Έκθεση της Επιτροπής για τη Βία στα Media

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Έκθεση της Επιτροπής για τη Βία στα Media"

Transcript

1 Έκθεση της Επιτροπής για τη Βία στα Media Τον Δεκέµβριο του 2011, η Διεθνής Εταιρεία για την Έρευνα πάνω στην Επιθετικότητας (International Society for Research on Aggression) διόρισε µια ειδική επιτροπή µε σκοπό αυτή να συντάξει µια έκθεση σχετικά µε τη βία στα media (µέσα ενηµέρωσης και επικοινωνίας, πολυµέσα). Η υποχρέωσή τους ήταν ως εξής: «Ανατίθεται στην ISRA Επιτροπή για τις Επιπτώσεις της Βίας στα Media (ISRA Violent Media Effects Commission), το έργο της δηµιουργίας µιας δηµόσιας δήλωσης όσον αφορά στις γνωστές επιπτώσεις που έχει η έκθεση στη βία των media, µε βάση την τρέχουσα επιστηµονική γνώση. Εάν η Επιτροπή κρίνει ότι υπάρχουν επαρκείς αποδείξεις για βλαβερές επιπτώσεις, τότε η δηµόσια δήλωση της Επιτροπής µπορεί να περιλαµβάνει συστάσεις για τη δηµόσια πολιτική, έχοντας κατά νου ότι οι αποτελεσµατικές πολιτικές µπορεί να διαφέρουν από χώρα σε χώρα λόγω των διαφορετικών νοµικών και πολιτιστικών παραδόσεων και συστηµάτων. Η δήλωση αυτή θα µπορούσε να είναι µια πρωτότυπη δήλωση της Επιτροπής, ή θα µπορούσε να είναι η έγκριση ή τροποποίηση µίας ή περισσοτέρων παρόµοιων δηλώσεων που έχουν δοθεί τα τελευταία χρόνια από άλλους σηµαντικούς επιστηµονικούς φορείς και / ή οµάδες επιστηµόνων που έχουν την κατάλληλη εµπειρογνωσία στον τοµέα της βίας στα media. Η δήλωση (εφόσον είναι αρκετά σύντοµη) ή µία Εκτελεστική Σύνοψη (µιας µεγαλύτερης, πιο λεπτοµερούς δήλωσης) θα δηµοσιευθεί στο επιστηµονικό περιοδικό του ISRA, Aggressive Behavior, και θα εµφανιστεί στην ιστοσελίδα του ISRA. Μπορεί επίσης να δηµοσιευθεί στο ISRA Bulletin.» Αυτό που ακολουθεί είναι η τελική έκθεση της Επιτροπής για τη Βία στα Media, η οποία παραδόθηκε τον Μάιο,

2 Δήλωση εµπειρογνωµόνων: Οι επιδράσεις των βίαιων media στην επιθετικότητα Συντάχθηκε από: Την Επιτροπή για τη Βία στα Media της Διεθνούς Εταιρείας Έρευνας της Επιθετικότητας - International Society for Research on Aggression (ISRA) 2012 Η δήλωση αυτή συντάχθηκε από µια οµάδα διεθνώς αναγνωρισµένων δραστήριων ερευνητών στον τοµέα της βίας στα media, µε σκοπό να συνοψίσουν την τρέχουσα γνώση σχετικά µε τη δύναµη της σχέσης ανάµεσα στη χρήση βίαιων media και την επιθετικότητα, να εξηγήσουν τις ψυχολογικές διαδικασίες µε τις οποίες η βία στα media µπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο για επιθετική συµπεριφορά, και να προσφέρουν πρακτικές συµβουλές για το πώς οι γονείς και οι φορείς χάραξης πολιτικής µπορούν να αντιµετωπίσουν το ζήτηµα αυτό. Βίαια Media και επιθετικότητα: Ποιο είναι το ζήτηµα; Το τοπίο στον τοµέα των media µεταβάλλεται συνεχώς, µε τις νέες τεχνολογίες να έχουν ως αποτέλεσµα τη µεγαλύτερη διαδραστικότητα σε µικρότερες σε µέγεθος, γραφικά ανώτερες, και υπολογιστικά πιο ισχυρές συσκευές. Οι νέες αυτές τεχνολογίες αποτελούν τεράστια πηγή για µάθηση και απόκτηση γνώσεων µε ρυθµό που καµία σχέση δεν έχει µε αυτόν του παρελθόντος. Σε αντίθεση µε τα παραδοσιακά media (όπως τα τηλεοπτικά προγράµµατα), αυτές οι νέες τεχνολογίες, σε συνδυασµό µε τη σύνδεση στο διαδίκτυο (Internet), προσφέρουν στα παιδιά και στους εφήβους νέους τρόπους για να παίζουν παιχνίδια, καθώς και πρόσβαση σε πιο ποικίλες µορφές οπτικά ενδιαφέροντος περιεχοµένου, όσο ποτέ πριν. 1 Πρόσβαση σε τέτοιου είδους περιεχόµενο έχει πολλά οφέλη, αλλά επίσης εγκυµονεί και κινδύνους. Οι νέοι µπορούν πλέον να κατεβάσουν, να δουν, να παίξουν και να ακούσουν βίαιο υλικό οποιαδήποτε στιγµή της ηµέρας ή της νύχτας, πολλές φορές µε την ιδιωτικότητα που τους προσφέρει το δωµάτιό τους, και µε λίγη επίβλεψη από τους γονείς τους. Με τις νέες τεχνολογίες, οι ευκαιρίες να δει κάποιος βίαιο περιεχόµενο, το οποίο κάποτε περιοριζόταν σε πιο δηµόσιους χώρους (όπως η γειτονιά, το σινεµά ή το σαλόνι), έχουν γίνει ολοένα και πιο ιδιωτικές. Όσον αφορά σε άλλα περιεχόµενα των media τα οποία δε σχετίζονται µε τη βία, είναι ευρέως αποδεκτό ότι ό,τι βλέπουν οι άνθρωποι στην εικονική πραγµατικότητα των media έχει επίδραση στη συµπεριφορά τους στον πραγµατικό κόσµο. Για παράδειγµα, η πολλών δισεκατοµµυρίων δολαρίων βιοµηχανία της διαφήµισης ανθίζει βασισµένη στην υπόθεση ότι η προβολή διαφηµίσεων στους ανθρώπους θα αυξήσει την πιθανότητα αυτοί να αγοράσουν το διαφηµιζόµενο προϊόν. Οι αεροπορικές εταιρείες εκπαιδεύουν τους υποψήφιους πιλότους σε εξοµοιωτές πτήσης ώστε να τους µάθουν εικονικές δεξιότητες πτήσης πριν τους επιτραπεί να οδηγήσουν ένα πραγµατικό αεροπλάνο. Ο περιορισµός προβολής σεξουαλικού υλικού σε στιγµές που τα παιδιά είναι πιθανό να παρακολουθούν αντανακλά την πεποίθηση ότι τέτοιου είδους περιεχόµενο στα media επηρεάζει αρνητικά την ανάπτυξη των νέων. Αυτά τα παραδείγµατα αποδεικνύουν την αποδοχή ότι διαφόρων ειδών περιεχόµενο στα media έχουν αντίκτυπο στο πώς οι άνθρωποι αισθάνονται, σκέφτονται, και δρουν στην πραγµατική ζωή. Ωστόσο, φαίνεται να υπάρχει µεγαλύτερη απροθυµία για την αποδοχή του συµπεράσµατος ότι η απεικόνιση της βίας στα media έχει παρόµοια ικανότητα να επηρεάσει τη συµπεριφορά των ανθρώπων στον πραγµατικό κόσµο, ιδίως την ετοιµότητά τους να επιδοθούν σε επιθετική συµπεριφορά. Φυσικά, η παρακολούθηση µιας βίαιης ταινίας δεν οδηγεί συνήθως τους ανθρώπους στο να επιτεθούν κάποιον άλλο όταν φύγουν από τον κινηµατογράφο. Ούτε είναι αλήθεια ότι οι φανατικοί παίκτες πολύ βίαιων βιντεοπαιχνιδιών συνήθως γίνονται βίαιοι εγκληµατίες. Κανένας σεβαστός ερευνητής στον τοµέα αυτό δεν θα ισχυριζόταν κάτι τέτοιο. Αντίθετα, το ζήτηµα είναι εάν η παρακολούθηση βίαιων ταινιών και τηλεοπτικών προγραµµάτων ή η ενασχόληση µε διαδραστικά βίαια παιχνίδια σε ένα εικονικό περιβάλλον αυξάνει τις πιθανότητες οι άνθρωποι να εµπλακούν µε διάφορους τρόπους σε επιθετική συµπεριφορά, τόσο βραχυπρόθεσµα όσο και µακροπρόθεσµα. 2

3 H βία των media ως παράγοντας κινδύνου για την επιθετικότητα; Κανένας παράγοντας κινδύνου δεν είναι ικανός από µόνος του να κάνει ένα παιδί ή έναν έφηβο να ενεργήσει µε επιθετικότητα. Αντίθετα, αυτό που οδηγεί σε µια επιθετική πράξη είναι η συσσώρευση παραγόντων κινδύνου. 2, 3 Παρόλο που µπορεί κανένας µεµονωµένος παράγοντας κινδύνου να µην είναι αναγκαίος ή επαρκής ώστε να προκαλέσει επιθετική συµπεριφορά από µόνος του, ο κάθε παράγοντας αυξάνει την πιθανότητα επιθετικότητας, ιδιαίτερα ως απάντηση σε κάποια πρόκληση. Το µοντέλο αυτό είναι γνωστό ως µοντέλο κινδύνου και ανθεκτικότητας. Λαµβάνοντας υπόψη πολλά χαρακτηριστικά του παιδιού και του περιβάλλοντος, συµπεριλαµβανοµένου παράγοντες κινδύνου και προστατευτικούς, η έρευνα δείχνει ξεκάθαρα ότι η κατανάλωση βίας των media αυξάνει τον σχετικό κίνδυνο για επιθετικότητα, η οποία ορίζεται ως εσκεµµένη βλάβη σε άλλο πρόσωπο που µπορεί να είναι λεκτική, σχεσιακή, ή σωµατική. Ποιες είναι οι αποδείξεις; Κατά τη διάρκεια των τελευταίων 50 ετών, ένας µεγάλος αριθµός µελετών από όλο τον κόσµο έχουν δείξει ότι η παρακολούθηση βίαιων τηλεοπτικών προγραµµάτων και ταινιών, ή το παίξιµο βίαιων βιντεοπαιχνιδιών αυξάνει την πιθανότητα για επιθετική συµπεριφορά. 4, 5,6,7 Αυτό ισχύει για όλες τις µελέτες ακόµα και αν χρησιµοποιούν διαφορετικές µεθόδους, προέρχονται από διαφορετικές χώρες, και καλύπτουν διαφορετικές χρονικές περιόδους. Πολλές πειραµατικές µελέτες, στις οποίες οι άνθρωποι κατανεµήθηκαν τυχαία σε συνθήκες έκθεσης βίαιων ή µη-βίαιων media, έχουν δείξει ότι τα βίαια media αυξάνουν βραχυπρόθεσµα τον κίνδυνο για επιθετικότητα. 8,9,10,11,12,13,14 Πολλές συγχρονικές-διατµηµατικές έρευνες έχουν δείξει ότι οι άνθρωποι που εκτίθενται τακτικά σε πιο βίαια media, έχουν αυξηµένο κίνδυνο για επιθετική συµπεριφορά στη πραγµατική ζωή. Ένα µικρότερο σύνολο διαχρονικών µελετών έχει δείξει ότι τα παιδιά που µεγαλώνουν όντας συνεχώς εκτιθέµενα σε βίαια media βρίσκονται σε µεγαλύτερο κίνδυνο για επιθετική συµπεριφορά στην πραγµατική ζωή, όταν γίνουν έφηβοι και ενήλικες. 15,16,17,18,19 Φυσικά, όπως συµβαίνει στο σύνολο της συµπεριφορικής ή ιατρικής έρευνας, µερικές µελέτες βρίσκουν επιδράσεις και µερικές όχι. Για να προσδιοριστεί πόσο ισχυρές είναι οι επιδράσεις, το προτιµότερο είναι ο συνυπολογισµός αποτελεσµάτων από έρευνες όλων των ειδών, µέσω µετα-αναλύσεων: Η µετα-ανάλυση είναι µία µαθηµατική µέθοδος που επιτρέπει τον συνδυασµό/σύνθεση πολλαπλών επιστηµονικών µελετών σχετικά µε ένα θέµα, συµπεριλαµβανοµένων τόσο εκείνων που βρίσκουν επίδραση όσο και εκείνων που δεν βρίσκουν, ώστε να ελέγξουν αν η επίδραση υπάρχει πραγµατικά όταν λαµβάνονται υπόψη όλες οι µελέτες. Έχουν δηµοσιευθεί περισσότερες από 15 µετα-αναλύσεις οι οποίες εξέτασαν τη σχέση ανάµεσα στα βίαια media και την επιθετικότητα. Οι µετα-αναλύσεις αυτές έχουν δύο πολύ ενδιαφέροντες πτυχές. Πρώτον, αν και διαφέρουν σε µεγάλο βαθµό όσον αφορά στον αριθµό των µελετών που συµπεριλαµβάνουν και στο είδος των media που επικεντρώνονται, βρίσκουν πολύ παρόµοια αποτελέσµατα. 5,20,21,22,23 Δεύτερον, αν και βρίσκουν σχεδόν ίδια µεγέθη επίδρασης (όπως φαίνεται και από τις τρεις πρόσφατες αναλύσεις στον πίνακα), µερικοί από αυτούς τους ερευνητές ερµηνεύουν την επίδραση ως ασήµαντη, ενώ άλλοι ως ιδιαίτερα σηµαντική. Τα εµπειρικώς-καθορισµένα µεγέθη επίδρασης ανήκουν στην µικρή έως µέτρια περιοχή εύρους, και είναι φυσιολογικό οι επιστήµονες να διαφέρουν στις ερµηνείες τους ως προς τη σηµασία ενός δεδοµένου µεγέθους επίδρασης. Ωστόσο, αυτές οι διαφορές στην ερµηνεία δεν υποβαθµίζουν το γεγονός ότι όλες οι µετα-αναλύσεις δείχνουν ότι περισσότερη παρακολούθηση βίας στα media προβλέπει στατιστικά περισσότερη επιθετικότητα από τον θεατή. 3

