Έκθεση της Επιτροπής για τη Βία στα Media

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Έκθεση της Επιτροπής για τη Βία στα Media"

Transcript

1 Έκθεση της Επιτροπής για τη Βία στα Media Τον Δεκέµβριο του 2011, η Διεθνής Εταιρεία για την Έρευνα πάνω στην Επιθετικότητας (International Society for Research on Aggression) διόρισε µια ειδική επιτροπή µε σκοπό αυτή να συντάξει µια έκθεση σχετικά µε τη βία στα media (µέσα ενηµέρωσης και επικοινωνίας, πολυµέσα). Η υποχρέωσή τους ήταν ως εξής: «Ανατίθεται στην ISRA Επιτροπή για τις Επιπτώσεις της Βίας στα Media (ISRA Violent Media Effects Commission), το έργο της δηµιουργίας µιας δηµόσιας δήλωσης όσον αφορά στις γνωστές επιπτώσεις που έχει η έκθεση στη βία των media, µε βάση την τρέχουσα επιστηµονική γνώση. Εάν η Επιτροπή κρίνει ότι υπάρχουν επαρκείς αποδείξεις για βλαβερές επιπτώσεις, τότε η δηµόσια δήλωση της Επιτροπής µπορεί να περιλαµβάνει συστάσεις για τη δηµόσια πολιτική, έχοντας κατά νου ότι οι αποτελεσµατικές πολιτικές µπορεί να διαφέρουν από χώρα σε χώρα λόγω των διαφορετικών νοµικών και πολιτιστικών παραδόσεων και συστηµάτων. Η δήλωση αυτή θα µπορούσε να είναι µια πρωτότυπη δήλωση της Επιτροπής, ή θα µπορούσε να είναι η έγκριση ή τροποποίηση µίας ή περισσοτέρων παρόµοιων δηλώσεων που έχουν δοθεί τα τελευταία χρόνια από άλλους σηµαντικούς επιστηµονικούς φορείς και / ή οµάδες επιστηµόνων που έχουν την κατάλληλη εµπειρογνωσία στον τοµέα της βίας στα media. Η δήλωση (εφόσον είναι αρκετά σύντοµη) ή µία Εκτελεστική Σύνοψη (µιας µεγαλύτερης, πιο λεπτοµερούς δήλωσης) θα δηµοσιευθεί στο επιστηµονικό περιοδικό του ISRA, Aggressive Behavior, και θα εµφανιστεί στην ιστοσελίδα του ISRA. Μπορεί επίσης να δηµοσιευθεί στο ISRA Bulletin.» Αυτό που ακολουθεί είναι η τελική έκθεση της Επιτροπής για τη Βία στα Media, η οποία παραδόθηκε τον Μάιο,

2 Δήλωση εµπειρογνωµόνων: Οι επιδράσεις των βίαιων media στην επιθετικότητα Συντάχθηκε από: Την Επιτροπή για τη Βία στα Media της Διεθνούς Εταιρείας Έρευνας της Επιθετικότητας - International Society for Research on Aggression (ISRA) 2012 Η δήλωση αυτή συντάχθηκε από µια οµάδα διεθνώς αναγνωρισµένων δραστήριων ερευνητών στον τοµέα της βίας στα media, µε σκοπό να συνοψίσουν την τρέχουσα γνώση σχετικά µε τη δύναµη της σχέσης ανάµεσα στη χρήση βίαιων media και την επιθετικότητα, να εξηγήσουν τις ψυχολογικές διαδικασίες µε τις οποίες η βία στα media µπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο για επιθετική συµπεριφορά, και να προσφέρουν πρακτικές συµβουλές για το πώς οι γονείς και οι φορείς χάραξης πολιτικής µπορούν να αντιµετωπίσουν το ζήτηµα αυτό. Βίαια Media και επιθετικότητα: Ποιο είναι το ζήτηµα; Το τοπίο στον τοµέα των media µεταβάλλεται συνεχώς, µε τις νέες τεχνολογίες να έχουν ως αποτέλεσµα τη µεγαλύτερη διαδραστικότητα σε µικρότερες σε µέγεθος, γραφικά ανώτερες, και υπολογιστικά πιο ισχυρές συσκευές. Οι νέες αυτές τεχνολογίες αποτελούν τεράστια πηγή για µάθηση και απόκτηση γνώσεων µε ρυθµό που καµία σχέση δεν έχει µε αυτόν του παρελθόντος. Σε αντίθεση µε τα παραδοσιακά media (όπως τα τηλεοπτικά προγράµµατα), αυτές οι νέες τεχνολογίες, σε συνδυασµό µε τη σύνδεση στο διαδίκτυο (Internet), προσφέρουν στα παιδιά και στους εφήβους νέους τρόπους για να παίζουν παιχνίδια, καθώς και πρόσβαση σε πιο ποικίλες µορφές οπτικά ενδιαφέροντος περιεχοµένου, όσο ποτέ πριν. 1 Πρόσβαση σε τέτοιου είδους περιεχόµενο έχει πολλά οφέλη, αλλά επίσης εγκυµονεί και κινδύνους. Οι νέοι µπορούν πλέον να κατεβάσουν, να δουν, να παίξουν και να ακούσουν βίαιο υλικό οποιαδήποτε στιγµή της ηµέρας ή της νύχτας, πολλές φορές µε την ιδιωτικότητα που τους προσφέρει το δωµάτιό τους, και µε λίγη επίβλεψη από τους γονείς τους. Με τις νέες τεχνολογίες, οι ευκαιρίες να δει κάποιος βίαιο περιεχόµενο, το οποίο κάποτε περιοριζόταν σε πιο δηµόσιους χώρους (όπως η γειτονιά, το σινεµά ή το σαλόνι), έχουν γίνει ολοένα και πιο ιδιωτικές. Όσον αφορά σε άλλα περιεχόµενα των media τα οποία δε σχετίζονται µε τη βία, είναι ευρέως αποδεκτό ότι ό,τι βλέπουν οι άνθρωποι στην εικονική πραγµατικότητα των media έχει επίδραση στη συµπεριφορά τους στον πραγµατικό κόσµο. Για παράδειγµα, η πολλών δισεκατοµµυρίων δολαρίων βιοµηχανία της διαφήµισης ανθίζει βασισµένη στην υπόθεση ότι η προβολή διαφηµίσεων στους ανθρώπους θα αυξήσει την πιθανότητα αυτοί να αγοράσουν το διαφηµιζόµενο προϊόν. Οι αεροπορικές εταιρείες εκπαιδεύουν τους υποψήφιους πιλότους σε εξοµοιωτές πτήσης ώστε να τους µάθουν εικονικές δεξιότητες πτήσης πριν τους επιτραπεί να οδηγήσουν ένα πραγµατικό αεροπλάνο. Ο περιορισµός προβολής σεξουαλικού υλικού σε στιγµές που τα παιδιά είναι πιθανό να παρακολουθούν αντανακλά την πεποίθηση ότι τέτοιου είδους περιεχόµενο στα media επηρεάζει αρνητικά την ανάπτυξη των νέων. Αυτά τα παραδείγµατα αποδεικνύουν την αποδοχή ότι διαφόρων ειδών περιεχόµενο στα media έχουν αντίκτυπο στο πώς οι άνθρωποι αισθάνονται, σκέφτονται, και δρουν στην πραγµατική ζωή. Ωστόσο, φαίνεται να υπάρχει µεγαλύτερη απροθυµία για την αποδοχή του συµπεράσµατος ότι η απεικόνιση της βίας στα media έχει παρόµοια ικανότητα να επηρεάσει τη συµπεριφορά των ανθρώπων στον πραγµατικό κόσµο, ιδίως την ετοιµότητά τους να επιδοθούν σε επιθετική συµπεριφορά. Φυσικά, η παρακολούθηση µιας βίαιης ταινίας δεν οδηγεί συνήθως τους ανθρώπους στο να επιτεθούν κάποιον άλλο όταν φύγουν από τον κινηµατογράφο. Ούτε είναι αλήθεια ότι οι φανατικοί παίκτες πολύ βίαιων βιντεοπαιχνιδιών συνήθως γίνονται βίαιοι εγκληµατίες. Κανένας σεβαστός ερευνητής στον τοµέα αυτό δεν θα ισχυριζόταν κάτι τέτοιο. Αντίθετα, το ζήτηµα είναι εάν η παρακολούθηση βίαιων ταινιών και τηλεοπτικών προγραµµάτων ή η ενασχόληση µε διαδραστικά βίαια παιχνίδια σε ένα εικονικό περιβάλλον αυξάνει τις πιθανότητες οι άνθρωποι να εµπλακούν µε διάφορους τρόπους σε επιθετική συµπεριφορά, τόσο βραχυπρόθεσµα όσο και µακροπρόθεσµα. 2

3 H βία των media ως παράγοντας κινδύνου για την επιθετικότητα; Κανένας παράγοντας κινδύνου δεν είναι ικανός από µόνος του να κάνει ένα παιδί ή έναν έφηβο να ενεργήσει µε επιθετικότητα. Αντίθετα, αυτό που οδηγεί σε µια επιθετική πράξη είναι η συσσώρευση παραγόντων κινδύνου. 2, 3 Παρόλο που µπορεί κανένας µεµονωµένος παράγοντας κινδύνου να µην είναι αναγκαίος ή επαρκής ώστε να προκαλέσει επιθετική συµπεριφορά από µόνος του, ο κάθε παράγοντας αυξάνει την πιθανότητα επιθετικότητας, ιδιαίτερα ως απάντηση σε κάποια πρόκληση. Το µοντέλο αυτό είναι γνωστό ως µοντέλο κινδύνου και ανθεκτικότητας. Λαµβάνοντας υπόψη πολλά χαρακτηριστικά του παιδιού και του περιβάλλοντος, συµπεριλαµβανοµένου παράγοντες κινδύνου και προστατευτικούς, η έρευνα δείχνει ξεκάθαρα ότι η κατανάλωση βίας των media αυξάνει τον σχετικό κίνδυνο για επιθετικότητα, η οποία ορίζεται ως εσκεµµένη βλάβη σε άλλο πρόσωπο που µπορεί να είναι λεκτική, σχεσιακή, ή σωµατική. Ποιες είναι οι αποδείξεις; Κατά τη διάρκεια των τελευταίων 50 ετών, ένας µεγάλος αριθµός µελετών από όλο τον κόσµο έχουν δείξει ότι η παρακολούθηση βίαιων τηλεοπτικών προγραµµάτων και ταινιών, ή το παίξιµο βίαιων βιντεοπαιχνιδιών αυξάνει την πιθανότητα για επιθετική συµπεριφορά. 4, 5,6,7 Αυτό ισχύει για όλες τις µελέτες ακόµα και αν χρησιµοποιούν διαφορετικές µεθόδους, προέρχονται από διαφορετικές χώρες, και καλύπτουν διαφορετικές χρονικές περιόδους. Πολλές πειραµατικές µελέτες, στις οποίες οι άνθρωποι κατανεµήθηκαν τυχαία σε συνθήκες έκθεσης βίαιων ή µη-βίαιων media, έχουν δείξει ότι τα βίαια media αυξάνουν βραχυπρόθεσµα τον κίνδυνο για επιθετικότητα. 8,9,10,11,12,13,14 Πολλές συγχρονικές-διατµηµατικές έρευνες έχουν δείξει ότι οι άνθρωποι που εκτίθενται τακτικά σε πιο βίαια media, έχουν αυξηµένο κίνδυνο για επιθετική συµπεριφορά στη πραγµατική ζωή. Ένα µικρότερο σύνολο διαχρονικών µελετών έχει δείξει ότι τα παιδιά που µεγαλώνουν όντας συνεχώς εκτιθέµενα σε βίαια media βρίσκονται σε µεγαλύτερο κίνδυνο για επιθετική συµπεριφορά στην πραγµατική ζωή, όταν γίνουν έφηβοι και ενήλικες. 15,16,17,18,19 Φυσικά, όπως συµβαίνει στο σύνολο της συµπεριφορικής ή ιατρικής έρευνας, µερικές µελέτες βρίσκουν επιδράσεις και µερικές όχι. Για να προσδιοριστεί πόσο ισχυρές είναι οι επιδράσεις, το προτιµότερο είναι ο συνυπολογισµός αποτελεσµάτων από έρευνες όλων των ειδών, µέσω µετα-αναλύσεων: Η µετα-ανάλυση είναι µία µαθηµατική µέθοδος που επιτρέπει τον συνδυασµό/σύνθεση πολλαπλών επιστηµονικών µελετών σχετικά µε ένα θέµα, συµπεριλαµβανοµένων τόσο εκείνων που βρίσκουν επίδραση όσο και εκείνων που δεν βρίσκουν, ώστε να ελέγξουν αν η επίδραση υπάρχει πραγµατικά όταν λαµβάνονται υπόψη όλες οι µελέτες. Έχουν δηµοσιευθεί περισσότερες από 15 µετα-αναλύσεις οι οποίες εξέτασαν τη σχέση ανάµεσα στα βίαια media και την επιθετικότητα. Οι µετα-αναλύσεις αυτές έχουν δύο πολύ ενδιαφέροντες πτυχές. Πρώτον, αν και διαφέρουν σε µεγάλο βαθµό όσον αφορά στον αριθµό των µελετών που συµπεριλαµβάνουν και στο είδος των media που επικεντρώνονται, βρίσκουν πολύ παρόµοια αποτελέσµατα. 5,20,21,22,23 Δεύτερον, αν και βρίσκουν σχεδόν ίδια µεγέθη επίδρασης (όπως φαίνεται και από τις τρεις πρόσφατες αναλύσεις στον πίνακα), µερικοί από αυτούς τους ερευνητές ερµηνεύουν την επίδραση ως ασήµαντη, ενώ άλλοι ως ιδιαίτερα σηµαντική. Τα εµπειρικώς-καθορισµένα µεγέθη επίδρασης ανήκουν στην µικρή έως µέτρια περιοχή εύρους, και είναι φυσιολογικό οι επιστήµονες να διαφέρουν στις ερµηνείες τους ως προς τη σηµασία ενός δεδοµένου µεγέθους επίδρασης. Ωστόσο, αυτές οι διαφορές στην ερµηνεία δεν υποβαθµίζουν το γεγονός ότι όλες οι µετα-αναλύσεις δείχνουν ότι περισσότερη παρακολούθηση βίας στα media προβλέπει στατιστικά περισσότερη επιθετικότητα από τον θεατή. 3

