Αξιολόγηση και παρακολούθηση των γυναικών στην εμμηνόπαυση

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Αξιολόγηση και παρακολούθηση των γυναικών στην εμμηνόπαυση"

Transcript

1 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΑ 19(2): , 2007 Aνασκόπηση Αξιολόγηση και παρακολούθηση των γυναικών στην εμμηνόπαυση Λ. Ζεπειρίδης Θ. Θεοδωρίδης Ι. Μπόντης ΠερIληψη Οι γυναίκες στην εμμηνόπαυση βρίσκονται σε αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης καρδιαγγειακών νοσημάτων, οστεοπόρωσης και γυναικολογικών καρκίνων. Ο τακτικός έλεγχος, η συχνή εκτίμηση των παραγόντων κινδύνου, καθώς επίσης και οι τροποποιήσεις στον τρόπο ζωής και διατροφής είναι απαραίτητα για την πρόληψη, την έγκαιρη διάγνωση αλλά και τη θεραπεία των παραπάνω. Ωστόσο, η παρακολούθησή τους δεν αρκείται μόνον σε αυτούς τους τομείς. Η σύγχρονη γυνιατρική φροντίδα περιλαμβάνει τον έλεγχο κάθε πλευράς της γυναικείας υγείας, σε συνεργασία πάντα με τις κατάλληλες ιατρικές ειδικότητες. Όροι ευρετηρίου: εμμηνόπαυση, παρακολούθηση. Α Μαιευτική και Γυναικολογική Κλινική ΑΠΘ Αλληλογραφία: Α Μαιευτική & Γυναικολογική Κλινική ΑΠΘ ΓΝΘ «Παπαγεωργίου» Περιφερειακή Οδός, Νέα Ευκαρπία, Θεσσαλονίκη Τηλ.: Κατατέθηκε: 15/2/07 Εγκρίθηκε: 15/5/07 ΕΙΣΑΓΩΓH Η εμμηνόπαυση είναι μια καθαρά φυσιολογική οργανική εξέλιξη, που συμβαίνει σε όλες τις γυναίκες. Η εισαγωγή και η πρόοδός της μπορεί να είναι χρόνια. Αν και το βασικό αίτιο της εμφάνισής της είναι ένα, η απόσυρση των οιστρογόνων λόγω της εξάντλησης των ωοθυλακικών αποθεμάτων των ωοθηκών, τα αποτελέσματά της και η επίδρασή της στο γυναικείο οργανισμό είναι πολυσυστηματικά. Έτσι, η εμμηνοπαυσιακή γυναίκα έχει πια ανάγκη από πιο πολύπλευρη παρακολούθηση. Όπως όλες οι ιατρικές παρεμβάσεις, έτσι κι εδώ η αντίστοιχη γυνιατρική φροντίδα δεν είναι περιορισμένη στη θεραπεία, αλλά βασικά στην πρόληψη. Στα πλαίσια της τελευταίας, έχουν στο παρελθόν ακολουθηθεί τακτικές χορήγησης σκευασμάτων ορμονικής υποκατάστασης -και μάλιστα με μεγάλο ενθουσιασμό, πράγμα που τα τελευταία χρόνια έχει ριζικά αμφισβητηθεί και, τελικά, αλλάξει, τόσο μάλιστα που η χορήγηση αυτών των σκευασμάτων από προληπτική έγινε συμπτωματική. Οι εμμηνοπαυσιακές γυναίκες βρίσκονται σε αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης καρδιαγγειακών νοσημάτων, οστεοπόρωσης και γυναικολογικών καρκίνων. Ωστόσο, η παρακολούθησή τους δεν αρκείται μόνον σε αυτούς τους τομείς. Τα αγγειοκινητικά συμπτώματα, τα ψυχολογικά προβλήματα, οι διαταραχές του ύπνου, της μνήμης και της libido αποτελούν εντονότερα συμπτώματα, που μεταβάλλουν και την ποιότητα ζωής της εμμηνοπαυσιακής γυναίκας. Ο τακτικός έλεγχος, η συχνή εκτίμηση των παραγόντων κινδύνου, καθώς επίσης και οι τροποποιήσεις στον τρόπο ζωής και διατροφής είναι απαραίτητα για την πρόληψη, την έγκαιρη διάγνωση αλλά και τη θεραπεία των παραπάνω. Η σύγχρονη 135

2 ΖεπειρΙδης και συν. ΑξιολOγηση και παρακολοyθηση των γυναικων στην εμμηνoπαυση γυνιατρική φροντίδα περιλαμβάνει τον έλεγχο κάθε πλευράς της γυναικείας υγείας, σε συνεργασία πάντα με τις κατάλληλες ιατρικές ειδικότητες. 136 ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚH ΕΚΤIΜΗΣΗ Η γυναικολογική εκτίμηση, μέσω της αντίστοιχης εξέτασης, έχει τους ίδιους στόχους όπως και πριν την εμμηνόπαυση. Η κλασική κλινική εξέταση ελέγχει την κοιλία και τα έσω και έξω γεννητικά όργανα, με επισκόπηση και ψηλάφηση (και επίκρουση στην κοιλία). Πρόσθετα εκτελούνται ειδικά τεστ και διακολπικό ή διακοιλιακό υπερηχογράφημα. Η επισκόπηση κατά την κολπική εξέταση αρχικά ελέγχει την ύπαρξη ή όχι ατροφίας, δυστροφικών αλλοιώσεων, αλλά και δυσπλαστικών ή καρκινικών βλαβών στο αιδοίο και τον κόλπο. Πολλές είναι οι περιπτώσεις όπου υπάρχει εμφανέστατη ένδειξη δράσης οιστρογόνων. Αυτό σε γυναίκες αυξημένου βάρους είναι ως ένα σημείο αναμενόμενο, αλλά όχι τόσο σε αδύνατα άτομα και, περισσότερο, σε εκείνα που δεν λαμβάνουν θεραπεία υποκατάστασης. Η ανίχνευση αίματος ή παθολογικών υγρών είναι συνήθως κάτι για το οποίο η ασθενής θα παραπονεθεί, παρά θα ανακαλύψει ο κλινικός γιατρός. Ο κολπικός έλεγχος για την εμφάνιση ή όχι κυστεοκήλης, ορθοκήλης ή/και πρόπτωσης της μήτρας είναι αναγκαίος. Αδρά μπορεί να ελεγχθεί και η εμφάνιση ή όχι ακράτειας τύπου προσπάθειας. Η επισκόπηση του τραχήλου συνήθως στοχεύει στον αποκλεισμό σοβαρών βλαβών επί της επιφανείας του. Συχνή σχετικά είναι η ανεύρεση πολυπόδων, που χρειάζονται παραπέρα αφαίρεση και έλεγχο με ιστολογική εξέταση. Η τραχηλική εξέταση συμπληρώνεται από το τεστ Παπανικολάου, το οποίο εκτελείται ανά έτος αν δεν υπάρχει άλλη ένδειξη για συντομότερη επανεξέταση. Επί σταθερά αρνητικών αποτελεσμάτων, η εξέταση μπορεί και να γίνεται σε λιγότερο συχνά διαστήματα, όσο η ηλικία προχωρά. Τέλος, η λήψη ή όχι κολπικών καλλιεργειών εξαρτάται από τα ευρήματα, αλλά και από τα προβλήματα τα οποία μπορεί να αναφέρει η ασθενής. Η ατροφική κολπίτιδα αλλά και οι συχνές ουρολοιμώξεις είναι κλασσικό παράπονο μεγάλου μέρους των εμμηνοπαυσιακών γυναικών. Η αμφίχειρη γυναικολογική εξέταση μπορεί να αναδείξει ευαισθησίες των έσω γεννητικών οργάνων, μεταβολές του μεγέθους τους (συνήθως ατροφία), αλλά και μεταβολές της κινητικότητάς τους, ως αποτέλεσμα συμφύσεων ή μαζών. Ο υπερηχογραφικός έλεγχος γίνεται με διακολπικό υπερηχογράφημα για τη διαπίστωση καταρχήν του πάχους του ενδομητρίου, που οφείλει να είναι λιγότερο από 4 χιλιοστά. Σε μεγάλες αυξήσεις του πάχους του ενδομητρίου συνιστάται υστεροσκοπικός έλεγχος, με κατευθυνόμενη βιοψία, ή διαγνωστική απόξεση ενδομητρίου. Εναλλακτικά, και σε μικρή αύξηση του πάχους του ενδομητρίου ή σε απουσία επιβαρυντικών παραγόντων, μπορεί να εφαρμοστεί η βιοψία με τα διάφορα είδη πιπέτας ή με τα ειδικά μικροσκοπικά δειγματοληπτικά υλικά του ενδομητρίου. Σε κάποιες περιπτώσεις μπορεί να εφαρμοσθεί διαγνωστικά, αλλά και επεμβατικά, η υδρο-υστερο-υπερηχογραφία, ειδικά όταν υπάρχει η υποψία για ενδομήτριο πολύποδα. Ακόμη, με το ενδοκολπικό υπερηχογράφημα μπορεί να ελεγχθεί η ενδομήτρια κοιλότητα για την εμφάνιση ή όχι πολυπόδων ή ινομυωμάτων, αλλά και το μυομήτριο για την εμφάνιση ινομυωμάτων ή τη μεταβολή τους σε μέγεθος, εφόσον ήταν ήδη γνωστά. Είναι γνωστό ότι οι συνήθως- καλοήθεις αυτοί όγκοι, δεν αυξάνονται, αλλά αντίθετα μικραίνουν στην εμμηνόπαυση. Μεγέθυνσή τους αποτελεί ένδειξη αφαίρεσης ή απόδειξη παραγωγής οιστρογόνων. Ακολουθεί η υπερηχογραφική εξέταση των ωοθηκών για τον καθορισμό του όγκου τους, που οφείλει να είναι μικρότερος των 2 κυβικών εκατοστών. Οφείλει κανείς, όμως, να αποκλείσει την ανάπτυξη σε αυτές κυστικών ή συμπαγών μαζών, για τις οποίες θεωρείται παθολογικό να εμφανίζονται στην εμμηνόπαυση. Τα τελευταία, ωστόσο, χρόνια υπάρχει πιο συντηρητική στάση απέναντι στα απλά και μικρά κυστικά μορφώματα των ωοθηκών, ειδικά εφόσον δεν υπάρχουν υπερηχογραφικοί δείκτες που να συνιστούν υποψία κακοήθειας και εφόσον και οι καρκινικοί δείκτες (οι οποίοι ζητούνται απαραιτήτως) δεν συνιστούν επίσης κακοήθεια. Φυσικά, οι επανέλεγχοι σε αυτή την περίπτωση είναι συχνότατοι, τόσο οι υπερηχογραφικοί όσο και οι βιοχημικοί. Οι υπερηχογραφικοί δείκτες είναι το μέγεθος του κυστικού μορφώματος, η εντόπιση, το πάχος του τοιχώματός του, η ύπαρξη διαφραγμάτων ή αιμάτωσης, η ανεύρεση συμπαγών στοιχείων, θηλωδών προσεκβολών ή υγρού στον δουγλάσειο χώρο. Ο βιοχημικός καρκινικός δείκτης που κλασσικά χρησιμοποιείται για τον έλεγχο των κυστικών μορφωμάτων των ωοθηκών, είναι, βασικά, το CA-125, αλλά μπορεί κανείς να χρησιμοποιήσει κι άλλους δείκτες, όπως τα CA 72-4, TPA, CEA, AFP, β- HCG και CA Αν κάποια στιγμή υπάρξει κάποια μεταβολή που να κινεί υποψίες κακοήθειας, συνιστάται η αφαίρεση του εξαρτήματος λαπαροσκοπικά ή ανοικτά, ακολουθούμενη από ταχεία βιοψία, ή ακόμη, εφόσον το επιθυμεί και η ασθενής, ολική υστερεκτομία με τα εξαρτήματα. Παρατηρείται, λοιπόν, περισσότερος συντηρητισμός, ακόμη και στην έκταση της επέμβασης, που λίγα χρόνια χρόνια πριν ήταν, αυτονόητα, η ολική υστερεκτομία με τα εξαρτήματα. Πρόσφατες ανασκοπικές μελέτες και μελέτες ανάλυσης απόφασης