4 Επιδράσεις της βίας των media στην επιθετικότητα και την προκοινωνική συµπεριφορά όπως τεκµηριώνεται µέσα από µετα-αναλύσεις Bushman & Huesmann (2006) 5 Τηλεόραση, ταινίες, βιντεοπαιχνίδια, µουσική, and κόµικς Ferguson (2007) 22 Βιντεοπαιχνίδια (Πειραµατικές µελέτες) Anderson et al. (2010) 20 Βιντεοπαιχνίδια (Πειραµατικές, συγχρονικές και διαχρονικές µελέτες) Αριθµός ανεξάρτητων δειγµάτων Αριθµός συµµετεχόντων 68,463 1, ,296 Επιθετικές σκέψεις Φυσιολογική διέγερση Επιθετικά συναισθήµατα Επιθετική συµπεριφορά Προκοινωνική συµπεριφορά Τα αποτελέσµατα όλων αυτών των µετα-αναλύσεων δείχνουν ότι η έκθεση στη βία των media µπορεί να προκαλέσει αύξηση όχι µόνο επιθετικής συµπεριφοράς σε ποικίλες µορφές, αλλά και επιθετικών σκέψεων, επιθετικών συναισθηµάτων, φυσιολογικής διέγερσης, καθώς και µείωση της προκοινωνικής συµπεριφοράς. Οι επιπτώσεις της βίας των media µπορεί να είναι διαφορετικές για το κάθε άτοµο, και µπορεί να είναι πολύ δυσδιάκριτες, ειδικά όταν εξετάζονται κατά τη διάρκεια της ζωής ενός ατόµου. Επιπτώσεις από τη βία των media έχουν βρεθεί για όλους τους τύπους των media που εξετάστηκαν (τηλεόραση, ταινίες, βιντεοπαιχνίδια, µουσική, κινούµενα σχέδια, κλπ.). 4,24 Οι επιπτώσεις είναι αξιοσηµείωτα συνεπείς, ανεξάρτητα από το είδος των media, την ηλικία, το φύλο, ή το µέρος του κόσµου όπου ζει το άτοµο. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο επιστηµονικοί φορείς, όπως ο Αµερικανικός Ιατρικός Σύλλογος (American Medical Association), η Αµερικανική Ακαδηµία Παιδιατρικής (American Academy of Pediatrics), ο Αµερικανικός Ψυχιατρικός Σύλλογος (American Psychiatric Association), και ο Αµερικανικός Σύλλογος Ψυχολογίας (American Psychological Association) (µεταξύ άλλων) έχουν όλοι καταλήξει στο συµπέρασµα ότι «τα στοιχεία δείχνουν συντριπτικά προς µια αιτιώδη σχέση ανάµεσα στη βία στα media και την επιθετική συµπεριφορά» (Joint Statement, 2000; Το συµπέρασµα αυτό επιβεβαιώνεται από έναν µεγάλο αριθµό ερευνών που διεξάχθηκαν από τότε. Είναι, ωστόσο, σηµαντικό να σηµειωθεί ότι τα συµπεράσµατα αυτά αφορούν στην επιθετική συµπεριφορά και όχι στην εγκληµατικά βίαιη συµπεριφορά. 25 Πολύ λίγες µελέτες έχουν εξετάσει τις επιδράσεις στη σοβαρή εγκληµατικά βίαιη συµπεριφορά, και τα υπάρχοντα στοιχεία (και θεωρία), υποδεικνύουν ότι η επίδραση στην εγκληµατικά βίαιη συµπεριφορά, αν και είναι σηµαντική για τους άνδρες, 17,26 είναι µικρότερη από την επίδραση στη γενική επιθετικότητα. 27 Γιατί οι άνθρωποι δυσκολεύονται τόσο πολύ να πιστέψουν ότι η βία των media µπορεί να είναι επιβλαβής; Αν και ένα εκτεταµένο σώµα θεωρητικά-βασισµένης βιβλιογραφίας συµπεριλαµβανοµένων πολλών επιβεβαιωτικών επαναλήψεων καθώς και έναν αριθµό µελετών που χρησιµοποίησαν µεθοδολογίες «βέλτιστων πρακτικών» υποδεικνύει ότι η έκθεση στη βία των media αυξάνει την επιθετικότητα, υπάρχει µια επίµονη τάση, ακόµα και σε µερικούς µορφωµένους ανθρώπους, να αρνούνται τις επιπτώσεις της βίας των media. 28 Ένας λόγος για τον οποίο µερικές φορές οι άνθρωποι δυσπιστούν ως προς τις επιπτώσεις της βίας των media είναι ότι πιστεύουν λανθασµένα πως οι επιπτώσεις αυτές πρέπει να είναι άµεσες και σοβαρές (για παράδειγµα το να παίζει κάποιος ένα βίαιο βιντεοπαιχνίδι και αµέσως µετά να πυροβολεί κάποιον) ειδάλλως είναι ανύπαρκτες. Στην πραγµατικότητα, οι επιπτώσεις της βίας των 4

5 media παίρνουν συνήθως λιγότερο δραµατικές και στιγµιαίες µορφές (για παράδειγµα, ένα παιδί το οποίο γίνεται πιο εριστικό και ασεβές όσο αυξάνεται η έκθεση του στη βία των media 29, ή ένας ενήλικας που γίνεται λιγότερο εξυπηρετικός προς τους άλλους 30 ). Επιπλέον, αν κάποιος έχει συµφέρον στα βίαια media (για παράδειγµα, κάποιος που δηµιουργεί ή χρησιµοποιεί βίαια media), η γνωστική ασυµφωνία και η ανάγκη διατήρησης µίας θετικής αυτοεικόνας κινητοποιούν την άρνηση των επιπτώσεων της βίας των media. 31 Πώς λειτουργεί η βία των media; Βραχυπρόθεσµες επιδράσεις: Όταν τα παιδιά (και οι ενήλικες) βιώνουν κάτι καινούριο, όπως ένα νέο χρώµα, αντικείµενο ή συναίσθηµα, ένα σύµπλεγµα κυττάρων στον εγκέφαλο αναλαµβάνει να αναγνωρίσει αυτό το πράγµα ξανά, και να το διαφοροποιήσει από τα άλλα πράγµατα που ξέρουµε. Αυτοί οι «κόµβοι» ενεργοποιούνται κάθε φορά που βιώνουµε αυτό το πράγµα και άλλη φορά. Είναι σηµαντικό, ότι όταν δύο πράγµατα τα βιώνει κανείς µαζί, αυτά αρχίζουν να «πλέκονται» µαζί (όπως ένα τριαντάφυλλο και η χαρακτηριστική του οσµή). Πράγµατα τα οποία τα βιώνουµε µαζί συχνά, συνδέονται µεταξύ τους όλο και πιο έντονα µέσα στο νευρωνικό µας δίκτυο το οποίο περιλαµβάνει γνωστές έννοιες, συναισθήµατα, και αναµνήσεις. Τελικά, η ενεργοποίηση ενός κόµβου ενεργοποιεί µερικώς και τον άλλο, µια διαδικασία που ονοµάζεται εξαπλούµενη ενεργοποίηση. Κατά συνέπεια, ακόµη και σε πολύ µικρά παιδιά, πολλοί διαφορετικοί δείκτες επιθετικότητας και βίας έχουν νευρωνικά µονοπάτια που τους συνδέουν (όπλα και καβγάς, λεκτικές προσβολές και χτύπηµα, κλπ). Ως αποτέλεσµα, κάθε φορά που ένα άτοµο εκτίθεται σε µια βίαιη σκηνή, η ενεργοποίηση των κόµβων που προκύπτει εξαπλώνεται σε συνδεδεµένους κόµβους και τους ενεργοποιεί, έστω και λίγο. Αυτή η νευρωνική διαδικασία ονοµάζεται προδιέγερση (priming). 6,7,32 Όταν κόµβοι οι οποίοι συνδέονται µε µία συµπεριφορική τάση προδιεγείρονται, είναι πιο πιθανό (αλλά όχι βέβαιο) ότι η συµπεριφορά αυτή θα συµβεί. Αυτή η συµπεριφορά είναι πιο πιθανό να συµβεί εάν ο κόµβος ενεργοποιείται ταυτόχρονα και από άλλα ερεθίσµατα. 32 Για παράδειγµα, έρευνες δείχνουν ότι, αν ένα άτοµο εισπράξει προσβολές από κάποιο άλλο άτοµο, η απλή και µόνο θέα ενός όπλου µπορεί να ωθήσει το προσβεβληµένο άτοµο να ξεπεράσει τον ουδό (threshold) για επιθετική ανταπόδοση εναντίον του ατόµου που τον προκάλεσε. 33 Η προδιέγερση που προκαλεί το όπλο, σε συνδυασµό µε την επίδραση της ενεργοποίησης που προκαλεί η προσβολή στον κόµβο για τη συγκεκριµένη επιθετική συµπεριφορά, ωθεί την ενεργοποίησή της πάνω από τον ουδό, µε αποτέλεσµα την επιθετικότητα. Οµοίως, η έκθεση σε βία στα media προδιεγείρει κάθε λογής κόµβους που συνδέονται µε την επιθετικότητα. Εάν την ίδια περίπου στιγµή συµβαίνουν και άλλα γεγονότα προδιέγερσης ή προκλήσεις, τότε µπορεί να προκύψει επιθετικότητα. Η άλλη σηµαντική νευρωνική διαδικασία που έχει σαν αποτέλεσµα η παρακολούθηση βίας από κάποιον να ακολουθείται βραχυπρόθεσµα από έναν αυξηµένο κίνδυνο για επιθετική συµπεριφορά, είναι ο µιµητισµός. 6,7 Οι άνθρωποι, όπως και ένας αριθµός άλλων πρωτευόντων θηλαστικών, µιµούνται τις συµπεριφορές άλλων. Οι άνθρωποι έχουν εξειδικευµένους νευρώνες, που ονοµάζονται νευρώνες-κάτοπτρα οι οποίοι πιθανώς κινητοποιούν τέτοιου είδους µίµηση. Ένας συγκεκριµένος νευρώνας-κάτοπτρο πυροδοτείται κάθε φορά που µια συγκεκριµένη συµπεριφορά εκτελείται ή παρακολουθείται, π.χ., το χτύπηµα κάποιου από κάποιον άλλο. Μολονότι υπάρχουν πολλά ακόµη να µάθουµε σχετικά µε τη νευροφυσιολογία της διαδικασίας της µίµησης στον άνθρωπο, είναι σαφές ότι οι άνθρωποι, και ιδιαίτερα τα µικρά παιδιά, έχουν την τάση να µιµούνται αυτό που βλέπουν να κάνουν οι άλλοι. Είµαστε τυχεροί που έχουµε αυτόν τον µηχανισµό µίµησης, διότι προωθεί την ταχεία απόκτηση κάθε είδους σηµαντικών δεξιοτήτων. Ωστόσο, όταν αυτό που βλέπει κάποιος είναι επιθετική συµπεριφορά, προωθεί επίσης την επιθετική συµπεριφορά του παρατηρητή. Μακροπρόθεσµες επιδράσεις: Πολλές φορές στη ζωή, ένα σύνθετο σύνολο από αισθήσεις, συναισθήµατα, και έννοιες, ενεργοποιούνται µαζί σε ορισµένες συνθήκες, και αυτά συνδέονται µεταξύ τους σε µια σύνθετη 5

