Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download ""

Transcript

1

2

3

4

5

6 ΚΑΣΤΡΙ ΠΑΛΑΙΟΧΩΡΙΟΥ KAΨΟΡΡΑΧΗΣ Η ΑΡΧΑΙΑ ΜΕΤΑΠΑ (;) * B. Τσαντήλα Δρ. Αρχαιολόγος, ΛΣΤ ΕΠΚΑ καί Αἰτωλοί μενεχάρμαι Όμηρος, Ιλιάδα Β, 525. καί Αἰτωλῶν μεγαθύμων Όμηρος, Ιλιάδα Β, 545. Εισαγωγή Η Αιτωλοακαρνανία είναι ένας τόπος ευλογημένος από πολλές απόψεις. Όσον αφορά στην αρχαιολογία του νομού, ορισμένοι την έχουν αποκαλέσει -κι πιθανόν όχι άδικα- το «El Dorado» της ελληνικής αρχαιολογίας», αφού διάσπαρτες σ όλη της την έκταση υπάρχουν περισσότερες από 130 αρχαίες οχυρωμένες πόλεις (χάρτης 1) 1. Ενδεικτική για παράδειγμα είναι η πληθώρα των αρχαιολογικών θέσεων που εντοπίζονται στην -ευπορότατη κατά τον γεωγράφο Στράβωνα 2 - περιοχή ΝΑ της λίμνης Τριχωνίδας (χάρτης 2). Ορισμένες από αυτές, όπως είναι για παράδειγμα η Πλευρώνα, η Στράτος, οι Οινιάδες, η Καλυδώνα, κ.α., είναι ταυτισμένες, δηλαδή γνωρίζουμε το όνομά τους, τους μύθους, την ιστορία τους και ικανοποιητικά τα μνημεία τους. Ορι- * Αφορμή για τη συγγραφή του παρόντος κειμένου στάθηκε μια εκλαϊκευμένη ομιλία μου στην Καψορράχη τον Αύγουστο του 2007 (μετά από την ευγενική πρόσκληση του Προέδρου του «Συλλόγου των απανταχού Καψορραχιωτών Αγ. Νικόλαος»). Η αρχική της μορφή -με εξαίρεση τον εμπλουτισμό με υποσημειώσεις και βιβλιογραφία- διατηρήθηκε. 1. Κολώνας 1998, Οι οχυρωμένες θέσεις στην Αιτωλοακαρνανία είναι τόσο πυκνές ώστε, ταξιδεύοντας ο επισκέπτης κάθε 30 χλμ. περίπου συναντά και μια αρχαία οχυρωμένη πόλη ή ακρόπολη. 2. Στράβων, Γεωγραφικά,

7 Χάρτης 1: Χάρτης της Αιτωλοακαρνανίας, όπου σημειώνονται με μπλε στιγμές οι θέσεις των σημαντικότερων αρχαίων πόλεων. Χάρτης 2: Χάρτης της περιοχής νότια της λίμνης Τριχωνίδας, όπου σημειώνονται με κόκκινες στιγμές οι θέσεις με αρχαιολογικά ευρήματα. 66

8 σμένες άλλες όμως -και δυστυχώς οι περισσότερες- εξαιτίας της απουσίας επιγραφών, παραμένουν ανώνυμες ή ταυτίζονται υποθετικά, με βάση κάποιους λογικούς συσχετισμούς που στηρίζονται στις φιλολογικές πηγές 3. Μια από τις τελευταίες περιπτώσεις αποτελεί και η οχύρωση στο λόφο Καστρί Παλαιοχωρίου Καψορράχης, μιας και τα μυθολογικά, ιστορικά, επιγραφικά και ανασκαφικά στοιχεία που έχουμε στη διάθεσή μας για αυτή είναι από ανύπαρκτα έως λιγοστά. Η ταύτιση της πόλης Πολύτιμη πηγή για την ταύτιση της οχύρωσης στο Καστρί αποτελεί η μαρτυρία του Μεγαλοπολίτη ιστορικού Πολύβιου για την καταστροφική επέλαση του εχθρικού στρατού των Μακεδόνων, υπό τις διαταγές του βασιλιά τους Φιλίππου του Ε, το 218 π.χ. προς το πολιτικό και θρησκευτικό κέντρο των Αιτωλών, το Θέρμο, προκειμένου να το καταστρέψει εκ θεμελίων. Ο Πολύβιος που έζησε το 2 ο αι. π.χ., περιγράφοντας την πορεία αυτή μας δίνει την διάταξη των αρχαίων πόλεων της Αιτωλίας 4. Ο Φίλιππος (μαζί με Αχαιούς, Ιλλύριους, Κρήτες, Θράκες, Ακαρνάνες και μισθοφόρους), μετά την αποβίβασή του στη αρχαία Λιμναία (Αμφιλοχία) και το πέρασμά του από τις Φοιτείες, διήλθε τον Αχελώο, κάπου στην περιοχή μεταξύ Στράτου και Κωνώπης (Αγγελοκάστρου), καταστρέφοντας στο πέρασμά του την περιοχή. Στα αριστερά της διαδρομής του ο Πολύβιος αναφέρει με τη σειρά τις πόλεις Στράτο, Αγρίνιο, Θεστιείς και στα δεξιά την Κωνώπη και την Λυσιμαχεία, ενώ αμέσως μετά το Τριχόνειο (Γαβαλού), τρεις άλλες - παράκτιες προφανώς- πόλεις, το Φύταιο, την Μέταπα στο μέσο και την κώμη Παμφία (Σιταράλωνα) στα ανατολικά των δυο προηγουμένων. Μετά την Παμφία προχώρησε από ανηφορικό και ανώμαλο δρόμο προς το Θέρμο, ακολουθώντας πιθανότατα 3. Κυρίως στον Πολύβιο και τον Στράβωνα. Οι πρώτες «υποθετικές» -και στις περισσότερες περιπτώσεις ορθές- ταυτίσεις των αρχαίων πόλεων της Αιτωλοακαρνανίας έγιναν από περιηγητές του 19 ου αιώνα. 4. Πολύβιος, Βλ. και Walbank 1957, passim. Woodhouse 1897, 263 κ.εξ. Πορτελάνος 1998, 1431 κ εξ. Pritchett 1989, Pritchett 1991, Κατωπόδης 1990, τόμος Α,

9 το δύσβατο δρόμο της Αγριλιάς 5. Ωστόσο, στην περιγραφή της επιστροφής του Φιλίππου (κατά την οποία πυρπόλησε την Παμφία και «κατέσκαψε» την Μέταπα) 6, παραλείπει τις πόλεις Λυσιμαχεία, Τριχόνειο και Φύταιο στην εξιστόρησή του και προσθέτει, μετά την Μέταπα, την πόλη Άκραι. Το γεγονός αυτό έχει δημιουργήσει τρομερή σύγχυση και έριδες μεταξύ των μελετητών της τοπογραφίας της περιοχής. Αν και οι περισσότεροι μελετητές, ταυτίζουν την οχύρωση στο Καστρί με το αρχαίο Φύταιο 7, ενδεχομένως στη θέση αυτή, πρέπει να τοποθετηθεί η αρχαία πόλη Μέταπα 8. Χωρίς όμως να παραβλέπουμε δυο δεδομένα. Πρώτον ότι η Μέταπα, έχει τοποθετηθεί κατά καιρούς και από διάφορους μελετητές στην Κάτω Μακρινού 9, το Καλούδι 10, την Ανάληψη 11, αλλά και την Παραβόλα 12. Δεύτερον ότι, στην επιστήμη της αρχαιολογίας για να θεωρηθεί ασφαλής η ταύτιση μιας αρχαίας πόλης πρέπει να τεκμηριωθεί και επιγραφικά. Λογικά η αρχαία Μέταπα πρέπει να τοποθετηθεί στο Καστρί, επειδή η θέση συμφωνεί με την περιγραφή του Πολυβίου 13, δηλαδή βρίσκεται μετά το Τριχόνειο, κοντά στην ακτή της λίμνης (και στο δυτικό άκρο του περάσματος του στενού της) και δυτικά της Παμφίας, από την οποία απέχει 30 στάδια σε ευθεία γραμμή (δηλαδή περίπου 6,5 χλμ., βλ. εικ. 3). Αν δεχτούμε αυτή την ταύτιση, 5. Όπως περιγράφουν και οι παλιοί αρχαιολόγοι Γ. Σωτηριάδης και Κ. Ρωμαίος. 6. Ο Φίλιππος κατέλαβε την Μέταπα, αφού πρώτα οι Αιτωλοί την εγκατέλειψαν. 7. Όπως οι Bazin (1864, ), Woodhouse (1897, ), Plassart (1921, 62), Στεργιόπουλος (1939, 98) και Πορτελάνος (1998, ). Η πόλη Φύτειον ή Φύταιον, εκτός από τον Πολύβιο ( και 5.7.7), αναφέρεται επίσης από τον Στέφανο Βυζάντιο (675.15), αλλά και στη επιγραφή/λίστα των Θεοροδόκων από τους Δελφούς (Plassart 1921, 1-85, Jardé 1902, ). 8. Και συμφωνώ εδώ με την άποψη των Νεραντζή (2003, 88-90, 95-96), Κirsten (1941, και 1941 B, ), Pritchett (1989, ), Mαστροκώστα (χειρόγραφες καταγραφές ευρημάτων στο Αρχαιολογικό Μουσείο Αγρινίου με την ένδειξη: «Καψορράχη-αρχαία Μέταπα»), Σταυροπούλου-Γάτση (2001, 376) και Στεργιόπουλου (1939, 33). 9. Από τους Philippson-Kirsten (ΙΙ, 670). Βλ. και Noack 1897, Noack 1916, Από τους Philippson-Kirsten (ΙΙ, 670, ως δεύτερη, λιγότερη πιθανή, εκδοχή ταύτισης). 11. Στα νότια της Άνω Μπουρλέσας (Αγ. Ανδρέα), μεταξύ Μπουρλέσας και Καψορράχης, δηλαδή στα στενά του Δαφνιά (στις θέσεις «Αρβανίτη» και «Παλαιοχώρι»). Η ταύτιση αυτή οφείλεται στους Lolling, Κlaffenbach και Pritchett (βλ. Νεραντζής 2003, και Prichett 1989, 131). Βλ. επίσης: Βommelje 1987, 97. Ρωμαίος 1916, Στεργιόπουλος 1939, 33. Πορτελάνος 1998, (ως δεύτερη, λιγότερη πιθανή, εκδοχή ταύτισης με την Μέταπα). 12. Από τους Fiedler 1940, 181), Leake (1935, ), Becker (1854, 31-50) και Forbiger (1848, ). 13. Η Μέταπα, εκτός από τον Πολύβιο, αναφέρεται επίσης και από τον Στέφανο Βυζάντιο (448.12). 68

10 τότε είμαστε σύμφωνοι με την περιγραφή του Πολυβίου που τοποθετεί τη Μέταπα στα ανατολικά της πόλης Φύταιο, ενώ η τελευταία θα πρέπει ενδεχομένως να ταυτιστεί με την οχύρωση στο Λιθοβούνι 14. Κατά την ταπεινή μου γνώμη, τελικά πολύ μικρή σημασία έχει αν η οχύρωση στο Καστρί είναι η αρχαία Μέταπα ή το Φύταιο ή οποιαδήποτε άλλη Αιτωλική πόλη, μιας και τα αρχαία μνημεία παραμένουν πάντοτε αυθύπαρκτοι πολιτιστικοί μάρτυρες. Όπως και να έχει, μέχρι η όποια ταύτιση επιβεβαιωθεί επιγραφικά ή και ανασκαφικά, οι συζητήσεις και οι υποθέσεις παραμένουν ιδιαίτερα γοητευτικές. Ωστόσο, ευελπιστώ πολύ γρήγορα να βρεθούν οι αποδείξεις για τη βέβαιη ταύτιση μιας εκ των πέντε σημαντικότερων πόλεων στη παράλια ζώνη νότια της Τριχωνίδας 15. Εικ. 3: Δορυφορική φωτογραφία της περιοχής νότια της λίμνης Τριχωνίδας (Προέλευση: google-earth.com). Η οχύρωση στο λόφο Καστρί (ακρόπολη) και η επικράτεια της αρχαίας πόλης Η οχύρωση στο λόφο Καστρί (εικ. 4-5, χάρτης 6) 16, κοντά στον εγκαταλελειμμένο σήμερα και ειδυλλιακό οικισμό του Παλαιοχωρίου (εικ. 7-9), η οποία σχεδιάστηκε ήδη από τον προηγούμενο αιώνα από τον Νοack (σχέδιο 10) 17 και περιγράφηκε συνοπτικά από τον περιηγητή Woodhouse 18, διατηρείται σε ορισμένα σημεία 14. Βλ. και Νεραντζής 2003, Οι πόλεις αυτές ήταν το Τριχόνειο (Γαβαλού), το Φύταιο (Λιθοβούνι ή Παππαδάτες), η Μέταπα (Παλαιοχώρι Καψορράχης), η Άκραι (Λιθοβούνι ή Παππαδάτες) και η κώμη Παμφία (Σιταράλωνα). Σημαντικές οχυρωμένες θέσεις υπάρχουν επίσης στο Μεσοβούνι, το Καλούδι και την Ανάληψη. 16. Ο λόφος Καστρί αποτελεί απόληξη του όρους Ζυγού (Αράκυνθου). 17. Και δημοσιεύτηκε το 1941 από τον Κirsten (1941, σχέδιο στη σελ. 1174). 18. Woodhouse 1897,

11 Εικ. 4: Δορυφορική φωτογραφία της περιοχής, όπου διακρίνονται το χωριό Καψορράχη, το ερειπωμένο Παλαιοχώρι και ο λόφος Καστρί (Προέλευση: google-earth.com). Χάρτης 6: Χάρτης όπου διακρίνονται o Ι.Ν. του Αγ. Νικολάου, το ερειπωμένο Παλαιοχώρι και η οχυρωμένη ακρόπολη στην κορυφή του λόφου Καστρί (Προέλευση: Πορτελάνος 1998, σχέδιο 147). Εικ. 5: Ο λόφος Καστρί (φωτογραφημένος από τα Β-ΒΔ). της σε αρκετά καλή κατάσταση και έχει κηρυχθεί από το 1976 ως αρχαιολογικός χώρος (αρχαία πόλη Μέταπα) 19. Η τοποθεσία ελέγχει ο- λόκληρη την περιοχή ΝΑ της Τριχωνίδας και έχει άμεση οπτική επικοινωνία με τις τριγύρω οχυρωμένες θέσεις, ακόμη και με αυτές που βρίσκονται σε κάποια μακρινή απόστα- Εικ. 7-9: Απόψεις ορισμένων από τα εγκαταλελειμμένα σπίτια του οικισμού Παλαιοχώρι. 19. Με την Υ.Α. Α/Φ31/33595/ / (ΦΕΚ 1448/ ). 70