3 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΑ έχουν δείξει ότι η αφαίρεση των ωοθηκών σε ηλικίες πριν τα 65 έτη για καλοήθη αίτια οδηγούν σε σημαντική ελάττωση του συνολικού προσδόκιμου επιβίωσης της γυναίκας (περίπου κατά 12 έτη). ΜΑΣΤOΣ Ο καρκίνος του μαστού έχει αυξανόμενη επίπτωση, καθώς η ηλικία προχωρά. Είναι ο πιο συχνός καρκίνος στη γυναίκα, με ένα εκατομμύριο νέα περιστατικά ετησίως, παγκόσμια, αντιπροσωπεύοντας το 18-20% όλων των καρκίνων στην γυναίκα. H σύγχρονη, λοιπόν, γυναίκα, με προσδόκιμο επιβίωσης περίπου τα 85 έτη, έχει πιθανότητα περίπου 12% να νοσήσει από αυτόν τον καρκίνο. Το ιατρείο της εμμηνόπαυσης έχει ως έναν από τους βασικούς στόχους του τον τακτικό έλεγχο της υγείας των μαστών της εμμηνοπαυσιακής γυναίκας. Σε γενικές γραμμές ελέγχεται το ιστορικό για παράγοντες κινδύνου, γίνεται κλινική μαστολογική εξέταση, ζητείται μαστογραφία και υπερηχογράφημα μαστών, ετησίως, και της συστήνεται τακτική αυτοεξέταση. Καταρχήν λοιπόν δίδονται συστάσεις για αυτοεξέταση των μαστών. Αν και η αξιοπιστία της είναι χαμηλή (ευαισθησία <20%), είναι κάτι που μπορεί να κάνει η κάθε γυναίκα μόνη στο σπίτι της. Η κλινική εξέταση των μαστών από τον γιατρό είναι ένα μέρος της συνολικής κλινικής εκτίμησης της εμμηνοπαυσιακής γυναίκας. Ωστόσο, μέχρι τα τέλη του 2006 δεν υπήρχαν τυχαιοποιημένες μελέτες που να ελέγχουν τα οφέλη από την εφαρμογή της. H ευαισθησία της είναι 40-70% και η ειδικότητά της 85-95%. Εκτιμάται ότι, πρακτικά, η αξιοπιστία της αντιστοιχεί στο ήμισυ της αξιοπιστίας της μαστογραφίας. Η μαστογραφία, λοιπόν, μπορεί να εκτελείται ανά έτος στην εμμηνόπαυση και να συνοδεύεται από το υπερηχογράφημα μαστών και μασχάλης. Η ευαισθησία της σε εμμηνοπαυσιακές γυναίκες μπορεί να είναι υψηλή (έως 92%) και η ειδικότητά της ως και 98%. Ωστόσο, είναι από τις μεθόδους που έχουν ανάγκη από ποιοτικό έλεγχο (συνεχή εκπαίδευση και ερμηνεία από δύο εξεταστές). Τα τελευταία χρόνια έχει διαδοθεί η τεχνική της ψηφιακής μαστογραφικής απεικόνισης, που δίνει πιο λεπτομερείς εικόνες για ερμηνεία. Είναι σημαντική η δευτερογενής πρόληψη του καρκίνου του μαστού μέσω της μαστογραφίας, δεδομένου ότι προσφέρει ελάττωση της θνησιμότητας από αυτόν, κατά 20%. Ο έλεγχος με το υπερηχογράφημα μαστών μπορεί να προσθέσει αρκετά στην αξιοπιστία της μαστογραφίας (95% μαζί με μαστογραφία). Μπορεί να βοηθήσει στο να διευκρινιστούν διαγνωστικά μαστογραφικές εικόνες πυκνών κυρίως μαστών, αλλά και να διευκρινιστεί η φύση σκιερών μορφωμάτων κατά τη μαστογραφία (κυστικά ή συμπαγή). Επιπλέον, υπάρχει η δυνατότητα πιο λεπτομερούς ελέγχου κάθε μορφώματος, ειδικά αν το μόρφωμα είναι συμπαγές (έλεγχος ορίων, μεγέθους, αιμάτωσης, επασβεστώσεων, ομοιογένειας κ.λπ.). Συνήθως η βραχυπρόθεσμη παρακολούθηση των μορφωμάτων των μαστών γίνεται με τακτικά υπερηχογραφήματα. Υπάρχουν φορές που σε εξαιρετικά πυκνούς μαστούς οι προαναφερθείσες μέθοδοι δεν πετυχαίνουν αξιόλογη εικόνα. Μπορεί να αποδειχθεί, τότε, βοηθητική η μαγνητική τομογραφία μαστών και η ΡΕΤ, αλλά και η εκτέλεση βιοχημικών δεικτών για τους μαστούς όπως το CA Τέλος, επί ανεύρεσης συγκεκριμένων μαζών, η εμμηνοπαυσιακή γυναίκα δίχως δισταγμό μπορεί να παραπεμφθεί για βιοψία με FNA βελόνη ή TRUE CUT ή, αν υπάρχει ένδειξη, και σε κλασική ανοικτή βιοψία. ΟΣΤΕΟΠOΡΩΣΗ Η οστεοπόρωση δίκαια χαρακτηρίζεται ως μια σιωπηλή επιδημία, η οποία προσβάλλει 75 εκατομμύρια γυναίκες στις ΗΠΑ, στην Ευρώπη και στην Ιαπωνία. Αυτό αντιπροσωπεύει το 33% των εμμηνοπαυσιακών γυναικών. Το σύνηθες φαινόμενο είναι να ανακαλύπτεται με την διαπίστωση ενός παθολογικού κατάγματος, όταν δηλαδή είναι ήδη αργά. Η πιθανότητα μίας πενηντάχρονης εμμηνοπαυσιακής γυναίκας να πάθει οστεοπορωτικό κάταγμα είναι 40% στην υπόλοιπη ζωή της, ενώ, τέλος, η πιθανότητα να πεθάνει από αυτό είναι περίπου 15%, εφόσον της συμβεί σε μεγάλη ηλικία. Η παρακολούθηση της εμμηνοπαυσιακής γυναίκας έχει την έγκαιρη, κατά το δυνατόν, διάγνωση της οστεοπενίας ή της οστεοπόρωσης -κι ακόμη περισσότερο την αναγνώριση των γυναικών που είναι σε κίνδυνο για την εκδήλωση αυτής της νόσουως έναν από τους βασικότερους στόχους της. Όσο και να φαίνεται υπερβολικό, το ιστορικό μπορεί να προσφέρει χρησιμότατες πληροφορίες και ειδικότερα το οικογενειακό, το ατομικό, οι έξεις κι ο τρόπος ζωής, οι σωματομετρικές πληροφορίες, κι οι λήψεις συγκεκριμένων φαρμακευτικών σκευασμάτων. Η κλινική εξέταση είναι επίσης χρήσιμη, αποκαλύπτοντας προβλήματα από τη στάση του σώματος και ειδικότερα της σπονδυλικής στήλης, το άνοιγμα των χεριών κ.λπ., τα οποία μάλλον δείχνουν εγκατεστημένη οστεοπόρωση. Ο εργαστηριακός έλεγχος γίνεται σε ετήσια βάση και περιλαμβάνει μέτρηση των πυριδινολινών και των τελοπεπτιδίων (αμινο- ή καρβοξυ- τελικών) σε αίμα και ούρα, τα οποία αντανακλούν τους ρυθμούς σύνθεσης και απορρόφησης των οστών, πρακτικά λόγω του ότι μετρούν τον μεταβολισμο του προκολλαγόνου και του κολλαγόνου τύπου Ι. Ακόμη, διαθέσιμες είναι και οι μετρήσεις της οστεοκαλσίνης και του οστικού 137

4 ΖεπειρΙδης και συν. ΑξιολOγηση και παρακολοyθηση των γυναικων στην εμμηνoπαυση κλάσματος της αλκαλικής φωσφατάσης, του ασβεστίου, του φωσφόρου, της αλβουμίνης, της TSH, του ασβεστίου των ούρων 24ώρου, αν και χρησιμοποιούνται όλο και λιγότερο πια. Η πλέον χρήσιμη πληροφορία την οποία μπορεί ο κλινικός να έχει στην διάθεσή του για την εκτίμηση της κατάστασης της ασθενούς, τόσο για διάγνωση ή αποκλεισμό της οστεοπόρωσης οστεοπενίας όσο και ως εξέταση παρακολούθησης για τις παραπάνω καταστάσεις, είναι η μέτρηση της οστικής πυκνότητας (ΒΜD). Για τον σκοπό αυτό και σε ετήσια βάση ζητούνται απλές ακτινογραφίες της ΟΜΣΣ και της λεκάνης. Ωστόσο, θεωρείται ότι, αφενός, η αξιοπιστία τους είναι χαμηλή και, αφετέρου, για να γίνει διάγνωση οστεοπόρωσης από αυτές θα πρέπει η οστική πυκνότητα να έχει ήδη ελαττωθεί κατά 50%. Σαφώς πιο αξιόπιστη μέθοδο αποτελεί η DEXA (Dual Energy X-Ray Absorbtiometry) της ΟΜΣΣ και των κεφαλών των μηριαίων οστών, η οποία αποτελεί και τη μέθοδο εκλογής, με υψηλή αξιοπιστία. Εναλλακτικά, χρησιμοποιείται όλο και περισσότερο η ποσοτική τομογραφία οστών (quantitative computerized tomography), η οποία παρέχει μετρήσεις με τη μεγαλύτερη δυνατή ακρίβεια, διότι μετράει την οστική πυκνότητα κατ όγκον σε τρεις διαστάσεις, αλλά απλώς η ασθενής λαμβάνει μεγαλύτερη δόση ακτινοβολίας από ότι στην DEXA. Τελευταία έχουν διαδοθεί αρκετά αξιόπιστες υπερηχογραφικές μέθοδοι ελέγχου της οστικής κατάστασης, οι οποίες είναι ελεύθερες ακτινοβολίας, γρήγορες και με υψηλά ποσοστά αξιοπιστίας, αν και αυτό δεν έχει πλήρως διευκρινιστεί. Πρόκειται για την ποσοτική υπερηχοτομογραφία. Η μετάδοση των υπερήχων μέσα από τα οστά μαρτυρά την πυκνότητα και τη δομή τους. Η μέθοδος λέγεται BUA (broadband ultrasound attenuation) κι έχει το πλεονέκτημα ότι δεν απαιτεί ακριβό εξοπλισμό, αλλά αντίθετα μετακινήσιμο, ενώ, τέλος, παρόλο που δεν μετρά την οστική πυκνότητα αυτή καθ εαυτή, μπορεί να προβλέψει με την ίδια ακρίβεια με την DEXA την πιθανότητα για κατάγματα. Ο συνδυασμός των δύο μεθόδων μπορεί να έχει ακόμη μεγαλύτερη ακρίβεια. Τα αποτελέσματα από τις απεικονιστικές μεθόδους εκφράζονται ως t-scores. Αυτό εκφράζει τον αριθμό των τυπικών αποκλίσεων πάνω ή κάτω από την μέση οστική πυκνότητα μιας νέας, υγιούς γυναίκας αναφοράς. Με βάση τα κριτήρια του παγκόσμιου οργανισμού υγείας, οστεοπόρωση θεωρείται το t-score <2,5. ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚO ΣYΣΤΗΜΑ ΚΑΙ ΛΙΠIΔΙΑ ΑIΜΑ- ΤΟΣ Η στεφανιαία νόσος και τα εγκεφαλικά επεισόδια αποτελούν την κύρια αιτία θανάτου για τις γυναίκες μετά 138 από την ηλικία των 60, διότι η συχνότητά τους αυξάνει πολύ μετά από την εμμηνόπαυση. Μια πενηντάχρονη γυναίκα έχει πιθανότητα γύρω στο 50% να αναπτύξει καρδιαγγειακή νόσο και περίπου 30% να πεθάνει από αυτήν. Τα εγκεφαλικά επεισόδια, ακόμη, αποτελούν την κύρια αιτία αναπηρίας και ανικανότητας στις μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες και πρόσφατα δεδομένα δείχνουν ότι περίπου μία στις έξι γυναίκες μπορεί να πεθάνει από αυτά. Πριν την εμμηνόπαυση, οι άνδρες κατέχουν τα πρωτεία σε αυτού του είδους τις παθήσεις. Ωστόσο, μετά από την εμμηνόπαυση τα ποσοστά δεν διαφέρουν πολύ, ενώ, τελικά, στις γυναίκες έχουν και χειρότερη πρόγνωση. Η απόσυρση των οιστρογόνων, μπορεί να οδη-γήσει στο λεγόμενο εμμηνοπαυσιακό μεταβολικό σύνδρομο. Αυτό χαρακτηρίζεται από αύξηση βάρους, αλλαγές στα επίπεδα των λιπιδίων του αίματος (η LDL αυξάνεται, ενώ ελαττώνεται η HDL), αυξάνεται η αντίσταση στην ινσουλίνη, ενώ παρατηρούνται δυσμενείς αλλαγές στη λειτουργία του ενδοθηλίου των αγγείων, αλλά και αυξημένα επίπεδα ομοκυστεΐνης, Lp (a) και παραγόντων πήξεως. Αυτή η κατάσταση προσθέτει επιπλέον ρίσκο για καρδιαγγειακά προβλήματα. Η προσθήκη θεραπείας ορμονικής υποκατάστασης (ΗRT) μπορεί να αναστρέψει το βιοχημικό κι αιματολογικό προφίλ που αναφέραμε. Αυτό συμβαίνει χάρη στον ευεργετικά ρυθμιστικό ρόλο των οιστρογόνων στην παραγωγή ΝΟ, προστακυκλίνης και ενδοθηλίνης. Ακόμη, τα ίδια ευεργετικά αποτελέσματα έχουμε με τις ιδιότητες του αποκλεισμού των διαύλων ασβεστίου και την αναστολή του μετατρεπτικού ενζύμου. Παρόλο όμως που οι παλαιότερες μελέτες παρατήρησης (όπως η Nurses Health Study) έδειχναν όφελος από τη χρήση της ορμονικής υποκατάστασης, οι μελέτες HERS και WHI (που ήταν προοπτικές) δεν έδειξαν κάποιο κέρδος από το καρδειαγγειακό σύστημα, μετά από πενταετή χορήγηση HRT, ενώ αντίθετα φάνηκε πως οι γυναίκες υπό HRT εμφάνισαν περισσότερα καρδιαγγειακά και θρομβοεμβολικά επεισόδια. Έτσι, δεν θεωρείται πια σωστή τακτική στα ιατρεία εμμηνόπαυσης η χορήγηση HRT για την πρόληψη της στεφανιαίας νόσου, των εγκεφαλικών επεισοδίων και των εμφραγμάτων του μυοκαρδίου. Μπορεί κανείς να αντιληφθεί πόσο σημαντικό είναι το να ελέγχεται προληπτικά η γυναίκα, στα πλαίσια του γυνιατρικού της ελέγχου κατά την επίσκεψη στο ιατρείο εμμηνόπαυσης, για τα καρδιαγγειακά νοσήματα. Λαμβάνοντας δε προληπτικά μέτρα, ο κίνδυνος από αυτά τα νοσήματα μπορεί να ελαττωθεί. Πολύ σημαντικό ρόλο βέβαια παίζει η λήψη ή όχι HRT. Σε ετήσια, λοιπόν, βάση, ελέγχονται η χοληστερόλη, η HDL, η LDL, η Lp(a) και τα τριγλυκερίδια. Επειδή η εμμηνόπαυση σχετίζεται ακόμη και με αύξηση του πά-

