Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download ""

Transcript

1

2

3

4

5

6 ΚΑΣΤΡΙ ΠΑΛΑΙΟΧΩΡΙΟΥ KAΨΟΡΡΑΧΗΣ Η ΑΡΧΑΙΑ ΜΕΤΑΠΑ (;) * B. Τσαντήλα Δρ. Αρχαιολόγος, ΛΣΤ ΕΠΚΑ καί Αἰτωλοί μενεχάρμαι Όμηρος, Ιλιάδα Β, 525. καί Αἰτωλῶν μεγαθύμων Όμηρος, Ιλιάδα Β, 545. Εισαγωγή Η Αιτωλοακαρνανία είναι ένας τόπος ευλογημένος από πολλές απόψεις. Όσον αφορά στην αρχαιολογία του νομού, ορισμένοι την έχουν αποκαλέσει -κι πιθανόν όχι άδικα- το «El Dorado» της ελληνικής αρχαιολογίας», αφού διάσπαρτες σ όλη της την έκταση υπάρχουν περισσότερες από 130 αρχαίες οχυρωμένες πόλεις (χάρτης 1) 1. Ενδεικτική για παράδειγμα είναι η πληθώρα των αρχαιολογικών θέσεων που εντοπίζονται στην -ευπορότατη κατά τον γεωγράφο Στράβωνα 2 - περιοχή ΝΑ της λίμνης Τριχωνίδας (χάρτης 2). Ορισμένες από αυτές, όπως είναι για παράδειγμα η Πλευρώνα, η Στράτος, οι Οινιάδες, η Καλυδώνα, κ.α., είναι ταυτισμένες, δηλαδή γνωρίζουμε το όνομά τους, τους μύθους, την ιστορία τους και ικανοποιητικά τα μνημεία τους. Ορι- * Αφορμή για τη συγγραφή του παρόντος κειμένου στάθηκε μια εκλαϊκευμένη ομιλία μου στην Καψορράχη τον Αύγουστο του 2007 (μετά από την ευγενική πρόσκληση του Προέδρου του «Συλλόγου των απανταχού Καψορραχιωτών Αγ. Νικόλαος»). Η αρχική της μορφή -με εξαίρεση τον εμπλουτισμό με υποσημειώσεις και βιβλιογραφία- διατηρήθηκε. 1. Κολώνας 1998, Οι οχυρωμένες θέσεις στην Αιτωλοακαρνανία είναι τόσο πυκνές ώστε, ταξιδεύοντας ο επισκέπτης κάθε 30 χλμ. περίπου συναντά και μια αρχαία οχυρωμένη πόλη ή ακρόπολη. 2. Στράβων, Γεωγραφικά,

7 Χάρτης 1: Χάρτης της Αιτωλοακαρνανίας, όπου σημειώνονται με μπλε στιγμές οι θέσεις των σημαντικότερων αρχαίων πόλεων. Χάρτης 2: Χάρτης της περιοχής νότια της λίμνης Τριχωνίδας, όπου σημειώνονται με κόκκινες στιγμές οι θέσεις με αρχαιολογικά ευρήματα. 66

8 σμένες άλλες όμως -και δυστυχώς οι περισσότερες- εξαιτίας της απουσίας επιγραφών, παραμένουν ανώνυμες ή ταυτίζονται υποθετικά, με βάση κάποιους λογικούς συσχετισμούς που στηρίζονται στις φιλολογικές πηγές 3. Μια από τις τελευταίες περιπτώσεις αποτελεί και η οχύρωση στο λόφο Καστρί Παλαιοχωρίου Καψορράχης, μιας και τα μυθολογικά, ιστορικά, επιγραφικά και ανασκαφικά στοιχεία που έχουμε στη διάθεσή μας για αυτή είναι από ανύπαρκτα έως λιγοστά. Η ταύτιση της πόλης Πολύτιμη πηγή για την ταύτιση της οχύρωσης στο Καστρί αποτελεί η μαρτυρία του Μεγαλοπολίτη ιστορικού Πολύβιου για την καταστροφική επέλαση του εχθρικού στρατού των Μακεδόνων, υπό τις διαταγές του βασιλιά τους Φιλίππου του Ε, το 218 π.χ. προς το πολιτικό και θρησκευτικό κέντρο των Αιτωλών, το Θέρμο, προκειμένου να το καταστρέψει εκ θεμελίων. Ο Πολύβιος που έζησε το 2 ο αι. π.χ., περιγράφοντας την πορεία αυτή μας δίνει την διάταξη των αρχαίων πόλεων της Αιτωλίας 4. Ο Φίλιππος (μαζί με Αχαιούς, Ιλλύριους, Κρήτες, Θράκες, Ακαρνάνες και μισθοφόρους), μετά την αποβίβασή του στη αρχαία Λιμναία (Αμφιλοχία) και το πέρασμά του από τις Φοιτείες, διήλθε τον Αχελώο, κάπου στην περιοχή μεταξύ Στράτου και Κωνώπης (Αγγελοκάστρου), καταστρέφοντας στο πέρασμά του την περιοχή. Στα αριστερά της διαδρομής του ο Πολύβιος αναφέρει με τη σειρά τις πόλεις Στράτο, Αγρίνιο, Θεστιείς και στα δεξιά την Κωνώπη και την Λυσιμαχεία, ενώ αμέσως μετά το Τριχόνειο (Γαβαλού), τρεις άλλες - παράκτιες προφανώς- πόλεις, το Φύταιο, την Μέταπα στο μέσο και την κώμη Παμφία (Σιταράλωνα) στα ανατολικά των δυο προηγουμένων. Μετά την Παμφία προχώρησε από ανηφορικό και ανώμαλο δρόμο προς το Θέρμο, ακολουθώντας πιθανότατα 3. Κυρίως στον Πολύβιο και τον Στράβωνα. Οι πρώτες «υποθετικές» -και στις περισσότερες περιπτώσεις ορθές- ταυτίσεις των αρχαίων πόλεων της Αιτωλοακαρνανίας έγιναν από περιηγητές του 19 ου αιώνα. 4. Πολύβιος, Βλ. και Walbank 1957, passim. Woodhouse 1897, 263 κ.εξ. Πορτελάνος 1998, 1431 κ εξ. Pritchett 1989, Pritchett 1991, Κατωπόδης 1990, τόμος Α,

9 το δύσβατο δρόμο της Αγριλιάς 5. Ωστόσο, στην περιγραφή της επιστροφής του Φιλίππου (κατά την οποία πυρπόλησε την Παμφία και «κατέσκαψε» την Μέταπα) 6, παραλείπει τις πόλεις Λυσιμαχεία, Τριχόνειο και Φύταιο στην εξιστόρησή του και προσθέτει, μετά την Μέταπα, την πόλη Άκραι. Το γεγονός αυτό έχει δημιουργήσει τρομερή σύγχυση και έριδες μεταξύ των μελετητών της τοπογραφίας της περιοχής. Αν και οι περισσότεροι μελετητές, ταυτίζουν την οχύρωση στο Καστρί με το αρχαίο Φύταιο 7, ενδεχομένως στη θέση αυτή, πρέπει να τοποθετηθεί η αρχαία πόλη Μέταπα 8. Χωρίς όμως να παραβλέπουμε δυο δεδομένα. Πρώτον ότι η Μέταπα, έχει τοποθετηθεί κατά καιρούς και από διάφορους μελετητές στην Κάτω Μακρινού 9, το Καλούδι 10, την Ανάληψη 11, αλλά και την Παραβόλα 12. Δεύτερον ότι, στην επιστήμη της αρχαιολογίας για να θεωρηθεί ασφαλής η ταύτιση μιας αρχαίας πόλης πρέπει να τεκμηριωθεί και επιγραφικά. Λογικά η αρχαία Μέταπα πρέπει να τοποθετηθεί στο Καστρί, επειδή η θέση συμφωνεί με την περιγραφή του Πολυβίου 13, δηλαδή βρίσκεται μετά το Τριχόνειο, κοντά στην ακτή της λίμνης (και στο δυτικό άκρο του περάσματος του στενού της) και δυτικά της Παμφίας, από την οποία απέχει 30 στάδια σε ευθεία γραμμή (δηλαδή περίπου 6,5 χλμ., βλ. εικ. 3). Αν δεχτούμε αυτή την ταύτιση, 5. Όπως περιγράφουν και οι παλιοί αρχαιολόγοι Γ. Σωτηριάδης και Κ. Ρωμαίος. 6. Ο Φίλιππος κατέλαβε την Μέταπα, αφού πρώτα οι Αιτωλοί την εγκατέλειψαν. 7. Όπως οι Bazin (1864, ), Woodhouse (1897, ), Plassart (1921, 62), Στεργιόπουλος (1939, 98) και Πορτελάνος (1998, ). Η πόλη Φύτειον ή Φύταιον, εκτός από τον Πολύβιο ( και 5.7.7), αναφέρεται επίσης από τον Στέφανο Βυζάντιο (675.15), αλλά και στη επιγραφή/λίστα των Θεοροδόκων από τους Δελφούς (Plassart 1921, 1-85, Jardé 1902, ). 8. Και συμφωνώ εδώ με την άποψη των Νεραντζή (2003, 88-90, 95-96), Κirsten (1941, και 1941 B, ), Pritchett (1989, ), Mαστροκώστα (χειρόγραφες καταγραφές ευρημάτων στο Αρχαιολογικό Μουσείο Αγρινίου με την ένδειξη: «Καψορράχη-αρχαία Μέταπα»), Σταυροπούλου-Γάτση (2001, 376) και Στεργιόπουλου (1939, 33). 9. Από τους Philippson-Kirsten (ΙΙ, 670). Βλ. και Noack 1897, Noack 1916, Από τους Philippson-Kirsten (ΙΙ, 670, ως δεύτερη, λιγότερη πιθανή, εκδοχή ταύτισης). 11. Στα νότια της Άνω Μπουρλέσας (Αγ. Ανδρέα), μεταξύ Μπουρλέσας και Καψορράχης, δηλαδή στα στενά του Δαφνιά (στις θέσεις «Αρβανίτη» και «Παλαιοχώρι»). Η ταύτιση αυτή οφείλεται στους Lolling, Κlaffenbach και Pritchett (βλ. Νεραντζής 2003, και Prichett 1989, 131). Βλ. επίσης: Βommelje 1987, 97. Ρωμαίος 1916, Στεργιόπουλος 1939, 33. Πορτελάνος 1998, (ως δεύτερη, λιγότερη πιθανή, εκδοχή ταύτισης με την Μέταπα). 12. Από τους Fiedler 1940, 181), Leake (1935, ), Becker (1854, 31-50) και Forbiger (1848, ). 13. Η Μέταπα, εκτός από τον Πολύβιο, αναφέρεται επίσης και από τον Στέφανο Βυζάντιο (448.12). 68