12 Σχέδιο 10: Σχέδιο της οχύρωσης της ακρόπολης στο Καστρί Παλαιοχωρίου, κατά τον Νoack (Κirsten 1941, σχέδιο στη σελ. 1174). Σχέδιο 11: Σχέδιο της οχύρωσης της ακρόπολης στο Καστρί Παλαιοχωρίου, κατά τον Πορτελάνο (Πορτελάνος 1998, σχέδιο 148). Εικ : Απόψεις του δυτικού σκέλους της οχύρωσης της ακρόπολης στο Καστρί Παλαιοχωρίου. ση, όπως είναι των Σιταραλώνων (Πάμφιο), της Ανάληψης, του Καλουδίου και του Λιθοβουνίου (Φύταιο ή Άκραι). Η οχύρωση έχει επίμηκες ελλειψοειδές σχήμα διαστάσεων 156 Χ 53 μ., περίμετρο τείχους 370 μ. και περικλείει μια έκταση 7 περίπου στρεμμάτων (σχέδιο 11) 20. Είναι προφανές πως αποτελεί μόνο την ακρόπολη της αρχαίας πόλης και συγκαταλέγεται κατά το Νoack 21 στις λεγόμενες «μικρές οχυρώσεις της Αιτωλοακαρνανίας». Η δυτική πλευρά του τείχους είναι η καλύτερα σωζόμενη και σε ορισμένα σημεία φτάνει σε ύψος τα 2,00 μ. και τις έξι σειρές δόμων (εικ ), ενώ η ανατολική διακρίνεται 20. Πορτελάνος 1998, Νoack 1916,

13 Εικ. 17: Άποψη του τείχους στα βόρεια της απαλλοτριωμένης οικίας Τσιλιγιάννη (από τα δυτικά). Εικ. 18: Άποψη του τείχους στα βόρεια της οικίας Τσιλιγιάννη (από τα βόρεια). Εικ : Η οικία Τσιλιγιάννη (από τα Ν. τα ΒΔ. αντίστοιχα). Εικ : Απόψεις του εσωτερικού της οικίας Τσιλιγιάννη: διακρίνονται οι πλευρές του αρχαίου πύργου. 72

14 Σχέδιο 25: Ο πύργος και η πυλίδα της ακρόπολης (Πορτελάνος 1998, σχέδιο 148). την Αρχαιολογική Υπηρεσία οικίας Τσιλιγιάννη φτάνει τα 2,30 μ. (εικ. 18). ελάχιστα κατά τόπους. Το τείχος, που χρονολογείται γενικά από τον 4 ο αι. π.χ. έως και τα ελληνιστικά χρόνια, είναι κτισμένο με μεγάλες λιθοπλίνθους κατά το τραπεζιόσχημο ψευδοϊσόδομο σύστημα δόμησης (εικ. 17). Το πλάτος του στα βόρεια της απαλλοτριωμένης σήμερα από Στα ΝΔ της οχύρωσης και στο εσωτερικό της οικίας Τσιλιγιάννη (εικ ) σώζεται ένας ερειπωμένος πύργος. Διακρίνονται οι κατώτερες στρώσεις των τριών πλευρών του, κτισμένες με όμοιο -με το τείχος- σύστημα δόμησης (εικ ) 22. Έχει ομολογουμένως ασυνήθιστα μακρόστενη κάτοψη, διαστάσεις 4,25 Χ 8,60 μ. και είναι κατασκευασμένος με διπλές παρειές και γέμισμα στο εσωτερικό τους (σχέδιο 25). Η ανωδομή του πιθανόν να αποτελούνταν από ωμά πλιθιά. Το μέγιστο σωζόμενο ύψος του είναι 1,80 μ. (τρεις σειρές δόμων, βλ. εικ. 24). Η κύρια και ενδεχομένως μοναδική πυλίδα της ακρόπολης (σχέδιο 25) βρισκόταν στα ΒΑ, σε απόσταση 3,25 μ. από τον πύργο. Κατά τον τοπογράφο-μελετητή Αν. Πορτελάνο είχε άνοιγμα πλάτους μόλις 0,80 μ. 23, ωστόσο χωρίς ανασκαφική έρευνα είναι δύσκολο να επιβεβαιωθεί η ύπαρξή της, αλλά και τα αρχιτεκτονικά χαρακτηριστικά της. Στο εσωτερικό της οχυρωμένης ακρόπολης διακρίνονται σήμερα ελάχιστα ίχνη αρχαίων κτιρίων (εικ ), αφού τα περισσότερα από αυτά καταστράφηκαν και οι λίθοι τους χρησίμευσαν ως οικοδομικό υλικό για την κατασκευή νεώτερων οικιών (εικ. 28) και αναλημματικών τοίχων (εικ. 39) του Παλαιοχωρίου. 22. Πορτελάνος 1998, Wooodhouse 1897, Πορτελάνος 1998,

15 Εικ : Ίχνη θεμελίων αρχαίων οικοδομημάτων στο εσωτερικό της οχύρωσης της ακρόπολης στο λόφο Καστρί. Εικ. 28: Άποψη σύγχρονης οικίας του Παλαιοχωρίου, στην οποία έχουν ενσωματωθεί αρχαίοι δόμοι. Εικ. 29: Άποψη σύγχρονου αναλημματικού τοίχου στο Παλαιοχώρι (πλησίον της οχύρωσης της ακρόπολης), στον οποίο έχουν ενσωματωθεί αρχαίοι δόμοι. Φαίνεται επομένως πως η πόλη Μέταπα υφίστατο ως ανοχύρωτος οικισμός α- πλωμένος στις πλαγιές και στην πεδιάδα, τριγύρω από την οχυρωμένη ακρόπολη του Καστριού 24, σε μια ομολογουμένως μεγάλη -αλλά άγνωστων μέχρι σήμερα ορίων- επικράτεια, η οποία εντασσόταν στην ευρύτερη περιοχή του Θέρμου 25. Στην επικράτεια αυτή κατοικούσε το φύλο των Αιτωλών σε μικρούς ατείχιστους, αλλά πυκνοκατοικημένους οικισμούς («κώμες»), που συναποτελούσαν αυτό που ο Πολύβιος αναφέρει και εννοεί ως «πόλη Μέταπα». Μόνο σε περίπτωση ανάγκης, δηλαδή εχθρικής επίθεσης, οι κάτοικοί της κατέφευγαν στην ακρόπολη 26. Η επικράτεια αυτή απλωνόταν εκατέρωθεν της νοητής ευθείας που χαράσσουν τα χωριά Καψορράχη, Παλαιοχώρι και Κάτω Μα- 24. Kαι ενδεχομένως κυρίως στη ΒΔ πλαγιά που είναι ομαλότερη. Πορτελάνος 1998, 535. Η ύπαρξη μόνο οχυρωμένης ακρόπολης σε μια πόλη δεν μας εκπλήσσει, δεδομένου ότι η πρακτική αυτή απαντάται συχνά στις αιτωλικές οχυρώσεις (κυρίως από τον 4 ο αι. π.χ. έως και τα ύστατα ελληνιστικά χρόνια). 25. Το Ιερό του Απόλλωνα στο Θέρμο αποτελούσε το θρησκευτικό και πολιτικό κέντρο των Αιτωλών και γι αυτό όλοι οι αρχαίοι δρόμοι και τα περάσματα οδηγούσαν σε αυτό. 26. Σταυροπούλου-Γάτση 2001,

16 Εικ. 30: Άποψη του I.N. Αγ. Νικολάου. κρυνού, με κεντρικό οικισμό την έκταση που απλώνεται στα ανατολικά του Παλαιοχωρίου 27 και φαίνεται πως ήκμασε από τον 4 ο αι. π.χ. έως και τα ύστερα ελληνιστικά χρόνια. Πράγματι σήμερα στα νότια (όπου υπάρχουν αρκετές εκτάσεις μικρής κλίσης), αλλά και στα ΒΑ και ανατολικά της ακρόπολης, παρατηρείται πληθώρα οστράκων 28, ωστόσο σαφή ίχνη της οχύρωσης της πόλης δεν έχουν εντοπιστεί μέχρι σήμερα 29. Στην περιοχή του Ι.Ν. Αγ. Νικολάου (εικ. 30), όπου διακρίνονται διάσπαρτοι ακατέργαστοι λίθοι, επεξεργασμένοι δόμοι και όστρακα (εικ ), ο Πορτελάνος εικάζει την ύπαρξη αρχαίου κτιρίου ή ναού 30. Τέλος, αξίζει να σημειωθεί πως και στον παρακείμενο του Καστριού, λόφο των Αγ. Θεοδώρων υπάρχουν ενδείξεις ύπαρξης αρχαίων καταλοίπων. Εικ : Διάσπαρτοι ακατέργαστοι λίθοι, επεξεργασμένοι δόμοι, κεραμίδια και όστρακα στον αύλειο χώρο του Ι.Ν. Αγ. Νικολάου. Εικ. 33: Επεξεργασμένοι δόμοι (προερχόμενοι πιθανόν από αρχαίο κτίριο ή από το τείχος) ως στήριγμα σύγχρονου μνήματος στον αύλειο χώρο του Ι.Ν. Αγ. Νικολάου. 27. Νεραντζής 2003, 88. Στην Κάτω Μακρυνού έχουν εντοπιστεί αρχαιότητες σε τρία σημεία: ίχνη κτηρίων-οικισμού και μια επιγραφή των ελληνιστικών χρόνων στη θέση «Ελληνικά» (Σταυροπούλου-Γάτση 2001, 376), τάφοι στη θέση «Γκρέκι» (Ι. Παπαποστόλου, ΑΔ 33, 1978, Β1-Χρονικά, 165) και ακτέριστοι χριστιανικοί τάφοι στη θέση «Μέγα Ρέμα» (Γ. Αλεξοπούλου, ΑΔ 42, 1987, Β1-Χρονικά, 179). 28. «Όστρακα» στην αρχαιολογία καλούνται τα θραύσματα των αρχαίων αγγείων. 29. Αν και η ύπαρξή της μαρτυρείται από τον άγγλο περιηγητή Wooodhouse (1897, ), ωστόσο δεν είναι δυνατό σήμερα να ελεγχθεί (δεν αναφέρει το ακριβές σημείο). 30. Πορτελάνος 1998,

17 Χάρτης 34: Χάρτης της περιοχής της Καψορράχης, όπου σημειώνονται με μπλε στιγμές οι θέσεις εύρεσης των τάφων (1967 και 1978). Εικ. 35: Το μνημειώδες ταφικό μνημείο στην ιδιοκτ. Ανδ. Μητσόπουλου, όπως φωτογραφήθηκε κατά τη διάρκεια της ανασκαφής του (Μαστροκώστας 1967, πίν. 227 γ). Εικ. 36: Άποψη του ταφικού μνημείου της ιδιοκτ. Ανδ. Μητσόπουλου στη σημερινή του κατάσταση. Εικ : Άποψη των δυο κιβωτιόσχημων τάφων που περιείχε το ταφικό μνημείο (όπως διατηρούνται σήμερα). Το 1897 ο Wooodhouse αναφέρει πως είδε στα ΒΔ του Παλαιοχωρίου, κοντά στην πηγή της Κεφαλόβρυσης, κορμό αρχαίου αγάλματος και μαρμάρινα αρχιτεκτονικά μέλη με συνδέσμους, προερχόμενα από μια «κυκλική κατασκευή» 31. «Σωστικές» ανασκαφές στην Καψορράχη νεκροταφεία και τάφοι της αρχαίας πόλης Ίχνη του νεκροταφείου ή ενός από τα νεκροταφεία της αρχαίας πόλης έχουν εντοπιστεί παραλίμνια, σε δυο σημεία στη θέση «Μούρτος» (χάρτης 34) Woodhouse 1897, Και μιλώντας για αρχαία νεκροταφεία πρέπει να έχουμε υπόψη μας ότι αυτά βρισκόταν συνήθως extra muros ή όταν δεν υπήρχαν τείχη, στις παρυφές των κωμών. Και οι δυο ανασκαφές στη θέση «Μούρτος» που θα αναφερθούν στην συνέχεια, χαρακτηρίζονται ως «σωστικές». Εκτός του Ιερού του Θέρμου και του Ασκληπιείου στη Γαβαλού (Τριχόνειο), άλλες συστηματικές ανασκαφές δεν έχουν πραγματοποιηθεί μέχρι σήμερα στην περιοχή νότια και ΝΑ της λίμνης Τριχωνίδας. 76

18 Εικ. 39: Τέσσερα φύλλα κισσού από χρυσό στεφάνι (Μαστροκώστας 1967, πίν. 226 γ). Εικ. 40: Χάλκινο δαχτυλίδι. 1) «Μούρτος» 1967, ιδιοκτησία Ανδ. Μητσόπουλου (ταφικό μνημείο του Νίκωνος ;) Στην ιδιοκτησία Ανδ. Μητσόπουλου ανασκάφηκε το 1967 από τον αρχαιολόγο Ευθ. Μαστροκώστα μνημειώδες ταφικό μνημείο του τέλους του 4 ου αι. π.χ. 33. Αποτελείται από έναν πιόσχημο στην κάτοψή του ταφικό περίβολο, διαστάσεων 6,50 Χ 4,00 μ. (εικ ). Οι πλευρές του μνημείου, από το οποίο σωζόταν μόνο η ευθυντηρία, ήταν κτισμένες με ασβεστολιθικές λιθοπλίνθους κατά το ισόδομο σύστημα δόμησης. Πάνω από αυτόν τον περίβολο υπήρχε υπέργειος ναΐσκος με μνημειώδη πρόσοψη προς τα βόρεια, όπου διέρχονταν αρχαία οδός, κι ως εκ τούτου ήταν ορατός στους περαστικούς. Ο περίβολος περιείχε δυο συλημένους κιβωτιόσχημους τάφους, σχηματισμένους με ασβεστολιθικές πλάκες (εικ ) 34. Κατά τη διάρκεια της ανασκαφής τους βρέθηκαν: τέσσερα φύλλα κισσού από χρυσό στεφάνι (εικ. 39), διάφορα χάλκινα κοσμήματα (εικ. 40), πήλινα αγγεία, μια αποσπασματικά σωζόμενη επιτύμβια στήλη, μια μαρμάρινη παραστάδα από ιωνικό επιτύμβιο ναΐσκο, αλλά και δυο βάσεις στηλών που ήταν στημένες πάνω στο μνημείο. Από την ανωδομή του ναΐσκου βρέθηκαν: μικρά τμήματα από το αέτωμα, αλλά και από το επιστύλιο του με την επιγραφή ΝΙΚΩΝ ΣΙΩ[.]. 33. Μαστροκώστας 1967, 319, πίν. 226 γ και 227 β-δ. 34. Οι τάφοι αυτοί είχαν διαστάσεις: ο ανατολικός 1,90 Χ 1,02 μ. και ο δυτικός 1,91 Χ 0,80 μ. 77

