1.1. ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΕΣ ΣΤΗΝ ΚΛΑΣΙΚΗ ΑΘΗΝΑ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "1.1. ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΕΣ ΣΤΗΝ ΚΛΑΣΙΚΗ ΑΘΗΝΑ"

Transcript

1 Μίσιου, Α. (1999). Γυναίκες και Πολίτες στην κλασική Αθήνα. Στο Φύλο των δικαιωµάτων. Εξουσία, Γυναίκες και Ιδιότητα του Πολίτη. Πρακτικά Ευρωπαϊκού Συνεδρίου (9-10 Φεβρουαρίου 1996). Κέντρο Γυναικείων Μελετών και Ερευνών ιοτίµα. Αθήνα. Εκδ. Νεφέλη ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΕΣ ΣΤΗΝ ΚΛΑΣΙΚΗ ΑΘΗΝΑ Σ ΑΝΝΑ ΜΙΣΙΟΥ την εργασία αυτή θα επιχειρήσω, σκιαγραφώντας τις ιστορικές συνθήκες µέσα στις οποίες ολοκληρώθηκε η πολιτική επαναστατική διαδικασία της αθηναϊκής δηµοκρατίας, να εξηγήσω για ποιο λόγο η διαδικασία αυτή, που άρχισε στις αρχές του 6ου και ολοκληρώθηκε γύρω στα µέσα του 5ου αιώνα π.χ., αύξησε την ανισότητα ανάµεσα στα δυο φύλα, σε βαθµό τέτοιο, ώστε οι γυναίκες να θεωρούνται τα «κύρια θύµατα» της δηµοκρατίας. Η Αθήνα των αρχαϊκών χρόνων (8ος ως και 6ος αιώνας π.χ.) ήταν µια αγροτική κοινωνία µε έντονες ταξικές συγκρούσεις. Η αριστοκρατία είχε στην κατοχή της το µεγαλύτερο µέρος της διαθέσιµης γης. Οι αριστοκράτες γαιοκτήµονες εκτός από την πολιτική και δικαστική εξουσία κατείχαν και τα στρατιωτικά αξιώµατα. Ήταν οι µόνοι που είχαν την οικονοµική δυνατότητα να διαθέτουν πλήρη οπλισµό (ασπίδα, ξίφος και δόρυ). Με τα όπλα αυτά, υπερασπίζοντας τη γη τους και τους καλλιεργητές της ενάντια στους ξένους, διατηρούσαν το σεβασµό των γεωργών προς το πρόσωπο τους, αλλά κυρίως εξασφάλιζαν εργατικά χέρια. Οι περισσότεροι κάτοικοι της Αττικής, είτε ως ελεύθεροι καλλιεργητές σε δικούς τους µικρούς κλήρους, είτε ως κολίγοι σε κτήµατα που δεν τους ανήκαν, έχοντας µικρή σοδειά και λίγο χώρο αποθήκευσης, ζούσαν συνέχεια µε την απειλή του λιµού λόγω ξηρασίας, πληµµύρας ή πολέµου. Τις αντιξοότητες διαβίωσης προσπαθούσαν να τις ξεπεράσουν µε σχέσεις που ανέπτυσσαν µε ανθρώπους της ίδιας «σειράς» και κυρίως µε ανθρώπους που διέθεταν µεγάλο πλούτο και επιρροή. Οι αρχαίες πηγές µας λένε ότι οι άνισες σχέσεις ανάµεσα στους µεγάλους γαιοκτήµονες, τους ευγενείς και τις λαϊκές µάζες της Αττικής εξελίχθηκαν, ιδιαίτερα κατά τον 7ο αιώνα, σε σχέσεις εκµετάλλευσης µε φοβερές κοινωνικές συνέπειες. Συγκεκριµένα, στην αριστοτελική πραγµατεία για την αθηναϊκή πολιτεία διαβάζουµε ότι «Οι φτωχοί [που] λέγονταν πελάτες και εκτήµοροι [...] καλλιεργούσαν τα κτήµατα των πλουσίων. Όλη η γη άνηκε στους πλούσιους. Σε περίπτωση που δεν έδιναν όλο το ποσό της µίσθωσης, ο νόµος τους έκανε δούλους και τους ίδιους και τα παιδιά τους» (Αθηναίων Πολιτεία 5.1). Μέσα σε τέτοιες συνθήκες είναι εύλογο να υποθέσουµε ότι η γέννηση ενός κοριτσιού θεωρούνταν ότι προκαλούσε προβλήµατα στην οικογένεια. εν επρόκειτο να χαρίσει απογόνους στον πατέρα της: όταν έφτανε σε ηλικία που χάρη στην προσωπική της εργασία θα µπορούσε να έχει κάποια αξία για την οικογένεια, τότε παντρευόταν, δηλαδή πήγαινε ως νύφη σε κάποια άλλη οικογένεια. Και µια και πολλές οικογένειες ήταν µεταξύ επιβίωσης και αφανισµού -ο λιµός ήταν πάντα µια απειλή πολύ σοβαρή- είναι πολύ πιθανό να επιδίωξαν τον έλεγχο του πληθυσµού σκοτώνοντας βρέφη του γυναικείου φύλου. Η πρώτη γνωστή σε εµάς σηµαντική ρήξη µε το καθεστώς αυτό, που αναγνώριζε τα αποκλειστικά προνόµια της κληρονο- µικής αριστοκρατίας, σηµειώθηκε µε το τιµοκρατικό σύστηµα που εισήγαγε στην Αθήνα ο Σόλωνας στα 594 π.χ., σύµφωνα µε το οποίο το σώµα των πολιτών διαιρέθηκε σε τέσσερις τάξεις, µε µόνο κριτήριο το αγροτικό εισόδηµα και όχι την καταγωγή. Οι τρεις ανώτερες τάξεις ασκούσαν τα διάφορα δηµόσια αξιώµατα, ενώ η τέταρτη τάξη, για πρώτη φορά στην ιστορία της Αθήνας, αποκτούσε το δικαίωµα συµµετοχής στην εκκλησία του δήµου. Αυτές οι τέσσερις κατηγορίες του Σόλωνα υποδει- κνύουν ότι µια νέα λογική επικράτησε στην οργάνωση του κράτους: η λογική που επικύρωνε την ανεξαρτησία της µικρής πυρηνικής οικογένειας µε τη δική της ιδιοκτησία απέναντι στα αριστοκρατικά γένη. Η ίδια λογική υπαγόρευσε και τη γνωστή 1

2 µας σεισάχθεια, που εκτός από την ακύρωση των ιδιωτικών και δηµόσιων χρεών απαγόρευσε να συνάπτονται δάνεια µε ενέχυρο το πρόσωπο του οφειλέτη. Επίσης, στη λογική της προστασίας της µικρής οικογένειας και ιδιοκτησίας, ως µέτρο κατά της υπερβολικής κατάτµησης της πατρικής έγγειας περιουσίας, είναι εύλογο να αποδώσουµε και το ότι ο αθηναίος νοµοθέ- της απαγόρευσε τις προίκες και όρισε η νύφη να παίρνει µαζί της µόνο τρία ιµάτια και σκεύη µικρής αξίας. Ο Πλούταρχος γράφει στο Βίο του Σόλωνα ( 20) ότι ο µεταρρυθµιστής επέβαλε το µέτρο αυτό, επειδή δεν ήθελε ο γάµος να γίνεται µε σκοπό τα χρήµατα ή να καταντάει αγοραπωλησία 1 κατά την Claudine Leduc ο Σόλωνας το έκανε επειδή, πιθανόν, νόµισε ότι, παρά τις οικονοµικές και κοινωνικές ανισότητες που παρουσίαζαν οι πλούσιοι γαιοκτήµονες και οι φτωχοί µικροκαλλιεργητές, θα µπορούσε να «σφυρηλατήσει µια οµοιογενή κοινότητα», «όχι µε τον αναδασµό της γης ή την ανακατανοµή του πλούτου γενικά», αλλά µε το να θεσπίσει «µια βάση ισότητας για την ανταλλαγή των γυναικών», «µε το να εξαλείψει από το θεσµό του γάµου τις κοινωνικές διακρίσεις που βασίζονταν στον πλούτο». «Πλούσια και φτωχά νοικοκυριά θα αντάλλασσαν θυγατέρες, δηµιουργώντας έτσι στενούς δεσµούς ανάµεσα τους, ενώ θα διασφάλιζαν ταυτόχρονα την αναπαραγωγή τους: δεσµοί συγγένειας θα µείωναν τον κίνδυνο για εµφύλιο πόλεµο». Επίσης, στην ίδια λογική, νοµίζω, πρέπει να αποδώσουµε και το ότι οι Αθηναίες δεν είχαν οι ίδιες το δικαίωµα της διάθεσης της περιουσίας τους ίσως και αυτό ήταν ένα γενικότερο µέτρο για να µη συγκεντρώνονται τα κτήµατα στα χέρια λίγων, γεγονός που θα επαύξανε την οικονοµικοκοινωνική ανισότητα. Επιπλέον, ο Σόλωνας όρισε ειδικούς αξιωµατούχους, τους λεγόµενους γυναικονόµους, για να ελέγχουν τη συµπεριφορά των γυναικών, ενώ άλλα µέτρα που επέβαλε περιόριζαν την ελευθερία των κινήσεων τους, αποβλέποντας στο να τις κρατούν µακριά από τα µάτια των ξένων, να τις περιορίζουν στο πλαίσιο της πυρηνικής οικογένειας. Σύµφωνα µε χωρίο από λόγο του Ψευδό- ηµοσθένη, όπου ο οµιλητής διαβεβαιώνει τους δικαστές ότι αναπαράγει κατά λέξη το νόµο του Σόλωνα, οι µόνες γυναίκες που επιτρεπόταν να ακολουθήσουν, µένοντας όµως πίσω από τους άνδρες, το νεκρό και να θρηνήσουν στον τάφο, ήταν όσες ήταν συγγενείς (ως και παιδιά εξαδέλφων) και ηλικίας τουλάχιστον εξήντα ετών. Εξάλλου, η αυστηρή τιµωρία της δουλείας που ορίστηκε για την ανύπαντρη γυναίκα που έχανε την παρθενιά της -ο κηδεµόνας της είχε δικαίωµα να την πουλήσει δούλα- υποδεικνύει ότι η συµπεριφορά των γυναικών στον ερωτικό τοµέα αντιµετωπιζόταν ως µεγάλη απειλή για το ανδροκεντρικό σύστηµα ή, ακόµα πιο ειδικά, για την τάξη των µικροκαλλιεργητών. Ωστόσο, παρά τις θεσµικές αυτές αλλαγές κοινωνικοπολιτικού χαρακτήρα, δεν υπήρξαν ουσιαστικές αλλαγές ούτε στο ένα ούτε στο άλλο επίπεδο 1 η µόνη αλλαγή, ίσως, ήταν ότι τα προνόµια λόγω καταγωγής έγιναν προνόµια λόγω πλούτου. Με άλλα λόγια, µετά τη µεταρρύθµιση του Σόλωνα στην Αττική οι κοινωνικές ανισότητες εξακολούθησαν να είναι πολύ µεγάλες. Ως το τέλος του 6ου αιώνα επικρατεί στην Αθήνα το αριστοκρατικό «ήθος του δώρου» που ήταν κύριο χαρακτηριστικό της αρχαϊκής ελληνικής πόλης: σύµφωνα µε αυτό, οι όροι συναλλαγής µεταξύ κοινωνικά µη ισοτίµων ορίζονταν από το κοινωνικά ανώτερο συµβαλλόµενο µέλος -και αυτό εξασφάλιζε προνοµιακή µεταχείριση για τους ευγενείς και τους πλούσιους. Έτσι, στο τέλος του 6ου αιώνα, οι µεταρρυθµίσεις του Κλεισθένη κύριο στόχο τους είχαν να περιορίσουν, όσο πιο πολύ γινόταν, την πολιτική επιρροή και την ευνοϊκή µεταχείριση των αριστοκρατών, να εξαλείψουν, ή τουλάχιστον να περιορίσουν, τη χρήση της προσωπικής πατρωνίας, να περιορίσουν το αριστοκρατικό «ήθος του δώρου» στην άσκηση της εξουσίας. Χάρη στις µεταρρυθµίσεις αυτές, εφαρµόστηκε η ιστορική διαδικασία διεύρυνσης του σώµατος των πολιτών, έτσι ώστε να συµπε- ριληφθούν σε αυτό όλοι οι εργαζόµενοι ντόπιοι ελεύθεροι κάτοικοι της Αττικής. Για πρώτη φορά στην ιστορία του ανθρώπου, την ιδιότητα του πολίτη την αποκτούσαν κάτοικοι που δεν είχαν καθόλου έγγεια περιουσία. Το νέο πολιτικό πλαίσιο ονο- µάστηκε δηµοκρατία. Όλες τις αποφάσεις τις έπαιρνε το σύνολο των πολιτών, η εκκλησία του δήµου, ενώ τα διάφορα πολιτικά αξιώµατα δίνονταν µε κλήρο στον κάθε αθηναίο πολίτη, ανεξάρτητα από το αν ήταν πλούσιος ή φτωχός, αγρότης, γαιοκτήµονας, βιοτέχνης ή έµπορος. Η κλήρωση και ο περιορισµένος χρόνος θητείας στα περισσότερα αξιώµατα διευκόλυναν την κατανοµή της εξουσίας σε πολύ περισσότερους πολίτες και, κατά συνέπεια, ενίσχυαν το ενδιαφέρον των πολιτών για τις υποθέσεις της πόλης-κράτους. 2