6 γνωστική δοµή στον εγκέφαλό µας που ονοµάζεται σχήµα ή σενάριο (για παράδειγµα, γνώση για το τι είναι ένα σούπερ µάρκετ, για το πού είναι πιθανό να βρίσκονται τα φαγώσιµα, σχετικές µνήµες και συναισθήµατα, και ένα σενάριο για το πώς κάποιος συµπεριφέρεται σε έναν τέτοιο χώρο). Αυτές οι γνωστικές δοµές, από τη στιγµή που ενεργοποιηθούν, αποτελούν καθοριστικούς παράγοντες συµπεριφοράς, και µπορεί να επηρεάσουν το τί κάνουµε έξω από τη δική µας συνειδητή επίγνωση. 6, 7 Πολλά σχήµατα, σενάρια και συναισθήµατα, είναι αναµφίβολα επακόλουθο της ανθρώπινης εξέλιξης (π.χ., ο φόβος της µοναξιάς, σενάρια που συνδέουν το θυµό µε την επιθετικότητα). Ωστόσο, έχει ιδιαίτερη σηµασία ότι τα νευρωνικά µας δίκτυα και οι γνωστικές δοµές εντός αυτών τροποποιούνται και διαµορφώνονται µέσω µάθησης από τις εµπειρίες µας µε τον κόσµο που µας περιβάλλει καθώς µεγαλώνουµε. Οι γονείς και οι συνοµήλικοί είναι σηµαντικοί παράγοντες σε αυτόν τον κόσµο, αλλά για το παιδί του σήµερα, τα ηλεκτρονικά media αποτελούν µια άλλη επιρροή την οποία βιώνουν σε µεγάλο βαθµό πολλά παιδιά. Όπως ακριβώς µε τους γονείς ή τους συνοµηλίκους, το να είναι κανείς µε τα media είναι αρκετό για να µάθει σενάρια, σχήµατα, και πεποιθήσεις. Είναι σηµαντικό ότι το περιεχόµενο των media καθορίζει το τι µαθαίνεται. Όταν τα media έχουν εκπαιδευτικό περιεχόµενο ή µεταφέρουν µηνύµατα σχετικά µε το να φροντίζουµε και να βοηθάµε τους άλλους, αυτό θα αντανακλάται στο αναπτυσσόµενο νευρωνικό δίκτυο του παιδιού. Εάν, ωστόσο, το περιεχόµενο είναι βίαιο, η είσοδος τέτοιων πληροφοριών επίσης θα αντανακλάται στο αναπτυσσόµενο νευρωνικό δίκτυο. Όσον αφορά στα media, το είδος του περιεχοµένου τους είναι ζωτικής σηµασίας. Μάθηση Σε τελική ανάλυση, η επίδραση βίαιου περιεχοµένου έχει επίδραση µάθησης στον εγκέφαλο. Ο ανθρώπινος εγκέφαλος, όπως και µερικοί άλλοι εγκέφαλοι πρωτευόντων θηλαστικών, είναι µοναδικά κατασκευασµένοι ώστε να µιµούνται αυτό βλέπουµε να γίνεται. Η µίµηση παρατηρείται σε βρέφη, σε νήπια, σε παιδιά και σε ενήλικες, αλλά τα µικρά παιδιά είναι ιδιαίτερα επιρρεπή στο να µιµούνται αυτό που βλέπουν. Δεν θα ήταν υπερβολή να πούµε ότι "Τα παιδιά βλέπουν, και τα παιδιά κάνουν". Επιπλέον, η µίµηση στους ανθρώπους (η οποία γενικότερα ονοµάζεται µάθηση µέσω παρατήρησης) ξεπερνά κατά πολύ τον απλό µιµητισµό. Τα παιδιά εξάγουν συµπεράσµατα για αυτό που βλέπουν να γίνεται, και αναπτύσσουν κανονιστικές πεποιθήσεις όσον αφορά στην καταλληλότητα συγκεκριµένων συµπεριφορών. Αν δούνε κάποιον να επιλύει ένα κοινωνικό πρόβληµα χρησιµοποιώντας επιθετική συµπεριφορά, αποθηκεύουν στη µνήµη τους ένα τέτοιο συµπεριφορικό σενάριο καθώς και την πεποίθηση ότι είναι αποδεκτό να συµπεριφέρεται κανείς µε αυτόν τον τρόπο. Μεταγενέστερα, θα είναι πιο πιθανό να συµπεριφερθούν µε τον ίδιο τρόπο, αν αποφασίσουν να χρησιµοποιήσουν το σενάριο αυτό. 6,7 Οι βίαιες εικόνες, όπως σκηνές σε ταινίες ή παιχνίδια ή εικόνες σε ένα βιβλίο κόµικ, εκτός από το να αποτελούν πηγές µίµησης, πυροδοτούν την ενεργοποίηση επιθετικών σκέψεων και συναισθηµάτων που βρίσκονται ήδη αποθηκευµένα στη µνήµη. Εάν αυτές οι επιθετικές σκέψεις και τα συναισθήµατα ενεργοποιούνται ξανά και ξανά µέσω της επαναλαµβανόµενης έκθεσης στη βία των media, γίνονται χρονίως προσβάσιµα, και συνεπώς πιο πιθανά να επηρεάσουν τη συµπεριφορά. Κάποιος µπορεί επίσης να βρίσκεται σε κατάσταση µεγαλύτερης επαγρύπνησης για εχθρικότητα και επιθετικότητα στον κόσµο, και ως εκ τούτου να αρχίσει να αισθάνεται ότι ορισµένες µη ξεκάθαρες ως προς το κίνητρό τους ενέργειες άλλων ανθρώπων (όπως το να πέσει κάποιος επάνω του σε ένα δωµάτιο το οποίο είναι γεµάτο µε κόσµο) είναι εσκεµµένες, προκλητικές πράξεις. Οι χαρακτήρες που απεικονίζονται στα media αποτελούν ελκυστικά µοντέλα ρόλων, ιδιαίτερα αν οι βίαιες ενέργειές τους, που εµφανίζονται στην οθόνη, παρουσιάζονται ως δικαιολογηµένες και κοινωνικά αποδεκτές. Αν το βίαιο περιεχόµενο ανταµείβεται και θεωρείται ως «διασκέδαση», τότε οι επιθετικές έννοιες θα συνδεθούν µέσω της κλασικής εξάρτησης µε θετικά συναισθήµατα. Αυτά πιθανώς θα έχουν ως αποτέλεσµα την αλλαγή σε στάσεις και πεποιθήσεις σχετικά µε την επιθετικότητα, όπως το να βλέπει κανείς την επιθετικότητα ως µια πιο αποδεκτή απάντηση σε προκλητικές συµπεριφορές. Αλλαγές σε σκέψεις και συναισθήµατα µπορεί να οδηγήσουν σε αλλαγές στη συµπεριφορά, αλλά όχι κατ 'ανάγκην µε τρόπο µηχανιστικό - περισσότερο µεταβάλλοντας τις πιθανότητες µια πρόκληση να αντιµετωπιστεί µε επιθετική απάντηση. 6

7 Ιδιαιτέρως τα βιντεοπαιχνίδια αποτελούν εξαιρετικούς δασκάλους. Χρησιµοποιούν πολλές από τις ίδιες τεχνικές που χρησιµοποιούνται από τους καλύτερους δασκάλους, γι αυτό και τα εκπαιδευτικά βιντεοπαιχνίδια είναι τόσο αποτελεσµατικά. Τα παιχνίδια διδάσκουν ανεξάρτητα από το περιεχόµενό τους, έτσι ώστε τα µαθηµατικά παιχνίδια µπορούν να διδάξουν θετική στάση για τα µαθηµατικά, αν το παιχνίδι είναι διασκεδαστικό, καθώς και ειδικές µαθηµατικές δεξιότητες. Με τον ίδιο τρόπο, τα βίαια παιχνίδια µπορούν να διδάξουν επιθετικές στάσεις. Είναι σηµαντικό ότι, αν οι εκπαιδευτικοί επιθυµούν να διδάξουν µε σκοπό τη µεταφορά της γνώσης στον πραγµατικό κόσµο, διδάσκουν την ίδια υποκείµενη δεξιότητα µε πολλούς τρόπους. Οµοίως, όταν οι παίκτες βιντεοπαιχνιδιών παίζουν πολλά διαφορετικά είδη βίαιων παιχνιδιών (κρατώντας σταθερή την επίδραση της συνολικής ποσότητας παιξίµατος βίαιων παιχνιδιών), οι επιθετικές στάσεις και συµπεριφορές φαίνεται ότι µεταφέρονται πιο εύκολα στον πραγµατικό κόσµο. 34 Σχετικά µε τα βίαια βιντεοπαιχνίδια, υπάρχει µία ακόµη λεπτή διαδικασία. Αφού πρώτα δοκιµάσει κανείς κάτι, ένας από τους καλύτερους τρόπους για να µάθει να το κάνει καλά είναι να το επαναλάβει, και η επανάληψη βίαιων πράξεων σε ένα παιχνίδι ξανά και ξανά θα έχει ως αποτέλεσµα όλο και περισσότερες αλλαγές στον εγκέφαλο οι οποίες καθιστούν πιο πιθανό να συµπεριφερθεί κάποιος µε αυτόν τον τρόπο. Απευαισθητοποίηση στη βία Ένας άλλος λόγος για τον οποίο το παίξιµο βίαιων βιντεοπαιχνιδιών ή η παρακολούθηση βίαιων ταινιών και τηλεοπτικών προγραµµάτων αυξάνει τον κίνδυνο ο θεατής να συµπεριφέρεται πιο επιθετικά, είναι γιατί ο θεατής ή ο παίκτης γίνεται συναισθηµατικά "απευαισθητοποιηµένος" στη βία. Οι ερευνητές που ασχολούνται µε τα media γνωρίζουν εδώ και καιρό ότι η απευαισθητοποίηση στη βία είναι αποτέλεσµα της έκθεσης σε βία των media. Η απευαισθητοποίηση µπορεί ευρέως να οριστεί ως η µείωση ή εξάλειψη γνωστικών, συναισθηµατικών, φυσιολογικών, και, και εν τέλει, συµπεριφορικών αντιδράσεων σε ένα ερέθισµα. Η απευαισθητοποίηση είναι µια κοινή και προστατευτική εµπειρία της καθηµερινής ζωής. Ως άνθρωποι, απλώς δεν έχουµε την ικανότητα για παρατεταµένη διέγερση λόγω κάθε συγκεκριµένου γεγονότος, είτε πρόκειται για ένα ευτυχές (όπως η επιτυχία ενός παιδιού) είτε για ένα δυσάρεστο γεγονός (όπως ένας πυροβολισµός σε σχολείο). Η απευαισθητοποίηση στη βία διαταράσσει τη διαδικασία της ηθικής αξιολόγησης, επειδή το απευαισθητοποιηµένο άτοµο δεν θα αντιληφθεί ή ανταποκριθεί στις ενδείξεις οι οποίες συνήθως θα έθεταν σε λειτουργία διαδικασίες αξιολόγησης. 6,7,35 Ως εκ τούτου, αρνητικές ενέργειες µπορούν να συµβούν χωρίς το άτοµο να εξετάσει τις ηθικές τους συνέπειες, ή µπορεί να µην τεθεί σε κίνηση µια απαραίτητη προκοινωνική πράξη. 30 Αναδυόµενες έρευνες προσδιορίζουν µια σχέση ανάµεσα στην έκθεση στη βία των media και στην απευαισθητοποίηση, όπως αυτή µετρήθηκε σε ψυχοφυσιολογικές και συµπεριφορικές έρευνες, τόσο βραχυπρόθεσµα όσο και µακροπρόθεσµα. 36,37,38 Τι µέτρα πρέπει να ληφθούν; Γονικός έλεγχος: Γίνεται όλο και πιο δύσκολο για τους γονείς να παρακολουθούν τη χρήση των media από τα παιδιά τους, κυρίως λόγω της αυξηµένης πρόσβασης σε φορητές συσκευές media. Ωστόσο, µελέτες έχουν δείξει ότι οι γονείς µπορούν να συντελέσουν ουσιαστικά στην εποπτεία της πρόσβασης που έχουν τα παιδιά τους σε βίαια media, και κυρίως, στην εκπαίδευση των παιδιών τους ώστε αυτά να είναι κριτικοί θεατές των media. Και τα δύο µπορούν να µειώσουν την επίπτωση των επιδράσεων των βίαιων media. 39 Συστήνουµε οι γονείς να γνωρίζουν τι είδους media χρησιµοποιούν τα παιδιά και οι έφηβοί τους. Τα συστήµατα αξιολόγησης (των media) συνήθως παρέχουν ελάχιστες λεπτοµέρειες για το περιεχόµενο των media ώστε να είναι χρήσιµα, και σε κάθε περίπτωση δεν υποκαθιστούν το οι ίδιοι οι γονείς να βλέπουν, να παίζουν, ή να ακούν τα media τα οποία χρησιµοποιούν τα παιδιά τους. Οι γονείς µπορούν επίσης να βάλουν όρια στο χρόνο που περνούν τα παιδιά τους µπροστά στην οθόνη (Η Αµερικανική Ακαδηµία Παιδιατρικής δε συνιστά καθόλου χρόνο για τα παιδιά κάτω των 2 ετών, και όχι περισσότερο από 1-2 ώρες συνολικά ανά ηµέρα για παιδιά / νέους 3-18 ετών), και να συζητούν το 7