10 τότε είμαστε σύμφωνοι με την περιγραφή του Πολυβίου που τοποθετεί τη Μέταπα στα ανατολικά της πόλης Φύταιο, ενώ η τελευταία θα πρέπει ενδεχομένως να ταυτιστεί με την οχύρωση στο Λιθοβούνι 14. Κατά την ταπεινή μου γνώμη, τελικά πολύ μικρή σημασία έχει αν η οχύρωση στο Καστρί είναι η αρχαία Μέταπα ή το Φύταιο ή οποιαδήποτε άλλη Αιτωλική πόλη, μιας και τα αρχαία μνημεία παραμένουν πάντοτε αυθύπαρκτοι πολιτιστικοί μάρτυρες. Όπως και να έχει, μέχρι η όποια ταύτιση επιβεβαιωθεί επιγραφικά ή και ανασκαφικά, οι συζητήσεις και οι υποθέσεις παραμένουν ιδιαίτερα γοητευτικές. Ωστόσο, ευελπιστώ πολύ γρήγορα να βρεθούν οι αποδείξεις για τη βέβαιη ταύτιση μιας εκ των πέντε σημαντικότερων πόλεων στη παράλια ζώνη νότια της Τριχωνίδας 15. Εικ. 3: Δορυφορική φωτογραφία της περιοχής νότια της λίμνης Τριχωνίδας (Προέλευση: google-earth.com). Η οχύρωση στο λόφο Καστρί (ακρόπολη) και η επικράτεια της αρχαίας πόλης Η οχύρωση στο λόφο Καστρί (εικ. 4-5, χάρτης 6) 16, κοντά στον εγκαταλελειμμένο σήμερα και ειδυλλιακό οικισμό του Παλαιοχωρίου (εικ. 7-9), η οποία σχεδιάστηκε ήδη από τον προηγούμενο αιώνα από τον Νοack (σχέδιο 10) 17 και περιγράφηκε συνοπτικά από τον περιηγητή Woodhouse 18, διατηρείται σε ορισμένα σημεία 14. Βλ. και Νεραντζής 2003, Οι πόλεις αυτές ήταν το Τριχόνειο (Γαβαλού), το Φύταιο (Λιθοβούνι ή Παππαδάτες), η Μέταπα (Παλαιοχώρι Καψορράχης), η Άκραι (Λιθοβούνι ή Παππαδάτες) και η κώμη Παμφία (Σιταράλωνα). Σημαντικές οχυρωμένες θέσεις υπάρχουν επίσης στο Μεσοβούνι, το Καλούδι και την Ανάληψη. 16. Ο λόφος Καστρί αποτελεί απόληξη του όρους Ζυγού (Αράκυνθου). 17. Και δημοσιεύτηκε το 1941 από τον Κirsten (1941, σχέδιο στη σελ. 1174). 18. Woodhouse 1897,

11 Εικ. 4: Δορυφορική φωτογραφία της περιοχής, όπου διακρίνονται το χωριό Καψορράχη, το ερειπωμένο Παλαιοχώρι και ο λόφος Καστρί (Προέλευση: google-earth.com). Χάρτης 6: Χάρτης όπου διακρίνονται o Ι.Ν. του Αγ. Νικολάου, το ερειπωμένο Παλαιοχώρι και η οχυρωμένη ακρόπολη στην κορυφή του λόφου Καστρί (Προέλευση: Πορτελάνος 1998, σχέδιο 147). Εικ. 5: Ο λόφος Καστρί (φωτογραφημένος από τα Β-ΒΔ). της σε αρκετά καλή κατάσταση και έχει κηρυχθεί από το 1976 ως αρχαιολογικός χώρος (αρχαία πόλη Μέταπα) 19. Η τοποθεσία ελέγχει ο- λόκληρη την περιοχή ΝΑ της Τριχωνίδας και έχει άμεση οπτική επικοινωνία με τις τριγύρω οχυρωμένες θέσεις, ακόμη και με αυτές που βρίσκονται σε κάποια μακρινή απόστα- Εικ. 7-9: Απόψεις ορισμένων από τα εγκαταλελειμμένα σπίτια του οικισμού Παλαιοχώρι. 19. Με την Υ.Α. Α/Φ31/33595/ / (ΦΕΚ 1448/ ). 70

12 Σχέδιο 10: Σχέδιο της οχύρωσης της ακρόπολης στο Καστρί Παλαιοχωρίου, κατά τον Νoack (Κirsten 1941, σχέδιο στη σελ. 1174). Σχέδιο 11: Σχέδιο της οχύρωσης της ακρόπολης στο Καστρί Παλαιοχωρίου, κατά τον Πορτελάνο (Πορτελάνος 1998, σχέδιο 148). Εικ : Απόψεις του δυτικού σκέλους της οχύρωσης της ακρόπολης στο Καστρί Παλαιοχωρίου. ση, όπως είναι των Σιταραλώνων (Πάμφιο), της Ανάληψης, του Καλουδίου και του Λιθοβουνίου (Φύταιο ή Άκραι). Η οχύρωση έχει επίμηκες ελλειψοειδές σχήμα διαστάσεων 156 Χ 53 μ., περίμετρο τείχους 370 μ. και περικλείει μια έκταση 7 περίπου στρεμμάτων (σχέδιο 11) 20. Είναι προφανές πως αποτελεί μόνο την ακρόπολη της αρχαίας πόλης και συγκαταλέγεται κατά το Νoack 21 στις λεγόμενες «μικρές οχυρώσεις της Αιτωλοακαρνανίας». Η δυτική πλευρά του τείχους είναι η καλύτερα σωζόμενη και σε ορισμένα σημεία φτάνει σε ύψος τα 2,00 μ. και τις έξι σειρές δόμων (εικ ), ενώ η ανατολική διακρίνεται 20. Πορτελάνος 1998, Νoack 1916,

13 Εικ. 17: Άποψη του τείχους στα βόρεια της απαλλοτριωμένης οικίας Τσιλιγιάννη (από τα δυτικά). Εικ. 18: Άποψη του τείχους στα βόρεια της οικίας Τσιλιγιάννη (από τα βόρεια). Εικ : Η οικία Τσιλιγιάννη (από τα Ν. τα ΒΔ. αντίστοιχα). Εικ : Απόψεις του εσωτερικού της οικίας Τσιλιγιάννη: διακρίνονται οι πλευρές του αρχαίου πύργου. 72