3 Ωστόσο, η µεταρρύθµιση του Κλεισθένη που κατάργησε το κριτήριο της έγγειας περιουσίας, δεν κατάργησε και το κριτήριο του φύλου 1 και στη δηµοκρατία ο κάτοικος για να είναι πολίτης έπρεπε να είναι αρσενικού γένους. Από τους κατοίκους της Αττικής, πολίτες ήταν , όλοι ενήλικοι άνδρες που στην πλειονότητα τους εργάζονταν για να εξοικονο- µήσουν τα προς το ζην. Μέσα στο πολιτικό αυτό πλαίσιο, ο θεσµός του γάµου, που ως τότε είχε σκοπό να διασφαλίζει τη γέννηση νόµιµων γιων, προορισµένων να κληρονοµήσουν την πατρική περιουσία, απέκτησε και έναν πρόσθετο καινούριο στόχο: να διασφαλίζει τη γέννηση νόµιµων γιων που θα είχαν τα δικαιώµατα και τις υποχρεώσεις του πολίτη, να συµµετέχουν δηλαδή στο στρατό της πόλης και στις πολιτικές διαδικασίες, να αναλαµβάνουν τα διάφορα αξιώµατα. Επιτύµβια ανάγλυφα και επιγράµµατα από ταφικά µνηµεία γυναικών -µνηµεία, βέβαια, που αποκαλύπτουν πώς οι άνδρες έβλεπαν τις γυναίκες- υποδεικνύουν ότι ο γάµος -η ένωση, η συγκατοίκηση ενός άνδρα µε µια γυναίκα- ήταν η κύρια προσδοκία για κάθε κοπέλα στην Αθήνα του 5 ου και του 4ου αιώνα. Η γυναίκα µπορούσε να παντρευτεί σε ηλικία δεκατεσσάρων ετών, ενώ συνήθως ο άνδρας ήταν τριάντα ετών. Ο σύζυγος, αν πέθαινε στα σαρανταπέντε, θα άφηνε δύο ή τρία παιδιά και µια χήρα ηλικίας είκοσι εννέα ετών που µπορούσε να ξαναπαντρευτεί., Η πράξη, βάσει της οποίας ένας άνδρας και µια γυναίκα ενώνονταν νόµιµα, ονοµαζόταν εγγύη. Η εγγύη ήταν ένα συµβόλαιο ανάµεσα σε δύο οικογένειες, µια συµφωνία µε την οποία ο πατέρας παρέδιδε την κόρη στο σύζυγο. Η εγγύη δεν απαιτούσε την παρουσία της κοπέλας και, φυσικά, ούτε τη γνώµη της. Μετά την εγγύη η κοπέλα µετακόµιζε στο σπίτι του άνδρα. Από τη στιγµή που µετακόµιζε, η κοπέλα άλλαζε κύριο, κηδεµόνα: ως τότε κύριος της ήταν ο πατέρας της, µετά την εγγύη κύριος γινόταν ο σύζυγος. Η κυριότητα του συζύγου, ωστόσο, είχε τον εξής σηµαντικό περιορισµό: αν η πατρική οικογένεια της γυναίκας είχε την οικονοµική άνεση, ο πατέρας της ή ο κηδεµόνας της, αν ο πατέρας ήταν πεθαµένος, σε περίπτωση που την κακοµεταχειρίζονταν στην οικογένεια του συζύγου της, είχε το δικαίωµα να διαλύσει το γάµο και να την πάρει πίσω στην πατρική οικογένεια, αναλαµβάνοντας να της εξασφαλίσει τα προς το ζην. Με λίγα λόγια θα λέγαµε ότι, αν και οι συγγενικές σειρές των ανδρών εξαρτιόνταν από τις γυναίκες, οι ίδιες οι γυναίκες δεν είχαν θέση αναγνωρισµένη ούτε στην πατρική, ούτε στη συζυγική, συγγενική σειρά. Ενώ έπαιζαν πολύ ζωτικό ρόλο στην αναπαραγωγή του κοινωνικού συνόλου, δεν είχαν στη διάθεση τους καµιά περιουσία. Ενώ ήταν ελεύθερες, οι θυγατέρες ή οι γυναίκες των πολιτών δεν ήταν γραµµένες ούτε στο µητρώο του δήµου, ούτε στης φατρίας. Παρόλο που ήταν ελεύθερες και δεν ανήκαν στην τάξη των δούλων, µέσα στην οικογένεια οι γυναίκες ήταν κτήµατα των ανδρών. εν είχαν το δικαίωµα ελέγχου πάνω στο ίδιο τους το σώµα. Ως θυγατέρες, αδελφές ή σύζυγοι είχαν πάντα έναν κηδεµόνα, έναν κύριο, τον πατέρα τους πρώτα, το σύζυγο τους µετά, και αν αυτός είχε πεθάνει, το γιο τους ή, αν δεν υπήρχε αρσενικό παιδί, τον πιο κοντινό συγγενή από την πλευρά του πατέρα. «Η Αθηναία είναι µια αιώνια ανήλικη», έχει πει επιγραµµατικά µια ερευνήτρια. εν ξέρουµε κατά πόσον αυτή η κατάσταση ήταν συνυφασµένη µε το ότι δεν είχαν κανένα δικαίωµα για παραγωγική δουλειά µέσα στην κοινότητα: οι γυναίκες σύζυγοι, ακόµη και των µικροκαλλιεργητών, δεν ασχολούνταν µε την αγροτική εργασία. ική τους αρµοδιότητα ήταν η διατροφή και η γενικότερη συντήρηση των µελών της οικογένειας και των δούλων που δούλευαν στα κτήµατα της οικογενείας. Το κύριο χαρακτηριστικό της κοινωνικής ζωής αυτών των «αιώνια ανήλικων γυναικών» είναι ο περιορισµός τους στον εσωτερικό χώρο τους σπιτιού τους, ο εγκλεισµός τους. Ως στοιχείο της ανδρικής στρατηγικής για να εκπληρωθεί ο σκοπός του γάµου, που αναφέρθηκε πιο πάνω, ο εγκλεισµός θα µπορούσαµε να πούµε ότι εγκαινιάστηκε µε τα διάφορα µέτρα που είχε θεσπίσει ο Σόλωνας στις αρχές του 6ου αιώνα για τον περιορισµό των πολιτικών ανταγωνισµών και την ενίσχυση της πυρηνικής οικογένειας. 3

4 Ότι η ερωτική συµπεριφορά της γυναίκας µπορούσε να έχει ρυθµιστικό χαρακτήρα για τα πολιτικά δικαιώµατα του άνδρα µέσω του γάµου, φαίνεται από τα µέτρα που πήρε η αθηναϊκή δηµοκρατία κατά της µοιχείας: ενώ η µοιχαλίδα στερούνταν για πάντα κάθε συµµετοχή στις τελετές της πόλης, ο σύζυγος της µοιχαλίδας ήταν υποχρεωµένος να τη διώξει, γιατί αλλιώς θα έχανε τα πολιτικά του δικαιώµατα. Μέσα στο πλαίσιο του ανδροκεντρικού συστήµατος της αθηναϊκής δηµοκρατίας, όπου οι άνδρες είχαν ιδιοποιηθεί την πολιτικότητα ως δικό τους χαρακτηριστικό και αποκλειστικό προνόµιο, επικράτησε η κανονιστική άποψη να µη µιλάνε οι πολίτες για τις γυναίκες της οικογένειας τους µε µη οικείους άνδρες. Το κοινωνικό αυτό ιδεώδες το βρίσκουµε και στον Επιτάφιο του Περικλή. ιαβάζουµε: «Κι αν ακόµα πρέπει να πω και για των γυναικών την αρετή, σε όσες θα αποµείνουν τώρα χήρες, θα κάνω µια σύντοµη παραίνεση για να δείξω ότι χρειάζεται: να µη φανείτε κατώτερες από τη γυναικεία φύση σας. Μεγάλη η δόξα για όποια από σας το όνοµα της θα ακουστεί όσο λιγότερο γίνεται ανάµεσα στους άνδρες, είτε για καλό, είτε για κακό» (Θουκυδίδης 2.45), Επίσης, σε δικανικούς λόγους που εκφωνήθηκαν στο πλαίσιο κληρονοµικής υπόθεσης, γίνονται πολύ συχνά αναφορές σε γυναίκες, αλλά µόνο λίγων γυναικών το όνοµα µας γίνεται γνωστό. Ο οµιλητής συνήθως αποφεύγει να αναφέρει γυναίκα µε το όνοµα της, ενώ ονοµατίζει τα αρσενικά µέλη της οικογένειας της. Αποκαλυπτικό είναι το εξής χωρίο: «Η µητέρα µου, άνδρες δικαστές, ήταν η θυγατέρα του Πολυάρατου του Χολαργέα και αδελφή του Μενέξενου, του Βάθυλλου και του Περίανδρου. Ο πατέρας της την πάντρεψε µε τον Κλεοµέδοντα το γιο του Κλέωνα ( ηµοσθένης, Προς Βοιωτόν περί προικός µητρώιας 6). Το γεγονός ότι ο οµιλητής αναφέρει έξι άνδρες και ένα δήµο µε το όνοµα τους για να δώσει την ταυτότητα µιας γυναίκας, αντί να πει απλώς το όνοµα της, υποδεικνύει ότι η ανωνυµία των γυναικών δεν οφείλεται στην οικονοµία του λόγου. Γενικά, η παράλειψη των γυναικείων ονοµάτων στους ρήτορες είναι συστηµατική. Η ανωνυµία παρατηρείται ακόµη και όταν η γυναίκα είναι πολύ σηµαντική για τη δικαστική υπόθεση. Ο κανόνας της ανώνυµης αναφοράς σε γυναίκες πολιτών δεν τηρείται µόνον όταν πρόκειται για γυναίκα που είναι πεθαµένη ή σχετίζεται µε τον αντίδικο ή ανήκει σε κατώτερη κοινωνική τάξη. Για τις γυναίκες που δεν είναι σύζυγοι, µητέρες, θυγατέρες ή αδελφές αθηναίων πολιτών, ή για τις γυναίκες που είναι δούλες ισχύει ο κανόνας της επωνυµίας. Ενώ η µητέρα και η αδελφή του ηµοσθένη παραµένουν ανώνυµες, παρόλο που ο ρήτορας αναφέρεται σε αυτές, στο λόγο του Κατά Νεαίρας κατονοµάζονται δεκατέσσερις γυναίκες, από τις οποίες οι δέκα είναι εταίρες και οι άλλες τέσσερις δούλες. Η παρατήρηση αυτή υπογραµµίζει ότι σύµφωνα µε τον αθηναϊκό νόµο η γυναίκα, που ως µητέρα είναι απαραίτητη για την ύπαρξη και τη συνέχεια της κοινωνίας, δεν έχει δική της οντότητα, αλλά υπάρχει µόνο ως κτήση του πατέρα της ή του συζύγου της. Ως το 451 π.χ. στην ιστορία της Αθήνας, όπου υπήρχαν πολύ λιγότερες γυναίκες από ότι άνδρες, αθηναίοι πολίτες -δηλαδή ελεύθεροι ενήλικοι άνδρες που ήταν εγγεγραµµένοι στο δήµο και µε αυτό τον τρόπο και στους καταλόγους των πολιτών και συµµετείχαν στη σύνθεση και τη λειτουργία της εκκλησίας του δήµου, της βουλής και των δικαστηρίων- ήταν όσοι είχαν πατέρα αθηναίο πολίτη. Έτσι, αρκετοί επιφανείς Αθηναίοι του 5ου αιώνα π.χ. ήταν µητρόξενοι, είχαν γεννηθεί από µητέρα ξένη: ο κατάλογος αρχίζει µε τον Κλεισθένη, τον κοινωνικό και πολιτικό µεταρρυθµιστή στο τέλος του 6ου αιώνα, το γιο του Αλκµεωνίδη Μεγακλή, ο οποίος είχε το όνοµα του πατέρα της µητέρας του 1 παππούς του ήταν ο Κλεισθένης, Τύραννος της Σικυώνας. Ο Κίµωνας, ο γιος του Μιλτιάδη, του νικητή του Μαραθώνα, ήταν γιος µιας πριγκίπισσας από τη Θράκη και πιθανότατα ο ίδιος παντρεύτηκε µια γυναίκα από την Αρκαδία. Ο Θεµιστοκλής, ο νικητής της Σαλαµίνας, είχε µητέρα είτε από το Άργος, είτε από την Ακαρνανία. Από το 451/450 π.χ. όµως και µετά, στην Αθήνα δικαίωµα για νόµιµο γάµο µε αθηναίο πολίτη είχαν µόνον όσες γυναίκες ήταν θυγατέρες αθηναίων πολιτών. Η αλλαγή αυτή επήλθε γιατί τότε ψηφίστηκε ο νόµος του Περικλή. Ο νόµος αυτός, που τον αναφέρει ο Αριστοτέλης στην Αθηναίων Πολιτεία (26.4), όριζε ότι όποιος δεν ήταν γόνος 4

