2. Το θεσµικό πλαίσιο

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "2. Το θεσµικό πλαίσιο"

Transcript

1 Τα πολυτροπικά κείµενα ως µέσον προσέγγισης της γραφής από παιδιά προσχολικής ηλικίας 1 Abstract Nowadays written texts are consistently getting more multimodal; this means that different representative modes are composed for the creation of meaning in a written text. The information conveyed by any text is not derived exclusively from its linguistic content but also from the contribution of other semiotic resources such as the iconic, typographic or chromatic systems. The article deals with the possibility of using multimodality as an access to literacy for preschool children. For this reason, a certain type of multimodal texts (article titles) is presented and proposals for teaching use are made. Λέξεις-κλειδιά: πολυτροπικότητα, πολυγραµµατισµοί, ανάλυση κειµένων 1. Εισαγωγή H διερεύνηση της πολυτροπικότητας (Kress 1997, Kress & Leeuwen 1996, Kress 2000a, Χοντολίδου 1999) στις ποικίλες αναλύσεις γραπτών κειµένων αναδεικνύει την πληθώρα των αναπαραστατικών τρόπων που συναιρούνται και συντίθενται για τη δηµιουργία σηµασίας σε ένα γραπτό κείµενο. Η γλωσσική πληροφορία ενδέχεται να προσαυξάνεται, να συµπληρώνεται ή και να αναιρείται από την δράση άλλων τρόπων κατασκευής σηµασίας. Η ανάδειξη των ποικίλων οπτικών µέσων που συµβάλλουν στην απόδοση της σηµασίας ενός κειµένου οδηγεί στην επανεξέταση του τρόπου που αντιλαµβανόµαστε τα γραπτά κείµενα και στην αναζήτηση διαφορετικών διαδικασιών ανάλυσης και παραγωγής της γραπτής πληροφορίας. Οι πληροφορίες που µεταδίδει κάθε κείµενο δεν ανάγονται αποκλειστικά στο γλωσσικό περιεχόµενό του αλλά προκύπτουν από τη συµβολή και άλλων σηµειωτικών πόρων: εικονικών, τυπογραφικών ή χρωµατικών κ.α. Με αυτήν την έννοια το γραπτό µήνυµα είναι πολυτροπικό και άρα για την κατανόηση και παραγωγή γραπτών µηνυ- 1 Στοιχεία δηµοσίευσης (Ν. 17) Παπαδοπούλου, Μ. (2005). Τα πολυτροπικά κείµενα ως µέσον προσέγγισης της γραφής από παιδιά προσχολικής ηλικίας. Ερευνώντας τον κόσµο του Παιδιού, 6 :

2 µάτων δεν επαρκεί η κατοχή της ανάγνωσης και της γραφής όπως αυτή νοείται στο πλαίσιο του κλασικού γραµµατισµού. Η ανάγκη διαχείρισης πολυτροπικών κειµένων επιβάλλει µια παιδαγωγική πολυγραµµατισµού (Kalantzis & Cope 2000, Καραντζόλα & Ιντζίδης 2000) η οποία θα περιλαµβάνει παράλληλα µε την ανάλυση του λόγου, και αναλύσεις πραγµατολογικές, κοινωνιολογικές και ευρύτερα σηµειωτικές που θα διαµορφώνουν την ικανότητα κατανόησης και διαχείρισης εικόνων, σχεδίων, διαγραµ- µάτων, πινάκων κλπ.( Kress 1997, Kress 2000b). Οι συνέπειες αυτής της θεώρησης επαναπροσανατολίζουν τη διδακτική των γραπτών κειµένων στο σχολείο, των οποίων η διδασκαλία ως τώρα αφορούσε κυρίως τη γλώσσα µε κείµενα, στην πλειοψηφία τους, κατασκευασµένα για τις ανάγκες του µαθή- µατος ή αποσπάσµατα λογοτεχνικών κειµένων. Η είσοδος αυθεντικών κειµένων, σε όλες τις βαθµίδες της εκπαίδευσης -αν και ιδιαίτερα περιορισµένη προς το παρόν- επιβάλλει την ανάγκη ανάλυσης ποικίλων πολυτροπικών κειµένων καθώς και προτάσεων διδακτικής αξιοποίησής τους για διαφορετικούς µαθητικούς πληθυσµούς 2. Ειδικότερα για τα παιδιά προσχολικής ηλικίας η διαχείριση πολυτροπικών κειµένων θα µπορούσε να συνιστά µέσον για την προσέγγιση της γραφής και την εξοικείωση µε τον γραπτό λόγο. Σε αυτήν την κατεύθυνση θα παρουσιασθεί η ανάλυση ενός είδους πολυτροπικού κειµένου, τίτλοι άρθρων σε εφηµερίδα που απευθύνεται σε παιδιά, και θα προταθούν ενδεικτικοί τρόποι διδακτικής αξιοποίησής του. 2. Το θεσµικό πλαίσιο Στο πρόγραµµα σπουδών της νεοελληνικής γλώσσας για το νηπιαγωγείο του 1999 (ΥΠ.Ε.Π.Θ 1999), προτείνεται όσον αφορά την ανάγνωση: να εξασφαλίζονται οι προϋποθέσεις ώστε τα παιδιά να έρχονται αβίαστα σε επαφή µε διαφορετικές εκδοχές του γραπτού λόγου (βιβλία, εφηµερίδες, περιοδικά, επιγραφές κλπ). Συχνές δε, είναι οι αναφορές στην ανάγκη της ποικιλίας των ειδών λόγου, όπως και των κειµενικών ειδών τα οποία τα παιδιά καλούνται να παρατηρήσουν και να επεξεργαστούν. Προβλέπεται η ανάγκη ανάδειξης των σχέσεων εικόνας - κειµένου και της αλληλόδρασής τους για τη δηµιουργία της σηµασίας του γραπτού µηνύµατος καθώς και η ανάπτυξη της δεξιότητας των παιδιών να διατυπώνουν υποθέσεις αναφορικά µε το περιεχόµενο ενός κειµένου. 2 Για αναλύσεις κειµένων στο πλασίο της πολυτροπικότητας στην ελληνική βιβλιογραφία και προτάσεις διδακτικής αξιοποίησης, ενδεικτικά, δες: Ιντζίδης & Καραντζόλα 2000, Κουτσοσίµου-Τσίνογλου 2000, Yannicopoulou 2002, Papadopoulou 2002, Γιαννικοπούλου & Παπαδοπούλου 2002.

3 Αντίστοιχες αναφορές εντοπίζονται και στο επίπεδο της γραφής και της γραπτής έκφρασης, αν και δεν καταλαµβάνουν την ίδια έκταση όπως στην ανάγνωση. Το θεσµικό πλαίσιο του 1999, επιτρέπει και επιβάλλει τη χρήση αυθεντικού υλικού για την εισαγωγή των παιδιών προσχολικής ηλικίας στο γραπτό λόγο, ενώ επιτρέπονται επεξεργασίες και δραστηριότητες στο πλαίσιο µιας παιδαγωγικής πολυγραµµατισµού - χωρίς όµως αυτό να δηλώνεται µε σαφήνεια. 3. Επιλογή και χαρακτηριστικά του κειµενικού είδους Οι τίτλοι άρθρων αποτελούν ένα ιδιαίτερα χρήσιµο διδακτικό υλικό για παιδιά προσχολικής ηλικίας, καθώς: Συνιστούν, έστω οριακά, αυτοτελή κείµενα. Αποτελούν το σύνδεσµο µε ένα ευρύτερο κείµενο, δηλαδή το περιεχόµενο του άρθρου, καθώς και µε το σύνολο των περιεχοµένων της εφηµερίδας. Η διδακτική αξιοποίηση µπορεί να περιορίζεται στον τίτλο ως τµήµα του άρθρου ή να επεκτείνεται στο σύνολο του άρθρου (υπότιτλοι, περιεχόµενο, εικόνες, σχέδια κλπ). Η γλωσσική πληροφορία που περιέχεται είναι σύντοµη και περιεκτική καθώς οι τίτλοι αποτελούν τη συµπύκνωση ενός ευρύτερου κειµένου, το οποίο ενδεχοµένως µπορεί να διαβαστεί στα παιδιά και να κατανοήσουν µε ποιόν τρόπο γίνεται η διαδικασία επιλογής και διαµόρφωσης ενός τίτλου. Αποτελούν το κέντρο του άρθρου, αφού προς αυτό συγκλίνουν όλες οι πληροφορίες τόσο οι γλωσσικές όσο και οι µη-γλωσσικές. Στην πλειοψηφία τους είναι περιγραφικά κείµενα, τα οποία είναι ευκολότερα στην προσέγγισή τους από παιδιά προσχολικής ηλικίας. Σε επίπεδο δοµής, οι τίτλοι άρθρων αποτελούν, στην πλειοψηφία τους, ουσιαστικοποιηµένες προτάσεις. Τέλος, ένας τίτλος άρθρου οφείλει µε ποικίλους τρόπους (τόσο σε επίπεδο γλωσσικού περιεχοµένου όσο και µορφής) να ελκύει τον αναγνώστη ώστε να διαβάσει το άρθρο. Στη συγκεκριµένη περίπτωση, οι τίτλοι των άρθρων που επιλέχθηκαν συνιστούν πολυτροπικά κείµενα, στα οποία η οργάνωση και η µετάδοση της πληροφορίας γίνεται µε ποικίλους αναπαραστατικούς τρόπους. Η χρήση των επιλεγµένων τίτλων άρθρων ενέχει ως νεωτεριστικό στοιχείο το γεγονός ότι τα παιδιά δεν γνωρίζουν, εκ των προτέρων, το περιεχόµενο των λέξεων ή φράσεων, αλλά καλούνται να κάνουν υποθέσεις για το γλωσσικό τους περιεχόµενο