4 Επιδράσεις της βίας των media στην επιθετικότητα και την προκοινωνική συµπεριφορά όπως τεκµηριώνεται µέσα από µετα-αναλύσεις Bushman & Huesmann (2006) 5 Τηλεόραση, ταινίες, βιντεοπαιχνίδια, µουσική, and κόµικς Ferguson (2007) 22 Βιντεοπαιχνίδια (Πειραµατικές µελέτες) Anderson et al. (2010) 20 Βιντεοπαιχνίδια (Πειραµατικές, συγχρονικές και διαχρονικές µελέτες) Αριθµός ανεξάρτητων δειγµάτων Αριθµός συµµετεχόντων 68,463 1, ,296 Επιθετικές σκέψεις Φυσιολογική διέγερση Επιθετικά συναισθήµατα Επιθετική συµπεριφορά Προκοινωνική συµπεριφορά Τα αποτελέσµατα όλων αυτών των µετα-αναλύσεων δείχνουν ότι η έκθεση στη βία των media µπορεί να προκαλέσει αύξηση όχι µόνο επιθετικής συµπεριφοράς σε ποικίλες µορφές, αλλά και επιθετικών σκέψεων, επιθετικών συναισθηµάτων, φυσιολογικής διέγερσης, καθώς και µείωση της προκοινωνικής συµπεριφοράς. Οι επιπτώσεις της βίας των media µπορεί να είναι διαφορετικές για το κάθε άτοµο, και µπορεί να είναι πολύ δυσδιάκριτες, ειδικά όταν εξετάζονται κατά τη διάρκεια της ζωής ενός ατόµου. Επιπτώσεις από τη βία των media έχουν βρεθεί για όλους τους τύπους των media που εξετάστηκαν (τηλεόραση, ταινίες, βιντεοπαιχνίδια, µουσική, κινούµενα σχέδια, κλπ.). 4,24 Οι επιπτώσεις είναι αξιοσηµείωτα συνεπείς, ανεξάρτητα από το είδος των media, την ηλικία, το φύλο, ή το µέρος του κόσµου όπου ζει το άτοµο. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο επιστηµονικοί φορείς, όπως ο Αµερικανικός Ιατρικός Σύλλογος (American Medical Association), η Αµερικανική Ακαδηµία Παιδιατρικής (American Academy of Pediatrics), ο Αµερικανικός Ψυχιατρικός Σύλλογος (American Psychiatric Association), και ο Αµερικανικός Σύλλογος Ψυχολογίας (American Psychological Association) (µεταξύ άλλων) έχουν όλοι καταλήξει στο συµπέρασµα ότι «τα στοιχεία δείχνουν συντριπτικά προς µια αιτιώδη σχέση ανάµεσα στη βία στα media και την επιθετική συµπεριφορά» (Joint Statement, 2000; Το συµπέρασµα αυτό επιβεβαιώνεται από έναν µεγάλο αριθµό ερευνών που διεξάχθηκαν από τότε. Είναι, ωστόσο, σηµαντικό να σηµειωθεί ότι τα συµπεράσµατα αυτά αφορούν στην επιθετική συµπεριφορά και όχι στην εγκληµατικά βίαιη συµπεριφορά. 25 Πολύ λίγες µελέτες έχουν εξετάσει τις επιδράσεις στη σοβαρή εγκληµατικά βίαιη συµπεριφορά, και τα υπάρχοντα στοιχεία (και θεωρία), υποδεικνύουν ότι η επίδραση στην εγκληµατικά βίαιη συµπεριφορά, αν και είναι σηµαντική για τους άνδρες, 17,26 είναι µικρότερη από την επίδραση στη γενική επιθετικότητα. 27 Γιατί οι άνθρωποι δυσκολεύονται τόσο πολύ να πιστέψουν ότι η βία των media µπορεί να είναι επιβλαβής; Αν και ένα εκτεταµένο σώµα θεωρητικά-βασισµένης βιβλιογραφίας συµπεριλαµβανοµένων πολλών επιβεβαιωτικών επαναλήψεων καθώς και έναν αριθµό µελετών που χρησιµοποίησαν µεθοδολογίες «βέλτιστων πρακτικών» υποδεικνύει ότι η έκθεση στη βία των media αυξάνει την επιθετικότητα, υπάρχει µια επίµονη τάση, ακόµα και σε µερικούς µορφωµένους ανθρώπους, να αρνούνται τις επιπτώσεις της βίας των media. 28 Ένας λόγος για τον οποίο µερικές φορές οι άνθρωποι δυσπιστούν ως προς τις επιπτώσεις της βίας των media είναι ότι πιστεύουν λανθασµένα πως οι επιπτώσεις αυτές πρέπει να είναι άµεσες και σοβαρές (για παράδειγµα το να παίζει κάποιος ένα βίαιο βιντεοπαιχνίδι και αµέσως µετά να πυροβολεί κάποιον) ειδάλλως είναι ανύπαρκτες. Στην πραγµατικότητα, οι επιπτώσεις της βίας των 4

5 media παίρνουν συνήθως λιγότερο δραµατικές και στιγµιαίες µορφές (για παράδειγµα, ένα παιδί το οποίο γίνεται πιο εριστικό και ασεβές όσο αυξάνεται η έκθεση του στη βία των media 29, ή ένας ενήλικας που γίνεται λιγότερο εξυπηρετικός προς τους άλλους 30 ). Επιπλέον, αν κάποιος έχει συµφέρον στα βίαια media (για παράδειγµα, κάποιος που δηµιουργεί ή χρησιµοποιεί βίαια media), η γνωστική ασυµφωνία και η ανάγκη διατήρησης µίας θετικής αυτοεικόνας κινητοποιούν την άρνηση των επιπτώσεων της βίας των media. 31 Πώς λειτουργεί η βία των media; Βραχυπρόθεσµες επιδράσεις: Όταν τα παιδιά (και οι ενήλικες) βιώνουν κάτι καινούριο, όπως ένα νέο χρώµα, αντικείµενο ή συναίσθηµα, ένα σύµπλεγµα κυττάρων στον εγκέφαλο αναλαµβάνει να αναγνωρίσει αυτό το πράγµα ξανά, και να το διαφοροποιήσει από τα άλλα πράγµατα που ξέρουµε. Αυτοί οι «κόµβοι» ενεργοποιούνται κάθε φορά που βιώνουµε αυτό το πράγµα και άλλη φορά. Είναι σηµαντικό, ότι όταν δύο πράγµατα τα βιώνει κανείς µαζί, αυτά αρχίζουν να «πλέκονται» µαζί (όπως ένα τριαντάφυλλο και η χαρακτηριστική του οσµή). Πράγµατα τα οποία τα βιώνουµε µαζί συχνά, συνδέονται µεταξύ τους όλο και πιο έντονα µέσα στο νευρωνικό µας δίκτυο το οποίο περιλαµβάνει γνωστές έννοιες, συναισθήµατα, και αναµνήσεις. Τελικά, η ενεργοποίηση ενός κόµβου ενεργοποιεί µερικώς και τον άλλο, µια διαδικασία που ονοµάζεται εξαπλούµενη ενεργοποίηση. Κατά συνέπεια, ακόµη και σε πολύ µικρά παιδιά, πολλοί διαφορετικοί δείκτες επιθετικότητας και βίας έχουν νευρωνικά µονοπάτια που τους συνδέουν (όπλα και καβγάς, λεκτικές προσβολές και χτύπηµα, κλπ). Ως αποτέλεσµα, κάθε φορά που ένα άτοµο εκτίθεται σε µια βίαιη σκηνή, η ενεργοποίηση των κόµβων που προκύπτει εξαπλώνεται σε συνδεδεµένους κόµβους και τους ενεργοποιεί, έστω και λίγο. Αυτή η νευρωνική διαδικασία ονοµάζεται προδιέγερση (priming). 6,7,32 Όταν κόµβοι οι οποίοι συνδέονται µε µία συµπεριφορική τάση προδιεγείρονται, είναι πιο πιθανό (αλλά όχι βέβαιο) ότι η συµπεριφορά αυτή θα συµβεί. Αυτή η συµπεριφορά είναι πιο πιθανό να συµβεί εάν ο κόµβος ενεργοποιείται ταυτόχρονα και από άλλα ερεθίσµατα. 32 Για παράδειγµα, έρευνες δείχνουν ότι, αν ένα άτοµο εισπράξει προσβολές από κάποιο άλλο άτοµο, η απλή και µόνο θέα ενός όπλου µπορεί να ωθήσει το προσβεβληµένο άτοµο να ξεπεράσει τον ουδό (threshold) για επιθετική ανταπόδοση εναντίον του ατόµου που τον προκάλεσε. 33 Η προδιέγερση που προκαλεί το όπλο, σε συνδυασµό µε την επίδραση της ενεργοποίησης που προκαλεί η προσβολή στον κόµβο για τη συγκεκριµένη επιθετική συµπεριφορά, ωθεί την ενεργοποίησή της πάνω από τον ουδό, µε αποτέλεσµα την επιθετικότητα. Οµοίως, η έκθεση σε βία στα media προδιεγείρει κάθε λογής κόµβους που συνδέονται µε την επιθετικότητα. Εάν την ίδια περίπου στιγµή συµβαίνουν και άλλα γεγονότα προδιέγερσης ή προκλήσεις, τότε µπορεί να προκύψει επιθετικότητα. Η άλλη σηµαντική νευρωνική διαδικασία που έχει σαν αποτέλεσµα η παρακολούθηση βίας από κάποιον να ακολουθείται βραχυπρόθεσµα από έναν αυξηµένο κίνδυνο για επιθετική συµπεριφορά, είναι ο µιµητισµός. 6,7 Οι άνθρωποι, όπως και ένας αριθµός άλλων πρωτευόντων θηλαστικών, µιµούνται τις συµπεριφορές άλλων. Οι άνθρωποι έχουν εξειδικευµένους νευρώνες, που ονοµάζονται νευρώνες-κάτοπτρα οι οποίοι πιθανώς κινητοποιούν τέτοιου είδους µίµηση. Ένας συγκεκριµένος νευρώνας-κάτοπτρο πυροδοτείται κάθε φορά που µια συγκεκριµένη συµπεριφορά εκτελείται ή παρακολουθείται, π.χ., το χτύπηµα κάποιου από κάποιον άλλο. Μολονότι υπάρχουν πολλά ακόµη να µάθουµε σχετικά µε τη νευροφυσιολογία της διαδικασίας της µίµησης στον άνθρωπο, είναι σαφές ότι οι άνθρωποι, και ιδιαίτερα τα µικρά παιδιά, έχουν την τάση να µιµούνται αυτό που βλέπουν να κάνουν οι άλλοι. Είµαστε τυχεροί που έχουµε αυτόν τον µηχανισµό µίµησης, διότι προωθεί την ταχεία απόκτηση κάθε είδους σηµαντικών δεξιοτήτων. Ωστόσο, όταν αυτό που βλέπει κάποιος είναι επιθετική συµπεριφορά, προωθεί επίσης την επιθετική συµπεριφορά του παρατηρητή. Μακροπρόθεσµες επιδράσεις: Πολλές φορές στη ζωή, ένα σύνθετο σύνολο από αισθήσεις, συναισθήµατα, και έννοιες, ενεργοποιούνται µαζί σε ορισµένες συνθήκες, και αυτά συνδέονται µεταξύ τους σε µια σύνθετη 5