5 δύο αστών, δεν είχε το δικαίωµα να µετέχει στα της πόλεως. Το νόµο τον παραθέτει και ο Πλούταρχος στο βίο του Περικλή ( 37): Αθηναίοι είναι αποκλειστικά αυτοί που και οι δύο γονείς τους ήταν Αθηναίοι. Για το θέµα που εξετάζω, ιδιαίτερη σηµασία έχει η έµµεση µνεία στο νόµο του Περικλή που γίνεται σε χωρίο των Πολιτικών του Αριστοτέλη -συγκεκριµένα στην ενότητα του βιβλίου που θέµα της έχει τον ορισµό της ιδιότητας του πολίτη ως στοιχείου απαραίτητου για την κατανόηση του πολιτεύµατος. Λέει, λοιπόν, ο σταγιρίτης φιλόσοφος, που είναι φανερό ότι έχει υπόψη του την ιστορία της Αθήνας, ότι οι δηµοκρατίες που αντιµετωπίζουν πρόβληµα ολιγανθρωπίας γνήσιων πολιτών είναι εκείνες στις οποίες πολίτης είναι ο γιος πολίτιδας ( ). Από την άλλη, όσες δηµοκρατίες έχουν αυξηµένο αριθµό πολιτών, αρχίζουν να διαγράφουν πρώτα όσους από τους πολίτες έχουν δούλο πατέρα ή δούλη µητέρα και µετά εκείνους που µόνον η µητέρα τους είναι ελεύθερη Αθηναία και αυτό, γιατί πολίτης είναι µόνον αυτός που γεννιέται από δύο αστούς. Στο κείµενο που ακολουθεί επικεντρώνω το ενδιαφέρον µου στον ειδικό όρο που χρησιµοποιεί ο Αριστοτέλης για να αναφερθεί στις ελεύθερες γυναίκες µιας δηµοκρατίας: πρόκειται για τον όρο πολίτης. Θα προσπαθήσω να σχολιάσω τον όρο αυτό, λαµβάνοντας υπόψη ότι η κοινωνική πραγµατικότητα είναι ιεραρχικά δοµηµένη, και ότι η ιεραρχία αυτή όχι µόνον εκφράζεται, αλλά και αναπαράγεται µε τη γλώσσα, που είναι κοινωνικό φαινόµενο. Στη ρύθµιση της επικοινωνίας εξίσου σηµαντικοί µε τους γλωσσικούς κανόνες είναι οι κοινωνικοί κανόνες. Καθώς ανάγκες διαφόρων κοινωνικών οµάδων για αποτελεσµατικότερη επικοινωνία συχνά υπαγορεύουν αλλαγές γλωσσικές, έτσι και η εµφάνιση νέων όρων µπορεί να αποτελέσει δείκτη κοινωνικών αλλαγών. Τον όρο πολίτης τον βρίσκουµε σε πεζά κείµενα του δεύτερου µισού του 4ου αιώνα π.χ., δηλαδή στο τέλος της κλασικής εποχής" µάλιστα τον βρίσκουµε σε περιορισµένη χρήση δυο φορές στα Πολιτικά ( και ) του Αριστοτέλη και µια φορά στους Νόµους του Πλάτωνα (814ο). Ίσως ποτέ δεν θα µάθουµε αν ο τύπος αυτός ανήκε στην ανεπιτήδευτη καθηµερινή γλώσσα. Πάντως, έχουµε να κάνουµε µε µια λέξη που µορφολογικά διακρίνει την αρσενική ύπαρξη από τη θηλυκή. Η λέξη πολίτης είναι της ίδιας ρίζας µε εκείνη που δηλώνει τον άνδρα, αλλά διαφοροποιείται µε την κατάληξη. Η ιστορία της ελληνικής γλώσσας µαρτυρεί µιαν αδιάκοπη προσπάθεια να αντιστοιχεί το γραµµατικό γένος µε το φυσικό ή να ξεχωρίζονται µε διαφορετικούς τύπους, µε διαφορετικές καταλήξεις τα αρσενικά από τα θηλυκά, ιδιαίτερα όταν πρόκειται για λέξεις, οι οποίες αναφέρονται σε ανθρώπους. Μέσα στο ονοµατικό σύστηµα της γλώσσας η έννοια του γένους διακρίνεται µέσα από τις καταλήξεις. Σε αρκετά χωρία από το τρίτο βιβλίο των Πολιτικών του Αριστοτέλη βρίσκουµε τον ορισµό του πολίτη. Παραφράζοντας τα θα έλεγα ότι, για τον Αριστοτέλη, πολίτης είναι αυτός που έχει το δικαίωµα να µετέχει αρχής βουλευτικής ή δικανικής. Ωστόσο, µε βεβαιότητα γνωρίζουµε ότι η Αθηναία, που κατά τη διάρκεια της αρχαϊκής και κλασικής περιόδου είχε σε όλη της τη ζωή έναν κηδεµόνα, έναν κύριο, ποτέ της δεν συµµετείχε στις συνελεύσεις και στα δικαστήρια της πόλης. Η παρατήρηση αυτή υπαγορεύει το εξής ερώτηµα: Ποιοι ήταν οι κοινωνικοί κανόνες που ρύθµιζαν την κοινωνική καταλληλότητα του όρου πολίτις, ποιες ήταν οι κοινωνικές συνθήκες µέσα στις οποίες χρησιµοποιήθηκε ο όρος αυτός; Οι γυναίκες της Αθήνας ζούσαν σε έναν κόσµο µε µικρούς κλήρους, µικρά εργαστήρια και µικρά εµπορικά στους δρόµους, έναν κόσµο που πάντα βρισκόταν στα όρια του υποσιτισµού στην ύπαιθρο και του λιµού στο αστικό κέντρο. Είναι εύλογο να υποθέσουµε ότι θέµατα όπως αυτό των χρεών και της γης, ή προβλήµατα που δηµιουργούσε για την πόλη τους ο Ξέρξης, ο πέρσης βασιλιάς, ο πόλεµος µε τη Σπάρτη ή ο Φίλιππος, ο βασιλιάς της Μακεδονίας, είχαν πολύ µεγάλη σηµασία και ότι θα τις απασχολούσαν τόσο, ώστε να τα συζητούν µεταξύ τους ή και µε τους άνδρες τους. Κάτι τέτοιο όµως ούτε συνεπάγεται ούτε σηµαίνει αύξηση των πολιτικών δικαιωµάτων και των υποχρεώσεων τους. 5

6 ικανικοί Λόγοι, που σχεδόν όλοι χρονολογούνται στο δεύτερο τέταρτο του 4 " αιώνα και µετά, µαρτυρούν ότι κάποιες γυναίκες στην Αθήνα, ελεύθερες, θυγατέρες, σύζυγοι ή χήρες αθηναίων πολιτών, είχαν είτε µια σχετική οικονοµική ανεξαρτησία, είτε αρκετές γνώσεις γύρω από τις οικονοµικές υποθέσεις της οικογένειας. Για παράδειγµα, µια γυναίκα που φοβάται πως ο γιος της δεν θα φροντίσει να της εξασφαλίσει µια αξιοπρεπή ταφή, είναι σε θέση να δώσει η ίδια σε κάποιον τρεις µνες για τα έξοδα της κηδείας της, ενώ µια άλλη γνωρίζει πολύ καλά τις υποθέσεις του αποθανόντος συζύγου της. Η πιο εντυπωσιακή περίπτωση είναι της Πλαγγόνας, µιας γυναίκας χωρίς κύριο, χωρίς κηδεµόνα, θυγατέρας πλούσιας οικογένειας, η οποία παντρεύτηκε τον Μαντία, γνωστό πλούσιο πολιτικό της εποχής και γέννησε δυο γιους. Ο γάµος αυτός διαλύθηκε, ίσως µετά την οικονοµική καταστροφή του πατέρα της. Μετά τη διάλυση του γάµου, ωστόσο, η Πλαγγόνα δεν επέστρεψε στην πατρική της οικογένεια, ούτε είχε κηδεµόνες τους αδελφούς της, αλλά συνέχισε να ζει σε δικό της σπίτι πολυτελώς χάρη στα χρήµατα που της έδινε ο Μαντίας, ο οποίος, αν και είχε ξαναπαντρευτεί και αποκτήσει άλλο γιο από το δεύτερο του γάµο, εξακολούθησε να έχει πολλές σχέσεις µε την πρώτη του γυναίκα. Στο σηµείο αυτό θα µπορούσαµε να δεχτούµε την υπόθεση που διατυπώνει η Virginia Hunter, ότι δηλαδή στην Αθήνα θα υπήρχαν αρκετές γυναίκες που δεν θα είχαν κηδεµόνα: θα ήταν κυρίως «χήρες ή γυναίκες που είχαν µείνει µόνες επειδή οι άνδρες τους είχαν στρατευτεί». Κατά την Claude Mossé, η ανεξαρτησία που γνώρισαν µερικές από τις ελεύθερες γυναίκες αυτής της εποχής, είναι κοντά στην ανεξαρτησία που στον 5ο αιώνα φαίνεται να είχαν γνωρίσει µόνο µερικές εταίρες, οι οποίες ενσάρκωναν την αντιστροφή των αξιών της πόλης: έβγαιναν ελεύθερα, συµµετείχαν ενεργά στα συµπόσια των πολιτών, µπορούσαν να δεχτούν όποιον ήθελαν στους χώρους τους και είχαν τη δυνατότητα να καρπώνονται εισοδήµατα είτε από κτήµατα, είτε από εργαστήρια δούλων, να µιλάνε στους άνδρες ως όµοιες προς οµοίους. Στη «λέσχη των ανδρών» που είναι η δηµοκρατική πόλη-κράτος, η εταίρα ενσαρκώνει την αντιστροφή των αξιών της πόλης, που θέλει τη γυναίκα να παραµένει σε όλη τη ζωή της µια ανήλικη. Στην παρατήρηση της Mossé θα πρόσθετα ότι οι παραπάνω περιπτώσεις γυναικών µε κάποια ανεξαρτησία δεν υποδεικνύουν καµία αύξηση των πολιτικών δικαιωµάτων και υποχρεώσεων των γυναικών -είχαν, νοµίζω, σχέση µε το ότι η Αθήνα δεν ήταν πια αυτή που ήταν παλιά 1 έπαυε να είναι το επίκεντρο της µεγάλης πολιτικής µέσα σε έναν κόσµο όπου την κυριαρχία αποκτούσαν οι Μακεδόνες του Φιλίππου και του Αλεξάνδρου. Εκτός από την απειλή της διακοπής του ανεφοδιασµού της µε σιτηρά, που µπορούσαν οποιαδήποτε στιγµή να επιβάλουν οι Μακεδόνες µετά την απόκτηση του ελέγχου στα στενά του Ελλήσποντου, η πόλη υπέφερε από έλλειψη δηµόσιων πόρων. Αυτό επηρέαζε σοβαρά την άµυνα και την πολιτική ζωή της οι πηγές µιλούν ακόµη και για αναστολή των συνόδων της εκκλησίας του δήµου, της βουλής και των δικαστηρίων λόγω έλλειψης χρηµάτων. Γενικά επικρατούσαν συνθήκες που ευνοούσαν τη διάδοση «ξενικών λατρειών µε χαρακτήρα πολύ αισθησιακό, οργιαστικό», καθώς και την «επικράτηση της µαγικής επίθεσης µε κατάδεσµους». Μέσα σε αυτό το κλίµα, όπου ενισχυόταν η σκοτεινή δεισιδαιµονία σε βάρος του ορθολογισµού, η ιδιότητα του πολίτη έτεινε να χάσει το αρχικό της περιεχόµενο, που συνεπαγόταν την άσκηση της πιο σηµαντικής πολιτικής λειτουργίας, της άµεσης και ενεργού συµµετοχής στη διαδικασία λήψης αποφάσεων, είτε στην εκκλησία του δήµου, είτε στη βουλή, είτε στα δικαστήρια. Με αυτό το περιεχόµενο η ιδιότητα του πολίτη µπορούσε να είναι κοινή για τους άνδρες και τις γυναίκες. Με άλλα λόγια, ο όρος πολίτις δεν είναι µόνον ένας όρος ανδρωνυµικός, που µορφολογικά δηλώνει τη γυναίκα του πολίτη, αλλά ένας όρος που ίσως σηµατοδοτεί τον εκφυλισµό της κλασικής πόλης-κράτους. 6