4 εκµεταλλευόµενοι τις πληροφορίες που παρέχονται από τη λειτουργία των ποικίλων αναπαραστατικών τρόπων που συνυπάρχουν στο γραπτό κείµενο καθώς και από πληροφορίες που ενδέχεται να έχουν για συγκεκριµένα γράµµατα. Γενικότερα, η διαδικασία αξιοποίησης των τίτλων των άρθρων έχει ποικίλους στόχους που εγγράφονται σε διαφορετικά πεδία: Ως προς το κανάλι διάδοσης: οι µαθητές καλούνται να διαπιστώσουν την επίδραση του καναλιού διάδοσης στους τρόπους οργάνωσης της πληροφορίας. Ως προς τη στάση του συγγραφέα ενός κειµένου: οι µαθητές µπορούν να διαπιστώσουν ότι οι επιλογές του συντάκτη ενός κειµένου δεν είναι τυχαίες αλλά υπακούουν σε συγκεκριµένους στόχους. Ως προς το είδος γραπτού λόγου και το κειµενικό είδος: οι µαθητές οδηγούνται να συνειδητοποιήσουν τη δοµή και τα χαρακτηριστικά ενός τίτλου άρθρου και ειδικότερα ενός περιγραφικού κειµένου. Τέλος, ως προς την οργάνωση του γραπτού: οι µαθητές µπορούν να συνειδητοποιήσουν ότι συχνά το γραπτό είναι πολυτροπικό καθώς και τους τρόπους µε τους οποίους λειτουργούν οι ποικίλοι αναπαραστατικοί τρόποι για τη δηµιουργία της σηµασίας στο γραπτό κείµενο. 4. Ανάλυση του δείγµατος Οι 4 τίτλοι άρθρων που θα αναλυθούν στη συνέχεια εµφανίστηκαν στην εφηµερίδα Οι Ερευνητές πάνε παντού που απευθύνεται σε παιδιά και αποτελεί ειδικό ένθετο της εφηµερίδας Η Καθηµερινή. Τα άρθρα αποτελούν ένα από τα µόνιµα θέµατα του ένθετου, ενώ παράλληλα εµφανίζονται ειδήσεις, παιχνίδια, σταυρόλεξα, κόµικ, αλληλογραφία, διαφηµίσεις, παρουσιάσεις βιβλίων και ταινιών για παιδιά, ενηµερωτικές στήλες κλπ. Το θεµατολόγιο των άρθρων είναι ποικίλο και η δηµιουργία των τίτλων αποτελεί ευρεσιτεχνία του δηµιουργού ή του εικονογράφου του συγκεκριµένου κάθε φορά άρθρου Γλωσσικά χαρακτηριστικά των κειµένων Ως προς τη γλωσσική πληροφορία που µεταφέρουν, οι τίτλοι των συγκεκριµένων άρθρων αποτελούν, στην πλειοψηφία τους ουσιαστικοποιηµένες προτάσεις 3 : -φωτιά και λάβα -ο κύριος Αγκάθης

5 -σοκολάτα: η τροφή των θεών -ένα νησί γεµάτο πύργους Οι 4 τίτλοι που παρουσιάζονται επιλέχθηκαν από ένα σώµα 100 περίπου τίτλων που εµφανίστηκαν στην εφηµερίδα στη διάρκεια 2 ετών. Στην πλειοψηφία τους, οι τίτλοι είναι ουσιαστικοποιηµένες προτάσεις παραπλήσιων γλωσσικών και σηµειωτικών χαρακτηριστικών όπως οι αυτοί που παρουσιάζονται, ενώ εµφανίζονται επίσης ευθείες ερωτηµατικές προτάσεις του τύπου: Τραγουδάτε στο µπάνιο;, ουσιαστικά µε επεξηγη- µατικές προτάσεις, του τύπου: Σκάκι: τα πιόνια έχουν τη δική τους ιστορία, παροιµίες, αποσπάσµατα ποιηµάτων, κ.α. σε πολύ µικρότερο βαθµό. Με αυτήν την έννοια οι τίτλοι αποτελούν ενδεικτικό δείγµα της δοµής των τίτλων στη συγκεκριµένη εφηµερίδα και επιτρέπουν να παρατηρήσουµε τα χαρακτηριστικά της δοµής του συγκεκριµένου κειµενικού είδους. Ως προς το περιεχόµενό τους οι συγκεκριµένοι τίτλοι, όπως και το σύνολο των τίτλων της εφηµερίδας, αποτελούν περιγραφικά κείµενα στα οποία συµπυκνώνεται η κεντρική πληροφορία ενός εξίσου περιγραφικού άρθρου. Ο ρόλος των άρθρων στη συγκεκριµένη εφηµερίδα είναι ενηµερωτικός και περιγραφικός ενός φυσικού ή τεχνητού φαινοµένου, ενός αντικειµένου, προσώπων (σπανιότερα), χρονικών στιγµών και χώρων, εθίµων και ηθών κλπ Σηµειωτικά χαρακτηριστικά των κειµένων Στους τίτλους που επιλέχθηκαν παρατηρούµε ότι ο συντάκτης ή ο εικονογράφος του άρθρου επιλέγει να αναπαράγει µε διαφορετικούς τρόπους το σηµασιολογικό περιεχόµενο του τίτλου, ώστε αυτό να είναι προσιτό ακόµα και σε αναγνώστες που δεν γνωρίζουν ανάγνωση. Αυτή η επιλογή εξυπηρετείται ταυτόχρονα από την παρουσία εικόνων, χρώµατος, σχεδίων, σχεδιαγραµµάτων και φωτογραφιών και επιτρέπει την προσέγγιση του άρθρου από ένα µεγαλύτερο εύρος ηλικιών. Μια σύντοµη ανάλυση κάθε τίτλου επιτρέπει να εντοπίσουµε τα ποικίλα µέσα που χρησιµοποιούνται για την επίτευξη αυτού του στόχου. 3 Γεγονός που συνάδει µε τις συνολικότερες επιλογές της εφηµερίδας

6 -φωτιά και λάβα Στο πρώτο παράδειγµα παρατηρούµε ότι επιλέχθηκε διαφορετικό χρώµα και σχεδιασµός καθεµιάς από τις λέξεις του τίτλου ώστε να είναι ορατό το σηµασιολογικό περιεχόµενό της. Στη λέξη φωτιά, τα γράµµατα εκτυπώθηκαν µε κίτρινο και πορτοκαλί χρώµα, η άνω σειρά των γραµµάτων δεν ολοκληρώνεται, έχει κατεύθυνση προς τα πάνω ενώ φαίνεται σαν να διαχέεται στον χώρο. Το γκρι χρώµα των άνω απολήξεων των γραµµάτων ανακαλεί οπτικά τον καπνό που εκλύεται από µια φωτιά. Στη λέξη «λάβα» τα γράµµατα είναι στρογγυλά σε κόκκινο χρώµα αντίστοιχο του χρώµατος της λάβας ενός ηφαιστείου. Κόκκινες σταγόνες χρώµατος παρακολουθούν τα γράµµατα µε κυµατισµούς που µοιάζουν µε µικρά ποταµάκια λάβας. -ο κύριος Αγκάθης Αντίστοιχα µέσα χρησιµοποιήθηκαν και στο δεύτερο παράδειγµα για την απόδοση του σηµασιολογικού περιεχοµένου του τίτλου. Τα γράµµατα σχεδιάστηκαν εξωτερικά µε ανισοϋψείς ακιδωτές απολήξεις, ανακαλώντας τα αγκάθια του σκαντζόχοιρου στην πλάτη και το κεφάλι του ενώ στο εσωτερικό των γραµµάτων µικρές συνεχείς καµπυλότητες υποδηλώνουν το µαλακό τµήµα της κοιλιάς του. Τα δύο χρώµατα που εµφανίζονται στον τίτλο (γκρι και καφέ) αντικατοπτρίζουν αντίστοιχα τα χρώµατα της παιδικής και της ενήλικης ζωής του σκαντζόχοιρου. Στο συµπέρασµα αυτό

7 οδηγεί και το µέγεθος των χαρακτήρων που χρησιµοποιήθηκαν, καθώς το µεγαλύτερο µέγεθος συνδυάζεται µε το καφέ χρώµα που αντιστοιχεί στην ενήλικη ζωή του ζώου. Μια σύντοµη παρατήρηση του γενικότερου πλαισίου στο οποίο εµφανίζεται ο συγκεκριµένος τίτλος επιτρέπει να παρατηρήσουµε ότι η µορφή του τίτλου εντάσσεται στο γενικότερο πλαίσιο µε αρµονικό τρόπο και δεν αποτελεί εξαίρεση. Το µπεζ-καφέ χρώµα χρησιµοποιείται για τα αποτυπώµατα από τις πατηµασιές του σκαντζόχοιρου, οι ακιδωτές απολήξεις επαναλαµβάνονται στην κίτρινη φάσα που χρησιµεύει ως φόντο για τους υπότιτλους, καθώς και στο περίγραµµα των χεριών που κρατάνε τους µικρούς σκαντζόχοιρους. Ο τίτλος αποτελεί τµήµα του άρθρου όχι µόνο ως προς τη γλωσσική πληροφορία του αλλά και ως προς τη µορφή που επιλέχθηκε για την παρουσίασή του. -σοκολάτα: η τροφή των θεών Στο τρίτο παράδειγµα, η επιλογή του καφέ, γήινου, χρώµατος θυµίζει στον αναγνώστη -στην προκειµένη περίπτωση µικρό παιδί- το χρώµα της σοκολάτας ενώ ταυτόχρονα οι σταγόνες χρώµατος που κυλούν από κάποια γράµµατα της λέξης ανακαλούν την ιδιότητα της σοκολάτας να λιώνει προσφέροντας µε αυτόν τον τρόπο στον αναγνώστη µια γευστική ερµηνεία. Τα γράµµατα είναι ενωµένα µεταξύ τους ανακαλώντας την ικανότητα της σοκολάτας να κολλάει, ενώ ο εσωτερικός κύκλος στο ο παραµορφώνεται σαν να µην µπορεί να στερεοποιηθεί. Η σηµασία επικεντρώνεται στη λέξη σοκολάτα που υπερέχει σε πάχος από τις υπόλοιπες λέξεις αλλά και κατέχει τη δεσπόζουσα θέση στο κείµενο. Η παρουσία των τριών εικόνων στον υπότιτλο του άρθρου αφηγούνται µε εικονικό τρόπο το περιεχόµενο του άρθρου που ακολουθεί και περιγράφουν την ιστορική και φυτική προέλευση της σοκολάτας. -ένα νησί γεµάτο πύργους

8 Ο τελευταίος τίτλος µπορεί να θεωρηθεί ιδιαίτερα λιτός σε σχέση µε τους προηγούµενους. Η επιλογή των χρωµάτων φαίνεται να είναι τυχαία αν και το µπλε των ουσιαστικών δίνει αισθητικό βάρος στις δύο δεσπόζουσες λέξεις. Στο ίδιο συµπέρασµα οδηγεί και το µέγεθος των χαρακτήρων. Στο συγκεκριµένο άρθρο συνυπάρχουν γλωσσικές πληροφορίες, φωτογραφίες, αρχιτεκτονικό σχέδιο και αρνητικό σχεδίου σε µαύρο φόντο. Ένα background ηλιοβασιλέµατος υποστηρίζει το σύνολο του άρθρου. Τα κύρια µορφολογικά χαρακτηριστικά των πύργων που προβάλλονται από το σύνολο των αναπαραστατικών τρόπων είναι οι κατακόρυφες ευθείες και οι πολεµίστρες στις άνω άκρες των πύργων. Αυτά τα χαρακτηριστικά αναπαράγονται στο γράµµα Π του τίτλου. Το γράµµα δεσπόζει στα υπόλοιπα, χάρη στο µεγαλύτερο όγκο του, την παχύτερη σκίαση και τις µικρές προεξοχές στο άνω τµήµα του ανακαλούν τις πολεµίστρες των πύργων. Το γράµµα γίνεται τρισδιάστατο και µε τον όγκο του ανακαλεί το ίδιο το αντικείµενο στο οποίο αναφέρεται. Το γράµµα διατηρεί σχέσης εικόνας σύµφωνα µε τον Peirce (1978) µε το σηµειούµενο αντικείµενο. Στους τίτλους άρθρων που παρουσιάσθηκαν παραπάνω παρατηρήσαµε ότι για την απόδοση του σηµασιολογικού περιεχοµένου συγκεκριµένων λέξεων χρησιµοποιήθηκαν ποικίλα αναπαραστατικά µέσα. Η σχέση µεταξύ των πολυτροπικά σηµειούµενων λέξεων και των γλωσσικών αντίστοιχων δεν εµφανίζεται αυθαίρετη, συµβατική και συµβολική. Οι λέξεις τείνουν να γίνουν αναπαραστατικά µέσα πρώτης τάξεως, δηλαδή να αναπαριστάνουν απευθείας την εξωγλωσσική πραγµατικότητα δίχως το ενδιάµεσο της γλωσσικής µεταφοράς. Ειδικότερα στην τέταρτη περίπτωση βλέπουµε το σύνολο του σηµασιολογικού περιεχόµενου της λέξης πύργος, να αποδίδεται εικονικά µε κατάλληλες διευθετήσεις ενός µόνο γράµµατος. Θα ήταν σκόπιµο να τονιστεί, ότι η µορφή µε την οποία εµφανίζονται οι λέξεις και οι φράσεις στα παραπάνω παραδείγµατα δεν αποτελεί κανόνα του γραπτού λόγου, καθώς η σχέση µεταξύ προφορικής και γραπτής µορφής της λέξης δεν παύει, σε γενικές γραµµές, να είναι αυθαίρετη και συµβατική. Εντούτοις, παραδείγµατα όπως αυτά µπορούν να χρησιµοποιηθούν ως µέσον για την προσέλκυση του ενδιαφέροντος των παιδιών για το γραπτό λόγο και αφετηρία για το ξεκλείδωµα ενός γραπτού κειµένου ειδικά από παιδιά προσχολικής ηλικίας καθώς τέτοιου τύπου πολυτροπικά κείµενα παρουσιάζονται σε συνεχώς αυξανόµενο αριθµό, στη σηµερινή κοινωνία.