6 γνωστική δοµή στον εγκέφαλό µας που ονοµάζεται σχήµα ή σενάριο (για παράδειγµα, γνώση για το τι είναι ένα σούπερ µάρκετ, για το πού είναι πιθανό να βρίσκονται τα φαγώσιµα, σχετικές µνήµες και συναισθήµατα, και ένα σενάριο για το πώς κάποιος συµπεριφέρεται σε έναν τέτοιο χώρο). Αυτές οι γνωστικές δοµές, από τη στιγµή που ενεργοποιηθούν, αποτελούν καθοριστικούς παράγοντες συµπεριφοράς, και µπορεί να επηρεάσουν το τί κάνουµε έξω από τη δική µας συνειδητή επίγνωση. 6, 7 Πολλά σχήµατα, σενάρια και συναισθήµατα, είναι αναµφίβολα επακόλουθο της ανθρώπινης εξέλιξης (π.χ., ο φόβος της µοναξιάς, σενάρια που συνδέουν το θυµό µε την επιθετικότητα). Ωστόσο, έχει ιδιαίτερη σηµασία ότι τα νευρωνικά µας δίκτυα και οι γνωστικές δοµές εντός αυτών τροποποιούνται και διαµορφώνονται µέσω µάθησης από τις εµπειρίες µας µε τον κόσµο που µας περιβάλλει καθώς µεγαλώνουµε. Οι γονείς και οι συνοµήλικοί είναι σηµαντικοί παράγοντες σε αυτόν τον κόσµο, αλλά για το παιδί του σήµερα, τα ηλεκτρονικά media αποτελούν µια άλλη επιρροή την οποία βιώνουν σε µεγάλο βαθµό πολλά παιδιά. Όπως ακριβώς µε τους γονείς ή τους συνοµηλίκους, το να είναι κανείς µε τα media είναι αρκετό για να µάθει σενάρια, σχήµατα, και πεποιθήσεις. Είναι σηµαντικό ότι το περιεχόµενο των media καθορίζει το τι µαθαίνεται. Όταν τα media έχουν εκπαιδευτικό περιεχόµενο ή µεταφέρουν µηνύµατα σχετικά µε το να φροντίζουµε και να βοηθάµε τους άλλους, αυτό θα αντανακλάται στο αναπτυσσόµενο νευρωνικό δίκτυο του παιδιού. Εάν, ωστόσο, το περιεχόµενο είναι βίαιο, η είσοδος τέτοιων πληροφοριών επίσης θα αντανακλάται στο αναπτυσσόµενο νευρωνικό δίκτυο. Όσον αφορά στα media, το είδος του περιεχοµένου τους είναι ζωτικής σηµασίας. Μάθηση Σε τελική ανάλυση, η επίδραση βίαιου περιεχοµένου έχει επίδραση µάθησης στον εγκέφαλο. Ο ανθρώπινος εγκέφαλος, όπως και µερικοί άλλοι εγκέφαλοι πρωτευόντων θηλαστικών, είναι µοναδικά κατασκευασµένοι ώστε να µιµούνται αυτό βλέπουµε να γίνεται. Η µίµηση παρατηρείται σε βρέφη, σε νήπια, σε παιδιά και σε ενήλικες, αλλά τα µικρά παιδιά είναι ιδιαίτερα επιρρεπή στο να µιµούνται αυτό που βλέπουν. Δεν θα ήταν υπερβολή να πούµε ότι "Τα παιδιά βλέπουν, και τα παιδιά κάνουν". Επιπλέον, η µίµηση στους ανθρώπους (η οποία γενικότερα ονοµάζεται µάθηση µέσω παρατήρησης) ξεπερνά κατά πολύ τον απλό µιµητισµό. Τα παιδιά εξάγουν συµπεράσµατα για αυτό που βλέπουν να γίνεται, και αναπτύσσουν κανονιστικές πεποιθήσεις όσον αφορά στην καταλληλότητα συγκεκριµένων συµπεριφορών. Αν δούνε κάποιον να επιλύει ένα κοινωνικό πρόβληµα χρησιµοποιώντας επιθετική συµπεριφορά, αποθηκεύουν στη µνήµη τους ένα τέτοιο συµπεριφορικό σενάριο καθώς και την πεποίθηση ότι είναι αποδεκτό να συµπεριφέρεται κανείς µε αυτόν τον τρόπο. Μεταγενέστερα, θα είναι πιο πιθανό να συµπεριφερθούν µε τον ίδιο τρόπο, αν αποφασίσουν να χρησιµοποιήσουν το σενάριο αυτό. 6,7 Οι βίαιες εικόνες, όπως σκηνές σε ταινίες ή παιχνίδια ή εικόνες σε ένα βιβλίο κόµικ, εκτός από το να αποτελούν πηγές µίµησης, πυροδοτούν την ενεργοποίηση επιθετικών σκέψεων και συναισθηµάτων που βρίσκονται ήδη αποθηκευµένα στη µνήµη. Εάν αυτές οι επιθετικές σκέψεις και τα συναισθήµατα ενεργοποιούνται ξανά και ξανά µέσω της επαναλαµβανόµενης έκθεσης στη βία των media, γίνονται χρονίως προσβάσιµα, και συνεπώς πιο πιθανά να επηρεάσουν τη συµπεριφορά. Κάποιος µπορεί επίσης να βρίσκεται σε κατάσταση µεγαλύτερης επαγρύπνησης για εχθρικότητα και επιθετικότητα στον κόσµο, και ως εκ τούτου να αρχίσει να αισθάνεται ότι ορισµένες µη ξεκάθαρες ως προς το κίνητρό τους ενέργειες άλλων ανθρώπων (όπως το να πέσει κάποιος επάνω του σε ένα δωµάτιο το οποίο είναι γεµάτο µε κόσµο) είναι εσκεµµένες, προκλητικές πράξεις. Οι χαρακτήρες που απεικονίζονται στα media αποτελούν ελκυστικά µοντέλα ρόλων, ιδιαίτερα αν οι βίαιες ενέργειές τους, που εµφανίζονται στην οθόνη, παρουσιάζονται ως δικαιολογηµένες και κοινωνικά αποδεκτές. Αν το βίαιο περιεχόµενο ανταµείβεται και θεωρείται ως «διασκέδαση», τότε οι επιθετικές έννοιες θα συνδεθούν µέσω της κλασικής εξάρτησης µε θετικά συναισθήµατα. Αυτά πιθανώς θα έχουν ως αποτέλεσµα την αλλαγή σε στάσεις και πεποιθήσεις σχετικά µε την επιθετικότητα, όπως το να βλέπει κανείς την επιθετικότητα ως µια πιο αποδεκτή απάντηση σε προκλητικές συµπεριφορές. Αλλαγές σε σκέψεις και συναισθήµατα µπορεί να οδηγήσουν σε αλλαγές στη συµπεριφορά, αλλά όχι κατ 'ανάγκην µε τρόπο µηχανιστικό - περισσότερο µεταβάλλοντας τις πιθανότητες µια πρόκληση να αντιµετωπιστεί µε επιθετική απάντηση. 6

7 Ιδιαιτέρως τα βιντεοπαιχνίδια αποτελούν εξαιρετικούς δασκάλους. Χρησιµοποιούν πολλές από τις ίδιες τεχνικές που χρησιµοποιούνται από τους καλύτερους δασκάλους, γι αυτό και τα εκπαιδευτικά βιντεοπαιχνίδια είναι τόσο αποτελεσµατικά. Τα παιχνίδια διδάσκουν ανεξάρτητα από το περιεχόµενό τους, έτσι ώστε τα µαθηµατικά παιχνίδια µπορούν να διδάξουν θετική στάση για τα µαθηµατικά, αν το παιχνίδι είναι διασκεδαστικό, καθώς και ειδικές µαθηµατικές δεξιότητες. Με τον ίδιο τρόπο, τα βίαια παιχνίδια µπορούν να διδάξουν επιθετικές στάσεις. Είναι σηµαντικό ότι, αν οι εκπαιδευτικοί επιθυµούν να διδάξουν µε σκοπό τη µεταφορά της γνώσης στον πραγµατικό κόσµο, διδάσκουν την ίδια υποκείµενη δεξιότητα µε πολλούς τρόπους. Οµοίως, όταν οι παίκτες βιντεοπαιχνιδιών παίζουν πολλά διαφορετικά είδη βίαιων παιχνιδιών (κρατώντας σταθερή την επίδραση της συνολικής ποσότητας παιξίµατος βίαιων παιχνιδιών), οι επιθετικές στάσεις και συµπεριφορές φαίνεται ότι µεταφέρονται πιο εύκολα στον πραγµατικό κόσµο. 34 Σχετικά µε τα βίαια βιντεοπαιχνίδια, υπάρχει µία ακόµη λεπτή διαδικασία. Αφού πρώτα δοκιµάσει κανείς κάτι, ένας από τους καλύτερους τρόπους για να µάθει να το κάνει καλά είναι να το επαναλάβει, και η επανάληψη βίαιων πράξεων σε ένα παιχνίδι ξανά και ξανά θα έχει ως αποτέλεσµα όλο και περισσότερες αλλαγές στον εγκέφαλο οι οποίες καθιστούν πιο πιθανό να συµπεριφερθεί κάποιος µε αυτόν τον τρόπο. Απευαισθητοποίηση στη βία Ένας άλλος λόγος για τον οποίο το παίξιµο βίαιων βιντεοπαιχνιδιών ή η παρακολούθηση βίαιων ταινιών και τηλεοπτικών προγραµµάτων αυξάνει τον κίνδυνο ο θεατής να συµπεριφέρεται πιο επιθετικά, είναι γιατί ο θεατής ή ο παίκτης γίνεται συναισθηµατικά "απευαισθητοποιηµένος" στη βία. Οι ερευνητές που ασχολούνται µε τα media γνωρίζουν εδώ και καιρό ότι η απευαισθητοποίηση στη βία είναι αποτέλεσµα της έκθεσης σε βία των media. Η απευαισθητοποίηση µπορεί ευρέως να οριστεί ως η µείωση ή εξάλειψη γνωστικών, συναισθηµατικών, φυσιολογικών, και, και εν τέλει, συµπεριφορικών αντιδράσεων σε ένα ερέθισµα. Η απευαισθητοποίηση είναι µια κοινή και προστατευτική εµπειρία της καθηµερινής ζωής. Ως άνθρωποι, απλώς δεν έχουµε την ικανότητα για παρατεταµένη διέγερση λόγω κάθε συγκεκριµένου γεγονότος, είτε πρόκειται για ένα ευτυχές (όπως η επιτυχία ενός παιδιού) είτε για ένα δυσάρεστο γεγονός (όπως ένας πυροβολισµός σε σχολείο). Η απευαισθητοποίηση στη βία διαταράσσει τη διαδικασία της ηθικής αξιολόγησης, επειδή το απευαισθητοποιηµένο άτοµο δεν θα αντιληφθεί ή ανταποκριθεί στις ενδείξεις οι οποίες συνήθως θα έθεταν σε λειτουργία διαδικασίες αξιολόγησης. 6,7,35 Ως εκ τούτου, αρνητικές ενέργειες µπορούν να συµβούν χωρίς το άτοµο να εξετάσει τις ηθικές τους συνέπειες, ή µπορεί να µην τεθεί σε κίνηση µια απαραίτητη προκοινωνική πράξη. 30 Αναδυόµενες έρευνες προσδιορίζουν µια σχέση ανάµεσα στην έκθεση στη βία των media και στην απευαισθητοποίηση, όπως αυτή µετρήθηκε σε ψυχοφυσιολογικές και συµπεριφορικές έρευνες, τόσο βραχυπρόθεσµα όσο και µακροπρόθεσµα. 36,37,38 Τι µέτρα πρέπει να ληφθούν; Γονικός έλεγχος: Γίνεται όλο και πιο δύσκολο για τους γονείς να παρακολουθούν τη χρήση των media από τα παιδιά τους, κυρίως λόγω της αυξηµένης πρόσβασης σε φορητές συσκευές media. Ωστόσο, µελέτες έχουν δείξει ότι οι γονείς µπορούν να συντελέσουν ουσιαστικά στην εποπτεία της πρόσβασης που έχουν τα παιδιά τους σε βίαια media, και κυρίως, στην εκπαίδευση των παιδιών τους ώστε αυτά να είναι κριτικοί θεατές των media. Και τα δύο µπορούν να µειώσουν την επίπτωση των επιδράσεων των βίαιων media. 39 Συστήνουµε οι γονείς να γνωρίζουν τι είδους media χρησιµοποιούν τα παιδιά και οι έφηβοί τους. Τα συστήµατα αξιολόγησης (των media) συνήθως παρέχουν ελάχιστες λεπτοµέρειες για το περιεχόµενο των media ώστε να είναι χρήσιµα, και σε κάθε περίπτωση δεν υποκαθιστούν το οι ίδιοι οι γονείς να βλέπουν, να παίζουν, ή να ακούν τα media τα οποία χρησιµοποιούν τα παιδιά τους. Οι γονείς µπορούν επίσης να βάλουν όρια στο χρόνο που περνούν τα παιδιά τους µπροστά στην οθόνη (Η Αµερικανική Ακαδηµία Παιδιατρικής δε συνιστά καθόλου χρόνο για τα παιδιά κάτω των 2 ετών, και όχι περισσότερο από 1-2 ώρες συνολικά ανά ηµέρα για παιδιά / νέους 3-18 ετών), και να συζητούν το 7