7 ΥΠΟΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ 1. Claudine Leduc, «Marriage in Ancient Greece», σ. 239, στο Pauline Pantel (επιµ.), A History of Women. From Ancient Goddesses to Christian Saints, αγγλ. µτφρ., Harvard University Press, Κέιµπριτζ και Λονδίνο 1994, σ Βλ. και Marilyn B. Arthur, "Early Greece: The Origins of the Western Attitude Toward Women» σ , στο John Peradotto, J.P. Sullivan, Women in the Ancient World. The Arethusa papers, State University of New York Press, Όλµπανι 1984, σ Claudine Leduc, ο.π., σ Βλ. και G.E.M. de Ste Croix, The class struggle in the Ancient Greek World, Duckworth, Λονδίνο 1981, σ [ ηµοσθένης], 43. (=Προς Μακάρτατον περί Αγνίου κλήρου) 62. Όπως παρατηρεί η Margaret Alexiou, The ritual lament in Greek tradition, Cambridge University Press, Κέιµπριτζ 1974, σ , η οποία έχει µελετήσει και τις πληροφορίες για άλλες ελληνικές πόλεις, αυτό που έχει σηµασία είναι ότι τα µέτρα αυτά απευθύνονταν στους πλουσίους και όχι στους φτωχούς. 5. Αυτό µας λέει ο Πλούταρχος στο Βίο του Σόλωνα Για παράδειγµα, πάνω στον τάφο νεαρής κόρης που πέθανε πρόωρα, ανύπαντρη, έµπαινε λουτροφόρος, που είναι το αγγείο το οποίο χρησιµοποιούσαν για να κουβαλήσουν νερό για το λουτρό της νύφης, µε παράσταση που απεικόνιζε τη νεκρή ντυµένη σαν νύφη. Εδώ πρέπει να τονίσω ότι το επιτάφιο µνηµείο γινόταν από την οικογένεια της νεκρής άρα, δεν έχουµε απευθείας πρόσβαση στη ζωή της γυναίκας της αρχαιότητας, αλλά µόνο στο πώς οι άνδρες έβλεπαν τις γυναίκες και στο πώς οι άνδρες διάλεξαν να τις απεικονίσουν. 7. Η γυναίκα δεν µπορούσε να παντρευτεί τον παππού της, τον πατέρα της, το γιο της ή τον εγγονό της, ούτε τον αδελφό της από την ίδια µητέρα, ενώ µπορούσε να παντρευτεί τον αδελφό της από τον ίδιο πατέρα ή τον υιοθετηµένο αδελφό της ή το θείο της, τον ξάδελφο ή πιο µακρινούς συγγενείς και, βέβαια, κάποιον µε τον οποίο δεν υπήρχε κανένας βαθµός συγγένειας. 8. Claude Mossé, «Η Γυναίκα στην Αρχαία Ελλάδα», ελλ. µτφρ., εκδ. ηµ. Ν. Παπαδήµα, Αθήνα 1991, σ Τα οµηρικά έπη, ως γνωστόν, αποτελούν τις πρώτες πηγές που παρουσιάζουν τις γυναίκες -είτε είναι σύζυγοι και κόρες ηρώων, είτε υπηρέτριες- στην εκπλήρωση των οικιακών τους καθηκόντων. Οι κύριες δραστηριότητες των επώνυµων οµηρικών γυναικών, της Ελένης, της Ανδροµάχης, της Αρήτης, των Φαιάκων και της Πηνελόπης, είναι να γνέθουν µαλλί, να υφαίνουν, να διευθύνουν τις εργασίες των υπηρετριών, να υποδέχονται τους ξένους. Στις ίδιες εργασίες συµµετέχουν και οι συνήθως ανώνυµες υπηρέτριες, µόνο που ο δικός τους ρόλος είναι βοηθητικός: προετοιµάζουν το µαλλί, φέρνουν τη ρόκα ή µεταφέρουν το νερό για το λούσιµο του ξένου. 10. Claude Mosse, ο.π, σ Τη διαπίστωση την έχει κάνει Davis Schaps, "The women least mentioned: etiquette ant women s names, Classical Quarterly 27 (1977), σ Στο ίδιο, α Ο Davis Schaps, στο ίδιο σ. 325, παρατηρεί ότι ο ρήτορας ηµοσθένης, 30 (=/7ρος Ονήτορα εξούλης) ισχυρίζεται ότι ο γάµος µεταξύ του Άφοβου, που ήταν ο κηδεµόνας του, και της αδελφής του Ονήτορα ήταν πλασµατικός. Κατά την ανάπτυξη του επιχειρήµατος αναφέρεται στη γυναίκα αυτή 22 φορές -7 φορές ως «η αδελφή», 13 φορές ως «η γυνή» και δυο φορές µε το «αυτή», ποτέ όµως µε το όνοµα της. 14. Βλ. και John Gould, "Law, custom and myth: aspects of the social position of women in classical Athens", Journal of Hellenic Studies 100 (1980), σ Κατά τη Nicole Loraux, "Le nom athénien. Structures imaginaires de la parenté à Athènes" στο Nicole Loraux, Les enfants o" Athèna. Idées athéniennes sur la citoyenneté et la division des sexes, Παρίσι , σ. 128, η φράση σηµαίνει ότι αθηναίος πολίτης είναι εκείνος που γεννιέται από δύο αθηναίους πατεράδες, τον πατέρα του αλλά και τον πατέρα της µητέρας του. 16. Σηµειωτέον ότι στο κείµενο του Αριστοτέλη υπάρχει µόνο η φράση «από γυναικών». Η Nicole Loraux, ο.π, σ. 125, σχολιάζει την απουσία του εθνικού «Αθηναία» από τις πηγές. 17. Τον βρίσκουµε και σε τραγωδίες στο τέλος του 5ου αιώνα: Ευριπίδης, Ηλέκτρα 1335 και Σοφοκλής, Ηλέκτρα Για το διαφορισµό του αρσενικού και του θηλυκού µε λογική, πραγµατική αξία έχουµε αρκετά παραδείγµατα από την προκλασική και από την κλασική εποχή: δίπλα στο «ο θεός» έχουµε το «η θεός», αλλά και το «η θεά» και το «η θέαινα» 7

8 στο «ο ταµίας» το «η ταµία» στο «ο ιατρός» το «η ιάτρια» και το «η ιατρίνη» και στο «ο κήρυξ» το «η κηρύκαινα». 19. Πολιτικά 1275α23-24 και 1275b Λυσίας, 31. {=Κατά Φίλωνος δοκιµασίας) Λυσίας, 31 (=Κατά ιογείτονος) Ο οµιλητής, που είναι ο γιος από τον δεύτερο γάµο του Μαντία, λέει πολύ παραστατικά ότι ο πατέρας του ήταν γενναιόδωρος προς την Πλαγγόνα «ως χορηγός»: ηµοσθένης, 40. {=Προς Βοιωτόν περί προικός µητρώιας) Virginia Hunter, Policing Athens. Social Control in the Attic Lawsuits, B.C. Princeton University Press, Πρίνστον 1994, σ Claude Mosse, ό.π., a Claude Mosse, ό.π., a. 69 και ηµοσθένης, 24. {=Κατά Τιµοκράτους) Βλ. και Ε.R. Dodds, «Οι Έλληνες και το παράλογο», ελλ, µτφρ., εκδ. Μ. Καρδαµίτσα, Αθήνα 1977, σ ; Το παράθεµα είναι από τη σ. 166, στο Nicole Loraux, Les enfants d'athèna. Idées athéniennes sur la citoyenneté et la division des sexes, Παρίσι ,---,. - ;; ;. -,... :. 8

Εργασία του Τσαµπόυκου Νικολάου Ε.Α.Π. Αρ.Μητρώου: 37565 Σπουδές στον Ελληνικό Πολιτισµό ΕΛΠ11 Ελληνκή Ιστορία µε θέµα :

Εργασία του Τσαµπόυκου Νικολάου Ε.Α.Π. Αρ.Μητρώου: 37565 Σπουδές στον Ελληνικό Πολιτισµό ΕΛΠ11 Ελληνκή Ιστορία µε θέµα : 1 Εργασία του Τσαµπόυκου Νικολάου Ε.Α.Π. Αρ.Μητρώου: 37565 Σπουδές στον Ελληνικό Πολιτισµό ΕΛΠ11 Ελληνκή Ιστορία µε θέµα : «Η εκκολαπτόµενη πόλη του 8 ου αιώνα δεν διαφέρει βασικά, στο θεσµικό επίπεδο,

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΓΑΜΟΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ

Ο ΓΑΜΟΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ Ο ΓΑΜΟΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ Ο γάμος στην αρχαία Ελλάδα σε όλες τις πόλεις-κράτη κατοχυρωνόταν με νόμο, είχε δε πρωτεύοντα ρόλο την κοινωνία. Αν και δεν ήταν υποχρεωτικός, οι νέοι έπρεπε να παντρευτούν,

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Οικογένειας: Εμμανουήλ Τσαλίκη + Μαρίας Θεολόγου

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Οικογένειας: Εμμανουήλ Τσαλίκη + Μαρίας Θεολόγου ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Οικογένειας: Εμμανουήλ Τσαλίκη + Μαρίας Θεολόγου (Όπως τα κατέθεσε προφορικά η κ. Ιωάννα Τσαλίκη, εγγονή του Εμμανουήλ Τσαλίκη, τον Αύγουστο του 2011) Οικογενειακή φωτογραφία στη Λέρο,

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟ ΜΑΘΗΤΗ. υο λόγια για το βιβλίο σου

ΙΣΤΟΡΙΑ ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟ ΜΑΘΗΤΗ. υο λόγια για το βιβλίο σου ΙΣΤΟΡΙΑ ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟ ΜΑΘΗΤΗ ΑΡ. ΣΕΛΙ ΑΣ ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΣ & ΣΤΙΧΟΣ ΥΠΑΡΧΟΥΣΑ ΙΑΤΥΠΩΣΗ ΙΟΡΘΩΣΗ 5 Εισαγωγικό σημείωμα για το μαθητή 6 3 η παράγραφος 3 ος ισθμό 7 Παράθεμα 1 ο Α 8 Παράθεμα 2 Α 11 2 η παράγραφος

Διαβάστε περισσότερα

Γ Λυκείου Αρχαία θεωρητικής κατεύθυνσης. Αριστοτέλης

Γ Λυκείου Αρχαία θεωρητικής κατεύθυνσης. Αριστοτέλης 1 ηµ. Τζωρτζόπουλος ρ. Φιλοσοφίας Σχολικός Σύµβουλος ΠΕ02 Γ Λυκείου Αρχαία θεωρητικής κατεύθυνσης Αριστοτέλης Ενότητα 15η 1. Μετάφραση Γι αυτόν που ασχολείται µε το σύστηµα διακυβέρνησης, πιο ειδικά µε

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ. (Εξετάσεις σύμφωνα με το άρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου) ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΙΟ

ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ. (Εξετάσεις σύμφωνα με το άρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου) ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ (Εξετάσεις σύμφωνα με το άρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου) ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΙΟ (Να απαντηθούν τέσσερις από τις έξι ερωτήσεις) ΙΟΥΝΙΟΣ 2010 ΕΡΩΤΗΣΗ 1 Α. Ο Α και η Β τέλεσαν το γάμο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΦΘΕΓΜΑΤΑ Αστρολογικές συμβουλές για την ερμηνεία ενός ωριαίου χάρτη

ΑΠΟΦΘΕΓΜΑΤΑ Αστρολογικές συμβουλές για την ερμηνεία ενός ωριαίου χάρτη ΑΠΟΦΘΕΓΜΑΤΑ Αστρολογικές συμβουλές για την ερμηνεία ενός ωριαίου χάρτη Κατά τη διάρκεια των αιώνων, πολλοί αξιόλογοι μελετητές της αστρολογίας παρατήρησαν ότι ορισμένα αποτελέσματα επαναλαμβάνονταν κάτω

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ. (Εξετάσεις σύμφωνα με το άρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου)

ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ. (Εξετάσεις σύμφωνα με το άρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου) ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ (Εξετάσεις σύμφωνα με το άρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου) Οκτώβριος 2011 ΟΝΟΜΑ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Ο ΠΕΡΙ ΑΚΙΝΗΤΗΣ ΙΔΙΟΚΤΗΣΙΑΣ ΝΟΜΟΣ/ Ο ΠΕΡΙ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΗΣ ΔΙΑΔΟΧΗΣ ΝΟΜΟΣ ΜΕΡΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ. (Εξετάσεις σύμφωνα με το άρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου) ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΙΟ

ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ. (Εξετάσεις σύμφωνα με το άρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου) ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΕΡΩΤΗΣΗ 1 ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ (Εξετάσεις σύμφωνα με το άρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου) ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΙΟ (Να απαντηθούν τέσσερις από τις έξι ερωτήσεις) Οκτώβριος 2010 Η 17χρονη σήμερα Α, δημοσιεύει,

Διαβάστε περισσότερα

ΘΟΥΚΥΔΙΔΗΣ H ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ Στην εποχή του Θουκυδίδη πραγματοποιείται ένα σπουδαίο γεγονός που έγινε βασική αιτία να εξασθενίσουν οι Αρχαίες Ελληνικές πόλεις καθώς να συντριβή το πολιτισμικό μεγαλείο της αρχαίας

Διαβάστε περισσότερα

600 π.χ. - 300 π.χ. Ο ΕΛΛΗΝΑΣ ΟΠΛΙΤΗΣ

600 π.χ. - 300 π.χ. Ο ΕΛΛΗΝΑΣ ΟΠΛΙΤΗΣ 600 π.χ. - 300 π.χ. Ο ΕΛΛΗΝΑΣ ΟΠΛΙΤΗΣ ΠΛΗΣΙΑΣΕ, ΝΥΞΕ ΜΕ ΤΗ ΜΑΚΡΙΑ ΛΟΓΧΗ Ή ΤΟ ΞΙΦΟΣ ΕΚ ΤΟΥ ΣΥΝΕΓΓΥΣ ΚΑΙ ΦΟΝΕΥΣΕ ΕΝΑΝ ΑΝΔΡΑ. ΑΝΤΙΤΑΞΕ ΠΕΛΜΑ ΣΤΟ ΠΕΛΜΑ, ΘΕΣΕ ΑΣΠΙΔΑ ΣΤΗΝ ΑΣΠΙΔΑ, ΠΡΟΤΑΞΕ ΛΟΦΙΟ ΣΤΟ ΛΟΦΙΟ, ΚΡΑΝΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Μάθημα: Ιστορία Τάξη: Α Λυκείου Χρόνος εξέτασης: 2 ώρες και 30 λεπτά ΜΕΡΟΣ Α (20 μονάδες) Να απαντήσετε ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΑ και στις δύο (2) ερωτήσεις. 1. Κάθε

Διαβάστε περισσότερα

V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ.

