Έκθεση της Επιτροπής για τη Βία στα Media

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Έκθεση της Επιτροπής για τη Βία στα Media"

Transcript

1 Έκθεση της Επιτροπής για τη Βία στα Media Τον Δεκέµβριο του 2011, η Διεθνής Εταιρεία για την Έρευνα πάνω στην Επιθετικότητας (International Society for Research on Aggression) διόρισε µια ειδική επιτροπή µε σκοπό αυτή να συντάξει µια έκθεση σχετικά µε τη βία στα media (µέσα ενηµέρωσης και επικοινωνίας, πολυµέσα). Η υποχρέωσή τους ήταν ως εξής: «Ανατίθεται στην ISRA Επιτροπή για τις Επιπτώσεις της Βίας στα Media (ISRA Violent Media Effects Commission), το έργο της δηµιουργίας µιας δηµόσιας δήλωσης όσον αφορά στις γνωστές επιπτώσεις που έχει η έκθεση στη βία των media, µε βάση την τρέχουσα επιστηµονική γνώση. Εάν η Επιτροπή κρίνει ότι υπάρχουν επαρκείς αποδείξεις για βλαβερές επιπτώσεις, τότε η δηµόσια δήλωση της Επιτροπής µπορεί να περιλαµβάνει συστάσεις για τη δηµόσια πολιτική, έχοντας κατά νου ότι οι αποτελεσµατικές πολιτικές µπορεί να διαφέρουν από χώρα σε χώρα λόγω των διαφορετικών νοµικών και πολιτιστικών παραδόσεων και συστηµάτων. Η δήλωση αυτή θα µπορούσε να είναι µια πρωτότυπη δήλωση της Επιτροπής, ή θα µπορούσε να είναι η έγκριση ή τροποποίηση µίας ή περισσοτέρων παρόµοιων δηλώσεων που έχουν δοθεί τα τελευταία χρόνια από άλλους σηµαντικούς επιστηµονικούς φορείς και / ή οµάδες επιστηµόνων που έχουν την κατάλληλη εµπειρογνωσία στον τοµέα της βίας στα media. Η δήλωση (εφόσον είναι αρκετά σύντοµη) ή µία Εκτελεστική Σύνοψη (µιας µεγαλύτερης, πιο λεπτοµερούς δήλωσης) θα δηµοσιευθεί στο επιστηµονικό περιοδικό του ISRA, Aggressive Behavior, και θα εµφανιστεί στην ιστοσελίδα του ISRA. Μπορεί επίσης να δηµοσιευθεί στο ISRA Bulletin.» Αυτό που ακολουθεί είναι η τελική έκθεση της Επιτροπής για τη Βία στα Media, η οποία παραδόθηκε τον Μάιο,

2 Δήλωση εµπειρογνωµόνων: Οι επιδράσεις των βίαιων media στην επιθετικότητα Συντάχθηκε από: Την Επιτροπή για τη Βία στα Media της Διεθνούς Εταιρείας Έρευνας της Επιθετικότητας - International Society for Research on Aggression (ISRA) 2012 Η δήλωση αυτή συντάχθηκε από µια οµάδα διεθνώς αναγνωρισµένων δραστήριων ερευνητών στον τοµέα της βίας στα media, µε σκοπό να συνοψίσουν την τρέχουσα γνώση σχετικά µε τη δύναµη της σχέσης ανάµεσα στη χρήση βίαιων media και την επιθετικότητα, να εξηγήσουν τις ψυχολογικές διαδικασίες µε τις οποίες η βία στα media µπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο για επιθετική συµπεριφορά, και να προσφέρουν πρακτικές συµβουλές για το πώς οι γονείς και οι φορείς χάραξης πολιτικής µπορούν να αντιµετωπίσουν το ζήτηµα αυτό. Βίαια Media και επιθετικότητα: Ποιο είναι το ζήτηµα; Το τοπίο στον τοµέα των media µεταβάλλεται συνεχώς, µε τις νέες τεχνολογίες να έχουν ως αποτέλεσµα τη µεγαλύτερη διαδραστικότητα σε µικρότερες σε µέγεθος, γραφικά ανώτερες, και υπολογιστικά πιο ισχυρές συσκευές. Οι νέες αυτές τεχνολογίες αποτελούν τεράστια πηγή για µάθηση και απόκτηση γνώσεων µε ρυθµό που καµία σχέση δεν έχει µε αυτόν του παρελθόντος. Σε αντίθεση µε τα παραδοσιακά media (όπως τα τηλεοπτικά προγράµµατα), αυτές οι νέες τεχνολογίες, σε συνδυασµό µε τη σύνδεση στο διαδίκτυο (Internet), προσφέρουν στα παιδιά και στους εφήβους νέους τρόπους για να παίζουν παιχνίδια, καθώς και πρόσβαση σε πιο ποικίλες µορφές οπτικά ενδιαφέροντος περιεχοµένου, όσο ποτέ πριν. 1 Πρόσβαση σε τέτοιου είδους περιεχόµενο έχει πολλά οφέλη, αλλά επίσης εγκυµονεί και κινδύνους. Οι νέοι µπορούν πλέον να κατεβάσουν, να δουν, να παίξουν και να ακούσουν βίαιο υλικό οποιαδήποτε στιγµή της ηµέρας ή της νύχτας, πολλές φορές µε την ιδιωτικότητα που τους προσφέρει το δωµάτιό τους, και µε λίγη επίβλεψη από τους γονείς τους. Με τις νέες τεχνολογίες, οι ευκαιρίες να δει κάποιος βίαιο περιεχόµενο, το οποίο κάποτε περιοριζόταν σε πιο δηµόσιους χώρους (όπως η γειτονιά, το σινεµά ή το σαλόνι), έχουν γίνει ολοένα και πιο ιδιωτικές. Όσον αφορά σε άλλα περιεχόµενα των media τα οποία δε σχετίζονται µε τη βία, είναι ευρέως αποδεκτό ότι ό,τι βλέπουν οι άνθρωποι στην εικονική πραγµατικότητα των media έχει επίδραση στη συµπεριφορά τους στον πραγµατικό κόσµο. Για παράδειγµα, η πολλών δισεκατοµµυρίων δολαρίων βιοµηχανία της διαφήµισης ανθίζει βασισµένη στην υπόθεση ότι η προβολή διαφηµίσεων στους ανθρώπους θα αυξήσει την πιθανότητα αυτοί να αγοράσουν το διαφηµιζόµενο προϊόν. Οι αεροπορικές εταιρείες εκπαιδεύουν τους υποψήφιους πιλότους σε εξοµοιωτές πτήσης ώστε να τους µάθουν εικονικές δεξιότητες πτήσης πριν τους επιτραπεί να οδηγήσουν ένα πραγµατικό αεροπλάνο. Ο περιορισµός προβολής σεξουαλικού υλικού σε στιγµές που τα παιδιά είναι πιθανό να παρακολουθούν αντανακλά την πεποίθηση ότι τέτοιου είδους περιεχόµενο στα media επηρεάζει αρνητικά την ανάπτυξη των νέων. Αυτά τα παραδείγµατα αποδεικνύουν την αποδοχή ότι διαφόρων ειδών περιεχόµενο στα media έχουν αντίκτυπο στο πώς οι άνθρωποι αισθάνονται, σκέφτονται, και δρουν στην πραγµατική ζωή. Ωστόσο, φαίνεται να υπάρχει µεγαλύτερη απροθυµία για την αποδοχή του συµπεράσµατος ότι η απεικόνιση της βίας στα media έχει παρόµοια ικανότητα να επηρεάσει τη συµπεριφορά των ανθρώπων στον πραγµατικό κόσµο, ιδίως την ετοιµότητά τους να επιδοθούν σε επιθετική συµπεριφορά. Φυσικά, η παρακολούθηση µιας βίαιης ταινίας δεν οδηγεί συνήθως τους ανθρώπους στο να επιτεθούν κάποιον άλλο όταν φύγουν από τον κινηµατογράφο. Ούτε είναι αλήθεια ότι οι φανατικοί παίκτες πολύ βίαιων βιντεοπαιχνιδιών συνήθως γίνονται βίαιοι εγκληµατίες. Κανένας σεβαστός ερευνητής στον τοµέα αυτό δεν θα ισχυριζόταν κάτι τέτοιο. Αντίθετα, το ζήτηµα είναι εάν η παρακολούθηση βίαιων ταινιών και τηλεοπτικών προγραµµάτων ή η ενασχόληση µε διαδραστικά βίαια παιχνίδια σε ένα εικονικό περιβάλλον αυξάνει τις πιθανότητες οι άνθρωποι να εµπλακούν µε διάφορους τρόπους σε επιθετική συµπεριφορά, τόσο βραχυπρόθεσµα όσο και µακροπρόθεσµα. 2

3 H βία των media ως παράγοντας κινδύνου για την επιθετικότητα; Κανένας παράγοντας κινδύνου δεν είναι ικανός από µόνος του να κάνει ένα παιδί ή έναν έφηβο να ενεργήσει µε επιθετικότητα. Αντίθετα, αυτό που οδηγεί σε µια επιθετική πράξη είναι η συσσώρευση παραγόντων κινδύνου. 2, 3 Παρόλο που µπορεί κανένας µεµονωµένος παράγοντας κινδύνου να µην είναι αναγκαίος ή επαρκής ώστε να προκαλέσει επιθετική συµπεριφορά από µόνος του, ο κάθε παράγοντας αυξάνει την πιθανότητα επιθετικότητας, ιδιαίτερα ως απάντηση σε κάποια πρόκληση. Το µοντέλο αυτό είναι γνωστό ως µοντέλο κινδύνου και ανθεκτικότητας. Λαµβάνοντας υπόψη πολλά χαρακτηριστικά του παιδιού και του περιβάλλοντος, συµπεριλαµβανοµένου παράγοντες κινδύνου και προστατευτικούς, η έρευνα δείχνει ξεκάθαρα ότι η κατανάλωση βίας των media αυξάνει τον σχετικό κίνδυνο για επιθετικότητα, η οποία ορίζεται ως εσκεµµένη βλάβη σε άλλο πρόσωπο που µπορεί να είναι λεκτική, σχεσιακή, ή σωµατική. Ποιες είναι οι αποδείξεις; Κατά τη διάρκεια των τελευταίων 50 ετών, ένας µεγάλος αριθµός µελετών από όλο τον κόσµο έχουν δείξει ότι η παρακολούθηση βίαιων τηλεοπτικών προγραµµάτων και ταινιών, ή το παίξιµο βίαιων βιντεοπαιχνιδιών αυξάνει την πιθανότητα για επιθετική συµπεριφορά. 4, 5,6,7 Αυτό ισχύει για όλες τις µελέτες ακόµα και αν χρησιµοποιούν διαφορετικές µεθόδους, προέρχονται από διαφορετικές χώρες, και καλύπτουν διαφορετικές χρονικές περιόδους. Πολλές πειραµατικές µελέτες, στις οποίες οι άνθρωποι κατανεµήθηκαν τυχαία σε συνθήκες έκθεσης βίαιων ή µη-βίαιων media, έχουν δείξει ότι τα βίαια media αυξάνουν βραχυπρόθεσµα τον κίνδυνο για επιθετικότητα. 8,9,10,11,12,13,14 Πολλές συγχρονικές-διατµηµατικές έρευνες έχουν δείξει ότι οι άνθρωποι που εκτίθενται τακτικά σε πιο βίαια media, έχουν αυξηµένο κίνδυνο για επιθετική συµπεριφορά στη πραγµατική ζωή. Ένα µικρότερο σύνολο διαχρονικών µελετών έχει δείξει ότι τα παιδιά που µεγαλώνουν όντας συνεχώς εκτιθέµενα σε βίαια media βρίσκονται σε µεγαλύτερο κίνδυνο για επιθετική συµπεριφορά στην πραγµατική ζωή, όταν γίνουν έφηβοι και ενήλικες. 15,16,17,18,19 Φυσικά, όπως συµβαίνει στο σύνολο της συµπεριφορικής ή ιατρικής έρευνας, µερικές µελέτες βρίσκουν επιδράσεις και µερικές όχι. Για να προσδιοριστεί πόσο ισχυρές είναι οι επιδράσεις, το προτιµότερο είναι ο συνυπολογισµός αποτελεσµάτων από έρευνες όλων των ειδών, µέσω µετα-αναλύσεων: Η µετα-ανάλυση είναι µία µαθηµατική µέθοδος που επιτρέπει τον συνδυασµό/σύνθεση πολλαπλών επιστηµονικών µελετών σχετικά µε ένα θέµα, συµπεριλαµβανοµένων τόσο εκείνων που βρίσκουν επίδραση όσο και εκείνων που δεν βρίσκουν, ώστε να ελέγξουν αν η επίδραση υπάρχει πραγµατικά όταν λαµβάνονται υπόψη όλες οι µελέτες. Έχουν δηµοσιευθεί περισσότερες από 15 µετα-αναλύσεις οι οποίες εξέτασαν τη σχέση ανάµεσα στα βίαια media και την επιθετικότητα. Οι µετα-αναλύσεις αυτές έχουν δύο πολύ ενδιαφέροντες πτυχές. Πρώτον, αν και διαφέρουν σε µεγάλο βαθµό όσον αφορά στον αριθµό των µελετών που συµπεριλαµβάνουν και στο είδος των media που επικεντρώνονται, βρίσκουν πολύ παρόµοια αποτελέσµατα. 5,20,21,22,23 Δεύτερον, αν και βρίσκουν σχεδόν ίδια µεγέθη επίδρασης (όπως φαίνεται και από τις τρεις πρόσφατες αναλύσεις στον πίνακα), µερικοί από αυτούς τους ερευνητές ερµηνεύουν την επίδραση ως ασήµαντη, ενώ άλλοι ως ιδιαίτερα σηµαντική. Τα εµπειρικώς-καθορισµένα µεγέθη επίδρασης ανήκουν στην µικρή έως µέτρια περιοχή εύρους, και είναι φυσιολογικό οι επιστήµονες να διαφέρουν στις ερµηνείες τους ως προς τη σηµασία ενός δεδοµένου µεγέθους επίδρασης. Ωστόσο, αυτές οι διαφορές στην ερµηνεία δεν υποβαθµίζουν το γεγονός ότι όλες οι µετα-αναλύσεις δείχνουν ότι περισσότερη παρακολούθηση βίας στα media προβλέπει στατιστικά περισσότερη επιθετικότητα από τον θεατή. 3