19 Είναι προφανές πως πρόκειται για τάφο πλούσιας και σημαντικής οικογένειας της αρχαίας πόλης, κατασκευασμένο σε μορφή όχι σπάνια για τα δεδομένα της Αιτωλίας. Εικ. 41: Η παραλίμνια θέση «Μούρτος» (περιοχή του αντλιοστασίου). 2) «Μούρτος» 1978, περιοχή νότια του αντλιοστασίου (κιβωτιόσχημος τάφος) Το δεύτερο σημείο του ίδιου νεκροταφείου ερευνήθηκε το 1978 από τον ομότιμο σήμερα καθηγητή του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων κ. Ι. Παπαποστόλου 35. Μέσα στο ρέμα, 50 μ. νότια του αντλιοστασίου (εικ. 41), ανασκάφηκε κιβωτιόσχημος τάφος ελληνιστικών χρόνων, κατασκευασμένος από μικρού μεγέθους πλακοειδείς λίθους. Περιείχε μια ταφή και ορισμένες ανακομιδές (παλαιότερες ταφές), γεγονός που υποδεικνύει την μακροχρόνια-οικογενειακή χρήση του. Τόσο εξωτερικά και πάνω στις καλυπτήριες πλάκες του τάφου -σαν προσφορά δηλαδή στο νεκρό μετά την ταφή- όσο και στο εσωτερικό του, βρέθηκαν αρκετά πήλινα αγγεία (εικ ) Εικ : Tα πήλινα αγγεία που προήλθαν από την ανασκαφή του ελληνιστικού κιβωτιόσχημου τάφου στη θέση «Μούρτος» (νότια του αντλιοστασίου) το 1978: λύχνος (42), φιαλίδιο (43), μυροδοχείο (44), κάνθαρος με διακόσμηση τύπου «δυτικής κλιτύος» (45), βαθύ πινάκιο (46) και πινάκιο (47). 35. Παπαποστόλου 1978, Όλα τα ευρήματα των τάφων της θέσης «Μούρτος» (ανασκαφής του 1967 και του 1978) φυλάσσονται στο Αρχαιολογικό Μουσείο Αγρινίου. 78

20 Η ιστορία της περιοχής. Η Αιτωλία και τα Αιτωλικά φύλα. Το Κοινό των Αιτωλών και ο μετασχηματισμός του σε Συμπολιτεία. Η ακμή και η πτώση της Αιτωλικής Συμπολιτείας. Αυτό που αποκαλούμε σήμερα έθνος των Αιτωλών ήταν ήδη από τα τέλη του 5 ου αι. π.χ. οργανωμένο φυλετικά και διαταγμένο σε κώμες, δηλαδή σε τοπικές φυλές, οι οποίες κατοικούσαν, με βάση τη μαρτυρία του Θουκυδίδη, σε διάσπαρτους ατείχιστους οικισμούς και ήταν: στην αποκαλούμενη «αρχαία» Αιτωλία 37 οι Αιτωλοί και στην αποκαλούμενη «επίκτητο» Αιτωλία 38 οι Οφιονείς (με τις ομάδες των Βομιέων και των Καλλιέων), οι Αποδωτοί, οι Αγραίοι, οι Απεραντοί και οι Ευρυτάνες (σχέδιο 48) 39. Οι Αιτωλοί ήταν θεσσαλική φυλή, η οποία προωθήθηκε προς τα νότια, πριν την κάθοδο των Δωριέων (1.200 π.χ. περίπου) 40. Η ελληνικότητά της δεν αμφισβητήθηκε ποτέ από τους αρχαίους ιστορικούς, αφού αφενός μεν συμμετείχαν στον Τρωϊκό πόλεμο, αφετέρου δε ήταν ομόγλωσσοι με τους Ακαρνάνες, τους Αχαιούς και τους Μακεδόνες 41. Σύμφωνα με τους αρχαίους συγγραφείς, τα αιτωλικά φύλα διατηρούσαν την ίδια θρησκεία, την ίδια δυσκολονόητη γλώσσα, τα αυτά ήθη και έθιμα, ενώ θεωρούνταν ότι είχαν και τα ίδια σπουδαία πολεμικά προσόντα 42. Μάλιστα, η πολεμική τους ικανότητα αναφέρεται και στις «Φοίνισσες» του Ευριπίδη 43. Σε καιρό πολέμου κατέφευγαν σε οχυρωμένες θέσεις, δηλαδή σε ακροπόλεις στην ενδοχώρα 44, ορισμένες 37. Δηλαδή στην πλούσια και πεδινή περιοχή νότια του Αρακύνθου, αλλά και στην περιοχή βόρεια του, δηλαδή στην αποκαλούμενη «κοιλάδα του Αποκούρου». 38. Δηλαδή στις βόρειες και ΒΑ ορεινές περιοχές, που κατακτήθηκαν από τους Αιτωλούς ή ενσωματώθηκαν κατά καιρούς εθελοντικά στην Αιτωλική Συμπολιτεία. 39. Ο διαχωρισμός της Αιτωλίας σε «αρχαία» και «επίκτητη» οφείλεται στον Στράβωνα (Γεωγραφικά, ). Για τα γεωγραφικά όρια της ιστορικής Αιτωλίας βλ. Σταυροπούλου-Γάτση 2001, Ωστόσο, κατά τον Στράβωνα, η Αιτωλία πρωτοκατοικήθηκε από τους Κουρήτες (φύλο προερχόμενο από την Εύβοια ή την Κρήτη). Έλαβε δε το όνομά της από τον Αιτωλό, γιο του Ενδυμίωνα (απόγονο του Δία), ο οποίος ήρθε από την Ηλεία. 41. Κατά τον Στράβωνα, τον Πολύβιο και τον Τίτο Λίβιο. 42. Μάχονταν πάντοτε με ελαφρύ οπλισμό, με ένα ασυναγώνιστο στυλ κλεφτοπολέμου. 43. Σε διάλογο που έχει η Αντιγόνη με τον παιδαγωγό (καθώς παρακολουθούν το πεδίο της μάχης), σχολιάζουν τον μυθικό ήρωα των Αιτωλών Τυδέα: «ὡς ἀλλόχρως ὅπλοισι, μειξοβάρβαρος», αλλά και τους Αιτωλούς γενικά «σακεσφόροι γάρ πάντες Αἰτωλοί τέκνον, λόγχαις τ ἀκονιστῆρες εὐστοχώτατοι» (Ευριπίδης, Φοίνισσες, στ ). 44. Funke 1987,

21 Σχέδιο 48: Τα αρχαία Αιτωλικά φύλα, κατά τον Στεργιόπουλο (1939, σχέδιο στη σελ. 18). από τις οποίες υπήρχαν από τον 5 ο αι., ενώ στην εχθρική (δυτικά του Αχελώου) Ακαρνανία, καθώς και στην παραλιακή (νότια του Αράκυνθου) Αιτωλία τα πράγματα ήταν περισσότερο εξελιγμένα, αφού οι περιοχές αυτές οδηγήθηκαν νωρίς στην δημιουργία πόλεων, δηλαδή αστικών κέντρων (όπως για παράδειγμα η Καλυδώνα, η Πλευρώνα, η Χαλκίδα κ.α.). Αντίθετα η ενδοχώρα της Αιτωλίας φαίνεται πως παρέμεινε για μεγάλο χρονικό διάστημα αποκομμένη από τον υπόλοιπο κόσμο, από τις ιστορικές εξελίξεις, με τον πληθυσμό της διάσπαρτο, σε μικρούς οικισμούς αγροτικού χαρακτήρα, σε μια χώρα όλο βουνά που έμοιαζαν με απόρθητα κάστρα και γι αυτό χαρακτηρίζονταν ως λαός αγροίκος και πολεμοχαρής 45. Ο Όμηρος (Ιλιάδα Β, 525 και 545) επαινεί τους Αιτωλούς ως γενναιόψυχους και ακλόνητους στη μάχη ( καί Αἰτωλοί μενεχάρμαι καί Αἰτωλῶν μεγαθύμων ). Ο Θουκυδίδης (ΙΙΙ, 94) μιλώντας για το Αιτωλικό φύλο των Ευρυτάνων αναφέρει: «ἀγνωστότατοι δέ γλῶσσαν και ὠμοφάγοι εἰσίν» (μιλάνε μια άγνωστη γλώσσα και τρώνε ωμό κρέας). Ωστόσο τα φύλα αυτά είχαν Παναιτωλική συνείδηση, τη βεβαιότητα δηλαδή ότι ανήκαν στο ίδιο έθνος και γι αυτό εξάλλου, προκειμένου να είναι ισχυροί και ικανοί να αντιμετωπίσουν οποιοδήποτε κίνδυνο, ήδη από τον 5 ο αι. π.χ. 46 είχαν ιδρύσει το Κοινό. Χαρακτηριστικό είναι το γεγονός πως, το 426 π.χ. οι Αιτωλοί στέλνουν όλοι μαζί απεσταλμένους στους Πελοποννήσιους, γεγονός που αποδεικνύει πως μια κεντρική «αρχή-κυβέρνηση» κατευθύνει τις στρατιωτικές επιχειρήσεις και την εξωτερι- 45. Νεραντζής 2003, 34 κ. εξ. και Ωστόσο, η πρώτη επιγραφική μαρτυρία -από την Αθηναϊκή Αγορά- που αναφέρει το Κοινό των Αιτωλών χρονολογείται στο 367 π.χ. 80

22 κή πολιτική τους. Το Κοινό αυτό είχε ομοσπονδιακή συνέλευση, εκλεγμένη βουλή και εκλεγμένους επώνυμους άρχοντες. Οι τρεις επώνυμοι άρχοντες που αναλάμβαναν κάθε χρόνο να εκτελέσουν τις αποφάσεις της συνέλευσης και της βουλής ήταν ο Στρατηγός (στρατιωτική και πολιτική εξουσία), ο Γραμματέας της Συμπολιτείας (γραφειοκρατικά και λειτουργικά θέματα) και ο Ιππαρχος (αρχηγός του ιππικού). Κατά τη διάρκεια του Πελοποννησιακού πολέμου και αμέσως μετά, σταδιακά το Κοινό των Αιτωλών μετασχηματίζεται από φυλετικό έθνος-κράτος, σε ομοσπονδία πόλεων, την περίφημη Αιτωλική Συμπολιτεία, με κύριο χαρακτηριστικό της την πλήρη Ισοπολιτεία, δηλαδή την ισότητα και την ισορροπία των απαρτιζόντων μελών της (των τοπικών φυλών), αφού η εξουσία ασκούνταν σε ομοσπονδιακό επίπεδο και οι όποιες πολιτικές και στρατιωτικές κινήσεις συναποφασίζονταν από όλες τις φυλές 47. Περί τα μέσα του 4 ου αι. π.χ. οι συνασπισμένοι και δυνατοί Αιτωλοί αρχίζουν την ανοδική τους πορεία στο ελληνικό πολιτικό σκηνικό, αποσπούν την Καλυδώνα α- πό τους Αχαιούς, προσαρτούν τη Ναύπακτο (338 π.χ.) και τους Οινιάδες (330 π.χ.), ενώ το 323 π.χ. συμμαχούν με τους Αθηναίους και τους άλλους Έλληνες και συμμετέχουν στο Λαμιακό πόλεμο κατά των Μακεδόνων. Το 291 π.χ. κατακτούν τους Δελφούς, ενώ το 279 π.χ., μετά τη νίκη τους εκεί επί των βαρβάρων Γαλατών, από «ιερόσυλοι καταπατητές» του ιερού του Απόλλωνα, η Αιτωλική Συμπολιτεία μετατράπηκε μέσα σε λίγα χρόνια σε σωτήρα και στην μεγαλύτερη δύναμη στον Ελλαδικό χώρο, τουλάχιστον μέχρι το 220 π.χ. οπότε και αρχίζει ο Συμμαχικός Πόλεμος. Κατά τη διάρκεια αυτού, η Αιτωλική Συμπολιτεία βάλλεται ταυτόχρονα από την Αχαϊκή Συμπολιτεία, τους Μακεδόνες, τους Ηπειρώτες, τους Θεσσαλούς, τους Βοιωτούς, τους Φωκείς και τους Ακαρνάνες. Αποτέλεσμα αυτής της οργανωμένης επίθεσης ήταν και η καταστροφή του Θέρμου από τον Φίλιππο τον Ε το 218 π.χ. Οι Μακεδονικοί πόλεμοι που ακολούθησαν (212 π.χ. και 200 π.χ.), παρά τις όποιες έξυπνες συμμαχίες που συνήψαν οι Αιτωλοί, δεν τους επέτρεψαν να ανακάμψουν. Έτσι το 189 π.χ. με τη σύναψη της Αιτωλο-Ρωμαϊκής συνθήκης ειρήνης, υπο- 47. Κατωπόδης 1990, τόμος Β, Νεραντζής 2003,