V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ. V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ. Η συμβολή της οικογένειας στην άσκηση κοινωνικής πολιτικής είναι μεγάλη και διαχρονική. Η μορφή και το περιεχόμενο, όμως, αυτής της συμβολής

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΜΕΤΑΒΑΣΗΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΣΥΝΤΑΞΗ

Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΜΕΤΑΒΑΣΗΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΣΥΝΤΑΞΗ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΜΕΤΑΒΑΣΗΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΓΟΡΑ Σ ΣΤΗ ΣΥΝΤΑΞΗ 1. Στόχοι της έρευνας Η ad-hoc έρευνα για τη µετάβαση από την αγορά εργασίας στη σύνταξη έχει τέσσερις βασικούς στόχους: Να διερευνήσει τον

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

Του Συνεργάτη μας Ηλία Κοντάκου, Δικηγόρου, υπ. διδάκτορος Παν/μίου Αθηνών ΦΥΣΙΚΟ ΠΡΟΣΩΠΟ

Του Συνεργάτη μας Ηλία Κοντάκου, Δικηγόρου, υπ. διδάκτορος Παν/μίου Αθηνών ΦΥΣΙΚΟ ΠΡΟΣΩΠΟ Του Συνεργάτη μας Ηλία Κοντάκου, Δικηγόρου, υπ. διδάκτορος Παν/μίου Αθηνών ΦΥΣΙΚΟ ΠΡΟΣΩΠΟ Ικανότητα δικαίου έχει κάθε πρόσωπο, φυσικό και νομικό. Η φράση αυτή σημαίνει ότι όλα τα φυσικά και νομικά πρόσωπα

Διαβάστε περισσότερα

1 ΕΠΑ.Λ. ΣΙΒΙΤΑΝΙΔΕΙΟΥ ΣΧΟΛΗΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 2011 Α ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ

1 ΕΠΑ.Λ. ΣΙΒΙΤΑΝΙΔΕΙΟΥ ΣΧΟΛΗΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 2011 Α ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ 1 ΕΠΑ.Λ. ΣΙΒΙΤΑΝΙΔΕΙΟΥ ΣΧΟΛΗΣ ο ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 2011 Α ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΑΘΗΝΑ ΤΩΝ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΧΡΟΝΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ ΚΟΥΦΑΛΙΩΤΗΣ ΗΛΙΑΣ ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΥ ΕΥΘΥΜΙΑ ΚΑΡΥΑΤΙΔΕΣ ΠΑΡΘΕΝΩΝΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

«Αρχαίες ιέρειες έφεραν την ισότητα των φύλων»

«Αρχαίες ιέρειες έφεραν την ισότητα των φύλων» ΤΑ ΝΕΑ, 24/01/2007 ΤΖΟΑΝ ΜΠΡΕΤΟΝ ΚΟΝΕΛΙ «Αρχαίες ιέρειες έφεραν την ισότητα των φύλων» Πρόδροµοι της ισότητας των φύλων ήσαν οι ιέρειες στην αρχαία Ελλάδα, αποδεικνύει η καθηγήτρια Ιστορίας της Τέχνης

Διαβάστε περισσότερα

Α. Στοιχεία που συμπληρώνονται από τον αιτούντα Στοιχεία ταυτοποίησης

Α. Στοιχεία που συμπληρώνονται από τον αιτούντα Στοιχεία ταυτοποίησης 1 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ Πληροφοριακό έντυπο για οικογενειακή επανένωση πολίτη τρίτης χώρας που κατοικεί νομίμως στην Ελλάδα με σύζυγο και τέκνα Αποκεντρωμένη Διοίκηση Αριθμός Πρωτοκόλλου

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΗΓΙΕΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΓΙΑ ΤΗ ΘΕΣΗ ΣΤΗΝ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΠΟΥ ΕΧΟΥΝ ΓΕΝΝΗΘΕΙ ΣΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ ΚΑΙ ΤΩΝ ΑΜΕΣΩΝ ΑΠΟΓΟΝΩΝ ΤΟΥΣ

Ο ΗΓΙΕΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΓΙΑ ΤΗ ΘΕΣΗ ΣΤΗΝ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΠΟΥ ΕΧΟΥΝ ΓΕΝΝΗΘΕΙ ΣΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ ΚΑΙ ΤΩΝ ΑΜΕΣΩΝ ΑΠΟΓΟΝΩΝ ΤΟΥΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΓΙΑ ΤΗ ΘΕΣΗ ΣΤΗΝ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΠΟΥ ΕΧΟΥΝ ΓΕΝΝΗΘΕΙ ΣΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ ΚΑΙ ΤΩΝ ΑΜΕΣΩΝ ΑΠΟΓΟΝΩΝ ΤΟΥΣ (AD HOC ΕΝΟΤΗΤΑ Ε.Ε., ΕΤΟΥΣ 2008) Η ad hoc έρευνα εργατικού δυναµικού έχει στόχο

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο.

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Τα τελευταία χρόνια βρισκόµαστε µπροστά σε µια βαθµιαία αποδόµηση της ανδροκρατικής έννοιας της ηγεσίας

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΚΑΙ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΙΣΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΔΥΟ ΦΥΛΩΝ

ΔΙΚΑΙ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΙΣΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΔΥΟ ΦΥΛΩΝ ΔΙΚΑΙ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΙΣΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΔΥΟ ΦΥΛΩΝ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ti ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΙΣΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΔΥΟ ΦΥΛΩΝ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Ενηλικίωση - Γάμος, σελ. 8 2. Σχέσεις των συζύγων που προκύπτουν απ' το γάμο, σελ. 14 3. Περιουσιακές

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΙ ΘΕΣΜΟΙ Ο ΘΕΣΜΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΚΑΙ Η ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ

ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΙ ΘΕΣΜΟΙ Ο ΘΕΣΜΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΚΑΙ Η ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΙ ΘΕΣΜΟΙ Οι κοινωνικοί θεσμοί αποτελούν για κάθε κοινωνία το βασικότερο ίσως συστατικό στοιχείο της. Η δομή τους, οι λειτουργίες που επιτελούν και οι κοινωνικοί ρόλοι που απορρέουν απ' αυτούς

Διαβάστε περισσότερα

323 Α) ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ, ΠΟΛΙΤΙΚΑ (Γ1, 1-2)/ ΠΛΑΤΩΝΑΣ, ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ (322 Α ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

323 Α) ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ, ΠΟΛΙΤΙΚΑ (Γ1, 1-2)/ ΠΛΑΤΩΝΑΣ, ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ (322 Α ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ, ΠΟΛΙΤΙΚΑ (Γ1, 1-2)/ ΠΛΑΤΩΝΑΣ, ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ (322 Α 323 Α) ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α. Για όποιον εξετάζει το πολίτευμα, δηλαδή ποια είναι η ουσία του κάθε πολιτεύματος και ποια τα χαρακτηριστικά του, το πρώτο

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΟΣ ΥΠ' ΑΡΙΘ. 3089 (ΦΕΚ Α 327/23-12-2002) ΙΑΤΡΙΚΗ ΥΠΟΒΟΗΘΗΣΗ ΣΤΗΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ.

ΝΟΜΟΣ ΥΠ' ΑΡΙΘ. 3089 (ΦΕΚ Α 327/23-12-2002) ΙΑΤΡΙΚΗ ΥΠΟΒΟΗΘΗΣΗ ΣΤΗΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ. ΝΟΜΟΣ ΥΠ' ΑΡΙΘ. 3089 (ΦΕΚ Α 327/23-12-2002) ΙΑΤΡΙΚΗ ΥΠΟΒΟΗΘΗΣΗ ΣΤΗΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ. Άρθρο πρώτο Στη θέση των ήδη καταργηµένων µε το άρθρο 17 του Ν. 1329/1983 άρθρων 1455-1460 του Αστικού Κώδικα

Διαβάστε περισσότερα

Ο Καταστατικός Χάρτης της Γης

Ο Καταστατικός Χάρτης της Γης Ο Καταστατικός Χάρτης της Γης Προσαρµογή για παιδιά Εισαγωγή Η γη είναι το σπίτι µας - Ζούµε σε µια πολύ σηµαντική εποχή και πρέπει να προστατεύσουµε τη Γη. - Όλοι οι λαοί του κοσµού φτιάχνουν µια µεγάλη

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2015. Ονοματεπώνυμο:. Α.Μ.: /..

ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2015. Ονοματεπώνυμο:. Α.Μ.: /.. ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2015 01.09.2015 ΟΜΑΔΑ Α Ονοματεπώνυμο:. Α.Μ.: /.. ΠΡΟΣΟΧΗ: Οι απαντήσεις δίνονται κάτω από κάθε ζήτημα. Δεν επιτρέπεται η χρήση άλλης κόλλας και δεν παραλαμβάνεται παρά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης 2 η εργασία 2012 13 ΘΕΜΑ: «Στις παραμονές της λεγόμενης βιομηχανικής επανάστασης,

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Συνεργάζομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Συνεργάζομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Συνεργάζομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Τι είναι Συνεργασία 2. Γιατί χρειάζεται

Διαβάστε περισσότερα

1 00:00:08,504 --> 00:00:11,501 το σχολείο της Τσιάπας παρουσιάζει: 2 00:00:14,259 --> 00:00:17,546 "ποιοί είναι οι Ζαπατίστας;"

1 00:00:08,504 --> 00:00:11,501 <i>το σχολείο της Τσιάπας παρουσιάζει:</i> 2 00:00:14,259 --> 00:00:17,546 <b>ποιοί είναι οι Ζαπατίστας;</b> 1 00:00:08,504 --> 00:00:11,501 το σχολείο της Τσιάπας παρουσιάζει: 2 00:00:14,259 --> 00:00:17,546 "ποιοί είναι οι Ζαπατίστας;" 3 00:00:17,967 --> 00:00:20,395 Οι Ζαπατίστας είναι ένα κίνημα.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΠ11 Τελικέςεξετάσεις 2011-12

ΕΛΠ11 Τελικέςεξετάσεις 2011-12 ΕΛΠ11 Τελικέςεξετάσεις 2011-12 1 Α φάση Εξέτασης Οµάδα Α 1) ΠότεκαιγιαποιουςλόγουςιδρύθηκεηΑ ΑθηναϊκήΣυµµαχία; 2) Πότε εµφανίστηκε η αλφαβητική γραφή στον ελληνικό κόσµο και ποιες ανάγκεςεξυπηρετούσε;

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20. «Δεκαοχτώ ψωμιά» Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20. «Δεκαοχτώ ψωμιά» Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20 «Δεκαοχτώ ψωμιά» Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα τα παραμύθια εδώ Δεκαοχτώ ψωμιά

Διαβάστε περισσότερα

Το βιβλίο αυτό ανήκει στην:...

Το βιβλίο αυτό ανήκει στην:... 20 κλασικά αλλά και καινούρια παραμύθια με πριγκίπισσες Το βιβλίο αυτό ανήκει στην:... ΤΙΤΛΟΣ ΠΡΩΤΟΤΥΠΟΥ: PRINCESS STORIES Από τις Εκδόσεις Igloo Books, Μεγάλη Βρετανία 2009 ΤΙΤΛΟΣ BIBΛΙΟΥ: Ιστορίες για

Διαβάστε περισσότερα

ΦΟΡΜΑ ΣΧΕΔΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΦΟΡΜΑ ΣΧΕΔΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΦΟΡΜΑ ΣΧΕΔΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Στοιχεία εκπαιδευτικού Ονοματεπώνυμο: Μαρκαντωνάτος Δημήτρης Βαθμίδα: Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση Ειδικότητα: Φιλόλογος E-mail: dmark@acn.gr, dmark@sch.gr Τίτλος μαθήματος: Οι θεσμοί

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Χωρίς αµφιβολία οι αρχαίοι Έλληνες στοχαστές, ποιητές και φιλόσοφοι πρώτοι έχουν αναπτύξει τις αξίες πάνω στις οποίες θεµελιώνεται η Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

ΟΝΟΜΑ ΜΑΘΗΤΗ/ΤΡΙΑΣ: ΟΝΟΜΑ ΣΧΟΛΕΙΟΥ: Ένας οδηγός για τα δικαιώματα των παιδιών σε συνεργασία με την:

ΟΝΟΜΑ ΜΑΘΗΤΗ/ΤΡΙΑΣ: ΟΝΟΜΑ ΣΧΟΛΕΙΟΥ: Ένας οδηγός για τα δικαιώματα των παιδιών σε συνεργασία με την: ΟΝΟΜΑ ΜΑΘΗΤΗ/ΤΡΙΑΣ: ΟΝΟΜΑ ΣΧΟΛΕΙΟΥ: Ένας οδηγός για τα δικαιώματα των παιδιών σε συνεργασία με την: Μάθε για τη σύμβαση. Γνώρισε τα δικαιώματά σου. Το βιβλιαράκι που κρατάς στα χέρια σου περιέχει 54 άρθρα

Διαβάστε περισσότερα

Πρώτη ενότητα: «Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ»

Πρώτη ενότητα: «Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ» Πρώτη ενότητα: «Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ» Επιχειρηματίας είναι ο άνθρωπος που κινητοποιεί τους απαραίτητους πόρους και τους εκμεταλλεύεται παραγωγικά για την υλοποίηση μιας επιχειρηματικής ευκαιρίας με σκοπό

Διαβάστε περισσότερα

Από τον ευρωβουλευτή του ΠΑ.ΣΟ.Κ. Ιωάννη Κουκιάδη, αντιπρόεδρο της. Επιτροπής Νοµικών Θεµάτων και Εσωτερικής Αγοράς