8 περιεχόµενο των media µε τα παιδιά τους ώστε να προωθήσουν την κριτική τους σκέψη όταν αυτά παρακολουθούν κάτι. Τα σχολεία µπορούν να βοηθήσουν τους γονείς µε το να διδάσκουν τους µαθητές από µικρή ηλικία να είναι κριτικοί καταναλωτές των media και ότι, ακριβώς όπως µε το φαγητό, η αρχή του «είσαι ό, τι τρως» εφαρµόζεται και στην υγιή κατανάλωση των media. 40 Η σηµασία για τη δηµόσια πολιτική: Στο µεγαλύτερο µέρος της η δηµόσια πολιτική έχει επικεντρωθεί στον περιορισµό της πρόσβασης των παιδιών σε βίαια media, µια προσέγγιση που έχει σηµαντικές πολιτικές και νοµικές προκλήσεις σε πολλές χώρες. Θα ήταν πιο καρποφόρο να καταβληθούν προσπάθειες για τη βελτίωση των διαβαθµίσεων και των ταξινοµήσεων των media, και για τη βελτίωση της δηµόσιας εκπαίδευσης σχετικά µε τις επιπτώσεις των media στα παιδιά. Αρκετές µελέτες έχουν δείξει ότι οι ισχύουσες, σύµφωνα µε την ηλικία του παιδιού, διαβαθµίσεις, οι οποίες προτιµώνται από τις περισσότερες χώρες, έχουν σοβαρά προβλήµατα εγκυρότητας. 41 Επιπλέον, ενδέχεται να λειτουργούν ως µαγνήτες προσελκύοντας τα παιδιά σε βίαια media. 42 Συνεπώς, οι διαβαθµίσεις θα µπορούσαν να βελτιωθούν σηµαντικά, και η σύνδεσή τους µε µια µεγαλύτερη δηµόσια εκπαίδευση σχετικά µε το γιατί είναι σηµαντική η χρήση διαβαθµίσεων, θα µπορούσε να είναι πολύ ευεργετική. Συµπερασµατικά σχόλια Ένα συµπέρασµα είναι σαφές: ακραία συµπεράσµατα πρέπει να αποφεύγονται. Δεν είναι ότι κάθε θεατής ή παίκτης θα επηρεαστεί αισθητά, αλλά από την κατανόηση των ψυχολογικών διεργασιών που εµπλέκονται, γνωρίζουµε ότι κάθε θεατή ή παίκτης επηρεάζεται µε κάποιο τρόπο. Ορισµένοι σχολιαστές έχουν υποστηρίξει ότι τα βίαια media, ιδιαίτερα βίαια βιντεοπαιχνίδια, είναι η κύρια αιτία των πυροβολισµών σε σχολεία. Άλλοι σχολιαστές, συνήθως βασιζόµενοι στα αποτελέσµατα µιας ή δύο µόνο ερευνών, έχουν υποστηρίξει ότι δεν υπάρχουν επαρκείς αποδείξεις για τυχόν βλαβερές συνέπειες των βίαιων media. Κανένα από τα δύο άκρα δεν υποστηρίζεται από τον συντριπτικό αριθµό των ερευνών σε αυτόν τον τοµέα. Αυτό που είναι σαφές είναι ότι η έκθεση σε βίαια media αποτελεί έναν παράγοντας κινδύνου για αυξηµένη επιθετικότητα, τόσο βραχυπρόθεσµα όσο και µακροπρόθεσµα. Κείµενα για περαιτέρω µελέτη Anderson, C. A., Gentile, D. A., & Dill, K. E. (2012). Prosocial, antisocial, and other effects of recreational video games. In D. G. Singer, & J. L. Singer (Eds.), Handbook of children and the media (2 nd ed., pp ). Thousand Oaks, CA: Sage. Bushman, B. J., & Huesmann, L. R. (2012). Effects of violent media on aggression. In D. G. Singer & J. L. Singer (Eds.), Handbook of children and the media (2 nd ed., pp ). Thousand Oaks, CA: Sage. Dill, K. E. (2009). How fantasy becomes reality: Seeing through media influence. New York: Oxford University Press. Kirsh, S. J. (2012). Children, adolescents, and media violence: A critical look at the research (2nd ed.). Thousand Oaks, CA: Sage. Βιβλιογραφία 1 Donnerstein, E. (2011). The media and aggression: From TV to the Internet. In J. P. Forgas, & A. W. Kruglanski (Eds.), The psychology of social conflict and aggression (pp ). New York: Psychology Press. 2 Berkowitz, L. (1993). Aggression: Its causes, consequences, and control. Philadelphia, PA: Temple University Press. 3 Eron, L. D., Huesmann, L. R., Lefkowitz, M. M., & Walder, L. O. (1974). How learning conditions in early childhood -including mass media- relate to aggression in late adolescence. American Journal of Orthopsychiatry, 44,

9 4 Anderson, C.A., Berkowitz, L., Donnerstein, E., Huesmann, L.R., Johnson, J., Linz, D., Malamuth, N., & Wartella, E. (2003). The influence of media violence on youth. Psychological Science in the Public Interest, 4, Bushman, B. J., & Huesmann, L. R. (2006). Short-term and long-term effects of violent media on aggression in children and adults. Archives of Pediatrics and Adolescent Medicine, 160, Huesmann, L. R. (2007). The impact of electronic media violence: Scientific theory and research. Journal of Adolescent Health, 41(6 Suppl. 1), s Huesmann, L. R., & Kirwil, L. (2007). Why observing violence increases the risk of violent behavior by the observer. In D. J. Flannery, A. T. Vazsonyi, & I. Waldman (Eds.), The Cambridge handbook of violent behavior and aggression (pp ). Cambridge: Cambridge University Press. 8 Anderson, C. A., Carnagey, N. L., Flanagan, M., Benjamin, A. J., Eubanks, J., & Valentine, J. C. (2004). Violent video games: Specific effects of violent content on aggressive thoughts and behavior. Advances in Experimental Social Psychology, 36, Anderson, C. A., & Dill, K. E. (2000). Video games and aggressive thoughts, feelings, and behavior in the laboratory and in life. Journal of Personality and Social Psychology, 78, Bandura, A., Ross, D., & Ross, S. A. (1961). Transmission of aggression through imitation of aggressive models. Journal of Abnormal and Social Psychology, 63, Bartholow, B. D., Sestir, M. A., & Davis, M. D. (2005). Correlates and consequences of exposure to videogame violence: Hostile personality, empathy, and aggressive behavior. Personality and Social Psychology Bulletin, 31, Bjorkqvist, K. (1985). Violent films, anxiety, and aggression. Helsinki: Finnish Society of Sciences and Letters. 13 Josephson, W. L. (1987). Television violence and children's aggression: Testing the priming, social script, and disinhibition predictions. Journal of Personality and Social Psychology, 53, Leyens, J.P., Camino, L., Parke, R.D., & Berkowitz, L. (1975). Effects of movie violence on aggression in a field setting as a function of group dominance and cohesion. Journal of Personality and Social Psychology, 32, Anderson, C. A., Sakamoto, A., Gentile, D. A., Ihori, N., & Shibuya, A., Yukawa, S.,... Kobayashi, K. (2008). Longitudinal effects of violent video games aggression in Japan and the United States. Pediatrics, 122, Eron, L. D., Huesmann, L. R., Lefkowitz, M. M., & Walder, L. O. (1972). Does television violence cause aggression? American Psychologist, 27, Huesmann, L. R., Moise-Titus, J., Podolski, C. P., & Eron, L. D. (2003). Longitudinal relations between childhood exposure to media violence and adult aggression and violence: Developmental Psychology, 39, Milavsky, J. R. (1982). Television and aggression: A panel study. Quantitative Studies in Social Relations. New York, New York, Academic Press. 19 Slater, M. D., Henry, K. L., Swaim, R.C., & Anderson, L.L. (2003). Violent media content and aggressiveness in adolescents: A downward spiral model. Communication Research, 30, Anderson, C. A., Shibuya, A., Ihori, N., Swing, E. L., Bushman, B. J., Sakamoto, A.,... Saleem, M. (2010). Violent video game effects on aggression, empathy, and prosocial behavior in Eastern and Western countries: A meta-analytic review. Psychological Bulletin, 136, Comstock, G., & Scharrer, E. (2003). Meta-analyzing the controversy over television violence and aggression. In D. A. Gentile (Ed.), Media violence and children: A complete guide for parents and professionals (pp ). Westport, CT, Praeger Publishers/Greenwood Publishing Group. 22 Ferguson, C. J. (2007). Evidence for publication bias in video game violence effects literature: A meta-analytic review. Aggression and Violent Behavior, 12, Paik, H., & Comstock, G. A. (1994). The effects of television violence on antisocial behavior: A meta-analysis. Communication Research, 21,

10 24 Kirsh, S. J. (2012). Children, adolescents, and media violence: A critical look at the research (2nd ed.). Thousand Oaks, CA: Sage. 25 Coyne, S. M., Nelson, D. A., Lawton, F., Haslam, S., Rooney, L., Titterington, L., Trainor, H., Remnant, J., & Ogunlaja, L. (2008). The effects of viewing physical and relational aggression in the media: Evidence for a cross-over effect. Journal of Experimental Social Psychology, 44, Huesmann, L. R. (1986). Psychological processes promoting the relation between exposure to media violence and aggressive behavior by the viewer. Journal of Social Issues, 42, Savage, J., & Yancey, C. (2008). The effects of media violence exposure on criminal aggression. A meta-analysis. Criminal Justice and Behavior, 35, Anderson, C. A., Gentile, D. A., & Dill, K. E. (2012). Prosocial, antisocial, and other effects of recreational video games. In D. G. Singer, & J. L. Singer (Eds.), Handbook of children and the media (2nd ed., pp ). Thousand Oaks, CA: Sage. 29 Dill, K. E. (2009). How fantasy becomes reality: Seeing through media influence. New York: Oxford University Press. 30 Bushman, B. J., & Anderson, C. A. (2009). Comfortably numb: Desensitizing effects of violent media on helping others. Psychological Science, 21, Bushman, B. J., & Huesmann, L. R. (2012). Effects of violent media on aggression. In D. G. Singer & J. L. Singer (Eds.), Handbook of children and the media (2nd ed., pp ). Thousand Oaks, CA: Sage. 32 Jo, E., & Berkowitz, L. (1994). A priming effect analysis of media influences: An update. In J. Bryant, & D. Zillmann (Eds.), Media effects: Advances in theory and research (pp ). Hillsdale, NJ: LEA. 33 Berkowitz, L., & LePage, A. (1967). Weapons as aggression-eliciting stimuli. Journal of Personality and Social Psychology, 7, Gentile, D. A., & Gentile, J. R. (2008). Violent video games as exemplary teachers: A conceptual analysis. Journal of Youth and Adolescence, 37, Funk, J. B. (2005). Children s exposure to violent video games and desensitization to violence. Child and Adolescent Psychiatry Clinics of North America, 14, Bailey, K., West, R., & Anderson, C. A. (2011). The association between chronic exposure to video game violence and affective picture processing: An ERP study. Cognitive, Affective, and Behavioral Neuroscience, Krahé, B., Möller, I., Huesmann, L. R., Kirwil, L., Felber, J., & Berger, A. (2011). Desensitization to media violence: Links with habitual media violence exposure, aggressive cognitions and aggressive behavior. Journal of Personality and Social Psychology, 100, Strenziok, M., Krueger, F., Deshpande, G., Lenroot, K., van der Meer, E., & Grafman, J. (2011). Fronto-parietal regulation of media violence exposure in adolescents: A multi-method study. Social Cognitive and Affective Neuroscience, 6, Nathanson, A. I. (2003). The effects of mediation content and form on children s responses to violent television. Human Communication Research, 29, Warburton, W. A. (2012). Growing up fast and furious in a media saturated world. In W. A. Warburton & D. Braunstein (Eds.), Growing up fast and furious: Reviewing the impacts of violent and sexualised media on children (pp. 1-33). Sydney: The Federation Press. 41 Gentile, D. A., Maier, J.A., Hasson, M. R., & de Bonnetti, B. L. (2011). Parents evaluation of media ratings a decade after the television ratings were introduced. Pediatrics, 128, Nije Bijvank, M., Konijn, E. A., Bushman, B. J., & Roelofsma, P. H. M. P. (2009). Age and content labels make video games forbidden fruit for youth. Pediatrics, 123,

11 Δήλωση αποποίησης ευθύνης Το παρόν έγγραφο συντάχθηκε από την Ειδική Επιτροπή για τα τις Επιδράσεις της Βίας των Media (Special Commission on Media Violence Effects) µε ανάθεση από τον Πρόεδρο της Διεθνούς Εταιρείας Έρευνας της Επιθετικότητας (ISRA) µε τη γνωµοδότηση και την έγκριση του Συµβουλίου του ISRA. Η Επιτροπή φέρει την αποκλειστική ευθύνη για το περιεχόµενο αυτής της δήλωσης. Τα µέλη της επιτροπής: Prof. Barbara Krahé (University of Potsdam, Germany, Πρόεδρος) Prof. L. Rowell Huesmann (University of Michigan, Ann Arbor, USA, Πρόεδρος) Prof. Leonard Berkowitz (University of Wisconsin, USA) Prof. Jeanne H. Brockmyer (University of Toledo, USA) Prof. Brad J. Bushman (Ohio State University, Columbus, USA) Dr. Sarah M. Coyne (Brigham Young University, USA) Prof. Karen E. Dill (Fielding Graduate University, USA) Prof. Edward Donnerstein (University of Arizona, Tucson, USA) Prof. Douglas A. Gentile (Iowa State University, Ames, USA) Prof. Steven J. Kirsh (State University of New York, Geneseo, USA) Dr. Ingrid Möller (University of Potsdam, Germany) Dr. Wayne Warburton (Macquarie University, Sydney, Australia) 11

ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΕΣ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ ΒΙΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΜΜΕ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ

ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΕΣ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ ΒΙΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΜΜΕ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΕΣ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ ΒΙΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΜΜΕ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ Ε Λ Ε Ν Η Κ Α Ρ Α Υ Ι Α Ν Ν Η, P S Y. D. Ε Γ Γ Ε Γ Ρ Α Μ Μ Ε Ν Η Κ Λ Ι Ν Ι Κ Η Ψ Υ Χ Ο Λ Ο Γ Ο Σ Λ Ε Ι Τ Ο Υ Ρ Γ Ο Σ Κ Λ Ι Ν Ι Κ Η Σ Α

Διαβάστε περισσότερα

Λέξεις κλειδιά: Τηλεόραση, βία, παιδιά, έφηβοι, οδηγίες. Εισαγωγή

Λέξεις κλειδιά: Τηλεόραση, βία, παιδιά, έφηβοι, οδηγίες. Εισαγωγή Η επίδραση της βίας στην τηλεόραση, στα παιδιά και στους εφήβους ΛΙΑΚΟΠΟΥΛΟΥ Μ. Παιδοψυχίατρος-Ψυχίατρος, Πανεπιστημιακή Παιδοψυχιατρική Κλινική, Νοσοκομείο Παίδων "Η Αγία Σοφία" Περίληψη Η φτώχεια, η

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα 5 ο. Κοινωνικο-γνωστικές Προσεγγίσεις για τη Μάθηση: Θεωρητικές Αρχές και Εφαρμογές στην Εκπαίδευση. Κυριακή Γ. Γιώτα Ψυχολόγος MSc., Ph.D.