5 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΑ χους των καρδιακών τοιχωμάτων (γεγονός αναστρέψιμο με τη χορήγηση οιστρογόνων), η καρδιολογική εξέταση συνοδευόμενη από ηλεκτροκαρδιογράφημα και υπερηχογράφημα καρδιάς θεωρούνται απαραίτητες. Τέλος, το υπερηχογράφημα και το doppler των καρωτίδων (που συμπεριλαμβάνει έλεγχο του πάχους του τοιχώματος, έλεγχο ύπαρξης αθηρωματώδους πλάκας και μετρήσεις ροής) αποτελεί έναν πολύ καλό δείκτη για την αθηροσκλήρωση, ειδικά των στεφανιαίων, και επομένως αυτά πρέπει να ελέγχονται ετησίως. AΓΓΕΙΟΚΙΝΗΤΙΚA - ΘΥΜΙΚO - ΜΝHΜΗ -ΥΠΝΟΣ Υπάρχει ένα σοβαρό κομμάτι στην παρα-κολούθηση της εμμηνοπαυσιακής γυναίκας που, ενώ συνήθως είναι ο συνηθισμένος λόγος επίσκεψης στο συγκεκριμένο ιατρείο, δεν του δίδεται ο κατάλληλος χρόνος και σημασία, ίσως επειδή δεν κινδυνεύει η γυναικεία ζωή από αυτόν. Αναφερόμαστε στα αγγειοκινητικά συμπτώματα, τις διαταραχές του θυμικού, του ύπνου, της μνήμης και της σεξουαλικής συμπεριφοράς. Όλα αυτά έχουν την αιτία τους στην οξεία ελάττωση των επιπέδων των οιστρογόνων στον οργανισμό. Η παρακολούθηση αυτών των συμπτωμάτων γίνεται με προσωπική συνέντευξη και σε διαστήματα μικρότερα του έτους, διότι επηρεάζουν σημαντικά την καθημερινή ποιότητα ζωής της εμμηνοπαυσιακής γυναίκας. Οι εξάψεις είναι το κυρίαρχο σύμπτωμα που υπάρχει μέχρι και στο 80% των εμμηνοπαυσιακών γυναικών. Οι ερωτήσεις του κλινικού γιατρού σε κάθε επίσκεψη, για τη συχνότητα και τη διάρκειά τους, δεν θα θεραπεύσουν το πρόβλημα, αλλά θα βοηθήσουν στην κατανόηση της σοβαρότητας της διαταραχής και, κατ επέκταση, στην αναγκαιότητα χορήγησης θεραπείας υποκατάστασης. Οι διαταραχές του ύπνου μπορεί αρχικά να οφείλονται στις εξάψεις, αλλά αργότερα μάλλον αντικατοπτρίζουν τις διαταραχές στην ψυχολογία της εμμηνοπαυσιακής γυναίκας, τόσο λόγω των ορμονικών αλλαγών όσο και των αλλαγών στον κοινωνικό ρόλο που βιώνει συνήθως την ίδια εποχή. Οι διαταραχές του θυμικού και της συμπεριφοράς, όπως η ευερεθιστότητα, η νευρικότητα, η κατάθλιψη, το έντονο άγχος, η ευσυγκινησία, αποτελούν εκδηλώσεις μεταβολών του θυμικού, ίσως και διαταραχές που ξεκινούν στην περιεμμηνοπαυσιακή περίοδο και εδραιώνονται αμέσως μετά. Πρόσφατες μελέτες απέδειξαν ότι η ένδεια οιστρογόνων στην εμμηνόπαυση είναι υπεύθυνη για αλλαγές στο νευροενδοκρινικό σύστημα που τελικά ρυθμίζει την εγκεφαλική λειτουργία στα επίπεδα της όρεξης και της διάθεσης. Οι γυναίκες ερωτώνται για την ποιότητα της μνήμης τους. Η ελάττωση της μνήμης είναι ένα πραγματικά λυπηρό σύμπτωμα που ακόμα και οι ίδιες οι εμμηνοπαυσιακές γυναίκες δυσκολεύονται να κατανοήσουν και να αποδεχθούν. Σε πολύ πιο προχωρημένες περιπτώσεις -και σε θετικό ιδίως οικογενειακό ιστορικό- η έκπτωση της λειτουργίας του κεντρικού νευρικού συστήματος, λόγω ελαττωμένων οιστρογόνων, οδηγεί σε νόσο του Alzheimer που επηρεάζει, ως εκφυλιστική νόσος, όλες τις γνωστικές και συμπεριφεριολογικές λειτουργίες. ΣΕΞΟΥΑΛΙΚOΤΗΤΑ Η εμμηνοπαυσιακή γυναίκα ερωτάται για την σεξουαλική της ζωή, με βάση την ποιότητα και την ποσότητα. Η σεξουαλική επιθυμία, η συχνότητα των επαφών και η σεξουαλική απόλαυση είναι παράμετροι που λαμβάνονται υπόψη. Από τις υπάρχουσες αναδρομικές επιδημιολογικές μελέτες, γνωρίζουμε ότι περίπου 30% των εμμηνοπαυσιακών γυναικών έχουν απώλεια της όρεξης για σεξουαλική επαφή, ενώ ένα ανάλογο ποσοστό έχει σαφή ελάττωση της libido. Ένα μικρότερο ποσοστό αναφέρει βελτίωση, που από κάποιους εξηγείται από την απελευθέρωση από τη φοβία για εγκυμοσύνη. Πολύ συχνά αυτή η ελάττωση (που είναι αυτή που μας ενδιαφέρει) μπορεί να οφείλεται ή να επιδεινώνεται από εμμηνοπαυσιακά συμπτώματα, όπως η ξηρότητα του κόλπου ή η ατροφία του αιδοίου, που τελικά μπορεί να δημιουργήσουν έντονη δυσφορία κι όχι απόλαυση κατά την επαφή. Ο κλινικός ιατρός μπορεί να βοηθήσει ρωτώντας, ακούγοντας και προσπαθώντας να δώσει τις κατάλληλες συμβουλές ή και θεραπείες (λιπαντικά κόλπου, ορμονικά σκευάσματα κ.λπ.). Summary Zepiridis L, Theodoridis T, Bontis J Evaluation and follow-up of menopausal women Helen Obstet Gynecol 19(2): , 2007 Menopausal women are in great risk of developing cardiovascular disease, osteoporosis and gynecological cancer. Frequent and normal follow-up visits, evaluation of the relevant risk factors, and alterations of life style and diet are necessary for the prevention, early diagnosis, and treatment. However, the modern gynecological care includes additional approach and examination of all aspects of gynecological health, in co-operation with the relevant medical specialties. Key words: menopause, follow-up ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦIΑ 1. Anderson GL, Chlebowski RT, Rossouw JE, Rodabough RJ, McTiernan A, Margolis KL, Aggerwal A, David Curb J, Hendrix SL, Allan 139