Από τον ευρωβουλευτή του ΠΑ.ΣΟ.Κ. Ιωάννη Κουκιάδη, αντιπρόεδρο της. Επιτροπής Νοµικών Θεµάτων και Εσωτερικής Αγοράς Από τον ευρωβουλευτή του ΠΑ.ΣΟ.Κ. Ιωάννη Κουκιάδη, αντιπρόεδρο της Επιτροπής Νοµικών Θεµάτων και Εσωτερικής Αγοράς εκδόθηκε η ακόλουθη ανακοίνωση µε αφορµή την τροπολογία που κατέθεσε ο ευρωβουλευτής της

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ A : ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΕΙΜΕΝΩΝ KATA ΘΕΜΑ

ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ A : ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΕΙΜΕΝΩΝ KATA ΘΕΜΑ ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ A : ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΕΙΜΕΝΩΝ KATA ΘΕΜΑ ΘΕΟΙ - ΛΑΤΡΕΙΑ: Αφροδίτη: Πεζογραφία, Β3, σ. 100. Πεζογραφία, Β16, σ. 116. Λατρεία Αφροδίτη : Κύπρια έπη, σ. 37. Κινύρα, Α12, σ. 42. ΔΙΑΤΡΟΦΗ: Αλάτι: Διατροφή

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΛΛΟΓΙΚΗ ΑΠΟΚΗΡΥΞΗ ΤΟΥ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟΥ ΤΗΣ ΕΤΕΡΟ ΟΣΟΛΗΨΙΑΣ ΣΤΑ ΗΜΟΣΙΑ ΕΡΓΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΕΡΓΟΛΗΠΤΙΚΟ ΚΟΣΜΟ» Κ.ΣΑΒΒΙ ΗΣ

ΣΥΛΛΟΓΙΚΗ ΑΠΟΚΗΡΥΞΗ ΤΟΥ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟΥ ΤΗΣ ΕΤΕΡΟ ΟΣΟΛΗΨΙΑΣ ΣΤΑ ΗΜΟΣΙΑ ΕΡΓΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΕΡΓΟΛΗΠΤΙΚΟ ΚΟΣΜΟ» Κ.ΣΑΒΒΙ ΗΣ «Εισαγωγή εκ µέρους της Οργανωτικής Επιτροπής. ΣΥΛΛΟΓΙΚΗ ΑΠΟΚΗΡΥΞΗ ΤΟΥ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟΥ ΤΗΣ ΕΤΕΡΟ ΟΣΟΛΗΨΙΑΣ ΣΤΑ ΗΜΟΣΙΑ ΕΡΓΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΕΡΓΟΛΗΠΤΙΚΟ ΚΟΣΜΟ» Κ.ΣΑΒΒΙ ΗΣ (Πρόεδρος ΠΕΣΕ Ε): Κυρίες και κύριοι, αγαπητοί

Διαβάστε περισσότερα

Η «Γιορτή της µητέρας» ή ηµέρα της µητέρας είναι κινητή εορτή προς τιµήν της µητέρας και γιορτάζεται κάθε χρόνο την δεύτερη Κυριακή του µήνα Μάη.

Η «Γιορτή της µητέρας» ή ηµέρα της µητέρας είναι κινητή εορτή προς τιµήν της µητέρας και γιορτάζεται κάθε χρόνο την δεύτερη Κυριακή του µήνα Μάη. Η «Γιορτή της µητέρας» ή ηµέρα της µητέρας είναι κινητή εορτή προς τιµήν της µητέρας και γιορτάζεται κάθε χρόνο την δεύτερη Κυριακή του µήνα Μάη. Η γιορτή της µητέρας στην Ελληνική Μυθολογία Η πρωταρχική

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙ ΚΟΣΤΙΖΕΙ Η ΜΕΤΑΒΙΒΑΣΗ ΑΚΙΝΗΤΟΥ ΛΟΓΩ ΔΩΡΕΑΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΚΑΙ ΕΓΓΟΝΙΑ ΑΠΟ 1 ΜΑΡΤΙΟΥ 2007

ΤΙ ΚΟΣΤΙΖΕΙ Η ΜΕΤΑΒΙΒΑΣΗ ΑΚΙΝΗΤΟΥ ΛΟΓΩ ΔΩΡΕΑΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΚΑΙ ΕΓΓΟΝΙΑ ΑΠΟ 1 ΜΑΡΤΙΟΥ 2007 ΤΙ ΚΟΣΤΙΖΕΙ Η ΜΕΤΑΒΙΒΑΣΗ ΑΚΙΝΗΤΟΥ ΛΟΓΩ ΔΩΡΕΑΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΚΑΙ ΕΓΓΟΝΙΑ ΑΠΟ 1 ΜΑΡΤΙΟΥ 2007 Από την 1 Μαρτίου 2007 άλλαξαν οι κλίμακες φόρου κληρονομιών δωρεών, γονικών παροχών, αλλά και το ύψος της γονικής

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ. Τριμηνιαία Έρευνα. Α Τρίμηνο 2012

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ. Τριμηνιαία Έρευνα. Α Τρίμηνο 2012 ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ Τριμηνιαία Έρευνα Α Τρίμηνο 2012 Αθήνα, Απρίλιος 2012 2 Έρευνα Καταναλωτικής Εμπιστοσύνης Α Τρίμηνο 2012 3 4 ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ. (Εξετάσεις σύμφωνα με το άρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου) ΟΝΟΜΑ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ. (Εξετάσεις σύμφωνα με το άρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου) ΟΝΟΜΑ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ (Εξετάσεις σύμφωνα με το άρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου) ΟΝΟΜΑ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Ο ΠΕΡΙ ΑΚΙΝΗΤΗΣ ΙΔΙΟΚΤΗΣΙΑΣ ΝΟΜΟΣ/ Ο ΠΕΡΙ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΗΣ ΔΙΑΔΟΧΗΣ ΝΟΜΟΣ Φεβρουάριος 2012 ΜΕΡΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα Συνάντησης. Υποστηρικτικό Υλικό Συνάντησης 1

Θέματα Συνάντησης. Υποστηρικτικό Υλικό Συνάντησης 1 ΤΡΙΤΗ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΔΙΚΤΥΟΥ «ΕΛΕΝΗ ΣΚΟΥΡΑ» για την «Ενίσχυση της Συμμετοχής των Γυναικών που ανήκουν σε ευπαθείς κοινωνικά ομάδες» στις Θέματα Συνάντησης Ολοκλήρωση προτάσεων για την

Διαβάστε περισσότερα

Κάθε πότε γίνονται εκλογές; Κάθε τέσσερα χρόνια, εκτός αν η Βουλή διαλυθεί νωρίτερα.

Κάθε πότε γίνονται εκλογές; Κάθε τέσσερα χρόνια, εκτός αν η Βουλή διαλυθεί νωρίτερα. Τι πρέπει να γνωρίζω για τη Βουλή Τι είναι η Βουλή; Είναι συλλογικό πολιτικό όργανο που αντιπροσωπεύει τον λαό. Αναδεικνύεται µε την ψήφο του εκλογικού σώµατος, δηλαδή όλων των ελλήνων πολιτών που έχουν

Διαβάστε περισσότερα

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Ας γνωριστούμε

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Ας γνωριστούμε Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Ας γνωριστούμε Ενότητα: Χαιρετισμοί, συστάσεις, γνωριμία (2 φύλλα εργασίας) Επίπεδο: Α1, Α2 Κοινό: αλλόγλωσσοι ενήλικες ιάρκεια: 4 ώρες (2 δίωρα) Υλικοτεχνική υποδομή: Για τον διδάσκοντα:

Διαβάστε περισσότερα

Περιουσιακής Κατάστασης έτους 20... κατά το άρθρο 2 του Ν.3213 / 2003 (ΦΕΚ 309/A/31-12-2003) όπως έχει τροποποιηθεί και ισχύει

Περιουσιακής Κατάστασης έτους 20... κατά το άρθρο 2 του Ν.3213 / 2003 (ΦΕΚ 309/A/31-12-2003) όπως έχει τροποποιηθεί και ισχύει Αριθμός Πρωτοκόλλου : Αριθμός Μητρώου : Ημερομηνία : ΔΗΛΩΣΗ Περιουσιακής Κατάστασης έτους 20... κατά το άρθρο 2 του Ν.3213 / 2003 (ΦΕΚ 309/A/31-12-2003) όπως έχει τροποποιηθεί και ισχύει Παραλήπτης της

Διαβάστε περισσότερα

3. Να εξηγήσετε γιατί η αστική επανάσταση δεν κατόρθωσε να επιβληθεί και να οδηγήσει τη Ρωσία σ ένα φιλελεύθερο δηµοκρατικό πολίτευµα.

3. Να εξηγήσετε γιατί η αστική επανάσταση δεν κατόρθωσε να επιβληθεί και να οδηγήσει τη Ρωσία σ ένα φιλελεύθερο δηµοκρατικό πολίτευµα. Β. ΑΝΟΙΚΤΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ (ενδεικτικά παραδείγµατα) Ερωτήσεις ανάπτυξης 1. Λαµβάνοντας υπόψη σας τα εθνικά, κοινωνικά, οικονοµικά και πολιτικά χαρακτηριστικά της τσαρικής Ρωσίας καθώς και τις ιδιαίτερες συνθήκες

Διαβάστε περισσότερα

Εγώ έχω δικαιώματα, εσύ έχεις δικαιώματα, αυτός/αυτή έχει δικαιώματα... Εισαγωγή στα Δικαιώματα του Παιδιoύ

Εγώ έχω δικαιώματα, εσύ έχεις δικαιώματα, αυτός/αυτή έχει δικαιώματα... Εισαγωγή στα Δικαιώματα του Παιδιoύ Εγώ έχω δικαιώματα, εσύ έχεις δικαιώματα, αυτός/αυτή έχει δικαιώματα... Εισαγωγή στα Δικαιώματα του Παιδιoύ Όλοι έχουν δικαιώματα. Επιπλέον, σαν αγόρι ή κορίτσι ηλικίας κάτω των 18 ετών, έχεις ορισμένα

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΗ ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ ΓΙΑ ΤΑ ΑΝΘΡΩΠΙΝΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΗ ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ ΓΙΑ ΤΑ ΑΝΘΡΩΠΙΝΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΗ ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ ΓΙΑ ΤΑ ΑΝΘΡΩΠΙΝΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ 10 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 1948 ΠΡΟΟΙΜΙΟ Επειδή η αναγνώριση της αξιοπρέπειας, που είναι σύμφυτη σε όλα τα μέλη της ανθρώπινης οικογένειας, καθώς και των ίσων και αναπαλλοτρίωτων

Διαβάστε περισσότερα

Επεξεργασία ιστορικών πηγών

Επεξεργασία ιστορικών πηγών Επεξεργασία ιστορικών πηγών Κατά τη βαθμολόγηση απαντήσεων σε ερωτήσεις που απαιτούν επεξεργασία ιστορικού υλικού (παραθεμάτων, εικόνων, διαγραμμάτων, χαρτών κλπ) αξιολογείται, ανάλογα με τη συγκεκριμένη

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΜΕΤΡΙΚΑ ΧΡΟΝΙΑ ΚΑΘΟΔΟΣ ΤΩΝ ΔΩΡΙΕΩΝ ΜΕΤΑΚΙΝΗΣΗ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ ΕΙΛΩΤΕΣ-ΠΕΡΙΟΙΚΟΙ. 11ος αι. 8 ος αι.π.χ.

ΓΕΩΜΕΤΡΙΚΑ ΧΡΟΝΙΑ ΚΑΘΟΔΟΣ ΤΩΝ ΔΩΡΙΕΩΝ ΜΕΤΑΚΙΝΗΣΗ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ ΕΙΛΩΤΕΣ-ΠΕΡΙΟΙΚΟΙ. 11ος αι. 8 ος αι.π.χ. ΓΕΩΜΕΤΡΙΚΑ ΧΡΟΝΙΑ 11ος αι. 8 ος αι.π.χ. ΚΑΘΟΔΟΣ ΤΩΝ ΔΩΡΙΕΩΝ ΜΕΤΑΚΙΝΗΣΗ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ ΕΙΛΩΤΕΣ-ΠΕΡΙΟΙΚΟΙ ΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΥΝ ΑΠΟΙΚΙΕΣ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ Α ΑΠΟΙΚΙΣΜΟΣ ΠΑΡΑΛΙΑ ΜΙΚΡΑΣ ΑΣΙΑΣ ΑΙΟΛΕΙΣ ΑΙΟΛΕΙΣ -ΘΕΣΣΑΛΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Το να είσαι γονιός δεν είναι εύκολο πράγμα. Δεν υπάρχει ευκαιρία για πρόβα, δεν υπάρχουν σχολεία. Το μόνο που κουβαλάμε

Διαβάστε περισσότερα

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.3851, 30/4/2004 ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΤΡΟΠΟΠΟΙΕΙ ΤΟΥΣ ΠΕΡΙ ΤΡΑΠΕΖΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΝΟΜΟΥΣ ΤΟΥ 1997 ΜΕΧΡΙ 2004

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.3851, 30/4/2004 ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΤΡΟΠΟΠΟΙΕΙ ΤΟΥΣ ΠΕΡΙ ΤΡΑΠΕΖΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΝΟΜΟΥΣ ΤΟΥ 1997 ΜΕΧΡΙ 2004 ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΤΡΟΠΟΠΟΙΕΙ ΤΟΥΣ ΠΕΡΙ ΤΡΑΠΕΖΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΝΟΜΟΥΣ ΤΟΥ 1997 ΜΕΧΡΙ 2004 Για σκοπούς εναρμόνισης με την πράξη της Ευρωπαϊκής Κοινότητας με τίτλο - «Οδηγία 2001/24/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και