Μάθημα 5 ο. Κοινωνικο-γνωστικές Προσεγγίσεις για τη Μάθηση: Θεωρητικές Αρχές και Εφαρμογές στην Εκπαίδευση. Κυριακή Γ. Γιώτα Ψυχολόγος MSc., Ph.D. Μάθημα 5 ο Κοινωνικο-γνωστικές Προσεγγίσεις για τη Μάθηση: Θεωρητικές Αρχές και Εφαρμογές στην Εκπαίδευση Κυριακή Γ. Γιώτα Ψυχολόγος MSc., Ph.D. Κοινωνικογνωστικές θεωρίες Κοινωνική μάθηση (Bandura) Κοινωνικός

Διαβάστε περισσότερα

Γνωστικές δοµές και συναίσθηµα Ειδικές Πηγές: Το φαινόµενο πολυπλοκότητας ακρότητας (Linville, 1982)

Γνωστικές δοµές και συναίσθηµα Ειδικές Πηγές: Το φαινόµενο πολυπλοκότητας ακρότητας (Linville, 1982) 91 στόχους µας και εποµένως δεν µας προκαλείται διέγερση και ούτε έντονο συναίσθηµα («σε συµπαθώ, αλλά δεν είµαι ερωτευµένος µαζί σου»). Τέλος, υπάρχει και η περίπτωση του «µαζί δεν κάνουµε και χώρια δεν

Διαβάστε περισσότερα

ΩΡΑ ΓΙΑ ΚΙΝΟΥΜΕΝΑ ΣΧΕΔΙΑ ΕΠΙΡΡΟΗ ΚΙΝΟΥΜΕΝΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΣΤΗ ΠΑΙΔΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

ΩΡΑ ΓΙΑ ΚΙΝΟΥΜΕΝΑ ΣΧΕΔΙΑ ΕΠΙΡΡΟΗ ΚΙΝΟΥΜΕΝΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΣΤΗ ΠΑΙΔΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ 9 ο ΓΕΛ Πατρών ΩΡΑ ΓΙΑ ΚΙΝΟΥΜΕΝΑ ΣΧΕΔΙΑ ΕΠΙΡΡΟΗ ΚΙΝΟΥΜΕΝΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΣΤΗ ΠΑΙΔΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΚΑΡΑΚΙΤΣΟΥ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΟΛΙΑΒΡΑ ΦΩΤΕΙΝΗ ΚΥΡΙΑΚΟΠΟΥΛΟΥ ΦΩΤΕΙΝΗ ΣΥΛΑΙΔΟΥ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΟΜΑΔΑ: Tom&Jerry Υπεύθυνοι καθηγητές:

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 2: Μάθηση & διδασκαλία στην προσχολική εκπαίδευση: βασικές αρχές

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 2: Μάθηση & διδασκαλία στην προσχολική εκπαίδευση: βασικές αρχές Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 2: Μάθηση & διδασκαλία στην προσχολική εκπαίδευση: βασικές αρχές Διδάσκουσα: Μαρία Καμπεζά Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην

Διαβάστε περισσότερα

ο εκπαιδευτικός µπορεί να χρησιµοποιήσει ιστορία σε κόµικς που περιέχει διάλογο να διδάξει κατάλληλες λεκτικές δοµές για το ξεκίνηµα συζήτησης

ο εκπαιδευτικός µπορεί να χρησιµοποιήσει ιστορία σε κόµικς που περιέχει διάλογο να διδάξει κατάλληλες λεκτικές δοµές για το ξεκίνηµα συζήτησης Μαθησιακή υσκολία Στρατηγικές ο εκπαιδευτικός µπορεί να χρησιµοποιήσει ιστορία σε κόµικς που περιέχει διάλογο να διδάξει κατάλληλες λεκτικές δοµές για το ξεκίνηµα συζήτησης να διδάξει στους µαθητές τρόπους

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρονικό παιχνίδι: Θετικές και αρνητικές επιδράσεις

Ηλεκτρονικό παιχνίδι: Θετικές και αρνητικές επιδράσεις Ηλεκτρονικό παιχνίδι: Θετικές και αρνητικές επιδράσεις Υπάρχουν πολλές μελέτες για τις πιθανές θετικές ή αρνητικές επιδράσεις των video games στα παιδιά και αρκετές είναι αντικρουόμενες μεταξύ τους. (Ο

Διαβάστε περισσότερα

Σχέδιο Μαθήματος: Κοινωνικές και Επικοινωνιακές Δεξιότητες για Ανάπτυξη Αυτοπεποίθησης και Τεχνικών Επίλυσης Διαφορών

Σχέδιο Μαθήματος: Κοινωνικές και Επικοινωνιακές Δεξιότητες για Ανάπτυξη Αυτοπεποίθησης και Τεχνικών Επίλυσης Διαφορών Σχέδιο Μαθήματος: Κοινωνικές και Επικοινωνιακές Δεξιότητες για Ανάπτυξη Αυτοπεποίθησης και Τεχνικών Επίλυσης Διαφορών Διάρκεια: Περιληπτική Περιγραφή: Δύο 45λεπτες διδακτικές περίοδοι Η πρώτη περίοδος

Διαβάστε περισσότερα

Γιατί πρωτοκάνουν σεξ οι έφηβοι

Γιατί πρωτοκάνουν σεξ οι έφηβοι Γιατί πρωτοκάνουν σεξ οι έφηβοι Αλέξανδρος Ζησόπουλος Ουρολόγος ΕΦΗΒΕΙΑ Η εξελικτική διεργασία στη ζωή του ανθρώπου που αρχίζει ''βιολογικά'' µε τις µεταβολές της φυσιολογίας της ήβης και τελειώνει ''ψυχολογικά''

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΥ. Δρ. Νικηφόρου Μηλίτσα Λέκτορας Ψυχολογίας UCLan Cyprus

ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΥ. Δρ. Νικηφόρου Μηλίτσα Λέκτορας Ψυχολογίας UCLan Cyprus ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΥ Δρ. Νικηφόρου Μηλίτσα Λέκτορας Ψυχολογίας UCLan Cyprus mnikiforou@uclan.ac.uk ΔΟΜΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ Αναγνώριση εκφοβιστικής συμπεριφοράς (χαρακτηριστικά, ρόλοι,

Διαβάστε περισσότερα

Στόχος της ψυχολογικής έρευνας:

Στόχος της ψυχολογικής έρευνας: Στόχος της ψυχολογικής έρευνας: Συστηματική περιγραφή και κατανόηση των ψυχολογικών φαινομένων. Η ψυχολογική έρευνα χρησιμοποιεί μεθόδους συστηματικής διερεύνησης για τη συλλογή, την ανάλυση και την ερμηνεία

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτισμός και ψυχοπαθολογία:

Πολιτισμός και ψυχοπαθολογία: Πολιτισμός και ψυχοπαθολογία: Επιπτώσεις στη συμβουλευτική και ψυχοθεραπεία με μετανάστες και τις οικογένειές τους Βασίλης Παυλόπουλος Τομέας Ψυχολογίας, Πανεπιστήμιο Αθηνών vpavlop@psych.uoa.gr http://www.psych.uoa.gr/~vpavlop

Διαβάστε περισσότερα

K. Oatley & J. Jenkins, Συγκίνηση: Ερμηνείες και Κατανόηση (μεταφ. Μ. Σόλμαν, Μπ. Ντάβου) Αθήνα, Εκδόσεις Παπαζήση, 2004, σελ. 41-59.

K. Oatley & J. Jenkins, Συγκίνηση: Ερμηνείες και Κατανόηση (μεταφ. Μ. Σόλμαν, Μπ. Ντάβου) Αθήνα, Εκδόσεις Παπαζήση, 2004, σελ. 41-59. K. Oatley & J. Jenkins, Συγκίνηση: Ερμηνείες και Κατανόηση (μεταφ. Μ. Σόλμαν, Μπ. Ντάβου) Αθήνα, Εκδόσεις Παπαζήση, 2004, σελ. 41-59. Εισαγωγή Περί Μελέτης της Συγκίνησης Τα πάθη Μόνον αυτά δίνουν τη νοημοσύνη

Διαβάστε περισσότερα

Βία και επιθετική συμπεριφορά από τους εφήβους.

Βία και επιθετική συμπεριφορά από τους εφήβους. Βία και επιθετική συμπεριφορά από τους εφήβους. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Πρόβλημα: Κατά την έρευνα αυτή θα εξεταστεί κατά το πόσο οι έφηβοι εκδηλώνονται με βίαιη κ επιθετική συμπεριφορά. Υπόθεση: Υποθέτω ότι οι έφηβοι

Διαβάστε περισσότερα

Παραδοτέο Π.1 (Π.1.1) Εκθέσεις για προµήθεια εκπαιδευτικού υλικού

Παραδοτέο Π.1 (Π.1.1) Εκθέσεις για προµήθεια εκπαιδευτικού υλικού 1 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΕΠΕΑΕΚ ΙΙ Μέτρο 2.2 Αναµόρφωση Προγραµµάτων Προπτυχιακών Σπουδών ιεύρυνση Τριτοβάθµιας Κατ. Πράξης 2.2.2.α Αναµόρφωση Προγραµµάτων

Διαβάστε περισσότερα

IP/08/618. Βρυξέλλες, 22 Απριλίου 2008

IP/08/618. Βρυξέλλες, 22 Απριλίου 2008 IP/08/618 Βρυξέλλες, 22 Απριλίου 2008 Βιντεοπαιχνίδια: η Επιτροπή χαιρετίζει την πρόοδο που σηµειώθηκε ως προς την προστασία των ανηλίκων σε 23 κράτη µέλη της ΕΕ, καλεί όµως τον κλάδο να βελτιώσει τους

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Φύλο (sex) Σεξουαλικότητα (sexuality) Σεξουαλική υγεία (sexual health) Κοινωνική ταυτότητα (γένος) (gender) Κοινωνική ταυτότητα φύλου (gender identity) Σεξουαλικός προσανατολισµός

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΓΡΑΦΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΣΥΓΓΡΑΦΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΥΓΓΡΑΦΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Τίτλος Ονοματεπώνυμο συγγραφέα Πανεπιστήμιο Ονοματεπώνυμο δεύτερου (τρίτου κ.ο.κ.) συγγραφέα Πανεπιστήμιο Η κεφαλίδα (μπαίνει πάνω δεξιά σε κάθε σελίδα): περιγράφει το θέμα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 2004 2009 Επιτροπή Εσωτερικής Αγοράς και Προστασίας των Καταναλωτών 2008/2173(INI) 20.11.2008 ΣΧΕΔΙΟ ΕΚΘΕΣΗΣ σχετικά με την προστασία των καταναλωτών, ιδίως των ανηλίκων, όσον αφορά

Διαβάστε περισσότερα

2012-2013. Το Ηλεκτρονικό παιχνίδι

2012-2013. Το Ηλεκτρονικό παιχνίδι 2012-2013 Το Ηλεκτρονικό παιχνίδι «Μπορείς ν ανακαλύψεις περισσότερα για έναν άνθρωπο μέσα σε μία ώρα παιχνιδιού απ ότι μέσα σ ένα χρόνο συζήτησης» Πλάτων 427-347 π.χ. Ερευνητική Εργασία Β Τάξης 1ου Γενικού

Διαβάστε περισσότερα

Πολλοί άνθρωποι θεωρούν λανθασμένα ότι δεν είναι «ψυχικά δυνατοί». Άλλοι μπορεί να φοβούνται μήπως δεν «φανούν» ψυχικά δυνατοί στο περιβάλλον τους.

Πολλοί άνθρωποι θεωρούν λανθασμένα ότι δεν είναι «ψυχικά δυνατοί». Άλλοι μπορεί να φοβούνται μήπως δεν «φανούν» ψυχικά δυνατοί στο περιβάλλον τους. Πολλοί άνθρωποι θεωρούν λανθασμένα ότι δεν είναι «ψυχικά δυνατοί» Άλλοι μπορεί να φοβούνται μήπως δεν «φανούν» ψυχικά δυνατοί στο περιβάλλον τους Η αυτοεικόνα μας «σχηματίζεται» ως ένα σχετικά σταθερό

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΖΩΗΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΖΩΗΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΖΩΗΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΘΕΜΑΤΑ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ Τι είναι

Διαβάστε περισσότερα

Εκµάθηση προµαθηµατικών εννοιών για ΑµεΑ στο φάσµα του Αυτισµού µε το λογισµικό LT125-ThinkingMind

Εκµάθηση προµαθηµατικών εννοιών για ΑµεΑ στο φάσµα του Αυτισµού µε το λογισµικό LT125-ThinkingMind Εκµάθηση προµαθηµατικών εννοιών για ΑµεΑ στο φάσµα του Αυτισµού µε το λογισµικό LT125-ThinkingMind Λαδιάς Αναστάσιος, Σχολικός Σύµβουλος Πληροφορικής Β Αθήνας Μπέλλου Ιωάννα, Σχολικός Σύµβουλος Πληροφορικής

Διαβάστε περισσότερα

Πράξη «Ζώνες Εκπαιδευτικής Προτεραιότητας-Άξονας Προτεραιότητας 2», Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση»

Πράξη «Ζώνες Εκπαιδευτικής Προτεραιότητας-Άξονας Προτεραιότητας 2», Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση» 4.1 Τίτλος 4ης Επιμέρους Δράσης: Αξιοποίηση του Stop Motion Animation (χειροποίητη κινούμενη εικόνα ) στην αναπαράσταση ιστορικών γεγονότων ΤΑΞΗ ΣΥΝΟΛΟ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΑΞΗΣ : : Δ 39 ΣΥΝΟΛΟ ΣΥΜΜΕΤΕΧΟΝΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

EU Kids Online Θεματικό Ερευνητικό δίκτυο για τη συγκριτική μελέτη της έρευνας σχετικά με τα παιδιά και την ασφαλή χρήση του διαδικτύου στις

EU Kids Online Θεματικό Ερευνητικό δίκτυο για τη συγκριτική μελέτη της έρευνας σχετικά με τα παιδιά και την ασφαλή χρήση του διαδικτύου στις EU Kids Online Θεματικό Ερευνητικό δίκτυο για τη συγκριτική μελέτη της έρευνας σχετικά με τα παιδιά και την ασφαλή χρήση του διαδικτύου στις ευρωπαϊκές χώρες. Χρηματοδοτείται από το πρόγραμμα Safer Internet