14 Σχέδιο 25: Ο πύργος και η πυλίδα της ακρόπολης (Πορτελάνος 1998, σχέδιο 148). την Αρχαιολογική Υπηρεσία οικίας Τσιλιγιάννη φτάνει τα 2,30 μ. (εικ. 18). ελάχιστα κατά τόπους. Το τείχος, που χρονολογείται γενικά από τον 4 ο αι. π.χ. έως και τα ελληνιστικά χρόνια, είναι κτισμένο με μεγάλες λιθοπλίνθους κατά το τραπεζιόσχημο ψευδοϊσόδομο σύστημα δόμησης (εικ. 17). Το πλάτος του στα βόρεια της απαλλοτριωμένης σήμερα από Στα ΝΔ της οχύρωσης και στο εσωτερικό της οικίας Τσιλιγιάννη (εικ ) σώζεται ένας ερειπωμένος πύργος. Διακρίνονται οι κατώτερες στρώσεις των τριών πλευρών του, κτισμένες με όμοιο -με το τείχος- σύστημα δόμησης (εικ ) 22. Έχει ομολογουμένως ασυνήθιστα μακρόστενη κάτοψη, διαστάσεις 4,25 Χ 8,60 μ. και είναι κατασκευασμένος με διπλές παρειές και γέμισμα στο εσωτερικό τους (σχέδιο 25). Η ανωδομή του πιθανόν να αποτελούνταν από ωμά πλιθιά. Το μέγιστο σωζόμενο ύψος του είναι 1,80 μ. (τρεις σειρές δόμων, βλ. εικ. 24). Η κύρια και ενδεχομένως μοναδική πυλίδα της ακρόπολης (σχέδιο 25) βρισκόταν στα ΒΑ, σε απόσταση 3,25 μ. από τον πύργο. Κατά τον τοπογράφο-μελετητή Αν. Πορτελάνο είχε άνοιγμα πλάτους μόλις 0,80 μ. 23, ωστόσο χωρίς ανασκαφική έρευνα είναι δύσκολο να επιβεβαιωθεί η ύπαρξή της, αλλά και τα αρχιτεκτονικά χαρακτηριστικά της. Στο εσωτερικό της οχυρωμένης ακρόπολης διακρίνονται σήμερα ελάχιστα ίχνη αρχαίων κτιρίων (εικ ), αφού τα περισσότερα από αυτά καταστράφηκαν και οι λίθοι τους χρησίμευσαν ως οικοδομικό υλικό για την κατασκευή νεώτερων οικιών (εικ. 28) και αναλημματικών τοίχων (εικ. 39) του Παλαιοχωρίου. 22. Πορτελάνος 1998, Wooodhouse 1897, Πορτελάνος 1998,

15 Εικ : Ίχνη θεμελίων αρχαίων οικοδομημάτων στο εσωτερικό της οχύρωσης της ακρόπολης στο λόφο Καστρί. Εικ. 28: Άποψη σύγχρονης οικίας του Παλαιοχωρίου, στην οποία έχουν ενσωματωθεί αρχαίοι δόμοι. Εικ. 29: Άποψη σύγχρονου αναλημματικού τοίχου στο Παλαιοχώρι (πλησίον της οχύρωσης της ακρόπολης), στον οποίο έχουν ενσωματωθεί αρχαίοι δόμοι. Φαίνεται επομένως πως η πόλη Μέταπα υφίστατο ως ανοχύρωτος οικισμός α- πλωμένος στις πλαγιές και στην πεδιάδα, τριγύρω από την οχυρωμένη ακρόπολη του Καστριού 24, σε μια ομολογουμένως μεγάλη -αλλά άγνωστων μέχρι σήμερα ορίων- επικράτεια, η οποία εντασσόταν στην ευρύτερη περιοχή του Θέρμου 25. Στην επικράτεια αυτή κατοικούσε το φύλο των Αιτωλών σε μικρούς ατείχιστους, αλλά πυκνοκατοικημένους οικισμούς («κώμες»), που συναποτελούσαν αυτό που ο Πολύβιος αναφέρει και εννοεί ως «πόλη Μέταπα». Μόνο σε περίπτωση ανάγκης, δηλαδή εχθρικής επίθεσης, οι κάτοικοί της κατέφευγαν στην ακρόπολη 26. Η επικράτεια αυτή απλωνόταν εκατέρωθεν της νοητής ευθείας που χαράσσουν τα χωριά Καψορράχη, Παλαιοχώρι και Κάτω Μα- 24. Kαι ενδεχομένως κυρίως στη ΒΔ πλαγιά που είναι ομαλότερη. Πορτελάνος 1998, 535. Η ύπαρξη μόνο οχυρωμένης ακρόπολης σε μια πόλη δεν μας εκπλήσσει, δεδομένου ότι η πρακτική αυτή απαντάται συχνά στις αιτωλικές οχυρώσεις (κυρίως από τον 4 ο αι. π.χ. έως και τα ύστατα ελληνιστικά χρόνια). 25. Το Ιερό του Απόλλωνα στο Θέρμο αποτελούσε το θρησκευτικό και πολιτικό κέντρο των Αιτωλών και γι αυτό όλοι οι αρχαίοι δρόμοι και τα περάσματα οδηγούσαν σε αυτό. 26. Σταυροπούλου-Γάτση 2001,

16 Εικ. 30: Άποψη του I.N. Αγ. Νικολάου. κρυνού, με κεντρικό οικισμό την έκταση που απλώνεται στα ανατολικά του Παλαιοχωρίου 27 και φαίνεται πως ήκμασε από τον 4 ο αι. π.χ. έως και τα ύστερα ελληνιστικά χρόνια. Πράγματι σήμερα στα νότια (όπου υπάρχουν αρκετές εκτάσεις μικρής κλίσης), αλλά και στα ΒΑ και ανατολικά της ακρόπολης, παρατηρείται πληθώρα οστράκων 28, ωστόσο σαφή ίχνη της οχύρωσης της πόλης δεν έχουν εντοπιστεί μέχρι σήμερα 29. Στην περιοχή του Ι.Ν. Αγ. Νικολάου (εικ. 30), όπου διακρίνονται διάσπαρτοι ακατέργαστοι λίθοι, επεξεργασμένοι δόμοι και όστρακα (εικ ), ο Πορτελάνος εικάζει την ύπαρξη αρχαίου κτιρίου ή ναού 30. Τέλος, αξίζει να σημειωθεί πως και στον παρακείμενο του Καστριού, λόφο των Αγ. Θεοδώρων υπάρχουν ενδείξεις ύπαρξης αρχαίων καταλοίπων. Εικ : Διάσπαρτοι ακατέργαστοι λίθοι, επεξεργασμένοι δόμοι, κεραμίδια και όστρακα στον αύλειο χώρο του Ι.Ν. Αγ. Νικολάου. Εικ. 33: Επεξεργασμένοι δόμοι (προερχόμενοι πιθανόν από αρχαίο κτίριο ή από το τείχος) ως στήριγμα σύγχρονου μνήματος στον αύλειο χώρο του Ι.Ν. Αγ. Νικολάου. 27. Νεραντζής 2003, 88. Στην Κάτω Μακρυνού έχουν εντοπιστεί αρχαιότητες σε τρία σημεία: ίχνη κτηρίων-οικισμού και μια επιγραφή των ελληνιστικών χρόνων στη θέση «Ελληνικά» (Σταυροπούλου-Γάτση 2001, 376), τάφοι στη θέση «Γκρέκι» (Ι. Παπαποστόλου, ΑΔ 33, 1978, Β1-Χρονικά, 165) και ακτέριστοι χριστιανικοί τάφοι στη θέση «Μέγα Ρέμα» (Γ. Αλεξοπούλου, ΑΔ 42, 1987, Β1-Χρονικά, 179). 28. «Όστρακα» στην αρχαιολογία καλούνται τα θραύσματα των αρχαίων αγγείων. 29. Αν και η ύπαρξή της μαρτυρείται από τον άγγλο περιηγητή Wooodhouse (1897, ), ωστόσο δεν είναι δυνατό σήμερα να ελεγχθεί (δεν αναφέρει το ακριβές σημείο). 30. Πορτελάνος 1998,