6 ΖεπειρΙδης και συν. ΑξιολOγηση και παρακολοyθηση των γυναικων στην εμμηνoπαυση Hubbell F, Khandekar J, Lane DS, Lasser N, Lopez AM, Potter J, Ritenbaugh C. Prior hormone therapy and breast cancer risk in the Women s Health Initiative randomized trial of estrogen plus progestin. Maturitas 2006; 55(2): [Epub: Jul ]. 2. Barrett-Connor E, Wenger NK, Grady D, et al. Hormone and nonhormone therapy for the maintenance of postmenopausal health: the need for randomised contolled trials of estrogen and raloxifene. J Women s Hlth 1998; 7: Blake J. Menopause: evidence-based practice. Best Pract Res Clin Obstet Gynaecol 2006; 20(6): Brass LM Hormone replacement therapy and stroke: clinical trials review. Stroke 2004; 35(11 Suppl.1): Deal CL. Using bone densitometry to monitor therapy in treating osteoporosis: pros and cons. Curr Rheumatol Rep 2001; 3(3): Edwards BJ, Brooks ER, Langman CB. Osteoporosis screening of postmenopausal women in the primary care setting: a case-based approach. Gend Med 2004; 1(2): Frost ML, Blake GM, Fogelman I. Quantitative ultrasound and bone mineral density are equally strongly associated with risk factors for osteoporosis. J Bone Miner Res 2001; 16: Geusens PP. Review of guidelines for testing and treatment of osteoporosis. Curr Osteoporos Rep 2003; 1(2): Glueck CJ, Wang P, Fontaine RN, et al. Effect of exogenous estrogen on atherothrombotic vascular disease risk related to the presence or absence of the factor V Leiden mutation (resistance to activated protein C). Am J Cardiol 1999; 84: Grodstein F, Manson JE, Stampfer MJ. Hormone therapy and coronary heart disease: the role of time since menopause and age at hormone initiation. J Womens Health (Larchmt) 2006; 15(1): Jamin C, Raccah-Tebeka B, Chevallier T, Micheletti MC. [How WHI study influences women doctors behaviour towards menopause]. Gynecol Obstet Fertil 2006; 34(6): Kanis JA, Delmas P, Burckhardt P, Cooper C, Torgerson D. Guidelines for diagnosis and management of osteoporosis. The European Foundation for Osteoporosis and Bone Disease. Osteoporos Int 1997; 7(4): Klaiber EL, Vogel W, Rako S. A critique of the Women s Health Initiative hormone therapy study. Fertil Steril 2005; 84(6): Liebson PR. Women s Health Initiative (WHI) Dietary Trial and Norwegian Vitamin Trial 140 (NORVIT). Prev Cardiol 2006; 9(3): Mosca L, Collins P, Herrington DM, et al. AHA Science Advisory. Hormone replacement therapy and cardiovascular disease. A statement for healthcare professionals from the American Heart Association. Circulation 2001; 104: Prentice RL, Langer RD, Stefanick ML, Howard BV, Pettinger M, Anderson GL, Barad D, Curb JD, Kotchen J, Kuller L, Limacher M, Wactawski-Wende J; Women s Health Initiative Investigators. Combined analysis of Women s Health Initiative observational and clinical trial data on postmenopausal hormone treatment and cardiovascular disease. Am J Epidemiol 2006; 163(7): [Epub: Feb ]. 17. Psaty BM. Hormone replacement therapy, prothrombotic mutations and the risk of incident nonfatal myocardial infarction in postmenopausal women. JAMA 2001; 285: Raisz LG. Clinical practice. Screening for osteoporosis. N Engl J Med 2005; 353(2): Randolph JF Jr; Women s Health Initiative Estrogen/Progestin and HERS II Trials. Be careful of what you wish for: putting the WHI Estrogen/ Progestin and HERS II Trials in perspective. Medscape Womens Health 2002; 7(4): Ridker PM, Hennekens CH, Buring JE, Rifai N. C- reactive protein and other markers of inflammation in the prediction of cardiovascular disease in women. N Engl J Med 2000; 342: Sammartino A, Cirillo D, Mandato VD, Di Carlo C, Nappi C. Osteoporosis and cardiovascular disease: benefit-risk of hormone replacement therapy. J Endocrinol Invest 2005; 28(10 Suppl): Shapiro S. Risk of cardiovascular disease in relation to the use of combined postmenopausal hormone therapy: detection bias and resolution of discrepant findings in two Women s Health Initiative studies. Climacteric 2006; 9(6): Simons LA, von Konigsmark M, Simons J, et al. Phytoestrogens do not influence lipoprotein levels or endothelial function in healthy, postmenopausal women. Am J Cardiol 2000; 85: Smith SC, Blair SN, Bonow RO, et al. AHA/ACC Guidelines for preventing heart attack and death in patients with atherosclerotic cardiovascular disease: 2001 Update. Circulation 2001; 104: Speroff L. A clinician s review of the WHIrelated literature. Int J Fertil Womens Med 2004; 49(6): Wei GS, Jackson JL, O Malley PG. Postmenopausal osteoporosis risk management in primary care: how well does it adhere to national practice guidelines? J Am Med Womens Assoc 2003; 58(2):

Αν. Καθηγήτρια Ε. Λαμπρινουδάκη

Αν. Καθηγήτρια Ε. Λαμπρινουδάκη Αν. Καθηγήτρια Ε. Λαμπρινουδάκη upadate swfobject.embedswf('/plugins/content/avreloaded/mediaplayer.swf','avreloaded0','400',' 320','7.0.14','/plugins/content/avreloaded/expressinstall.swf', {file:'http://www.aretaieio-obgyn.com/images/stories/videos/emino.flv',width:'400',height:'

Διαβάστε περισσότερα

Ορµονική θεραπεία υποκατάστασης

Ορµονική θεραπεία υποκατάστασης 23 Ορµονική θεραπεία υποκατάστασης Ε. ΚΟΥΣΤΑ Ενδοκρινολόγος Eισαγωγή εμμηνόπαυση είναι ένα βιολογικό φαινόμενο που συμβαίνει σαν φυσιολογική Η συνέπεια της γήρανσης, συνεπώς δεν μπορεί να χαρακτηριστεί

Διαβάστε περισσότερα

Η εμμηνόπαυση και η αντιμετώπισή της

Η εμμηνόπαυση και η αντιμετώπισή της Η εμμηνόπαυση και η αντιμετώπισή της Πελοπίδας Κουτρουμάνης, MD, MRCOG Σαν εμμηνόπαυση ορίζεται η χρονική περίοδος που ακολουθεί την τελευταία έμμηνο ρύση και οφείλεται στην μη αναστρέψιμη, οριστική παύση

Διαβάστε περισσότερα

There are no translations available. Πέτρος Χ. Κατσαβοχρήστος Παθολόγος

There are no translations available. Πέτρος Χ. Κατσαβοχρήστος Παθολόγος There are no translations available. Πέτρος Χ. Κατσαβοχρήστος Παθολόγος Η οστεοπόρωση αποτελεί κλινική συνδρομή και χαρακτηρίζεται από μείωση της οστικής πυκνότητας των οστών και διαταραχή της μικροαρχιτεκτονικής

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Α. Ανδρουτσόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Μαιευτικής - Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Πατρών. Πυελική μάζα

Γεώργιος Α. Ανδρουτσόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Μαιευτικής - Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Πατρών. Πυελική μάζα Γεώργιος Α. Ανδρουτσόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Μαιευτικής - Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Πατρών Πυελική μάζα Επιδημιολογία Η πυελική μάζα είναι ένα σχετικά συχνό κλινικό εύρημα. Σε αρκετές περιπτώσεις

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη.

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Καρκίνος του προστάτη Επιδημιολογία: Αποτελεί τον συχνότερα διαγνωσμένο καρκίνο στον άνδρα. 186.320

Διαβάστε περισσότερα

Η ανδρική οστεοπόρωση: διαγνωστικές και θεραπευτικές προκλήσεις. Παρουσίαση Περιστατικών. Μάκρας Πολυζώης Ενδοκρινολόγος 251 Γεν. Νοσοκ.

Η ανδρική οστεοπόρωση: διαγνωστικές και θεραπευτικές προκλήσεις. Παρουσίαση Περιστατικών. Μάκρας Πολυζώης Ενδοκρινολόγος 251 Γεν. Νοσοκ. Η ανδρική οστεοπόρωση: διαγνωστικές και θεραπευτικές προκλήσεις Παρουσίαση Περιστατικών Μάκρας Πολυζώης Ενδοκρινολόγος 251 Γεν. Νοσοκ. Αεροπορίας Περιστατικό 1 Άρρεν ασθενής 41 ετών προσήλθε στο Ενδοκρινολογικό

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ-ΕΝΑΡΞΗ ΚΕΠ ΥΓΕΙΑΣ Π.ΦΑΛΗΡΟΥ Η ΔΙΑΤΗΡΗΣΗ ΤΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΣΟΥ ΕΙΝΑΙ ΣΤΟ ΧΕΡΙ ΣΟΥ, ΕΝΗΜΕΡΩΣΟΥ ΣΤΟ ΚΕΠ ΥΓΕΙΑΣ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΣΟΥ

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ-ΕΝΑΡΞΗ ΚΕΠ ΥΓΕΙΑΣ Π.ΦΑΛΗΡΟΥ Η ΔΙΑΤΗΡΗΣΗ ΤΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΣΟΥ ΕΙΝΑΙ ΣΤΟ ΧΕΡΙ ΣΟΥ, ΕΝΗΜΕΡΩΣΟΥ ΣΤΟ ΚΕΠ ΥΓΕΙΑΣ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΣΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΑΤΤΙΚΗΣ ΝΟΜΟΣ ΑΤΤΙΚΗΣ ΔΗΜΟΣ ΠΑΛ. ΦΑΛΗΡΟΥ ΤΜΗΜΑ : ΠΑΙΔΕΙΑΣ & ΚΟΙΝ. ΑΡΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΑ ΙΑΤΡΕΙΑ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ : ΑΓ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ 77 ΠΛΗΡ. : ΤΣΟΥΜΑΝΗ ΑΛΙΚΗ ΤΗΛ.: 210 98.39.373 ΔΕΛΤΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

18. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ

18. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ 18. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ Ο καρκίνος του ενδομητρίου είναι η συχνότερη μορφή γυναικολογικού καρκίνου στις ΗΠΑ ( 6% όλων των νεοδιαγνωσθέντων καρκίνων στις γυναίκες). Η πρόγνωση είναι σχετικά καλή καθώς

Διαβάστε περισσότερα

<<Διαγνωστικά Προβλήματα και θεραπευτική προσέγγιση>> Σφυρόερα Κατερίνα Ρευματολόγος

<<Διαγνωστικά Προβλήματα και θεραπευτική προσέγγιση>> Σφυρόερα Κατερίνα Ρευματολόγος Σφυρόερα Κατερίνα Ρευματολόγος Η οστεοπόρωση στον άνδρα συνήθως εμφανίζεται με κατάγματα ΕΝΩ στη γυναίκα διαγιγνώσκεται με την εξέταση ρουτίνας της

Διαβάστε περισσότερα

Πυελική μάζα. Ενότητα 3: Πύελος Παθολογία πυέλου

Πυελική μάζα. Ενότητα 3: Πύελος Παθολογία πυέλου Πυελική μάζα Ενότητα 3: Πύελος Παθολογία πυέλου Γεώργιος Α. Ανδρουτσόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Ιατρική Σχολή Μαιευτικής - Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Πατρών Σκοποί ενότητας Παρουσίαση Πυελικής Μάζας Πρόπτωση

Διαβάστε περισσότερα

Τρίτη 7 Οκτωβρίου 2008

Τρίτη 7 Οκτωβρίου 2008 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ - ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΜΑΣΤΟΥ Τρίτη 7 Οκτωβρίου 2008 Ο καρκίνος του µαστού είναι ο συχνότερος καρκίνος στις γυναίκες. Οι Ελληνίδες φαίνεται να ανησυχούν αρκετά για το ενδεχόµενο να νοσήσουν οι ίδιες, χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

Τι αλλάζει στην εµµηνόπαυση;

Τι αλλάζει στην εµµηνόπαυση; Τι αλλάζει στην εµµηνόπαυση; Θ. Μίκος Λέκτορας Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης Εµµηνόπαυση Το χρονικό σηµείο στη ζωή της γυναίκας που σταµατά η περίοδος της. Εµµηνόπαυση Γιατί συµβαίνει Οι ωοθήκες

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΓΚΕΣ ΦΡΟΝΤΙΔΑΣ ΓΙΑ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΤΗΝ ΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΗ

ΑΝΑΓΚΕΣ ΦΡΟΝΤΙΔΑΣ ΓΙΑ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΤΗΝ ΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΗ ΑΝΑΓΚΕΣ ΦΡΟΝΤΙΔΑΣ ΓΙΑ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΤΗΝ ΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΗ Ενότητα 5: Υπογονιμότητα Νεοκλής Γεωργόπουλος Αναπληρωτής Καθηγητής Ιατρική Σχολή Μαιευτικής - Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Πατρών Σκοποί ενότητας Φυσιολογία

Διαβάστε περισσότερα

Όλα όσα χρειάζεται να γνωρίζεις

Όλα όσα χρειάζεται να γνωρίζεις Όλα όσα χρειάζεται να γνωρίζεις Επιστημονική Επιμέλεια: Χρήστος Μαρκόπουλος, Αναπλ. Καθηγητής Χειρουργικής, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών για τον καρκίνο του μαστού Δεδομένα για τον καρκίνο του μαστού

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ Μετεµµηνοπαυσιακό Ορµονικό Προφίλ Εµµηνόπαυση καλείται η παύση της εµµήνου ρύσης µιας γυναίκας και σηµατοδότηση το τέλος της δυνατότητας τεκνοποίησης µε φυσιολογικό τρόπο. Αποτελεί

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ Είναι συχνός ο καρκίνος του προστάτη; Ποιοί παράγοντες κινδύνου σχετίζονται με τον καρκίνο του προστάτη ;

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ Είναι συχνός ο καρκίνος του προστάτη; Ποιοί παράγοντες κινδύνου σχετίζονται με τον καρκίνο του προστάτη ; ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ Είναι συχνός ο καρκίνος του προστάτη; Πρόκειται για το συχνότερο καρκίνο και τη δεύτερη αιτία θανάτου από καρκίνο στους άνδρες. Η συχνότητά του αυξάνει με την αύξηση της ηλικίας και το

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήρια Οδηγία Νο 14 Μάρτιος 2014

Κατευθυντήρια Οδηγία Νο 14 Μάρτιος 2014 Κατευθυντήρια Οδηγία Νο 14 Μάρτιος 2014 Οστεοπόρωση Ορισµός Οστεοπόρωση ονοµάζεται η κατάσταση στην οποία µειώνεται η οστική µάζα και διαταράσσεται η µικροαρχιτεκτονική του οστού. Αυτό έχει ως αποτέλεσµα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ. ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Μ. ΧΑΝΤΑΝΗΣ Διευθυντής Καρδιολογίας Τζάνειο Νοσοκομείο Πειραιάς

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ. ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Μ. ΧΑΝΤΑΝΗΣ Διευθυντής Καρδιολογίας Τζάνειο Νοσοκομείο Πειραιάς ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Μ. ΧΑΝΤΑΝΗΣ Διευθυντής Καρδιολογίας Τζάνειο Νοσοκομείο Πειραιάς Μεταβολικό Σύνδρομο Γλυκόζης νηστείας 110mg/dl Σπλαχνική παχυσαρκία [>102cm (m) >88cm (f)] TG 150mg/dl αρτηριακή

Διαβάστε περισσότερα

Στους άντρες ηλικίας 65 ετών και άνω προτείνεται κλινική εξέταση και υπερηχογραφικός έλεγχος για ανεύρυσμα της κοιλιακής αορτής.