Διαβάστε περισσότερα

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη»

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Συνέντευξη στην Ελευθερία Καμπούρογλου Το «Μια συγνώμη για το τέλος» είναι η νέα συγγραφική δουλειά της Λένας Μαντά, που μόλις

Διαβάστε περισσότερα

11. Γυναίκες πολεµίστριες και ηρωίδες

11. Γυναίκες πολεµίστριες και ηρωίδες 11. Γυναίκες πολεµίστριες και ηρωίδες Συλλογή-επιλογή:Μ. ΛΟΟΣ Μετάφραση: Μ. ΣΚΟΜΠΑ Επιµέλεια: Β. ΚΑΝΤΖΑΡΑ Κλεοπάτρα 69 30 π.χ. Αίγυπτος -Βασίλισσα Η Κλεοπάτρα γεννήθηκε το 69 π.χ. Βασίλεψε στην Αίγυπτο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Γ :ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΑ ΔΙΚΑΙΟΛΟΓΗΤΙΚΑ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Γ :ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΑ ΔΙΚΑΙΟΛΟΓΗΤΙΚΑ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Γ :ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΑ ΔΙΚΑΙΟΛΟΓΗΤΙΚΑ I. Απαραίτητα επικυρωμένα δικαιολογητικά με τα οποία αποδεικνύεται η αλήθεια και η ακρίβεια των ιδιοτήτων για την εφαρμογή της περ.δ της παρ.2 του άρθρου 90 του ν.4172/2013

Διαβάστε περισσότερα

Τι σηµαίνει πρόσφυγας και ποια τα δικαιώµατα του Γ Γυµνασίου Γ Λυκείου

Τι σηµαίνει πρόσφυγας και ποια τα δικαιώµατα του Γ Γυµνασίου Γ Λυκείου Σχέδιο Μαθήµατος Τι σηµαίνει πρόσφυγας και ποια τα δικαιώµατα του Γ Γυµνασίου Γ Λυκείου Σκοπιµότητα Πρόσφυγας δεν είναι απλώς κάθε ξένος που ζητά να µείνει στη χώρα µας, αλλά ένας από τους πιο ευάλωτους,

Διαβάστε περισσότερα

VII. ΙΣΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ : ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΕΚΠ/ΚΩΝ ΕΥΚΑΙΡΙΩΝ ΚΑΤΑ ΠΕΡΙΟΧΗ ΚΑΙ ΦΥΛΟ

VII. ΙΣΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ : ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΕΚΠ/ΚΩΝ ΕΥΚΑΙΡΙΩΝ ΚΑΤΑ ΠΕΡΙΟΧΗ ΚΑΙ ΦΥΛΟ VII. ΙΣΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ : ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΕΚΠ/ΚΩΝ ΕΥΚΑΙΡΙΩΝ ΚΑΤΑ ΠΕΡΙΟΧΗ ΚΑΙ ΦΥΛΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: 1.0 Αριθµός µαθητών στα σχολεία Πρωτοβάθµιας και ευτεροβάθµιας Εκπαίδευσης 2.0 Τριτοβάθµια Εκπαίδευση 83 Ισότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΔΥΟ ΦΥΛΑ... Η άποψη της Εκκλησίας Η κοινωνική, ιατρική άποψη

ΤΑ ΔΥΟ ΦΥΛΑ... Η άποψη της Εκκλησίας Η κοινωνική, ιατρική άποψη ΤΑ ΔΥΟ ΦΥΛΑ... Η άποψη της Εκκλησίας Η κοινωνική, ιατρική άποψη 1 ΤΑ ΦΥΛΑ ΠΡΟ ΤΗΣ ΠΤΩΣΗΣ Η συγκλίνουσα άποψη των ερμηνευτών πατέρων της εκκλησίας μας είναι ότι κατά το σχέδιο του Θεού, αν δεν συνέβαινε

Διαβάστε περισσότερα

Αρχαιολογία των γεωμετρικών και αρχαϊκών χρόνων (1100-480 π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος

Αρχαιολογία των γεωμετρικών και αρχαϊκών χρόνων (1100-480 π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος [IA11] ΚΛΑΣΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ Α Αρχαιολογία των γεωμετρικών και αρχαϊκών χρόνων (1100-480 π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος Πρώιμοι και Γεωμετρικοί χρόνοι (1100-700 π.χ.) Οι περίοδοι της αρχαίας ελληνικής τέχνης:

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΣΤΑΤΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΥ ΣΥΛΛΟΓΟΥ ΑΓΙΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΘΕΣΝΙΚΗΣ

ΚΑΤΑΣΤΑΤΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΥ ΣΥΛΛΟΓΟΥ ΑΓΙΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΘΕΣΝΙΚΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΤΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΥ ΣΥΛΛΟΓΟΥ ΑΓΙΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΘΕΣΝΙΚΗΣ ΕΠΩΝΥΜΙΑ ΕΔΡΑ Άρθρο 1 ο Γίνεται σύλλογος με την επωνυμία ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΑΓΙΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ, με έδρα την κωμόπολη Άγιος Αθανάσιος του Νομού

Διαβάστε περισσότερα

Ο Μιχάλης Κάσιαλος γεννήθηκε στην Άσσια. Ήταν γεωργός, αργότερα όμως έμαθε και την τέχνη του τσαγκάρη. Μερικά αρχαία Ελληνικά νομίσματα, που βρήκε

Ο Μιχάλης Κάσιαλος γεννήθηκε στην Άσσια. Ήταν γεωργός, αργότερα όμως έμαθε και την τέχνη του τσαγκάρη. Μερικά αρχαία Ελληνικά νομίσματα, που βρήκε Ελισσαιος καβαζη Ο Μιχάλης Κάσιαλος γεννήθηκε στην Άσσια. Ήταν γεωργός, αργότερα όμως έμαθε και την τέχνη του τσαγκάρη. Μερικά αρχαία Ελληνικά νομίσματα, που βρήκε μια μέρα στο χωράφι του, έδωσαν στην

Διαβάστε περισσότερα

Χαρά Κουτόβα, Ειρήνη Μαυροκεφαλίδου. Χ. Κουτόβα

Χαρά Κουτόβα, Ειρήνη Μαυροκεφαλίδου. Χ. Κουτόβα Χαρά Κουτόβα, Ειρήνη Μαυροκεφαλίδου Ηµαθία: Η κατάσταση τρία χρόνια µετά Χ. Κουτόβα Ξεκινώντας θα ήθελα ν αναφερθώ στις εκλογές της τοπικής αυτοδιοίκησης, που είχαν το εξής ενδιαφέρον στοιχείο, να φέρουν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΕΣ ΔΙΕΞΟΔΟΙ ΤΩΝ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΒΑΛΚΑΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΕΣ ΔΙΕΞΟΔΟΙ ΤΩΝ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΒΑΛΚΑΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ Φλώρινα, Ιούνιος 2012 ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΕΣ ΔΙΕΞΟΔΟΙ ΤΩΝ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΒΑΛΚΑΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΚΑΤΕΡΙΝΑ Κ. ΣΑΡΡΗ ΑΝ. ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΤΒΣ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΔΡΑΣΕΩΝ ΚΑΘΟΔΗΓΗΣΗΣ ΓΔ Στο πλαίσιο

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολόγοι, κοινωνικοί επιστήµονες και κοινωνικοί λειτουργοί

Κοινωνιολόγοι, κοινωνικοί επιστήµονες και κοινωνικοί λειτουργοί Κοινωνιολόγοι, κοινωνικοί επιστήµονες και κοινωνικοί λειτουργοί Εισαγωγή Τα παραδείγµατα γυναικών επιστηµόνων, που ακολουθούν, επιλέχθηκαν µετά από έρευνα στο διαδίκτυο. Ο κατάλογος δεν είναι φυσικά πλήρης,

Διαβάστε περισσότερα

Η Διεθνής Σύμβαση για τα Δικαιώματα. του Παιδιού. με απλά λόγια

Η Διεθνής Σύμβαση για τα Δικαιώματα. του Παιδιού. με απλά λόγια Η Διεθνής Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού με απλά λόγια Όλα τα παιδιά έχουν δικαιώματα που προβλέπονται από νόμους και διεθνείς συμβάσεις. Το σημαντικότερο κείμενο για τα δικαιώματα των παιδιών,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ο Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΣΗΜΕΡΑ. 1.1 Εισαγωγή

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ο Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΣΗΜΕΡΑ. 1.1 Εισαγωγή ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ο Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΣΗΜΕΡΑ 1.1 Εισαγωγή Η Ευρωπαϊκή Ένωση διευρύνεται και αλλάζει. Τον Μάιο του 2004, δέκα νέες χώρες εντάχθηκαν στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η διεύρυνση αποτελεί µια ζωτικής σηµασίας

Διαβάστε περισσότερα

Πώς κερδίζετε πιστώσεις (credits)

Πώς κερδίζετε πιστώσεις (credits) Πώς κερδίζετε πιστώσεις (credits) 2013 Πώς κερδίζετε πιστώσεις (credits) ικαιούστε επιδόµατα της Κοινωνικής Ασφάλισης µε το να κερδίζεται πιστώσεις (credits) Κοινωνικής Ασφάλισης όταν εργάζεστε και πληρώνετε

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΠ. ΕΤΟΥΣ 2014-2015

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΠ. ΕΤΟΥΣ 2014-2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Β1.Ο Πρωταγόρας παρουσιάζει στο σημείο αυτό μια ιδιαιτέρως ρηξικέλευθη τοποθέτηση σχετικά με την έννοια και το σκοπό της τιμωρίας. Η τιμωρία, σύμφωνα με τον Πρωταγόρα δεν είναι εκδίκηση και

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενο: Αρχή διάκρισης των λειτουργιών

Περιεχόμενο: Αρχή διάκρισης των λειτουργιών Περιεχόμενο: Αρχή διάκρισης των λειτουργιών ΜΑΘΗΜΑ: ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : Γεώργιος Κ. Παυλόπουλος, Δικηγόρος, Υπ. Διδάκτωρ Δημοσίου Δικαίου Παν/μίου Αθηνών Η αρχή της Διάκρισης των Λειτουργιών

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΑ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΛΕΩΝΙΔΑΣ Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ

Η ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΑ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΛΕΩΝΙΔΑΣ Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ Η ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΑ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΛΕΩΝΙΔΑΣ Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΔΥΝΑΤΟΝ ΝΑ ΖΕΙ ΚΑΝΕΙΣ ΧΑΡΟΥΜΕΝΑ, ΑΝ Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΦΡΟΝΗΣΗ, ΟΜΟΡΦΙΑ ΚΑΙ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ, ΚΑΙ ΟΥΤΕ ΠΑΛΙ ΕΙΝΑΙ ΔΥΝΑΤΟΝ

Διαβάστε περισσότερα

θετοί γονείς, θετά τέκνα, μεμνηστευμένοι, αδελφοί και σύζυγοι αυτών καθώς και μνηστήρες αδελφών) 1. Στοιχεία του υπόχρεου

θετοί γονείς, θετά τέκνα, μεμνηστευμένοι, αδελφοί και σύζυγοι αυτών καθώς και μνηστήρες αδελφών) 1. Στοιχεία του υπόχρεου ΚΑΤΑΘΕΣΗ... ΤΑΧΥΔΡΟΜΙΚΩΣ. Αριθμ. Πρωτοκόλλου... Αριθμ. Μητρώου... Ημερομηνία:...29 6-2011..... ΔΗΛΩΣΗ περιουσιακής κατάστασης έτους 2011 κατά το άρθρο 2 του Ν. 3213 / 2003 (ΦΕΚ 309/Α/31-12-2003) Παραλήπτης

Διαβάστε περισσότερα

Ο κανονισμός λειτουργίας των μαθητικών κοινοτήτων σε «Κείμενο για όλους»

Ο κανονισμός λειτουργίας των μαθητικών κοινοτήτων σε «Κείμενο για όλους» Ο κανονισμός λειτουργίας των μαθητικών κοινοτήτων σε «Κείμενο για όλους» Δείτε εδώ τον κανονισμό λειτουργίας των μαθητικών κοινοτήτων, μεταγραμμένο σε «Κείμενο για όλους»*. Στη μορφή αυτή, ο κανονισμός:

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική πρόταση 1: 1 Πώς οργανώνονταν οι άνθρωποι της. Γεωμετρικής Εποχής»

Διδακτική πρόταση 1: 1 Πώς οργανώνονταν οι άνθρωποι της. Γεωμετρικής Εποχής» Διδακτική πρόταση 1: 1 Πώς οργανώνονταν οι άνθρωποι της Γεωμετρική ς Εποχής; Ερωτήματα - κλειδιά: 2 Πόσο μεγάλες ήταν οι ομάδες των ανθρώπων της Γεωμετρικής Εποχής; Υπήρχαν αρχηγοί στις ομάδες των ανθρώπων

Διαβάστε περισσότερα

Ερώτηση:Ποιοι παράγοντες καθορίζουν τη μορφή της αγοράς ;

Ερώτηση:Ποιοι παράγοντες καθορίζουν τη μορφή της αγοράς ; Ερώτηση:Ποιοι παράγοντες καθορίζουν τη μορφή της αγοράς ; Απάντηση: Η μορφή της αγοράς καθορίζεται από μια σειρά παραγόντων. Οι σπουδαιότεροι από τους παράγοντες αυτούς είναι οι εξής: Πρώτον, ο αριθμός