17 Χάρτης 34: Χάρτης της περιοχής της Καψορράχης, όπου σημειώνονται με μπλε στιγμές οι θέσεις εύρεσης των τάφων (1967 και 1978). Εικ. 35: Το μνημειώδες ταφικό μνημείο στην ιδιοκτ. Ανδ. Μητσόπουλου, όπως φωτογραφήθηκε κατά τη διάρκεια της ανασκαφής του (Μαστροκώστας 1967, πίν. 227 γ). Εικ. 36: Άποψη του ταφικού μνημείου της ιδιοκτ. Ανδ. Μητσόπουλου στη σημερινή του κατάσταση. Εικ : Άποψη των δυο κιβωτιόσχημων τάφων που περιείχε το ταφικό μνημείο (όπως διατηρούνται σήμερα). Το 1897 ο Wooodhouse αναφέρει πως είδε στα ΒΔ του Παλαιοχωρίου, κοντά στην πηγή της Κεφαλόβρυσης, κορμό αρχαίου αγάλματος και μαρμάρινα αρχιτεκτονικά μέλη με συνδέσμους, προερχόμενα από μια «κυκλική κατασκευή» 31. «Σωστικές» ανασκαφές στην Καψορράχη νεκροταφεία και τάφοι της αρχαίας πόλης Ίχνη του νεκροταφείου ή ενός από τα νεκροταφεία της αρχαίας πόλης έχουν εντοπιστεί παραλίμνια, σε δυο σημεία στη θέση «Μούρτος» (χάρτης 34) Woodhouse 1897, Και μιλώντας για αρχαία νεκροταφεία πρέπει να έχουμε υπόψη μας ότι αυτά βρισκόταν συνήθως extra muros ή όταν δεν υπήρχαν τείχη, στις παρυφές των κωμών. Και οι δυο ανασκαφές στη θέση «Μούρτος» που θα αναφερθούν στην συνέχεια, χαρακτηρίζονται ως «σωστικές». Εκτός του Ιερού του Θέρμου και του Ασκληπιείου στη Γαβαλού (Τριχόνειο), άλλες συστηματικές ανασκαφές δεν έχουν πραγματοποιηθεί μέχρι σήμερα στην περιοχή νότια και ΝΑ της λίμνης Τριχωνίδας. 76

18 Εικ. 39: Τέσσερα φύλλα κισσού από χρυσό στεφάνι (Μαστροκώστας 1967, πίν. 226 γ). Εικ. 40: Χάλκινο δαχτυλίδι. 1) «Μούρτος» 1967, ιδιοκτησία Ανδ. Μητσόπουλου (ταφικό μνημείο του Νίκωνος ;) Στην ιδιοκτησία Ανδ. Μητσόπουλου ανασκάφηκε το 1967 από τον αρχαιολόγο Ευθ. Μαστροκώστα μνημειώδες ταφικό μνημείο του τέλους του 4 ου αι. π.χ. 33. Αποτελείται από έναν πιόσχημο στην κάτοψή του ταφικό περίβολο, διαστάσεων 6,50 Χ 4,00 μ. (εικ ). Οι πλευρές του μνημείου, από το οποίο σωζόταν μόνο η ευθυντηρία, ήταν κτισμένες με ασβεστολιθικές λιθοπλίνθους κατά το ισόδομο σύστημα δόμησης. Πάνω από αυτόν τον περίβολο υπήρχε υπέργειος ναΐσκος με μνημειώδη πρόσοψη προς τα βόρεια, όπου διέρχονταν αρχαία οδός, κι ως εκ τούτου ήταν ορατός στους περαστικούς. Ο περίβολος περιείχε δυο συλημένους κιβωτιόσχημους τάφους, σχηματισμένους με ασβεστολιθικές πλάκες (εικ ) 34. Κατά τη διάρκεια της ανασκαφής τους βρέθηκαν: τέσσερα φύλλα κισσού από χρυσό στεφάνι (εικ. 39), διάφορα χάλκινα κοσμήματα (εικ. 40), πήλινα αγγεία, μια αποσπασματικά σωζόμενη επιτύμβια στήλη, μια μαρμάρινη παραστάδα από ιωνικό επιτύμβιο ναΐσκο, αλλά και δυο βάσεις στηλών που ήταν στημένες πάνω στο μνημείο. Από την ανωδομή του ναΐσκου βρέθηκαν: μικρά τμήματα από το αέτωμα, αλλά και από το επιστύλιο του με την επιγραφή ΝΙΚΩΝ ΣΙΩ[.]. 33. Μαστροκώστας 1967, 319, πίν. 226 γ και 227 β-δ. 34. Οι τάφοι αυτοί είχαν διαστάσεις: ο ανατολικός 1,90 Χ 1,02 μ. και ο δυτικός 1,91 Χ 0,80 μ. 77

19 Είναι προφανές πως πρόκειται για τάφο πλούσιας και σημαντικής οικογένειας της αρχαίας πόλης, κατασκευασμένο σε μορφή όχι σπάνια για τα δεδομένα της Αιτωλίας. Εικ. 41: Η παραλίμνια θέση «Μούρτος» (περιοχή του αντλιοστασίου). 2) «Μούρτος» 1978, περιοχή νότια του αντλιοστασίου (κιβωτιόσχημος τάφος) Το δεύτερο σημείο του ίδιου νεκροταφείου ερευνήθηκε το 1978 από τον ομότιμο σήμερα καθηγητή του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων κ. Ι. Παπαποστόλου 35. Μέσα στο ρέμα, 50 μ. νότια του αντλιοστασίου (εικ. 41), ανασκάφηκε κιβωτιόσχημος τάφος ελληνιστικών χρόνων, κατασκευασμένος από μικρού μεγέθους πλακοειδείς λίθους. Περιείχε μια ταφή και ορισμένες ανακομιδές (παλαιότερες ταφές), γεγονός που υποδεικνύει την μακροχρόνια-οικογενειακή χρήση του. Τόσο εξωτερικά και πάνω στις καλυπτήριες πλάκες του τάφου -σαν προσφορά δηλαδή στο νεκρό μετά την ταφή- όσο και στο εσωτερικό του, βρέθηκαν αρκετά πήλινα αγγεία (εικ ) Εικ : Tα πήλινα αγγεία που προήλθαν από την ανασκαφή του ελληνιστικού κιβωτιόσχημου τάφου στη θέση «Μούρτος» (νότια του αντλιοστασίου) το 1978: λύχνος (42), φιαλίδιο (43), μυροδοχείο (44), κάνθαρος με διακόσμηση τύπου «δυτικής κλιτύος» (45), βαθύ πινάκιο (46) και πινάκιο (47). 35. Παπαποστόλου 1978, Όλα τα ευρήματα των τάφων της θέσης «Μούρτος» (ανασκαφής του 1967 και του 1978) φυλάσσονται στο Αρχαιολογικό Μουσείο Αγρινίου. 78

20 Η ιστορία της περιοχής. Η Αιτωλία και τα Αιτωλικά φύλα. Το Κοινό των Αιτωλών και ο μετασχηματισμός του σε Συμπολιτεία. Η ακμή και η πτώση της Αιτωλικής Συμπολιτείας. Αυτό που αποκαλούμε σήμερα έθνος των Αιτωλών ήταν ήδη από τα τέλη του 5 ου αι. π.χ. οργανωμένο φυλετικά και διαταγμένο σε κώμες, δηλαδή σε τοπικές φυλές, οι οποίες κατοικούσαν, με βάση τη μαρτυρία του Θουκυδίδη, σε διάσπαρτους ατείχιστους οικισμούς και ήταν: στην αποκαλούμενη «αρχαία» Αιτωλία 37 οι Αιτωλοί και στην αποκαλούμενη «επίκτητο» Αιτωλία 38 οι Οφιονείς (με τις ομάδες των Βομιέων και των Καλλιέων), οι Αποδωτοί, οι Αγραίοι, οι Απεραντοί και οι Ευρυτάνες (σχέδιο 48) 39. Οι Αιτωλοί ήταν θεσσαλική φυλή, η οποία προωθήθηκε προς τα νότια, πριν την κάθοδο των Δωριέων (1.200 π.χ. περίπου) 40. Η ελληνικότητά της δεν αμφισβητήθηκε ποτέ από τους αρχαίους ιστορικούς, αφού αφενός μεν συμμετείχαν στον Τρωϊκό πόλεμο, αφετέρου δε ήταν ομόγλωσσοι με τους Ακαρνάνες, τους Αχαιούς και τους Μακεδόνες 41. Σύμφωνα με τους αρχαίους συγγραφείς, τα αιτωλικά φύλα διατηρούσαν την ίδια θρησκεία, την ίδια δυσκολονόητη γλώσσα, τα αυτά ήθη και έθιμα, ενώ θεωρούνταν ότι είχαν και τα ίδια σπουδαία πολεμικά προσόντα 42. Μάλιστα, η πολεμική τους ικανότητα αναφέρεται και στις «Φοίνισσες» του Ευριπίδη 43. Σε καιρό πολέμου κατέφευγαν σε οχυρωμένες θέσεις, δηλαδή σε ακροπόλεις στην ενδοχώρα 44, ορισμένες 37. Δηλαδή στην πλούσια και πεδινή περιοχή νότια του Αρακύνθου, αλλά και στην περιοχή βόρεια του, δηλαδή στην αποκαλούμενη «κοιλάδα του Αποκούρου». 38. Δηλαδή στις βόρειες και ΒΑ ορεινές περιοχές, που κατακτήθηκαν από τους Αιτωλούς ή ενσωματώθηκαν κατά καιρούς εθελοντικά στην Αιτωλική Συμπολιτεία. 39. Ο διαχωρισμός της Αιτωλίας σε «αρχαία» και «επίκτητη» οφείλεται στον Στράβωνα (Γεωγραφικά, ). Για τα γεωγραφικά όρια της ιστορικής Αιτωλίας βλ. Σταυροπούλου-Γάτση 2001, Ωστόσο, κατά τον Στράβωνα, η Αιτωλία πρωτοκατοικήθηκε από τους Κουρήτες (φύλο προερχόμενο από την Εύβοια ή την Κρήτη). Έλαβε δε το όνομά της από τον Αιτωλό, γιο του Ενδυμίωνα (απόγονο του Δία), ο οποίος ήρθε από την Ηλεία. 41. Κατά τον Στράβωνα, τον Πολύβιο και τον Τίτο Λίβιο. 42. Μάχονταν πάντοτε με ελαφρύ οπλισμό, με ένα ασυναγώνιστο στυλ κλεφτοπολέμου. 43. Σε διάλογο που έχει η Αντιγόνη με τον παιδαγωγό (καθώς παρακολουθούν το πεδίο της μάχης), σχολιάζουν τον μυθικό ήρωα των Αιτωλών Τυδέα: «ὡς ἀλλόχρως ὅπλοισι, μειξοβάρβαρος», αλλά και τους Αιτωλούς γενικά «σακεσφόροι γάρ πάντες Αἰτωλοί τέκνον, λόγχαις τ ἀκονιστῆρες εὐστοχώτατοι» (Ευριπίδης, Φοίνισσες, στ ). 44. Funke 1987,