Στους άντρες ηλικίας 65 ετών και άνω προτείνεται κλινική εξέταση και υπερηχογραφικός έλεγχος για ανεύρυσμα της κοιλιακής αορτής. ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Το ΚΕΠ Υγείας Μεταμόρφωσης, μια νέα δημοτική δομή που ασχολείται με την πρόληψη και την προαγωγή υγείας, ενημερώνει τους κατοίκους του δήμου για τις προληπτικές εξετάσεις, που προτείνονται

Διαβάστε περισσότερα

MΕΛΕΤΗ ΛΙΠΙΔΑΙΜΙΚΟΥ ΠΡΟΦΙΛ ΣΕ ΔΕΙΓΜΑ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΣΕ ΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΗ

MΕΛΕΤΗ ΛΙΠΙΔΑΙΜΙΚΟΥ ΠΡΟΦΙΛ ΣΕ ΔΕΙΓΜΑ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΣΕ ΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΗ ΠΡΟΦΙΛ ΣΕ ΔΕΙΓΜΑ 1. Μικροβιολογικό Εργαστήριο, Γενικό Νοσοκομείο Γ.ΓΕΝΝΗΜΑΤΑΣ Θεσσαλονίκης, 2. Επιστημονικός Συνεργάτης, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Εισαγωγή Κατά την διάρκεια της εμμηνοπαυσιακής

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ Α. ΠΟΤΕ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΣΕ ΜΕΤΡΗΣΗ ΟΣΤΙΚΗΣ ΠΥΚΝΟΤΗΤΑΣ (ΑΝΔΡΕΣ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ): ΗΛΙΚΙΑ < 50 ΕΤΩΝ: Κατάγματα χαμηλής βίας

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ

ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ Οι όζοι του θυρεοειδούς είναι συχνοί και αποτελούν το συχνότερο ενδοκρινολογικό πρόβλημα σε πολλές χώρες. Οι πιθανότητες ότι κάποιος θα ανακαλύψει έναν τουλάχιστον όζο θυρεοειδούς είναι 1 στις 10 ενώ σε

Διαβάστε περισσότερα

Τα οστα αποτελούνται από το φλοιό και σπογγώδες οστό. Μεταξύ των δοκίδων του σπογγώδους οστού υπάρχει ο μυελός των οστών

Τα οστα αποτελούνται από το φλοιό και σπογγώδες οστό. Μεταξύ των δοκίδων του σπογγώδους οστού υπάρχει ο μυελός των οστών Οστεοπόρωση Τα οστα αποτελούνται από το φλοιό και σπογγώδες οστό Μεταξύ των δοκίδων του σπογγώδους οστού υπάρχει ο μυελός των οστών Φυσιολογικό οστό Οστεπορωτικό Οστεοπόρωση - Ορισμός Αύξηση του χώρου

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΤΟΕΞΕΤΑΣΗ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ (ΑΕΜ)

ΑΥΤΟΕΞΕΤΑΣΗ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ (ΑΕΜ) ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ Συχνότητα και θνησιμότητα Ca μαστού Ο κίνδυνος για την ανάπτυξη καρκίνου του μαστού στο γενικό πληθυσμό υπολογίζεται ότι κυμαίνεται σε 800 νέες περιπτώσεις ανά έτος σε 1.000.000 γυναίκες

Διαβάστε περισσότερα

Ποιες είναι οι εξετάσεις που δεν πρέπει να αμελείς; Σου φτιάξαμε την ατζέντα με τα ιατρικά ραντεβού σου!

Ποιες είναι οι εξετάσεις που δεν πρέπει να αμελείς; Σου φτιάξαμε την ατζέντα με τα ιατρικά ραντεβού σου! Ποιες είναι οι εξετάσεις που δεν πρέπει να αμελείς; Σου φτιάξαμε την ατζέντα με τα ιατρικά ραντεβού σου! Η πρόληψη σώζει ζωές. Δηλαδή η συνέπειά σου απέναντί στον εαυτό σου. Και πως μεταφράζεται αυτό;

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ. Πως να προλάβετε τον ΔΙΑΓΝΩΣΗ Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ. Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία

ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ. Πως να προλάβετε τον ΔΙΑΓΝΩΣΗ Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ. Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ Πως να προλάβετε τον ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ με ΤΗΝ ΕΥΓΕΝΙΚΗ Χορηγία Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία με ΤΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ «Αυτές οι πληροφορίες προορίζονται για

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. Πρωτοπαθή Μετεμμηνοπαυσιακή οστεοπόρωση Οστεοπόρωση των ηλικιωμένων ή γεροντική οστεοπόρωση Δευτεροπαθή

ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. Πρωτοπαθή Μετεμμηνοπαυσιακή οστεοπόρωση Οστεοπόρωση των ηλικιωμένων ή γεροντική οστεοπόρωση Δευτεροπαθή ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ Τι είναι η οστεοπόρωση; Η οστεοπόρωση είναι η συχνότερη πάθηση των οστών και χαρακτηρίζεται, πρώτον, από χαμηλή οστική μάζα ή, πιο απλά, από λιγότερη ποσότητα οστού και δεύτερον, από διαταραχή

Διαβάστε περισσότερα

Ψαλτοπούλου Θεοδώρα, Παθολόγος, Επίκ. Καθηγήτρια Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών

Ψαλτοπούλου Θεοδώρα, Παθολόγος, Επίκ. Καθηγήτρια Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών Ψαλτοπούλου Θεοδώρα, Παθολόγος, Επίκ. Καθηγήτρια Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών Συσχέτιση της σωματικής δραστηριότητας (ΣΔ) με τον κίνδυνο για νεοπλασίες

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ: ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΠΡΟΛΗΨΗΣ Αντωνίου Χαρά Διευθύντρια Β Χειρουργικής Κλινικής Γενικού Νοσοκομείου Χανίων ΣΕ ΤΙ ΘΑ ΑΝΑΦΕΡΘΟΥΜΕ??? Πόσο συχνός είναι ο καρκίνος του μαστού? Ποια αίτια τον προκαλούν?

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ

ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ Η οστεοπόρωση είναι μια πάθηση του σκελετού, η οποία χαρακτηρίζεται από χαμηλή οστική μάζα και καταστροφή της μικρό- αρχιτεκτονικής του οστίτη ιστού, με αποτέλεσμα την αύξηση της

Διαβάστε περισσότερα

ΚΙΝΔΥΝΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΤΗΣ ΜΗΤΕΡΑΣ ΑΠΟ ΤΟ ΜΗ ΘΗΛΑΣΜΟ. ΑΝΤΩΝΙΟΥ ΣΤ. ΕΠΙΜΕΛΗΤΡΙΑ Α Π/Δ ΓΝΞΑΝΘΗΣ

ΚΙΝΔΥΝΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΤΗΣ ΜΗΤΕΡΑΣ ΑΠΟ ΤΟ ΜΗ ΘΗΛΑΣΜΟ. ΑΝΤΩΝΙΟΥ ΣΤ. ΕΠΙΜΕΛΗΤΡΙΑ Α Π/Δ ΓΝΞΑΝΘΗΣ ΚΙΝΔΥΝΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΤΗΣ ΜΗΤΕΡΑΣ ΑΠΟ ΤΟ ΜΗ ΘΗΛΑΣΜΟ. ΑΝΤΩΝΙΟΥ ΣΤ. ΕΠΙΜΕΛΗΤΡΙΑ Α Π/Δ ΓΝΞΑΝΘΗΣ ΑΜΕΣΟΙ ΚΙΝΔΥΝΟΙ ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΑΝΑΙΜΙΑ ΜΗ ΓΡΗΓΟΡΗ ΕΠΑΝΑΦΟ- ΡΑ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ ΜΗ ΓΡΗΓΟΡΗ ΑΠΩΛΕΙΑ ΒΑΡΟΥΣ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Κλινικές επιλογές σε μεταλλάξεις των BRCA 1/2 γονιδίων. Ιωάννης Θ. Νατσιόπουλος Χειρουργός Μαστού

Κλινικές επιλογές σε μεταλλάξεις των BRCA 1/2 γονιδίων. Ιωάννης Θ. Νατσιόπουλος Χειρουργός Μαστού Κλινικές επιλογές σε μεταλλάξεις των BRCA 1/2 γονιδίων Ιωάννης Θ. Νατσιόπουλος Χειρουργός Μαστού Η ανίχνευση BRCA μετάλλαξης δεν αποτελεί διάγνωση νόσου αλλά γενετική πληροφορία και εκτίμηση κινδύνου Ενδείξεις

Διαβάστε περισσότερα

Βασίλειος Τάνος M.D Γυναικολόγος Ογκολόγος

Βασίλειος Τάνος M.D Γυναικολόγος Ογκολόγος Οικογενής καρκίνος του μαστού σε Κύπριες ασθενείς Μοντέλο προοπτικού μαζικού ελέγχου για την πρόληψη του καρκίνου του μαστού σε ειδικές πληθυσμιακές ομάδες Βασίλειος Τάνος M.D Γυναικολόγος Ογκολόγος Συχνότητα

Διαβάστε περισσότερα

Μεικτή αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία: βελτιώνοντας το συνολικό λιπιδαιμικό προφίλ

Μεικτή αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία: βελτιώνοντας το συνολικό λιπιδαιμικό προφίλ Μεικτή αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία: βελτιώνοντας το συνολικό λιπιδαιμικό προφίλ Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ LDL-C : μείζων

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλα πρόγνωσης. του Σακχαρώδη Διαβήτη. Ηλιάδης Φώτης. Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ

Μοντέλα πρόγνωσης. του Σακχαρώδη Διαβήτη. Ηλιάδης Φώτης. Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ Μοντέλα πρόγνωσης του Σακχαρώδη Διαβήτη Ηλιάδης Φώτης Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ IDF Diabetes Atlas 5th Edition 2012 Update 3.8 million men and women worldwide

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΙΑΤΡΕΙΟ ΠΑΘΗΣΕΩΝ ΜΑΣΤΟΥ: ΟΙ 1000 ΠΡΩΤΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΚΟΥ Γ MD, ΚΑΠΙΡΗΣ Σ MD, ΚΟΛΟΒΕΛΩΝΗΣ Γ MD, ΜΑΛΛΙΔΗΣ Ε MD,

ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΙΑΤΡΕΙΟ ΠΑΘΗΣΕΩΝ ΜΑΣΤΟΥ: ΟΙ 1000 ΠΡΩΤΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΚΟΥ Γ MD, ΚΑΠΙΡΗΣ Σ MD, ΚΟΛΟΒΕΛΩΝΗΣ Γ MD, ΜΑΛΛΙΔΗΣ Ε MD, Γ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΤΟΥ ΓΝΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ Εισαγωγή Ο καρκίνος του μαστού είναι ο συχνότερος καρκίνος των γυναικών στον Δυτικό κόσμο. Από την έναρξη λειτουργίας του Ιατρείου Παθήσεων Μαστού (του Γ Χειρουργικού