23 γράφεται και η «ληξιαρχική πράξη» του τέλους της Αιτωλικής Συμπολιτείας. Έκτοτε ο πληθυσμός της Αιτωλίας μειώνεται κι εξαθλιώνεται από τους συνεχείς πολέμους και τις ληστρικές επιδρομές. Άλλοι Αιτωλοί γίνονται δούλοι και άλλοι μισθοφόροι των Πτολεμαίων στην Αίγυπτο. Το 31 π.χ. μετά τη ναυμαχία στο Άκτιο οι κάτοικοι των Α- καρνανικών πόλεων, αλλά και πολλοί Αιτωλοί μετοικίζουν αναγκαστικά από τον Αύγουστο στη νεοϊδρυθείσα Νικόπολη. Τελικά το 20 π.χ. ολόκληρη η Αιτωλία υπάγεται στην Ρωμαϊκή «επαρχία της Αχαΐας» 48. Ο Στράβων κάνει λόγο για «τῶν Αἰτωλῶν καί Ἀκαρνάνων ἐρημίαν» 49, ωστόσο, η περιοχή φαίνεται πως δεν ερημώθηκε εντελώς ή τουλάχιστον πως ανέκαμψε πολύ γρήγορα 50. Επίλογος Είναι γενικώς αποδεκτό στην αρχαιολογία πως η μορφή των τάφων και ο πλούτος που καθρεφτίζεται στο περιεχόμενό τους, δηλαδή στις προσφορές των ζωντανών προς τους αγαπημένους τους νεκρούς, μαρτυρά και το πολιτιστικό επίπεδο ενός λαού. Τα ελληνικά Αιτωλικά φύλα, που κατοικούσαν στην αρχαιότητα μια έκταση πολύ μεγαλύτερη από το σημερινό νομό Αιτωλοακαρνανίας, είχαν κοινές ιστορικές καταβολές και θρησκευτικές παραδόσεις με τους υπόλοιπους Έλληνες. Επιπλέον, οι πρωτοποριακοί δημοκρατικοί θεσμοί που εφαρμόστηκαν στην περιοχή, μετά τη συγκρότηση του Κοινού των Αιτωλών και της Αιτωλικής Συμπολιτείας, προσθέτουν πληροφορίες για το πολιτιστικό επίπεδο του λαού που τόσο πολύ δυσφημίστηκε από τους αρχαίους ι- στορικούς. Ο χαρακτηρισμός των Αιτωλών από το Θουκυδίδη τον 5 ο αι. π.χ. ως «ημιβάρβαρους» που «μιλάνε μια γλώσσα ακατανόητη» και «τρώνε ωμό κρέας», οφεί- 48. Νεραντζής 2003, 38. Πετρόπουλος 1988, Κατωπόδης 1990, passim. 49. Στράβων, Γεωγραφικά, Η «ερημία» αυτή εκλαμβάνεται σήμερα από τους μελετητές όχι με την κυριολεκτική της έννοια, αλλά ως «παρακμή σε σχέση με την προγενέστερη κατάσταση». Βλ. σχετικά Πετρόπουλος 2007, 204 (όπου και η σχετική βιβλιογραφία). 50. Για τα σημαντικά ίχνη κατοίκησης στην Αιτωλοακαρνανία κατά τη ρωμαϊκή περίοδο βλ. Σταυροπούλου-Γάτση 2008, Πετρόπουλος 1988, Πετρόπουλος 2007,

24 λεται σε προπαγάνδα των εκνευρισμένων και ηττημένων Αθηναίων 51, όταν προσπάθησαν ανεπιτυχώς το 426 π.χ. να καταλάβουν την Αιτωλία 52. Επίσης, σε άκριτη αντιγραφή πληροφοριών από ιστορικό σε ιστορικό (π.χ. από το Θουκυδίδη στον Πολύβιο και μετά στον Ρωμαίο Τίτο Λίβιο). Η εικόνα αυτή, με τη βοήθεια των αρχαιολογικών ευρημάτων, έχει σήμερα ανατραπεί. Β. Τσαντήλα Δρ. Αρχαιολόγος ΛΣΤ ΕΠΚΑ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ-ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ Antonetti 1990 Cl. Antonetti, Les Etoliens. Image et Religion, Paris Bazin 1864 M. Bazin, Memoire sur l Etolie, in Archives des Missions Scientifiques et litteraires, Iie ser., Becker 1845 G. Becker, De Aetoliae finibus ac regionibus, Diss., Βommelje 1987 S. Βommelje - P. Doorn et.al., Aetolia and the Aetolians, Utrecht Fiedler 1940 K.G. Fiedler, Reise durch alle Theile des Koniggreiches Griechenland Regierung in den Jahren 1834 bis 1837, Leipzig Forbiger 1848 E. Forbiger, λήμμα «Phytaion», RE 1848, σ Funke 1987 P. Funke, «Zur Datierung befestigter Stadtanlagen in Aitolien», Boreas 10 (1987), σ I.G. G. Claffenbach, Inscriptiones Aetoliae, vol. IX, fasc. I, II, Berlin Jardé 1902 A. Jardé, «Inscriptions de Delphes», BCH 26 (1902), σ Κατωπόδης 1990 Κολώνας 1998 Γ.Σ. Κατωπόδης, Αιτωλική Συμπολιτεία, τόμοι Α -Β, Αγρίνιο 1990 (β έκδοση). Λάζ. Κολώνας, «Μνημεία και ανασκαφές στην Αιτωλοακαρνανία», στο ένθετο «Επτά Ημέρες», εφημερίδα Καθημερινή της Κυριακής, 27/9/1998, σ Kirsten 1941 Ε. Kirsten, λήμμα «Phytaion», RE 20.1 (1941), σ Kirsten 1941 B E. Kirsten, «Bericht uber eine Reise in Aitolien und Akarnanien», AA 56 (1941), σ Antonetti 1990, passim. 52. Οι Αθηναίοι εκστράτευσαν υπό το στρατηγό Δημοσθένη και ηττήθηκαν από τους Αιτωλούς στο Αιγίτιο. Έχασαν 120 άνδρες και τον συστράτηγο του Δημοσθένη Προκλή. 83

25 Klaffenbach 1936 G. Klaffenbach, Neue Inschriften aus Ätolien, Berlin 1936, σ Μαστροκώστας 1967 Ευθ. Μαστροκώστας, «Καψορράχη», ΑΔ 22 (1967), Β -Χρονικά, σ. 319, πίν. 226 γ και 227 β-δ. Leake 1935 W.M. Leake, Travels in Northern Greece, London Νεραντζής 2003 Νoack 1897 Ι. Νεραντζής, Η χώρα των Αιτωλών. Συμβολή στη γεωπολιτική της οργάνωση, διδακτορική διατριβή, εκδ. Ίφιτος, Αγρίνιο F. Νoack, Untersuchungen und Aufnahmen Griechischer Stadtund Burgruinen im west. Lokris, Aetolien und Akarnanien, AA 12 (1897), σ Νoack 1916 F. Νoack, «Befestigte griechische Städte in Aetolien und Akarnanien», AA 31 (1916), σ Philippson-Kirsten ΙΙ A. Philippson - E. Kirsten, Die Griechischen Landschaften. Eine Landeskunde. Vol. ΙΙ: Der Nordwesten der Griechischen Halbinsel, Frankfurt am Main Plassart 1921 A. Plassart, «Inscriptiones de Delphes: la liste des théodoroques», BCH 45 (1921), σ Pritchett 1989 Pritchett 1991 K. Pritchett, The route of Philip s March on Thermon in 218 B.C., Studies in Ancient Greek Topography VI, Berkeley 1989, σ K. Pritchett, Further Exploretions of Philip s March on Thermon in 218 B.C., Studies in Ancient Greek Topography VII, Amsterdam Παπαποστόλου 1978 Ι. Παπαποστόλου, «Καψορράχη», ΑΔ 33 (1978), Β1-Χρονικά, σ Πετρόπουλος 1988 Πετρόπουλος 2007 Πορτελάνος 1998 Μιχ. Πετρόπουλος, «Η Αιτωλοακαρνανία κατά τη Ρωμαϊκή περίοδο», Πρακτικά Α Αρχαιολογικού και Ιστορικού Συνεδρίου Αιτωλοακαρνανίας, Αγρίνιο 1988, σ Μιχ. Πετρόπουλος, «Νικόπολις - Πάτρα μέσω Αιτωλοακαρνανίας», στο Nικόπολις Β, Πρακτικά του Δεύτερου Διεθνούς Συμποσίου για τη Νικόπολη (11-15 Σεπτεμβρίου 2002), Πρέβεζα 2007, σ Αν. Κ. Πορτελάνος, Οι αρχαίες Αιτωλικές οχυρώσεις, αδημοσίευτη διδακτορική διατριβή, Παν/μιο Κρήτης, Αθήνα 1998, σ Ρωμαίος 1916 Κ. Ρωμαίος, «Η Αρχαιολογική Περιφέρεια», ΑΔ 2, 1916, Παράρτημα, σ Σταυροπούλου-Γάτση 2001 Σταυροπούλου-Γάτση 2008 M. Σταυροπούλου-Γάτση, «Η αρχαία κατοίκηση γύρω από τη λίμνη Τριχωνίδα της Αιτωλίας», στο Α Διεθνές Συνέδριο Ρούμελης - Για τον πολιτισμό και την ανάπτυξη, Πνευματικό Κέντρο Ρουμελιωτών, Αθήνα 2001, σ Μ. Σταυροπούλου-Γάτση, «Αιτωλία και Ακαρνανία», «Αιτωλία. Από τον Εύηνο έως τον Αχελώο και το Παναιτωλικό. Από τα Βαρδούσια έως τον Μόρνο» και «Ακαρνανία. Ιστορικό και αρχαιολογικό περίγραμμα», στον τόμο: Α. Βλαχόπουλος (επιμ.), Αρχαιολογία. Εύβοια και Στερεά Ελλάδα, εκδ. Μέλισσα, Αθήνα 2008, σ , και αντίστοιχα. 84

26 Στεργιόπουλος 1939 Κ. Στεργιόπουλος, Αρχαία Αιτωλία, Μια ιστορικο-γεωγραφική μελέτη, Αθήνα Walbank 1957 F.W. Walbank, A Historical Commentary on Polybius, vol. I, Oxford Woodhouse 1897 W.J. Woodhouse, Aetolia: It s Geography, Topography and Antiquities, Oxford 1897 (επανέκδοση 1973). 85

Επίσκεψη στο υδροδοτικό σύστηµα της Αθήνας Σχολή Πολιτικών Μηχανικών ΕΜΠ. Μάθηµα: Αστικά Υδραυλικά Έργα Μάιος 2012

Επίσκεψη στο υδροδοτικό σύστηµα της Αθήνας Σχολή Πολιτικών Μηχανικών ΕΜΠ. Μάθηµα: Αστικά Υδραυλικά Έργα Μάιος 2012 Επίσκεψη στο υδροδοτικό σύστηµα της Αθήνας Σχολή Πολιτικών Μηχανικών ΕΜΠ. Μάθηµα: Αστικά Υδραυλικά Έργα Μάιος 2012 Πρόγραµµα επίσκεψης Μόρνος (Φράγµα, Υδροληψία, Έξοδος σήραγγας Ευήνου) Σάββατο 16:00-19:00

Διαβάστε περισσότερα

Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια

Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια κάτοψη, περισσότερους από έναν ορόφους και στιβαρή κατασκευή.

Διαβάστε περισσότερα

Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της.

Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της. Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της. Βρίσκεται στο κέντρο σχεδόν της ελληνικής χερσονήσου, πάνω στο

Διαβάστε περισσότερα

Δημήτρης Δαμάσκος Δημήτρης Πλάντζος Πανεπιστημιακή Ανασκαφή Άργους Ορεστικού

Δημήτρης Δαμάσκος Δημήτρης Πλάντζος Πανεπιστημιακή Ανασκαφή Άργους Ορεστικού Δημήτρης Δαμάσκος Δημήτρης Πλάντζος Πανεπιστημιακή Ανασκαφή Άργους Ορεστικού Η ανασκαφή τού 2012 είχε ως στόχους: την περαιτέρω διερεύνηση της στοάς του μεγάλου ρωμαϊκού κτιρίου με τη στοά περιμετρικά

Διαβάστε περισσότερα

Ο αρχαιολογικός χώρος του Καλαμωτού βρίσκεται 2 χλμ. νότια του χωριού και είναι γνωστός στους κατοίκους του με την ονομασία Τούμπες ή Καστέλλια.

Ο αρχαιολογικός χώρος του Καλαμωτού βρίσκεται 2 χλμ. νότια του χωριού και είναι γνωστός στους κατοίκους του με την ονομασία Τούμπες ή Καστέλλια. ΑΡΧΑΙΑ ΚΑΛΙΝΔΟΙΑ ΣΥΝΟΨΗ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΕΥΡΗΜΑΤΩΝ ΤΟΠΟΘΕΣΙΑ ΑΡΧΑΙΑΣ ΠΟΛΗΣ: Ο αρχαιολογικός χώρος του Καλαμωτού βρίσκεται 2 χλμ. νότια του χωριού και είναι γνωστός στους κατοίκους του με την ονομασία Τούμπες

Διαβάστε περισσότερα

Ορτυγία. Κάντε κλικ για να επεξεργαστείτε τον υπότιτλο του υποδείγματος

Ορτυγία. Κάντε κλικ για να επεξεργαστείτε τον υπότιτλο του υποδείγματος Ορτυγία Κάντε κλικ για να επεξεργαστείτε τον υπότιτλο του υποδείγματος Τοποθεσία Πού βρίσκεται; Το νησί της Ορτυγίας βρίσκεται στην κάτω Ιταλία στις Συρακούσες. Τα αξιοθέατα: Ο ναός του Απόλλωνα üη πλατεία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ 19η ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΤΡΙΚΑΛΑ Πλάτανος Θέση «Ομβριάσα» Η 19η ΕΒΑ διενεργεί ανασκαφική έρευνα στον αγρό ιδιοκτησίας Σ. και Α. Υφαντή, η οποία είναι συνέχεια αυτής που διενεργούσε η 7η ΕΒΑ,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑ 10. Η Παλαιοανακτορική Κρήτη (ΜΜΙΒ ΜΜΙΙΙΑ)

ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑ 10. Η Παλαιοανακτορική Κρήτη (ΜΜΙΒ ΜΜΙΙΙΑ) ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑ 10 Η Παλαιοανακτορική Κρήτη (ΜΜΙΒ ΜΜΙΙΙΑ) Ίδρυση των πρώτων ανακτορικών κέντρων Κύριο χαρακτηριστικό στην κεραμική η εμφάνιση του καμαραϊκού ρυθμού, ο οποίοςαποτελεί προϊόν των

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΟΜΟ ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΑΛΑΙΟΛΙΘΙΚΗ ΕΩΣ ΤΗ ΡΩΜΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ. Χρονολογία. 100.000 ως 20.000 10.000. 7000 ως 6000. Νεότερη