8 περιεχόµενο των media µε τα παιδιά τους ώστε να προωθήσουν την κριτική τους σκέψη όταν αυτά παρακολουθούν κάτι. Τα σχολεία µπορούν να βοηθήσουν τους γονείς µε το να διδάσκουν τους µαθητές από µικρή ηλικία να είναι κριτικοί καταναλωτές των media και ότι, ακριβώς όπως µε το φαγητό, η αρχή του «είσαι ό, τι τρως» εφαρµόζεται και στην υγιή κατανάλωση των media. 40 Η σηµασία για τη δηµόσια πολιτική: Στο µεγαλύτερο µέρος της η δηµόσια πολιτική έχει επικεντρωθεί στον περιορισµό της πρόσβασης των παιδιών σε βίαια media, µια προσέγγιση που έχει σηµαντικές πολιτικές και νοµικές προκλήσεις σε πολλές χώρες. Θα ήταν πιο καρποφόρο να καταβληθούν προσπάθειες για τη βελτίωση των διαβαθµίσεων και των ταξινοµήσεων των media, και για τη βελτίωση της δηµόσιας εκπαίδευσης σχετικά µε τις επιπτώσεις των media στα παιδιά. Αρκετές µελέτες έχουν δείξει ότι οι ισχύουσες, σύµφωνα µε την ηλικία του παιδιού, διαβαθµίσεις, οι οποίες προτιµώνται από τις περισσότερες χώρες, έχουν σοβαρά προβλήµατα εγκυρότητας. 41 Επιπλέον, ενδέχεται να λειτουργούν ως µαγνήτες προσελκύοντας τα παιδιά σε βίαια media. 42 Συνεπώς, οι διαβαθµίσεις θα µπορούσαν να βελτιωθούν σηµαντικά, και η σύνδεσή τους µε µια µεγαλύτερη δηµόσια εκπαίδευση σχετικά µε το γιατί είναι σηµαντική η χρήση διαβαθµίσεων, θα µπορούσε να είναι πολύ ευεργετική. Συµπερασµατικά σχόλια Ένα συµπέρασµα είναι σαφές: ακραία συµπεράσµατα πρέπει να αποφεύγονται. Δεν είναι ότι κάθε θεατής ή παίκτης θα επηρεαστεί αισθητά, αλλά από την κατανόηση των ψυχολογικών διεργασιών που εµπλέκονται, γνωρίζουµε ότι κάθε θεατή ή παίκτης επηρεάζεται µε κάποιο τρόπο. Ορισµένοι σχολιαστές έχουν υποστηρίξει ότι τα βίαια media, ιδιαίτερα βίαια βιντεοπαιχνίδια, είναι η κύρια αιτία των πυροβολισµών σε σχολεία. Άλλοι σχολιαστές, συνήθως βασιζόµενοι στα αποτελέσµατα µιας ή δύο µόνο ερευνών, έχουν υποστηρίξει ότι δεν υπάρχουν επαρκείς αποδείξεις για τυχόν βλαβερές συνέπειες των βίαιων media. Κανένα από τα δύο άκρα δεν υποστηρίζεται από τον συντριπτικό αριθµό των ερευνών σε αυτόν τον τοµέα. Αυτό που είναι σαφές είναι ότι η έκθεση σε βίαια media αποτελεί έναν παράγοντας κινδύνου για αυξηµένη επιθετικότητα, τόσο βραχυπρόθεσµα όσο και µακροπρόθεσµα. Κείµενα για περαιτέρω µελέτη Anderson, C. A., Gentile, D. A., & Dill, K. E. (2012). Prosocial, antisocial, and other effects of recreational video games. In D. G. Singer, & J. L. Singer (Eds.), Handbook of children and the media (2 nd ed., pp ). Thousand Oaks, CA: Sage. Bushman, B. J., & Huesmann, L. R. (2012). Effects of violent media on aggression. In D. G. Singer & J. L. Singer (Eds.), Handbook of children and the media (2 nd ed., pp ). Thousand Oaks, CA: Sage. Dill, K. E. (2009). How fantasy becomes reality: Seeing through media influence. New York: Oxford University Press. Kirsh, S. J. (2012). Children, adolescents, and media violence: A critical look at the research (2nd ed.). Thousand Oaks, CA: Sage. Βιβλιογραφία 1 Donnerstein, E. (2011). The media and aggression: From TV to the Internet. In J. P. Forgas, & A. W. Kruglanski (Eds.), The psychology of social conflict and aggression (pp ). New York: Psychology Press. 2 Berkowitz, L. (1993). Aggression: Its causes, consequences, and control. Philadelphia, PA: Temple University Press. 3 Eron, L. D., Huesmann, L. R., Lefkowitz, M. M., & Walder, L. O. (1974). How learning conditions in early childhood -including mass media- relate to aggression in late adolescence. American Journal of Orthopsychiatry, 44,

9 4 Anderson, C.A., Berkowitz, L., Donnerstein, E., Huesmann, L.R., Johnson, J., Linz, D., Malamuth, N., & Wartella, E. (2003). The influence of media violence on youth. Psychological Science in the Public Interest, 4, Bushman, B. J., & Huesmann, L. R. (2006). Short-term and long-term effects of violent media on aggression in children and adults. Archives of Pediatrics and Adolescent Medicine, 160, Huesmann, L. R. (2007). The impact of electronic media violence: Scientific theory and research. Journal of Adolescent Health, 41(6 Suppl. 1), s Huesmann, L. R., & Kirwil, L. (2007). Why observing violence increases the risk of violent behavior by the observer. In D. J. Flannery, A. T. Vazsonyi, & I. Waldman (Eds.), The Cambridge handbook of violent behavior and aggression (pp ). Cambridge: Cambridge University Press. 8 Anderson, C. A., Carnagey, N. L., Flanagan, M., Benjamin, A. J., Eubanks, J., & Valentine, J. C. (2004). Violent video games: Specific effects of violent content on aggressive thoughts and behavior. Advances in Experimental Social Psychology, 36, Anderson, C. A., & Dill, K. E. (2000). Video games and aggressive thoughts, feelings, and behavior in the laboratory and in life. Journal of Personality and Social Psychology, 78, Bandura, A., Ross, D., & Ross, S. A. (1961). Transmission of aggression through imitation of aggressive models. Journal of Abnormal and Social Psychology, 63, Bartholow, B. D., Sestir, M. A., & Davis, M. D. (2005). Correlates and consequences of exposure to videogame violence: Hostile personality, empathy, and aggressive behavior. Personality and Social Psychology Bulletin, 31, Bjorkqvist, K. (1985). Violent films, anxiety, and aggression. Helsinki: Finnish Society of Sciences and Letters. 13 Josephson, W. L. (1987). Television violence and children's aggression: Testing the priming, social script, and disinhibition predictions. Journal of Personality and Social Psychology, 53, Leyens, J.P., Camino, L., Parke, R.D., & Berkowitz, L. (1975). Effects of movie violence on aggression in a field setting as a function of group dominance and cohesion. Journal of Personality and Social Psychology, 32, Anderson, C. A., Sakamoto, A., Gentile, D. A., Ihori, N., & Shibuya, A., Yukawa, S.,... Kobayashi, K. (2008). Longitudinal effects of violent video games aggression in Japan and the United States. Pediatrics, 122, Eron, L. D., Huesmann, L. R., Lefkowitz, M. M., & Walder, L. O. (1972). Does television violence cause aggression? American Psychologist, 27, Huesmann, L. R., Moise-Titus, J., Podolski, C. P., & Eron, L. D. (2003). Longitudinal relations between childhood exposure to media violence and adult aggression and violence: Developmental Psychology, 39, Milavsky, J. R. (1982). Television and aggression: A panel study. Quantitative Studies in Social Relations. New York, New York, Academic Press. 19 Slater, M. D., Henry, K. L., Swaim, R.C., & Anderson, L.L. (2003). Violent media content and aggressiveness in adolescents: A downward spiral model. Communication Research, 30, Anderson, C. A., Shibuya, A., Ihori, N., Swing, E. L., Bushman, B. J., Sakamoto, A.,... Saleem, M. (2010). Violent video game effects on aggression, empathy, and prosocial behavior in Eastern and Western countries: A meta-analytic review. Psychological Bulletin, 136, Comstock, G., & Scharrer, E. (2003). Meta-analyzing the controversy over television violence and aggression. In D. A. Gentile (Ed.), Media violence and children: A complete guide for parents and professionals (pp ). Westport, CT, Praeger Publishers/Greenwood Publishing Group. 22 Ferguson, C. J. (2007). Evidence for publication bias in video game violence effects literature: A meta-analytic review. Aggression and Violent Behavior, 12, Paik, H., & Comstock, G. A. (1994). The effects of television violence on antisocial behavior: A meta-analysis. Communication Research, 21,

10 24 Kirsh, S. J. (2012). Children, adolescents, and media violence: A critical look at the research (2nd ed.). Thousand Oaks, CA: Sage. 25 Coyne, S. M., Nelson, D. A., Lawton, F., Haslam, S., Rooney, L., Titterington, L., Trainor, H., Remnant, J., & Ogunlaja, L. (2008). The effects of viewing physical and relational aggression in the media: Evidence for a cross-over effect. Journal of Experimental Social Psychology, 44, Huesmann, L. R. (1986). Psychological processes promoting the relation between exposure to media violence and aggressive behavior by the viewer. Journal of Social Issues, 42, Savage, J., & Yancey, C. (2008). The effects of media violence exposure on criminal aggression. A meta-analysis. Criminal Justice and Behavior, 35, Anderson, C. A., Gentile, D. A., & Dill, K. E. (2012). Prosocial, antisocial, and other effects of recreational video games. In D. G. Singer, & J. L. Singer (Eds.), Handbook of children and the media (2nd ed., pp ). Thousand Oaks, CA: Sage. 29 Dill, K. E. (2009). How fantasy becomes reality: Seeing through media influence. New York: Oxford University Press. 30 Bushman, B. J., & Anderson, C. A. (2009). Comfortably numb: Desensitizing effects of violent media on helping others. Psychological Science, 21, Bushman, B. J., & Huesmann, L. R. (2012). Effects of violent media on aggression. In D. G. Singer & J. L. Singer (Eds.), Handbook of children and the media (2nd ed., pp ). Thousand Oaks, CA: Sage. 32 Jo, E., & Berkowitz, L. (1994). A priming effect analysis of media influences: An update. In J. Bryant, & D. Zillmann (Eds.), Media effects: Advances in theory and research (pp ). Hillsdale, NJ: LEA. 33 Berkowitz, L., & LePage, A. (1967). Weapons as aggression-eliciting stimuli. Journal of Personality and Social Psychology, 7, Gentile, D. A., & Gentile, J. R. (2008). Violent video games as exemplary teachers: A conceptual analysis. Journal of Youth and Adolescence, 37, Funk, J. B. (2005). Children s exposure to violent video games and desensitization to violence. Child and Adolescent Psychiatry Clinics of North America, 14, Bailey, K., West, R., & Anderson, C. A. (2011). The association between chronic exposure to video game violence and affective picture processing: An ERP study. Cognitive, Affective, and Behavioral Neuroscience, Krahé, B., Möller, I., Huesmann, L. R., Kirwil, L., Felber, J., & Berger, A. (2011). Desensitization to media violence: Links with habitual media violence exposure, aggressive cognitions and aggressive behavior. Journal of Personality and Social Psychology, 100, Strenziok, M., Krueger, F., Deshpande, G., Lenroot, K., van der Meer, E., & Grafman, J. (2011). Fronto-parietal regulation of media violence exposure in adolescents: A multi-method study. Social Cognitive and Affective Neuroscience, 6, Nathanson, A. I. (2003). The effects of mediation content and form on children s responses to violent television. Human Communication Research, 29, Warburton, W. A. (2012). Growing up fast and furious in a media saturated world. In W. A. Warburton & D. Braunstein (Eds.), Growing up fast and furious: Reviewing the impacts of violent and sexualised media on children (pp. 1-33). Sydney: The Federation Press. 41 Gentile, D. A., Maier, J.A., Hasson, M. R., & de Bonnetti, B. L. (2011). Parents evaluation of media ratings a decade after the television ratings were introduced. Pediatrics, 128, Nije Bijvank, M., Konijn, E. A., Bushman, B. J., & Roelofsma, P. H. M. P. (2009). Age and content labels make video games forbidden fruit for youth. Pediatrics, 123,

11 Δήλωση αποποίησης ευθύνης Το παρόν έγγραφο συντάχθηκε από την Ειδική Επιτροπή για τα τις Επιδράσεις της Βίας των Media (Special Commission on Media Violence Effects) µε ανάθεση από τον Πρόεδρο της Διεθνούς Εταιρείας Έρευνας της Επιθετικότητας (ISRA) µε τη γνωµοδότηση και την έγκριση του Συµβουλίου του ISRA. Η Επιτροπή φέρει την αποκλειστική ευθύνη για το περιεχόµενο αυτής της δήλωσης. Τα µέλη της επιτροπής: Prof. Barbara Krahé (University of Potsdam, Germany, Πρόεδρος) Prof. L. Rowell Huesmann (University of Michigan, Ann Arbor, USA, Πρόεδρος) Prof. Leonard Berkowitz (University of Wisconsin, USA) Prof. Jeanne H. Brockmyer (University of Toledo, USA) Prof. Brad J. Bushman (Ohio State University, Columbus, USA) Dr. Sarah M. Coyne (Brigham Young University, USA) Prof. Karen E. Dill (Fielding Graduate University, USA) Prof. Edward Donnerstein (University of Arizona, Tucson, USA) Prof. Douglas A. Gentile (Iowa State University, Ames, USA) Prof. Steven J. Kirsh (State University of New York, Geneseo, USA) Dr. Ingrid Möller (University of Potsdam, Germany) Dr. Wayne Warburton (Macquarie University, Sydney, Australia) 11

ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΕΣ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ ΒΙΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΜΜΕ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ

ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΕΣ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ ΒΙΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΜΜΕ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΕΣ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ ΒΙΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΜΜΕ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ Ε Λ Ε Ν Η Κ Α Ρ Α Υ Ι Α Ν Ν Η, P S Y. D. Ε Γ Γ Ε Γ Ρ Α Μ Μ Ε Ν Η Κ Λ Ι Ν Ι Κ Η Ψ Υ Χ Ο Λ Ο Γ Ο Σ Λ Ε Ι Τ Ο Υ Ρ Γ Ο Σ Κ Λ Ι Ν Ι Κ Η Σ Α

Διαβάστε περισσότερα

Λέξεις κλειδιά: Τηλεόραση, βία, παιδιά, έφηβοι, οδηγίες. Εισαγωγή

Λέξεις κλειδιά: Τηλεόραση, βία, παιδιά, έφηβοι, οδηγίες. Εισαγωγή Η επίδραση της βίας στην τηλεόραση, στα παιδιά και στους εφήβους ΛΙΑΚΟΠΟΥΛΟΥ Μ. Παιδοψυχίατρος-Ψυχίατρος, Πανεπιστημιακή Παιδοψυχιατρική Κλινική, Νοσοκομείο Παίδων "Η Αγία Σοφία" Περίληψη Η φτώχεια, η

Διαβάστε περισσότερα

Γνωστικές δοµές και συναίσθηµα Ειδικές Πηγές: Το φαινόµενο πολυπλοκότητας ακρότητας (Linville, 1982)