4 Επιδράσεις της βίας των media στην επιθετικότητα και την προκοινωνική συµπεριφορά όπως τεκµηριώνεται µέσα από µετα-αναλύσεις Bushman & Huesmann (2006) 5 Τηλεόραση, ταινίες, βιντεοπαιχνίδια, µουσική, and κόµικς Ferguson (2007) 22 Βιντεοπαιχνίδια (Πειραµατικές µελέτες) Anderson et al. (2010) 20 Βιντεοπαιχνίδια (Πειραµατικές, συγχρονικές και διαχρονικές µελέτες) Αριθµός ανεξάρτητων δειγµάτων Αριθµός συµµετεχόντων 68,463 1, ,296 Επιθετικές σκέψεις Φυσιολογική διέγερση Επιθετικά συναισθήµατα Επιθετική συµπεριφορά Προκοινωνική συµπεριφορά Τα αποτελέσµατα όλων αυτών των µετα-αναλύσεων δείχνουν ότι η έκθεση στη βία των media µπορεί να προκαλέσει αύξηση όχι µόνο επιθετικής συµπεριφοράς σε ποικίλες µορφές, αλλά και επιθετικών σκέψεων, επιθετικών συναισθηµάτων, φυσιολογικής διέγερσης, καθώς και µείωση της προκοινωνικής συµπεριφοράς. Οι επιπτώσεις της βίας των media µπορεί να είναι διαφορετικές για το κάθε άτοµο, και µπορεί να είναι πολύ δυσδιάκριτες, ειδικά όταν εξετάζονται κατά τη διάρκεια της ζωής ενός ατόµου. Επιπτώσεις από τη βία των media έχουν βρεθεί για όλους τους τύπους των media που εξετάστηκαν (τηλεόραση, ταινίες, βιντεοπαιχνίδια, µουσική, κινούµενα σχέδια, κλπ.). 4,24 Οι επιπτώσεις είναι αξιοσηµείωτα συνεπείς, ανεξάρτητα από το είδος των media, την ηλικία, το φύλο, ή το µέρος του κόσµου όπου ζει το άτοµο. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο επιστηµονικοί φορείς, όπως ο Αµερικανικός Ιατρικός Σύλλογος (American Medical Association), η Αµερικανική Ακαδηµία Παιδιατρικής (American Academy of Pediatrics), ο Αµερικανικός Ψυχιατρικός Σύλλογος (American Psychiatric Association), και ο Αµερικανικός Σύλλογος Ψυχολογίας (American Psychological Association) (µεταξύ άλλων) έχουν όλοι καταλήξει στο συµπέρασµα ότι «τα στοιχεία δείχνουν συντριπτικά προς µια αιτιώδη σχέση ανάµεσα στη βία στα media και την επιθετική συµπεριφορά» (Joint Statement, 2000; Το συµπέρασµα αυτό επιβεβαιώνεται από έναν µεγάλο αριθµό ερευνών που διεξάχθηκαν από τότε. Είναι, ωστόσο, σηµαντικό να σηµειωθεί ότι τα συµπεράσµατα αυτά αφορούν στην επιθετική συµπεριφορά και όχι στην εγκληµατικά βίαιη συµπεριφορά. 25 Πολύ λίγες µελέτες έχουν εξετάσει τις επιδράσεις στη σοβαρή εγκληµατικά βίαιη συµπεριφορά, και τα υπάρχοντα στοιχεία (και θεωρία), υποδεικνύουν ότι η επίδραση στην εγκληµατικά βίαιη συµπεριφορά, αν και είναι σηµαντική για τους άνδρες, 17,26 είναι µικρότερη από την επίδραση στη γενική επιθετικότητα. 27 Γιατί οι άνθρωποι δυσκολεύονται τόσο πολύ να πιστέψουν ότι η βία των media µπορεί να είναι επιβλαβής; Αν και ένα εκτεταµένο σώµα θεωρητικά-βασισµένης βιβλιογραφίας συµπεριλαµβανοµένων πολλών επιβεβαιωτικών επαναλήψεων καθώς και έναν αριθµό µελετών που χρησιµοποίησαν µεθοδολογίες «βέλτιστων πρακτικών» υποδεικνύει ότι η έκθεση στη βία των media αυξάνει την επιθετικότητα, υπάρχει µια επίµονη τάση, ακόµα και σε µερικούς µορφωµένους ανθρώπους, να αρνούνται τις επιπτώσεις της βίας των media. 28 Ένας λόγος για τον οποίο µερικές φορές οι άνθρωποι δυσπιστούν ως προς τις επιπτώσεις της βίας των media είναι ότι πιστεύουν λανθασµένα πως οι επιπτώσεις αυτές πρέπει να είναι άµεσες και σοβαρές (για παράδειγµα το να παίζει κάποιος ένα βίαιο βιντεοπαιχνίδι και αµέσως µετά να πυροβολεί κάποιον) ειδάλλως είναι ανύπαρκτες. Στην πραγµατικότητα, οι επιπτώσεις της βίας των 4

5 media παίρνουν συνήθως λιγότερο δραµατικές και στιγµιαίες µορφές (για παράδειγµα, ένα παιδί το οποίο γίνεται πιο εριστικό και ασεβές όσο αυξάνεται η έκθεση του στη βία των media 29, ή ένας ενήλικας που γίνεται λιγότερο εξυπηρετικός προς τους άλλους 30 ). Επιπλέον, αν κάποιος έχει συµφέρον στα βίαια media (για παράδειγµα, κάποιος που δηµιουργεί ή χρησιµοποιεί βίαια media), η γνωστική ασυµφωνία και η ανάγκη διατήρησης µίας θετικής αυτοεικόνας κινητοποιούν την άρνηση των επιπτώσεων της βίας των media. 31 Πώς λειτουργεί η βία των media; Βραχυπρόθεσµες επιδράσεις: Όταν τα παιδιά (και οι ενήλικες) βιώνουν κάτι καινούριο, όπως ένα νέο χρώµα, αντικείµενο ή συναίσθηµα, ένα σύµπλεγµα κυττάρων στον εγκέφαλο αναλαµβάνει να αναγνωρίσει αυτό το πράγµα ξανά, και να το διαφοροποιήσει από τα άλλα πράγµατα που ξέρουµε. Αυτοί οι «κόµβοι» ενεργοποιούνται κάθε φορά που βιώνουµε αυτό το πράγµα και άλλη φορά. Είναι σηµαντικό, ότι όταν δύο πράγµατα τα βιώνει κανείς µαζί, αυτά αρχίζουν να «πλέκονται» µαζί (όπως ένα τριαντάφυλλο και η χαρακτηριστική του οσµή). Πράγµατα τα οποία τα βιώνουµε µαζί συχνά, συνδέονται µεταξύ τους όλο και πιο έντονα µέσα στο νευρωνικό µας δίκτυο το οποίο περιλαµβάνει γνωστές έννοιες, συναισθήµατα, και αναµνήσεις. Τελικά, η ενεργοποίηση ενός κόµβου ενεργοποιεί µερικώς και τον άλλο, µια διαδικασία που ονοµάζεται εξαπλούµενη ενεργοποίηση. Κατά συνέπεια, ακόµη και σε πολύ µικρά παιδιά, πολλοί διαφορετικοί δείκτες επιθετικότητας και βίας έχουν νευρωνικά µονοπάτια που τους συνδέουν (όπλα και καβγάς, λεκτικές προσβολές και χτύπηµα, κλπ). Ως αποτέλεσµα, κάθε φορά που ένα άτοµο εκτίθεται σε µια βίαιη σκηνή, η ενεργοποίηση των κόµβων που προκύπτει εξαπλώνεται σε συνδεδεµένους κόµβους και τους ενεργοποιεί, έστω και λίγο. Αυτή η νευρωνική διαδικασία ονοµάζεται προδιέγερση (priming). 6,7,32 Όταν κόµβοι οι οποίοι συνδέονται µε µία συµπεριφορική τάση προδιεγείρονται, είναι πιο πιθανό (αλλά όχι βέβαιο) ότι η συµπεριφορά αυτή θα συµβεί. Αυτή η συµπεριφορά είναι πιο πιθανό να συµβεί εάν ο κόµβος ενεργοποιείται ταυτόχρονα και από άλλα ερεθίσµατα. 32 Για παράδειγµα, έρευνες δείχνουν ότι, αν ένα άτοµο εισπράξει προσβολές από κάποιο άλλο άτοµο, η απλή και µόνο θέα ενός όπλου µπορεί να ωθήσει το προσβεβληµένο άτοµο να ξεπεράσει τον ουδό (threshold) για επιθετική ανταπόδοση εναντίον του ατόµου που τον προκάλεσε. 33 Η προδιέγερση που προκαλεί το όπλο, σε συνδυασµό µε την επίδραση της ενεργοποίησης που προκαλεί η προσβολή στον κόµβο για τη συγκεκριµένη επιθετική συµπεριφορά, ωθεί την ενεργοποίησή της πάνω από τον ουδό, µε αποτέλεσµα την επιθετικότητα. Οµοίως, η έκθεση σε βία στα media προδιεγείρει κάθε λογής κόµβους που συνδέονται µε την επιθετικότητα. Εάν την ίδια περίπου στιγµή συµβαίνουν και άλλα γεγονότα προδιέγερσης ή προκλήσεις, τότε µπορεί να προκύψει επιθετικότητα. Η άλλη σηµαντική νευρωνική διαδικασία που έχει σαν αποτέλεσµα η παρακολούθηση βίας από κάποιον να ακολουθείται βραχυπρόθεσµα από έναν αυξηµένο κίνδυνο για επιθετική συµπεριφορά, είναι ο µιµητισµός. 6,7 Οι άνθρωποι, όπως και ένας αριθµός άλλων πρωτευόντων θηλαστικών, µιµούνται τις συµπεριφορές άλλων. Οι άνθρωποι έχουν εξειδικευµένους νευρώνες, που ονοµάζονται νευρώνες-κάτοπτρα οι οποίοι πιθανώς κινητοποιούν τέτοιου είδους µίµηση. Ένας συγκεκριµένος νευρώνας-κάτοπτρο πυροδοτείται κάθε φορά που µια συγκεκριµένη συµπεριφορά εκτελείται ή παρακολουθείται, π.χ., το χτύπηµα κάποιου από κάποιον άλλο. Μολονότι υπάρχουν πολλά ακόµη να µάθουµε σχετικά µε τη νευροφυσιολογία της διαδικασίας της µίµησης στον άνθρωπο, είναι σαφές ότι οι άνθρωποι, και ιδιαίτερα τα µικρά παιδιά, έχουν την τάση να µιµούνται αυτό που βλέπουν να κάνουν οι άλλοι. Είµαστε τυχεροί που έχουµε αυτόν τον µηχανισµό µίµησης, διότι προωθεί την ταχεία απόκτηση κάθε είδους σηµαντικών δεξιοτήτων. Ωστόσο, όταν αυτό που βλέπει κάποιος είναι επιθετική συµπεριφορά, προωθεί επίσης την επιθετική συµπεριφορά του παρατηρητή. Μακροπρόθεσµες επιδράσεις: Πολλές φορές στη ζωή, ένα σύνθετο σύνολο από αισθήσεις, συναισθήµατα, και έννοιες, ενεργοποιούνται µαζί σε ορισµένες συνθήκες, και αυτά συνδέονται µεταξύ τους σε µια σύνθετη 5