Διαβάστε περισσότερα

ΑΚΡΑΤΕΙΑ ΟΥΡΩΝ. Αίτια της ακράτειας

ΑΚΡΑΤΕΙΑ ΟΥΡΩΝ. Αίτια της ακράτειας ΑΚΡΑΤΕΙΑ ΟΥΡΩΝ Η ICS (International Continence Society) έχει ορίσει την ακράτεια των ούρων ως μια κατάσταση ακούσιας απώλειας των ούρων, η οποία αποτελεί κοινωνικό και υγιεινoμικό πρόβλημα που μπορεί να

Διαβάστε περισσότερα

Νοσος Cushing Μάθετε περισσότερα

Νοσος Cushing Μάθετε περισσότερα Journalist Handbook 1 Πληροφορίες για Δημοσιογράφους Νοσος Cushing Μάθετε περισσότερα Νοσος Cushing 3 TΙ ΕΙΝΑΙ Η ΝΟΣΟΣ CUSHING; Πριν μιλήσουμε για τη Νόσο Cushing, θα πρέπει να κατανοήσουμε την ασθένεια

Διαβάστε περισσότερα

Τεύχος 1 ο - Άρθρο 16 o

Τεύχος 1 ο - Άρθρο 16 o Τεύχος 1 ο - Άρθρο 16 o ΓΡΑΠΤΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΟΥ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ. ΟΛΙΚΗ ΠΡΟΠΤΩΣΗ ΜΗΤΡΑΣ. Συγγραφέας: Τούλιος Γεώργιος* Ιατρικό Τμήμα Πανεπιστημίου Θεσσαλίας. * Associate editor, reviewer. ΙΣΤΟΡΙΚΟ Γυναίκα

Διαβάστε περισσότερα

Οστεοπόρωση. Διάγνωση, πρόληψη και θεραπεία. Δρ. Χρήστος Κ. Γιαννακόπουλος Ορθοπαιδικός Χειρουργός

Οστεοπόρωση. Διάγνωση, πρόληψη και θεραπεία. Δρ. Χρήστος Κ. Γιαννακόπουλος Ορθοπαιδικός Χειρουργός Οστεοπόρωση Διάγνωση, πρόληψη και θεραπεία Δρ. Χρήστος Κ. Γιαννακόπουλος Ορθοπαιδικός Χειρουργός Η οστεοπόρωση είναι πιο συχνή από τις παθήσεις της καρδιάς και των πνευμόνων Οστεοπόρωση: Η σιωπηλή επιδημία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΙΑΤΡΟΥΣ

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΙΑΤΡΟΥΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΙΑΤΡΟΥΣ Μετεµµηνοπαυσιακό Ορµονικό Προφίλ (Για µετεµµηνοπαυσιακούς και ακανόνιστους κύκλους) Η εµµηνόπαυση προκαλείται από σταδιακή µεταβολή της ευαισθησίας των ωοθηκών προς τις Γοναδοτροπίνες

Διαβάστε περισσότερα

πρακτικός οδηγός για τις γυναίκες

πρακτικός οδηγός για τις γυναίκες Β' ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ Ορμονική θεραπεία στην εμμηνόπαυση: πρακτικός οδηγός για τις γυναίκες Αθήνα 2013 Ειρήνη Λαμπρινουδάκη Επ. Καθηγήτρια Γυναικολογικής Ενδοκρινολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Η πρώιμη διάγνωση σώζει. Ο ειδικός θεραπεύει

Η πρώιμη διάγνωση σώζει. Ο ειδικός θεραπεύει Κλείσε ένα ραντεβού ζωής Αφιέρωσε 10 λεπτά στον εαυτό σου για μια μαστογραφία Όσα θα θέλατε να μάθετε για τον καρκίνο του μαστού Η πρώιμη διάγνωση σώζει. Ο ειδικός θεραπεύει Τι είναι ο καρκίνος του μαστού;

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΩΟΘΗΚΩΝ. Θ. Πανοσκάλτσης MD, PhD, FRCOG, CCST (UK) Γυναικολόγος Ογκολόγος. Αρεταίειον Νοσοκομείο, Αθήνα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΩΟΘΗΚΩΝ. Θ. Πανοσκάλτσης MD, PhD, FRCOG, CCST (UK) Γυναικολόγος Ογκολόγος. Αρεταίειον Νοσοκομείο, Αθήνα ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΩΟΘΗΚΩΝ Θ. Πανοσκάλτσης MD, PhD, FRCOG, CCST (UK) Γυναικολόγος Ογκολόγος Λέκτορας, 2 η Πανεπιστημιακή Κλινική Μαιευτικής Γυναικολογίας Αρεταίειον Νοσοκομείο, Αθήνα ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ο καρκίνος ωοθηκών

Διαβάστε περισσότερα

Συγκοπτικά επεισόδια καρδιαγγειακής αιτιολογίας: διαγνωστική προσπέλαση

Συγκοπτικά επεισόδια καρδιαγγειακής αιτιολογίας: διαγνωστική προσπέλαση There are no translations available. Γιώργος Κολιός Καρδιολόγος Οι ασθενείς με συγκοπή αποτελούν το 2% των επισκέψεων στα τμήματα έκτακτων περιστατικών. Η ετήσια επίπτωση συγκοπτικών επεισοδίων στα ηλικιωμένα

Διαβάστε περισσότερα

Εμμηνόπαυση Μια καινούρια αρχή

Εμμηνόπαυση Μια καινούρια αρχή Εμμηνόπαυση Μια καινούρια αρχή ΟΜΙΛΗΤΗΣ: Ιφιγένεια Κώστογλου Αθανασίου, MSc, MD, PhD Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Αθηνών και Λονδίνου MSc Διοίκησης Μονάδων Υγείας Διευθύντρια Ενδοκρινολόγος ΓΝ Αθηνών «Κοργιαλένειο

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιακή Ανεπάρκεια. Πώς δουλεύει φυσιολογικά η καρδιά

Καρδιακή Ανεπάρκεια. Πώς δουλεύει φυσιολογικά η καρδιά Καρδιακή Ανεπάρκεια Απόστολος Καραβίδας Πρόεδρος Ομάδας Εργασίας Καρδιακής Ανεπάρκειας Διευθυντής Καρδιολογικού Τμήματος, Γενικό Κρατικό Νοσοκομείο Αθήνας Η καρδιακή ανεπάρκεια είναι μια σοβαρή καρδιολογική

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και Καρδιοπάθειες

Άσκηση και Καρδιοπάθειες Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση και Καρδιοπάθειες Συγγραφική ομάδα: Φλουρής Ανδρέας, Ερευνητής Βογιατζής Ιωάννης, Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΦΑΑ, ΕΚΠΑ Σταυρόπουλος- Καλίνογλου Αντώνης, Ερευνητής Σύγχρονες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΚΑΡΚΙΝΟΣ

ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΚΑΡΚΙΝΟΣ 1 ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΚΑΡΚΙΝΟΣ Δ. Κιόρτσης Ενδοκρινολόγος Αν. Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Παν/μίου Ιωαννίνων European SCOPE fellow 1η ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΕΠΙΠΟΛΑΣΜΟΥ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ Ελληνική Ιατρική

Διαβάστε περισσότερα

Στην περισσότερο επιτυχημένη αντιμετώπιση του καρκίνου έχει συμβάλλει σημαντικά η ανακά-λυψη και εφαρμογή των καρκινι-κών δεικτών.

Στην περισσότερο επιτυχημένη αντιμετώπιση του καρκίνου έχει συμβάλλει σημαντικά η ανακά-λυψη και εφαρμογή των καρκινι-κών δεικτών. Όλες μαζί οι μορφές καρκίνου αποτελούν, παγκοσμίως τη δεύτερη αιτία θανάτου μετά από τα καρδιαγγειακά νοσήματα. Τα κρούσματα συνεχώς αυξάνονται και σε πολλές αναπτυγμένες χώρες αποτελεί την πρώτη αιτία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Πίεση νωτιαίου µυελού Σύνδροµο άνω κοίλης. Δέσποινα Μισαηλίδου Ακτινοθεραπεύτρια Ογκολόγος Ιατρικό Διαβαλκανικό Κέντρο

ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Πίεση νωτιαίου µυελού Σύνδροµο άνω κοίλης. Δέσποινα Μισαηλίδου Ακτινοθεραπεύτρια Ογκολόγος Ιατρικό Διαβαλκανικό Κέντρο ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Πίεση νωτιαίου µυελού Σύνδροµο άνω κοίλης Δέσποινα Μισαηλίδου Ακτινοθεραπεύτρια Ογκολόγος Ιατρικό Διαβαλκανικό Κέντρο ΠΙΕΣΗ ΝΩΤΙΑΙΟΥ ΜΥΕΛΟΥ 12700 ασθενείς/έτος ΗΠΑ 5-10% όλων των

Διαβάστε περισσότερα

ΣΦΥΡΟΒΡΑΧΙΟΝΙΟΣ ΔΕΙΚΤΗΣ.

ΣΦΥΡΟΒΡΑΧΙΟΝΙΟΣ ΔΕΙΚΤΗΣ. ΣΦΥΡΟΒΡΑΧΙΟΝΙΟΣ ΔΕΙΚΤΗΣ. ΠΩΣ ΜΕΤΡΑΤΑΙ ΚΑΙ ΠΩΣ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΕΙΤΑΙ ΤΣΕΚΟΥΡΑ ΔΩΡΟΘΕΑ «ΑΡΕΤΑΙΕΙΟ» ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΣΦΥΡΟΒΡΑΧΙΟΝΙΟΣ ΔΕΙΚΤΗΣ (ABI) Σφυροβραχιόνιος δείκτης=ankle-brachial Index (ABI) Ο λόγος της συστολικής

Διαβάστε περισσότερα

Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου

Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου Πανταζής Α. Ιορδανίδης Διδάκτωρ Ψυχιατρικής Α.Π.Θ Καθηγητής Ψυχολογίας & Διατροφής, ΑΤΕΙ Ιορδανίδης,, 10/3/11 1 ρ.πανταζής Ιορδανίδης, 10/3/11 2

Διαβάστε περισσότερα

Βασιλική Ψάρρα, MSc Επιμελήτρια Β Ψυχιατρικής Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αττικής

Βασιλική Ψάρρα, MSc Επιμελήτρια Β Ψυχιατρικής Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αττικής Βασιλική Ψάρρα, MSc Επιμελήτρια Β Ψυχιατρικής Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αττικής Εισαγωγή Η διάγνωση καρκίνου του μαστού αποτελεί ιδιαίτερα τραυματικό γεγονός 1,2 Στην τελευταία έκδοση του Diagnostic and Statistical

Διαβάστε περισσότερα

Νοσοκομειακό πρόγραμμα: Ευρωκλινική Αθηνών

Νοσοκομειακό πρόγραμμα: Ευρωκλινική Αθηνών Απαραίτητη η χρήση του Νοσοκομειακού Προγράμματος Νοσοκομειακό πρόγραμμα: Ευρωκλινική Αθηνών Ιατρικές Επισκέψεις 4 ιατρικές επισκέψεις ΔΩΡΕΑΝ ετησίως (ανά μέλος) και οι υπόλοιπες στην προνομιακή τιμή των

Διαβάστε περισσότερα

Η αξονική στεφανιογραφία έχει θέση στην πρόληψη των καρδιαγγειακών επεισοδίων

Η αξονική στεφανιογραφία έχει θέση στην πρόληψη των καρδιαγγειακών επεισοδίων Σεμινάριο Ομάδων Εργασίας ΕΚΕ, Φεβρουάριος 2010 Ομάδα Εργασίας Επιδημιολογίας, Πρόληψης και Μεταβολικού Συνδρόμου Η αξονική στεφανιογραφία έχει θέση στην πρόληψη των καρδιαγγειακών επεισοδίων Νικόλαος