9 5. Προτάσεις διδακτικής αξιοποίησης Στους τίτλους των άρθρων δεν εµφανίζονται κατ ανάγκη λέξεις που να είναι οικείες στα παιδιά. Με αυτήν την έννοια η επιλογή ενός τέτοιου υλικού αποτελεί µια πρόκληση για τον εκπαιδευτικό που θα ήθελε να το χρησιµοποιήσει στο πλαίσιο του γραµµατισµού των παιδιών προσχολικής ηλικίας, καθώς -όπως προαναφέρθηκε- δεν υπάρχουν σηµεία αγκύρωσης σε πιθανές υφιστάµενες γνώσεις των παιδιών στο επίπεδο µιας ολικής αναγνώρισης λέξεων. Η διδακτική αξιοποίηση ενός τέτοιου υλικού προϋποθέτει αρχικά την αναγνώριση του ευρύτερου πλαισίου µέσα στο οποίο εµφανίζεται το άρθρο. Αυτό σηµαίνει ότι οι µαθητές χωρισµένοι σε µικρο-οµάδες, θα πρέπει να ανακαλύψουν ότι η εφηµερίδα που τους παρουσιάζεται αποτελεί ένα ένθετο κυριακάτικης εφηµερίδας που απευθύνεται σε ενήλικες. Κατόπιν, καλούνται να ξεφυλλίσουν το σύνολο του ένθετου για να δουν τι άλλα περιεχόµενα περιλαµβάνει µέχρι να ανακαλύψουν το ζητούµενο της συγκεκριµένης διδακτικής ενότητας. Στη συνέχεια, τους ζητείται να παρατηρήσουν τη µορφή ενός άρθρου, την έκταση που καταλαµβάνει στην εφηµερίδα, την ενότητα ως προς το περιεχόµενο (το γεγονός δηλαδή ότι όλα τα στοιχεία συνδέονται µε κάποιον τρόπο προς συγκεκριµένο σκοπό) σε αντίθεση µε τα υπόλοιπα περιεχόµενα της εφηµερίδας. Αυτή η προπαρασκευαστική δραστηριότητα θα επιτρέψει στα παιδιά να συγκροτήσουν µια αρχική εικόνα για το άρθρο ως κειµενικό είδος την οποία θα επιβεβαιώσουν και θα διευρύνουν µετά από τη συνολική επεξεργασία του άρθρου. Ο/η νηπιαγωγός µπορεί µε κατάλληλες ερωτήσεις να επιτρέψει στα παιδιά να διατυπώσουν τις εικασίες τους για το περιεχόµενο του συγκεκριµένου, κάθε φορά άρθρου, του τύπου «Για τί πιστεύετε ότι µιλάει αυτό το άρθρο, ποιο είναι δηλαδή το θέµα του» και να τους ζητήσει να δηλώσουν τα στοιχεία µε τα οποία συγκροτούν την άποψή τους. Ας πάρουµε ως παράδειγµα το άρθρο «Ένα νησί γεµάτο Πύργους». Ο/η νηπιαγωγός µπορεί να ρωτήσει αρχικά τα παιδιά σε ποιο θέµα αναφέρεται το συγκεκριµένο άρθρο. Αν δηλώσουν ότι το άρθρο µιλάει για πύργους, µπορεί να τους ζητήσει να πουν πώς το κατάλαβαν. Θα ήταν σκόπιµο η παρατήρηση να µην περιορίζεται στην πληροφορία που φέρουν οι φωτογραφίες αλλά να περιλαµβάνει το µαύρο αρνητικό, το αρχιτεκτονικό σχέδιο και πιθανόν το γράµµα Π που µοιάζει µε πύργος, χωρίς όµως η τελευταία αναφορά να είναι αναγκαία σε αυτήν τη φάση. Στη συνέχεια, ο/η νηπιαγωγός µπορεί να ζητήσει από τα παιδιά να περιγράψουν έναν πύργο παρατηρώντας το σύνολο των µέσων που διατίθενται. Τα παιδιά θα πρέπει, κατά την

10 περιγραφή, να εντοπίσουν τις πολεµίστρες, τους κατακόρυφους απότοµους τοίχους, τα µικρά ανοίγµατα των παραθύρων, την τοπογραφία των πύργων (ότι δηλαδή συχνά βρίσκονται στο υψηλότερο σηµείο του χώρου) κλπ. Αν, κατά την πρώτη φάση, έχουν εντοπίσει ότι το γράµµα Π µοιάζει µε πύργο, µπορούν τώρα να παρατηρήσουν καλύτερα τα χαρακτηριστικά του και να τα συγκρίνουν µε τα υπόλοιπα γράµµατα µε ερωτήσεις του τύπου: Πώς σχεδιάστηκε το γράµµα, γιατί µοιάζει µε πύργο, γιατί αυτός που το σχεδίασε το έκανε να µοιάζει µε πύργο κλπ. Σε περίπτωση που δεν είχε γίνει αντιληπτό κατά την πρώτη φάση µπορεί ο/η νηπιαγωγός να στρέψει τώρα την προσοχή των παιδιών στο γράµµα και µετά να ακολουθήσουν οι παραπάνω ερωτήσεις. Στη συνέχεια ο/η νηπιαγωγός µπορεί να διαβάσει στα παιδιά το σύνολο του τίτλου, και να παρατηρήσουν τα διαφορετικά χρώµατα και το διαφορετικό µέγεθος της γραµµατοσειράς που χρησιµοποίησε ο συντάκτης του άρθρου. Στη συνέχεια, ο/η νηπιαγωγός µπορεί να στρέψει την προσοχή των παιδιών στις λεζάντες των φωτογραφιών και του αρχιτεκτονικού σχεδίου και να τους ζητήσει να βρούν πόσες φορές αναφέρεται η λέξη πύργος στο σύνολο των 7 λεζάντων. Τα παιδιά για να πραγµατοποιήσουν µια τέτοια εργασία θα πρέπει νοητικά να αποκαταστήσουν το γράµµα π στην αρχική του µορφή. Μια τέτοια διαδικασία κρίνεται σκόπιµη ώστε να κατανοήσουν τα παιδιά ότι η συγκεκριµένη µορφή του π αποτελούσε ένα παιχνίδι του συντάκτη/ ή του εικονογράφου του άρθρου και δεν αποτελεί την αρχετυπική µορφή του γράµµατος. Ανάλογα, µε το ενδιαφέρον των παιδιών τέτοιου είδους αναζητήσεις µπορεί να γίνουν και στους υπότιτλους ή σε επιλεγµένα σηµεία του κειµένου, ενώ η συζήτηση για τους πύργους µπορεί και να ολοκληρωθεί µε την ανάγνωση του συνόλου του συγκεκριµένου άρθρου. Η ίδια διαδικασία µπορεί να γίνει και κατά αντίθετη φορά. Για παράδειγµα στον τίτλο Σοκολάτα: η τροφή των θεών, ο/η νηπιαγωγός µπορεί να ξεκινήσει τη συζήτηση για το άρθρο δείχνοντας και διαβάζοντας στα παιδιά τον τίτλο του. Στη συνέχεια µπορεί να τους ζητήσει να αναζητήσουν τις επιλογές που έκανε ο συντάκτης ή ο εικονογράφος του άρθρου σχεδιάζοντας κατ αυτόν τον τρόπο τα γράµµατα µε ερωτήσεις του τύπου: γιατί διάλεξε αυτό το χρώµα, γιατί τρέχουν σταγόνες από τα γράµµατα και σε ποια σηµεία τους, γιατί τα γράµµατα κολλάνε µεταξύ τους, είναι τυχαία ή συνειδητή επιλογή, και τέλος, να συζητήσουν για τον εσωτερικό κύκλο του ο όπου η σοκολάτα φαίνεται σαν να µην έχει στερεοποιηθεί αρκετά. Με τις απαντήσεις τους τα παιδιά θα συνειδητοποιήσουν τις ιδιότητες της σοκολάτας και θα διαπιστώσουν ότι οι επιλογές του συντάκτη/εικονογράφου δεν ήταν τυχαίες αλλά ότι επιδίωκε να τους µεταφέρει πολλαπλά