ΣΥΝΤΟΜΟ ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΑΛΑΙΟΛΙΘΙΚΗ ΕΩΣ ΤΗ ΡΩΜΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ. Χρονολογία. 100.000 ως 20.000 10.000. 7000 ως 6000. Νεότερη ΣΥΝΤΟΜΟ ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΑΛΑΙΟΛΙΘΙΚΗ ΕΩΣ ΤΗ ΡΩΜΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ Χρονολογία Ελλάδα - Αιγαίο 100.000 ως 20.000 Μέση και Νεότερη Παλαιολιθική 10.000 Μεσολιθική εποχή 7000 ως 6000 Έναρξη Νεολιθικής 5600 Μέση

Διαβάστε περισσότερα

Α.1.1.α.6 ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ ΛΟΙΠΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΑ ΜΕΓΕΘΗ ΚΑΙ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΧΩΡΟΤΑΞΙΚΗΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ

Α.1.1.α.6 ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ ΛΟΙΠΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΑ ΜΕΓΕΘΗ ΚΑΙ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΧΩΡΟΤΑΞΙΚΗΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ Α.1.1.α.6 ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ ΛΟΙΠΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΑ ΜΕΓΕΘΗ ΚΑΙ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΧΩΡΟΤΑΞΙΚΗΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ 1. ΗΜΟΓΡΑΦΙΚΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΑΙ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ 1.1 Πληθυσµός Κατά την εκπόνηση του

Διαβάστε περισσότερα

Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης;

Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης; Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης; Μέρος της οχύρωσης Οι αρχαιολογικές ανασκαφές που διενεργούνται στην περιοχή της La Bastida (Totana, Murcia στην Ισπανία) έχουν αποκαλύψει ένα επιβλητικό οχυρωματικό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟÏΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟÏΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΙΒ' ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟÏΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ Έως πρόσφατα στη δικαιοδοσία της ΙΒ Εφορείας Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων, με έδρα τα Ιωάννινα, περιλαμβάνονταν οι Ν. Ιωαννίνων, Άρτας, Πρέβεζας

Διαβάστε περισσότερα

Αρχαιολογία των γεωμετρικών και αρχαϊκών χρόνων (1100-480 π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος

Αρχαιολογία των γεωμετρικών και αρχαϊκών χρόνων (1100-480 π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος [IA11] ΚΛΑΣΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ Α Αρχαιολογία των γεωμετρικών και αρχαϊκών χρόνων (1100-480 π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος Πρώιμοι και Γεωμετρικοί χρόνοι (1100-700 π.χ.) Οι περίοδοι της αρχαίας ελληνικής τέχνης:

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΔΗΜΟΣ ΜΑΣ. Γιώργος Ε 1

Ο ΔΗΜΟΣ ΜΑΣ. Γιώργος Ε 1 Ο ΔΗΜΟΣ ΜΑΣ Γιώργος Ε 1 ΣΩΤΗΡΑ ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ Η Σωτήρα έχει Αγιολογική ονομασία: φέρει το όνομα του Σωτήρος Χριστού. Εξάλλου στις 6 Αυγούστου τελείται μεγάλο πανηγύρι κατά τη γιορτή της Μεταμορφώσεως

Διαβάστε περισσότερα

Μάρτιος 2014. Λίγο μετά το αρχαιολογικό συνέδριο για την ανασκαφική δραστηριότητα στη Μακεδονία η επικεφαλής της ανασκαφής αποκαλύπτει:

Μάρτιος 2014. Λίγο μετά το αρχαιολογικό συνέδριο για την ανασκαφική δραστηριότητα στη Μακεδονία η επικεφαλής της ανασκαφής αποκαλύπτει: «Η αρχαιολογία είναι πάντα μαγεία και είναι πάντα το άγνωστο. Δεν ξέρουμε τι θα μας κρύψει και τι θα μας βγάλει η αυριανή μέρα. Ποτέ δεν πρέπει να απογοητευόμαστε, πάντα πρέπει να είμαστε αισιόδοξοι ότι

Διαβάστε περισσότερα

Προϊστορική οικία από το Ακρωτήρι Θήρας (16ος αι. π.χ.)

Προϊστορική οικία από το Ακρωτήρι Θήρας (16ος αι. π.χ.) Προϊστορική οικία από το Ακρωτήρι Θήρας (16ος αι. π.χ.) Μελέτη: Κ. Παλυβού Κατασκευή: Ι. Γιαννόπουλος Ιδιοκτησία: Εταιρεία Μελέτης Αρχαίας Ελληνικής Τεχνολογίας/TEE Η λεγόμενη Ξεστή 3 ήταν σημαντικό δημόσιο

Διαβάστε περισσότερα

Εκδόσεις «Διάζωμα» Σειρά: Αρχαία Θέατρα Λ. Κολώνας, Μ. Σταυροπούλου - Γάτση, Γ. Σταμάτης Τα αρχαία θέατρα της Αιτωλοακαρνανίας

Εκδόσεις «Διάζωμα» Σειρά: Αρχαία Θέατρα Λ. Κολώνας, Μ. Σταυροπούλου - Γάτση, Γ. Σταμάτης Τα αρχαία θέατρα της Αιτωλοακαρνανίας Εκδόσεις «Διάζωμα» Σειρά: Αρχαία Θέατρα Λ. Κολώνας, Μ. Σταυροπούλου - Γάτση, Γ. Σταμάτης Τα αρχαία θέατρα της Αιτωλοακαρνανίας Σελιδοποίηση Κ. Τσιρίκος Παραγωγή arte creative team Επιμέλεια Έκδοσης Χ.

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη

Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη Τμήμα: Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας 9. Ναοί του 4 ου αι. π.χ. στην ηπειρωτική Ελλάδα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΛΙΝΔΟΥ ΣΟΦΙΑ ΒΑΣΑΛΟΥ ΒΠΠΓ

ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΛΙΝΔΟΥ ΣΟΦΙΑ ΒΑΣΑΛΟΥ ΒΠΠΓ ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΛΙΝΔΟΥ ΣΟΦΙΑ ΒΑΣΑΛΟΥ ΒΠΠΓ Περιγραφή μνημείου Το αρχαίο θέατρο της Λίνδου διαμορφώνεται στους πρόποδες της δυτικής πλαγιάς του βράχου της λινδιακής ακρόπολης. Το κοίλο χωρίζεται σε

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Μάθημα: Ιστορία Τάξη: Α Λυκείου Χρόνος εξέτασης: 2 ώρες και 30 λεπτά ΜΕΡΟΣ Α (20 μονάδες) Να απαντήσετε ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΑ και στις δύο (2) ερωτήσεις. 1. Κάθε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΑΠΤΕΡΑΣ ΧΟΡΗΓΙΚΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ

ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΑΠΤΕΡΑΣ ΧΟΡΗΓΙΚΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΕ ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΑΠΤΕΡΑΣ ΧΟΡΗΓΙΚΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ Ομάδα εργασίας: ΒΑΝΝΑ ΝΙΝΙΟΥ ΚΙΝΔΕΛΗ ΧΑΤΖΗΔΑΚΗΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΧΑΤΖΗΔΑΚΗ ΕΛΕΝΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΟΣ ΚΕ ΕΠΚΑ-ΥΠΠΟ

Διαβάστε περισσότερα

Άκραι Αιτωλίας. Εικ. 1. Η Τριχωνίδα έχει έκταση 96,5 χλμ.περίμετρο 51 χλμ. και βάθος 57 μ.

Άκραι Αιτωλίας. Εικ. 1. Η Τριχωνίδα έχει έκταση 96,5 χλμ.περίμετρο 51 χλμ. και βάθος 57 μ. Άκραι Αιτωλίας Αξιότιμοι Κυρίες, Κύριοι: - Διοργανωτές του παρόντος Διεθνούς Συνεδρίου. Ερευνητές και Εισηγητές των Θεμάτων. Εκλεκτοί προσκεκλημένοι Σύνεδροι. Ευχαριστώ το Θεό για την αέναη παρουσία του

Διαβάστε περισσότερα

Η Κρήνη είναι οικισμός και πρώην κοινότητα της Επαρχίας Πατρών του Νομού Αχαΐας και σήμερα είναι κοινοτικό διαμέρισμα του Δήμου Πατρέων, που

Η Κρήνη είναι οικισμός και πρώην κοινότητα της Επαρχίας Πατρών του Νομού Αχαΐας και σήμερα είναι κοινοτικό διαμέρισμα του Δήμου Πατρέων, που ΚΡΗΝΗ Η Κρήνη είναι οικισμός και πρώην κοινότητα της Επαρχίας Πατρών του Νομού Αχαΐας και σήμερα είναι κοινοτικό διαμέρισμα του Δήμου Πατρέων, που συνορεύει με τις πρώην κοινότητες και επίσης δημοτικά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ 27 ΚΣΤ' ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΠΕΙΡΑΙΑΣ Κατά την περίοδο 2000-2009 πραγματοποιήθηκαν πολυάριθμες σωστικές ανασκαφές μέσα στην πόλη του Πειραιά, κατά τις οποίες αποκαλύφθηκαν τμήματα

Διαβάστε περισσότερα

«Α ρ χ α ί α Κ α λ υ δ ώ ν α» Δρ. Ολυμπία Βικάτου Αρχαιολόγος, Προϊσταμένη της ΛΣΤ Ε.Π.Κ.Α. Μεσολογγίου

«Α ρ χ α ί α Κ α λ υ δ ώ ν α» Δρ. Ολυμπία Βικάτου Αρχαιολόγος, Προϊσταμένη της ΛΣΤ Ε.Π.Κ.Α. Μεσολογγίου «Α ρ χ α ί α Κ α λ υ δ ώ ν α» Δρ. Ολυμπία Βικάτου Αρχαιολόγος, Προϊσταμένη της ΛΣΤ Ε.Π.Κ.Α. Μεσολογγίου Ευηνοχώρι, 29 Μαΐου 2011 Καλυδώνα. Η αρχαία Καλυδώνα υπήρξε μία από τις σπουδαιότερες πόλεις της

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΚΒ ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ & ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΑ Θ Ε Α Τ Ρ Ο ΛΙΝΔΟΥ ΧΟΡΗΓΙΚΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΚΒ ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ & ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΑ Θ Ε Α Τ Ρ Ο ΛΙΝΔΟΥ ΧΟΡΗΓΙΚΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΚΒ ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ & ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΑ Θ Ε Α Τ Ρ Ο ΛΙΝΔΟΥ ΧΟΡΗΓΙΚΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΡΟΔΟΣ, ΜΑΡΤΙΟΣ 2011 1 1. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Σελ. 2 2. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΜΝΗΜΕΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Φρούρια, Κάστρα Κέρκυρα. Παλαιό Φρούριο

Φρούρια, Κάστρα Κέρκυρα. Παλαιό Φρούριο Παλαιό Φρούριο Είναι χτισμένο σε μια δίκορφη φυσική τοποθεσία από τον 16ο αιώνα στην άλλοτε Βυζαντινή πόλη της Κέρκυρας. Το Παλιό φρούριο είναι ένα χαρακτηριστικό σύμβολο της παλιάς πόλης και οι δύο κορυφές

Διαβάστε περισσότερα

Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ

Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η σημερινή βασιλική «Αγ. Σοφία» βρίσκεται στο κέντρο της κύριας νεκρόπολης της αρχαίας πόλης Σέρντικα. Σ αυτή την περιοχή έχουν ανακαλυφθεί

Διαβάστε περισσότερα

Rethink Athens / Πίνακας αρχαιολογικών ευρημάτων Νοέμβριος 2012

Rethink Athens / Πίνακας αρχαιολογικών ευρημάτων Νοέμβριος 2012 1 Οδός Ιδιοκτησία Αρχαιολογικός χαρακτήρας Βιβλιογραφία Έτος ανασκαφής Βάθος 1 Πατησίων και Καποδιστρίου 2 Αιόλου από Σταδίου Σοφοκλέους (έργα Υ.Δ.Ρ.Ε.Ξ.) 3 Σταδίου 61 [πρώην Κυπριακή Αγορά] Κανελλάκη

Διαβάστε περισσότερα

Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη

Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη Θεατρικές Παραστάσεις στα νησιά του Βορείου Αιγαίου Λήμνος, Λέσβος, Χίος Καλοκαίρι 2014 «Ένα τραγούδι γυρεύουμε. Το τραγούδι των τραγουδιών καρτερούμε. Το τραγούδι

Διαβάστε περισσότερα

εφαρμόζεται ο γενικότερος κανόνας, ότι δηλ. ο νεκρός να είναι στραμμένος προς τα Β, Δ ή ΒΔ. Στο άμεσο περιβάλλον των τάφων της συστάδας Γ βρέθηκαν

εφαρμόζεται ο γενικότερος κανόνας, ότι δηλ. ο νεκρός να είναι στραμμένος προς τα Β, Δ ή ΒΔ. Στο άμεσο περιβάλλον των τάφων της συστάδας Γ βρέθηκαν 8 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Η ανασκαφή του παραλιακού νεκροταφείου στη θέση Κασιδιάρης των Σαβαλιών πρόσθεσε μία ακόμη θέση στις ήδη γνωστές της ευρύτερης περιοχής και εμπλούτισε τις γνώσεις μας με νέα σημαντικά συγκριτικά

Διαβάστε περισσότερα

Αρχαιολογικές Διαδρομές στην Π.Ε. Καρδίτσας

Αρχαιολογικές Διαδρομές στην Π.Ε. Καρδίτσας Αρχαιολογικές Διαδρομές στην Π.Ε. Καρδίτσας Η ιδέα των αρχαιολογικών διαδρομών προέκυψε μετά από πρόταση του Οδοντιατρικού Συλλόγου Καρδίτσας να γίνει μία παρουσίαση των Μνημείων και των Αρχαιοτήτων της

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΚΘ' ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΦΛΩΡΙΝΑ Άγιος Αχίλλειος Πρεσπών Το 2007 διενεργήθηκε σωστική ανασκαφή, με χρηματοδοτική συνεισφορά του ΥΠΠΟΤ, του Υπουργείου Μακεδονίας-Θράκης και του

Διαβάστε περισσότερα

ΝΤΟΛΙΑΝΗ ΘΕΣΠΡΩΤΙΑΣ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΟΔΗΓΟΣ. Αικατερίνη Κάντα - Κίτσου Βασιλική Λάμπρου

ΝΤΟΛΙΑΝΗ ΘΕΣΠΡΩΤΙΑΣ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΟΔΗΓΟΣ. Αικατερίνη Κάντα - Κίτσου Βασιλική Λάμπρου ΝΤΟΛΙΑΝΗ ΘΕΣΠΡΩΤΙΑΣ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΟΔΗΓΟΣ Αικατερίνη Κάντα - Κίτσου Βασιλική Λάμπρου ΑΘΗΝΑ 2008 ΓΕΝΙΚΗ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΚΕΙΜΕΝΩΝ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΚΑ ΣΧΕΔΙΑ ΣΧΕΔΙΑΣΤΙΚΕΣ ΑΝΑΠ/ΣΕΙΣ ΓΡΑΦΙΣΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΤΑΔΑ Β. Εικόνα 368. Κάτοψη των δύο τάφων της συστάδας Β. Εικόνα 369. Ο κιβωτιόσχημος Τ5 της συστάδας Β.