Διαβάστε περισσότερα

Γυναίκες πολεµίστριες και ηρωίδες. Έρευνα-επιλογή:Μ. Λόος Μετάφραση: Μ. Σκόµπα Επιµέλεια: Β. Καντζάρα

Γυναίκες πολεµίστριες και ηρωίδες. Έρευνα-επιλογή:Μ. Λόος Μετάφραση: Μ. Σκόµπα Επιµέλεια: Β. Καντζάρα Γυναίκες πολεµίστριες και ηρωίδες Έρευνα-επιλογή:Μ. Λόος Μετάφραση: Μ. Σκόµπα Επιµέλεια: Β. Καντζάρα Cleopatra (Κλεοπάτρα) 69 30 π.χ. Αίγυπτος Βασίλισσα Η Κλεοπάτρα γεννήθηκε το 69 π.x και βασίλεψε στην

Διαβάστε περισσότερα

Βούλα Μάστορη. Ένα γεμάτο μέλια χεράκι

Βούλα Μάστορη. Ένα γεμάτο μέλια χεράκι 1 Σειρά Σπουργιτάκια Εκδόσεις Πατάκη Ένα γεμάτο μέλια χεράκι Βούλα Μάστορη Εικονογράφηση: Σπύρος Γούσης Σελ. 91 Δραστηριότητες για Γ & Δ τάξη Συγγραφέας: Η Βούλα Μάστορη γεννήθηκε στο Αγρίνιο. Πέρασε τα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΚΑΤΟ ΤΑ ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΚΑΤΟ ΤΑ ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΚΑΤΟ ΤΑ ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ 1. Τι πρέπει να κατανοήσει ο μαθητής Όπως αναφέρθηκε στο πρώτο κεφάλαιο, το κράτος είναι μια ισχυρότατη οντότητα που θέτει το θεσμικό πλαίσιο μέσα στο οποίο αναπτύσσεται

Διαβάστε περισσότερα

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Προσκλήσεις και ευχές

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Προσκλήσεις και ευχές Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Προσκλήσεις και ευχές Ενότητα: Κοινωνικές σχέσεις (2 φύλλα εργασίας) Επίπεδο: Β1, Β2 Κοινό: αλλόγλωσσοι ενήλικες ιάρκεια: 4 ώρες (2 δίωρα) Υλικοτεχνική υποδομή: Για τον διδάσκοντα: 1

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Αναπτύσσομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Γιατί είναι απαραίτητη η ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΛΩΣΗ περιουσιακής κατάστασης έτους 20... του Ν.3213 / 2003 (ΦΕΚ 309/A/31-12-2003) όπως έχει τροποποιηθεί και ισχύει

ΔΗΛΩΣΗ περιουσιακής κατάστασης έτους 20... του Ν.3213 / 2003 (ΦΕΚ 309/A/31-12-2003) όπως έχει τροποποιηθεί και ισχύει Κατάθεση : Αριθμός Πρωτοκόλλου : Ταχυδρομικώς : Αριθμός Μητρώου : Ημερομηνία : ΔΗΛΩΣΗ περιουσιακής κατάστασης έτους 20... του Ν.3213 / 2003 (ΦΕΚ 309/A/31-12-2003) όπως έχει τροποποιηθεί και ισχύει Παραλήπτης

Διαβάστε περισσότερα

Πέρασαν 101 χρόνια από την καθιέρωση της 8 ης ημέρας της γυναίκας.

Πέρασαν 101 χρόνια από την καθιέρωση της 8 ης ημέρας της γυναίκας. Αθήνα Μάρτιος 2011 ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΦΙΛΕΛΛΗΝΩΝ & ΨΥΛΛΑ 2 105 57 ΑΘΗΝΑ Τηλ 213.16.16.900 Fax 2103246165 Email: adedy@adedy.gr, adedy1@adedy.gr ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΓΥΝΑΙΚΩΝ Πέρασαν 101 χρόνια από την καθιέρωση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΑΠΟ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΑΠΟ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΑΠΟ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΑΠΟ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Θα διδαχτούν η Ομήρου Οδύσσεια και οι Ηροδότου Ιστορίες σύμφωνα με το Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών. Α) ΟΜΗΡΟΥ ΟΔΥΣΣΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΙΑΦΗΜΙΣΗΣ Α) ΕΚΤΑΣΗ ΚΑΙ ΣΚΟΠΟΣ ΤΟΥ ΚΩΔΙΚΑ

Ο ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΙΑΦΗΜΙΣΗΣ Α) ΕΚΤΑΣΗ ΚΑΙ ΣΚΟΠΟΣ ΤΟΥ ΚΩΔΙΚΑ Ο ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΙΑΦΗΜΙΣΗΣ Α) ΕΚΤΑΣΗ ΚΑΙ ΣΚΟΠΟΣ ΤΟΥ ΚΩΔΙΚΑ Ο Κώδικας αφορά όλες τις διαφημίσεις για κάθε είδους προϊόντα και υπηρεσίες. Ο Κώδικας ορίζει τους κανόνες επαγγελματικής δεοντολογίας και

Διαβάστε περισσότερα

ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΤΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ ΙΣΤΟΡΙΑΣ & ΛΑΟΓΡΑΦΙΑΣ ΚΑΡΥΟΧΩΡΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ΙΔΡΥΣΗ - ΕΠΩΝΥΜΙΑ & ΕΔΡΑ - ΣΚΟΠΟΙ & ΜΕΣΑ.

ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΤΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ ΙΣΤΟΡΙΑΣ & ΛΑΟΓΡΑΦΙΑΣ ΚΑΡΥΟΧΩΡΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ΙΔΡΥΣΗ - ΕΠΩΝΥΜΙΑ & ΕΔΡΑ - ΣΚΟΠΟΙ & ΜΕΣΑ. ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΤΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ ΙΣΤΟΡΙΑΣ & ΛΑΟΓΡΑΦΙΑΣ ΚΑΡΥΟΧΩΡΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ΙΔΡΥΣΗ - ΕΠΩΝΥΜΙΑ & ΕΔΡΑ - ΣΚΟΠΟΙ & ΜΕΣΑ Άρθρο 1 ο 1. Ιδρύεται το μουσείο με την επωνυμία ΜΟΥΣΕΙΟ ΙΣΤΟΡΙΑΣ &

Διαβάστε περισσότερα

Β Ε τάξη ηµοτικού. ιαθεµατικότητα Μαθηµατικά, Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή, Αγωγή Καταναλωτή, Αγωγή Υγείας.

Β Ε τάξη ηµοτικού. ιαθεµατικότητα Μαθηµατικά, Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή, Αγωγή Καταναλωτή, Αγωγή Υγείας. Σχέδιο Μαθήµατος Το ικαίωµα στην Εκπαίδευση Β Ε τάξη ηµοτικού Σκοπιµότητα Να αναγνωρίζουν οι µαθητές το δικαίωµα του παιδιού στην εκπαίδευση ιαθεµατικότητα Μαθηµατικά, Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή, Αγωγή

Διαβάστε περισσότερα

European Year of Citizens 2013 Alliance

European Year of Citizens 2013 Alliance European Year of Citizens 2013 Alliance MANIFESTO Η ενεργός συμμετοχή του ευρωπαίου πολίτη είναι άμεσα συνδεδεμένη με την επιδίωξη των Ευρωπαϊκών συλλογικών στόχων και αξιών που προβλέπονται στις Συνθήκες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΑΣΗ ΝΟΜΟΥ «ΣΥΜΦΩΝΟ ΕΛΕΥΘΕΡΗΣ ΣΥΜΒΙΩΣΗΣ» Άρθρο 1 Σύσταση. Άρθρο 2 Προϋποθέσεις

ΠΡΟΤΑΣΗ ΝΟΜΟΥ «ΣΥΜΦΩΝΟ ΕΛΕΥΘΕΡΗΣ ΣΥΜΒΙΩΣΗΣ» Άρθρο 1 Σύσταση. Άρθρο 2 Προϋποθέσεις ΠΡΟΤΑΣΗ ΝΟΜΟΥ «ΣΥΜΦΩΝΟ ΕΛΕΥΘΕΡΗΣ ΣΥΜΒΙΩΣΗΣ» Άρθρο 1 Σύσταση Η συμφωνία δύο ενηλίκων προσώπων, διαφορετικού ή του ιδίου φύλου, με την οποία οργανώνουν τη συμβίωσή τους (σύμφωνο ελεύθερης συμβίωσης) καταρτίζεται

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΛΩΣΗ Περιουσιακής Κατάστασης έτους 20.. κατά το άρθρο 2 του Ν. 3213/2003 (ΦΕΚ 309/Α/31-12-2003)

ΔΗΛΩΣΗ Περιουσιακής Κατάστασης έτους 20.. κατά το άρθρο 2 του Ν. 3213/2003 (ΦΕΚ 309/Α/31-12-2003) ΚΑΤΑΘΕΣΗ.... Αριθμ. Πρωτοκόλλου... ΤΑΧΥΔΡΟΜΙΚΩΣ... Αριθμ. Μητρώου... Ημερομηνία:... 20. ΔΗΛΩΣΗ Περιουσιακής Κατάστασης έτους 20.. κατά το άρθρο 2 του Ν. 3213/2003 (ΦΕΚ 309/Α/31-12-2003) Παραλήπτης της

Διαβάστε περισσότερα

2. Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ (610-641). ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ

2. Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ (610-641). ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ 2. Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ (610-641). ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ Συμπλήρωση κενών Να συμπληρώσετε τα κενά του αποσπάσματος, βάζοντας στην κατάλληλη θέση μία από τις ακόλουθες λέξεις (τρεις

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι

Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι Γιώργος Οικονομάκης geconom@central.ntua.gr Μάνια Μαρκάκη maniam@central.ntua.gr Συνεργασία: Φίλιππος Μπούρας Κομβικό-συστατικό στοιχείο

Διαβάστε περισσότερα

Αριθμός Πρωτοκόλλου : Αριθμός Μητρώου : Ημερομηνία :

Αριθμός Πρωτοκόλλου : Αριθμός Μητρώου : Ημερομηνία : Αριθμός Πρωτοκόλλου : Αριθμός Μητρώου : Ημερομηνία : ΔΗΛΩΣΗ Περιουσιακής Κατάστασης έτους 20... κατά το άρθρο 2 του ν.3213 / 2003 Όπως αντικαταστάθηκε με το άρθρο 223 του ν.4281/2014 (Φ.Ε.Κ. Α 160/8.8.2014)

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΛΩΣΗ περιουσιακής κατάστασης έτους 2010 κατά το άρθρο 2 του ν. 3213/2003 (ΦΕΚ 309 Α )

ΔΗΛΩΣΗ περιουσιακής κατάστασης έτους 2010 κατά το άρθρο 2 του ν. 3213/2003 (ΦΕΚ 309 Α ) ΔΗΛΩΣΗ περιουσιακής κατάστασης έτους 2010 κατά το άρθρο 2 του ν. 3213/2003 (ΦΕΚ 309 Α ) Παραλήπτης της δήλωσης: Επιτροπή Ελέγχου Δήλωσης Περιουσιακής Κατάστασης (άρθρο 3, παρ. 2 του ν. 3213/2003 (ΦΕΚ 309

Διαβάστε περισσότερα

ΘΟΥΚΥΔΙΔΗ ΠΕΡΙΚΛΕΟΥΣ ΕΠΙΤΑΦΙΟΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 35

ΘΟΥΚΥΔΙΔΗ ΠΕΡΙΚΛΕΟΥΣ ΕΠΙΤΑΦΙΟΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 35 ΘΟΥΚΥΔΙΔΗ ΠΕΡΙΚΛΕΟΥΣ ΕΠΙΤΑΦΙΟΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 35 «Οἱ μὲν πολλοὶ ἐπαινοῦσι τὸν προσθέντα Ο Περικλής, όμως, διαφωνεί. τῷ νόμῳ τὸν λόγον τόνδε» Γιατί; 1. «ἐμοὶ δὲ ἀρκοῦν ἂν ἐδόκει εἶναι ἀνδρῶν ἀγαθῶν ἔργῳ γενομένων

Διαβάστε περισσότερα

Η δια βίου μάθηση ως εκπαιδευτική πολιτική: κρίσιμα ζητήματα και προτάσεις

Η δια βίου μάθηση ως εκπαιδευτική πολιτική: κρίσιμα ζητήματα και προτάσεις LOGO Γεωτεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας Παράρτημα Ανατολικής Μακεδονίας Σέρρες, 17/10/2010 Η δια βίου μάθηση ως εκπαιδευτική πολιτική: κρίσιμα ζητήματα και προτάσεις Δρ. Γεώργιος A. Κουλαουζίδης Μαθηματικός

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΟΙ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΕΥΡΩΓΝΩΣΗ. Ελλάδος ή και Κύπρου άνω των 18 ετών β) το τέκνο τους ή οι τελούντες υπό

ΟΡΟΙ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΕΥΡΩΓΝΩΣΗ. Ελλάδος ή και Κύπρου άνω των 18 ετών β) το τέκνο τους ή οι τελούντες υπό ΟΡΟΙ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΕΥΡΩΓΝΩΣΗ 1. Ο διαγωνισµός ΕΥΡΩΓΝΩΣΗ διοργανώνεται από την εταιρεία, ΤΗΛΕΚΙΝΗΣΗ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΡΑΔΙΟΤΗΛΕΟΠΤΙΚΗ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΙΚΗ ΔΙΑΦΗΜΙΣΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΔΟΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ, Αποστόλου Παύλου 4, Μαρούσι,

Διαβάστε περισσότερα