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Γνωστική Ψυχολογία. επ. Κωνσταντίνος Π. Χρήστου

Εισαγωγή στη Γνωστική Ψυχολογία. επ. Κωνσταντίνος Π. Χρήστου Εισαγωγή στη Γνωστική Ψυχολογία Inside the black box για µια επιστήµη του Νου Επιστροφή στο Νου Γνωστική Ψυχολογία / Γνωσιακή Επιστήµη Inside the black box για µια επιστήµη του Νου Επιστροφή στο Νου Γνωστική

Διαβάστε περισσότερα

ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ ΚΑΙ ΒΙΑ: ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΕΙΣ ΤΩΝ ΣΚΗΝΩΝ ΒΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ

ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ ΚΑΙ ΒΙΑ: ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΕΙΣ ΤΩΝ ΣΚΗΝΩΝ ΒΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ Ζητήματα Επικοινωνίας 4, 2006 ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ ΚΑΙ ΒΙΑ: ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΕΙΣ ΤΩΝ ΣΚΗΝΩΝ ΒΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ Στέλιος Παπαθανασόπουλος και Ανδρέας Γιαννακουλόπουλος ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η παρούσα έρευνα αποτελεί συνέχεια

Διαβάστε περισσότερα

Ο καθημερινός άνθρωπος ως «ψυχολόγος» της προσωπικότητάς του - Νικόλαος Γ. Βακόνδιος - Ψυχο

Ο καθημερινός άνθρωπος ως «ψυχολόγος» της προσωπικότητάς του - Νικόλαος Γ. Βακόνδιος - Ψυχο Έ να πολύ μεγάλο ποσοστό ανθρώπων που αντιμετωπίζουν έντονο άγχος, δυσθυμία, «κατάθλιψη» έχει την «τάση» να αποδίδει λανθασμένα τις ψυχικές αυτές καταστάσεις, σε έναν «προβληματικό εαυτό του», (μία δυστυχώς

Διαβάστε περισσότερα

Με την ολοκλήρωση του μαθήματος ο διδασκόμενος αναμένεται να είναι σε θέση να:

Με την ολοκλήρωση του μαθήματος ο διδασκόμενος αναμένεται να είναι σε θέση να: Τίτλος Μαθήματος: ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΙ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗΣ Κωδικός Μαθήματος: MUS 652 Κατηγορία Μαθήματος: (Υποχρεωτικό/Επιλεγόμενο) Υποχρεωτικό Επίπεδο Μαθήματος: (πρώτου, δεύτερου

Διαβάστε περισσότερα

Οι γνώμες είναι πολλές

Οι γνώμες είναι πολλές Η Ψυχολογία στη Φυσική Αγωγή στο πλαίσιο του σχολικού περιβάλλοντος ΚασταμονίτηςΚωνσταντίνος Ψυχολόγος Οι γνώμες είναι πολλές Πολλές είναι οι γνώμες στο τι προσφέρει τελικά ο αθλητισμός στην παιδική ηλικία

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΤΙ ΤΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ΘΑ ΕΠΡΕΠΕ ΝΑ ΠΡΟΑΓΟΥΝ ΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ; Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας

ΓΙΑΤΙ ΤΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ΘΑ ΕΠΡΕΠΕ ΝΑ ΠΡΟΑΓΟΥΝ ΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ; Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας ΓΙΑΤΙ ΤΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ΘΑ ΕΠΡΕΠΕ ΝΑ ΠΡΟΑΓΟΥΝ ΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ; Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας Θέµατα που θα συζητηθούν: Ποια είναι τα ερευνητικά δεδοµένα που δείχνουν ότι η προαγωγή της φυσικής

Διαβάστε περισσότερα

Δημιουργικό Παιχνίδι ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΧΝΙΔΙΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ Φ.Α. Διάλεξη 3η

Δημιουργικό Παιχνίδι ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΧΝΙΔΙΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ Φ.Α. Διάλεξη 3η Δημιουργικό Παιχνίδι ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΧΝΙΔΙΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ Φ.Α. Διάλεξη 3η Σκοποί της παρουσίασης Εξέταση των προϋποθέσεων καταλληλότητας των παιχνιδιών σε σχέση με τα προγράμματα Φ.Α. Εισαγωγή στα

Διαβάστε περισσότερα

Πώς Μπορούμε να. Θετικό Τρόπο με τα. Αλληλεπιδράσουμε με. Παιδιά μας ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΥ ΕΙΡΗΝΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΥΤΡΙΑ

Πώς Μπορούμε να. Θετικό Τρόπο με τα. Αλληλεπιδράσουμε με. Παιδιά μας ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΥ ΕΙΡΗΝΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΥΤΡΙΑ Πώς Μπορούμε να Αλληλεπιδράσουμε με Θετικό Τρόπο με τα Παιδιά μας ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΥ ΕΙΡΗΝΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΥΤΡΙΑ Η Σχέση Γονέα Παιδιού Αν ένα παιδί μεγαλώνει με επικρίσεις, μαθαίνει να καταδικάζει.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΠΑ.Λ. Α ΟΜΑΔΑΣ (ΗΜΕΡΗΣΙΑ) ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΠΑ.Λ. Α ΟΜΑΔΑΣ (ΗΜΕΡΗΣΙΑ) ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΠΑ.Λ. Α ΟΜΑΔΑΣ (ΗΜΕΡΗΣΙΑ) ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014 Α1. Ο συγγραφέας αναφέρεται στο πρόβλημα της νεανικής εγκληματικότητας. Αρχικά επισημαίνει πως η αύξηση του φαινομένου οφείλεται

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 8: Επίλυση προβλήματος

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 8: Επίλυση προβλήματος Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 8: Επίλυση προβλήματος Διδάσκουσα: Μαρία Καμπεζά Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Σκοποί ενότητας Να γίνει

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχοκοινωνικές Διαστάσεις των Κινητικών Παιχνιδιών. ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΓΙΑ την ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ της ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΑΞΙΑΣ ενός ΠΑΙΧΝΙΔΙΟΥ

Ψυχοκοινωνικές Διαστάσεις των Κινητικών Παιχνιδιών. ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΓΙΑ την ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ της ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΑΞΙΑΣ ενός ΠΑΙΧΝΙΔΙΟΥ Ψυχοκοινωνικές Διαστάσεις των Κινητικών Παιχνιδιών ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΓΙΑ την ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ της ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΑΞΙΑΣ ενός ΠΑΙΧΝΙΔΙΟΥ Σκοποί της παρουσίασης Παρουσίαση των Ψυχοκινητικών, γνωστικών και συναισθηματικών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ A ΛΥΚΕΙΟΥ

ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ A ΛΥΚΕΙΟΥ Κύρια έννοια: Φιλία ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ A ΛΥΚΕΙΟΥ «Ποια πρέπει να είναι τα κριτήρια επιλογής των φίλων µας;» ευτερεύουσες έννοιες: Κριτήρια επιλογής Ζητούµενο: Το θέµα Φιλία αποκαλείται το κοινωνικό συναίσθηµα

Διαβάστε περισσότερα

Το Κοινωνικό Πλαίσιο του Εκφοβισμού Αναστασία Ψάλτη

Το Κοινωνικό Πλαίσιο του Εκφοβισμού Αναστασία Ψάλτη Το Κοινωνικό Πλαίσιο του Εκφοβισμού Αναστασία Ψάλτη Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Τμήμα Βρεφονηπιοκομίας Αλεξάνδρειο Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Θεσσαλονίκης Μύθοι & Αλήθειες Ο εκφοβισμός είναι απλά ένα

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση των δραστηριοτήτων κατά γνωστική απαίτηση

Ανάλυση των δραστηριοτήτων κατά γνωστική απαίτηση Ανάλυση των δραστηριοτήτων κατά γνωστική απαίτηση Πέρα όµως από την Γνωσιακή/Εννοιολογική ανάλυση της δοµής και του περιεχοµένου των σχολικών εγχειριδίων των Μαθηµατικών του Δηµοτικού ως προς τις έννοιες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΨΧ 00)

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΨΧ 00) ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΨΧ 00) Πέτρος Ρούσσος ΔΙΑΛΕΞΗ 3 Ορισμός της Ψυχολογίας Η επιστήμη που σκοπό έχει να περιγράψει και να εξηγήσει τη συμπεριφορά και τις νοητικές διεργασίες του ανθρώπου (κυρίως)

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 2004 2009 Επιτροπή Εσωτερικής Αγοράς και Προστασίας των Καταναλωτών 2008/2173(INI) 26.1.2009 ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΕΣ 1-14 Σχέδιο έκθεσης Toine Manders (PE416.256v01-00) σχετικά με την προστασία

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα που θα αναπτυχθούν ΣΤΙΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΕΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ. Που εστιάζονται οι έρευνες; Επιδηµιολογία - Συµπεριφορά

Θέµατα που θα αναπτυχθούν ΣΤΙΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΕΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ. Που εστιάζονται οι έρευνες; Επιδηµιολογία - Συµπεριφορά Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΩΝ ΜΟΝΤΕΛΩΝ ΣΤΙΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΕΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Θέµατα που θα αναπτυχθούν Οι λόγοι για τους οποίους ανέκυψε η ανάγκη χρησιµοποίησης των κοινωνικο-γνωστικών µοντέλων για την ερµηνεία

Διαβάστε περισσότερα

Αλκοόλ, Εθεβεία & Εγκέθαλορ. Γιώργος Παναγής Πανεπιστήμιο Κρήτης Τμήμα Ψυχολογίας Εργαστήριο Νευροεπιστημών & Συμπεριφοράς

Αλκοόλ, Εθεβεία & Εγκέθαλορ. Γιώργος Παναγής Πανεπιστήμιο Κρήτης Τμήμα Ψυχολογίας Εργαστήριο Νευροεπιστημών & Συμπεριφοράς Αλκοόλ, Εθεβεία & Εγκέθαλορ Γιώργος Παναγής Πανεπιστήμιο Κρήτης Τμήμα Ψυχολογίας Εργαστήριο Νευροεπιστημών & Συμπεριφοράς Κατανάλωση οινοπνευματωδών στους Έλληνες μαθητές (2011) Στην Ελλάδα, τα αγόρια

Διαβάστε περισσότερα

Internet και Οικογένεια

Internet και Οικογένεια 1 Internet και Οικογένεια Γιώργος Τσουρβάκας Επίκουρος Καθηγητής του τμήματος δημοσιογραφίας και ΜΜΕ του Αριστοτελείου Μέλος Επιτροπής Ερευνών-Μελετών Ινστιτούτου Επικοινωνίας Εισαγωγή Τα μέσα μαζικής

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ ΔΥΣΑΝΑΓΝΩΣΤΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΧΑΜΗΛΗ ΦΩΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΝΗΜΕΡΟΤΗΤΑ

ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ ΔΥΣΑΝΑΓΝΩΣΤΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΧΑΜΗΛΗ ΦΩΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΝΗΜΕΡΟΤΗΤΑ ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ ΔΥΣΑΝΑΓΝΩΣΤΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΧΑΜΗΛΗ ΦΩΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΝΗΜΕΡΟΤΗΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΗ ΒΡΑΧΥΠΡΟΘΕΣΜΗ ΚΑΙ ΜΑΚΡΟΠΡΟΘΕΣΜΗ ΜΝΗΜΗ ΧΑΜΗΛΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΚΕΙΜΕΝΩΝ ΕΠΙΛΟΓΗ ΑΝΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιασμός και Διεξαγωγή Πειραμάτων

Σχεδιασμός και Διεξαγωγή Πειραμάτων Σχεδιασμός και Διεξαγωγή Πειραμάτων Πρώτο στάδιο: λειτουργικοί ορισμοί της ανεξάρτητης και της εξαρτημένης μεταβλητής Επιλογή της ανεξάρτητης μεταβλητής Επιλέγουμε μια ανεξάρτητη μεταβλητή (ΑΜ), την οποία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 2004 2009 Επιτροπή Δικαιωμάτων των Γυναικών και Ισότητας των Φύλων 2008/0047(COD) 30.6.2008 ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ της Επιτροπής Δικαιωμάτων των Γυναικών και Ισότητας των Φύλων προς

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 5 Κριτήρια απόρριψης απόμακρων τιμών

Κεφάλαιο 5 Κριτήρια απόρριψης απόμακρων τιμών Κεφάλαιο 5 Κριτήρια απόρριψης απόμακρων τιμών Σύνοψη Στο κεφάλαιο αυτό παρουσιάζονται δύο κριτήρια απόρριψης απομακρυσμένων από τη μέση τιμή πειραματικών μετρήσεων ενός φυσικού μεγέθους και συγκεκριμένα

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΜΙΚΡΟΣ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΗΣ

Ο ΜΙΚΡΟΣ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΗΣ 1 ο ΕΙΔΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΚΟΡΥΔΑΛΛΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Ο ΜΙΚΡΟΣ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2014 2015 1 ΤΙΤΛΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΥΓΕΙΑΣ: Ο μικρός καταναλωτής Συμμετέχοντες: 1. Γωνιά Κυρατσώ, Εκπαιδευτικός

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση Υγεία και Ποιότητα Ζωής. Εισαγωγή. Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

Άσκηση Υγεία και Ποιότητα Ζωής. Εισαγωγή. Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Άσκηση Υγεία και Ποιότητα Ζωής Εισαγωγή Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Θέματα που θα μελετηθούν Ορισμοί σχετικοί με την ψυχολογία άσκησης, την ψυχική υγεία, κλπ. Ποια πρέπει να είναι τα χαρακτηριστικά

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογική εξήγηση των δυσκολιών στην ανθρώπινη επικοινωνία - Νικόλαος Γ. Βακόνδιος - Ψυχολόγ