ΣΥΣΤΑΔΑ Β. Εικόνα 368. Κάτοψη των δύο τάφων της συστάδας Β. Εικόνα 369. Ο κιβωτιόσχημος Τ5 της συστάδας Β. 6 ΣΥΣΤΑΔΑ Β Στη ΝΔ γωνία του όμορου 153α και σε απόσταση περίπου 20 μ. βόρεια από την Α συστάδα, ανασκάφηκε ένας κιβωτιόσχημος και ένας καλυβίτης υστερορωμαϊκών επίσης χρόνων (ΕΙΚ. 368), που περιείχαν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ Κ' ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ Από το 2000 έως το 2009 στην περιοχή αρμοδιότητας της Κ ΕΠΚΑ που περιλαμβάνει τα νησιά Λέσβο, Λήμνο, Χίο, Οινούσσες, Ψαρά και Άγιο Ευστράτιο, πραγματοποιήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

600 π.χ. - 300 π.χ. Ο ΕΛΛΗΝΑΣ ΟΠΛΙΤΗΣ

600 π.χ. - 300 π.χ. Ο ΕΛΛΗΝΑΣ ΟΠΛΙΤΗΣ 600 π.χ. - 300 π.χ. Ο ΕΛΛΗΝΑΣ ΟΠΛΙΤΗΣ ΠΛΗΣΙΑΣΕ, ΝΥΞΕ ΜΕ ΤΗ ΜΑΚΡΙΑ ΛΟΓΧΗ Ή ΤΟ ΞΙΦΟΣ ΕΚ ΤΟΥ ΣΥΝΕΓΓΥΣ ΚΑΙ ΦΟΝΕΥΣΕ ΕΝΑΝ ΑΝΔΡΑ. ΑΝΤΙΤΑΞΕ ΠΕΛΜΑ ΣΤΟ ΠΕΛΜΑ, ΘΕΣΕ ΑΣΠΙΔΑ ΣΤΗΝ ΑΣΠΙΔΑ, ΠΡΟΤΑΞΕ ΛΟΦΙΟ ΣΤΟ ΛΟΦΙΟ, ΚΡΑΝΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΒΩΜΟΣ ΤΟΥ ΙΟΝΥΣΟΥ ΑΡΧΑΙΟ ΙΚΑΡΙΟΝ

ΒΩΜΟΣ ΤΟΥ ΙΟΝΥΣΟΥ ΑΡΧΑΙΟ ΙΚΑΡΙΟΝ ΒΩΜΟΣ ΤΟΥ ΙΟΝΥΣΟΥ ΑΡΧΑΙΟ ΙΚΑΡΙΟΝ Ἐριχθονίου δὲ ἀποθανόντος καὶ ταφέντος ἐν τῷ αὐτῷ τεµένει τῆς Ἀθηνᾶς Πανδίων ἐβασίλευσεν, ἐφ οὗ ηµήτηρ καὶ ιόνυσος εἰς τὴν Ἀττικὴν ἦλθον. ἀλλὰ ήµητρα µὲν Κελεὸς [εἰς τὴν

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΛΙΘΙΚΟΣ ΟΙΚΙΣΜΟΣ ΑΥΓΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΕΣ ΡΑΣΕΙΣ 2014

ΝΕΟΛΙΘΙΚΟΣ ΟΙΚΙΣΜΟΣ ΑΥΓΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΕΣ ΡΑΣΕΙΣ 2014 ΝΕΟΛΙΘΙΚΟΣ ΟΙΚΙΣΜΟΣ ΑΥΓΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΕΣ ΡΑΣΕΙΣ 2014 Η ΚΘ Εφορεία Προϊστορικών & Κλασικών Αρχαιοτήτων και η Επιστημονική Ομάδα των Ανασκαφών Αυγής οργανώνουν για πέμπτη χρονιά εκπαιδευτικές δράσεις με αφορμή

Διαβάστε περισσότερα

Μονοπάτια και αρχαιότητες. Οδοιπορικό στα μνημεία της αρχαίας Σίφνου

Μονοπάτια και αρχαιότητες. Οδοιπορικό στα μνημεία της αρχαίας Σίφνου Μονοπάτια και αρχαιότητες. Οδοιπορικό στα μνημεία της αρχαίας Σίφνου (ΔΙΑΦ1= TITΛΟΣ) Οδός, ρύμη, αγυιά,κέλευθος είναι κάποιοι από τους όρους που χρησιμοποιούσαν οι αρχαίοι Ελληνες για να δηλώσουν το πέρασμα,

Διαβάστε περισσότερα

1 ο Γυμνάσιο Ραφήνας 21 Νοεμβρίου 2013 Εκπαιδευτική επίσκεψη στο Ναό του Ποσειδώνα στο Σούνιο

1 ο Γυμνάσιο Ραφήνας 21 Νοεμβρίου 2013 Εκπαιδευτική επίσκεψη στο Ναό του Ποσειδώνα στο Σούνιο Σούνιο 1 ο Γυμνάσιο Ραφήνας 21 Νοεμβρίου 2013 Εκπαιδευτική επίσκεψη στο Ναό του Ποσειδώνα στο Σούνιο Ξημέρωμα στο Σούνιο Είμαι ένα σύνθεμα από ξένο μεγαλείο. Τα όσα θωρείς στην ύπαρξή μου είναι όλα ξένα,

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ

ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΓΕΝΙΚΗ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΚΑΙ ΜΝΗΜΕΙΩΝ (ΚΕΝΤΡΙΚΕΣ ΙΕΥΘΥΝΣΕΙΣ) Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Αρχαιοτήτων Εθνικού Αρχείου, Τεκμηρίωσης και Προστασίας Πολιτιστικών

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΣΚΗΝΙΟ ΤΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ ΤΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΑΣ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ-ΣΧΕΔΙΑΣΤΙΚΗ ΑΝΑΣΥΝΘΕΣΗ ΠΡΟΤΑΣΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΕΝΟΣ ΜΕΤΑΚΙΟΝΙΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ

ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΣΚΗΝΙΟ ΤΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ ΤΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΑΣ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ-ΣΧΕΔΙΑΣΤΙΚΗ ΑΝΑΣΥΝΘΕΣΗ ΠΡΟΤΑΣΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΕΝΟΣ ΜΕΤΑΚΙΟΝΙΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΣΚΗΝΙΟ ΤΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ ΤΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΑΣ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ-ΣΧΕΔΙΑΣΤΙΚΗ ΑΝΑΣΥΝΘΕΣΗ ΠΡΟΤΑΣΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΕΝΟΣ ΜΕΤΑΚΙΟΝΙΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ Αρχιτεκτονική μελέτη: Βασιλεία Μανιδάκη αρχιτέκτων ΥΠΠΟΤ-ΥΣΜΑ Δεκέμβριος

Διαβάστε περισσότερα

«Το σταυροδρόµι του πολιτισµού» Ένας προορισµός για όλες τις εποχές του χρόνου!

«Το σταυροδρόµι του πολιτισµού» Ένας προορισµός για όλες τις εποχές του χρόνου! ήµος ΘΗΒΑΙΩΝ 2 ΘΗΒΑ «Το σταυροδρόµι του πολιτισµού» Ένας προορισµός για όλες τις εποχές του χρόνου! Έδρα του ήµου είναι η επτάπυλη και επτάλοφη Θήβα, πόλη πανάρχαια και σεβαστή στην ιστορία και την παράδοση.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΣΤ' ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ 99 ΑΧΑΪΑ ΣΩΣΤΙΚΕΣ ΑΝΑΣΚΑΦΕΣ Δήμος Πατρέων Ποτάμι Ξυλοκέρας (2003 κ.ε.). Αποκαλύφθηκε μεγάλο ιδιωτικό βαλανείο εξαιρετικής διατήρησης, υστερορωμαϊκών χρόνων,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΤΑΜΕΙΟ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΙΣΤΩΣΕΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΤΕΛΕΣΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΣΥΜΒΑΣΗ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΤΑΜΕΙΟ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΙΣΤΩΣΕΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΤΕΛΕΣΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΣΥΜΒΑΣΗ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΝΟΜΑΡΧΙΑ ΑΘΗΝΩΝ ΤΑΜΕΙΟ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΙΣΤΩΣΕΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΤΕΛΕΣΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ του ΥΠ.ΠΟ.Τ. ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΣΥΜΒΑΣΗ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΕΡΓΟ:

Διαβάστε περισσότερα

ICOM και ΜΟΥΣΕΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ

ICOM και ΜΟΥΣΕΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ICOM ΔΙΕΘΝΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΜΟΥΣΕΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Αγ.Ασωμάτων 15 ΑΘΗΝΑ 105 53 Τηλ./Fax: 210 3219414 www.otenet.gr/icom Email icom@otenet.gr ICOM και ΜΟΥΣΕΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ Το Διεθνές Συμβούλιο Μουσείων ιδρύθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Μυκηναϊκή θρησκεία. 3. Από την ανασκαφή θρησκευτικών κτηρίων στα ανάκτορα και ιερών σε οικίες

Μυκηναϊκή θρησκεία. 3. Από την ανασκαφή θρησκευτικών κτηρίων στα ανάκτορα και ιερών σε οικίες Μυκηναϊκή θρησκεία Τα στοιχεία που διαθέτουμε για αυτήν προέρχονται: 1.Από την εικονογραφία σφραγιστικών δακτυλιδιών, σφραγίδων, τοιχογραφιών και αντικειμένων μικροτεχνίας (ελεφαντουργίας κλπ). Κεντρική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΧΩΡΗΣΕΙΣ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΧΩΡΩΝ ΚΑΙ ΜΝΗΜΕΙΩΝ ΠΡΟΣ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΗΣΗ. Ανακτορούπολη - εξωτερικά της νότιας πλευράς του χώρου, Νέα Πέραμος

ΠΑΡΑΧΩΡΗΣΕΙΣ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΧΩΡΩΝ ΚΑΙ ΜΝΗΜΕΙΩΝ ΠΡΟΣ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΗΣΗ. Ανακτορούπολη - εξωτερικά της νότιας πλευράς του χώρου, Νέα Πέραμος ΠΑΡΑΧΩΡΗΣΕΙΣ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΧΩΡΩΝ ΚΑΙ ΜΝΗΜΕΙΩΝ ΠΡΟΣ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΗΣΗ Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας & Θράκης Αρχαιολογικός Χώρος Αβδήρων Αρχαιολογικός Χώρος Ζώνης, Έβρος Ιερό Μεγάλων θεών, Σαμοθράκη Αρχαίο

Διαβάστε περισσότερα

Αθηναϊκή επιτύμβια βάση αγάλματος Κούρου με ανάγλυφες παραστάσεις αλητών (510 500 π.χ.)

Αθηναϊκή επιτύμβια βάση αγάλματος Κούρου με ανάγλυφες παραστάσεις αλητών (510 500 π.χ.) 1 Αθηναϊκή επιτύμβια βάση αγάλματος Κούρου με ανάγλυφες παραστάσεις αλητών (510 500 π.χ.) Στην παρούσα μελέτη πραγματευόμαστε μία μαρμάρινη βάση που φέρει ανάγλυφες παραστάσεις και στήριζε το άγαλμα ενός

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑ02 ΥΣΤΕΡΗ ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΧΑΛΚΟΥ

ΙΑ02 ΥΣΤΕΡΗ ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΧΑΛΚΟΥ ΙΑ02 ΥΣΤΕΡΗ ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΧΑΛΚΟΥ Από τη Μεσοχαλκή στην Υστεροχαλκή Στην αρχή της ΥΧ περιόδου η εικόνα σε κάθε περιοχή παραμένει η ίδια με τη ΜΧ, με εξαίρεση την Ηπειρωτική Ελλάδα. Κρήτη: η ανακτορική κοινωνία,

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α Μ Α Θ Η Τ Ω Ν ΤΗΣ Ε ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΗΡΙΩΝ «ΑΘΗΝΑ» ΘΕΜΑ: ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΤΩΝ ΑΘΗΝΩΝ ΓΙΑΝΝΗΣ ΑΡΒΑΝΙΤΗΣ ΚΑΙ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ ΛΥΜΠΕΡΗ

Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α Μ Α Θ Η Τ Ω Ν ΤΗΣ Ε ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΗΡΙΩΝ «ΑΘΗΝΑ» ΘΕΜΑ: ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΤΩΝ ΑΘΗΝΩΝ ΓΙΑΝΝΗΣ ΑΡΒΑΝΙΤΗΣ ΚΑΙ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ ΛΥΜΠΕΡΗ Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α Μ Α Θ Η Τ Ω Ν ΤΗΣ Ε ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΗΡΙΩΝ «ΑΘΗΝΑ» ΘΕΜΑ: ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΤΩΝ ΑΘΗΝΩΝ ΓΙΑΝΝΗΣ ΑΡΒΑΝΙΤΗΣ ΚΑΙ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ ΛΥΜΠΕΡΗ ΣΧΟΛΙΚΟΝ ΕΤΟΣ: 2002-2003 ΣΙΚΑΓΟ ΙΛΛΙΝΟΪΣ Η.Π.Α. Φωτογραφία

Διαβάστε περισσότερα

Η Λίνδος απέχει 50 χλμ. νότια από την πόλη της Ρόδου. Ο οικισμός διατηρεί το χρώμα και την ατμόσφαιρα μιας άλλης εποχής. Κυρίαρχο στοιχείο ο

Η Λίνδος απέχει 50 χλμ. νότια από την πόλη της Ρόδου. Ο οικισμός διατηρεί το χρώμα και την ατμόσφαιρα μιας άλλης εποχής. Κυρίαρχο στοιχείο ο Η Λίνδος απέχει 50 χλμ. νότια από την πόλη της Ρόδου. Ο οικισμός διατηρεί το χρώμα και την ατμόσφαιρα μιας άλλης εποχής. Κυρίαρχο στοιχείο ο ρομαντισμός, που καταλαμβάνει τον επισκέπτη, μόλις φθάσει στο