11 µηνύµατα.τέλος, θα µπορούσαν να συζητήσουν µε τον/την νηπιαγωγό αν ο συντάκτης ή ο εικονογράφος ενός αντίστοιχου άρθρου θα έκανε τέτοιες επιλογές στην περίπτωση που το κοινό του θα συγκροτούνταν απο ενήλικες αναγνώστες. Ο τίτλος «φωτιά και λάβα» -όπως και ο προηγούµενος- θα µπορούσε να χρησιµοποιηθεί για παρατηρήσεις που αφορούν φυσικά φαινόµενα και να αποτελούν ένα άνοιγµα του γραµµατισµού στις φυσικές επιστήµες. Ο/η νηπιαγωγός καλείται να ενθαρρύνει τα παιδιά να παρατηρήσουν τα µέσα που χρησιµοποιούνται για τη δηµιουργία των λέξεων και να τις συγκρίνουν µε τα χαρακτηριστικά των αντίστοιχων φαινοµένων. Με ερωτήσεις για το χρώµα της φωτιάς και την τάση του καπνού να κατευθύνεται προς τα πάνω θα µπορούσε να προσκαλέσει τα παιδιά να παρατηρήσουν ότι τα ίδια φαινόµενα αναπαράγονται στη δηµιουργία των γραµµάτων της λέξης του τίτλου. Η ίδια διαδικασία µπορεί να ακολουθηθεί και για την επόµενη λέξη του τίτλου, καθώς η ρευστότητα και το κόκκινο χρώµα χρησιµοποιούνται για το σχηµατισµό της λέξης «λάβα». 6. Ολοκληρώνοντας Οι περιπτώσεις που παρουσιάστηκαν παραπάνω αφορούν παιχνίδια µε λέξεις και γράµµατα που κατασκευάστηκαν από τους συντάκτες ή τους εικονογράφους των συγκεκριµένων άρθρων µε στόχο να προσελκύσουν το ενδιαφέρον των παιδιών στην ανάγνωση του περιεχοµένου του άρθρου ή να διευκολύνουν την προσέγγισή τους από παιδιά που δεν γνωρίζουν ανάγνωση. Τέτοιου τύπου πολυτροπικά κείµενα, µέσω κατάλληλης διδακτικής προσέγγισης, µπορεί να οδηγήσουν τα παιδιά προσχολικής ηλικίας να κατανοήσουν ότι µια ή περισσότερες πληροφορίες µπορεί να µεταδίδονται µε ποικίλους σηµειωτικούς τρόπους και παράλληλα να αποτελέσουν µια πύλη για την προσέγγιση του γραπτού λόγου από παιδιά προσχολικής ηλικίας. 7. Βιβλιογραφία Kalantzis, M. & Cope, B. (2000). Multiliteracies: The Design of Social Futures. London: Palmer Press. Καραντζόλα Ε. & Ιντζίδης Β. (2000). Πολυτροπισµοί Πολυγραµµατισµοί. Γλωσσικός Υπολογιστής 1, Θεσσαλονίκη: Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας. Ή Καραντζόλα Ε. & Ιντζίδης Β. (1999). Πολυτροπισµοί Πολυγραµµατισµοί. Στο Ηλεκτρονικός κόµβος για την υποστήριξη των διδασκόντων στο µάθηµα της

12 γλωσσικής αγωγής και συµπεριφοράς στη δευτεροβάθµια εκπαίδευση. Θεσσαλονίκη: Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας. Kress, G. & van Leeuwen, T. (1996). Reading images: The grammar of visual design. London: Routledge. Kress, G. (1997). Before writing: Rethinking the paths to literacy. London and New York: Routledge. Peirce, Ch. (1978). Ecrits sur le signe, ed. Deledalle. Paris: editions du Seuil. Γιαννικοπούλου, Α., Παπαδοπούλου, Μ.(2002). Η εικόνα του γραπτού µηνύµατος σε κείµενα που διαβάζουν τα παιδιά : Παραδείγµατα από βιβλία, εφηµερίδες, κόµικς, περιβάλλοντα γραπτό λόγο. Ανακοίνωση στο ιεθνές Συνέδριο «Γραµµατισµός στη Νέα Χιλιετία». Πάτρα: Πανεπιστήµιο Πατρών, Παιδαγωγικό Τµήµα ηµοτικής Εκπαίδευσης. Παπαδοπούλου, Μ. (2002). Μεταξύ γραφής και εικόνας: Παιχνίδια γραφής στους δρόµους της πόλης. Υπό έκδοση στα Πρακτικά της 23 ης Συνάντησης του Τοµέα Γλωσσολογίας, της Φιλοσοφικής Σχολής του Α.Π.Θ. Παπαδοπούλου, Μ., Ποιµενίδου, Μ. (2002). ιαβάζουµε τα γράµµατα ή τα µετράµε; Στρατηγικές ανάγνωσης παιδιών προσχολικής ηλικίας. Υπό έκδοση στα Πρακτικά του 3 ου Πανελλήνιου Συνεδρίου της Παιδαγωγικής Εταιρείας Ελλάδας. Αθήνα. Yannicopoulou, A. (2002). When the word meets the picture: The phenomenology of written text in children s picture book. In Bill Cope & Mary Kalantzis. Proceedings of the Learning Conference Australia: Common Ground. Papadopoulou, M. (2002). Multimodality as an access to writing for pre-school children. In Bill Cope & Mary Kalantzis. Proceedings of the Learning Conference Australia: Common Ground. Ιντζίδης, Β., Καραντζόλα, Ε. (2000). Σχέση κειµένου, διαγράµµατος, φωτογραφίας: Μια διδακτική δοκιµή. Γλωσσικός Υπολογιστής 2. Θεσσαλονίκη: Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας. Κουτσοσίµου-Τσίνογλου, Β. (2000). Πολυφωνικότητα και πολυτροπικότητα: είκτες στάσεων του οµιλητή και σχεδιασµός ενός «κοινού γραπτού». Γλωσσικός Υπολογιστής 2. Θεσσαλονίκη: Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας. Kress, G. (2000a). Multimodality. In M. Kalantzis & B. Cope (eds). Multiliteracies: The Design of Social Futures. London: Palmer Press.

13 Kress, G. (2000b). Σχεδιασµός του γλωσσικού προγράµµατος σπουδών µε βάση το µέλλον. Γλωσσικός Υπολογιστής 2. Θεσσαλονίκη: Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας. Χοντολίδου, Ε. (2000). Εισαγωγή στην έννοια της πολυτροπικότητας. Γλωσσικός Υπολογιστής 1. Θεσσαλονίκη: Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας. Ή Χοντολίδου, Ε. (1999). Εισαγωγή στην έννοια της πολυτροπικότητας. Στο Ηλεκτρονικός κόµβος για την υποστήριξη των διδασκόντων στο µάθηµα της γλωσσικής αγωγής και συµπεριφοράς στη δευτεροβάθµια εκπαίδευση. Θεσσαλονίκη: Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας. ΥΠΕΠΘ, Παιδαγωγικό Ινστιτούτο (1999). Προγράµµατα Σπουδών. Προγράµµατα Σπουδών της Νεοελληνικής γλώσσας στην Προδηµοτική Εκπαίδευση-Νηπιαγωγείο.

Η χρήση των λογοτύπων για την εκµάθηση της γραφής και της ανάγνωσης από παιδιά προσχολικής ηλικίας. ιευκολύνσεις και περιορισµοί 1

Η χρήση των λογοτύπων για την εκµάθηση της γραφής και της ανάγνωσης από παιδιά προσχολικής ηλικίας. ιευκολύνσεις και περιορισµοί 1 Η χρήση των λογοτύπων για την εκµάθηση της γραφής και της ανάγνωσης από παιδιά προσχολικής ηλικίας. ιευκολύνσεις και περιορισµοί 1 Οπτικός γραµµατισµός Τα παιδιά προσχολικής ηλικίας εκτίθενται συνεχώς

Διαβάστε περισσότερα

Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την. επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση.

Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την. επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση. Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση. Γραμματισμός: έννοια-παιδαγωγικές συνέπειες Σήμερα, στην αναπτυγμένη τεχνολογικά

Διαβάστε περισσότερα

Μεταξύ γραφής και εικόνας: παιχνίδια γραφής στους δρόµους της πόλης 1

Μεταξύ γραφής και εικόνας: παιχνίδια γραφής στους δρόµους της πόλης 1 Μεταξύ γραφής και εικόνας: παιχνίδια γραφής στους δρόµους της πόλης 1 Abstract A walk around the streets of any modern city reveals various forms and functions of writing. In modern highly alphabetized

Διαβάστε περισσότερα

Πολυτροπικότητα και διδασκαλία των ξένων γλωσσών στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση

Πολυτροπικότητα και διδασκαλία των ξένων γλωσσών στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση Μαρία ημάση Μακρίνα Ζαφείρη Γρηγορία-Καρολίνα Κωνσταντινίδου Πολυτροπικότητα και διδασκαλία των ξένων γλωσσών στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση Πλυτροπικότητα: η έννοια Ως πολυτροπικότητα, multimodality, ορίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στο Γραμματισμό Περίγραμμα μαθήματος Μαρία Παπαδοπούλου ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ

Εισαγωγή στο Γραμματισμό Περίγραμμα μαθήματος Μαρία Παπαδοπούλου ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ Εισαγωγή στο Γραμματισμό Περίγραμμα μαθήματος Μαρία Παπαδοπούλου ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ 1.. Ενημέρωση για το μάθημα και Εισαγωγή Θεματικές περιοχές, Σύστημα αξιολόγησης. Το πλαίσιο του γραμματισμού. Γραμματισμός,

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στο Γραμματισμό Διδάσκουσα: Μαρία Παπαδοπούλου Περίγραμμα μαθήματος & Syllabus

Εισαγωγή στο Γραμματισμό Διδάσκουσα: Μαρία Παπαδοπούλου Περίγραμμα μαθήματος & Syllabus Εισαγωγή στο Γραμματισμό Διδάσκουσα: Μαρία Παπαδοπούλου Περίγραμμα μαθήματος & Syllabus Σκοπός και στόχοι: Σκοπός του μαθήματος είναι η εξοικείωση των φοιτητών/τριών με τις διαδικασίες ανάπτυξης του γραμματισμού

Διαβάστε περισσότερα

Επαγγελματικές κάρτες

Επαγγελματικές κάρτες Επαγγελματικές κάρτες Αφροδίτη Οικονόμου Νηπιαγωγός afoikon@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι στον γραμματισμό Θεματική: Τα επαγγέλματα των γονιών της τάξης μας ΤΙΤΛΟΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ:

Διαβάστε περισσότερα

ΓΡΑΦΗ ΚΑΙ ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ 1

ΓΡΑΦΗ ΚΑΙ ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ 1 ΓΡΑΦΗ ΚΑΙ ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ 1 Το αναλυτικό πρόγραµµα του 1999 ορίζει ένα νέο τοπίο για τη διδασκαλία της γλώσσας στο Νηπιαγωγείο. Η εισαγωγή της γραφής και της ανάγνωσης, µε όποιον τρόπο και αν

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Επιμόρφωσης για τη Διδασκαλία της Νέας Ελληνικής Γλώσσας - Φάση Α (2014-2015)

Πρόγραμμα Επιμόρφωσης για τη Διδασκαλία της Νέας Ελληνικής Γλώσσας - Φάση Α (2014-2015) Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Διεύθυνση Δημοτικής Εκπαίδευσης Οκτώβριος 2014 Πρόγραμμα Επιμόρφωσης για τη Διδασκαλία της Νέας Ελληνικής Γλώσσας - Φάση Α (2014-2015) Γλωσσική Εκπαίδευση - Εκπαίδευση στον Γραμματισμό:

Διαβάστε περισσότερα

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού.