Γνωστικές δοµές και συναίσθηµα Ειδικές Πηγές: Το φαινόµενο πολυπλοκότητας ακρότητας (Linville, 1982) 91 στόχους µας και εποµένως δεν µας προκαλείται διέγερση και ούτε έντονο συναίσθηµα («σε συµπαθώ, αλλά δεν είµαι ερωτευµένος µαζί σου»). Τέλος, υπάρχει και η περίπτωση του «µαζί δεν κάνουµε και χώρια δεν

Διαβάστε περισσότερα

Γιατί πρωτοκάνουν σεξ οι έφηβοι

Γιατί πρωτοκάνουν σεξ οι έφηβοι Γιατί πρωτοκάνουν σεξ οι έφηβοι Αλέξανδρος Ζησόπουλος Ουρολόγος ΕΦΗΒΕΙΑ Η εξελικτική διεργασία στη ζωή του ανθρώπου που αρχίζει ''βιολογικά'' µε τις µεταβολές της φυσιολογίας της ήβης και τελειώνει ''ψυχολογικά''

Διαβάστε περισσότερα

ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ ΚΑΙ ΒΙΑ: ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΕΙΣ ΤΩΝ ΣΚΗΝΩΝ ΒΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ

ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ ΚΑΙ ΒΙΑ: ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΕΙΣ ΤΩΝ ΣΚΗΝΩΝ ΒΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ Ζητήματα Επικοινωνίας 4, 2006 ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ ΚΑΙ ΒΙΑ: ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΕΙΣ ΤΩΝ ΣΚΗΝΩΝ ΒΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ Στέλιος Παπαθανασόπουλος και Ανδρέας Γιαννακουλόπουλος ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η παρούσα έρευνα αποτελεί συνέχεια

Διαβάστε περισσότερα

EU Kids Online Θεματικό Ερευνητικό δίκτυο για τη συγκριτική μελέτη της έρευνας σχετικά με τα παιδιά και την ασφαλή χρήση του διαδικτύου στις

EU Kids Online Θεματικό Ερευνητικό δίκτυο για τη συγκριτική μελέτη της έρευνας σχετικά με τα παιδιά και την ασφαλή χρήση του διαδικτύου στις EU Kids Online Θεματικό Ερευνητικό δίκτυο για τη συγκριτική μελέτη της έρευνας σχετικά με τα παιδιά και την ασφαλή χρήση του διαδικτύου στις ευρωπαϊκές χώρες. Χρηματοδοτείται από το πρόγραμμα Safer Internet

Διαβάστε περισσότερα

IP/08/618. Βρυξέλλες, 22 Απριλίου 2008

IP/08/618. Βρυξέλλες, 22 Απριλίου 2008 IP/08/618 Βρυξέλλες, 22 Απριλίου 2008 Βιντεοπαιχνίδια: η Επιτροπή χαιρετίζει την πρόοδο που σηµειώθηκε ως προς την προστασία των ανηλίκων σε 23 κράτη µέλη της ΕΕ, καλεί όµως τον κλάδο να βελτιώσει τους

Διαβάστε περισσότερα

Εκµάθηση προµαθηµατικών εννοιών για ΑµεΑ στο φάσµα του Αυτισµού µε το λογισµικό LT125-ThinkingMind

Εκµάθηση προµαθηµατικών εννοιών για ΑµεΑ στο φάσµα του Αυτισµού µε το λογισµικό LT125-ThinkingMind Εκµάθηση προµαθηµατικών εννοιών για ΑµεΑ στο φάσµα του Αυτισµού µε το λογισµικό LT125-ThinkingMind Λαδιάς Αναστάσιος, Σχολικός Σύµβουλος Πληροφορικής Β Αθήνας Μπέλλου Ιωάννα, Σχολικός Σύµβουλος Πληροφορικής

Διαβάστε περισσότερα

Internet και Οικογένεια

Internet και Οικογένεια 1 Internet και Οικογένεια Γιώργος Τσουρβάκας Επίκουρος Καθηγητής του τμήματος δημοσιογραφίας και ΜΜΕ του Αριστοτελείου Μέλος Επιτροπής Ερευνών-Μελετών Ινστιτούτου Επικοινωνίας Εισαγωγή Τα μέσα μαζικής

Διαβάστε περισσότερα

Παραδοτέο Π.1 (Π.1.1) Εκθέσεις για προµήθεια εκπαιδευτικού υλικού

Παραδοτέο Π.1 (Π.1.1) Εκθέσεις για προµήθεια εκπαιδευτικού υλικού 1 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΕΠΕΑΕΚ ΙΙ Μέτρο 2.2 Αναµόρφωση Προγραµµάτων Προπτυχιακών Σπουδών ιεύρυνση Τριτοβάθµιας Κατ. Πράξης 2.2.2.α Αναµόρφωση Προγραµµάτων

Διαβάστε περισσότερα

«ΕΘΙΣΜΟΣ. ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ» Χρήση και Κατάχρηση Διαδικτύου σε παιδιά & εφήβους ΦΡΕΣΚΟΥ ΑΛΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΠΑΙΔΟΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ Μ.Ε.Υ.

«ΕΘΙΣΜΟΣ. ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ» Χρήση και Κατάχρηση Διαδικτύου σε παιδιά & εφήβους ΦΡΕΣΚΟΥ ΑΛΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΠΑΙΔΟΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ Μ.Ε.Υ. «ΕΘΙΣΜΟΣ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ» Χρήση και Κατάχρηση Διαδικτύου σε παιδιά & εφήβους ΦΡΕΣΚΟΥ ΑΛΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΠΑΙΔΟΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ Μ.Ε.Υ. Άρτεμις Τσίτσικα - Λέκτορας Εφηβικής Παιδιατρικής Επιστημονική

Διαβάστε περισσότερα

www.psychologyonline.gr Newsletter Αθλητικής Ψυχολογίας, Ιανουαρίου Φεβρουαρίου 2009 Αγαπητοί Φίλοι,

www.psychologyonline.gr Newsletter Αθλητικής Ψυχολογίας, Ιανουαρίου Φεβρουαρίου 2009 Αγαπητοί Φίλοι, Newsletter Αθλητικής Ψυχολογίας, Ιανουαρίου Φεβρουαρίου 2009 Αγαπητοί Φίλοι, Μετά την σύντοµη ανάπαυλα των Χριστουγεννιάτικων διακοπών µας, έφτασε ένας ορεξάτος και Ολόφρεσκος Νέος Χρόνος που κουβαλά µαζί

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 2004 2009 Επιτροπή Εσωτερικής Αγοράς και Προστασίας των Καταναλωτών 2008/2173(INI) 26.1.2009 ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΕΣ 1-14 Σχέδιο έκθεσης Toine Manders (PE416.256v01-00) σχετικά με την προστασία

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. Φωτογραφία. Προσωπικά στοιχεία. Γνωστικό αντικείμενο: Αθλητική Ψυχολογία με έμφαση τις εφαρμογές

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. Φωτογραφία. Προσωπικά στοιχεία. Γνωστικό αντικείμενο: Αθλητική Ψυχολογία με έμφαση τις εφαρμογές ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Φωτογραφία Προσωπικά στοιχεία Ονοματεπώνυμο: Ιδιότητα: Γνωστικό αντικείμενο: Τομέας: Εργαστήριο: Τρέχουσα διοικητική θέση: Προσωπική ιστοσελίδα: Τσορμπατζούδης Χαράλαμπος Καθηγητής

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Τι είναι ''social media''; Τι είναι ο εθισμός; Τι είναι εθισμός στο διαδίκτυο;

Εισαγωγή. Τι είναι ''social media''; Τι είναι ο εθισμός; Τι είναι εθισμός στο διαδίκτυο; Εισαγωγή Τι είναι ''social media''; Ως μέσα κοινωνικής δικτύωσης (social media) ορίζονται τα μέσα, τα οποία αλληλεπιδρούν μεταξύ ομάδων ανθρώπων μέσω των διαδικτυακών κοινοτήτων. Υπάρχουν διάφορες μορφές

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΚΑΠΝΙΣΤΙΚΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΓΟΝΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΡΡΟΗ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΕΝΑΡΞΗ ΤΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΣΤΟΥΣ ΕΦΗΒΟΥΣ Ονοματεπώνυμο Φοιτήτριας: Χριστοφόρου Έλενα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΠΑ.Λ. Α ΟΜΑΔΑΣ (ΗΜΕΡΗΣΙΑ) ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΠΑ.Λ. Α ΟΜΑΔΑΣ (ΗΜΕΡΗΣΙΑ) ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΠΑ.Λ. Α ΟΜΑΔΑΣ (ΗΜΕΡΗΣΙΑ) ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014 Α1. Ο συγγραφέας αναφέρεται στο πρόβλημα της νεανικής εγκληματικότητας. Αρχικά επισημαίνει πως η αύξηση του φαινομένου οφείλεται

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδρομο Asperger Το σύνδρομο του μικρού σοφού

Σύνδρομο Asperger Το σύνδρομο του μικρού σοφού Σύνδρομο Asperger Το σύνδρομο του μικρού σοφού Πώς γίνεται ένα παιδί να έχει ιδιαίτερη κλίση στα μαθηματικά, στη μουσική, στις ξένες γλώσσες, στη μετεωρολογία, να έχει ξεχωριστές ικανότητες και ενδιαφέροντα,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 18. 18 Μηχανική Μάθηση

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 18. 18 Μηχανική Μάθηση ΚΕΦΑΛΑΙΟ 18 18 Μηχανική Μάθηση Ένα φυσικό ή τεχνητό σύστηµα επεξεργασίας πληροφορίας συµπεριλαµβανοµένων εκείνων µε δυνατότητες αντίληψης, µάθησης, συλλογισµού, λήψης απόφασης, επικοινωνίας και δράσης

Διαβάστε περισσότερα

Χρήση Νέων Τεχνολογιών στην Εκπαίδευση και την Κατάρτιση Ηλεκτρονική Μάθηση

Χρήση Νέων Τεχνολογιών στην Εκπαίδευση και την Κατάρτιση Ηλεκτρονική Μάθηση Χρήση Νέων Τεχνολογιών στην Εκπαίδευση και την Κατάρτιση Ηλεκτρονική Μάθηση Χαράλαµπος Βρασίδας www.cardet.org www.unic.ac.cy info@cardet.org Ανασκόπηση Σύγχρονες τάσεις Στοιχεία από ΕΕ Προκλήσεις Χρήση

Διαβάστε περισσότερα

EU Kids Online II: Ευρήματα. Δρ. Λίζα Τσαλίκη Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών

EU Kids Online II: Ευρήματα. Δρ. Λίζα Τσαλίκη Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών EU Kids Online II: Ευρήματα Δρ. Λίζα Τσαλίκη Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Το πρόγραμμα EU Kids Online II Το θεματικό δίκτυο EU Kids Online II: Enhancing Knowledge Regarding European Children

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΚΘΕΣΗ

ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΚΘΕΣΗ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΚΘΕΣΗ Ο ψηφιακός κόσµος των παιδιών Κάποτε τα παιδιά χάνονταν όλη µέρα στους δρόµους, σήµερα χάνονται στις λεωφόρους του διαδικτύου. Ο µέσος 11χρονος σε µια δυτική χώρα έχει το δικό

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΡΑ ΙΟΤΗΛΕΟΡΑΣΗΣ. ΥΠΟ ΕΙΞΗ Αριθµ. 1/14.10.2014

ΕΘΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΡΑ ΙΟΤΗΛΕΟΡΑΣΗΣ. ΥΠΟ ΕΙΞΗ Αριθµ. 1/14.10.2014 ΕΘΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΡΑ ΙΟΤΗΛΕΟΡΑΣΗΣ ΥΠΟ ΕΙΞΗ Αριθµ. 1/14.10.2014 Σήµερα ηµέρα Τρίτη 14 Οκτωβρίου 2014 και ώρα 11:00 το Εθνικό Συµβούλιο Ραδιοτηλεόρασης συνήλθε σε συνεδρίαση, στην οποία παρέστησαν ο Πρόεδρος

Διαβάστε περισσότερα

Η σχολική άρνηση/φοβία: Η πρόληψη και η αντιμετώπισή της

Η σχολική άρνηση/φοβία: Η πρόληψη και η αντιμετώπισή της Η σχολική άρνηση/φοβία: Η πρόληψη και η αντιμετώπισή της Το νέο σχολικό έτος ξεκινά, με τα «πρωτάκια» να αντιμετωπίζουν τη μεγαλύτερη μετάβαση στην έως τώρα ζωή τους. Το παιδί αποχωρίζεται για πρώτη φορά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ A ΛΥΚΕΙΟΥ

ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ A ΛΥΚΕΙΟΥ Κύρια έννοια: Φιλία ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ A ΛΥΚΕΙΟΥ «Ποια πρέπει να είναι τα κριτήρια επιλογής των φίλων µας;» ευτερεύουσες έννοιες: Κριτήρια επιλογής Ζητούµενο: Το θέµα Φιλία αποκαλείται το κοινωνικό συναίσθηµα

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Εισήγησης: Ηλεκτρονικά παιχνίδια: Πώς επηρεάζουν την παιδική

Τίτλος Εισήγησης: Ηλεκτρονικά παιχνίδια: Πώς επηρεάζουν την παιδική Τίτλος Εισήγησης: Ηλεκτρονικά παιχνίδια: Πώς επηρεάζουν την παιδική επιθετικότητα. Νικολάου Κοσμάς, υπ. Διδάκτωρ Παν/μιου Αθηνών, Εκπ/κος ΠΕ70 Περίληψη: Γενικά θα μπορούσαμε να πούμε ότι η επιθετικότητα

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστηριακή Εισήγηση. «Οι μεταβλητές στη γλώσσα προγραμματισμού Scratch»