6 γνωστική δοµή στον εγκέφαλό µας που ονοµάζεται σχήµα ή σενάριο (για παράδειγµα, γνώση για το τι είναι ένα σούπερ µάρκετ, για το πού είναι πιθανό να βρίσκονται τα φαγώσιµα, σχετικές µνήµες και συναισθήµατα, και ένα σενάριο για το πώς κάποιος συµπεριφέρεται σε έναν τέτοιο χώρο). Αυτές οι γνωστικές δοµές, από τη στιγµή που ενεργοποιηθούν, αποτελούν καθοριστικούς παράγοντες συµπεριφοράς, και µπορεί να επηρεάσουν το τί κάνουµε έξω από τη δική µας συνειδητή επίγνωση. 6, 7 Πολλά σχήµατα, σενάρια και συναισθήµατα, είναι αναµφίβολα επακόλουθο της ανθρώπινης εξέλιξης (π.χ., ο φόβος της µοναξιάς, σενάρια που συνδέουν το θυµό µε την επιθετικότητα). Ωστόσο, έχει ιδιαίτερη σηµασία ότι τα νευρωνικά µας δίκτυα και οι γνωστικές δοµές εντός αυτών τροποποιούνται και διαµορφώνονται µέσω µάθησης από τις εµπειρίες µας µε τον κόσµο που µας περιβάλλει καθώς µεγαλώνουµε. Οι γονείς και οι συνοµήλικοί είναι σηµαντικοί παράγοντες σε αυτόν τον κόσµο, αλλά για το παιδί του σήµερα, τα ηλεκτρονικά media αποτελούν µια άλλη επιρροή την οποία βιώνουν σε µεγάλο βαθµό πολλά παιδιά. Όπως ακριβώς µε τους γονείς ή τους συνοµηλίκους, το να είναι κανείς µε τα media είναι αρκετό για να µάθει σενάρια, σχήµατα, και πεποιθήσεις. Είναι σηµαντικό ότι το περιεχόµενο των media καθορίζει το τι µαθαίνεται. Όταν τα media έχουν εκπαιδευτικό περιεχόµενο ή µεταφέρουν µηνύµατα σχετικά µε το να φροντίζουµε και να βοηθάµε τους άλλους, αυτό θα αντανακλάται στο αναπτυσσόµενο νευρωνικό δίκτυο του παιδιού. Εάν, ωστόσο, το περιεχόµενο είναι βίαιο, η είσοδος τέτοιων πληροφοριών επίσης θα αντανακλάται στο αναπτυσσόµενο νευρωνικό δίκτυο. Όσον αφορά στα media, το είδος του περιεχοµένου τους είναι ζωτικής σηµασίας. Μάθηση Σε τελική ανάλυση, η επίδραση βίαιου περιεχοµένου έχει επίδραση µάθησης στον εγκέφαλο. Ο ανθρώπινος εγκέφαλος, όπως και µερικοί άλλοι εγκέφαλοι πρωτευόντων θηλαστικών, είναι µοναδικά κατασκευασµένοι ώστε να µιµούνται αυτό βλέπουµε να γίνεται. Η µίµηση παρατηρείται σε βρέφη, σε νήπια, σε παιδιά και σε ενήλικες, αλλά τα µικρά παιδιά είναι ιδιαίτερα επιρρεπή στο να µιµούνται αυτό που βλέπουν. Δεν θα ήταν υπερβολή να πούµε ότι "Τα παιδιά βλέπουν, και τα παιδιά κάνουν". Επιπλέον, η µίµηση στους ανθρώπους (η οποία γενικότερα ονοµάζεται µάθηση µέσω παρατήρησης) ξεπερνά κατά πολύ τον απλό µιµητισµό. Τα παιδιά εξάγουν συµπεράσµατα για αυτό που βλέπουν να γίνεται, και αναπτύσσουν κανονιστικές πεποιθήσεις όσον αφορά στην καταλληλότητα συγκεκριµένων συµπεριφορών. Αν δούνε κάποιον να επιλύει ένα κοινωνικό πρόβληµα χρησιµοποιώντας επιθετική συµπεριφορά, αποθηκεύουν στη µνήµη τους ένα τέτοιο συµπεριφορικό σενάριο καθώς και την πεποίθηση ότι είναι αποδεκτό να συµπεριφέρεται κανείς µε αυτόν τον τρόπο. Μεταγενέστερα, θα είναι πιο πιθανό να συµπεριφερθούν µε τον ίδιο τρόπο, αν αποφασίσουν να χρησιµοποιήσουν το σενάριο αυτό. 6,7 Οι βίαιες εικόνες, όπως σκηνές σε ταινίες ή παιχνίδια ή εικόνες σε ένα βιβλίο κόµικ, εκτός από το να αποτελούν πηγές µίµησης, πυροδοτούν την ενεργοποίηση επιθετικών σκέψεων και συναισθηµάτων που βρίσκονται ήδη αποθηκευµένα στη µνήµη. Εάν αυτές οι επιθετικές σκέψεις και τα συναισθήµατα ενεργοποιούνται ξανά και ξανά µέσω της επαναλαµβανόµενης έκθεσης στη βία των media, γίνονται χρονίως προσβάσιµα, και συνεπώς πιο πιθανά να επηρεάσουν τη συµπεριφορά. Κάποιος µπορεί επίσης να βρίσκεται σε κατάσταση µεγαλύτερης επαγρύπνησης για εχθρικότητα και επιθετικότητα στον κόσµο, και ως εκ τούτου να αρχίσει να αισθάνεται ότι ορισµένες µη ξεκάθαρες ως προς το κίνητρό τους ενέργειες άλλων ανθρώπων (όπως το να πέσει κάποιος επάνω του σε ένα δωµάτιο το οποίο είναι γεµάτο µε κόσµο) είναι εσκεµµένες, προκλητικές πράξεις. Οι χαρακτήρες που απεικονίζονται στα media αποτελούν ελκυστικά µοντέλα ρόλων, ιδιαίτερα αν οι βίαιες ενέργειές τους, που εµφανίζονται στην οθόνη, παρουσιάζονται ως δικαιολογηµένες και κοινωνικά αποδεκτές. Αν το βίαιο περιεχόµενο ανταµείβεται και θεωρείται ως «διασκέδαση», τότε οι επιθετικές έννοιες θα συνδεθούν µέσω της κλασικής εξάρτησης µε θετικά συναισθήµατα. Αυτά πιθανώς θα έχουν ως αποτέλεσµα την αλλαγή σε στάσεις και πεποιθήσεις σχετικά µε την επιθετικότητα, όπως το να βλέπει κανείς την επιθετικότητα ως µια πιο αποδεκτή απάντηση σε προκλητικές συµπεριφορές. Αλλαγές σε σκέψεις και συναισθήµατα µπορεί να οδηγήσουν σε αλλαγές στη συµπεριφορά, αλλά όχι κατ 'ανάγκην µε τρόπο µηχανιστικό - περισσότερο µεταβάλλοντας τις πιθανότητες µια πρόκληση να αντιµετωπιστεί µε επιθετική απάντηση. 6

7 Ιδιαιτέρως τα βιντεοπαιχνίδια αποτελούν εξαιρετικούς δασκάλους. Χρησιµοποιούν πολλές από τις ίδιες τεχνικές που χρησιµοποιούνται από τους καλύτερους δασκάλους, γι αυτό και τα εκπαιδευτικά βιντεοπαιχνίδια είναι τόσο αποτελεσµατικά. Τα παιχνίδια διδάσκουν ανεξάρτητα από το περιεχόµενό τους, έτσι ώστε τα µαθηµατικά παιχνίδια µπορούν να διδάξουν θετική στάση για τα µαθηµατικά, αν το παιχνίδι είναι διασκεδαστικό, καθώς και ειδικές µαθηµατικές δεξιότητες. Με τον ίδιο τρόπο, τα βίαια παιχνίδια µπορούν να διδάξουν επιθετικές στάσεις. Είναι σηµαντικό ότι, αν οι εκπαιδευτικοί επιθυµούν να διδάξουν µε σκοπό τη µεταφορά της γνώσης στον πραγµατικό κόσµο, διδάσκουν την ίδια υποκείµενη δεξιότητα µε πολλούς τρόπους. Οµοίως, όταν οι παίκτες βιντεοπαιχνιδιών παίζουν πολλά διαφορετικά είδη βίαιων παιχνιδιών (κρατώντας σταθερή την επίδραση της συνολικής ποσότητας παιξίµατος βίαιων παιχνιδιών), οι επιθετικές στάσεις και συµπεριφορές φαίνεται ότι µεταφέρονται πιο εύκολα στον πραγµατικό κόσµο. 34 Σχετικά µε τα βίαια βιντεοπαιχνίδια, υπάρχει µία ακόµη λεπτή διαδικασία. Αφού πρώτα δοκιµάσει κανείς κάτι, ένας από τους καλύτερους τρόπους για να µάθει να το κάνει καλά είναι να το επαναλάβει, και η επανάληψη βίαιων πράξεων σε ένα παιχνίδι ξανά και ξανά θα έχει ως αποτέλεσµα όλο και περισσότερες αλλαγές στον εγκέφαλο οι οποίες καθιστούν πιο πιθανό να συµπεριφερθεί κάποιος µε αυτόν τον τρόπο. Απευαισθητοποίηση στη βία Ένας άλλος λόγος για τον οποίο το παίξιµο βίαιων βιντεοπαιχνιδιών ή η παρακολούθηση βίαιων ταινιών και τηλεοπτικών προγραµµάτων αυξάνει τον κίνδυνο ο θεατής να συµπεριφέρεται πιο επιθετικά, είναι γιατί ο θεατής ή ο παίκτης γίνεται συναισθηµατικά "απευαισθητοποιηµένος" στη βία. Οι ερευνητές που ασχολούνται µε τα media γνωρίζουν εδώ και καιρό ότι η απευαισθητοποίηση στη βία είναι αποτέλεσµα της έκθεσης σε βία των media. Η απευαισθητοποίηση µπορεί ευρέως να οριστεί ως η µείωση ή εξάλειψη γνωστικών, συναισθηµατικών, φυσιολογικών, και, και εν τέλει, συµπεριφορικών αντιδράσεων σε ένα ερέθισµα. Η απευαισθητοποίηση είναι µια κοινή και προστατευτική εµπειρία της καθηµερινής ζωής. Ως άνθρωποι, απλώς δεν έχουµε την ικανότητα για παρατεταµένη διέγερση λόγω κάθε συγκεκριµένου γεγονότος, είτε πρόκειται για ένα ευτυχές (όπως η επιτυχία ενός παιδιού) είτε για ένα δυσάρεστο γεγονός (όπως ένας πυροβολισµός σε σχολείο). Η απευαισθητοποίηση στη βία διαταράσσει τη διαδικασία της ηθικής αξιολόγησης, επειδή το απευαισθητοποιηµένο άτοµο δεν θα αντιληφθεί ή ανταποκριθεί στις ενδείξεις οι οποίες συνήθως θα έθεταν σε λειτουργία διαδικασίες αξιολόγησης. 6,7,35 Ως εκ τούτου, αρνητικές ενέργειες µπορούν να συµβούν χωρίς το άτοµο να εξετάσει τις ηθικές τους συνέπειες, ή µπορεί να µην τεθεί σε κίνηση µια απαραίτητη προκοινωνική πράξη. 30 Αναδυόµενες έρευνες προσδιορίζουν µια σχέση ανάµεσα στην έκθεση στη βία των media και στην απευαισθητοποίηση, όπως αυτή µετρήθηκε σε ψυχοφυσιολογικές και συµπεριφορικές έρευνες, τόσο βραχυπρόθεσµα όσο και µακροπρόθεσµα. 36,37,38 Τι µέτρα πρέπει να ληφθούν; Γονικός έλεγχος: Γίνεται όλο και πιο δύσκολο για τους γονείς να παρακολουθούν τη χρήση των media από τα παιδιά τους, κυρίως λόγω της αυξηµένης πρόσβασης σε φορητές συσκευές media. Ωστόσο, µελέτες έχουν δείξει ότι οι γονείς µπορούν να συντελέσουν ουσιαστικά στην εποπτεία της πρόσβασης που έχουν τα παιδιά τους σε βίαια media, και κυρίως, στην εκπαίδευση των παιδιών τους ώστε αυτά να είναι κριτικοί θεατές των media. Και τα δύο µπορούν να µειώσουν την επίπτωση των επιδράσεων των βίαιων media. 39 Συστήνουµε οι γονείς να γνωρίζουν τι είδους media χρησιµοποιούν τα παιδιά και οι έφηβοί τους. Τα συστήµατα αξιολόγησης (των media) συνήθως παρέχουν ελάχιστες λεπτοµέρειες για το περιεχόµενο των media ώστε να είναι χρήσιµα, και σε κάθε περίπτωση δεν υποκαθιστούν το οι ίδιοι οι γονείς να βλέπουν, να παίζουν, ή να ακούν τα media τα οποία χρησιµοποιούν τα παιδιά τους. Οι γονείς µπορούν επίσης να βάλουν όρια στο χρόνο που περνούν τα παιδιά τους µπροστά στην οθόνη (Η Αµερικανική Ακαδηµία Παιδιατρικής δε συνιστά καθόλου χρόνο για τα παιδιά κάτω των 2 ετών, και όχι περισσότερο από 1-2 ώρες συνολικά ανά ηµέρα για παιδιά / νέους 3-18 ετών), και να συζητούν το 7