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. ημήτρης Γουλής Ο παραδοσιακός όρος αλφαβητισμός αντικαταστάθηκε από τον πολυδύναμο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΥΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΙ ΚΑΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ

ΠΟΛΥΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΙ ΚΑΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Σωφρ. Χατζησαββίδης ΠΟΛΥΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΙ ΚΑΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ 1. Από το γραμματισμό στους πολυγραμματισμούς Σήμερα τα άτομα που βρίσκονται σε μία διαδικασία μάθησης και προετοιμασίας για την

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΤΩΝ ΤΡΙΩΝ ΚΥΚΛΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΤΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΤΩΝ ΤΡΙΩΝ ΚΥΚΛΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΤΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΤΩΝ ΤΡΙΩΝ ΚΥΚΛΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Έκδοση Α Διεύθυνση Επιμόρφωσης & Κατάρτισης Ιανουάριος 2013 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Το μοντέλο των τριών κύκλων... 3 1.1 Α κύκλος:

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ -ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ -ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Σχέδιο Διδασκαλίας Τάξη: Β Γυμνασίου Μάθημα: Νεοελληνική Γλώσσα Θέμα: Η συνοχή ενός ευρύτερου Κειμένου Διάρκεια: Μία περίοδος Στην τέταρτη ενότητα ο προγραμματισμός προβλέπει έξι περιόδους. Η συγκεκριμένη

Διαβάστε περισσότερα

4-7 1 Abstract . 43),

4-7 1 Abstract . 43), Προσεγγίζοντας το νόηµα σε εξώφυλλα παιδικών βιβλίων: µία έρευνα µε παιδιά 4-7 ετών 1 Περίληψη Στη σύγχρονη εποχή όπου η νοηµατοδότηση των κειµένων προκύπτει από την διαπλοκή ποικίλων σηµειωτικών τρόπων,

Διαβάστε περισσότερα

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Αφροδίτη Οικονόμου Νηπιαγωγός afoikon@uth.gr Μαρία Παπαδοπούλου Αν. Καθηγήτρια, Π.Τ.Π.Ε., Π.Θ. mariapap@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την 1 ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την παλαιότερη γνώση τους, σημειώνουν λεπτομέρειες, παρακολουθούν

Διαβάστε περισσότερα

Πολυτροπικότητα και διδασκαλία της ελληνικής γλώσσας στο δημοτικό σχολείο: Η περίπτωση των εγχειριδίων «Λέξεις Φράσεις Κείμενα» της Στ τάξης.

Πολυτροπικότητα και διδασκαλία της ελληνικής γλώσσας στο δημοτικό σχολείο: Η περίπτωση των εγχειριδίων «Λέξεις Φράσεις Κείμενα» της Στ τάξης. Πολυτροπικότητα και διδασκαλία της ελληνικής γλώσσας στο δημοτικό σχολείο: Η περίπτωση των εγχειριδίων «Λέξεις Φράσεις Κείμενα» της Στ τάξης. Μαρίας Δημάση: Επίκουρης Καθηγήτριας στο Τμήμα Γλώσσας, Φιλολογίας

Διαβάστε περισσότερα

3ο Πανελλήνιο Εκπαιδευτικό Συνέδριο Ημαθίας. Κωνσταντίνα Παπακώστα. Φιλόλογος, 1ο Γυμνάσιο Περαίας, υπ. Διδ. Εκπαιδευτικής Πολιτικής

3ο Πανελλήνιο Εκπαιδευτικό Συνέδριο Ημαθίας. Κωνσταντίνα Παπακώστα. Φιλόλογος, 1ο Γυμνάσιο Περαίας, υπ. Διδ. Εκπαιδευτικής Πολιτικής 3ο Πανελλήνιο Εκπαιδευτικό Συνέδριο Ημαθίας ΠΡΑΚΤΙΚΑ «Πρωτάθλημα Αρχαίων Ελληνικών» Κωνσταντίνα Παπακώστα Φιλόλογος, 1ο Γυμνάσιο Περαίας, υπ. Διδ. Εκπαιδευτικής Πολιτικής ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η παρούσα εργασία περιγράφει

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α τάξη Γενικού Λυκείου και Α τάξη Εσπερινού Γενικού Λυκείου Το Π.Σ. για το μάθημα της Λογοτεχνίας στην Α Λυκείου επιδιώκει να δώσει νέες κατευθύνσεις στη διδασκαλία της Λογοτεχνίας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΕΣ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΜΕ ΤΟ ΑΒΑΚΙΟ/E-SLATE

ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΕΣ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΜΕ ΤΟ ΑΒΑΚΙΟ/E-SLATE Θέµα ιερεύνησης: Σχεδιασµός γραµµάτων Μπορώ να φτιάξω το δικό µου επεξεργαστή κειµένου; Στη διερεύνηση αυτή οι µαθητές καλούνται να κατασκευάσουν µια γραµµατοσειρά µε όλα τα κεφαλαία γράµµατα του ελληνικού

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές)

Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές) Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές) Ενδεικτικές τεχνικές διδασκαλίας: 1. Εισήγηση ή διάλεξη ή Μονολογική Παρουσίαση 2. Συζήτηση ή διάλογος 3. Ερωταποκρίσεις 4. Χιονοστιβάδα 5. Καταιγισμός Ιδεών 6. Επίδειξη

Διαβάστε περισσότερα

Αναδυόμενος γραμματισμός (emergent literacy)

Αναδυόμενος γραμματισμός (emergent literacy) Αναδυόμενος γραμματισμός (emergent literacy) Μαρία Παπαδοπούλου Αναπληρώτρια Καθηγήτρια ΠΤΠΕ, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας mariapap@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι στον γραμματισμό Συνοπτική

Διαβάστε περισσότερα

Η συµβολή των Τ.Π.Ε. στην κατάκτηση οπτικών σηµείων: διαµόρφωση ψηφιακού χάρτη πρόγνωσης καιρού από παιδιά δηµοτικού 1

Η συµβολή των Τ.Π.Ε. στην κατάκτηση οπτικών σηµείων: διαµόρφωση ψηφιακού χάρτη πρόγνωσης καιρού από παιδιά δηµοτικού 1 Η συµβολή των Τ.Π.Ε. στην κατάκτηση οπτικών σηµείων: διαµόρφωση ψηφιακού χάρτη πρόγνωσης καιρού από παιδιά δηµοτικού 1 ΠΕΡΙΛΗΨΗ Τα παιδιά χρησιµοποιούν συµβολικά συστήµατα και κατασκευάζουν σηµασίες, ικανότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΚΟΠΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΘΟΔΕΥΣΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΚΟΠΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΘΟΔΕΥΣΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΚΟΠΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΘΟΔΕΥΣΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ Τι είναι Αναλυτικό Πρόγραμμα; Τι είναι οι σκοποί; Τι είναι ΟΙ ΣΤΟΧΟΙ; Τι είναι τα περιεχόμενα; Τι είναι η μεθόδευση; Πως συνδέονται αυτά

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Αξιοποίηση Λογισμικού Γενικής Χρήσης

Εκπαιδευτική Αξιοποίηση Λογισμικού Γενικής Χρήσης Εκπαιδευτική Αξιοποίηση Λογισμικού Γενικής Χρήσης Δρ. Χαράλαμπος Μουζάκης Διδάσκων Π.Δ.407/80 Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Στόχοι ενότητας Το λογισμικό

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολογήστε την ικανότητα του μαθητή στην κατανόηση των προφορικών κειμένων και συγκεκριμένα να:

Αξιολογήστε την ικανότητα του μαθητή στην κατανόηση των προφορικών κειμένων και συγκεκριμένα να: Αξιολογήστε την ικανότητα του μαθητή στην κατανόηση των προφορικών κειμένων και συγκεκριμένα να: Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΚΑΙ Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΠΟΛΥΤΡΟΠΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΜΑΘΗΣΙΑΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ Ανταποκρίνονται στην ακρόαση του προφορικού

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΣΠΙΤΙ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΠΕΝΤΕ ΙΑΦΟΡΕΤΙΚΩΝ ΛΟΓΙΣΜΙΚΩΝ

ΜΙΑ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΣΠΙΤΙ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΠΕΝΤΕ ΙΑΦΟΡΕΤΙΚΩΝ ΛΟΓΙΣΜΙΚΩΝ ΜΙΑ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΣΠΙΤΙ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΠΕΝΤΕ ΙΑΦΟΡΕΤΙΚΩΝ ΛΟΓΙΣΜΙΚΩΝ ΕΝΤΥΠΟ Α ΦΥΛΛΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΑΘΗΤΗ Ιώ Παπαδηµητρίου 757 Σηµείωση: Θα πρέπει εδώ να σηµειωθεί ότι στην προσχολική αγωγή δε συνηθίζεται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΕΣ ΧΡΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΙΑ ΙΚΤΥΟΥ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ

ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΕΣ ΧΡΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΙΑ ΙΚΤΥΟΥ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΕΣ ΧΡΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΙΑ ΙΚΤΥΟΥ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΕΝΤΥΠΟ Α ΦΥΛΛΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΑΘΗΤΗ Ιώ Παπαδηµητρίου 729 Παιδαγωγικές χρήσεις του ιαδικτύου στο νηπιαγωγείο Σηµείωση: Θα πρέπει εδώ να σηµειωθεί ότι στην προσχολική

Διαβάστε περισσότερα

Επιλογή και ανάλυση κειµένων για τη διδασκαλία της γλώσσας στην Πρωτοβάθµια Εκπαίδευση : οι πινακίδες µε ονόµατα οδών 1

Επιλογή και ανάλυση κειµένων για τη διδασκαλία της γλώσσας στην Πρωτοβάθµια Εκπαίδευση : οι πινακίδες µε ονόµατα οδών 1 Επιλογή και ανάλυση κειµένων για τη διδασκαλία της γλώσσας στην Πρωτοβάθµια Εκπαίδευση : οι πινακίδες µε ονόµατα οδών 1 Εισαγωγή Ο γραµµατισµός αποτελεί ένα από τα κεντρικά ζητούµενα της εκπαιδευτικής

Διαβάστε περισσότερα

Mία πρόταση για το μάθημα των αρχαίων ελληνικών από το πρωτότυπο

Mία πρόταση για το μάθημα των αρχαίων ελληνικών από το πρωτότυπο Mία πρόταση για το μάθημα των αρχαίων ελληνικών από το πρωτότυπο Θέμα: Επεξεργασία λεξιλογίου με τη βοήθεια ηλεκτρονικών λεξικών Εισαγωγή: η επεξεργασία του λεξιλογίου των ενοτήτων στο μάθημα της αρχαίας

Διαβάστε περισσότερα

Το νέο Πρόγραμμα Σπουδών για τη Γλώσσα στην Υποχρεωτική Εκπαίδευση

Το νέο Πρόγραμμα Σπουδών για τη Γλώσσα στην Υποχρεωτική Εκπαίδευση Το νέο Πρόγραμμα Σπουδών για τη Γλώσσα στην Υποχρεωτική Εκπαίδευση Μαρία Παπαδοπούλου Αναπληρώτρια Καθηγήτρια, Π.Τ.Π.Ε., Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας mariapap@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα

Διαβάστε περισσότερα

Μιχάλης Μακρή EFIAP. Copyright: 2013 Michalis Makri

Μιχάλης Μακρή EFIAP. Copyright: 2013 Michalis Makri Μιχάλης Μακρή EFIAP Copyright: 2013 Michalis Makri Copyright: 2013 Michalis Makri Less is more Less but better Copyright: 2013 Michalis Makri Ο μινιμαλισμός ορίζεται ως η εξάλειψη όλων των στοιχείων που

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ Ονοματεπώνυμο εκπαιδευτικού: Γκουντέλα Βασιλική Ειδικότητα: Φιλόλογος (ΠΕ2) Σχολείο: 4 ο Γυμνάσιο Κομοτηνής Μάθημα: Αρχαία Ελληνικά Διάρκεια: 1 διδακτική

