλες

Διαβάστε περισσότερα

E N O T H T A YΠOMNHMA. Οδηγοί του κόσμου, Τα ελληνικά νησιά, εκδ. ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, Αθήνα, 1998

E N O T H T A YΠOMNHMA. Οδηγοί του κόσμου, Τα ελληνικά νησιά, εκδ. ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, Αθήνα, 1998 0-0086_D3_GLOSSA_TEYXOS C GLOSSA 2/9/2 0:6 AM Page 78 6 Η Ρόδος Η Ρόδος είναι το μεγαλύτερο νησί των Δωδεκα - νήσων. Δίκαια την αποκαλούν το μαργαριτάρι της Μεσογείου. Οι σπάνιες ομορφιές της ξεδιπλώ νο

Διαβάστε περισσότερα

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ Τί σε απασχολεί; Διάβασε τον κατάλογο που δίνουμε παρακάτω και, όταν συναντήσεις κάποιο θέμα που απασχολεί κι εσένα, πήγαινε στις σελίδες που αναφέρονται εκεί. Διάβασε τα κεφάλαια, που θα βρεις σ εκείνες

Διαβάστε περισσότερα

«H ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΧΡΟΝΙΑ ΕΩΣ ΣΗΜΕΡΑ»

«H ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΧΡΟΝΙΑ ΕΩΣ ΣΗΜΕΡΑ» «H ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΧΡΟΝΙΑ ΕΩΣ ΣΗΜΕΡΑ» Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΚΑΙ Η ΘΑΛΑΣΣΑ Οι χρησιμότητες της θάλασσας είναι πολλές όπως πολλές είναι κι οι ωφέλειες που η θάλασσα παρέχει στον άνθρωπο. Ο ι

Διαβάστε περισσότερα

Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού

Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού Μακρυνίτσα 2010 Ύμνος της ομάδας «Ευαγγέλιο» Βιβλία και μαθήματα ζωγραφισμένα σχήματα και τόσα βοηθήματα να μη δυσκολευτώ Απ όλους τόσα έμαθα

Διαβάστε περισσότερα

707_THEFINALBOOK_Layout 1 5/12/2012 8:44 πμ Page 1. Σοφία Σταμπολίτη. Καρκινικές Φράσεις. ...ένα παιχνίδι λέξεων...

707_THEFINALBOOK_Layout 1 5/12/2012 8:44 πμ Page 1. Σοφία Σταμπολίτη. Καρκινικές Φράσεις. ...ένα παιχνίδι λέξεων... 707_THEFINALBOOK_Layout 1 5/12/2012 8:44 πμ Page 1 Σοφία Σταμπολίτη 707 Καρκινικές Φράσεις...ένα παιχνίδι λέξεων... 707_THEFINALBOOK_Layout 1 5/12/2012 8:44 πμ Page 2 707 Καρκινικές Φράσεις 2012 Σοφία

Διαβάστε περισσότερα

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη»

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Συνέντευξη στην Ελευθερία Καμπούρογλου Το «Μια συγνώμη για το τέλος» είναι η νέα συγγραφική δουλειά της Λένας Μαντά, που μόλις

Διαβάστε περισσότερα