21 Σχέδιο 48: Τα αρχαία Αιτωλικά φύλα, κατά τον Στεργιόπουλο (1939, σχέδιο στη σελ. 18). από τις οποίες υπήρχαν από τον 5 ο αι., ενώ στην εχθρική (δυτικά του Αχελώου) Ακαρνανία, καθώς και στην παραλιακή (νότια του Αράκυνθου) Αιτωλία τα πράγματα ήταν περισσότερο εξελιγμένα, αφού οι περιοχές αυτές οδηγήθηκαν νωρίς στην δημιουργία πόλεων, δηλαδή αστικών κέντρων (όπως για παράδειγμα η Καλυδώνα, η Πλευρώνα, η Χαλκίδα κ.α.). Αντίθετα η ενδοχώρα της Αιτωλίας φαίνεται πως παρέμεινε για μεγάλο χρονικό διάστημα αποκομμένη από τον υπόλοιπο κόσμο, από τις ιστορικές εξελίξεις, με τον πληθυσμό της διάσπαρτο, σε μικρούς οικισμούς αγροτικού χαρακτήρα, σε μια χώρα όλο βουνά που έμοιαζαν με απόρθητα κάστρα και γι αυτό χαρακτηρίζονταν ως λαός αγροίκος και πολεμοχαρής 45. Ο Όμηρος (Ιλιάδα Β, 525 και 545) επαινεί τους Αιτωλούς ως γενναιόψυχους και ακλόνητους στη μάχη ( καί Αἰτωλοί μενεχάρμαι καί Αἰτωλῶν μεγαθύμων ). Ο Θουκυδίδης (ΙΙΙ, 94) μιλώντας για το Αιτωλικό φύλο των Ευρυτάνων αναφέρει: «ἀγνωστότατοι δέ γλῶσσαν και ὠμοφάγοι εἰσίν» (μιλάνε μια άγνωστη γλώσσα και τρώνε ωμό κρέας). Ωστόσο τα φύλα αυτά είχαν Παναιτωλική συνείδηση, τη βεβαιότητα δηλαδή ότι ανήκαν στο ίδιο έθνος και γι αυτό εξάλλου, προκειμένου να είναι ισχυροί και ικανοί να αντιμετωπίσουν οποιοδήποτε κίνδυνο, ήδη από τον 5 ο αι. π.χ. 46 είχαν ιδρύσει το Κοινό. Χαρακτηριστικό είναι το γεγονός πως, το 426 π.χ. οι Αιτωλοί στέλνουν όλοι μαζί απεσταλμένους στους Πελοποννήσιους, γεγονός που αποδεικνύει πως μια κεντρική «αρχή-κυβέρνηση» κατευθύνει τις στρατιωτικές επιχειρήσεις και την εξωτερι- 45. Νεραντζής 2003, 34 κ. εξ. και Ωστόσο, η πρώτη επιγραφική μαρτυρία -από την Αθηναϊκή Αγορά- που αναφέρει το Κοινό των Αιτωλών χρονολογείται στο 367 π.χ. 80

22 κή πολιτική τους. Το Κοινό αυτό είχε ομοσπονδιακή συνέλευση, εκλεγμένη βουλή και εκλεγμένους επώνυμους άρχοντες. Οι τρεις επώνυμοι άρχοντες που αναλάμβαναν κάθε χρόνο να εκτελέσουν τις αποφάσεις της συνέλευσης και της βουλής ήταν ο Στρατηγός (στρατιωτική και πολιτική εξουσία), ο Γραμματέας της Συμπολιτείας (γραφειοκρατικά και λειτουργικά θέματα) και ο Ιππαρχος (αρχηγός του ιππικού). Κατά τη διάρκεια του Πελοποννησιακού πολέμου και αμέσως μετά, σταδιακά το Κοινό των Αιτωλών μετασχηματίζεται από φυλετικό έθνος-κράτος, σε ομοσπονδία πόλεων, την περίφημη Αιτωλική Συμπολιτεία, με κύριο χαρακτηριστικό της την πλήρη Ισοπολιτεία, δηλαδή την ισότητα και την ισορροπία των απαρτιζόντων μελών της (των τοπικών φυλών), αφού η εξουσία ασκούνταν σε ομοσπονδιακό επίπεδο και οι όποιες πολιτικές και στρατιωτικές κινήσεις συναποφασίζονταν από όλες τις φυλές 47. Περί τα μέσα του 4 ου αι. π.χ. οι συνασπισμένοι και δυνατοί Αιτωλοί αρχίζουν την ανοδική τους πορεία στο ελληνικό πολιτικό σκηνικό, αποσπούν την Καλυδώνα α- πό τους Αχαιούς, προσαρτούν τη Ναύπακτο (338 π.χ.) και τους Οινιάδες (330 π.χ.), ενώ το 323 π.χ. συμμαχούν με τους Αθηναίους και τους άλλους Έλληνες και συμμετέχουν στο Λαμιακό πόλεμο κατά των Μακεδόνων. Το 291 π.χ. κατακτούν τους Δελφούς, ενώ το 279 π.χ., μετά τη νίκη τους εκεί επί των βαρβάρων Γαλατών, από «ιερόσυλοι καταπατητές» του ιερού του Απόλλωνα, η Αιτωλική Συμπολιτεία μετατράπηκε μέσα σε λίγα χρόνια σε σωτήρα και στην μεγαλύτερη δύναμη στον Ελλαδικό χώρο, τουλάχιστον μέχρι το 220 π.χ. οπότε και αρχίζει ο Συμμαχικός Πόλεμος. Κατά τη διάρκεια αυτού, η Αιτωλική Συμπολιτεία βάλλεται ταυτόχρονα από την Αχαϊκή Συμπολιτεία, τους Μακεδόνες, τους Ηπειρώτες, τους Θεσσαλούς, τους Βοιωτούς, τους Φωκείς και τους Ακαρνάνες. Αποτέλεσμα αυτής της οργανωμένης επίθεσης ήταν και η καταστροφή του Θέρμου από τον Φίλιππο τον Ε το 218 π.χ. Οι Μακεδονικοί πόλεμοι που ακολούθησαν (212 π.χ. και 200 π.χ.), παρά τις όποιες έξυπνες συμμαχίες που συνήψαν οι Αιτωλοί, δεν τους επέτρεψαν να ανακάμψουν. Έτσι το 189 π.χ. με τη σύναψη της Αιτωλο-Ρωμαϊκής συνθήκης ειρήνης, υπο- 47. Κατωπόδης 1990, τόμος Β, Νεραντζής 2003,