Διαβάστε περισσότερα

Κυριακή, 3 Σεπτεµβρίου 2006

Κυριακή, 3 Σεπτεµβρίου 2006 Χρήστος Μαρκόπουλος Αν. Καθηγητής Χειρουργικής Ιατρικής Σχολής Αθηνών /ντης Κλινικής Μαστού Ιατρικού Κέντρου Αθηνών Πρόεδρος Ελληνικής Χειρουργικής Εταιρείας Μαστού - Στατιστικά στοιχεία Στη χώρα µας,

Διαβάστε περισσότερα

Αιτιότητα και αναγκαιότητα των νεότερων θεραπειών στην οστεοπόρωση

Αιτιότητα και αναγκαιότητα των νεότερων θεραπειών στην οστεοπόρωση Αιτιότητα και αναγκαιότητα των νεότερων θεραπειών στην οστεοπόρωση ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΗΣ Παναγιώτης Τρόντζας ΓΝΑ ΠΟΛΥΚΛΙΝΙΚΗ-ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ, ΑΘΗΝΑ DEBATE στην οστεοπόρωση Η οστική ανακατασκευή (bone turnover) H ί π

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΘΕΜΑ: ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ

ΥΠΟΘΕΜΑ: ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ 13 ΓΕΛ ΠΕΙΡΑΙΑ ΜΑΘΗΜΑ:ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ-PROJECT ΘΕΜΑ:ΥΓΕΙΑ-ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2013-14 ΤΑΞΗ Α1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: 1)ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΜΗΤΡΑΣ- ΝΩΤΙΑΙΟΥ ΜΥΕΛΟΥ 2)AIDS 3)ΜΗΝΙΣΚΟΣ 4)ΜΗΝΙΓΓΙΤΙΔΑ ΥΠΟΘΕΜΑ: ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήρια Οδηγία Νο 15 Μάρτιος 2014

Κατευθυντήρια Οδηγία Νο 15 Μάρτιος 2014 Κατευθυντήρια Οδηγία Νο 15 Μάρτιος 2014 Κλιµακτήριος Εισαγωγή - Ορισµός Εµµηνόπαυση ονοµάζεται η οριστική διακοπή εµµήνου ρύσεως, λόγω της εξάντλησης των ωοθυλακίων των ωοθηκών που οδηγεί σε παύση της

Διαβάστε περισσότερα

Ορμονική Θεραπεία Υποκατάστασης

Ορμονική Θεραπεία Υποκατάστασης 24 Ανασκόπηση Ορμονική Θεραπεία Υποκατάστασης Ελένη Κούστα Ενδοκρινολόγος Αλληλογραφία: Ελένη Κούστα, Σ. Αρβανιτάκη 6, 491 00 Κέρκυρα Tηλ: 26610 80561 Fax: 26610 80562 E mail: lkousta@otenet.gr ΠΕΡΙΛΗΨΗ:

Διαβάστε περισσότερα

Interactions between diet-derived phytoestrogens and bone-related genes

Interactions between diet-derived phytoestrogens and bone-related genes Αλληλεπιδράσεις φυτο-οιστρογόνων της διατροφής με γονίδια που εμπλέκονται στον μεταβολισμό των οστών Ρωξάνη Τέντα Roxane Tenta Assistant Prof. in Human Physiology Interactions between diet-derived phytoestrogens

Διαβάστε περισσότερα

Oρμονική θεραπεία στην εμμηνόπαυση: Νεώτερα δεδομένα

Oρμονική θεραπεία στην εμμηνόπαυση: Νεώτερα δεδομένα Oρμονική θεραπεία στην εμμηνόπαυση: Νεώτερα δεδομένα Ειρήνη Λαμπρινουδάκη Ενδοκρινολόγος Επίκουρη Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Αθηνών Τμήμα Κλιμακτηρίου - Εμμηνόπαυσης Β Μαιευτική και Γυναικολογική Κλινική

Διαβάστε περισσότερα

Οστεοπόρωση: από τη διάγνωση στη θεραπεία

Οστεοπόρωση: από τη διάγνωση στη θεραπεία Σελίδα 1 από 5 Οστεοπόρωση: από τη διάγνωση στη θεραπεία Γερμανός Ιερονυμάκης 1, Γιώργος Μίλεσης MSc 2 1 Τεχνολόγος ακτινολόγος, 2 Κλινικός Διαιτολόγος, MSc Εφαρμοσμένης Κλινικής Διατροφής Ένα από τα προβλήματα

Διαβάστε περισσότερα

Μελάνωμα: Πληθυσμιακός έλεγχος και δευτερογενής πρόληψη

Μελάνωμα: Πληθυσμιακός έλεγχος και δευτερογενής πρόληψη Α' ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΦΡΟΔΙΣΙΩΝ ΚΑΙ ΔΕΡΜΑΤΙΚΩΝ ΝΟΣΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ "Ανδρέας Συγγρός" Μελάνωμα: Πληθυσμιακός έλεγχος και δευτερογενής πρόληψη ΜΑΡΙΑ ΚΩΣΤΑΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ Μονάδα Σπίλων και Μελανώματος

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΤΡΙΤΗ ΗΛΙΚΙΑ

ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΤΡΙΤΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΤΡΙΤΗ ΗΛΙΚΙΑ 1 ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ 43% θανάτων γυναικών στις ΗΠΑ 54% θανάτων γυναικών στην Ευρώπη (ΕΟΚ και Ανατολική Ευρώπη) Δραματική αύξηση νοσηρότητας με ηλικία Αιτίες θανάτου 2

Διαβάστε περισσότερα

Ορμονική θεραπεία υποκατάστασης Νεότερα δεδομένα

Ορμονική θεραπεία υποκατάστασης Νεότερα δεδομένα ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ REVIEW ÁÑ ÅÉÁ ÅËËÇÍÉÊÇÓ ÉÁÔÑÉÊÇÓ 2010, 27(5):776-782 Ορμονική θεραπεία υποκατάστασης Νεότερα δεδομένα Λόγω της διάστασης απόψεων σχετικά με τα πλεονεκτήματα και τους κινδύνους της ορμονικής

Διαβάστε περισσότερα

Δ) Οι δικαιούχοι του Προγράμματος "Χρυσή Υγεία" δικαιούνται μετά

Δ) Οι δικαιούχοι του Προγράμματος Χρυσή Υγεία δικαιούνται μετά Α) Μέσω του συνεργαζόμενου Συντονιστικού Κέντρου 24 ώρες το 24ωρο, 365 ημέρες τον χρόνο, δυνατότητα να κλείνονται ραντεβού με τις κλινικές και να παρέχονται ιατρικές συμβουλές ή να λαμβάνονται γενικές

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της μαγνητικής τομογραφίας καρδιάς στον έλεγχο βιωσιμότητας μετά από έμφραγμα μυοκαρδίου: ενδιαφέρον περιστατικό

Ο ρόλος της μαγνητικής τομογραφίας καρδιάς στον έλεγχο βιωσιμότητας μετά από έμφραγμα μυοκαρδίου: ενδιαφέρον περιστατικό ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΟΛΛΕΓΙΟ ΚΑΡ ΙΟΛΟΓΙΑΣ Επιστημονική Ένωση Καρδιαγγειακής Απεικόνισης Ο ρόλος της μαγνητικής τομογραφίας καρδιάς στον έλεγχο βιωσιμότητας μετά από έμφραγμα μυοκαρδίου: ενδιαφέρον περιστατικό Ιωάννης

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη διαγνωστική έρευνα

Εισαγωγή στη διαγνωστική έρευνα DEPARTMENT OF HYGIENE AND EPIDEMIOLOGY Εισαγωγή στη διαγνωστική έρευνα Κώστας Τσιλίδης, ktsilidi@cc.uoi.gr http://users.uoi.gr/ktsilidi/teaching Ιωαννίδης: κεφάλαιο 3 Ahlbom: κεφάλαιο 3, 4 Guyatt: κεφάλαιο

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήρια Οδηγία Νο 16 Μάρτιος 2014

Κατευθυντήρια Οδηγία Νο 16 Μάρτιος 2014 Κατευθυντήρια Οδηγία Νο 16 Μάρτιος 2014 Εµµηνόπαυση Εισαγωγή - Ορισµός Εµµηνόπαυση ονοµάζεται η οριστική διακοπή εµµήνου ρύσεως, λόγω της εξάντλησης των ωοθυλακίων των ωοθηκών που οδηγεί σε παύση της ωοθηκικής

Διαβάστε περισσότερα

Προληπτική Μαστογραφία Ανακαλύπτοντας το DCIS. Ιωάννης Θ. Νατσιόπουλος Ειδικός Χειρουργός Μαστού

Προληπτική Μαστογραφία Ανακαλύπτοντας το DCIS. Ιωάννης Θ. Νατσιόπουλος Ειδικός Χειρουργός Μαστού Προληπτική Μαστογραφία Ανακαλύπτοντας το DCIS Ιωάννης Θ. Νατσιόπουλος Ειδικός Χειρουργός Μαστού Ductal Carcinoma in Situ Πορογενές καρκίνωμα in Situ In Situ = επί τόπου Τοπικό πορογενές καρκίνωμα; Ductal

Διαβάστε περισσότερα

Ανιχνευτικές εξετάσεις (screening) στη φροντίδα του παιδιού

Ανιχνευτικές εξετάσεις (screening) στη φροντίδα του παιδιού Ανιχνευτικές εξετάσεις (screening) στη φροντίδα του παιδιού Μάιος 2007 Τ. Παναγιωτόπουλος Τομέας υγείας του παιδιού Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας «Όλα τα προγράμματα screening προκαλούν βλάβη, ορισμένα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΗ ΝΕΑΡΗ ΗΛΙΚΙΑ

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΗ ΝΕΑΡΗ ΗΛΙΚΙΑ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΗ ΝΕΑΡΗ ΗΛΙΚΙΑ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ ΤΕ, Β ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Α.Π.Θ. Γ.Ν.Θ. «ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ» ΜSc Εργαστήριο Ιατρικής της Άθλησης Α.Π.Θ. Πτυχιούχος

Διαβάστε περισσότερα

MA0321 ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΦΡΟΝΤΙΔΑ

MA0321 ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΦΡΟΝΤΙΔΑ MA0321 ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΦΡΟΝΤΙΔΑ Συντετμημένος Τίτλος: Τίτλος Μαθήματος Πλήρης Τίτλος: Γυναικολογική Νοσηλευτική Φροντίδα Κωδικός Μαθήματος: MA0321 ΜΑ0322 Επίπεδο Μαθήματος: Προπτυχιακό Τύπος

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιολογική Εταιρεία Κύπρου

Καρδιολογική Εταιρεία Κύπρου Προστάτεψε την καρδία σου Καρδιολογική Εταιρεία Κύπρου Καρδιοαγγειακές παθήσεις και γυναικείο φύλο Εισαγωγή Οι καρδιαγγειακές παθήσεις αποτελούν σε παγκόσμιο επίπεδο την κυριότερη αιτία θανάτου στο γυναικείο

Διαβάστε περισσότερα

Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ

Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Δυσλιπιδαιμίες LDL-C HDL-C < 40 mg/dl Τριγλυκερίδια 150-199 mg/dl : οριακά

Διαβάστε περισσότερα

Ιατρικό Κέντρο Δικταίον (Λευκωσία)

Ιατρικό Κέντρο Δικταίον (Λευκωσία) Duplex Scan (Υπερηχογράφημα) περιφερειακού αρτηριακού συστήματος (ένα πόδι) Duplex Scan (Υπερηχογράφημα) περιφερειακού αρτηριακού συστήματος (δύο πόδια) Duplex Scan (Υπερηχογράφημα) φλεβικού συστήματος

Διαβάστε περισσότερα

Επιβλέπων καθηγητής: Δρ Βασίλειος Ραφτόπουλος ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΜΕΤΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΙΑΚΕΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΤΙΚΑ ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ

Επιβλέπων καθηγητής: Δρ Βασίλειος Ραφτόπουλος ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΜΕΤΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΙΑΚΕΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΤΙΚΑ ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Επιβλέπων καθηγητής: Δρ Βασίλειος Ραφτόπουλος ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΜΕΤΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΙΑΚΕΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΤΙΚΑ ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ Από τη