8 περιεχόµενο των media µε τα παιδιά τους ώστε να προωθήσουν την κριτική τους σκέψη όταν αυτά παρακολουθούν κάτι. Τα σχολεία µπορούν να βοηθήσουν τους γονείς µε το να διδάσκουν τους µαθητές από µικρή ηλικία να είναι κριτικοί καταναλωτές των media και ότι, ακριβώς όπως µε το φαγητό, η αρχή του «είσαι ό, τι τρως» εφαρµόζεται και στην υγιή κατανάλωση των media. 40 Η σηµασία για τη δηµόσια πολιτική: Στο µεγαλύτερο µέρος της η δηµόσια πολιτική έχει επικεντρωθεί στον περιορισµό της πρόσβασης των παιδιών σε βίαια media, µια προσέγγιση που έχει σηµαντικές πολιτικές και νοµικές προκλήσεις σε πολλές χώρες. Θα ήταν πιο καρποφόρο να καταβληθούν προσπάθειες για τη βελτίωση των διαβαθµίσεων και των ταξινοµήσεων των media, και για τη βελτίωση της δηµόσιας εκπαίδευσης σχετικά µε τις επιπτώσεις των media στα παιδιά. Αρκετές µελέτες έχουν δείξει ότι οι ισχύουσες, σύµφωνα µε την ηλικία του παιδιού, διαβαθµίσεις, οι οποίες προτιµώνται από τις περισσότερες χώρες, έχουν σοβαρά προβλήµατα εγκυρότητας. 41 Επιπλέον, ενδέχεται να λειτουργούν ως µαγνήτες προσελκύοντας τα παιδιά σε βίαια media. 42 Συνεπώς, οι διαβαθµίσεις θα µπορούσαν να βελτιωθούν σηµαντικά, και η σύνδεσή τους µε µια µεγαλύτερη δηµόσια εκπαίδευση σχετικά µε το γιατί είναι σηµαντική η χρήση διαβαθµίσεων, θα µπορούσε να είναι πολύ ευεργετική. Συµπερασµατικά σχόλια Ένα συµπέρασµα είναι σαφές: ακραία συµπεράσµατα πρέπει να αποφεύγονται. Δεν είναι ότι κάθε θεατής ή παίκτης θα επηρεαστεί αισθητά, αλλά από την κατανόηση των ψυχολογικών διεργασιών που εµπλέκονται, γνωρίζουµε ότι κάθε θεατή ή παίκτης επηρεάζεται µε κάποιο τρόπο. Ορισµένοι σχολιαστές έχουν υποστηρίξει ότι τα βίαια media, ιδιαίτερα βίαια βιντεοπαιχνίδια, είναι η κύρια αιτία των πυροβολισµών σε σχολεία. Άλλοι σχολιαστές, συνήθως βασιζόµενοι στα αποτελέσµατα µιας ή δύο µόνο ερευνών, έχουν υποστηρίξει ότι δεν υπάρχουν επαρκείς αποδείξεις για τυχόν βλαβερές συνέπειες των βίαιων media. Κανένα από τα δύο άκρα δεν υποστηρίζεται από τον συντριπτικό αριθµό των ερευνών σε αυτόν τον τοµέα. Αυτό που είναι σαφές είναι ότι η έκθεση σε βίαια media αποτελεί έναν παράγοντας κινδύνου για αυξηµένη επιθετικότητα, τόσο βραχυπρόθεσµα όσο και µακροπρόθεσµα. Κείµενα για περαιτέρω µελέτη Anderson, C. A., Gentile, D. A., & Dill, K. E. (2012). Prosocial, antisocial, and other effects of recreational video games. In D. G. Singer, & J. L. Singer (Eds.), Handbook of children and the media (2 nd ed., pp ). Thousand Oaks, CA: Sage. Bushman, B. J., & Huesmann, L. R. (2012). Effects of violent media on aggression. In D. G. Singer & J. L. Singer (Eds.), Handbook of children and the media (2 nd ed., pp ). Thousand Oaks, CA: Sage. Dill, K. E. (2009). How fantasy becomes reality: Seeing through media influence. New York: Oxford University Press. Kirsh, S. J. (2012). Children, adolescents, and media violence: A critical look at the research (2nd ed.). Thousand Oaks, CA: Sage. Βιβλιογραφία 1 Donnerstein, E. (2011). The media and aggression: From TV to the Internet. In J. P. Forgas, & A. W. Kruglanski (Eds.), The psychology of social conflict and aggression (pp ). New York: Psychology Press. 2 Berkowitz, L. (1993). Aggression: Its causes, consequences, and control. Philadelphia, PA: Temple University Press. 3 Eron, L. D., Huesmann, L. R., Lefkowitz, M. M., & Walder, L. O. (1974). How learning conditions in early childhood -including mass media- relate to aggression in late adolescence. American Journal of Orthopsychiatry, 44,

9 4 Anderson, C.A., Berkowitz, L., Donnerstein, E., Huesmann, L.R., Johnson, J., Linz, D., Malamuth, N., & Wartella, E. (2003). The influence of media violence on youth. Psychological Science in the Public Interest, 4, Bushman, B. J., & Huesmann, L. R. (2006). Short-term and long-term effects of violent media on aggression in children and adults. Archives of Pediatrics and Adolescent Medicine, 160, Huesmann, L. R. (2007). The impact of electronic media violence: Scientific theory and research. Journal of Adolescent Health, 41(6 Suppl. 1), s Huesmann, L. R., & Kirwil, L. (2007). Why observing violence increases the risk of violent behavior by the observer. In D. J. Flannery, A. T. Vazsonyi, & I. Waldman (Eds.), The Cambridge handbook of violent behavior and aggression (pp ). Cambridge: Cambridge University Press. 8 Anderson, C. A., Carnagey, N. L., Flanagan, M., Benjamin, A. J., Eubanks, J., & Valentine, J. C. (2004). Violent video games: Specific effects of violent content on aggressive thoughts and behavior. Advances in Experimental Social Psychology, 36, Anderson, C. A., & Dill, K. E. (2000). Video games and aggressive thoughts, feelings, and behavior in the laboratory and in life. Journal of Personality and Social Psychology, 78, Bandura, A., Ross, D., & Ross, S. A. (1961). Transmission of aggression through imitation of aggressive models. Journal of Abnormal and Social Psychology, 63, Bartholow, B. D., Sestir, M. A., & Davis, M. D. (2005). Correlates and consequences of exposure to videogame violence: Hostile personality, empathy, and aggressive behavior. Personality and Social Psychology Bulletin, 31, Bjorkqvist, K. (1985). Violent films, anxiety, and aggression. Helsinki: Finnish Society of Sciences and Letters. 13 Josephson, W. L. (1987). Television violence and children's aggression: Testing the priming, social script, and disinhibition predictions. Journal of Personality and Social Psychology, 53, Leyens, J.P., Camino, L., Parke, R.D., & Berkowitz, L. (1975). Effects of movie violence on aggression in a field setting as a function of group dominance and cohesion. Journal of Personality and Social Psychology, 32, Anderson, C. A., Sakamoto, A., Gentile, D. A., Ihori, N., & Shibuya, A., Yukawa, S.,... Kobayashi, K. (2008). Longitudinal effects of violent video games aggression in Japan and the United States. Pediatrics, 122, Eron, L. D., Huesmann, L. R., Lefkowitz, M. M., & Walder, L. O. (1972). Does television violence cause aggression? American Psychologist, 27, Huesmann, L. R., Moise-Titus, J., Podolski, C. P., & Eron, L. D. (2003). Longitudinal relations between childhood exposure to media violence and adult aggression and violence: Developmental Psychology, 39, Milavsky, J. R. (1982). Television and aggression: A panel study. Quantitative Studies in Social Relations. New York, New York, Academic Press. 19 Slater, M. D., Henry, K. L., Swaim, R.C., & Anderson, L.L. (2003). Violent media content and aggressiveness in adolescents: A downward spiral model. Communication Research, 30, Anderson, C. A., Shibuya, A., Ihori, N., Swing, E. L., Bushman, B. J., Sakamoto, A.,... Saleem, M. (2010). Violent video game effects on aggression, empathy, and prosocial behavior in Eastern and Western countries: A meta-analytic review. Psychological Bulletin, 136, Comstock, G., & Scharrer, E. (2003). Meta-analyzing the controversy over television violence and aggression. In D. A. Gentile (Ed.), Media violence and children: A complete guide for parents and professionals (pp ). Westport, CT, Praeger Publishers/Greenwood Publishing Group. 22 Ferguson, C. J. (2007). Evidence for publication bias in video game violence effects literature: A meta-analytic review. Aggression and Violent Behavior, 12, Paik, H., & Comstock, G. A. (1994). The effects of television violence on antisocial behavior: A meta-analysis. Communication Research, 21,

10 24 Kirsh, S. J. (2012). Children, adolescents, and media violence: A critical look at the research (2nd ed.). Thousand Oaks, CA: Sage. 25 Coyne, S. M., Nelson, D. A., Lawton, F., Haslam, S., Rooney, L., Titterington, L., Trainor, H., Remnant, J., & Ogunlaja, L. (2008). The effects of viewing physical and relational aggression in the media: Evidence for a cross-over effect. Journal of Experimental Social Psychology, 44, Huesmann, L. R. (1986). Psychological processes promoting the relation between exposure to media violence and aggressive behavior by the viewer. Journal of Social Issues, 42, Savage, J., & Yancey, C. (2008). The effects of media violence exposure on criminal aggression. A meta-analysis. Criminal Justice and Behavior, 35, Anderson, C. A., Gentile, D. A., & Dill, K. E. (2012). Prosocial, antisocial, and other effects of recreational video games. In D. G. Singer, & J. L. Singer (Eds.), Handbook of children and the media (2nd ed., pp ). Thousand Oaks, CA: Sage. 29 Dill, K. E. (2009). How fantasy becomes reality: Seeing through media influence. New York: Oxford University Press. 30 Bushman, B. J., & Anderson, C. A. (2009). Comfortably numb: Desensitizing effects of violent media on helping others. Psychological Science, 21, Bushman, B. J., & Huesmann, L. R. (2012). Effects of violent media on aggression. In D. G. Singer & J. L. Singer (Eds.), Handbook of children and the media (2nd ed., pp ). Thousand Oaks, CA: Sage. 32 Jo, E., & Berkowitz, L. (1994). A priming effect analysis of media influences: An update. In J. Bryant, & D. Zillmann (Eds.), Media effects: Advances in theory and research (pp ). Hillsdale, NJ: LEA. 33 Berkowitz, L., & LePage, A. (1967). Weapons as aggression-eliciting stimuli. Journal of Personality and Social Psychology, 7, Gentile, D. A., & Gentile, J. R. (2008). Violent video games as exemplary teachers: A conceptual analysis. Journal of Youth and Adolescence, 37, Funk, J. B. (2005). Children s exposure to violent video games and desensitization to violence. Child and Adolescent Psychiatry Clinics of North America, 14, Bailey, K., West, R., & Anderson, C. A. (2011). The association between chronic exposure to video game violence and affective picture processing: An ERP study. Cognitive, Affective, and Behavioral Neuroscience, Krahé, B., Möller, I., Huesmann, L. R., Kirwil, L., Felber, J., & Berger, A. (2011). Desensitization to media violence: Links with habitual media violence exposure, aggressive cognitions and aggressive behavior. Journal of Personality and Social Psychology, 100, Strenziok, M., Krueger, F., Deshpande, G., Lenroot, K., van der Meer, E., & Grafman, J. (2011). Fronto-parietal regulation of media violence exposure in adolescents: A multi-method study. Social Cognitive and Affective Neuroscience, 6, Nathanson, A. I. (2003). The effects of mediation content and form on children s responses to violent television. Human Communication Research, 29, Warburton, W. A. (2012). Growing up fast and furious in a media saturated world. In W. A. Warburton & D. Braunstein (Eds.), Growing up fast and furious: Reviewing the impacts of violent and sexualised media on children (pp. 1-33). Sydney: The Federation Press. 41 Gentile, D. A., Maier, J.A., Hasson, M. R., & de Bonnetti, B. L. (2011). Parents evaluation of media ratings a decade after the television ratings were introduced. Pediatrics, 128, Nije Bijvank, M., Konijn, E. A., Bushman, B. J., & Roelofsma, P. H. M. P. (2009). Age and content labels make video games forbidden fruit for youth. Pediatrics, 123,

11 Δήλωση αποποίησης ευθύνης Το παρόν έγγραφο συντάχθηκε από την Ειδική Επιτροπή για τα τις Επιδράσεις της Βίας των Media (Special Commission on Media Violence Effects) µε ανάθεση από τον Πρόεδρο της Διεθνούς Εταιρείας Έρευνας της Επιθετικότητας (ISRA) µε τη γνωµοδότηση και την έγκριση του Συµβουλίου του ISRA. Η Επιτροπή φέρει την αποκλειστική ευθύνη για το περιεχόµενο αυτής της δήλωσης. Τα µέλη της επιτροπής: Prof. Barbara Krahé (University of Potsdam, Germany, Πρόεδρος) Prof. L. Rowell Huesmann (University of Michigan, Ann Arbor, USA, Πρόεδρος) Prof. Leonard Berkowitz (University of Wisconsin, USA) Prof. Jeanne H. Brockmyer (University of Toledo, USA) Prof. Brad J. Bushman (Ohio State University, Columbus, USA) Dr. Sarah M. Coyne (Brigham Young University, USA) Prof. Karen E. Dill (Fielding Graduate University, USA) Prof. Edward Donnerstein (University of Arizona, Tucson, USA) Prof. Douglas A. Gentile (Iowa State University, Ames, USA) Prof. Steven J. Kirsh (State University of New York, Geneseo, USA) Dr. Ingrid Möller (University of Potsdam, Germany) Dr. Wayne Warburton (Macquarie University, Sydney, Australia) 11

ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΕΣ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ ΒΙΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΜΜΕ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ

ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΕΣ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ ΒΙΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΜΜΕ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΕΣ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ ΒΙΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΜΜΕ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ Ε Λ Ε Ν Η Κ Α Ρ Α Υ Ι Α Ν Ν Η, P S Y. D. Ε Γ Γ Ε Γ Ρ Α Μ Μ Ε Ν Η Κ Λ Ι Ν Ι Κ Η Ψ Υ Χ Ο Λ Ο Γ Ο Σ Λ Ε Ι Τ Ο Υ Ρ Γ Ο Σ Κ Λ Ι Ν Ι Κ Η Σ Α