Διαβάστε περισσότερα

Επιμορφωτικό σεμινάριο. Διδάσκοντας σε πολύγλωσση τάξη: Θεωρητικές προσεγγίσεις και πρακτικές εφαρμογές ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ

Επιμορφωτικό σεμινάριο. Διδάσκοντας σε πολύγλωσση τάξη: Θεωρητικές προσεγγίσεις και πρακτικές εφαρμογές ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ Έργο: Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο) Επιμορφωτικό σεμινάριο Διδάσκοντας σε πολύγλωσση τάξη: Θεωρητικές προσεγγίσεις και πρακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου

Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου Είδος διδακτικής πρακτικής: project, ομαδοσυνεργατική διδασκαλία Προτεινόμενη διάρκεια: 20 ώρες Εισαγωγικές παρατηρήσεις Η διδακτική ενότητα «Τα φύλα στη λογοτεχνία»

Διαβάστε περισσότερα

Επιμορφωτικό σεμινάριο «Διδάσκοντας την Ελληνική ως δεύτερη γλώσσα στο Δημοτικό Σχολείο»

Επιμορφωτικό σεμινάριο «Διδάσκοντας την Ελληνική ως δεύτερη γλώσσα στο Δημοτικό Σχολείο» Πρόγραμμα Ενδοϋπηρεσιακής Επιμόρφωσης εκπαιδευτικών, Εκπαιδευτικών Ψυχολόγων και εκπαιδευτικών Συμβουλευτικής και Επαγγελματικής Αγωγής Επιμορφωτικό σεμινάριο «Διδάσκοντας την Ελληνική ως δεύτερη γλώσσα

Διαβάστε περισσότερα

Προσχολική ηλικία και περιβάλλων γραπτός λόγος

Προσχολική ηλικία και περιβάλλων γραπτός λόγος Προσχολική ηλικία και περιβάλλων γραπτός λόγος Ελένη Γκανά Λέκτορας, Π.Τ.Ε.Α., Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας egana@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι στον γραμματισμό Συνοπτική παρουσίαση

Διαβάστε περισσότερα

Ερώτημα-κλειδί Ποια είναι τα πιο σημαντικά πράγματα που σκέφτονταν οι άνθρωποι της

Ερώτημα-κλειδί Ποια είναι τα πιο σημαντικά πράγματα που σκέφτονταν οι άνθρωποι της Τι σκεφτόμαστε; Διδακτική πρόταση 5: Τι να σκέφτονταν οι άνθρωποι της Ερώτημα-κλειδί Ποια είναι τα πιο σημαντικά πράγματα που σκέφτονταν οι άνθρωποι της Πρόοδος από το προηγούμενο μάθημα Τα παιδιά μεταφέρουν

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος μαθήματος: ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΤΑΞΗ. Ενότητα 3 Η ΕΡΩΤΗΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ

Τίτλος μαθήματος: ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΤΑΞΗ. Ενότητα 3 Η ΕΡΩΤΗΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ Τίτλος μαθήματος: ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΤΑΞΗ Ενότητα 3 Η ΕΡΩΤΗΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ Οι ερωτήσεις στη διδασκαλία Α) Η ερώτηση του εκπαιδευτικού Β) Η ερώτηση του μαθητή Α) Η

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιάζω δραστηριότητες και ασκήσεις αυτοαξιολόγησης στο εκπαιδευτικό υλικό για αποτελεσματική μάθηση

Σχεδιάζω δραστηριότητες και ασκήσεις αυτοαξιολόγησης στο εκπαιδευτικό υλικό για αποτελεσματική μάθηση Σχεδιάζω δραστηριότητες και ασκήσεις αυτοαξιολόγησης στο εκπαιδευτικό υλικό για αποτελεσματική μάθηση Μαρία Ι. Κουτσούμπα Αναπλ. Καθηγήτρια ΣΕΦΑΑ ΕΚΠΑ / ΣΕΠ ΕΑΠ Δραστηριότητες και ασκήσεις αυτό-αξιολόγησης

Διαβάστε περισσότερα

Πίνακες, περιγράµµατα και σκίαση

Πίνακες, περιγράµµατα και σκίαση Πίνακες, περιγράµµατα και σκίαση Οι πίνακες Οι πίνακες είναι ορθογώνια πλαίσια που χωρίζονται σε γραµµές και στήλες. Η τοµή µιας γραµµής µε µια στήλη προσδιορίζει ένα κελί. Τα στοιχεία, που παρουσιάζουµε,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΟΠΟΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΨΗΦΙΑΚΩΝ ΚΟΜΙΚΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ «οι μύθοι του Αισώπου»

ΤΡΟΠΟΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΨΗΦΙΑΚΩΝ ΚΟΜΙΚΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ «οι μύθοι του Αισώπου» ΤΡΟΠΟΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΨΗΦΙΑΚΩΝ ΚΟΜΙΚΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ «οι μύθοι του Αισώπου» 6/Θ ΔΗΜ. ΣΧΟΛΕΙΟ ΚΙΤΡΟΥΣ ΠΙΕΡΙΑΣ Μαρία Υφαντή (ΠΕ 11) Δαμιανός Τσιλφόγλου (ΠΕ 20) Θέμα: Μύθοι Αισώπου και διδαχές του Τάξη

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2010 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2010 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2010 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΤΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΜΑΣ: Στο Γυμνάσιο γίνεται η πρώτη και καθοριστικής σημασίας επαφή των μαθητών με τα Αρχαία Ελληνικά Στο Γυμνάσιο πρέπει να καταφέρουμε να

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ Δ.Σ. ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ: ΠΟΥΓΑΡΙΔΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΤΑΞΗ : Γ

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ Δ.Σ. ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ: ΠΟΥΓΑΡΙΔΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΤΑΞΗ : Γ ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ Δ.Σ. ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ: ΠΟΥΓΑΡΙΔΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΤΑΞΗ : Γ ΦΛΩΡΙΝΑ 2014 1 ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ : «ΣΕΡΓΙΑΝΙ ΣΤΟΥΣ ΡΟΜΟΥΣ ΤΗΣ ΦΛΩΡΙΝΑΣ» ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟΣ : ΠΟΥΓΑΡΙ ΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ-ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Τίτλος μαθήματος ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΤΥΠΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Επιλογής / Ενότητα Τεχνών (ΤΕ) ΔΙΔΑΣΚΟΥΣΑ: ΕΙΡΗΝΗ ΝΑΚΟΥ ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΚΤ1121 ΜΟΝΑΔΕΣ ECTS:

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΠΟΛΥΤΡΟΠΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΤΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΤΟΥΣ

ΤΑ ΠΟΛΥΤΡΟΠΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΤΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΤΟΥΣ 2 Ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ 93 ΤΑ ΠΟΛΥΤΡΟΠΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΤΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΤΟΥΣ Αικατερίνη Σφέτσου Καθηγήτρια Πληροφορικής Β/Βαθμιας Εκπ/σης,

Διαβάστε περισσότερα

Επίσκεψη στο ζωολογικό πάρκο

Επίσκεψη στο ζωολογικό πάρκο Επίσκεψη στο ζωολογικό πάρκο A visit to the zoo (προτείνεται να διδαχθεί στο Unit 4, Lesson 1, Think Teen! A Γυμνασίου Αρχαρίων) Προσδοκώμενα αποτελέσματα Περιεχόμενο Βασικά θέματα Ενδεικτικές δραστηριότητες

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό Σενάριο Τίτλος: Δημιουργία κόμικ

Εκπαιδευτικό Σενάριο Τίτλος: Δημιουργία κόμικ Εκπαιδευτικό Σενάριο Τίτλος: Δημιουργία κόμικ Τάξη: Γ Δημοτικού Ενότητα: Δημιουργώ με τον κειμενογράφο Εμπλεκόμενες έννοιες: Δημιουργία και πληκτρολόγηση εγγράφου, αποθήκευση, μορφοποίηση γραμματοσειράς,

Διαβάστε περισσότερα

Διαπολιτισμική Παιδαγωγική στο Νηπιαγωγείο

Διαπολιτισμική Παιδαγωγική στο Νηπιαγωγείο Διαπολιτισμική Παιδαγωγική στο Νηπιαγωγείο 1: Εισαγωγικά στο μάθημα Αρβανίτη Ευγενία ΤΕΕΑΠΗ, Πανεπιστήμιο Πατρών Άδειες Χρήσης Το παρόν υλικό διατίθεται με τους όρους της άδειας χρήσης Creative Commons

Διαβάστε περισσότερα

Στρατηγικές ανάγνωσης παιδιών προσχολικής ηλικίας 1

Στρατηγικές ανάγνωσης παιδιών προσχολικής ηλικίας 1 ιαβάζουµε τα γράµµατα ή τα µετράµε; Στρατηγικές ανάγνωσης παιδιών προσχολικής ηλικίας 1 1. Εισαγωγή Οι στρατηγικές ανάγνωσης που χρησιµοποιούν τα παιδιά προσχολικής ηλικίας για να προσεγγίσουν τα γραπτά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ. «Οργάνωση μιας διδακτικής προσέγγισης με ΤΠΕ για τους άθλους του Ηρακλή στην Ιστορία της Γ τάξης του Δημοτικού»

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ. «Οργάνωση μιας διδακτικής προσέγγισης με ΤΠΕ για τους άθλους του Ηρακλή στην Ιστορία της Γ τάξης του Δημοτικού» ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ Παγώνη Ηλέκτρα Τίτλος «Οργάνωση μιας διδακτικής προσέγγισης με ΤΠΕ για τους άθλους του Ηρακλή στην Ιστορία της Γ τάξης του Δημοτικού» Γνωστική περιοχή Ιστορία Μυθολογία Γ τάξης Γνώσεις

Διαβάστε περισσότερα

Από την παιδαγωγική του γραμματισμού στους πολυγραμματισμούς: νέες τάσεις, διαστάσεις και προοπτικές στη διδασκαλία της γλώσσας.

Από την παιδαγωγική του γραμματισμού στους πολυγραμματισμούς: νέες τάσεις, διαστάσεις και προοπτικές στη διδασκαλία της γλώσσας. Σωφρ. Χατζησαββίδης Από την παιδαγωγική του γραμματισμού στους πολυγραμματισμούς: νέες τάσεις, διαστάσεις και προοπτικές στη διδασκαλία της γλώσσας. Από την Επικοινωνιακή Προσέγγιση στην παιδαγωγική των

Διαβάστε περισσότερα

Δραστηριότητες από τον κόσμο της Φυσικής για το Νηπιαγωγείο

Δραστηριότητες από τον κόσμο της Φυσικής για το Νηπιαγωγείο Δραστηριότητες από τον κόσμο της Φυσικής για το Νηπιαγωγείο Ενότητα 10: Τα φαινόμενα της τήξης και της πήξης Ραβάνης Κωνσταντίνος Σχολή Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3 ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3 Όνομα Εκπαιδευτικού: Νικολάου Χριστιάνα Σχολείο: Περιφερειακό Δημοτικό Σχολείο Τίμης Τάξη: Α Ζήτημα της Αειφόρου Περιβαλλοντικής Εκπαιδευτικής Πολιτικής του σχολείου: Οι καταναλωτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΩΝΗΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ (µεγάλες τάξεις ηµοτικού) Σχεδιασµός σεναρίου µε θέµα «Αξονική συµµετρία» µε τη χρήση λογισµικών γενικής χρήσης, οπτικοποίησης, διαδικτύου και λογισµικών εννοιολογικής χαρτογράφησης.