Διαβάστε περισσότερα

Εξωνοσοκοµειακών προγραµµάτων

Εξωνοσοκοµειακών προγραµµάτων Συνοπτική παρουσίαση Εξωνοσοκοµειακών προγραµµάτων Κωδ:30410, 30411, 30412 Ετησίως Ανανεούµενης ιάρκειας Πρόγραµµα ιαγνωστικών Εξετάσεων κωδ:30410 Προγραµµατα Εξωνοσοκοµεια κωδ:30412, 30413 Ειδικά θέµατα

Διαβάστε περισσότερα

«ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΕΝΑ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟ ΖΕΥΓΑΡΙ ΜΗΤΕΡΑ «ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ» ΤΖΕΦΕΡΑΚΟΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ

«ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΕΝΑ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟ ΖΕΥΓΑΡΙ ΜΗΤΕΡΑ «ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ» ΤΖΕΦΕΡΑΚΟΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ «ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΣΕ ΕΝΑ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟ ΖΕΥΓΑΡΙ ΠΡΙΝ ΚΑΙ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΔΙΕΓΕΡΣΗ ΤΩΝ ΩΟΘΗΚΩΝ» ΤΖΕΦΕΡΑΚΟΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ «ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ» ΜΗΤΕΡΑ Η εξέλιξη στην υπερηχογραφική τεχνολογία

Διαβάστε περισσότερα

14. ΠΡΟΠΤΩΣΕΙΣ ΓΕΝΝΗΤΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΩΝ

14. ΠΡΟΠΤΩΣΕΙΣ ΓΕΝΝΗΤΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΩΝ ΟΡΙΣΜΟΙ - ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ Οι προπτώσεις των γεννητικών οργάνων αναφέρονται σε ένα ή περισσότερα όργανα και περιλαμβάνουν το τράχηλο, τη μήτρα και τα τοιχώματα του κόλπου. Οι προπτώσεις του κόλπου μπορεί

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΑΥΚΩΜΑ. προληψη και θεραπεια. επειδή είναι σηµαντικό να διατηρήσετε για πάντα την όραση σας

ΓΛΑΥΚΩΜΑ. προληψη και θεραπεια. επειδή είναι σηµαντικό να διατηρήσετε για πάντα την όραση σας ΓΛΑΥΚΩΜΑ προληψη και θεραπεια επειδή είναι σηµαντικό να διατηρήσετε για πάντα την όραση σας Τι είναι το γλαύκωµα; Το γλαύκωμα αποτελεί μια ομάδα από παθήσεις των οφθαλμών, οι οποίες έχουν σαν κοινό χαρακτηριστικό

Διαβάστε περισσότερα

Περιγραφικές και ημιπειραματικές μελέτες. Γεωργία Σαλαντή gsalanti@cc.uoi.gr

Περιγραφικές και ημιπειραματικές μελέτες. Γεωργία Σαλαντή gsalanti@cc.uoi.gr Περιγραφικές και ημιπειραματικές μελέτες Γεωργία Σαλαντή gsalanti@cc.uoi.gr Έρευνα Αιφνίδιος θάνατος στα μωρά (παράγοντες που σχετίζονται) Λιπαρά ψαριά (omega 3 fats) και πρόληψη καρδιαγγειακών παθήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα : Νέες Παροχές του Νοσοκομείου Metropolitan προς τους Ασφαλισμένους της Εθνικής

Θέμα : Νέες Παροχές του Νοσοκομείου Metropolitan προς τους Ασφαλισμένους της Εθνικής ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΤΟΜΙΚΩΝ ΑΣΦΑΛΙΣΕΩΝ ΖΩΗΣ & ΥΓΕΙΑΣ Προς: Τις Επιθεωρήσεις και τις Λοιπές Μονάδες Παραγωγής Τις Περιφερειακές Υποδιευθύνσεις Τα Υποκαταστήματα, τους Περιφερειακούς Τομείς Αθήνα, 8 Οκτωβρίου 2009

Διαβάστε περισσότερα

Γονίδια. τη Φαρμακολογία και τη Γονιδιωματική στη Φαρμακογονιδιωματική" Από. Παρενέργειες. Φαρμακο γονιδιωματική / γενετική.

Γονίδια. τη Φαρμακολογία και τη Γονιδιωματική στη Φαρμακογονιδιωματική Από. Παρενέργειες. Φαρμακο γονιδιωματική / γενετική. Από τη Φαρμακολογία και τη Γονιδιωματική στη Φαρμακογονιδιωματική" Φυσιολογικά Ανθρώπινα Χαρακτηριστικά Ανταπόκριση στο Περιβάλλον Δέσποινα Σανούδου,, PhD FACMG Επίκουρη Καθηγήτρια Molecular Biology Biomedical

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ

ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΜΠΑΡΚΟΥ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΑΝ Α Π Λ Η Ρ Ω Τ Ρ Ι Α Π Ρ Ο Ϊ Σ ΤΑΜ Ε Ν Η ΟΥ Ρ ΟΛΟ Γ Ι ΚΟΥ- Ο Γ ΚΟΛΟ Γ Ι ΚΟΥ Τ Μ Η Μ ΑΤΟ Σ ΑΝ Θ «Θ Ε ΑΓ Ε Ν Ε Ι Ο» ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ Βασική

Διαβάστε περισσότερα

«ΜΑΙΕΥΤΙΚΑ» ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ ΣΤΗ ΘΗΛΥΚΗ ΓΑΤΑ. Μαρία Μαλιδάκη, Χαράλαμπος Ν. Βερβερίδης Κτηνιατρική Σχολή, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης

«ΜΑΙΕΥΤΙΚΑ» ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ ΣΤΗ ΘΗΛΥΚΗ ΓΑΤΑ. Μαρία Μαλιδάκη, Χαράλαμπος Ν. Βερβερίδης Κτηνιατρική Σχολή, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης «ΜΑΙΕΥΤΙΚΑ» ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ ΣΤΗ ΘΗΛΥΚΗ ΓΑΤΑ Μαρία Μαλιδάκη, Χαράλαμπος Ν. Βερβερίδης Κτηνιατρική Σχολή, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης «ΜΑΙΕΥΤΙΚΑ» ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ ΣΤΗ ΘΗΛΥΚΗ ΓΑΤΑ Ο ωοθηκικός κύκλος και

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος»

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ Νικολούδη Μαρία Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» Ο όρος δυσλιπιδαιμία εκφράζει τις ποσοτικές και ποιοτικές διαταραχές των λιπιδίων του αίματος. Τα λιπίδια όπως η χοληστερόλη και

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΗΨΗ. ΜΙΑ ΠΡΟΤΑΣΗ ΖΩΗΣ

ΠΡΟΛΗΨΗ. ΜΙΑ ΠΡΟΤΑΣΗ ΖΩΗΣ ΠΡΟΛΗΨΗ. ΜΙΑ ΠΡΟΤΑΣΗ ΖΩΗΣ ΕΚΘΕΣΗ ΠΡΟΟΔΟΥ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΠΟΥ ΠΡΑΓΜΑΤΟΠΟΙΕΙ ΤΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΠΤΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΕ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ ΤΟΝ ΕΔΟΕΑΠ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σκοπός του Προγράμματος Πρόληψη.

Διαβάστε περισσότερα

Mελέτη έκβασης περιπτώσεων ανίχνευσης άτυπων πλακωδών κυττάρων απροσδιορίστου σηµασίας (ΑSCUS) κατά την κυτταρολογική εξέταση κατά Παπανικολάου

Mελέτη έκβασης περιπτώσεων ανίχνευσης άτυπων πλακωδών κυττάρων απροσδιορίστου σηµασίας (ΑSCUS) κατά την κυτταρολογική εξέταση κατά Παπανικολάου Mελέτη έκβασης περιπτώσεων ανίχνευσης άτυπων πλακωδών κυττάρων απροσδιορίστου σηµασίας (ΑSCUS) κατά την κυτταρολογική εξέταση κατά Παπανικολάου Πετούσης Σ., Μαργιούλα-Σιάρκου Χ., Καλογιαννίδης Ι., Δαγκλής

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήρια Οδηγία Νο 17 Μάρτιος 2014

Κατευθυντήρια Οδηγία Νο 17 Μάρτιος 2014 Κατευθυντήρια Οδηγία Νο 17 Μάρτιος 2014 ευτερογενής πρόληψη καρκίνου µαστού Εισαγωγή Ο καρκίνος µαστού αφορά το 27% όλων των περιπτώσεων καρκίνου στο γυναικείο πληθυσµό και ο συνολικός κίνδυνος στη διάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

Διαγνωστική και θεραπευτική προσέγγιση ασθενoύς με νεφραγγειακή υπέρταση

Διαγνωστική και θεραπευτική προσέγγιση ασθενoύς με νεφραγγειακή υπέρταση Διαγνωστική και θεραπευτική προσέγγιση ασθενoύς με νεφραγγειακή υπέρταση Γκαλιαγκούση Ευγενία MD, PhD Medical School, King s College University of London Νεφραγγειακή νόσος Safian RD,NEJM,2001 Αιτίες στένωσης

Διαβάστε περισσότερα

Γενικά. Τί είναι ο κληρονομικός καρκίνος; κληρονομικός και σποραδικός καρκίνος. Κληρονομικός καρκίνος - Site Ε.Ο.Π.Ε. - Μ.Σ.

Γενικά. Τί είναι ο κληρονομικός καρκίνος; κληρονομικός και σποραδικός καρκίνος. Κληρονομικός καρκίνος - Site Ε.Ο.Π.Ε. - Μ.Σ. 1 Γενικά Ο καρκίνος προκαλείται από αλλαγές στα υλικά του σώματος μας που ονομάζονται «γονίδια». Πρόκειται για τις μονάδες πληροφοριών σε κάθε κύτταρο του σώματός μας. Τα γονίδια υπαγορεύουν στπν οργανισμό

Διαβάστε περισσότερα

Οδός Ξενίας 1, 115 27 Αθήνα, T ηλ.: 210 7775444 Fax: 210 7775420 e-mail: info@diamedica.gr http://www.diamedica.gr. Πίνακας 1.

Οδός Ξενίας 1, 115 27 Αθήνα, T ηλ.: 210 7775444 Fax: 210 7775420 e-mail: info@diamedica.gr http://www.diamedica.gr. Πίνακας 1. Ενημερωτικό Δελτίο Τεύχος 1 Δεκέμβριος 2007 Εργαστήριο Κλινικής Βιοχημείας και Εργαστηριακής Ιατρικής Οδός Ξενίας 1, 115 27 Αθήνα, T ηλ.: 210 7775444 Fax: 210 7775420 e-mail: info@diamedica.gr http://www.diamedica.gr

Διαβάστε περισσότερα

Universitäts-Frauenklinik Essen. Προγεννετικος Ελεγχος και Περιγεννητικη Ιατρικη Επιπεδο 1

Universitäts-Frauenklinik Essen. Προγεννετικος Ελεγχος και Περιγεννητικη Ιατρικη Επιπεδο 1 Universitäts-Frauenklinik Essen Προγεννετικος Ελεγχος και Περιγεννητικη Ιατρικη Επιπεδο 1 Αξιοτιμοι συναδελφοι, αγαπητοι γονεις, Τα πανεπιστημιακα μας εξωτερικα Ιατρεια Περιγεννητικης ιατρικης σας προσφερουν

Διαβάστε περισσότερα

Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση )

Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση ) Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση ) Συντηρητική ή Χειρουργική Αντιµετώπιση Γ. Στράντζαλης Νευροχειρουργική Κλινική, Πανεπιστήµιο Αθηνών, Θεραπευτήριο Ευαγγελισµός ΓΕΝΙΚΑ Η οσφυo-ισχιαλγία ή ο «πόνος

Διαβάστε περισσότερα

ΙΩΑΝΝΗΣ Θ. ΝΑΤΣΙΟΠΟΥΛΟΣ Α ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ»

ΙΩΑΝΝΗΣ Θ. ΝΑΤΣΙΟΠΟΥΛΟΣ Α ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ» 8ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 18-21 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2007 ΙΩΑΝΝΗΣ Θ. ΝΑΤΣΙΟΠΟΥΛΟΣ Α ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ» ΠΙΘΑΝΗ ΚΑΚΟΗΘΕΙΑ ΚΛΙΝΙΚΗ Ψηλαφητή

Διαβάστε περισσότερα