Εργαστηριακή Εισήγηση. «Οι μεταβλητές στη γλώσσα προγραμματισμού Scratch» Εργαστηριακή Εισήγηση «Οι μεταβλητές στη γλώσσα προγραμματισμού Scratch» Σαρημπαλίδης Ιωάννης Καθηγητής Πληροφορικής, Γενικό Λύκειο Πεντάπολης johnsaribalidis@yahoo.gr ΠΕΡΙΛΗΨΗ To προτεινόμενο διδακτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΨΗΦΙΑΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΣΕ ΣΥΣΚΕΥΕΣ ΚΙΝΗΤΗΣ

ΨΗΦΙΑΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΣΕ ΣΥΣΚΕΥΕΣ ΚΙΝΗΤΗΣ 1 of 18 4/16/2015 4:11 PM ΨΗΦΙΑΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΣΕ ΣΥΣΚΕΥΕΣ ΚΙΝΗΤΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ Το ερωτηματολόγιο αυτό έχει διάφορες ενότητες για τα ψηφιακά παιχνίδια που παίζονται σε συσκευές κινητής τεχνολογίας και ειδικότερα

Διαβάστε περισσότερα

Κώδικας Δεοντολογίας για τις υπηρεσίες προστιθέμενης αξίας μέσω κινητών τηλεφώνων και την προστασία των ανήλικων χρηστών

Κώδικας Δεοντολογίας για τις υπηρεσίες προστιθέμενης αξίας μέσω κινητών τηλεφώνων και την προστασία των ανήλικων χρηστών Κώδικας Δεοντολογίας για τις υπηρεσίες προστιθέμενης αξίας μέσω κινητών τηλεφώνων και την προστασία των ανήλικων χρηστών Ο παρόν Κώδικας θεσπίζεται μεταξύ των Εταιρειών Παροχής Υπηρεσιών Κινητής Τηλεφωνίας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΝΑΙ Η ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΓΕΝΟΥΣ ΘΗΛΥΚΟΥ; Ιστορική Εξέλιξη & Κοινωνική Ανάλυση

ΕΙΝΑΙ Η ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΓΕΝΟΥΣ ΘΗΛΥΚΟΥ; Ιστορική Εξέλιξη & Κοινωνική Ανάλυση ΕΙΝΑΙ Η ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΓΕΝΟΥΣ ΘΗΛΥΚΟΥ; Ιστορική Εξέλιξη & Κοινωνική Ανάλυση ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ & ΦΥΛΟ Μυστήριο αποτελεί τα τελευταία 20 χρόνια η συνεχής µείωση της συµµετοχής του γυναικείου φύλου στην επιστήµη των

Διαβάστε περισσότερα

Γνωριμία με τις ψυχοσεξουαλικές. Εύη Κυράνα

Γνωριμία με τις ψυχοσεξουαλικές. Εύη Κυράνα Γνωριμία με τις ψυχοσεξουαλικές θεραπείες Εύη Κυράνα Από τον Φρόυντ στους PDE5i Ψυχαναλυτική προσέγγιση Αρχή 20 αιώνα 60 s Κεντρική ιδέα: εσωτερικές συγκρούσεις παιδικής ηλικίας Αιτία σεξουαλικών προβλημάτων:

Διαβάστε περισσότερα

Όλοι μας λίγο ή πολύ αντιλαμβανόμαστε ότι το διαδίκτυο είναι ένα ισχυρό εργαλείο στα

Όλοι μας λίγο ή πολύ αντιλαμβανόμαστε ότι το διαδίκτυο είναι ένα ισχυρό εργαλείο στα Περιοδικό : Παιδί, Υγεία και Διατροφή Αθηνά Παπαδοπούλου, Παιδίατρος Internet : Παράθυρο στην γνώση ή στην πλάνη; Και τα δύο!! Όλοι μας λίγο ή πολύ αντιλαμβανόμαστε ότι το διαδίκτυο είναι ένα ισχυρό εργαλείο

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014

Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014 Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014 Τις τελευταίες τρεις δεκαετίες ένας αριθµός εναλλακτικών µοντέλων για τον πόνο πέραν του ιατρικού ενσωµατώνουν ψυχολογικούς(αντίληψη,

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός Εκπαιδευτή ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ, ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΗΣ ΠΕΡΙΘΑΛΨΗΣ

Οδηγός Εκπαιδευτή ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ, ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΗΣ ΠΕΡΙΘΑΛΨΗΣ Οδηγός Εκπαιδευτή ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ, ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΗΣ ΠΕΡΙΘΑΛΨΗΣ Επιμέλεια Miguel Santos Συγγραφείς Mintaze Kerem Gunel Akmer Mutlu Ozgun Kaya Kara Ayse Livanelioglu 1 ΠΙΝΑΚΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

, Ph.D. SYLLABUS 2009-2010

, Ph.D. SYLLABUS 2009-2010 ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΕΣ ΣΤΙΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΥΓΕΙΑΣ Γ. Κουλιεράκης, Ph.D. Ψυχολόγος της Υγείας SYLLABUS Ακαδηµαϊκό Έτος 2009-2010 ΒΑΣΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ M. Robin DiMatteo

Διαβάστε περισσότερα

Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1. Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες.

Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1. Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες. Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1 Σενάριο Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες. Σε αντίθεση με τα αφηγηματικά ή λογοτεχνικά είδη, το σενάριο περιγράφει αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ ΣΤΙΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΗΛΙΚΙΕΣ

Ο ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ ΣΤΙΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΗΛΙΚΙΕΣ Ο ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ ΣΤΙΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΗΛΙΚΙΕΣ Ο ΚΥΚΛΟΣ ΤΟΥ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟΥ ΚΑΛΥΤΕΡΟ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟ ΚΑΛΥΤΕΡΟΙ ΠΑΙΚΤΕΣ ΚΑΛΥΤΕΡΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΛΥΤΕΡΟΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ Ο ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ ΣΗΜΕΡΑ Εμπειρικές γνώσεις Έλλειψη μεθοδολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΕΘΙΣΜΟΣ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ

Ο ΕΘΙΣΜΟΣ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ Ο ΕΘΙΣΜΟΣ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ Η Έρευνα μας Ο Εθισμός στο Διαδίκτυο 2008-2010 Γενικότερα τι σημαίνει ο εθισμός, ειδικότερα τι σημαίνει εθισμός στο Διαδίκτυο και πως αυτό ορίζεται; Ως εθισμός αντιμετωπίζεται

Διαβάστε περισσότερα

RE-ACTIVE YOUTH I Against Online Hate Speech

RE-ACTIVE YOUTH I Against Online Hate Speech RE-ACTIVE YOUTH I Against Online Hate Speech RECOGNISING Issues and Opportunities in Combating Online Hate Speech Αναθεώρηση της εθνικής Ελληνικής Στρατηγικής για την Στρατηγική Διακυβέρνησης του Διαδικτύου

Διαβάστε περισσότερα

Συμβουλές για τους γονείς

Συμβουλές για τους γονείς Συμβουλές για τους γονείς Για τα παιδιά του Δημοτικού κάθε διαδρομή από το σπίτι προς στο σχολείο αποτελεί μια σημαντική μαθησιακή εμπειρία και ένα μάθημα κυκλοφοριακής αγωγής. Μέσω αυτής της καθημερινής

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών

Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών Ορισμός μαθησιακών διαταραχών Η αδυναμία των μαθητών να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις ενός κανονικού σχολείου. Τα μαθησιακά προβλήματα ΔΕΝ οφείλονται

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα αξιολόγησης εκπαιδευτικού λογισµικού

Θέµατα αξιολόγησης εκπαιδευτικού λογισµικού Θέµατα αξιολόγησης εκπαιδευτικού λογισµικού Όνοµα: Τάσος Αναστάσιος Επώνυµο: Μικρόπουλος Τίτλος: Αναπληρωτής Καθηγητής, Εργαστήριο Εφαρµογών Εικονικής Πραγµατικότητας στην Εκπαίδευση, Πανεπιστήµιο Ιωαννίνων

Διαβάστε περισσότερα

ιδασκαλία της Ροµποτικής Επιστήµης στη ευτεροβάθµια Εκπαίδευση Εµπειρίες από άλλα εκπαιδευτικά συστήµατα και προσαρµογή στην Ελληνική πραγµατικότητα

ιδασκαλία της Ροµποτικής Επιστήµης στη ευτεροβάθµια Εκπαίδευση Εµπειρίες από άλλα εκπαιδευτικά συστήµατα και προσαρµογή στην Ελληνική πραγµατικότητα ιδασκαλία της Ροµποτικής Επιστήµης στη ευτεροβάθµια Εκπαίδευση Εµπειρίες από άλλα εκπαιδευτικά συστήµατα και προσαρµογή στην Ελληνική πραγµατικότητα Αντώνιος Τζες Αναπληρωτής Καθηγητής Τµήµατος Ηλεκτρολόγων

Διαβάστε περισσότερα

λεκτικός, σωματικός, ψυχολογικός, διαδικτυακός, κ.α.). ! Ο Olweus (1993: 9) ορίζει ως εκφοβισμό «την κατάσταση κατά την

λεκτικός, σωματικός, ψυχολογικός, διαδικτυακός, κ.α.). ! Ο Olweus (1993: 9) ορίζει ως εκφοβισμό «την κατάσταση κατά την ! Ο Olweus (1993: 9) ορίζει ως εκφοβισμό «την κατάσταση κατά την οποία ο μαθητής εκτίθεται επανειλημμένα και για κάποιο χρονικό διάστημα σε αρνητικές πράξεις άλλου ή άλλων μαθητών, οι οποίες εκδηλώνονται

Διαβάστε περισσότερα

Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων.

Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων. 1. Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων. Υπολογίζεται ότι περίπου ένα στα πέντε παιδιά πέφτει θύμα σεξουαλικής βίας, συμπεριλαμβανομένης της σεξουαλικής κακοποίησης. Μπορείτε να βοηθήσετε να μη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΑΡΑΘΕΟΔΩΡΗΣ 2008

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΑΡΑΘΕΟΔΩΡΗΣ 2008 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΑΡΑΘΕΟΔΩΡΗΣ 2008 ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΟΥ: "Μελέτη της χρηματοοικονομικής αποτύπωσης περιβαλλοντικών πληροφοριών, της περιβαλλοντικής διαχείρισης, επίδοσης και αποτελεσματικότητας των ελληνικών επιχειρήσεων"

Διαβάστε περισσότερα

Η ΜΕΤΑΚΙΝΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΠΟΥ ΠΑΙΡΝΕΙ "ΆΡΙΣΤΑ"

Η ΜΕΤΑΚΙΝΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΠΟΥ ΠΑΙΡΝΕΙ ΆΡΙΣΤΑ 1 Μια πρωτοβουλία: Η ΜΕΤΑΚΙΝΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΠΟΥ ΠΑΙΡΝΕΙ "ΆΡΙΣΤΑ" Το όπως κάθε χρόνο έτσι και φέτος με αφορμή την έναρξη της νέας σχολικής χρονιάς, ενημερώνει όλους τους χρήστες του Οδικού δικτύου και συγκεκριμένα

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. Ονοματεπώνυμο: Ευαγγελία Π. Γαλανάκη Βαθμίδα: Καθηγήτρια Γνωστικό αντικείμενο: Εξελικτική Ψυχολογία

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. Ονοματεπώνυμο: Ευαγγελία Π. Γαλανάκη Βαθμίδα: Καθηγήτρια Γνωστικό αντικείμενο: Εξελικτική Ψυχολογία ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Ονοματεπώνυμο: Ευαγγελία Π. Γαλανάκη Βαθμίδα: Καθηγήτρια Γνωστικό αντικείμενο: Εξελικτική Ψυχολογία Διεύθυνση: Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης Σχολή Επιστημών Αγωγής Εθνικό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΕΣ ΔΙΕΞΟΔΟΙ ΤΩΝ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΒΑΛΚΑΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΕΣ ΔΙΕΞΟΔΟΙ ΤΩΝ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΒΑΛΚΑΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ Φλώρινα, Ιούνιος 2012 ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΕΣ ΔΙΕΞΟΔΟΙ ΤΩΝ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΒΑΛΚΑΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΚΑΤΕΡΙΝΑ Κ. ΣΑΡΡΗ ΑΝ. ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΤΒΣ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΔΡΑΣΕΩΝ ΚΑΘΟΔΗΓΗΣΗΣ ΓΔ Στο πλαίσιο

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ΜΕΡΑ ΣΤΟ ΠΑΙΔΚΟ ΣΤΑΘΜΟ

ΜΙΑ ΜΕΡΑ ΣΤΟ ΠΑΙΔΚΟ ΣΤΑΘΜΟ ΜΙΑ ΜΕΡΑ ΣΤΟ ΠΑΙΔΚΟ ΣΤΑΘΜΟ ΤΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΤΗΣ ΧΑΡΑΣ ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΠΟΥΛΕΑ Μια μέρα στο παιδικό σταθμό «Το παιχνίδι της χαράς» Στο παιχνίδι της χαράς υπάρχει ένα περιβάλλον όπου παρέχει στα παιδιά ασφάλεια, φροντίδα,

Διαβάστε περισσότερα

Άρης Π. Λούβρης http://internet-safety.sch.gr

Άρης Π. Λούβρης http://internet-safety.sch.gr Αξιοποίηση του ιστοχώρου «Ασφάλεια στο Διαδίκτυο» από την εκπαιδευτική κοινότητα με στόχο τους γονείς και τα παιδιά Άρης Π. Λούβρης http://internet-safety.sch.gr Η Ασφάλεια στη χώρα του Διαδικτύου όλοι

Διαβάστε περισσότερα

Οργανωσιακή Ψυχολογία

Οργανωσιακή Ψυχολογία Οργανωσιακή Ψυχολογία Ιωάννης Νικολάου Επίκουρος Καθηγητής Οργανωσιακής Συμπεριφοράς Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Τμήμα ιοικητικής Επιστήμης και Τεχνολογίας www.inikolaou.gr inikol@aueb.gr Ιωάννης Νικολάου

Διαβάστε περισσότερα

Safer internet. a multiannual Community Programme on promoting safer use of the Internet and new online technologies.