Διαβάστε περισσότερα

Λέξεις κλειδιά: Τηλεόραση, βία, παιδιά, έφηβοι, οδηγίες. Εισαγωγή

Λέξεις κλειδιά: Τηλεόραση, βία, παιδιά, έφηβοι, οδηγίες. Εισαγωγή Η επίδραση της βίας στην τηλεόραση, στα παιδιά και στους εφήβους ΛΙΑΚΟΠΟΥΛΟΥ Μ. Παιδοψυχίατρος-Ψυχίατρος, Πανεπιστημιακή Παιδοψυχιατρική Κλινική, Νοσοκομείο Παίδων "Η Αγία Σοφία" Περίληψη Η φτώχεια, η

Διαβάστε περισσότερα

Γνωστικές δοµές και συναίσθηµα Ειδικές Πηγές: Το φαινόµενο πολυπλοκότητας ακρότητας (Linville, 1982)

Γνωστικές δοµές και συναίσθηµα Ειδικές Πηγές: Το φαινόµενο πολυπλοκότητας ακρότητας (Linville, 1982) 91 στόχους µας και εποµένως δεν µας προκαλείται διέγερση και ούτε έντονο συναίσθηµα («σε συµπαθώ, αλλά δεν είµαι ερωτευµένος µαζί σου»). Τέλος, υπάρχει και η περίπτωση του «µαζί δεν κάνουµε και χώρια δεν

Διαβάστε περισσότερα

ΩΡΑ ΓΙΑ ΚΙΝΟΥΜΕΝΑ ΣΧΕΔΙΑ ΕΠΙΡΡΟΗ ΚΙΝΟΥΜΕΝΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΣΤΗ ΠΑΙΔΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

ΩΡΑ ΓΙΑ ΚΙΝΟΥΜΕΝΑ ΣΧΕΔΙΑ ΕΠΙΡΡΟΗ ΚΙΝΟΥΜΕΝΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΣΤΗ ΠΑΙΔΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ 9 ο ΓΕΛ Πατρών ΩΡΑ ΓΙΑ ΚΙΝΟΥΜΕΝΑ ΣΧΕΔΙΑ ΕΠΙΡΡΟΗ ΚΙΝΟΥΜΕΝΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΣΤΗ ΠΑΙΔΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΚΑΡΑΚΙΤΣΟΥ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΟΛΙΑΒΡΑ ΦΩΤΕΙΝΗ ΚΥΡΙΑΚΟΠΟΥΛΟΥ ΦΩΤΕΙΝΗ ΣΥΛΑΙΔΟΥ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΟΜΑΔΑ: Tom&Jerry Υπεύθυνοι καθηγητές:

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτισμός και ψυχοπαθολογία:

Πολιτισμός και ψυχοπαθολογία: Πολιτισμός και ψυχοπαθολογία: Επιπτώσεις στη συμβουλευτική και ψυχοθεραπεία με μετανάστες και τις οικογένειές τους Βασίλης Παυλόπουλος Τομέας Ψυχολογίας, Πανεπιστήμιο Αθηνών vpavlop@psych.uoa.gr http://www.psych.uoa.gr/~vpavlop

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 2004 2009 Επιτροπή Εσωτερικής Αγοράς και Προστασίας των Καταναλωτών 2008/2173(INI) 20.11.2008 ΣΧΕΔΙΟ ΕΚΘΕΣΗΣ σχετικά με την προστασία των καταναλωτών, ιδίως των ανηλίκων, όσον αφορά

Διαβάστε περισσότερα

Γιατί πρωτοκάνουν σεξ οι έφηβοι

Γιατί πρωτοκάνουν σεξ οι έφηβοι Γιατί πρωτοκάνουν σεξ οι έφηβοι Αλέξανδρος Ζησόπουλος Ουρολόγος ΕΦΗΒΕΙΑ Η εξελικτική διεργασία στη ζωή του ανθρώπου που αρχίζει ''βιολογικά'' µε τις µεταβολές της φυσιολογίας της ήβης και τελειώνει ''ψυχολογικά''

Διαβάστε περισσότερα

Παραδοτέο Π.1 (Π.1.1) Εκθέσεις για προµήθεια εκπαιδευτικού υλικού

Παραδοτέο Π.1 (Π.1.1) Εκθέσεις για προµήθεια εκπαιδευτικού υλικού 1 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΕΠΕΑΕΚ ΙΙ Μέτρο 2.2 Αναµόρφωση Προγραµµάτων Προπτυχιακών Σπουδών ιεύρυνση Τριτοβάθµιας Κατ. Πράξης 2.2.2.α Αναµόρφωση Προγραµµάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Φύλο (sex) Σεξουαλικότητα (sexuality) Σεξουαλική υγεία (sexual health) Κοινωνική ταυτότητα (γένος) (gender) Κοινωνική ταυτότητα φύλου (gender identity) Σεξουαλικός προσανατολισµός

Διαβάστε περισσότερα

K. Oatley & J. Jenkins, Συγκίνηση: Ερμηνείες και Κατανόηση (μεταφ. Μ. Σόλμαν, Μπ. Ντάβου) Αθήνα, Εκδόσεις Παπαζήση, 2004, σελ. 41-59.

K. Oatley & J. Jenkins, Συγκίνηση: Ερμηνείες και Κατανόηση (μεταφ. Μ. Σόλμαν, Μπ. Ντάβου) Αθήνα, Εκδόσεις Παπαζήση, 2004, σελ. 41-59. K. Oatley & J. Jenkins, Συγκίνηση: Ερμηνείες και Κατανόηση (μεταφ. Μ. Σόλμαν, Μπ. Ντάβου) Αθήνα, Εκδόσεις Παπαζήση, 2004, σελ. 41-59. Εισαγωγή Περί Μελέτης της Συγκίνησης Τα πάθη Μόνον αυτά δίνουν τη νοημοσύνη

Διαβάστε περισσότερα

IP/08/618. Βρυξέλλες, 22 Απριλίου 2008

IP/08/618. Βρυξέλλες, 22 Απριλίου 2008 IP/08/618 Βρυξέλλες, 22 Απριλίου 2008 Βιντεοπαιχνίδια: η Επιτροπή χαιρετίζει την πρόοδο που σηµειώθηκε ως προς την προστασία των ανηλίκων σε 23 κράτη µέλη της ΕΕ, καλεί όµως τον κλάδο να βελτιώσει τους

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Γνωστική Ψυχολογία. επ. Κωνσταντίνος Π. Χρήστου

Εισαγωγή στη Γνωστική Ψυχολογία. επ. Κωνσταντίνος Π. Χρήστου Εισαγωγή στη Γνωστική Ψυχολογία Inside the black box για µια επιστήµη του Νου Επιστροφή στο Νου Γνωστική Ψυχολογία / Γνωσιακή Επιστήµη Inside the black box για µια επιστήµη του Νου Επιστροφή στο Νου Γνωστική

Διαβάστε περισσότερα

Εκµάθηση προµαθηµατικών εννοιών για ΑµεΑ στο φάσµα του Αυτισµού µε το λογισµικό LT125-ThinkingMind

Εκµάθηση προµαθηµατικών εννοιών για ΑµεΑ στο φάσµα του Αυτισµού µε το λογισµικό LT125-ThinkingMind Εκµάθηση προµαθηµατικών εννοιών για ΑµεΑ στο φάσµα του Αυτισµού µε το λογισµικό LT125-ThinkingMind Λαδιάς Αναστάσιος, Σχολικός Σύµβουλος Πληροφορικής Β Αθήνας Μπέλλου Ιωάννα, Σχολικός Σύµβουλος Πληροφορικής

Διαβάστε περισσότερα

2012-2013. Το Ηλεκτρονικό παιχνίδι

2012-2013. Το Ηλεκτρονικό παιχνίδι 2012-2013 Το Ηλεκτρονικό παιχνίδι «Μπορείς ν ανακαλύψεις περισσότερα για έναν άνθρωπο μέσα σε μία ώρα παιχνιδιού απ ότι μέσα σ ένα χρόνο συζήτησης» Πλάτων 427-347 π.χ. Ερευνητική Εργασία Β Τάξης 1ου Γενικού

Διαβάστε περισσότερα

EU Kids Online Θεματικό Ερευνητικό δίκτυο για τη συγκριτική μελέτη της έρευνας σχετικά με τα παιδιά και την ασφαλή χρήση του διαδικτύου στις

EU Kids Online Θεματικό Ερευνητικό δίκτυο για τη συγκριτική μελέτη της έρευνας σχετικά με τα παιδιά και την ασφαλή χρήση του διαδικτύου στις EU Kids Online Θεματικό Ερευνητικό δίκτυο για τη συγκριτική μελέτη της έρευνας σχετικά με τα παιδιά και την ασφαλή χρήση του διαδικτύου στις ευρωπαϊκές χώρες. Χρηματοδοτείται από το πρόγραμμα Safer Internet

Διαβάστε περισσότερα

ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ ΚΑΙ ΒΙΑ: ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΕΙΣ ΤΩΝ ΣΚΗΝΩΝ ΒΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ

ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ ΚΑΙ ΒΙΑ: ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΕΙΣ ΤΩΝ ΣΚΗΝΩΝ ΒΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ Ζητήματα Επικοινωνίας 4, 2006 ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ ΚΑΙ ΒΙΑ: ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΕΙΣ ΤΩΝ ΣΚΗΝΩΝ ΒΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ Στέλιος Παπαθανασόπουλος και Ανδρέας Γιαννακουλόπουλος ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η παρούσα έρευνα αποτελεί συνέχεια

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 2004 2009 Επιτροπή Εσωτερικής Αγοράς και Προστασίας των Καταναλωτών 2008/2173(INI) 26.1.2009 ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΕΣ 1-14 Σχέδιο έκθεσης Toine Manders (PE416.256v01-00) σχετικά με την προστασία

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΖΩΗΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΖΩΗΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΖΩΗΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΘΕΜΑΤΑ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ Τι είναι

Διαβάστε περισσότερα

Βία και επιθετική συμπεριφορά από τους εφήβους.

Βία και επιθετική συμπεριφορά από τους εφήβους. Βία και επιθετική συμπεριφορά από τους εφήβους. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Πρόβλημα: Κατά την έρευνα αυτή θα εξεταστεί κατά το πόσο οι έφηβοι εκδηλώνονται με βίαιη κ επιθετική συμπεριφορά. Υπόθεση: Υποθέτω ότι οι έφηβοι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 2004 2009 Επιτροπή Δικαιωμάτων των Γυναικών και Ισότητας των Φύλων 2008/0047(COD) 30.6.2008 ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ της Επιτροπής Δικαιωμάτων των Γυναικών και Ισότητας των Φύλων προς

Διαβάστε περισσότερα

Αλκοόλ, Εθεβεία & Εγκέθαλορ. Γιώργος Παναγής Πανεπιστήμιο Κρήτης Τμήμα Ψυχολογίας Εργαστήριο Νευροεπιστημών & Συμπεριφοράς

Αλκοόλ, Εθεβεία & Εγκέθαλορ. Γιώργος Παναγής Πανεπιστήμιο Κρήτης Τμήμα Ψυχολογίας Εργαστήριο Νευροεπιστημών & Συμπεριφοράς Αλκοόλ, Εθεβεία & Εγκέθαλορ Γιώργος Παναγής Πανεπιστήμιο Κρήτης Τμήμα Ψυχολογίας Εργαστήριο Νευροεπιστημών & Συμπεριφοράς Κατανάλωση οινοπνευματωδών στους Έλληνες μαθητές (2011) Στην Ελλάδα, τα αγόρια

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΠΑ.Λ. Α ΟΜΑΔΑΣ (ΗΜΕΡΗΣΙΑ) ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΠΑ.Λ. Α ΟΜΑΔΑΣ (ΗΜΕΡΗΣΙΑ) ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΠΑ.Λ. Α ΟΜΑΔΑΣ (ΗΜΕΡΗΣΙΑ) ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014 Α1. Ο συγγραφέας αναφέρεται στο πρόβλημα της νεανικής εγκληματικότητας. Αρχικά επισημαίνει πως η αύξηση του φαινομένου οφείλεται

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ ΔΥΣΑΝΑΓΝΩΣΤΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΧΑΜΗΛΗ ΦΩΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΝΗΜΕΡΟΤΗΤΑ

ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ ΔΥΣΑΝΑΓΝΩΣΤΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΧΑΜΗΛΗ ΦΩΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΝΗΜΕΡΟΤΗΤΑ ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ ΔΥΣΑΝΑΓΝΩΣΤΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΧΑΜΗΛΗ ΦΩΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΝΗΜΕΡΟΤΗΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΗ ΒΡΑΧΥΠΡΟΘΕΣΜΗ ΚΑΙ ΜΑΚΡΟΠΡΟΘΕΣΜΗ ΜΝΗΜΗ ΧΑΜΗΛΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΚΕΙΜΕΝΩΝ ΕΠΙΛΟΓΗ ΑΝΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΨΧ 00)

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΨΧ 00) ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΨΧ 00) Πέτρος Ρούσσος ΔΙΑΛΕΞΗ 3 Ορισμός της Ψυχολογίας Η επιστήμη που σκοπό έχει να περιγράψει και να εξηγήσει τη συμπεριφορά και τις νοητικές διεργασίες του ανθρώπου (κυρίως)

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΛΛΙΑΣ ΤΑΣΟΣ Εκπαιδευτικός M.Ed. Υπ. Δρ. Παν/μίου Αθηνών

ΚΟΛΛΙΑΣ ΤΑΣΟΣ Εκπαιδευτικός M.Ed. Υπ. Δρ. Παν/μίου Αθηνών ΚΟΛΛΙΑΣ ΤΑΣΟΣ Εκπαιδευτικός M.Ed. Υπ. Δρ. Παν/μίου Αθηνών Τα τρία υποσυστήματα του συστήματος ψηφιακό παιχνίδι Οπαίκτης Η μηχανή Ο σχεδιαστής Το ψηφιακό παιχνίδι είναι μια μορφή διαδραστικής αφηγηματικής