23 γράφεται και η «ληξιαρχική πράξη» του τέλους της Αιτωλικής Συμπολιτείας. Έκτοτε ο πληθυσμός της Αιτωλίας μειώνεται κι εξαθλιώνεται από τους συνεχείς πολέμους και τις ληστρικές επιδρομές. Άλλοι Αιτωλοί γίνονται δούλοι και άλλοι μισθοφόροι των Πτολεμαίων στην Αίγυπτο. Το 31 π.χ. μετά τη ναυμαχία στο Άκτιο οι κάτοικοι των Α- καρνανικών πόλεων, αλλά και πολλοί Αιτωλοί μετοικίζουν αναγκαστικά από τον Αύγουστο στη νεοϊδρυθείσα Νικόπολη. Τελικά το 20 π.χ. ολόκληρη η Αιτωλία υπάγεται στην Ρωμαϊκή «επαρχία της Αχαΐας» 48. Ο Στράβων κάνει λόγο για «τῶν Αἰτωλῶν καί Ἀκαρνάνων ἐρημίαν» 49, ωστόσο, η περιοχή φαίνεται πως δεν ερημώθηκε εντελώς ή τουλάχιστον πως ανέκαμψε πολύ γρήγορα 50. Επίλογος Είναι γενικώς αποδεκτό στην αρχαιολογία πως η μορφή των τάφων και ο πλούτος που καθρεφτίζεται στο περιεχόμενό τους, δηλαδή στις προσφορές των ζωντανών προς τους αγαπημένους τους νεκρούς, μαρτυρά και το πολιτιστικό επίπεδο ενός λαού. Τα ελληνικά Αιτωλικά φύλα, που κατοικούσαν στην αρχαιότητα μια έκταση πολύ μεγαλύτερη από το σημερινό νομό Αιτωλοακαρνανίας, είχαν κοινές ιστορικές καταβολές και θρησκευτικές παραδόσεις με τους υπόλοιπους Έλληνες. Επιπλέον, οι πρωτοποριακοί δημοκρατικοί θεσμοί που εφαρμόστηκαν στην περιοχή, μετά τη συγκρότηση του Κοινού των Αιτωλών και της Αιτωλικής Συμπολιτείας, προσθέτουν πληροφορίες για το πολιτιστικό επίπεδο του λαού που τόσο πολύ δυσφημίστηκε από τους αρχαίους ι- στορικούς. Ο χαρακτηρισμός των Αιτωλών από το Θουκυδίδη τον 5 ο αι. π.χ. ως «ημιβάρβαρους» που «μιλάνε μια γλώσσα ακατανόητη» και «τρώνε ωμό κρέας», οφεί- 48. Νεραντζής 2003, 38. Πετρόπουλος 1988, Κατωπόδης 1990, passim. 49. Στράβων, Γεωγραφικά, Η «ερημία» αυτή εκλαμβάνεται σήμερα από τους μελετητές όχι με την κυριολεκτική της έννοια, αλλά ως «παρακμή σε σχέση με την προγενέστερη κατάσταση». Βλ. σχετικά Πετρόπουλος 2007, 204 (όπου και η σχετική βιβλιογραφία). 50. Για τα σημαντικά ίχνη κατοίκησης στην Αιτωλοακαρνανία κατά τη ρωμαϊκή περίοδο βλ. Σταυροπούλου-Γάτση 2008, Πετρόπουλος 1988, Πετρόπουλος 2007,

24 λεται σε προπαγάνδα των εκνευρισμένων και ηττημένων Αθηναίων 51, όταν προσπάθησαν ανεπιτυχώς το 426 π.χ. να καταλάβουν την Αιτωλία 52. Επίσης, σε άκριτη αντιγραφή πληροφοριών από ιστορικό σε ιστορικό (π.χ. από το Θουκυδίδη στον Πολύβιο και μετά στον Ρωμαίο Τίτο Λίβιο). Η εικόνα αυτή, με τη βοήθεια των αρχαιολογικών ευρημάτων, έχει σήμερα ανατραπεί. Β. Τσαντήλα Δρ. Αρχαιολόγος ΛΣΤ ΕΠΚΑ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ-ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ Antonetti 1990 Cl. Antonetti, Les Etoliens. Image et Religion, Paris Bazin 1864 M. Bazin, Memoire sur l Etolie, in Archives des Missions Scientifiques et litteraires, Iie ser., Becker 1845 G. Becker, De Aetoliae finibus ac regionibus, Diss., Βommelje 1987 S. Βommelje - P. Doorn et.al., Aetolia and the Aetolians, Utrecht Fiedler 1940 K.G. Fiedler, Reise durch alle Theile des Koniggreiches Griechenland Regierung in den Jahren 1834 bis 1837, Leipzig Forbiger 1848 E. Forbiger, λήμμα «Phytaion», RE 1848, σ Funke 1987 P. Funke, «Zur Datierung befestigter Stadtanlagen in Aitolien», Boreas 10 (1987), σ I.G. G. Claffenbach, Inscriptiones Aetoliae, vol. IX, fasc. I, II, Berlin Jardé 1902 A. Jardé, «Inscriptions de Delphes», BCH 26 (1902), σ Κατωπόδης 1990 Κολώνας 1998 Γ.Σ. Κατωπόδης, Αιτωλική Συμπολιτεία, τόμοι Α -Β, Αγρίνιο 1990 (β έκδοση). Λάζ. Κολώνας, «Μνημεία και ανασκαφές στην Αιτωλοακαρνανία», στο ένθετο «Επτά Ημέρες», εφημερίδα Καθημερινή της Κυριακής, 27/9/1998, σ Kirsten 1941 Ε. Kirsten, λήμμα «Phytaion», RE 20.1 (1941), σ Kirsten 1941 B E. Kirsten, «Bericht uber eine Reise in Aitolien und Akarnanien», AA 56 (1941), σ Antonetti 1990, passim. 52. Οι Αθηναίοι εκστράτευσαν υπό το στρατηγό Δημοσθένη και ηττήθηκαν από τους Αιτωλούς στο Αιγίτιο. Έχασαν 120 άνδρες και τον συστράτηγο του Δημοσθένη Προκλή. 83

25 Klaffenbach 1936 G. Klaffenbach, Neue Inschriften aus Ätolien, Berlin 1936, σ Μαστροκώστας 1967 Ευθ. Μαστροκώστας, «Καψορράχη», ΑΔ 22 (1967), Β -Χρονικά, σ. 319, πίν. 226 γ και 227 β-δ. Leake 1935 W.M. Leake, Travels in Northern Greece, London Νεραντζής 2003 Νoack 1897 Ι. Νεραντζής, Η χώρα των Αιτωλών. Συμβολή στη γεωπολιτική της οργάνωση, διδακτορική διατριβή, εκδ. Ίφιτος, Αγρίνιο F. Νoack, Untersuchungen und Aufnahmen Griechischer Stadtund Burgruinen im west. Lokris, Aetolien und Akarnanien, AA 12 (1897), σ Νoack 1916 F. Νoack, «Befestigte griechische Städte in Aetolien und Akarnanien», AA 31 (1916), σ Philippson-Kirsten ΙΙ A. Philippson - E. Kirsten, Die Griechischen Landschaften. Eine Landeskunde. Vol. ΙΙ: Der Nordwesten der Griechischen Halbinsel, Frankfurt am Main Plassart 1921 A. Plassart, «Inscriptiones de Delphes: la liste des théodoroques», BCH 45 (1921), σ Pritchett 1989 Pritchett 1991 K. Pritchett, The route of Philip s March on Thermon in 218 B.C., Studies in Ancient Greek Topography VI, Berkeley 1989, σ K. Pritchett, Further Exploretions of Philip s March on Thermon in 218 B.C., Studies in Ancient Greek Topography VII, Amsterdam Παπαποστόλου 1978 Ι. Παπαποστόλου, «Καψορράχη», ΑΔ 33 (1978), Β1-Χρονικά, σ Πετρόπουλος 1988 Πετρόπουλος 2007 Πορτελάνος 1998 Μιχ. Πετρόπουλος, «Η Αιτωλοακαρνανία κατά τη Ρωμαϊκή περίοδο», Πρακτικά Α Αρχαιολογικού και Ιστορικού Συνεδρίου Αιτωλοακαρνανίας, Αγρίνιο 1988, σ Μιχ. Πετρόπουλος, «Νικόπολις - Πάτρα μέσω Αιτωλοακαρνανίας», στο Nικόπολις Β, Πρακτικά του Δεύτερου Διεθνούς Συμποσίου για τη Νικόπολη (11-15 Σεπτεμβρίου 2002), Πρέβεζα 2007, σ Αν. Κ. Πορτελάνος, Οι αρχαίες Αιτωλικές οχυρώσεις, αδημοσίευτη διδακτορική διατριβή, Παν/μιο Κρήτης, Αθήνα 1998, σ Ρωμαίος 1916 Κ. Ρωμαίος, «Η Αρχαιολογική Περιφέρεια», ΑΔ 2, 1916, Παράρτημα, σ Σταυροπούλου-Γάτση 2001 Σταυροπούλου-Γάτση 2008 M. Σταυροπούλου-Γάτση, «Η αρχαία κατοίκηση γύρω από τη λίμνη Τριχωνίδα της Αιτωλίας», στο Α Διεθνές Συνέδριο Ρούμελης - Για τον πολιτισμό και την ανάπτυξη, Πνευματικό Κέντρο Ρουμελιωτών, Αθήνα 2001, σ Μ. Σταυροπούλου-Γάτση, «Αιτωλία και Ακαρνανία», «Αιτωλία. Από τον Εύηνο έως τον Αχελώο και το Παναιτωλικό. Από τα Βαρδούσια έως τον Μόρνο» και «Ακαρνανία. Ιστορικό και αρχαιολογικό περίγραμμα», στον τόμο: Α. Βλαχόπουλος (επιμ.), Αρχαιολογία. Εύβοια και Στερεά Ελλάδα, εκδ. Μέλισσα, Αθήνα 2008, σ , και αντίστοιχα. 84