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 3: Δυο προσεγγίσεις που επηρεάζουν την εκπαιδευτική διαδικασία

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 3: Δυο προσεγγίσεις που επηρεάζουν την εκπαιδευτική διαδικασία Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 3: Δυο προσεγγίσεις που επηρεάζουν την εκπαιδευτική διαδικασία Νέο Πρόγραμμα iuσπcdcddccscsdcscsουδών Νηπιαγωγείου Διδάσκουσα: Μαρία Καμπεζά Τμήμα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΤΟΥ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟΥ ΤΗΣ ΔΙΑΘΛΑΣΗΣ ΣΕ «ΕΙΚΟΝΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ»

ΜΕΛΕΤΗ ΤΟΥ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟΥ ΤΗΣ ΔΙΑΘΛΑΣΗΣ ΣΕ «ΕΙΚΟΝΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ» 1 ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ 217 ΜΕΛΕΤΗ ΤΟΥ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟΥ ΤΗΣ ΔΙΑΘΛΑΣΗΣ ΣΕ «ΕΙΚΟΝΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ» Λουκία Μαρνέλη Εκπαιδευτικός Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Διεύθυνση: Μονής Κύκκου 1, 15669 Παπάγου

Διαβάστε περισσότερα

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu Τι έχουμε μάθει για την προώθηση της Δημιουργικότητας μέσα από τις Φυσικές Επιστήμες και τα Μαθηματικά στην Ελληνική Προσχολική και Πρώτη Σχολική Ηλικία; Ευρήματα για την εκπαίδευση στην Ελλάδα από το

Διαβάστε περισσότερα

1η δράση. κών, των εικαστικών, της δραµατικής τέχνης και της πληροφορικής.

1η δράση. κών, των εικαστικών, της δραµατικής τέχνης και της πληροφορικής. ΡΑΣΕΙΣ ΦΙΛΑΝΑΓΝΩΣΙΑΣ Η ιστορία του Κοµπιουτερούλη µπορεί να χρησιµοποιηθεί ως ερέθισµα για την εξοικείωση των παιδιών της προσχολικής και της πρώτης σχολικής ηλικίας µε τον ηλεκτρονικό υπολογιστή. Οι δράσεις

Διαβάστε περισσότερα

Διδάσκοντας με τη βοήθεια λογισμικού παρουσιάσεων

Διδάσκοντας με τη βοήθεια λογισμικού παρουσιάσεων 178 Επιμορφωτικό υλικό για την επιμόρφωση των εκπαιδευτικών - Τεύχος 1 (Γενικό Μέρος) Ενότητα 3.6.3 Διδάσκοντας με τη βοήθεια λογισμικού παρουσιάσεων 1. Εισαγωγή Στο παρόν κεφάλαιο περιγράφονται «καλές

Διαβάστε περισσότερα

Mουσειοσκευή «Ζωγραφίζω το δέντρο» Το µάθηµα των εικαστικών ως µέσο περιβαλλοντικής εκπαίδευσης

Mουσειοσκευή «Ζωγραφίζω το δέντρο» Το µάθηµα των εικαστικών ως µέσο περιβαλλοντικής εκπαίδευσης Mουσειοσκευή «Ζωγραφίζω το δέντρο» Το µάθηµα των εικαστικών ως µέσο περιβαλλοντικής εκπαίδευσης Ελένη - Φαίη Σταµάτη ιευθύντρια Μουσείου Ελληνικής Παιδικής Τέχνης email: contact@childrensartmuseum.gr ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Διαβάστε περισσότερα

Σύγκριση Αναλυτικών Προγραμμάτων Σπουδών Πληροφορικής Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Ελλάδος και Κύπρου

Σύγκριση Αναλυτικών Προγραμμάτων Σπουδών Πληροφορικής Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Ελλάδος και Κύπρου Σύγκριση Αναλυτικών Προγραμμάτων Σπουδών Πληροφορικής Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Ελλάδος και Κύπρου Γρ. Δαβράζος 1, Β. Γαλάνης 2 1 Καθηγητής Πληροφορικής ΠΕ19, Μεταπτυχιακός Φοιτητής Τ.Ε.Ε.Α.Π.Η. Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Το μάθημα της Νέας Ελληνικής Γλώσσας στην Α Γυμνασίου διδάσκεται τρεις (3) περιόδους την εβδομάδα. Συνεπώς, το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Εισαγωγή Η χώρα μας απέκτησε Νέα Προγράμματα Σπουδών και Νέα

Διαβάστε περισσότερα

Ο Δικτυακός Τόπος e- γεωγραφία. http://geogr.eduportal.gr

Ο Δικτυακός Τόπος e- γεωγραφία. http://geogr.eduportal.gr Ο Δικτυακός Τόπος e- γεωγραφία http://geogr.eduportal.gr Ομάδα Β Αντωνόπουλος Εμμανουήλ - Άρης Βασιλειάδης Βασίλειος Ελευθεριάδης Χαράλαμπος Θεοδωρίδης Αθανάσιος Μαγλογιάννης Βασίλειος Παρασύρης Κωνσταντίνος

Διαβάστε περισσότερα

Παραδειγματικό σενάριο στο μάθημα των Αρχαίων Ελληνικών

Παραδειγματικό σενάριο στο μάθημα των Αρχαίων Ελληνικών Π.3.1.4 Ολοκληρωμένα παραδείγματα εκπαιδευτικών σεναρίων ανά γνωστικό αντικείμενο με εφαρμογή των αρχών σχεδίασης Παραδειγματικό σενάριο στο μάθημα των Αρχαίων Ελληνικών Τι είναι αυτό που το λένε «αλήθεια»;

Διαβάστε περισσότερα

Άξονες περιγραφής σεναρίου για το ανοικτό θέμα του κλάδου ΠΕ02

Άξονες περιγραφής σεναρίου για το ανοικτό θέμα του κλάδου ΠΕ02 Άξονες περιγραφής σεναρίου για το ανοικτό θέμα του κλάδου ΠΕ02 Ι. Εισαγωγή Το σενάριο είναι κατά βάση ένα σχέδιο μαθήματος, αυτό που πάντα έχει στο μυαλό του ο εκπαιδευτικός πριν μπει στην τάξη να διδάξει.

Διαβάστε περισσότερα

Οπτικός εγγραμματισμός μαθητών δημοτικού με τη χρήση συνεργατικού περιβάλλοντος μάθησης (wiki)

Οπτικός εγγραμματισμός μαθητών δημοτικού με τη χρήση συνεργατικού περιβάλλοντος μάθησης (wiki) 6 ο Πανελλήνιο Συνέδριο «Διδακτική της Πληροφορικής» Φλώρινα, 20-22 Απριλίου 2012 Οπτικός εγγραμματισμός μαθητών δημοτικού με τη χρήση συνεργατικού περιβάλλοντος μάθησης (wiki) Α. Τσίγκου 5 ο Δημοτικό

Διαβάστε περισσότερα

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Περιεχόμενα 1. Εισαγωγικά στοιχεία 1.1 Η τρέχουσα αντιμετώπιση του γλωσσικού δανεισμού 1.2 Η προσέγγιση του θέματος μέσα από το σχολείο 1.3 Σχετικά

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΟΚΕΝΤΡΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ: ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΚΑΙ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΣΕ ΣΠΠΕ ΜΕ ΣΤΟΧΟ ΤΟΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟ ΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ

ΚΕΙΜΕΝΟΚΕΝΤΡΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ: ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΚΑΙ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΣΕ ΣΠΠΕ ΜΕ ΣΤΟΧΟ ΤΟΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟ ΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΚΕΙΜΕΝΟΚΕΝΤΡΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ: ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΚΑΙ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΣΕ ΣΠΠΕ ΜΕ ΣΤΟΧΟ ΤΟΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟ ΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΣΙΓΚΟΥ Α. 1, και ΝΟΥΤΣΟΥ Α. 1 1 9 ο Δημοτικό Σχολείο Μεγάρων e-mail: atsig@tee.gr,

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα: «Βιβλία Γλώσσας Α, Β, Γ ηµοτικού», «Μαθηµατικά Α, Β ηµοτικού»

Θέµατα: «Βιβλία Γλώσσας Α, Β, Γ ηµοτικού», «Μαθηµατικά Α, Β ηµοτικού» 1 ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΤΜΗΜΑ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ Για την ενηµέρωση των υποψηφίων συγγραφέων εγχειριδίων Γλώσσας και Μαθηµατικών, κοινοποιούµε απάντηση σε σχετικό ερωτηµατολόγιο που µας είχαν υποβάλει

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Γ ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Γ ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Γ ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Το μάθημα της Νέας Ελληνικής Γλώσσας στην Γ Γυμνασίου διδάσκεται τρεις (3) περιόδους την εβδομάδα. Συνεπώς, το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΓΛΩΣΣΙΚΟΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ Η ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΤΟΥ ΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ: ΘΕΩΡΗΤΙΚΕΣ ΣΥΝΙΣΤΩΣΕΣ ΚΑΙ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΑΠΟ ΤΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΑΞΗ

Ο ΓΛΩΣΣΙΚΟΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ Η ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΤΟΥ ΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ: ΘΕΩΡΗΤΙΚΕΣ ΣΥΝΙΣΤΩΣΕΣ ΚΑΙ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΑΠΟ ΤΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΑΞΗ Ο ΓΛΩΣΣΙΚΟΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ Η ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΤΟΥ ΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ: ΘΕΩΡΗΤΙΚΕΣ ΣΥΝΙΣΤΩΣΕΣ ΚΑΙ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΑΠΟ ΤΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΑΞΗ Χατζησαββίδης Σωφρόνης Καθηγητής Α.Π.Θ. ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στην ανακοίνωση γίνεται αναφορά στην

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ [δύο (2) ώρες την εβδομάδα]

ΤΕΧΝΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ [δύο (2) ώρες την εβδομάδα] ΤΕΧΝΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ [δύο (2) ώρες την εβδομάδα] Εισαγωγικό σημείωμα Οι οδηγίες που ακολουθούν αναφέρονται στο μάθημα «Τεχνικό», που διδάσκεται στην Α τάξη ημερησίων και εσπερινών ΕΠΑ.Λ. και είναι μάθημα της

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ 1 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΕ ΜΙΑ ΑΠΟ ΤΙΣ 12 ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ: Ενεργός συμμετοχή (βιωματική μάθηση) ΘΕΜΑ: Παράδοση στο μάθημα των «ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ», για τον τρόπο διαχείρισης των σκληρών δίσκων.