Βιολογική εξήγηση των δυσκολιών στην ανθρώπινη επικοινωνία - Νικόλαος Γ. Βακόνδιος - Ψυχολόγ Οι άνθρωποι κάνουμε πολύ συχνά ένα μεγάλο και βασικό λάθος, νομίζουμε ότι αυτό που λέμε σε κάποιον άλλον, αυτός το εκλαμβάνει όπως εμείς το εννοούσαμε. Νομίζουμε δηλαδή ότι ο «δέκτης» του μηνύματος το

Διαβάστε περισσότερα

Προσωπικότητα και υγεία(1)

Προσωπικότητα και υγεία(1) Ψυχολογικές διεργασίες -Στρες και ασθένεια Γ. Κουλιεράκης, Ph.D. Ψυχολόγος της Υγείας Επιστ. Συνεργάτης ΕΣ Υ 13/11/2009 ΕΣ ΥΜΠΣ «ηµόσια Υγεία» & «ιοίκηση Υπηρεσιών Υγείας«Ακαδ. Ετών 2008-10 ιετές Β. Ελλάδος

Διαβάστε περισσότερα

Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε. Π.Μ.Σ. ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε. Π.Μ.Σ. ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε. Π.Μ.Σ. ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ 3 η Θεματική ενότητα: Ανάλυση μεθοδολογίας ερευνητικής εργασίας Σχεδιασμός έρευνας: Θεωρητικό πλαίσιο και ανάλυση μεθοδολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΛΛΙΑΣ ΤΑΣΟΣ Εκπαιδευτικός M.Ed. Υπ. Δρ. Παν/μίου Αθηνών

ΚΟΛΛΙΑΣ ΤΑΣΟΣ Εκπαιδευτικός M.Ed. Υπ. Δρ. Παν/μίου Αθηνών ΚΟΛΛΙΑΣ ΤΑΣΟΣ Εκπαιδευτικός M.Ed. Υπ. Δρ. Παν/μίου Αθηνών Τα τρία υποσυστήματα του συστήματος ψηφιακό παιχνίδι Οπαίκτης Η μηχανή Ο σχεδιαστής Το ψηφιακό παιχνίδι είναι μια μορφή διαδραστικής αφηγηματικής

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάπτυξη θετικής αυτό-εικόνας Εισαγωγή Ορισμοί Αυτό-αντίληψη Αυτό-εκτίμηση Μηχανισμοί ενίσχυσης και προστασίας της αυτό-εκτίμησης

Η ανάπτυξη θετικής αυτό-εικόνας Εισαγωγή Ορισμοί Αυτό-αντίληψη Αυτό-εκτίμηση Μηχανισμοί ενίσχυσης και προστασίας της αυτό-εκτίμησης Η ανάπτυξη θετικής αυτό-εικόνας Εισαγωγή Ο εαυτός ως αντικείμενο συνειδητής σκέψης αποτελεί κεντρικό θέμα διερεύνησης από διάφορους επιστημονικούς κλάδους. Η άποψη που έχουμε για τον εαυτό μας και τις

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΡΙΝΑ ΝΙΚΟΛΑΟΥ Mediterranean College Θεσσαλονικης

ΜΑΡΙΝΑ ΝΙΚΟΛΑΟΥ Mediterranean College Θεσσαλονικης ΜΑΡΙΝΑ ΝΙΚΟΛΑΟΥ Mediterranean College Θεσσαλονικης Παρά την πληθώρα ερευνών που τεκμηριώνουν τις αρνητικές επιπτώσεις που έχει η χρήση της σωματικής τιμωρίας από τους γονείς σε ποικίλους τομείς της ανάπτυξης

Διαβάστε περισσότερα

Ανασκόπηση Βιβλιογραφίας. Δρ. Ιωάννης Γκιόσος

Ανασκόπηση Βιβλιογραφίας. Δρ. Ιωάννης Γκιόσος Ανασκόπηση Βιβλιογραφίας Δρ. Ιωάννης Γκιόσος Γιατί κάνουμε ανασκόπηση στη βιβλιογραφία; 1. Γιαναπροσδιορίσουμεκενάστηνέρευνατου γνωστικού μας αντικειμένου 2. Για να εντοπίσουμε νέες τάσεις στην έρευνα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΓΙΑ ΤΙΣ ΝΕΥΡΟΕΠΙΣΤΗΜΕΣ HELLENIC SOCIETY FOR NEUROSCIENCE

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΓΙΑ ΤΙΣ ΝΕΥΡΟΕΠΙΣΤΗΜΕΣ HELLENIC SOCIETY FOR NEUROSCIENCE Τ.Θ. 5, Πανε ιστήµιο Πατρών, 650 Πάτρα, P.O. Box 5, University of Patras, 6 50 Patra ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΒ ΟΜΑ Α ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΓΚΕΦΑΛΟ ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΚΑΙ ΝΕΥΡΟΕΠΙΣΤΗΜΕΣ: ΤΙ ΓΝΩΡΙΖΟΥΝ ΟΙ ΤΕΛΕΙΟΦΟΙΤΟΙ ΤΗΣ ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Βετεράνοι αθλητές. Απόδοση & Ηλικία. Βασικά στοιχεία. Αθλητισμός Επιδόσεων στη 2η και 3η Ηλικία. Γενικευμένη θεωρία για τη

Βετεράνοι αθλητές. Απόδοση & Ηλικία. Βασικά στοιχεία. Αθλητισμός Επιδόσεων στη 2η και 3η Ηλικία. Γενικευμένη θεωρία για τη Αθλητισμός Επιδόσεων στη 2η και 3η Ηλικία. Γενικευμένη θεωρία για τη Διατήρηση η της αθλητικής απόδοσης 710: 8 η Διάλεξη Μιχαλοπούλου Μαρία Ph.D. Περιεχόμενο της διάλεξης αυτής αποτελούν: Αγωνιστικός αθλητισμός

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες Θεματική Ενότητα 12: Συναισθήματα Θεματική Ενότητα 12 Στόχοι: Η εισαγωγή των φοιτητών στις διαστάσεις των συναισθημάτων, στο μηχανισμό λειτουργίας

Διαβάστε περισσότερα

Σύγχρονες όψεις της σχολικής βίας και του εκφοβισμού στο ελληνικό σχολείο μέσα από την οπτική των εκπαιδευτικών και των γονέων

Σύγχρονες όψεις της σχολικής βίας και του εκφοβισμού στο ελληνικό σχολείο μέσα από την οπτική των εκπαιδευτικών και των γονέων Σύγχρονες όψεις της σχολικής βίας και του εκφοβισμού στο ελληνικό σχολείο μέσα από την οπτική των εκπαιδευτικών και των γονέων Η σχολική βία και εκφοβισμός δεν είναι φαινόμενα άγνωστα στο ελληνικό σχολείο,

Διαβάστε περισσότερα

Παναής Κασσιανός, δάσκαλος Διευθυντής του 10ου Ειδικού Δ.Σ. Αθηνών (Μαρασλείου)

Παναής Κασσιανός, δάσκαλος Διευθυντής του 10ου Ειδικού Δ.Σ. Αθηνών (Μαρασλείου) Παναής Κασσιανός, δάσκαλος Διευθυντής του 10ου Ειδικού Δ.Σ. Αθηνών (Μαρασλείου) Ομιλία-συζήτηση με βασικό άξονα προσέγγισης το Φάσμα του Αυτισμού και με αφορμή το βιβλίο της Εύας Βακιρτζή «Το Αυγό» στο

Διαβάστε περισσότερα

Προβλήματα επιθετικότητας και θυματοποίησης σε σχέση. με πλευρές της κοινωνικής αυτοαποτελεσματικότητας. μαθητών του Δημοτικού σχολείου

Προβλήματα επιθετικότητας και θυματοποίησης σε σχέση. με πλευρές της κοινωνικής αυτοαποτελεσματικότητας. μαθητών του Δημοτικού σχολείου Προβλήματα επιθετικότητας και θυματοποίησης σε σχέση με πλευρές της κοινωνικής αυτοαποτελεσματικότητας μαθητών του Δημοτικού σχολείου Της Ελένης Ανδρέου & της Βασιλικής Αλεξίου Εισαγωγή Τα αποτελέσματα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΙΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΕΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ

ΣΤΙΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΕΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΩΝ ΜΟΝΤΕΛΩΝ ΣΤΙΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΕΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Θέµατα που θα αναπτυχθούν Οι λόγοι για τους οποίους ανέκυψε η ανάγκη χρησιµοποίησης των κοινωνικο-γνωστικών µοντέλων για την ερµηνεία

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 18. 18 Μηχανική Μάθηση

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 18. 18 Μηχανική Μάθηση ΚΕΦΑΛΑΙΟ 18 18 Μηχανική Μάθηση Ένα φυσικό ή τεχνητό σύστηµα επεξεργασίας πληροφορίας συµπεριλαµβανοµένων εκείνων µε δυνατότητες αντίληψης, µάθησης, συλλογισµού, λήψης απόφασης, επικοινωνίας και δράσης

Διαβάστε περισσότερα

Εισηγητές: Λιάπη Αγγελική Μωυσής Δαυίδ Φρανσές Έστερ

Εισηγητές: Λιάπη Αγγελική Μωυσής Δαυίδ Φρανσές Έστερ Εισηγητές: Λιάπη Αγγελική Μωυσής Δαυίδ Φρανσές Έστερ ΟΡΙΣΜΟΣ «Ένας μαθητής εκφοβίζεται ή θυματοποιείται όταν υποβάλλεται κατ επανάληψη και κατ εξακολούθηση σε αρνητικές ενέργειες από έναν ή περισσότερους

Διαβάστε περισσότερα

ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΜΑΘΗΣΗΣ

ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΜΑΘΗΣΗΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΜΑΘΗΣΗΣ Θεωρία και Πράξη στη διδασκαλία τεχνικών γνώσεων 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ευρωπαϊκές εξελίξεις Ποια παιδαγωγική για το νέο ΕΛ; Σε ποια θεωρία στηρίζεται; Πώς εφαρμόζεται στην πράξη; 2 Ατζέντα

Διαβάστε περισσότερα

Εξωσχολικές ψηφιακές πρακτικές γραμματισμού

Εξωσχολικές ψηφιακές πρακτικές γραμματισμού Εξωσχολικές ψηφιακές πρακτικές γραμματισμού Μαρία Χατζηνικολάου Μεταπτυχιακή φοιτήτρια εφαρμοσμένης γλωσσολογίας Α.Π.Θ. Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την ψηφιακή πλατφόρμα Ταξίδι στον γραμματισμό Συνοπτική

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΑΝΑΤΡΟΦΗΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΕΦΗΒΩΝ. Ελευθέριος Μουτσάνας Παιδίατρος Παλαμάς 18/03/2012

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΑΝΑΤΡΟΦΗΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΕΦΗΒΩΝ. Ελευθέριος Μουτσάνας Παιδίατρος Παλαμάς 18/03/2012 Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΑΝΑΤΡΟΦΗΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΕΦΗΒΩΝ Ελευθέριος Μουτσάνας Παιδίατρος Παλαμάς 18/03/2012 Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΑΝΑΤΡΟΦΗΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΕΦΗΒΩΝ Γεννιόμαστε ή γινόμαστε;

Διαβάστε περισσότερα

Είναι «ψυχοσωματική» η καθημερινή μας ζωή και συμπεριφορά; - Νικόλαος Γ. Βακόνδιος - Ψυχολόγο

Είναι «ψυχοσωματική» η καθημερινή μας ζωή και συμπεριφορά; - Νικόλαος Γ. Βακόνδιος - Ψυχολόγο Η αξιοθαύμαστη πολυπλοκότητα του ανθρώπινου μυαλού και το «προϊόν» του, η φαινομενικά απλή, καθημερινή ανθρώπινη συμπεριφορά, εκλαμβάνονται από τους ανθρώπους ως δεδομένα Πρόκειται για κάτι λογικό να συμβαίνει

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Ψυχολογία με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες

Εισαγωγή στην Ψυχολογία με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Εισαγωγή στην Ψυχολογία με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες Συναισθήματα Διδάσκουσα: Επίκ. Καθ. Γεωργία Α. Παπαντωνίου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΨΧ 00)

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΨΧ 00) ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΨΧ 00) Πέτρος Ρούσσος ΔΙΑΛΕΞΗ 5 Έννοιες και Κλασική Θεωρία Εννοιών Έννοιες : Θεμελιώδη στοιχεία από τα οποία αποτελείται το γνωστικό σύστημα Κλασική θεωρία [ή θεωρία καθοριστικών

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1.

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1. ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ HMEΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΡΙΤΗ 21 ΜΑΪΟΥ 2013 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΗΜΕΡΗΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Ενσωµάτωση κοινωνικο-ηθικών στόχων στο µάθηµα της Φυσικής Αγωγής Εισηγήτρια: ΜουρατίδουΚατερίνα Αναπληρώτρια Καθηγήτρια ΤΕΦΑΑ Σερρών katemou@phed-sr.auth.gr Σύγχρονα φαινόµενα στις αυλές των σχολείων Επιθετικότητα

Διαβάστε περισσότερα

Πώς αντιδρούν οι γονείς στους κινδύνους της τηλεόρασης; Στάσεις προς την τηλεόραση, προσλαµβανόµενη επιρροή στα παιδιά και γονική διαµεσολάβηση

Πώς αντιδρούν οι γονείς στους κινδύνους της τηλεόρασης; Στάσεις προς την τηλεόραση, προσλαµβανόµενη επιρροή στα παιδιά και γονική διαµεσολάβηση Πώς αντιδρούν οι γονείς στους κινδύνους της τηλεόρασης; Στάσεις προς την τηλεόραση, προσλαµβανόµενη επιρροή στα παιδιά και γονική διαµεσολάβηση Γαρδικιώτης Αντώνης Τµήµα Δηµοσιογραφίας και ΜΜΕ Αριστοτέλειο

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικές παρεµβάσεις για πρόληψη καπνίσµατος: Σχεδιασµός και αποτελέσµατα εφαρµογών. Μαρία Χασάνδρα, Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, Π.Θ.