Safer internet. a multiannual Community Programme on promoting safer use of the Internet and new online technologies. Ευρωπαϊκή Μελέτη για τις συμπεριφορές εξάρτησης στο Διαδίκτυο - EU NET ADB Άρτεμις Τσίτσικα Λέκτορας Εφηβικής Ιατρικής Πανεπιστημίου Αθηνών Επιστ. Υπεύθυνος Προγράμματος «Αριάδνη» ρ η Επιστ. Υπεύθυνος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΑΥΤΙΣΜΟ ΚΑΙ ΤΙΣ ΔΙΑΧΥΤΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Βάγια Α. Παπαγεωργίου Παιδοψυχίατρος

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΑΥΤΙΣΜΟ ΚΑΙ ΤΙΣ ΔΙΑΧΥΤΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Βάγια Α. Παπαγεωργίου Παιδοψυχίατρος «Ενδυνάμωση και υποστήριξη ομάδων οικογενειών ατόμων με αυτισμό» Υπουργείο Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων ΙΙ ΕΠΕΑΕΚ Ενέργεια 1.1.4 Εκπαίδευση Ατόμων με Ειδικές Ανάγκες Πράξη 1.1.4 α Φορέας Υλοποίησης:

Διαβάστε περισσότερα

Μία νέα προσέγγιση µελέτης του εργασιακού στρες και εφαρµογή της σε κέντρο τηλεφωνικής εξυπηρέτησης πελατών

Μία νέα προσέγγιση µελέτης του εργασιακού στρες και εφαρµογή της σε κέντρο τηλεφωνικής εξυπηρέτησης πελατών Μία νέα προσέγγιση µελέτης του εργασιακού στρες και εφαρµογή της σε κέντρο τηλεφωνικής εξυπηρέτησης πελατών Σ. ΠΑΠΑ ΟΠΟΥΛΟΣ (1), Ν. ΜΑΡΜΑΡΑΣ (2) (1) (2) ΕΡΓΟΝΟΜΙΑ ΕΠΕ, Ελ. Βενιζέλου 63-71, 142 31 Νέα Ιωνία,

Διαβάστε περισσότερα

Τι Χρωστάμε στη Νεολαία Μας; Ελεν Φρούστη Βρυνιώτη. M.Ed., M.A. Clinical Psychology. (Σύμβουλος& Καθηγήτρια του ΙΒ Psychology, ACS Athens)

Τι Χρωστάμε στη Νεολαία Μας; Ελεν Φρούστη Βρυνιώτη. M.Ed., M.A. Clinical Psychology. (Σύμβουλος& Καθηγήτρια του ΙΒ Psychology, ACS Athens) Τι Χρωστάμε στη Νεολαία Μας; Ελεν Φρούστη Βρυνιώτη M.Ed., M.A. Clinical Psychology (Σύμβουλος& Καθηγήτρια του ΙΒ Psychology, ACS Athens) Τον τελευταίο καιρό ακούμε πολύ για το «τι χρωστάμε». Πετάμε τη

Διαβάστε περισσότερα

Χρησιμοποιώντας το διαδίκτυο με ασφάλεια

Χρησιμοποιώντας το διαδίκτυο με ασφάλεια Χρησιμοποιώντας το διαδίκτυο με ασφάλεια Συνάντηση με τους γονείς του 2ου Δημοτικού Κω 2010-11 Σταύρος Σαχτούρης, Πληροφορικός Ο ψηφιακός κόσμος Ηλεκτρονικοί Υπολογιστές, Κινητά τηλέφωνα, τηλεόραση, GPS,

Διαβάστε περισσότερα

Προσοχή. Ηπροσοχήείναιµία κεντρική λειτουργία του γνωστικού συστήµατος.

Προσοχή. Ηπροσοχήείναιµία κεντρική λειτουργία του γνωστικού συστήµατος. Προσοχή Ηπροσοχήείναιµία κεντρική λειτουργία του γνωστικού συστήµατος. Ηπροσοχήεµπλέκεται στην επιλογή των στοιχείων του περιβάλλοντος που επιθυµούµε να επεξεργαστούµε, και παράλληλα στην αγνόηση στοιχείων

Διαβάστε περισσότερα

Μορφές βίας και επιθετική συμπεριφορά στα τηλεοπτικά προγράμματα. Προτάσεις προστασίας της ψυχικής υγείας των ανήλικων τηλεθεατών στην Ελλάδα

Μορφές βίας και επιθετική συμπεριφορά στα τηλεοπτικά προγράμματα. Προτάσεις προστασίας της ψυχικής υγείας των ανήλικων τηλεθεατών στην Ελλάδα ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ-ΣΤΑΜΑΤΙΟΣ ΑΝΤΩΝΙΟΥ ΗΛΕΚΤΡΑ ΚΟΥΤΣΟΥΚΟΥ Μορφές βίας και επιθετική συμπεριφορά στα τηλεοπτικά προγράμματα. Προτάσεις προστασίας της ψυχικής υγείας των ανήλικων τηλεθεατών στην Ελλάδα Το διεθνές,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ 5 Ο Διεθνές Επιστηµονικό Συνέδριο ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΚΡΙΣΗΣ: ΣΤΟ ΣΤΑΥΡΟΔΡΟΜΙ ΤΩΝ ΕΠΙΛΟΓΩΝ Πάντειο Πανεπιστήµιο, 8-10 Μαίου 2014 ΜΕΛΕΤΗ ΤΟΥ ΠΡΟΦΙΛ

Διαβάστε περισσότερα

1 η ΗΜΕΡΙ Α ΜΕ ΘΕΜΑ: «Οι µορφές βίας κατά των παιδιών στη σύγχρονη κοινωνία» Πρακτικές Συµβουλές για Ασφαλή Χρήση του ιαδικτύου.

1 η ΗΜΕΡΙ Α ΜΕ ΘΕΜΑ: «Οι µορφές βίας κατά των παιδιών στη σύγχρονη κοινωνία» Πρακτικές Συµβουλές για Ασφαλή Χρήση του ιαδικτύου. 1 η ΗΜΕΡΙ Α ΜΕ ΘΕΜΑ: «Οι µορφές βίας κατά των παιδιών στη σύγχρονη κοινωνία» Πρακτικές Συµβουλές για Ασφαλή Χρήση του ιαδικτύου Γιάννης Νάνος Καθηγητής Mediterranean College Τµήµα Πληροφορικής Ερωτήσεις

Διαβάστε περισσότερα

BRAIN MATTERS INSTITUTE. Προγράμματα. Σεπτέμβριος - Δεκέμβριος 2015. Promoting Excellence in Mental Health through Learning

BRAIN MATTERS INSTITUTE. Προγράμματα. Σεπτέμβριος - Δεκέμβριος 2015. Promoting Excellence in Mental Health through Learning BRAIN MATTERS INSTITUTE Προγράμματα Σεπτέμβριος - Δεκέμβριος 2015 Στόχος του η Προώθηση της Ψυχικής Υγείας μέσα από την Μάθηση Promoting Excellence in Mental Health through Learning www.brainmattersinstitute.com

Διαβάστε περισσότερα

Γλωσσάρι ΘΕΜΕΛΙΩΔΕΙΣ ΕΝΝΟΙΕΣ:

Γλωσσάρι ΘΕΜΕΛΙΩΔΕΙΣ ΕΝΝΟΙΕΣ: Γλωσσάρι Αυτό το γλωσσάρι, παρέχει ορισμούς / εξηγήσεις για όλες τις λέξεις ή φράσεις που χρησιμοποιούνται στην έρευνα, οι οποίες επιλέχθηκαν από τους εταίρους από όλα τα κράτη μέλη της Ε.Ε., που ενδεχομένως

Διαβάστε περισσότερα

Ε.202-2: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

Ε.202-2: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΚΩΔΙΚΟΣ: Ε.202-2 ΕΝΤΥΠΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΕΝΤΥΠΟ: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΕΚΔΟΤΗΣ: ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΣΥΝΤΑΞΗΣ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟΥ Ε.202-2: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ A ΜΕΡΟΣ 1. ΓΕΝΙΚΑ ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Υ ΕΞΑΜΗΝΟ: Γ ΜΑΘΗΜΑ:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Η ψυχολογία των αθλητών και η άμεση σχέση της με την προπόνηση και τη φυσικοθεραπεία

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Η ψυχολογία των αθλητών και η άμεση σχέση της με την προπόνηση και τη φυσικοθεραπεία ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 1. Κριτήρια Επιλογής Θέματος キ キ キ キ ενδιαφέρον απόκτηση γνώσεων και πληροφοριών διαμόρφωση απόψεων για το θέμα φιλομάθεια για τη ψυχολογία των αθλητών 2. Τίτλος της έρευνας Η ψυχολογία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ

ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ Στρεσσογόνος παράγοντας Οτιδήποτε κάνει τον άνθρωπο να βιώνει στρες Είναι μια αλλαγή στην ομοιόσταση του ατόμου Παράγοντες που προκαλούν στρες Ενδογενείς Εξωγενείς Ενδογενείς

Διαβάστε περισσότερα

Η χαμηλή αυτοπεποίθηση - Βοηθείστε το παιδί σας. Επιμέλεια football-academies Τρίτη, 27 Μάρτιος 2012

Η χαμηλή αυτοπεποίθηση - Βοηθείστε το παιδί σας. Επιμέλεια football-academies Τρίτη, 27 Μάρτιος 2012 Εισηγήσεις που μπορούν να βοηθήσουν τα παιδιά σας - Μια μαγική λέξη που κάνει τους ανθρώπους και κυρίως τα παιδιά να αισθάνονται άνετα, πολύ καλά με τον εαυτό τους και τους άλλους. ΑΠΟΦΥΓΕΤΕ τα αρνητικά

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕ ΙΟ ΕΞΑΤΟΜΙΚΕΥΜΕΝΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΣΧΕ ΙΟ ΕΞΑΤΟΜΙΚΕΥΜΕΝΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΣΧΕ ΙΟ ΕΞΑΤΟΜΙΚΕΥΜΕΝΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ Επιµέλεια: Καλαντζής Παναγιώτης, ηµ. Σχ. Παίδων «Π. & Α. Κυριακού». Γνωστικό αντικείµενο: ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Ε ΗΜΟΤΙΚΟΥ 1. ΤΙΤΛΟΣ Ι ΑΚΤΙΚΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ: Μονάδες µέτρησης επιφανείας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Εισαγωγή Ενεργός συμμετοχή Κοινωνική αλληλεπίδραση Δραστηριότητες που έχουν νόημα Σύνδεση των νέων πληροφοριών με τις προϋπάρχουσες γνώσεις Χρήση στρατηγικών Ανάπτυξη της αυτορρύθμισης και εσωτερική σκέψη

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014 HMEΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΗΜΕΡΗΣΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Ψυχολογία

Εισαγωγή στην Ψυχολογία 1 Εισαγωγή στην Ψυχολογία ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ 2 Θέµατα Ορισµού Η ψυχολογία είναι η επιστήµη που σκοπό έχει να περιγράψει και να εξηγήσει την συµπεριφορά και της νοητικές διεργασίες κυρίως των ανθρώπων αλλά και των

Διαβάστε περισσότερα

Σχέδιο Μαθήματος Νο3 «SimSafety» Σενάριο Παιχνιδιού: «Κλοπή» (Theft)

Σχέδιο Μαθήματος Νο3 «SimSafety» Σενάριο Παιχνιδιού: «Κλοπή» (Theft) Σχέδιο Μαθήματος Νο3 «SimSafety» Σενάριο Παιχνιδιού: «Κλοπή» (Theft) 1. Μάθημα (κατά το οποίο μπορεί να διδαχτεί η συγκεκριμένη δραστηριότητα): Αγγλικά, Πληροφορική, Ευέλικτη ζώνη στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρομαγνητικά πεδία και δημόσια υγεία

Ηλεκτρομαγνητικά πεδία και δημόσια υγεία Ενημερωτικό Δελτίο (Fact Sheet) N 304 Μάϊος 2006 Ηλεκτρομαγνητικά πεδία και δημόσια υγεία Σταθμοί βάσης και ασύρματες τεχνολογίες Η κινητή τηλεφωνία είναι πλέον κοινή πρακτική σε όλο τον κόσμο. Η ασύρματη

Διαβάστε περισσότερα

Κυριακάτικα Πρωινά και όχι μόνο

Κυριακάτικα Πρωινά και όχι μόνο «ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑ» ΕΙΔΙΚΕΣ ΜΟΡΦΩΤΙΚΕΣ ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ Σάββατο + Κυριακή 9 +10 Ιουνίου 2012 β Θεματική Ενότητα Κυριακάτικα Πρωινά και όχι μόνο Ανακαλύπτοντας τον θαυμαστό κόσμο της σύγχρονης εκπαιδευτικής

Διαβάστε περισσότερα

Ρυθµιστικοί παράγοντες (moderators) της αποτελεσµατικότητας της επαφής

Ρυθµιστικοί παράγοντες (moderators) της αποτελεσµατικότητας της επαφής 64 Αναθεωρηµένη υπόθεση της επαφής: Όσο κι αν εκ πρώτης όψεως οι παραπάνω απόψεις για τις συνθήκες που οδηγούν σε γενίκευση των θετικών αποτελεσµάτων της επαφής φαίνονται µη συµβατές µεταξύ τους, η πρόταση