Διαβάστε περισσότερα

Internet και Οικογένεια

Internet και Οικογένεια 1 Internet και Οικογένεια Γιώργος Τσουρβάκας Επίκουρος Καθηγητής του τμήματος δημοσιογραφίας και ΜΜΕ του Αριστοτελείου Μέλος Επιτροπής Ερευνών-Μελετών Ινστιτούτου Επικοινωνίας Εισαγωγή Τα μέσα μαζικής

Διαβάστε περισσότερα

Δημιουργικό Παιχνίδι ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΧΝΙΔΙΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ Φ.Α. Διάλεξη 3η

Δημιουργικό Παιχνίδι ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΧΝΙΔΙΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ Φ.Α. Διάλεξη 3η Δημιουργικό Παιχνίδι ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΧΝΙΔΙΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ Φ.Α. Διάλεξη 3η Σκοποί της παρουσίασης Εξέταση των προϋποθέσεων καταλληλότητας των παιχνιδιών σε σχέση με τα προγράμματα Φ.Α. Εισαγωγή στα

Διαβάστε περισσότερα

Ανασκόπηση Βιβλιογραφίας. Δρ. Ιωάννης Γκιόσος

Ανασκόπηση Βιβλιογραφίας. Δρ. Ιωάννης Γκιόσος Ανασκόπηση Βιβλιογραφίας Δρ. Ιωάννης Γκιόσος Γιατί κάνουμε ανασκόπηση στη βιβλιογραφία; 1. Γιαναπροσδιορίσουμεκενάστηνέρευνατου γνωστικού μας αντικειμένου 2. Για να εντοπίσουμε νέες τάσεις στην έρευνα

Διαβάστε περισσότερα

EU Kids Online II: Ευρήματα. Δρ. Λίζα Τσαλίκη Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών

EU Kids Online II: Ευρήματα. Δρ. Λίζα Τσαλίκη Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών EU Kids Online II: Ευρήματα Δρ. Λίζα Τσαλίκη Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Το πρόγραμμα EU Kids Online II Το θεματικό δίκτυο EU Kids Online II: Enhancing Knowledge Regarding European Children

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ A ΛΥΚΕΙΟΥ

ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ A ΛΥΚΕΙΟΥ Κύρια έννοια: Φιλία ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ A ΛΥΚΕΙΟΥ «Ποια πρέπει να είναι τα κριτήρια επιλογής των φίλων µας;» ευτερεύουσες έννοιες: Κριτήρια επιλογής Ζητούµενο: Το θέµα Φιλία αποκαλείται το κοινωνικό συναίσθηµα

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση Υγεία και Ποιότητα Ζωής. Εισαγωγή. Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

Άσκηση Υγεία και Ποιότητα Ζωής. Εισαγωγή. Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Άσκηση Υγεία και Ποιότητα Ζωής Εισαγωγή Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Θέματα που θα μελετηθούν Ορισμοί σχετικοί με την ψυχολογία άσκησης, την ψυχική υγεία, κλπ. Ποια πρέπει να είναι τα χαρακτηριστικά

Διαβάστε περισσότερα

ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΜΑΘΗΣΗΣ

ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΜΑΘΗΣΗΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΜΑΘΗΣΗΣ Θεωρία και Πράξη στη διδασκαλία τεχνικών γνώσεων 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ευρωπαϊκές εξελίξεις Ποια παιδαγωγική για το νέο ΕΛ; Σε ποια θεωρία στηρίζεται; Πώς εφαρμόζεται στην πράξη; 2 Ατζέντα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1.

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1. ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ HMEΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΡΙΤΗ 21 ΜΑΪΟΥ 2013 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΗΜΕΡΗΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Άρης Π. Λούβρης http://internet-safety.sch.gr

Άρης Π. Λούβρης http://internet-safety.sch.gr Αξιοποίηση του ιστοχώρου «Ασφάλεια στο Διαδίκτυο» από την εκπαιδευτική κοινότητα με στόχο τους γονείς και τα παιδιά Άρης Π. Λούβρης http://internet-safety.sch.gr Η Ασφάλεια στη χώρα του Διαδικτύου όλοι

Διαβάστε περισσότερα

Η Θεωρία Αυτο-κατηγοριοποίησης (ΘΑΚ) Από Χαντζή, Α. (υπό δηµοσίευση)

Η Θεωρία Αυτο-κατηγοριοποίησης (ΘΑΚ) Από Χαντζή, Α. (υπό δηµοσίευση) 18 Η Θεωρία Αυτο-κατηγοριοποίησης (ΘΑΚ) Από Χαντζή, Α. (υπό δηµοσίευση) Στις αρχές της δεκαετίας του 1980, ο John Turner και οι συνεργάτες του (Turner, 1985, Turner et al. 1987), θεωρητικοί και ερευνητές

Διαβάστε περισσότερα

«ΕΘΙΣΜΟΣ. ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ» Χρήση και Κατάχρηση Διαδικτύου σε παιδιά & εφήβους ΦΡΕΣΚΟΥ ΑΛΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΠΑΙΔΟΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ Μ.Ε.Υ.

«ΕΘΙΣΜΟΣ. ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ» Χρήση και Κατάχρηση Διαδικτύου σε παιδιά & εφήβους ΦΡΕΣΚΟΥ ΑΛΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΠΑΙΔΟΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ Μ.Ε.Υ. «ΕΘΙΣΜΟΣ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ» Χρήση και Κατάχρηση Διαδικτύου σε παιδιά & εφήβους ΦΡΕΣΚΟΥ ΑΛΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΠΑΙΔΟΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ Μ.Ε.Υ. Άρτεμις Τσίτσικα - Λέκτορας Εφηβικής Παιδιατρικής Επιστημονική

Διαβάστε περισσότερα

www.psychologyonline.gr Newsletter Αθλητικής Ψυχολογίας, Ιανουαρίου Φεβρουαρίου 2009 Αγαπητοί Φίλοι,

www.psychologyonline.gr Newsletter Αθλητικής Ψυχολογίας, Ιανουαρίου Φεβρουαρίου 2009 Αγαπητοί Φίλοι, Newsletter Αθλητικής Ψυχολογίας, Ιανουαρίου Φεβρουαρίου 2009 Αγαπητοί Φίλοι, Μετά την σύντοµη ανάπαυλα των Χριστουγεννιάτικων διακοπών µας, έφτασε ένας ορεξάτος και Ολόφρεσκος Νέος Χρόνος που κουβαλά µαζί

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Τι είναι ''social media''; Τι είναι ο εθισμός; Τι είναι εθισμός στο διαδίκτυο;

Εισαγωγή. Τι είναι ''social media''; Τι είναι ο εθισμός; Τι είναι εθισμός στο διαδίκτυο; Εισαγωγή Τι είναι ''social media''; Ως μέσα κοινωνικής δικτύωσης (social media) ορίζονται τα μέσα, τα οποία αλληλεπιδρούν μεταξύ ομάδων ανθρώπων μέσω των διαδικτυακών κοινοτήτων. Υπάρχουν διάφορες μορφές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΓΙΑ ΤΙΣ ΝΕΥΡΟΕΠΙΣΤΗΜΕΣ HELLENIC SOCIETY FOR NEUROSCIENCE

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΓΙΑ ΤΙΣ ΝΕΥΡΟΕΠΙΣΤΗΜΕΣ HELLENIC SOCIETY FOR NEUROSCIENCE Τ.Θ. 5, Πανε ιστήµιο Πατρών, 650 Πάτρα, P.O. Box 5, University of Patras, 6 50 Patra ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΒ ΟΜΑ Α ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΓΚΕΦΑΛΟ ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΚΑΙ ΝΕΥΡΟΕΠΙΣΤΗΜΕΣ: ΤΙ ΓΝΩΡΙΖΟΥΝ ΟΙ ΤΕΛΕΙΟΦΟΙΤΟΙ ΤΗΣ ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΙΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΕΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ

ΣΤΙΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΕΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΩΝ ΜΟΝΤΕΛΩΝ ΣΤΙΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΕΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Θέµατα που θα αναπτυχθούν Οι λόγοι για τους οποίους ανέκυψε η ανάγκη χρησιµοποίησης των κοινωνικο-γνωστικών µοντέλων για την ερµηνεία

Διαβάστε περισσότερα

. Επιθετικότητα - Βία στον αθλητισμό Γιάννης Θεοδωράκης

. Επιθετικότητα - Βία στον αθλητισμό Γιάννης Θεοδωράκης . Επιθετικότητα - Βία στον αθλητισμό Γιάννης Θεοδωράκης Το κεφάλαιο αυτό αποτελεί αναπαραγωγή από σχετικό κεφάλαιο του συγγραφέα από το βιβλίο: Θεοδωράκης, Γ., κα. (2008). Το πρόγραμμα Καλλιπάτειρα. Από

Διαβάστε περισσότερα

ΤοΚέντροΥποστήριξηςΓονέων παρουσιάζει. το θεραπευτικό παιχνίδι µε το αυτιστικό παιδί

ΤοΚέντροΥποστήριξηςΓονέων παρουσιάζει. το θεραπευτικό παιχνίδι µε το αυτιστικό παιδί ΤοΚέντροΥποστήριξηςΓονέων παρουσιάζει το θεραπευτικό παιχνίδι µε το αυτιστικό παιδί www.kyg.gr 2310 450 941 6940402054 Επίσης: YouTube - therapeutikopaixnidi Πηγές www.autismcentre.org SonRise www.horison.nl

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ ΚΑΙ ΑΝΑΦΟΡΕΣ

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ ΚΑΙ ΑΝΑΦΟΡΕΣ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ ΚΑΙ ΑΝΑΦΟΡΕΣ Κάθε αναφορά απόψεις που προέρχεται από εξωτερικές πηγές -βιβλία, περιοδικά, ηλεκτρονικά αρχεία, πρέπει να επισημαίνεται, τόσο μέσα στο κείμενο όσο και στη βιβλιογραφία,

Διαβάστε περισσότερα

Σύγχρονες όψεις της σχολικής βίας και του εκφοβισμού στο ελληνικό σχολείο μέσα από την οπτική των εκπαιδευτικών και των γονέων

Σύγχρονες όψεις της σχολικής βίας και του εκφοβισμού στο ελληνικό σχολείο μέσα από την οπτική των εκπαιδευτικών και των γονέων Σύγχρονες όψεις της σχολικής βίας και του εκφοβισμού στο ελληνικό σχολείο μέσα από την οπτική των εκπαιδευτικών και των γονέων Η σχολική βία και εκφοβισμός δεν είναι φαινόμενα άγνωστα στο ελληνικό σχολείο,

Διαβάστε περισσότερα

Οι σχέσεις των παραγόντων που προσδιορίζουν την επιχειρηµατική επιλογή καριέρας. Η περίπτωση του Έλληνα επιχειρηµατία. ρ. Α. Σαχινίδης, Λ. ηµητρακοπούλου, Ε. Μεταλίδου, Μ. Χανιώτη 2 ΣκοπόςτηςΈρευνας Η

Διαβάστε περισσότερα

EMDR Πρωτόκολλο. Πέννυ Παπανικολοπούλου M.Sc. Ph.D Σεπτέμβριος 2011

EMDR Πρωτόκολλο. Πέννυ Παπανικολοπούλου M.Sc. Ph.D Σεπτέμβριος 2011 EMDR Πρωτόκολλο Πέννυ Παπανικολοπούλου M.Sc. Ph.D Σεπτέμβριος 2011 Τηλεσκοπική Επεξεργασία / Telescopic Processing Σημείο Αναστάτωσης EMD Περιορισμένη Εστίαση σε κάθε σημείο αναστάτωσης Στρατηγική EMDr

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδρομο Asperger Το σύνδρομο του μικρού σοφού

Σύνδρομο Asperger Το σύνδρομο του μικρού σοφού Σύνδρομο Asperger Το σύνδρομο του μικρού σοφού Πώς γίνεται ένα παιδί να έχει ιδιαίτερη κλίση στα μαθηματικά, στη μουσική, στις ξένες γλώσσες, στη μετεωρολογία, να έχει ξεχωριστές ικανότητες και ενδιαφέροντα,

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ ΣΤΙΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΗΛΙΚΙΕΣ

Ο ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ ΣΤΙΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΗΛΙΚΙΕΣ Ο ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ ΣΤΙΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΗΛΙΚΙΕΣ Ο ΚΥΚΛΟΣ ΤΟΥ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟΥ ΚΑΛΥΤΕΡΟ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟ ΚΑΛΥΤΕΡΟΙ ΠΑΙΚΤΕΣ ΚΑΛΥΤΕΡΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΛΥΤΕΡΟΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ Ο ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ ΣΗΜΕΡΑ Εμπειρικές γνώσεις Έλλειψη μεθοδολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικές παρεµβάσεις για πρόληψη καπνίσµατος: Σχεδιασµός και αποτελέσµατα εφαρµογών. Μαρία Χασάνδρα, Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, Π.Θ.