Εκπαιδευτικές παρεµβάσεις για πρόληψη καπνίσµατος: Σχεδιασµός και αποτελέσµατα εφαρµογών. Μαρία Χασάνδρα, Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, Π.Θ. Εκπαιδευτικές παρεµβάσεις για πρόληψη καπνίσµατος: Σχεδιασµός και αποτελέσµατα εφαρµογών Μαρία Χασάνδρα, Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, Π.Θ. ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΠΛΑΙ ΑΙΣΙΟ ΓΙΑ ΤΟ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙ ΕΙΑΣ Κοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

Ενδο-ομαδικές διεργασίες:

Ενδο-ομαδικές διεργασίες: Ενδο-ομαδικές διεργασίες: Η σχολική τάξη ως κοινωνική ομάδα Πανεπιστήμιο Αθηνών Τομέας Ψυχολογίας ΠΜΣ Σχολικής Ψυχολογίας Ακαδ. έτος 2007-08 Βασίλης Παυλόπουλος vpavlop@psych.uoa.gr http://psych.uoa.gr/~vpavlop

Διαβάστε περισσότερα

ΤοΚέντροΥποστήριξηςΓονέων παρουσιάζει. το θεραπευτικό παιχνίδι µε το αυτιστικό παιδί

ΤοΚέντροΥποστήριξηςΓονέων παρουσιάζει. το θεραπευτικό παιχνίδι µε το αυτιστικό παιδί ΤοΚέντροΥποστήριξηςΓονέων παρουσιάζει το θεραπευτικό παιχνίδι µε το αυτιστικό παιδί www.kyg.gr 2310 450 941 6940402054 Επίσης: YouTube - therapeutikopaixnidi Πηγές www.autismcentre.org SonRise www.horison.nl

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

EMDR Πρωτόκολλο. Πέννυ Παπανικολοπούλου M.Sc. Ph.D Σεπτέμβριος 2011

EMDR Πρωτόκολλο. Πέννυ Παπανικολοπούλου M.Sc. Ph.D Σεπτέμβριος 2011 EMDR Πρωτόκολλο Πέννυ Παπανικολοπούλου M.Sc. Ph.D Σεπτέμβριος 2011 Τηλεσκοπική Επεξεργασία / Telescopic Processing Σημείο Αναστάτωσης EMD Περιορισμένη Εστίαση σε κάθε σημείο αναστάτωσης Στρατηγική EMDr

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΙΕΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΟΙ ΘΕΩΡΙΕΣ ΜΕ ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ

ΘΕΩΡΙΕΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΟΙ ΘΕΩΡΙΕΣ ΜΕ ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΘΕΩΡΙΩΝ ΜΑΘΗΣΗΣ Η ΘΕΩΡΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΘΕΩΡΙΕΣ ΜΑΘΗΣΗΣ Το φαινόμενο της είναι δύσκολο να περιγραφεί με την βοήθεια ο- ρισμού ή ως συγκεκριμένο φυσικό ή άλλο φαινόμενο ή προϊόν

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιασμός, εφαρμογή και καθοδήγηση προγραμμάτων άσκησης

Σχεδιασμός, εφαρμογή και καθοδήγηση προγραμμάτων άσκησης ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Σχεδιασμός, εφαρμογή και καθοδήγηση προγραμμάτων άσκησης Ενότητα 1: Η επίδραση της άσκησης στην υγεία Γεροδήμος Βασίλειος, Καρατράντου Κωνσταντίνα Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής

Διαβάστε περισσότερα

«ΕΘΙΣΜΟΣ. ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ» Χρήση και Κατάχρηση Διαδικτύου σε παιδιά & εφήβους ΦΡΕΣΚΟΥ ΑΛΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΠΑΙΔΟΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ Μ.Ε.Υ.

«ΕΘΙΣΜΟΣ. ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ» Χρήση και Κατάχρηση Διαδικτύου σε παιδιά & εφήβους ΦΡΕΣΚΟΥ ΑΛΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΠΑΙΔΟΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ Μ.Ε.Υ. «ΕΘΙΣΜΟΣ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ» Χρήση και Κατάχρηση Διαδικτύου σε παιδιά & εφήβους ΦΡΕΣΚΟΥ ΑΛΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΠΑΙΔΟΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ Μ.Ε.Υ. Άρτεμις Τσίτσικα - Λέκτορας Εφηβικής Παιδιατρικής Επιστημονική

Διαβάστε περισσότερα

Μεταγνωστικές διεργασίες και αυτο-ρύθμιση

Μεταγνωστικές διεργασίες και αυτο-ρύθμιση Πρόλογος Tα τελευταία είκοσι περίπου χρόνια υπάρχουν δύο έννοιες που κυριαρχούν διεθνώς στο ψυχολογικό και εκπαιδευτικό λεξιλόγιο: το μεταγιγνώσκειν και η αυτο-ρυθμιζόμενη μάθηση. Παρά την ευρεία χρήση

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ ΣΤΙΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΗΛΙΚΙΕΣ

Ο ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ ΣΤΙΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΗΛΙΚΙΕΣ Ο ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ ΣΤΙΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΗΛΙΚΙΕΣ Ο ΚΥΚΛΟΣ ΤΟΥ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟΥ ΚΑΛΥΤΕΡΟ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟ ΚΑΛΥΤΕΡΟΙ ΠΑΙΚΤΕΣ ΚΑΛΥΤΕΡΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΛΥΤΕΡΟΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ Ο ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ ΣΗΜΕΡΑ Εμπειρικές γνώσεις Έλλειψη μεθοδολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Χρήση Νέων Τεχνολογιών στην Εκπαίδευση και την Κατάρτιση Ηλεκτρονική Μάθηση

Χρήση Νέων Τεχνολογιών στην Εκπαίδευση και την Κατάρτιση Ηλεκτρονική Μάθηση Χρήση Νέων Τεχνολογιών στην Εκπαίδευση και την Κατάρτιση Ηλεκτρονική Μάθηση Χαράλαµπος Βρασίδας www.cardet.org www.unic.ac.cy info@cardet.org Ανασκόπηση Σύγχρονες τάσεις Στοιχεία από ΕΕ Προκλήσεις Χρήση

Διαβάστε περισσότερα

Δεν υπάρχουν καλοί και κακοί μαθητές.

Δεν υπάρχουν καλοί και κακοί μαθητές. ΟΔΗΓΟΣ ΜΕΛΕΤΗΣ Δεν υπάρχουν καλοί και κακοί μαθητές. Είναι οι τεχνικές που εφαρμόζουν κατά τη διάρκεια της μελέτης που τους κάνουν να διαφέρουν, αλλά και η αυτοπεποίθηση που έχει ο κάθε μαθητής. Στόχοι

Διαβάστε περισσότερα

Περιγραφή Μαθήµατος. Άσκηση και Αγωγή Υγείας. Σκοπός Μαθήµατος Οι φοιτητές: Τι είναι Υγεία; Προαγωγή της Υγείας & Αγωγή Υγείας

Περιγραφή Μαθήµατος. Άσκηση και Αγωγή Υγείας. Σκοπός Μαθήµατος Οι φοιτητές: Τι είναι Υγεία; Προαγωγή της Υγείας & Αγωγή Υγείας Άσκηση και Αγωγή Υγείας Κατεύθυνση Παιδαγωγικών και Ειδικής Αγωγής Ζ Εξάµηνο Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας Περιγραφή Μαθήµατος 1) Μελέτη του ρόλου της Φυσικής Αγωγής στην κατεύθυνση: Της βιωµατικής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΕΤΟΣΦΑΙΡΙΣΗ ΚΜ: : 305 ΠΑΤΣΙΑΟΥΡΑΣ ΑΣΤΕΡΙΟΣ

ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΕΤΟΣΦΑΙΡΙΣΗ ΚΜ: : 305 ΠΑΤΣΙΑΟΥΡΑΣ ΑΣΤΕΡΙΟΣ ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΕΤΟΣΦΑΙΡΙΣΗ ΚΜ: : 305 ΠΑΤΣΙΑΟΥΡΑΣ ΑΣΤΕΡΙΟΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΜΑΘΗΣΗΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ ΣΤΟ ΒΟΛΕΪ Η μάθηση μιας κίνησης είναι το σύνολο των εσωτερικών

Διαβάστε περισσότερα

Η Καινοτοµία στη Διδασκαλία των Μαθηµατικών. Ε. Κολέζα

Η Καινοτοµία στη Διδασκαλία των Μαθηµατικών. Ε. Κολέζα Η Καινοτοµία στη Διδασκαλία των Μαθηµατικών Ε. Κολέζα Κάτω υπό ποιες προϋποθέσεις το σχολείο θα αποτελέσει κέντρο δράσης και δηµιουργικότητας; 1. Εκπαίδευση των µαθητών µέσα από τη δηµιουργία «µαθησιακών

Διαβάστε περισσότερα

π. Κωνσταντίνος. Χρήστου

π. Κωνσταντίνος. Χρήστου 1 Statistics: αρχικά state arithmetic (αριθµητική του κράτους) Από την αρχαία εποχή ακόµη οι άνθρωποι συγκέντρωναν δεδοµένα και χρησιµοποιούσαν τη στατιστική: Βαβυλώνιοι, πρώτη απογραφή (3800 π.0.) Κινέζοι

Διαβάστε περισσότερα

Η ΜΕΘΟΔΟΣ SUZUKI για ΚΙΘΑΡΑ ενημερωτικό δελτίο

Η ΜΕΘΟΔΟΣ SUZUKI για ΚΙΘΑΡΑ ενημερωτικό δελτίο July 2016 SuzukiGuitarthens Τηλ.: 6948009754 Η ΜΕΘΟΔΟΣ SUZUKI για ΚΙΘΑΡΑ ενημερωτικό δελτίο Περίπου 500.000 μαθητές της μεθόδου Suzuki σε όλο τον κόσμο απολαμβάνουν την μελέτη σε πιάνο, βιολί, τσέλο, βιόλα,

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες διαχείρισης του θυμού και της επιθετικότητας των παιδιών:

Οδηγίες διαχείρισης του θυμού και της επιθετικότητας των παιδιών: Οδηγίες διαχείρισης του θυμού και της επιθετικότητας των παιδιών: 1. Αν αισθάνεστε ως γονείς πως δεν έχετε καταφέρει να αντιμετωπίζετε ικανοποιητικά τον θυμό του παιδιού σας, ξεκινήστε να διαβάζετε, να

Διαβάστε περισσότερα

Ηλικία - Επιχειρηματικότητα

Ηλικία - Επιχειρηματικότητα Ηλικία - Επιχειρηματικότητα 40% 35% 34,3% 34,0% 30% 25% 20% 21,3% 15% 10% 5% 0% 1,3% 18-24 25-34 35-44 45-54 55+ 9,0% 1 Τι επιλέγει 84% επιλέγει την έναρξη νέας δραστηριότητας ανεξάρτητα επιπέδου εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Η Θεωρία Αυτο-κατηγοριοποίησης (ΘΑΚ) Από Χαντζή, Α. (υπό δηµοσίευση)

Η Θεωρία Αυτο-κατηγοριοποίησης (ΘΑΚ) Από Χαντζή, Α. (υπό δηµοσίευση) 18 Η Θεωρία Αυτο-κατηγοριοποίησης (ΘΑΚ) Από Χαντζή, Α. (υπό δηµοσίευση) Στις αρχές της δεκαετίας του 1980, ο John Turner και οι συνεργάτες του (Turner, 1985, Turner et al. 1987), θεωρητικοί και ερευνητές

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της οικογένειας στις εκπαιδευτικές και επαγγελματικές επιλογές των μαθητών

Ο ρόλος της οικογένειας στις εκπαιδευτικές και επαγγελματικές επιλογές των μαθητών Ο ρόλος της οικογένειας στις εκπαιδευτικές και επαγγελματικές επιλογές των μαθητών Η οικογένεια είναι το κατ εξοχήν περιβάλλον στο οποίο ζει, αναπτύσσεται και διαμορφώνεται το παιδί. Αντιλαμβάνεται λοιπόν

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Τι είναι ''social media''; Τι είναι ο εθισμός; Τι είναι εθισμός στο διαδίκτυο;

Εισαγωγή. Τι είναι ''social media''; Τι είναι ο εθισμός; Τι είναι εθισμός στο διαδίκτυο; Εισαγωγή Τι είναι ''social media''; Ως μέσα κοινωνικής δικτύωσης (social media) ορίζονται τα μέσα, τα οποία αλληλεπιδρούν μεταξύ ομάδων ανθρώπων μέσω των διαδικτυακών κοινοτήτων. Υπάρχουν διάφορες μορφές

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΚΙΝΗΤΡΩΝ. Θεματική Ενότητα 6: Ανθρωπιστικές θεωρίες: Η θεωρία της ιεραρχίας των αναγκών του Abraham Maslow

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΚΙΝΗΤΡΩΝ. Θεματική Ενότητα 6: Ανθρωπιστικές θεωρίες: Η θεωρία της ιεραρχίας των αναγκών του Abraham Maslow ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΚΙΝΗΤΡΩΝ Θεματική Ενότητα 6: Ανθρωπιστικές θεωρίες: Η θεωρία της ιεραρχίας των αναγκών του Abraham Maslow Θεματική Ενότητα 6 Στόχοι: Η εισαγωγή των φοιτητών στη θεωρία της ιεραρχίας των αναγκών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α.ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ

ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α.ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α.ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΚΕ 1301 «ΕΙ ΙΚΟΤΗΤΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΦΥΣΙΚΗ ΑΓΩΓΗ

Διαβάστε περισσότερα