26 Στεργιόπουλος 1939 Κ. Στεργιόπουλος, Αρχαία Αιτωλία, Μια ιστορικο-γεωγραφική μελέτη, Αθήνα Walbank 1957 F.W. Walbank, A Historical Commentary on Polybius, vol. I, Oxford Woodhouse 1897 W.J. Woodhouse, Aetolia: It s Geography, Topography and Antiquities, Oxford 1897 (επανέκδοση 1973). 85

Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ

Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΝΕΑΣ ΠΛΕΥΡΩΝΑΣ. βασίσθηκε στην εργασία που εκπόνησε ειδική επιστημονική ομάδα υπό τους κ.κ. Λάζαρο Κολώνα τ. γενικό Διευθυντή Αρχαιοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ

Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΑΜΦΙΛΟΧΙΚΟΥ ΑΡΓΟΥΣ. βασίσθηκε στην εργασία που εκπόνησε ειδική επιστημονική ομάδα υπό τους κ.κ. Λάζαρο Κολώνα τ. γενικό Διευθυντή

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ

Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΚΑΛΥΔΩΝΑΣ. βασίσθηκε στην εργασία που εκπόνησε ειδική επιστημονική ομάδα υπό τους κ.κ. Λάζαρο Κολώνα τ. γενικό Διευθυντή Αρχαιοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ

Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΣΤΡΑΤΟΥ. βασίσθηκε στην εργασία που εκπόνησε ειδική επιστημονική ομάδα υπό τους κ.κ. Λάζαρο Κολώνα τ. γενικό Διευθυντή Αρχαιοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΜΑΚΥΝΕΙΑΣ.

Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΜΑΚΥΝΕΙΑΣ. Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΜΑΚΥΝΕΙΑΣ. βασίσθηκε στην εργασία που εκπόνησε ειδική επιστημονική ομάδα υπό τους κ.κ. Λάζαρο Κολώνα τ. γενικό Διευθυντή Αρχαιοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ

ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΔΙΟΝ ΤΟΠΟΘΕΣΙΑ Το Δίον ήταν μια αρχαιότατη πόλη στρατηγικής σημασίας και μια από τις πιο φημισμένες μακεδονικές πολιτείες. Η γεωγραφική θέση

Διαβάστε περισσότερα

Επίσκεψη στο υδροδοτικό σύστηµα της Αθήνας Σχολή Πολιτικών Μηχανικών ΕΜΠ. Μάθηµα: Αστικά Υδραυλικά Έργα Μάιος 2012

Επίσκεψη στο υδροδοτικό σύστηµα της Αθήνας Σχολή Πολιτικών Μηχανικών ΕΜΠ. Μάθηµα: Αστικά Υδραυλικά Έργα Μάιος 2012 Επίσκεψη στο υδροδοτικό σύστηµα της Αθήνας Σχολή Πολιτικών Μηχανικών ΕΜΠ. Μάθηµα: Αστικά Υδραυλικά Έργα Μάιος 2012 Πρόγραµµα επίσκεψης Μόρνος (Φράγµα, Υδροληψία, Έξοδος σήραγγας Ευήνου) Σάββατο 16:00-19:00

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: «Προτάσεις για την Τουριστική Ανάπτυξη και προβολή της Τοπικής Κοινότητας Στράτου» Κύρια πύλη δευτερεύουσα πύλη πύλη Ακρόπολης Παραποτάμια πύλη

ΘΕΜΑ: «Προτάσεις για την Τουριστική Ανάπτυξη και προβολή της Τοπικής Κοινότητας Στράτου» Κύρια πύλη δευτερεύουσα πύλη πύλη Ακρόπολης Παραποτάμια πύλη ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Στράτος 29-12 - 2011 ΝΟΜΟΣ ΑΙΤΩΛΟΑΚΑΡΝΑΝΙΑΣ Αριθμ. Πρωτ.: ΔΗΜΟΣ ΑΓΡΙΝΙΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΣΤΡΑΤΟΥ ΤΟΠΙΚΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΣΤΡΑΤΟY ΠΛΗΡ: Πατσέας Αναστάσιος ΤΗΛ: 6978558904 Π Ρ Ο Σ Κο Αντιδήμαρχο

Διαβάστε περισσότερα

Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια

Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια κάτοψη, περισσότερους από έναν ορόφους και στιβαρή κατασκευή.

Διαβάστε περισσότερα

Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της.

Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της. Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της. Βρίσκεται στο κέντρο σχεδόν της ελληνικής χερσονήσου, πάνω στο

Διαβάστε περισσότερα

Επίσκεψη στην Αρχαία Αγορά

Επίσκεψη στην Αρχαία Αγορά Επίσκεψη στην Αρχαία Αγορά Η Αγορά ήταν η μεγαλύτερη πλατεία της πόλης. Η πλατεία άρχισε να χρησιμοποιείται ως δημόσιος χώρος από τα αρχαϊκά χρόνια. Μέχρι τότε στην περιοχή υπήρχαν σπίτια και τάφοι. Ο

Διαβάστε περισσότερα

Ένα ξεχασμένο θέατρο. (το Ρωμαϊκό Ωδείο) Έφη Νικολοπούλου, ΒΠΠΓ

Ένα ξεχασμένο θέατρο. (το Ρωμαϊκό Ωδείο) Έφη Νικολοπούλου, ΒΠΠΓ Ένα ξεχασμένο θέατρο. (το Ρωμαϊκό Ωδείο) Έφη Νικολοπούλου, ΒΠΠΓ Στο ευρύτερο αρχαιολογικό χώρο της Γόρτυνας στη Κρήτη, έχουν εντοπιστεί από τους αρχαιολόγους τέσσερις θεατρικοί χώροι διαφορετικών εποχών.

Διαβάστε περισσότερα

Δημήτρης Δαμάσκος Δημήτρης Πλάντζος Πανεπιστημιακή Ανασκαφή Άργους Ορεστικού

Δημήτρης Δαμάσκος Δημήτρης Πλάντζος Πανεπιστημιακή Ανασκαφή Άργους Ορεστικού Δημήτρης Δαμάσκος Δημήτρης Πλάντζος Πανεπιστημιακή Ανασκαφή Άργους Ορεστικού Η ανασκαφή τού 2012 είχε ως στόχους: την περαιτέρω διερεύνηση της στοάς του μεγάλου ρωμαϊκού κτιρίου με τη στοά περιμετρικά

Διαβάστε περισσότερα

Όψεις Βυζαντίου... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας. Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας

Όψεις Βυζαντίου... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας. Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας Το φυλλάδιο αυτό είναι του/της... που επισκέφθηκε το Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας στις... Το φυλλάδιο που κρατάς στα χέρια σου

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΔΙΟΥ, Αλέξανδρος Μπαξεβανάκης, ΒΠΠΓ

ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΔΙΟΥ, Αλέξανδρος Μπαξεβανάκης, ΒΠΠΓ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΔΙΟΥ, Αλέξανδρος Μπαξεβανάκης, ΒΠΠΓ ΔΙΟΝ ΑΠΟ ΤΙΣ ΠΙΟ ΟΝΟΜΑΣΤΕΣ ΠΟΛΕΙΣ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ Το αρχαίο Δίον του Ολύμπου βρίσκεται 15 χλμ. νότια της Κατερίνης, στους πρόποδες του Ολύμπου δίπλα στο

Διαβάστε περισσότερα

1:Layout 1 10/2/2009 11:00 μ Page 1. το αρχαιολογικό μουσείο ιωαννίνων

1:Layout 1 10/2/2009 11:00 μ Page 1. το αρχαιολογικό μουσείο ιωαννίνων 1:Layout 1 10/2/2009 11:00 μ Page 1 το αρχαιολογικό μουσείο ιωαννίνων 1:Layout 1 10/2/2009 11:00 μ Page 2 1:Layout 1 10/2/2009 11:00 μ Page 3 ΒΑΣΙΛΕΥΣ ΠΥΡΡΟΣ αντίγραφο από πρωτότυπο του 3ου π.χ. αι. της

Διαβάστε περισσότερα

Ο αρχαιολογικός χώρος του Καλαμωτού βρίσκεται 2 χλμ. νότια του χωριού και είναι γνωστός στους κατοίκους του με την ονομασία Τούμπες ή Καστέλλια.