Διαβάστε περισσότερα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ. Της Μαρίας Αποστόλα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ. Της Μαρίας Αποστόλα ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ Της Μαρίας Αποστόλα Η Ελλάδα υπήρξε από τους πρώτους δέκτες του Χριστιανισμού και τα μνημεία της ελληνικής ορθοδοξίας αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της εθνικής κληρονομιάς, αποτελώντας

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομική Προσφορά για την οργάνωση της πενθήμερης εκδρομής της Γ τάξης Λυκείου του Πρότυπου Πειραματικού Γενικού

Οικονομική Προσφορά για την οργάνωση της πενθήμερης εκδρομής της Γ τάξης Λυκείου του Πρότυπου Πειραματικού Γενικού Οικονομική Προσφορά για την οργάνωση της πενθήμερης εκδρομής της Γ τάξης Λυκείου του Πρότυπου Πειραματικού Γενικού Λυκείου Ηρακλείου στη Θεσσαλονίκη Χρόνος πραγματοποίησης εκδρομής: Μεταξύ 23/2/2012 και

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΟΔΕΙΑ ΤΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΟΥ ΔΙΑΖΩΜΑΤΟΣ κ. ΣΤΑΥΡΟΥ ΜΠΕΝΟΥ ΣΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΘΕΑΤΡΑ ΤΟΥ ΠΕΙΡΑΙΑ

ΠΕΡΙΟΔΕΙΑ ΤΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΟΥ ΔΙΑΖΩΜΑΤΟΣ κ. ΣΤΑΥΡΟΥ ΜΠΕΝΟΥ ΣΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΘΕΑΤΡΑ ΤΟΥ ΠΕΙΡΑΙΑ ΠΕΡΙΟΔΕΙΑ ΤΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΟΥ ΔΙΑΖΩΜΑΤΟΣ κ. ΣΤΑΥΡΟΥ ΜΠΕΝΟΥ ΣΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΘΕΑΤΡΑ ΤΟΥ ΠΕΙΡΑΙΑ 3 Μαρτίου 2010 Σωματείο «ΔΙΑΖΩΜΑ», Μπουμπουλίνας 30, Τ.Κ. 10682, Αθήνα www.diazoma.gr / info@diazoma.gr Την Τετάρτη

Διαβάστε περισσότερα

Α Κύκλος: 1 14 Ιουλίου 2013

Α Κύκλος: 1 14 Ιουλίου 2013 Α Κύκλος: 1 14 Ιουλίου 2013 ΔΕΥΤΕΡΑ, 1 Ιουλίου Άφιξη στο ξενοδοχείο Ιλισός και τακτοποίηση στα δωμάτια 17:30 Κέρασμα και συνάντηση με τους υπεύθυνους των Θερινών Σχολείων 20:30-23:00 ΤΡΙΤΗ, 2 Ιουλίου 09:30-10:00

Διαβάστε περισσότερα

«Αρχαίες ιέρειες έφεραν την ισότητα των φύλων»

«Αρχαίες ιέρειες έφεραν την ισότητα των φύλων» ΤΑ ΝΕΑ, 24/01/2007 ΤΖΟΑΝ ΜΠΡΕΤΟΝ ΚΟΝΕΛΙ «Αρχαίες ιέρειες έφεραν την ισότητα των φύλων» Πρόδροµοι της ισότητας των φύλων ήσαν οι ιέρειες στην αρχαία Ελλάδα, αποδεικνύει η καθηγήτρια Ιστορίας της Τέχνης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΔΟΣΗ : ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΗ ΔΡΑΣΗ

ΕΚΔΟΣΗ : ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΗ ΔΡΑΣΗ ΕΚΔΟΣΗ : ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΗ ΔΡΑΣΗ Η ΒΟΥΛΑ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ Ε Ι Σ Α Γ Ω Γ Η Η Βούλα, ο αρχαίος Δήμος των Αλών Αιξωνιδών, παρά το γεγονός ότι δεν έχει ακόμα πλήρως ανασκαφεί, όμως παρουσιάζει πολύ μεγάλο αρχαιολογικά

Διαβάστε περισσότερα

ΙΔΙΩΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΡΟΔΙΩΝ ΠΑΙΔΕΙΑ» ΓΡΑΠΤΟΙ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΙ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΥΠΟΤΡΟΦΙΩΝ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015 ΡΟΔΟΣ, 22 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014

ΙΔΙΩΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΡΟΔΙΩΝ ΠΑΙΔΕΙΑ» ΓΡΑΠΤΟΙ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΙ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΥΠΟΤΡΟΦΙΩΝ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015 ΡΟΔΟΣ, 22 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΙΔΙΩΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΡΟΔΙΩΝ ΠΑΙΔΕΙΑ» ΓΡΑΠΤΟΙ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΙ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΥΠΟΤΡΟΦΙΩΝ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015 ΒΑΘΜΙΔΑ: ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΤΑΞΗ: ΣΤ ΡΟΔΟΣ, 22 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 Διάβασε προσεκτικά τις ερωτήσεις και προσπάθησε

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΟΣ ΜΝΗΜΗΣ ΚΑΤΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΟΜΙΛΟΣ ΜΝΗΜΗΣ ΚΑΤΕΧΟΜΕΝΩΝ ΟΜΙΛΟΣ ΜΝΗΜΗΣ ΚΑΤΕΧΟΜΕΝΩΝ Ο ΟΜΙΛΟΣ ΜΝΗΜΗΣ ΚΑΤΕΧΟΜΕΝΩΝ, στις διάφορες δραστηριότητες που διοργανώνει κάθε χρόνο, προσπαθεί να αφυπνίσει τους μαθητές για το πρόβλημα που αντιμετωπίζει η Κύπρος εξαιτίας της

Διαβάστε περισσότερα

Διοικητικό Συμβούλιο. Οργανωτική Επιτροπή

Διοικητικό Συμβούλιο. Οργανωτική Επιτροπή Διοικητικό Συμβούλιο Επίτιμος Πρόεδρος: Χ. Τούντας Πρόεδρος: Ε.Α. Σκληρός Γεν. Γραμματέας: Σ. Στεργιόπουλος Ταμίας: Α. Σωτηρόπουλος Μέλη: Π. Μερκούρης Ε. Χανιωτάκης Γ. Αθανασόπουλος Βάρδα Α. Βασιμπόσης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟÏΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟÏΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΙΓ' ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟÏΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΜΑΓΝΗΣΙΑ Το ανασκαφικό έργο της ΙΓ ΕΠΚΑ κατά τα έτη 2000-2010 περιλαμβάνει μεγάλο αριθμό σωστικών, αλλά και συστηματικών ερευνών. Οι έρευνες αυτές αφορούσαν

Διαβάστε περισσότερα

Θα χορηγηθούν Mόρια Συνεχιζόμενης Ιατρικής Εκπαίδευσης

Θα χορηγηθούν Mόρια Συνεχιζόμενης Ιατρικής Εκπαίδευσης Θα χορηγηθούν Mόρια Συνεχιζόμενης Ιατρικής Εκπαίδευσης Διοικητικό Συμβούλιο Πρόεδρος: Χ. Παπαφράγκος Αντιπρόεδρος: Ε. Σκληρός Γραμματέας/Ταμίας: Α. Σωτηρόπουλος Μέλη: Φ. Καρακώστας Σ. Σκούρτης Πρόλογος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ 15 Γ' ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΑΘΗΝΑ Στην Αθήνα διεξήχθησαν κατά τα έτη 20002010 συνολικά 298 σωστικές ανασκαφές σε οικόπεδα ιδιωτών ή σε δημόσια έργα (ΜΕΤΡΟ) και πραγματοποιήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΣ ΙΕΡΑΣ ΠΟΛΕΩΣ ΜΕΣΟΛΟΓΓΙΟΥ. να έρθεις. να ζήσεις. τόπος. να επενδύσει

ΔΗΜΟΣ ΙΕΡΑΣ ΠΟΛΕΩΣ ΜΕΣΟΛΟΓΓΙΟΥ. να έρθεις. να ζήσεις. τόπος. να επενδύσει ΔΗΜΟΣ ΙΕΡΑΣ ΠΟΛΕΩΣ ΜΕΣΟΛΟΓΓΙΟΥ τόπος να έρθεις τόπος να ζήσεις τόπος να επενδύσει Ο τόπος μας δεν ανήκει, μέχρι σήμερα, στους προβεβλημένους τουριστικούς προορισμούς της χώρας, παρ όλο που συγκεντρώνει

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργος Λαζουράς. Με τιμή, Ο Δήμαρχος Καλαβρύτων

Γιώργος Λαζουράς. Με τιμή, Ο Δήμαρχος Καλαβρύτων Εκδηλώσεις Μνήμης ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 1943 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2013 ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ Σας προσκαλούμε να τιμήσετε, τους Καλαβρυτινούς που εκτελέστηκαν από τα γερμανικά στρατεύματα κατοχής, στην περιοχή του Δήμου Καλαβρύτων, και

Διαβάστε περισσότερα

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»;

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Ο όρος«βυζαντινόν» αναφέρεται στο Μεσαιωνικό κράτος που εδιοικείτο από την Κωνσταντινούπολη, τη μεγάλη πόλη των ακτών του Βοσπόρου. Οι ιστορικοί χρησιμοποιούν τον όρο αυτόν

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη

Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη Τμήμα: Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας 12. Γλύπτες του 4 ου αι. π.χ. Σκόπας, Ευφράνωρ,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ. Από τη δημιουργία της, τον Ιούνιο του 2006, η 23η ΕΒΑ έχει πραγματοποιήσει τις παρακάτω σωστικές ανασκαφές:

ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ. Από τη δημιουργία της, τον Ιούνιο του 2006, η 23η ΕΒΑ έχει πραγματοποιήσει τις παρακάτω σωστικές ανασκαφές: 23η ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ Από τη δημιουργία της, τον Ιούνιο του 2006, η 23η ΕΒΑ έχει πραγματοποιήσει τις παρακάτω σωστικές ανασκαφές: ΕΥΒΟΙΑ Χαλκίδα Οδός Ωρίωνος 10, οικόπεδο Χρ. Δημαρέλου-Δεληβοριά

Διαβάστε περισσότερα

Περπατώντας τις εποχές του Βυζαντίου

Περπατώντας τις εποχές του Βυζαντίου Στην Αγορά των αρχαίων Αθηναίων (με τον Κ. Βέτση), Γνώση, Αθήνα 19893, Καλειδοσκόπιο, Αθήνα 20064 (έκδοση αναθεωρημένη και εμπλουτισμένη) Αρχαιολογία Ένα ταξίδι στο παρελθόν, οδηγός για παιδιά, Κέδρος,

Διαβάστε περισσότερα

Οι Μαθητές: Αγγελόπουλος Ηρακλής Ανδρεσάκης Κωνσταντίνος

Οι Μαθητές: Αγγελόπουλος Ηρακλής Ανδρεσάκης Κωνσταντίνος Οι Μαθητές: Αγγελόπουλος Ηρακλής Ανδρεσάκης Κωνσταντίνος Ο Πειραιάς (Αρχαία Ελληνικά: Πειραιεύς) είναι πόλη της περιφέρειας Αττικής και διαθέτει τον σημαντικότερο λιμένα της Ελλάδας και της ανατολικής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΙΣΤ' ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ Μετρό Κατά το 2007-2008, η ανασκαφική έρευνα, που πραγματοποιήθηκε στο χώρο νότια της Κεντρικής Βιβλιοθήκης του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΜΕΤΡΙΚΑ ΧΡΟΝΙΑ ΚΑΘΟΔΟΣ ΤΩΝ ΔΩΡΙΕΩΝ ΜΕΤΑΚΙΝΗΣΗ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ ΕΙΛΩΤΕΣ-ΠΕΡΙΟΙΚΟΙ. 11ος αι. 8 ος αι.π.χ.

ΓΕΩΜΕΤΡΙΚΑ ΧΡΟΝΙΑ ΚΑΘΟΔΟΣ ΤΩΝ ΔΩΡΙΕΩΝ ΜΕΤΑΚΙΝΗΣΗ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ ΕΙΛΩΤΕΣ-ΠΕΡΙΟΙΚΟΙ. 11ος αι. 8 ος αι.π.χ. ΓΕΩΜΕΤΡΙΚΑ ΧΡΟΝΙΑ 11ος αι. 8 ος αι.π.χ. ΚΑΘΟΔΟΣ ΤΩΝ ΔΩΡΙΕΩΝ ΜΕΤΑΚΙΝΗΣΗ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ ΕΙΛΩΤΕΣ-ΠΕΡΙΟΙΚΟΙ ΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΥΝ ΑΠΟΙΚΙΕΣ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ Α ΑΠΟΙΚΙΣΜΟΣ ΠΑΡΑΛΙΑ ΜΙΚΡΑΣ ΑΣΙΑΣ ΑΙΟΛΕΙΣ ΑΙΟΛΕΙΣ -ΘΕΣΣΑΛΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΛΑΜΠΑΚΑ-ΜΕΤΕΩΡΑ ΜΕΤΕΩΡΑ

ΚΑΛΑΜΠΑΚΑ-ΜΕΤΕΩΡΑ ΜΕΤΕΩΡΑ ΚΑΛΑΜΠΑΚΑ-ΜΕΤΕΩΡΑ ΜΕΤΕΩΡΑ Στο δρόµο Τρικάλων- Καλαµπάκας, 3 χιλιόµετρα πριν από ταμετέωρα, ορθώνεται πάνω από το χωριό Θεόπετρα ένας βραχώδης ασβεστολιθικός όγκος, στη βορειοανατολική πλευρά του οποίου

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΣ ΙΕΡΑΣ ΠΟΛΕΩΣ ΜΕΣΟΛΟΓΓΙΟΥ. τόπος. να έρθεις. τόπος. να ζήσεις. τόπος. να επενδύσεις

ΔΗΜΟΣ ΙΕΡΑΣ ΠΟΛΕΩΣ ΜΕΣΟΛΟΓΓΙΟΥ. τόπος. να έρθεις. τόπος. να ζήσεις. τόπος. να επενδύσεις ΔΗΜΟΣ ΙΕΡΑΣ ΠΟΛΕΩΣ ΜΕΣΟΛΟΓΓΙΟΥ τόπος να έρθεις τόπος να ζήσεις τόπος να επενδύσεις Φίλες και Φίλοι Ο τόπος μας δεν ανήκει, μέχρι σήμερα, στους προβεβλημένους τουριστικούς προορισμούς της χώρας, παρ όλο