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΩΣΣΑ Γ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ. Πέτρος Κλιάπης 3η Περ. Ημαθίας

ΓΛΩΣΣΑ Γ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ. Πέτρος Κλιάπης 3η Περ. Ημαθίας ΓΛΩΣΣΑ Γ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Πέτρος Κλιάπης 3η Περ. Ημαθίας ΗΔομή του Εκπαιδευτικού Υλικού Για τη διδασκαλία της Γλώσσας στην Γ τάξη του Δημοτικού χρησιμοποιείται το παρακάτω υλικό: Βιβλίο του Μαθητή, 3 τεύχη (240

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ

ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΑΞΗ: Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ, Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: Μυκηναϊκός Πολιτισμός ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΚΑΛΛΙΑΔΟΥ ΜΑΡΙΑ ΘΕΜΑ: «Η καθημερινή ζωή στον Μυκηναϊκό Κόσμο» Οι μαθητές

Διαβάστε περισσότερα

ECTS κατ ιδίαν μελέτη (μελέτη, προετοιμασία ασκήσεων, εργασίας, παρουσίασης)

ECTS κατ ιδίαν μελέτη (μελέτη, προετοιμασία ασκήσεων, εργασίας, παρουσίασης) 1 Κωδικός: ΥΔ0008 Τίτλος: Διδασκαλία γλώσσας και νέες τεχνολογίες Διδακτικές Μονάδες European Credit Transfer System Συνολικός Φόρτος εργασίας δια ζώσης συμμετοχή (διάλεξη, εργαστήρια, σεμινάρια, φροντιστηριακή

Διαβάστε περισσότερα

Πληροφορίες για το νέο HSK

Πληροφορίες για το νέο HSK Πληροφορίες για το νέο HSK Μετάφραση από την ιστοσελίδα http://www.chinesetesting.cn/gosign.do?id=1&lid=0# Το νέο HSK δημιουργήθηκε από το Χανπάν σε μια προσπάθεια καλύτερης εξυπηρέτησης των σπουδαστών

Διαβάστε περισσότερα

Από τον αναδυόμενο στο σχολικό γραμματισμό

Από τον αναδυόμενο στο σχολικό γραμματισμό Από τον αναδυόμενο στο σχολικό γραμματισμό Αργυρώ Παρασκευά Δασκάλα, ΜΔΕΑ argpar@otenet.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι στον γραμματισμό Συνοπτική παρουσίαση Αναδυόμενος γραμματισμός

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Ημερίδα: «Αξιολόγηση Μαθητή. Σύγχρονες Τάσεις Πρακτικές Εφαρμογές» 4 Απριλίου 2015 και 25 Απριλίου 2015

Εκπαιδευτική Ημερίδα: «Αξιολόγηση Μαθητή. Σύγχρονες Τάσεις Πρακτικές Εφαρμογές» 4 Απριλίου 2015 και 25 Απριλίου 2015 ΕΝΔΟΤΜΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΒΕΛΤΙΩΣΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΜΟΝΑΔΑΣ Εκπαιδευτική Ημερίδα: «Αξιολόγηση Μαθητή. Σύγχρονες Τάσεις Πρακτικές Εφαρμογές» 4 Απριλίου 2015 και 25 Απριλίου 2015 Εργαστήριο 6: Το Σύστημα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ της ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ της ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ & ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ της ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Μ. Γρηγοριάδου Ρ. Γόγουλου Ενότητα: Η Διδασκαλία του Προγραμματισμού Περιεχόμενα Παρουσίασης

Διαβάστε περισσότερα

Πέντε Προτάσεις Αντιμετώπισης των υσκολιών στην Ανάγνωση

Πέντε Προτάσεις Αντιμετώπισης των υσκολιών στην Ανάγνωση Πέντε Προτάσεις Αντιμετώπισης των υσκολιών στην Ανάγνωση Tο φαινόμενο της ανάγνωσης προσεγγίζεται ως ολική διαδικασία, δηλαδή ως λεξιλόγιο, ως προφορική έκφραση και ως κατανόηση. ημήτρης Γουλής Πρώτη Πρόταση

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΗ ΥΛΙΚΟΤΕΧΝΙΚΗ ΥΠΟ ΟΜΗ

ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΗ ΥΛΙΚΟΤΕΧΝΙΚΗ ΥΠΟ ΟΜΗ ΤΙΤΛΟΣ «Ο κύκλος του νερού» ΕΜΠΛΕΚΟΜΕΝΕΣ ΓΝΩΣΤΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ Το σενάριο µάθησης περιλαµβάνει δραστηριότητες που καλύπτουν όλα τα γνωστικά αντικείµενα που προβλέπονται από το ΕΠΠΣ νηπιαγωγείου. Συγκεκριµένα

Διαβάστε περισσότερα

Παράδειγμα σχεδιασμού και παρουσίασης μικροδιδασκαλίας

Παράδειγμα σχεδιασμού και παρουσίασης μικροδιδασκαλίας Παράδειγμα σχεδιασμού και παρουσίασης μικροδιδασκαλίας Στο τρίτο άρθρο αυτής της σειράς, η οποία αποτελεί μια πρώτη, μικρή απάντηση στις ανάγκες των εκπαιδευτών του σεμιναρίου της 12 ης & 13 ης Ιουνίου

Διαβάστε περισσότερα

Βλέπω και Μαθαίνω. Οι πρώτες μου δεξιότητες στην Ελληνική Νοηματική Γλώσσα. 1. Κατάλογος Ελέγχου Πρώτου Λεξιλογίου

Βλέπω και Μαθαίνω. Οι πρώτες μου δεξιότητες στην Ελληνική Νοηματική Γλώσσα. 1. Κατάλογος Ελέγχου Πρώτου Λεξιλογίου Ενδεικτικά εργαλεία αξιολόγησης γλωσσικής ετοιμότητας για την Ελληνική Νοηματική Γλώσσα Βλέπω και Μαθαίνω Οι πρώτες μου δεξιότητες στην Ελληνική Νοηματική Γλώσσα Εργαλεία Αξιολόγησης: 1. Κατάλογος Ελέγχου

Διαβάστε περισσότερα

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010 Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών Δημοτικής, Προδημοτικής και Ειδικής Εκπαίδευσης για τα νέα Αναλυτικά Προγράμματα (21-22 Δεκεμβρίου 2010 και 7 Ιανουαρίου 2011) Δ Φάση Επιμόρφωσης Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

Ιδέες για δημιουργική χρήση του Διαδικτύου στη διδασκαλία αλλόγλωσσων μαθητών

Ιδέες για δημιουργική χρήση του Διαδικτύου στη διδασκαλία αλλόγλωσσων μαθητών Ιδέες για δημιουργική χρήση του Διαδικτύου στη διδασκαλία αλλόγλωσσων μαθητών Έλλη Χατζηγεωργίου, Μόνιμη Καθηγήτρια Φιλολογικών Μαθημάτων Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Ιδέες για δημιουργική χρήση του Διαδικτύου

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Μάθηση και γνώση: μια συνεχής και καθοριστική αλληλοεπίδραση Αντώνης Λιοναράκης Στην παρουσίαση που θα ακολουθήσει θα μιλήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

Ο ελληνικός εμφύλιος: ένα διαθεματικό σενάριο

Ο ελληνικός εμφύλιος: ένα διαθεματικό σενάριο Ο ελληνικός εμφύλιος: ένα διαθεματικό σενάριο Μαρία Επιτρόπου, Ευγενία Παγκουρέλια, Μαρία Παπαδοπούλου epitropou@gmail.com, pagourelia@uth.gr, mariapap@uth.gr ΠΤΠΕ, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Περίληψη Η ανάγκη

Διαβάστε περισσότερα

Τα ταξίδια και οι περιπέτειες του Μεγάλου Αλεξάνδρου

Τα ταξίδια και οι περιπέτειες του Μεγάλου Αλεξάνδρου ΕΚΦΩΝΗΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ (µεγάλες τάξεις ηµοτικού) Σχεδιασµός σεναρίου µε θέµα «Ο Μέγας Αλέξανδρος και τις εκστρατείες του» µε τη χρήση λογισµικών γενικής χρήσης, οπτικοποίησης, διαδικτύου και λογισµικών

Διαβάστε περισσότερα

Παράδειγμα 2. Λύση & Επεξηγήσεις. Τέλος_επανάληψης Εμφάνισε "Ναι" Τέλος Α2

Παράδειγμα 2. Λύση & Επεξηγήσεις. Τέλος_επανάληψης Εμφάνισε Ναι Τέλος Α2 Διδακτική πρόταση ΕΝΟΤΗΤΑ 2η, Θέματα Θεωρητικής Επιστήμης των Υπολογιστών Κεφάλαιο 2.2. Παράγραφος 2.2.7.4 Εντολές Όσο επανάλαβε και Μέχρις_ότου Η διαπραγμάτευση των εντολών επανάληψης είναι σημαντικό

Διαβάστε περισσότερα

Στη συνέχεια επιχειρήσαμε μία ιστορική αναδρομή της επικοινωνίας ξεκινώντας από τα πρώτα της στάδια όπως η κραυγή και φτάνοντας στην

Στη συνέχεια επιχειρήσαμε μία ιστορική αναδρομή της επικοινωνίας ξεκινώντας από τα πρώτα της στάδια όπως η κραυγή και φτάνοντας στην ΕΠΙΛΟΓΗ ΤΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ: Σε μία κοινωνία που κατακλύζεται από πληροφορίες, το παιδί, ανεξαρτήτου ηλικίας, είναι αδύνατο να μείνει ανεπηρέαστο. Καθημερινά γίνεται αποδέκτης πολυπληθών και πολυποίκιλων μηνυμάτων

Διαβάστε περισσότερα

1ο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα Δημιουργικής Ανάγνωσης

1ο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα Δημιουργικής Ανάγνωσης 1ο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα Δημιουργικής Ανάγνωσης Στόχοι: να ενισχύσουμε στα παιδιά την καλή σχέση με την ανάγνωση η οποία είναι καθοριστικής σημασίας στην βελτίωση της γλωσσικής έκφρασης να καλλιεργήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ Μαθηματικά (Άλγεβρα - Γεωμετρία) Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ και Α, Β ΤΑΞΕΙΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ και Α ΤΑΞΗ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΠΑΛ ΚΕΝΤΡΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Πρόγραμμα Eξ Aποστάσεως Eκπαίδευσης (E learning) Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Οδηγός Σπουδών Το πρόγραμμα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ( e-learning ) του Πανεπιστημίου Πειραιά του Τμήματος

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά. Ε. Κολέζα

Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά. Ε. Κολέζα Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά Ε. Κολέζα Α. Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας µαθηµατικής ενότητας: Βήµατα για τη συγγραφή του σχεδίου Β. Θεωρητικό υπόβαθρο της διδακτικής πρότασης

Διαβάστε περισσότερα

Γλώσσα Β Δημοτικού Τεύχος 1ο Ενότητες 1-3. Συνοπτικός οδηγός εκπαιδευτών ή γονέων. Μαρία Ζάππα-Κασαπίδη

Γλώσσα Β Δημοτικού Τεύχος 1ο Ενότητες 1-3. Συνοπτικός οδηγός εκπαιδευτών ή γονέων. Μαρία Ζάππα-Κασαπίδη Γλώσσα Β Δημοτικού Τεύχος 1ο Συνοπτικός οδηγός εκπαιδευτών ή γονέων. Μαρία Ζάππα-Κασαπίδη Γλώσσα B Δημοτικού Τεύχος 1ο Εισαγωγή Ο σκοπός/στόχος του μαθήματος της Γλώσσας στην Β τάξη του Δημοτικού σχολείου

Διαβάστε περισσότερα