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Χρόνος μπροστά στην οθόνη (screen-time)

Εισαγωγή. Χρόνος μπροστά στην οθόνη (screen-time) Εισαγωγή Στο τεύχος αυτό εξετάζονται εξαρτητικές συμπεριφορές άλλες από τη χρήση ουσιών και συγκεκριμένα η υπερβολική χρήση ηλεκτρονικών συσκευών και του διαδικτύου καθώς και ο τζόγος. Αρκετό ενδιαφέρον

Διαβάστε περισσότερα

WORKSHOP GUIDE. Eπιμέλεια: Δημήτρης Στρατάκος

WORKSHOP GUIDE. Eπιμέλεια: Δημήτρης Στρατάκος WORKSHOP GUIDE Eπιμέλεια: Δημήτρης Στρατάκος Το έργο αυτό χρηματοδοτείται με την υποστήριξη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. O παρών Οδηγός Εργαστηρίων (Workshop Guide) δεσμεύει μόνον τον συντάκτη του και η Επιτροπή

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΤΟΓΥΜΝΑΣΙΟΣΤΟΛΥΚΕΙΟ: ΝΕΕΣΑΞΙΕΣ, ΑΛΛΙΩΤΙΚΑΚΙΝΗΤΡΑ

ΑΠΟΤΟΓΥΜΝΑΣΙΟΣΤΟΛΥΚΕΙΟ: ΝΕΕΣΑΞΙΕΣ, ΑΛΛΙΩΤΙΚΑΚΙΝΗΤΡΑ ΑΠΟΤΟΓΥΜΝΑΣΙΟΣΤΟΛΥΚΕΙΟ: ΝΕΕΣΑΞΙΕΣ, ΑΛΛΙΩΤΙΚΑΚΙΝΗΤΡΑ Ευθύμιος Αγγελάκης, Ph.D. Υπεύθυνος Νευροψυχολογικού Εργαστηρίου ΝευροχειρουργικήςΚλινικήςΠαν/μίουΑθηνών, ΠΓΝΑ«Ο Ευαγγελισμός» Αλλαγήαξιώνκαικινήτρων

Διαβάστε περισσότερα

5 Ψυχολόγοι Προτείνουν Τις 5 Πιο Αποτελεσματικές Τεχνικές Μάθησης

5 Ψυχολόγοι Προτείνουν Τις 5 Πιο Αποτελεσματικές Τεχνικές Μάθησης 5 Ψυχολόγοι Προτείνουν Τις 5 Πιο Αποτελεσματικές Τεχνικές Μάθησης Μια πολύ ενδιαφέρουσα συζήτηση για τις πιο αποτελεσματικές στρατηγικές και τεχνικές μάθησης για τους μαθητές όλων των ηλικιών ανοίγουν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΣΠΑ 2007-13\Ε.Π. Ε&ΔΒΜ\Α.Π. 1-2-3 «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ

ΕΣΠΑ 2007-13\Ε.Π. Ε&ΔΒΜ\Α.Π. 1-2-3 «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Υπεύθυνη Συντονισµού Διδακτικού Μαθησιακού Αντικειµένου της Γεωγραφίας: Αικατερίνη Κλωνάρη, Επίκουρη Καθηγήτρια, Τµήµα Γεωγραφίας, Πανεπιστήµιο Αιγαίου ΕΣΠΑ 2007-13\Ε.Π. Ε&ΔΒΜ\Α.Π. 1-2-3 «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο

Διαβάστε περισσότερα

Ασφάλεια στο Διαδίκτυο. Υπουργείο Παιδείας, Διά Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων. http://internet-safety.sch.gr

Ασφάλεια στο Διαδίκτυο. Υπουργείο Παιδείας, Διά Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων. http://internet-safety.sch.gr Ασφάλεια στο Διαδίκτυο http://internet-safety.sch.gr Θεμελιώδεις Αρχές (αναφορικά με τους μαθητές): Διαδίκτυο: Βασικά Σημεία Τα παιδιά έχουν το δικαίωμα της ελεύθερης ανάπτυξης της προσωπικότητάς τους.

Διαβάστε περισσότερα

-,,.. Fosnot. Tobbins Tippins -, -.,, -,., -., -,, -,.

-,,.. Fosnot. Tobbins Tippins -, -.,, -,., -., -,, -,. παιδαγωγικά ρεύµατα στο Αιγαίο Προσκήνιο 77 : patrhenis@keda.gr -,,.. Fosnot. Tobbins Tippins -, -.,, -,., -., -,, -,. Abstract Constructivism constitutes a broad theoretical-cognitive movement encompassing

Διαβάστε περισσότερα

Ευρωπαϊκή Μελέτη για τις συμπεριφορές εξάρτησης στο Διαδίκτυο- EU NET ADB

Ευρωπαϊκή Μελέτη για τις συμπεριφορές εξάρτησης στο Διαδίκτυο- EU NET ADB Ευρωπαϊκή Μελέτη για τις συμπεριφορές εξάρτησης στο Διαδίκτυο- EU NET ADB Kορμάς Γιώργος Συντονιστής Προγράμματος«Αριάδνη» Υπεύθυνος Γραμμής Βοηθείας Υποστηρίζω Επ.Συνεργάτης Μονάδας Εφηβικής Υγείας (ΜΕΥ)

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ Μάθηµα: Κοινωνική Ταυτότητα και ιοµαδικές Σχέσεις ιδάσκουσα: Αλεξάνδρα Χαντζή

ΤΜΗΜΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ Μάθηµα: Κοινωνική Ταυτότητα και ιοµαδικές Σχέσεις ιδάσκουσα: Αλεξάνδρα Χαντζή 1 ΤΜΗΜΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ Μάθηµα: Κοινωνική Ταυτότητα και ιοµαδικές Σχέσεις ιδάσκουσα: Αλεξάνδρα Χαντζή Εισαγωγή Πηγές: Dovidio, J. F., & Gaertner, S. L. (2010). Intergroup bias. In S. T. Fiske, D. T. Gilbert,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ 5ο μάθημα Διδάσκουσα Δήμητρα Ιορδάνογλου ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΤΡΕΣ Διεθνές Εθνικό Οργανισμού Πανεπιστημίου Διαπροσωπικό Ατομικό ΜΕΡΙΚΟΙ ΟΡΙΣΜΟΙ ΑΓΧΟΣ: Ένας "μη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1.

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1. ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ HMEΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΡΙΤΗ 21 ΜΑΪΟΥ 2013 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΗΜΕΡΗΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΣΩΜΑΤΩΜΕΝΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΣΤΙΣ ΔΟΜΕΣ ΥΓΕΙΑΣ

ΕΝΣΩΜΑΤΩΜΕΝΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΣΤΙΣ ΔΟΜΕΣ ΥΓΕΙΑΣ ΕΝΣΩΜΑΤΩΜΕΝΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΣΤΙΣ ΔΟΜΕΣ ΥΓΕΙΑΣ «ΣυμπεριφορικήΥγεία» Θέματα Κλινικής Ψυχολογίας αλλά και Ψυχολογίας της Υγείας Απομάκρυνση από το κλασικό πρότυπο παροχής υπηρεσιών ψυχικής

Διαβάστε περισσότερα

της Συμπεριφοράς Καθηγητής. Τμήμα Ψυχολογίας του Αριστοτελείου Συμπεριφοράς Καθηγητής στο Τμήμα Ψυχολογίας του ΑΠΘ. Έχει μεταπτυχιακούς

της Συμπεριφοράς Καθηγητής. Τμήμα Ψυχολογίας του Αριστοτελείου Συμπεριφοράς Καθηγητής στο Τμήμα Ψυχολογίας του ΑΠΘ. Έχει μεταπτυχιακούς ONOMA: Kιοσέογλου Γρηγόριος, ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΗ ΘΕΣΗ: Καθηγητής στη Στατιστική Εφαρμοσμένη στις Επιστήμες της Συμπεριφοράς Καθηγητής. Τμήμα Ψυχολογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Σύντομο Βιογραφικό:

Διαβάστε περισσότερα

Επιλογές Μαθητών Σχετικά µε τις Επιστήµες των Υπολογιστών και ΜΜΕ: ιαφορές Φύλου

Επιλογές Μαθητών Σχετικά µε τις Επιστήµες των Υπολογιστών και ΜΜΕ: ιαφορές Φύλου Επιλογές Μαθητών Σχετικά µε τις Επιστήµες των Υπολογιστών και ΜΜΕ: ιαφορές Φύλου Ευρύκλεια Τσαγαλά και Μαρία Κορδάκη Τµήµα Μηχανικών Ηλεκτρονικών Υπολογιστών και Πληροφορικής Πανεπιστήµιο Πατρών tsagala@ceid.upatras.gr,

Διαβάστε περισσότερα

Αναπτυξιακές Γλωσσικές ιαταραχές. Ένας σηµαντικός αριθµός παιδιών παρουσιάζουν προβλήµατα

Αναπτυξιακές Γλωσσικές ιαταραχές. Ένας σηµαντικός αριθµός παιδιών παρουσιάζουν προβλήµατα Εισαγωγή Ένας σηµαντικός αριθµός παιδιών παρουσιάζουν προβλήµατα κατά τη γλωσσική ανάπτυξη, καθώς η γλωσσική τους συµπεριφορά δεν είναι η αναµενόµενη για τη χρονολογική τους ηλικία (βλέπε, Schwartz, 2008,

Διαβάστε περισσότερα

TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ

TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ Η λέξη ΠΑΙΧΝΊΔΙ προέρχεται από την λέξη παίχτης παίζω παις. Με την έννοια παιχνίδι ορίζουμε την κατ εξοχήν αυθόρμητη και ενδιαφέρουσα δραστηριότητα των παιδιών που έχει ως στόχο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΤΟΥ ΚΩΦΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΝΑ ΜΕΓΑΛΩΣΕΙ ΔΙΓΛΩΣΣΟ

ΤΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΤΟΥ ΚΩΦΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΝΑ ΜΕΓΑΛΩΣΕΙ ΔΙΓΛΩΣΣΟ Greek ΤΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΤΟΥ ΚΩΦΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΝΑ ΜΕΓΑΛΩΣΕΙ ΔΙΓΛΩΣΣΟ The Greek translation of The right of the deaf child to grow up bilingual by François Grosjean University of Neuchâtel, Switzerland Translated

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ»

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ» Εργαστήριο δικτύωσης σε εκπαιδευτικούς πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης με θέμα: «Η συναισθηματική νοημοσύνη και η επίδρασή της στην εκπαιδευτική διαδικασία» 6 7 Μαΐου 2014 Κέντρο Πρόληψης των

Διαβάστε περισσότερα

Dr Marios Vryonides. Curriculum Vitae I. PERSONAL DETAILS.. 2 II. EDUCATION... 3 III. WORK EXPERIENCE. 4

Dr Marios Vryonides. Curriculum Vitae I. PERSONAL DETAILS.. 2 II. EDUCATION... 3 III. WORK EXPERIENCE. 4 Curriculum Vitae Dr Marios Vryonides I. PERSONAL DETAILS.. 2 II. EDUCATION.... 3 III. WORK EXPERIENCE. 4 IV. PRESENTATIONS IN CONFERENCES AND SEMINARS... 5 V. PUBLICATIONS.... 6-1 - I. PERSONAL DETAILS

Διαβάστε περισσότερα

ATLEC. Εκπαίδευση στις Υποστηρικτές Τεχνολογίες μέσω Ενιαίου Προγράμματος Εκμάθησης. State of the Art and Research Analysis Σύνοψη

ATLEC. Εκπαίδευση στις Υποστηρικτές Τεχνολογίες μέσω Ενιαίου Προγράμματος Εκμάθησης. State of the Art and Research Analysis Σύνοψη ATLEC Εκπαίδευση στις Υποστηρικτές Τεχνολογίες μέσω Ενιαίου Προγράμματος Εκμάθησης State of the Art and Research Analysis Σύνοψη WP number WP2 Research and Needs WP title Analysis Status Draft 2 Project

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΣ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ (CYBERBULLYING)

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΣ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ (CYBERBULLYING) ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΣ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ (CYBERBULLYING) ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ - ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ ΗΛΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΠΕ19 Ζητούμενο η θετική στάση... Λοιπον σήµερα ο µπαµπάς θα σε προστατέψει απο τον ηλεκτρονικό

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΕΡΙΔΑ Η ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ. Παρασκευή 23 Νοεμβρίου 2007. ώρα 9.30-14.45

ΗΜΕΡΙΔΑ Η ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ. Παρασκευή 23 Νοεμβρίου 2007. ώρα 9.30-14.45 ΗΜΕΡΙΔΑ Η ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ Παρασκευή 23 Νοεμβρίου 2007 ώρα 9.30-14.45 Αμφιθέατρο «Ι. Δρακόπουλος» Κεντρικό κτήριο Πανεπιστημίου Αθηνών (Πανεπιστημίου 30) ΟΡΓΑΝΩΣΗ Συμβουλευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδεύοντας τον εκπαιδευτή. 6-10 Απριλίου 2012, 24 ώρες

Εκπαιδεύοντας τον εκπαιδευτή. 6-10 Απριλίου 2012, 24 ώρες Εκπαιδεύοντας τον εκπαιδευτή 6-10 Απριλίου 2012, 24 ώρες Εκπαιδεύοντας τον εκπαιδευτή Το σεμινάριο παρουσιάζει τις βασικές αρχές σχεδίασης και ανάπτυξης ενός εκπαιδευτικού προγράμματος. Εστιάζει επίσης

Διαβάστε περισσότερα