Εκπαιδευτικές παρεµβάσεις για πρόληψη καπνίσµατος: Σχεδιασµός και αποτελέσµατα εφαρµογών. Μαρία Χασάνδρα, Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, Π.Θ. Εκπαιδευτικές παρεµβάσεις για πρόληψη καπνίσµατος: Σχεδιασµός και αποτελέσµατα εφαρµογών Μαρία Χασάνδρα, Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, Π.Θ. ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΠΛΑΙ ΑΙΣΙΟ ΓΙΑ ΤΟ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙ ΕΙΑΣ Κοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

Η σχολική άρνηση/φοβία: Η πρόληψη και η αντιμετώπισή της

Η σχολική άρνηση/φοβία: Η πρόληψη και η αντιμετώπισή της Η σχολική άρνηση/φοβία: Η πρόληψη και η αντιμετώπισή της Το νέο σχολικό έτος ξεκινά, με τα «πρωτάκια» να αντιμετωπίζουν τη μεγαλύτερη μετάβαση στην έως τώρα ζωή τους. Το παιδί αποχωρίζεται για πρώτη φορά

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΑΝΑΤΡΟΦΗΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΕΦΗΒΩΝ. Ελευθέριος Μουτσάνας Παιδίατρος Παλαμάς 18/03/2012

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΑΝΑΤΡΟΦΗΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΕΦΗΒΩΝ. Ελευθέριος Μουτσάνας Παιδίατρος Παλαμάς 18/03/2012 Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΑΝΑΤΡΟΦΗΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΕΦΗΒΩΝ Ελευθέριος Μουτσάνας Παιδίατρος Παλαμάς 18/03/2012 Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΑΝΑΤΡΟΦΗΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΕΦΗΒΩΝ Γεννιόμαστε ή γινόμαστε;

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την 1 ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την παλαιότερη γνώση τους, σημειώνουν λεπτομέρειες, παρακολουθούν

Διαβάστε περισσότερα

Ηλικία - Επιχειρηματικότητα

Ηλικία - Επιχειρηματικότητα Ηλικία - Επιχειρηματικότητα 40% 35% 34,3% 34,0% 30% 25% 20% 21,3% 15% 10% 5% 0% 1,3% 18-24 25-34 35-44 45-54 55+ 9,0% 1 Τι επιλέγει 84% επιλέγει την έναρξη νέας δραστηριότητας ανεξάρτητα επιπέδου εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Εθνική ταυτότητα μεταναστών και παλιννοστούντων μαθητών: Ψυχολογικοί και κοινωνικοί παράγοντες

Εθνική ταυτότητα μεταναστών και παλιννοστούντων μαθητών: Ψυχολογικοί και κοινωνικοί παράγοντες Εθνική ταυτότητα μεταναστών και παλιννοστούντων μαθητών: Ψυχολογικοί και κοινωνικοί παράγοντες Βασίλης Παυλόπουλος (vpavlop@psych.uoa.gr) Μαρίνα Ντάλλα (marinantalla@yahoo.gr) Φρόσω Μόττη-Στεφανίδη (frmotti@psych.uoa.gr)

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΚΑΠΝΙΣΤΙΚΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΓΟΝΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΡΡΟΗ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΕΝΑΡΞΗ ΤΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΣΤΟΥΣ ΕΦΗΒΟΥΣ Ονοματεπώνυμο Φοιτήτριας: Χριστοφόρου Έλενα

Διαβάστε περισσότερα

Περίγραμμα Εισηγήσεων

Περίγραμμα Εισηγήσεων Περίγραμμα Εισηγήσεων Τίτλος Μαθήματος: Αναπτυξιακή ψυχολογία Κωδικός Μαθήματος: 724 Διάλεξη 1 Εισαγωγή στην αναπτυξιακή ψυχολογία πρέπει να γνωρίζουν: τους στόχους και το αντικείμενο της Εξελικτικής Ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Εικονικά Περιβάλλοντα Μάθησης για Παιδιά με Αυτισμό: Επισκόπηση Πεδίου και Προτάσεις Σχεδιασμού

Εικονικά Περιβάλλοντα Μάθησης για Παιδιά με Αυτισμό: Επισκόπηση Πεδίου και Προτάσεις Σχεδιασμού Εικονικά Περιβάλλοντα Μάθησης για Παιδιά με Αυτισμό: Επισκόπηση Πεδίου και Προτάσεις Σχεδιασμού Χ. Βολιώτη 1, Θ. Τσιάτσος 1, Σ. Μαυροπούλου 2, Χ. Καραγιαννίδης 2 1 Τμήμα Πληροφορικής, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

Δεν υπάρχουν καλοί και κακοί μαθητές.

Δεν υπάρχουν καλοί και κακοί μαθητές. ΟΔΗΓΟΣ ΜΕΛΕΤΗΣ Δεν υπάρχουν καλοί και κακοί μαθητές. Είναι οι τεχνικές που εφαρμόζουν κατά τη διάρκεια της μελέτης που τους κάνουν να διαφέρουν, αλλά και η αυτοπεποίθηση που έχει ο κάθε μαθητής. Στόχοι

Διαβάστε περισσότερα

Χρήση Νέων Τεχνολογιών στην Εκπαίδευση και την Κατάρτιση Ηλεκτρονική Μάθηση

Χρήση Νέων Τεχνολογιών στην Εκπαίδευση και την Κατάρτιση Ηλεκτρονική Μάθηση Χρήση Νέων Τεχνολογιών στην Εκπαίδευση και την Κατάρτιση Ηλεκτρονική Μάθηση Χαράλαµπος Βρασίδας www.cardet.org www.unic.ac.cy info@cardet.org Ανασκόπηση Σύγχρονες τάσεις Στοιχεία από ΕΕ Προκλήσεις Χρήση

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. Φωτογραφία. Προσωπικά στοιχεία. Γνωστικό αντικείμενο: Αθλητική Ψυχολογία με έμφαση τις εφαρμογές

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. Φωτογραφία. Προσωπικά στοιχεία. Γνωστικό αντικείμενο: Αθλητική Ψυχολογία με έμφαση τις εφαρμογές ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Φωτογραφία Προσωπικά στοιχεία Ονοματεπώνυμο: Ιδιότητα: Γνωστικό αντικείμενο: Τομέας: Εργαστήριο: Τρέχουσα διοικητική θέση: Προσωπική ιστοσελίδα: Τσορμπατζούδης Χαράλαμπος Καθηγητής

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιάζω δραστηριότητες και ασκήσεις αυτοαξιολόγησης στο εκπαιδευτικό υλικό για αποτελεσματική μάθηση

Σχεδιάζω δραστηριότητες και ασκήσεις αυτοαξιολόγησης στο εκπαιδευτικό υλικό για αποτελεσματική μάθηση Σχεδιάζω δραστηριότητες και ασκήσεις αυτοαξιολόγησης στο εκπαιδευτικό υλικό για αποτελεσματική μάθηση Μαρία Ι. Κουτσούμπα Αναπλ. Καθηγήτρια ΣΕΦΑΑ ΕΚΠΑ / ΣΕΠ ΕΑΠ Δραστηριότητες και ασκήσεις αυτό-αξιολόγησης

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες διαχείρισης του θυμού και της επιθετικότητας των παιδιών:

Οδηγίες διαχείρισης του θυμού και της επιθετικότητας των παιδιών: Οδηγίες διαχείρισης του θυμού και της επιθετικότητας των παιδιών: 1. Αν αισθάνεστε ως γονείς πως δεν έχετε καταφέρει να αντιμετωπίζετε ικανοποιητικά τον θυμό του παιδιού σας, ξεκινήστε να διαβάζετε, να

Διαβάστε περισσότερα

, Ph.D. SYLLABUS 2009-2010

, Ph.D. SYLLABUS 2009-2010 ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΕΣ ΣΤΙΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΥΓΕΙΑΣ Γ. Κουλιεράκης, Ph.D. Ψυχολόγος της Υγείας SYLLABUS Ακαδηµαϊκό Έτος 2009-2010 ΒΑΣΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ M. Robin DiMatteo

Διαβάστε περισσότερα

ΨΗΦΙΑΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΣΕ ΣΥΣΚΕΥΕΣ ΚΙΝΗΤΗΣ

ΨΗΦΙΑΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΣΕ ΣΥΣΚΕΥΕΣ ΚΙΝΗΤΗΣ 1 of 18 4/16/2015 4:11 PM ΨΗΦΙΑΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΣΕ ΣΥΣΚΕΥΕΣ ΚΙΝΗΤΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ Το ερωτηματολόγιο αυτό έχει διάφορες ενότητες για τα ψηφιακά παιχνίδια που παίζονται σε συσκευές κινητής τεχνολογίας και ειδικότερα

Διαβάστε περισσότερα

Άγγελος Α. Τσιγκρής*

Άγγελος Α. Τσιγκρής* Επιθ. Κοιν. Ερευνών, 91, 1996, 145-174 Άγγελος Α. Τσιγκρής* ΤΟ ΕΓΚΛΗΜΑ ΤΟΥ ΒΙΑΣΜΟΥ: Θεωρητικές προσεγγίσεις Έχουν παρουσιαστεί πολλές θεωρίες, από το χώρο των κοινωνικών επιστημών, για την εξήγηση του

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΡΑ ΙΟΤΗΛΕΟΡΑΣΗΣ. ΥΠΟ ΕΙΞΗ Αριθµ. 1/14.10.2014

ΕΘΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΡΑ ΙΟΤΗΛΕΟΡΑΣΗΣ. ΥΠΟ ΕΙΞΗ Αριθµ. 1/14.10.2014 ΕΘΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΡΑ ΙΟΤΗΛΕΟΡΑΣΗΣ ΥΠΟ ΕΙΞΗ Αριθµ. 1/14.10.2014 Σήµερα ηµέρα Τρίτη 14 Οκτωβρίου 2014 και ώρα 11:00 το Εθνικό Συµβούλιο Ραδιοτηλεόρασης συνήλθε σε συνεδρίαση, στην οποία παρέστησαν ο Πρόεδρος

Διαβάστε περισσότερα

Σχέδιο Μαθήματος Νο3 «SimSafety» Σενάριο Παιχνιδιού: «Κλοπή» (Theft)

Σχέδιο Μαθήματος Νο3 «SimSafety» Σενάριο Παιχνιδιού: «Κλοπή» (Theft) Σχέδιο Μαθήματος Νο3 «SimSafety» Σενάριο Παιχνιδιού: «Κλοπή» (Theft) 1. Μάθημα (κατά το οποίο μπορεί να διδαχτεί η συγκεκριμένη δραστηριότητα): Αγγλικά, Πληροφορική, Ευέλικτη ζώνη στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΕΣ ΔΙΕΞΟΔΟΙ ΤΩΝ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΒΑΛΚΑΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΕΣ ΔΙΕΞΟΔΟΙ ΤΩΝ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΒΑΛΚΑΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ Φλώρινα, Ιούνιος 2012 ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΕΣ ΔΙΕΞΟΔΟΙ ΤΩΝ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΒΑΛΚΑΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΚΑΤΕΡΙΝΑ Κ. ΣΑΡΡΗ ΑΝ. ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΤΒΣ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΔΡΑΣΕΩΝ ΚΑΘΟΔΗΓΗΣΗΣ ΓΔ Στο πλαίσιο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΚΟΟΛΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΧΑΡΤΟΠΑΙΞΙΑ ΜΑΣΤΙΓΑ ΤΗΣ ΕΠΟΧΗΣ ΜΑΣ

ΑΛΚΟΟΛΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΧΑΡΤΟΠΑΙΞΙΑ ΜΑΣΤΙΓΑ ΤΗΣ ΕΠΟΧΗΣ ΜΑΣ ΑΛΚΟΟΛΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΧΑΡΤΟΠΑΙΞΙΑ ΜΑΣΤΙΓΑ ΤΗΣ ΕΠΟΧΗΣ ΜΑΣ Ορισμός αλκοολισμού Αλκοολούχα ποτά ονομάζονται όλα τα ποτά που περιέχουν αιθυλική αλκοόλη (οινόπνευμα) γεωργικής προέλευσης, σε οποιοδήποτε ποσοστό το

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικές συλλογής δεδομένων στην ποιοτική έρευνα

Τεχνικές συλλογής δεδομένων στην ποιοτική έρευνα Το κείμενο αυτό είναι ένα απόσπασμα από το Κεφάλαιο 16: Ποιοτικές ερμηνευτικές μέθοδοι έρευνας στη φυσική αγωγή (σελ.341-364) του βιβλίου «Για μία καλύτερη φυσική αγωγή» (Παπαιωάννου, Α., Θεοδωράκης Ι.,

Διαβάστε περισσότερα

Γνώσεις για την εγκεφαλική παράλυση

Γνώσεις για την εγκεφαλική παράλυση Οδηγός Εκπαιδευτή Ενότητα κατάρτισης Γνώσεις για την εγκεφαλική παράλυση Επιμέλεια Miguel Santos Συγγραφείς Karina Riiskjaer Raun Mette Kliim-Due Betina Rasmussen Peder Esben Bilde Kirsten Caesar Petersen

Διαβάστε περισσότερα

Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1. Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες.

Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1. Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες. Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1 Σενάριο Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες. Σε αντίθεση με τα αφηγηματικά ή λογοτεχνικά είδη, το σενάριο περιγράφει αυτό

Διαβάστε περισσότερα

ATLEC. Εκπαίδευση στις Υποστηρικτές Τεχνολογίες μέσω Ενιαίου Προγράμματος Εκμάθησης. State of the Art and Research Analysis Σύνοψη

ATLEC. Εκπαίδευση στις Υποστηρικτές Τεχνολογίες μέσω Ενιαίου Προγράμματος Εκμάθησης. State of the Art and Research Analysis Σύνοψη ATLEC Εκπαίδευση στις Υποστηρικτές Τεχνολογίες μέσω Ενιαίου Προγράμματος Εκμάθησης State of the Art and Research Analysis Σύνοψη WP number WP2 Research and Needs WP title Analysis Status Draft 2 Project

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΕΘΙΣΜΟΣ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ

Ο ΕΘΙΣΜΟΣ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ Ο ΕΘΙΣΜΟΣ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ Η Έρευνα μας Ο Εθισμός στο Διαδίκτυο 2008-2010 Γενικότερα τι σημαίνει ο εθισμός, ειδικότερα τι σημαίνει εθισμός στο Διαδίκτυο και πως αυτό ορίζεται; Ως εθισμός αντιμετωπίζεται

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

Επιθετικότητα. Βία και επιθετικότητα στον αθλητισµό. ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ έννοια. Θεωρίες για την επιθετικότητα. Ψυχολογικές θεωρίες για την

Επιθετικότητα. Βία και επιθετικότητα στον αθλητισµό. ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ έννοια. Θεωρίες για την επιθετικότητα. Ψυχολογικές θεωρίες για την ΕΠΕΑΕΚ : AΝΑΜΟΡΦΩΣΗ A ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΑΘΛΗΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΜΚ 108) Θέµα διάλεξης9 Βία και στον αθλητισµό Μάριος Γούδας Επιθετικότητα - έννοια - διαφορά βίας - ς Θεωρίες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ

ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ Στρεσσογόνος παράγοντας Οτιδήποτε κάνει τον άνθρωπο να βιώνει στρες Είναι μια αλλαγή στην ομοιόσταση του ατόμου Παράγοντες που προκαλούν στρες Ενδογενείς Εξωγενείς Ενδογενείς

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Έρευνα και Συγγραφή

ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Έρευνα και Συγγραφή ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΜΕ9900 ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Έρευνα και Συγγραφή Διάλεξη 7η Αναζήτηση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Η ψυχολογία των αθλητών και η άμεση σχέση της με την προπόνηση και τη φυσικοθεραπεία

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Η ψυχολογία των αθλητών και η άμεση σχέση της με την προπόνηση και τη φυσικοθεραπεία ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 1. Κριτήρια Επιλογής Θέματος キ キ キ キ ενδιαφέρον απόκτηση γνώσεων και πληροφοριών διαμόρφωση απόψεων για το θέμα φιλομάθεια για τη ψυχολογία των αθλητών 2. Τίτλος της έρευνας Η ψυχολογία

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 18. 18 Μηχανική Μάθηση

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 18. 18 Μηχανική Μάθηση ΚΕΦΑΛΑΙΟ 18 18 Μηχανική Μάθηση Ένα φυσικό ή τεχνητό σύστηµα επεξεργασίας πληροφορίας συµπεριλαµβανοµένων εκείνων µε δυνατότητες αντίληψης, µάθησης, συλλογισµού, λήψης απόφασης, επικοινωνίας και δράσης

Διαβάστε περισσότερα

«Γκρρρ,» αναφωνεί η Ζέτα «δεν το πιστεύω ότι οι άνθρωποι μπορούν να συμπεριφέρονται έτσι μεταξύ τους!»

«Γκρρρ,» αναφωνεί η Ζέτα «δεν το πιστεύω ότι οι άνθρωποι μπορούν να συμπεριφέρονται έτσι μεταξύ τους!» 26 σχεδιασε μια ΦωτογρΑΦιΑ τήσ προσκλήσήσ που ελαβεσ Απο τον ΔΑσκΑλο σου. παρουσιασε το λογοτυπο και το σλογκαν που χρήσιμοποιει το σχολειο σου για τήν εβδομαδα κατα τήσ παρενοχλήσήσ. ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΠΑΡΕΝΟΧΛΗΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Safer internet. a multiannual Community Programme on promoting safer use of the Internet and new online technologies.

Safer internet. a multiannual Community Programme on promoting safer use of the Internet and new online technologies. Ευρωπαϊκή Μελέτη για τις συμπεριφορές εξάρτησης στο Διαδίκτυο - EU NET ADB Άρτεμις Τσίτσικα Λέκτορας Εφηβικής Ιατρικής Πανεπιστημίου Αθηνών Επιστ. Υπεύθυνος Προγράμματος «Αριάδνη» ρ η Επιστ. Υπεύθυνος

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη σχεδίαση κινούμενων γραφικών

Εισαγωγή στη σχεδίαση κινούμενων γραφικών ΕΣΔ200 Δημιουργία Περιεχομένου ΙI Εισαγωγή στη σχεδίαση κινούμενων γραφικών Νικόλας Τσαπατσούλης Επίκουρος Καθηγητής Τμήμα Επικοινωνίας & Σπουδών Διαδικτύου Εισαγωγή Εφαρμογές Κύρια Χαρακτηριστικά Flash

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΕΝΤΥΠΟ 1

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΕΝΤΥΠΟ 1 1 ΥΕΨ(Δημ) 1 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΕΝΤΥΠΟ 1 Nέα Διαδικασία Παρέμβασης στο Σχολείο για Χειρισμό Παιδιού με Πιθανές Μαθησιακές, Συναισθηματικές ή άλλες Δυσκολίες

Διαβάστε περισσότερα

Καθορισµός της έννοιας της µάθησης

Καθορισµός της έννοιας της µάθησης ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α.ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΥΓΕΙΑΣ ΑΝΑΨΥΧΗΣ & ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Εισαγωγή Ενεργός συμμετοχή Κοινωνική αλληλεπίδραση Δραστηριότητες που έχουν νόημα Σύνδεση των νέων πληροφοριών με τις προϋπάρχουσες γνώσεις Χρήση στρατηγικών Ανάπτυξη της αυτορρύθμισης και εσωτερική σκέψη

Διαβάστε περισσότερα

Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά.

Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά. Γ. Οι μαθητές και τα Μαθηματικά. Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά. ΠΙΝΑΚΑΣ 55 Στάση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΛ202:'Η'επιστημονική'δημοσίευση

ΕΠΛ202:'Η'επιστημονική'δημοσίευση Θέµατα ΕΠΛ202:'Η'επιστημονική'δημοσίευση 2 Ορισµός Τι είναι ένα επιστηµονικό άρθρο; Παρουσίαση και τεκµηρίωση µιας πρωτότυπης επιστηµονικής συνεισφοράς 3 Θέµατα Θέµατα 7 8 Θέµατα Ετεροναφορές Η δοµή ενός

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΝΑΙ Η ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΓΕΝΟΥΣ ΘΗΛΥΚΟΥ; Ιστορική Εξέλιξη & Κοινωνική Ανάλυση

ΕΙΝΑΙ Η ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΓΕΝΟΥΣ ΘΗΛΥΚΟΥ; Ιστορική Εξέλιξη & Κοινωνική Ανάλυση ΕΙΝΑΙ Η ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΓΕΝΟΥΣ ΘΗΛΥΚΟΥ; Ιστορική Εξέλιξη & Κοινωνική Ανάλυση ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ & ΦΥΛΟ Μυστήριο αποτελεί τα τελευταία 20 χρόνια η συνεχής µείωση της συµµετοχής του γυναικείου φύλου στην επιστήµη των

Διαβάστε περισσότερα

Ν Η Π Ι Α Γ Ω Γ Ε Ι Ο

Ν Η Π Ι Α Γ Ω Γ Ε Ι Ο ΙΔΙΩΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ «Ο ΑΓΙΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ» Ν Η Π Ι Α Γ Ω Γ Ε Ι Ο ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ Α. ΣΚΟΠΟΣ ΤΟΥ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟΥ Σκοπός του Νηπιαγωγείου είναι να βοηθήσει τα παιδιά να αναπτυχθούν σωματικά, συναισθηματικά,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΡΙΑ Α. ΔΡΑΚΑΚΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 6 ΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Ν.ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ

ΜΑΡΙΑ Α. ΔΡΑΚΑΚΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 6 ΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Ν.ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ «Διαχρονικές αξίες στην εκπαίδευση σε ένα περιβάλλον που αλλάζει μέσα από τον ανατρεπτικό οραματιστή καλλιτέχνη Γιάννη Γαΐτη» (Βιωματικό εργαστήριο με την αξιοποίηση του μοντέλου PERKINS) ΜΑΡΙΑ Α. ΔΡΑΚΑΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014 HMEΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΗΜΕΡΗΣΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλα Υγείας. Βασικές Αρχές Βιοϊατρικού Μοντέλου. Θετικές επιπτώσεις Βιοϊατρικής προσέγγισης. 2 Βασικές Ιδεολογίες για Υγεία & Αρρώστια

Μοντέλα Υγείας. Βασικές Αρχές Βιοϊατρικού Μοντέλου. Θετικές επιπτώσεις Βιοϊατρικής προσέγγισης. 2 Βασικές Ιδεολογίες για Υγεία & Αρρώστια ΜΟΝΤΕΛΑ ΥΓΕΙΑΣ-ΑΣΘΕΝΕΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΑΡΡΩΣΤΙΑΣ 2 Βασικές Ιδεολογίες για Υγεία & Αρρώστια Μοντέλα Υγείας Βιοιατρικό Μοντέλο Ολιστικό, Βιοψυχοκοινωνικό Μοντέλο Αρχαία Ελλάδα (Ιπποκράτης 400π.Χ.)

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός εκπαιδευτή. Ενότητα κατάρτισης. Ένταξη και αποδοχή. Επιμέλεια Miguel Santos. Συγγραφείς Stefano Cobello Roberto Grison Maria Rosa Aldrighetti

Οδηγός εκπαιδευτή. Ενότητα κατάρτισης. Ένταξη και αποδοχή. Επιμέλεια Miguel Santos. Συγγραφείς Stefano Cobello Roberto Grison Maria Rosa Aldrighetti Οδηγός εκπαιδευτή Ενότητα κατάρτισης Ένταξη και αποδοχή Επιμέλεια Miguel Santos Συγγραφείς Stefano Cobello Roberto Grison Maria Rosa Aldrighetti 1 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Ενότητα κατάρτισης για γονείς και

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστηριακή Εισήγηση. «Οι μεταβλητές στη γλώσσα προγραμματισμού Scratch»

Εργαστηριακή Εισήγηση. «Οι μεταβλητές στη γλώσσα προγραμματισμού Scratch» Εργαστηριακή Εισήγηση «Οι μεταβλητές στη γλώσσα προγραμματισμού Scratch» Σαρημπαλίδης Ιωάννης Καθηγητής Πληροφορικής, Γενικό Λύκειο Πεντάπολης johnsaribalidis@yahoo.gr ΠΕΡΙΛΗΨΗ To προτεινόμενο διδακτικό

Διαβάστε περισσότερα

Το παιχνίδι και η αξία του στη φυσική αγωγή. Διγγελίδης Νικόλαος Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ

Το παιχνίδι και η αξία του στη φυσική αγωγή. Διγγελίδης Νικόλαος Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ Το παιχνίδι και η αξία του στη φυσική αγωγή Διγγελίδης Νικόλαος Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ Σκοποί της παρουσίασης Η καλύτερη κατανόηση του παιχνιδιού Η κατανόηση της αξίας του παιχνιδιού στη φυσική αγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Χρήση Νέων Τεχνολογιών στην Εκπαίδευση και την Κατάρτιση Ηλεκτρονική Μάθηση Χαράλαμπος Βρασίδας

Χρήση Νέων Τεχνολογιών στην Εκπαίδευση και την Κατάρτιση Ηλεκτρονική Μάθηση Χαράλαμπος Βρασίδας Χρήση Νέων Τεχνολογιών στην Εκπαίδευση και την Κατάρτιση Ηλεκτρονική Μάθηση Χαράλαμπος Βρασίδας www.cardet.org www.unic.ac.cy info@cardet.org Ανασκόπηση Σύγχρονες τάσεις Στοιχεία από ΕΕ Προκλήσεις Χρήση

Διαβάστε περισσότερα

Μάριος Γούδας. Ηθική ανάπτυξη και εκπαίδευση. Θέµα διάλεξης 10 Ηθική ανάπτυξη στον αθλητισµό. αναφορά σχετικών παραδειγµάτων αθλητών, µαθητών

Μάριος Γούδας. Ηθική ανάπτυξη και εκπαίδευση. Θέµα διάλεξης 10 Ηθική ανάπτυξη στον αθλητισµό. αναφορά σχετικών παραδειγµάτων αθλητών, µαθητών ΕΠΕΑΕΚ : AΝΑΜΟΡΦΩΣΗ A ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΑΘΛΗΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΜΚ 108) Θέµα διάλεξης 10 Ηθική ανάπτυξη στον αθλητισµό Μάριος Γούδας Ηθική ανάπτυξη - ορισµοί - ηθική ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

5 Ψυχολόγοι Προτείνουν Τις 5 Πιο Αποτελεσματικές Τεχνικές Μάθησης

5 Ψυχολόγοι Προτείνουν Τις 5 Πιο Αποτελεσματικές Τεχνικές Μάθησης 5 Ψυχολόγοι Προτείνουν Τις 5 Πιο Αποτελεσματικές Τεχνικές Μάθησης Μια πολύ ενδιαφέρουσα συζήτηση για τις πιο αποτελεσματικές στρατηγικές και τεχνικές μάθησης για τους μαθητές όλων των ηλικιών ανοίγουν

Διαβάστε περισσότερα