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτήριο ΤΟ ΠΑΓΚΡΗΤΙΟΝ - ΓΥΜΝΑΣΙΟ. Αρχαϊκή Εποχή και στο Ισλάμ. Ανάτυπο από τον τόμο «ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ, ΣΤ, 2011-2012»

Εκπαιδευτήριο ΤΟ ΠΑΓΚΡΗΤΙΟΝ - ΓΥΜΝΑΣΙΟ. Αρχαϊκή Εποχή και στο Ισλάμ. Ανάτυπο από τον τόμο «ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ, ΣΤ, 2011-2012» Ανάτυπο από τον τόμο «ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ, ΣΤ, 2011-2012» Εκπαιδευτήριο ΤΟ ΠΑΓΚΡΗΤΙΟΝ - ΓΥΜΝΑΣΙΟ Χαρτογραφία στην Αρχαϊκή Εποχή και στο Ισλάμ Ανάτυπο από τον τόμο «ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ, ΣΤ, 2011-2012» Τάξη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ-ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΕΝΤΟΠΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΧΡΟΝΙΚΟ ΤΗΣ ΑΝΑΣΚΑΦΗΣ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ-ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΕΝΤΟΠΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΧΡΟΝΙΚΟ ΤΗΣ ΑΝΑΣΚΑΦΗΣ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ-ΠΕΡΙΛΗΨΗ Πρόκειται για την παρουσίαση των ανασκαφικών πορισμάτων και της μελέτης του σχετικού υλικού, τεσσάρων ανασκαφικών τομέων σε παραθαλάσσιο αρχαίο ηλειακό νεκροταφείο, εκ των οποίων ο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣ: Οπως ο Πίνακας Αποδεκτών

ΠΡΟΣ: Οπως ο Πίνακας Αποδεκτών ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΠΟΠΤΕΙΑΣ ΜΜΕ Τμήμα Εντύπων & Επαγγελματικών Οργανώσεων Αθήνα, 6.6.2006 Α.Π.:14446 ΠΡΟΣ: Οπως ο Πίνακας Αποδεκτών

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες Πρόσβασης & Χάρτες

Οδηγίες Πρόσβασης & Χάρτες Οδηγίες Πρόσβασης & Χάρτες Παρακαλούμε δείτε τις αναλυτικές οδηγίες για την εύκολη πρόσβαση στο ξενοδοχείο Lato Boutique από το αεροδρόμιο και το λιμάνι της πόλης του Ηρακλείου, αλλά και αναλυτικές οδηγίες

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΛΒ' ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ & ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΘΕΣΠΡΩΤΙΑΣ Κύπρου 68, 46100 Ηγουμενίτσα τηλ. 26650 29177, 26650 29178 e-mail: lbepka@culture.gr Γενική Επιμέλεια Αικατερίνη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ 7 Α' ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΑΘΗΝΑ Κλιτύες Ακρόπολης Η σπουδαιότερη ανακάλυψη στη Νότια Κλιτύ της Ακρόπολης στη διάρκεια των εργασιών της Ενοποίησης των Αρχαιολογικών Χώρων της Αθήνας

Διαβάστε περισσότερα

Αξιοθέατα Μακεδονίας, Στερεάς Ελλάδας και Θράκης

Αξιοθέατα Μακεδονίας, Στερεάς Ελλάδας και Θράκης PROJECT Β ΤΕΤΡΑΜΗΝΟΥ Αξιοθέατα Μακεδονίας, Στερεάς Ελλάδας και Θράκης Μέλη: Αλέξανδρος Χατζόπουλος, Δέσποινα Γρηγοριάδου, Μαρία Γούλα, Αθανάσιος Ουζούνης, Ευθύμης Καραβίτης, Δημήτρης Χατζηβλασίου Επιμελητές:

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΒΛΙΟ ΕΚΑΤΟ ΤΕΤΑΡΤΟ. ΤΟ ΠΑΛΙΟΦΡΑΝΤΖΙ (ΠΑΛΙΟΥΦΡΑΝΤΖΙ) Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτη Πανταζή.

ΒΙΒΛΙΟ ΕΚΑΤΟ ΤΕΤΑΡΤΟ. ΤΟ ΠΑΛΙΟΦΡΑΝΤΖΙ (ΠΑΛΙΟΥΦΡΑΝΤΖΙ) Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτη Πανταζή. ΒΙΒΛΙΟ ΕΚΑΤΟ ΤΕΤΑΡΤΟ ΤΟ ΠΑΛΙΟΦΡΑΝΤΖΙ (ΠΑΛΙΟΥΦΡΑΝΤΖΙ) Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτη Πανταζή. Είναι γνωστά τα της Μάχης του Σπερχειού. ΒΙΒΛΙΟ ΕΝ ΕΚΑΤΟ (ΜΑΧΗ ΤΟΥ ΣΠΕΡΧΕΙΟΥ). Στο σηµερινό χωριό Φραντζί

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ»

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ» ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ» ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Περιληπτική Απόδοση Κειμένων ΑΣΚΗΣΗ: Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόμενο του κειμένου που ακολουθεί σε μία παράγραφο 100 έως 120 λέξεων. (Πανελλαδικές Εξετάσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΘΟΥΚΥΔΙΔΗΣ H ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ Στην εποχή του Θουκυδίδη πραγματοποιείται ένα σπουδαίο γεγονός που έγινε βασική αιτία να εξασθενίσουν οι Αρχαίες Ελληνικές πόλεις καθώς να συντριβή το πολιτισμικό μεγαλείο της αρχαίας

Διαβάστε περισσότερα

Σειρά «ΘΥΜΗΣΙΣ» : Αρχαίος Ελληνικός Πολιτισμός και Γλώσσα

Σειρά «ΘΥΜΗΣΙΣ» : Αρχαίος Ελληνικός Πολιτισμός και Γλώσσα Σειρά «ΛΟΓΟΜΑΘΕΙΑ+» : Διδασκαλία της Ελληνικής ως Μητρικής Γλώσσας Η «Λογομάθεια+» είναι ένα πολυμεσικό εκπαιδευτικό λογισμικό (σειρά 3 CD-ROM) που καλύπτει το σύνολο των φαινομένων της γραμματικής, του

Διαβάστε περισσότερα

Τέχνη Χώρος Όψεις Ανάπτυξης

Τέχνη Χώρος Όψεις Ανάπτυξης Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο Σχολή Ανθρωπιστικών Σπουδών Τέχνη Χώρος Όψεις Ανάπτυξης ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΗΜΕΡΙΔΑ Εθνικό Κέντρο Δημόσιας Διοίκησης και Αυτοδιοίκησης Πειραιώς 211, Ταύρος Σάββατο, 23 Νοεμβρίου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ 10η ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΧΑΛΚΙΔΙΚΗ Εικ. 1. Αεροφωτογραφία του οικισμού της Ποτίδαιας. Εικ. 2. Τμήμα του διατειχίσματος. Διατείχισμα της Κασσάνδρειας Στη θέση της αρχαίας Ποτίδαιας, που καταστράφηκε

Διαβάστε περισσότερα

Α Ν Ε Μ Ο Υ Ρ Ι Ο Ν Μία αναπάντεχη συνάντηση στη αρχαία Νεκρόπολη και μια ευχή! Δούκας Δούκας Φωτ 1: Ο παράλιος-ορεινός δρόμος

Α Ν Ε Μ Ο Υ Ρ Ι Ο Ν Μία αναπάντεχη συνάντηση στη αρχαία Νεκρόπολη και μια ευχή! Δούκας Δούκας Φωτ 1: Ο παράλιος-ορεινός δρόμος Α Ν Ε Μ Ο Υ Ρ Ι Ο Ν Μία αναπάντεχη συνάντηση στη αρχαία Νεκρόπολη και μια ευχή! Δούκας Δούκας Μάρτιος μήνας. Ανοιξιάτικος καιρός και διάθεση. Ταξιδεύοντας με την Πανοραμική ομάδα στην περιοχή της Τραχείας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΓΙΝΕΙΑ ΜΑΡΜΑΡΑ Με τον όρο ΕΛΓΙΝΕΙΑ ΜΑΡΜΑΡΑ εννοούμε τα μαρμάρινα γλυπτά του Παρθενώνα που βρίσκονται στο Βρετανικό Μουσείο. Αυτά τα γλυπτά ήταν στα

ΕΛΓΙΝΕΙΑ ΜΑΡΜΑΡΑ Με τον όρο ΕΛΓΙΝΕΙΑ ΜΑΡΜΑΡΑ εννοούμε τα μαρμάρινα γλυπτά του Παρθενώνα που βρίσκονται στο Βρετανικό Μουσείο. Αυτά τα γλυπτά ήταν στα ΕΛΓΙΝΕΙΑ ΜΑΡΜΑΡΑ Με τον όρο ΕΛΓΙΝΕΙΑ ΜΑΡΜΑΡΑ εννοούμε τα μαρμάρινα γλυπτά του Παρθενώνα που βρίσκονται στο Βρετανικό Μουσείο. Αυτά τα γλυπτά ήταν στα αετώματα, στις μετώπες και στη ζωφόρο του Παρθενώνα,

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα Ιστορίας και Πολιτισμού

Θέματα Ιστορίας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών Θέματα Ιστορίας και Πολιτισμού Ενότητα 2: Αρχαιολογικοί τόποι, Ευρήματα, Μνήμη και Ιστορία Αν. Καθηγήτρια: Ι. Βαμβακίδου e-mail: ibambak@uowm.gr Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών

Διαβάστε περισσότερα

Ανδρόνικος: Είχα λοιπόν βρει, τον πρώτο ασύλητο μακεδονικό τάφο!

Ανδρόνικος: Είχα λοιπόν βρει, τον πρώτο ασύλητο μακεδονικό τάφο! Ανδρόνικος: Είχα λοιπόν βρει, τον πρώτο ασύλητο μακεδονικό τάφο! Πήρα το τσαπάκι της ανασκαφής, που έχω μαζί μου από το 1952, έσκυψα στο λάκκο και άρχισα να σκάβω με πείσμα και αγωνία το χώμα κάτω από

Διαβάστε περισσότερα

«Το Ναυάγιο των Αντικυθήρων» Το Πλοίο, οι Θησαυροί, ο Μηχανισμός

«Το Ναυάγιο των Αντικυθήρων» Το Πλοίο, οι Θησαυροί, ο Μηχανισμός Δελτίο Τύπου Περιοδική Έκθεση στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο «Το Ναυάγιο των Αντικυθήρων» Το Πλοίο, οι Θησαυροί, ο Μηχανισμός 6 Απριλίου 2012 28 Απριλίου 2013 Το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, συνεχίζει

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΜ ΕΣΦΙΓΜΕΝΟΥ ΣΤΙΣ ΚΑΡΥΕΣ

ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΜ ΕΣΦΙΓΜΕΝΟΥ ΣΤΙΣ ΚΑΡΥΕΣ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΟΡΟΥΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΜ ΕΣΦΙΓΜΕΝΟΥ ΣΤΙΣ ΚΑΡΥΕΣ Απόσταση: 19 km Διάρκεια: 7 8 ώρες The Friends of Mount Athos, 2007 2014. All rights reserved. Version 1.1 ΠΡΟΣΟΧΗ: Μεγάλο τμήμα της διαδρομής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ. Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού

ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ. Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού Υπεύθυνη Εκπαιδευτικός: Χρύσα Κουράκη, Δασκάλα, Δρ. Παιδικής Λογοτεχνίας Παν/μίου Ιωαννίνων

Διαβάστε περισσότερα

Πολυκατοικία. Γ. Σάββενας. Γιώργος Αρχιτέκτων Μηχ/κος Ε.Μ.Π. Πόλη της Ρόδου (Ανάληψη)

Πολυκατοικία. Γ. Σάββενας. Γιώργος Αρχιτέκτων Μηχ/κος Ε.Μ.Π. Πόλη της Ρόδου (Ανάληψη) Πολυκατοικία Πόλη της Ρόδου (Ανάληψη) Σάββενας Γιώργος Αρχιτέκτων Μηχ/κος Ε.Μ.Π. Αρχιτεκτονική Μελέτη: Γ. Σάββενας Πολιτικός Μηχανικός: Κ. Χριστόπουλος Διακοσμήτρια: Κ. Καλλιγά Σάββενα Φωτογραφίες: Γ.

Διαβάστε περισσότερα

Ειδική Υπηρεσία Προβολής και Αξιοποίησης Πολιτιστικής Κληρονομιάς και Σύγχρονης Δημιουργίας

Ειδική Υπηρεσία Προβολής και Αξιοποίησης Πολιτιστικής Κληρονομιάς και Σύγχρονης Δημιουργίας Υπουργός Αναπληρωτής Υπουργός Γραφείο Νομοθετικής Πρωτοβουλίας Εκπαιδευτικής Πολιτικής & Θρησκευμάτων Πολιτικής Τομέων & Δ. Ανθρ. Πόρων Υ Γενική Οικονομικών Υπηρεσιών Υ Γενική και Γενική Αναστήλωσης, Μουσείων

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ, ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ & ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΙΚΑ - ΣΕΠΕ - ΟΑΕΔ ΡΟΕΣ ΜΙΣΘΩΤΗΣ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΙΟΥΝΙΟΣ 2013

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ, ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ & ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΙΚΑ - ΣΕΠΕ - ΟΑΕΔ ΡΟΕΣ ΜΙΣΘΩΤΗΣ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΙΟΥΝΙΟΣ 2013 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ, ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ & ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΙΚΑ - ΣΕΠΕ - ΟΑΕΔ ΡΟΕΣ ΜΙΣΘΩΤΗΣ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΙΟΥΝΙΟΣ 2013 Μονάδα Ανάλυσης & Τεκμηρίωσης, Υπουργείου Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης & Πρόνοιας Ομάδα Διαχείρισης

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΕΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ. Διεύθυνση Διεθνών Σχέσεων και Ευρωπαϊκής Ένωσης

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΕΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ. Διεύθυνση Διεθνών Σχέσεων και Ευρωπαϊκής Ένωσης Γραφείο Υπουργού ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΕΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ minoff@culture.gr Διεύθυνση Διεθνών Σχέσεων και Ευρωπαϊκής Ένωσης Ειδική Προβολής και Αξιοποίησης

Διαβάστε περισσότερα