Ο αρχαιολογικός χώρος του Καλαμωτού βρίσκεται 2 χλμ. νότια του χωριού και είναι γνωστός στους κατοίκους του με την ονομασία Τούμπες ή Καστέλλια. ΑΡΧΑΙΑ ΚΑΛΙΝΔΟΙΑ ΣΥΝΟΨΗ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΕΥΡΗΜΑΤΩΝ ΤΟΠΟΘΕΣΙΑ ΑΡΧΑΙΑΣ ΠΟΛΗΣ: Ο αρχαιολογικός χώρος του Καλαμωτού βρίσκεται 2 χλμ. νότια του χωριού και είναι γνωστός στους κατοίκους του με την ονομασία Τούμπες

Διαβάστε περισσότερα

Μινωικός Πολιτισμός σελ. 23-28

Μινωικός Πολιτισμός σελ. 23-28 Μινωικός Πολιτισμός σελ. 23-28 Να περιγράψετε ένα μινωικό ανάκτορο; Μεγάλα Συγκροτήματα κτιρίων, Είχαν πολλές πτέρυγες-δωματίων, Διοικητικά, Οικονομικά, Θρησκευτικά και Καλλιτεχνικά κέντρα της περιοχής,

Διαβάστε περισσότερα

Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης;

Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης; Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης; Μέρος της οχύρωσης Οι αρχαιολογικές ανασκαφές που διενεργούνται στην περιοχή της La Bastida (Totana, Murcia στην Ισπανία) έχουν αποκαλύψει ένα επιβλητικό οχυρωματικό

Διαβάστε περισσότερα

Ορτυγία. Κάντε κλικ για να επεξεργαστείτε τον υπότιτλο του υποδείγματος

Ορτυγία. Κάντε κλικ για να επεξεργαστείτε τον υπότιτλο του υποδείγματος Ορτυγία Κάντε κλικ για να επεξεργαστείτε τον υπότιτλο του υποδείγματος Τοποθεσία Πού βρίσκεται; Το νησί της Ορτυγίας βρίσκεται στην κάτω Ιταλία στις Συρακούσες. Τα αξιοθέατα: Ο ναός του Απόλλωνα üη πλατεία

Διαβάστε περισσότερα

Αρχαιολογία των γεωμετρικών και αρχαϊκών χρόνων (1100-480 π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος

Αρχαιολογία των γεωμετρικών και αρχαϊκών χρόνων (1100-480 π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος [IA11] ΚΛΑΣΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ Α Αρχαιολογία των γεωμετρικών και αρχαϊκών χρόνων (1100-480 π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος Πρώιμοι και Γεωμετρικοί χρόνοι (1100-700 π.χ.) Οι περίοδοι της αρχαίας ελληνικής τέχνης:

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΛΙΝΔΟΥ ΣΟΦΙΑ ΒΑΣΑΛΟΥ ΒΠΠΓ

ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΛΙΝΔΟΥ ΣΟΦΙΑ ΒΑΣΑΛΟΥ ΒΠΠΓ ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΛΙΝΔΟΥ ΣΟΦΙΑ ΒΑΣΑΛΟΥ ΒΠΠΓ Περιγραφή μνημείου Το αρχαίο θέατρο της Λίνδου διαμορφώνεται στους πρόποδες της δυτικής πλαγιάς του βράχου της λινδιακής ακρόπολης. Το κοίλο χωρίζεται σε

Διαβάστε περισσότερα

Α.1.1.α.6 ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ ΛΟΙΠΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΑ ΜΕΓΕΘΗ ΚΑΙ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΧΩΡΟΤΑΞΙΚΗΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ

Α.1.1.α.6 ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ ΛΟΙΠΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΑ ΜΕΓΕΘΗ ΚΑΙ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΧΩΡΟΤΑΞΙΚΗΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ Α.1.1.α.6 ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ ΛΟΙΠΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΑ ΜΕΓΕΘΗ ΚΑΙ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΧΩΡΟΤΑΞΙΚΗΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ 1. ΗΜΟΓΡΑΦΙΚΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΑΙ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ 1.1 Πληθυσµός Κατά την εκπόνηση του

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ 19η ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΤΡΙΚΑΛΑ Πλάτανος Θέση «Ομβριάσα» Η 19η ΕΒΑ διενεργεί ανασκαφική έρευνα στον αγρό ιδιοκτησίας Σ. και Α. Υφαντή, η οποία είναι συνέχεια αυτής που διενεργούσε η 7η ΕΒΑ,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. - Γενική Εισαγωγή..2. - Iστορική αναδρομή...3-4. - Περιγραφή του χώρου...5-8. - Επίλογος...9. - Βιβλιογραφία 10

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. - Γενική Εισαγωγή..2. - Iστορική αναδρομή...3-4. - Περιγραφή του χώρου...5-8. - Επίλογος...9. - Βιβλιογραφία 10 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ - Γενική Εισαγωγή..2 - Iστορική αναδρομή....3-4 - Περιγραφή του χώρου.....5-8 - Επίλογος...9 - Βιβλιογραφία 10 1 Γενική Εισαγωγή Επίσκεψη στο Επαρχιακό Μουσείο Πάφου Το Επαρχιακό Μουσείο της

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΟΜΟ ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΑΛΑΙΟΛΙΘΙΚΗ ΕΩΣ ΤΗ ΡΩΜΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ. Χρονολογία. 100.000 ως 20.000 10.000. 7000 ως 6000. Νεότερη

ΣΥΝΤΟΜΟ ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΑΛΑΙΟΛΙΘΙΚΗ ΕΩΣ ΤΗ ΡΩΜΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ. Χρονολογία. 100.000 ως 20.000 10.000. 7000 ως 6000. Νεότερη ΣΥΝΤΟΜΟ ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΑΛΑΙΟΛΙΘΙΚΗ ΕΩΣ ΤΗ ΡΩΜΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ Χρονολογία Ελλάδα - Αιγαίο 100.000 ως 20.000 Μέση και Νεότερη Παλαιολιθική 10.000 Μεσολιθική εποχή 7000 ως 6000 Έναρξη Νεολιθικής 5600 Μέση

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΝΑΣΚΑΦΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΣΤΗΝ ΠΛΩΤΙΝΟΠΟΛΗ

Η ΑΝΑΣΚΑΦΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΣΤΗΝ ΠΛΩΤΙΝΟΠΟΛΗ Η ΑΝΑΣΚΑΦΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΣΤΗΝ ΠΛΩΤΙΝΟΠΟΛΗ 1 Στη ΝΑ πλευρά του Διδυμοτείχου, ανάμεσα στη συμβολή των ποταμών Έβρου και Ερυθροποτάμου και το Σιδηροδρομικό σταθμό, υψώνεται ένας βραχώδης οχυρός λόφος γνωστός με

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑ 10. Μινωικοί ιεροί χώροι

ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑ 10. Μινωικοί ιεροί χώροι ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑ 10 Μινωικοί ιεροί χώροι Ενδεχομένως από τη Νεολιθική, αλλά με βεβαιότητα από την Προανακτορική εποχή φαίνεται ότι οι μινωίτες ασκούσαν τις λατρευτικές τους πρακτικές στα σπήλαια.

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης. Δραπετσώνας & Τροιζήνας Μεθάνων. Λόφος Μουσών. Φύλλα εργασίας

Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης. Δραπετσώνας & Τροιζήνας Μεθάνων. Λόφος Μουσών. Φύλλα εργασίας Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Δραπετσώνας & Τροιζήνας Μεθάνων Λόφος Μουσών Φύλλα εργασίας Στόχος των φύλλων εργασίας είναι να ανιχνευθούν βιωματικά στον χώρο τα κυριότερα στοιχεία της ανάπλασης του

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΔΗΜΟΣ ΜΑΣ. Γιώργος Ε 1

Ο ΔΗΜΟΣ ΜΑΣ. Γιώργος Ε 1 Ο ΔΗΜΟΣ ΜΑΣ Γιώργος Ε 1 ΣΩΤΗΡΑ ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ Η Σωτήρα έχει Αγιολογική ονομασία: φέρει το όνομα του Σωτήρος Χριστού. Εξάλλου στις 6 Αυγούστου τελείται μεγάλο πανηγύρι κατά τη γιορτή της Μεταμορφώσεως

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑ 10. Η Παλαιοανακτορική Κρήτη (ΜΜΙΒ ΜΜΙΙΙΑ)

ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑ 10. Η Παλαιοανακτορική Κρήτη (ΜΜΙΒ ΜΜΙΙΙΑ) ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑ 10 Η Παλαιοανακτορική Κρήτη (ΜΜΙΒ ΜΜΙΙΙΑ) Ίδρυση των πρώτων ανακτορικών κέντρων Κύριο χαρακτηριστικό στην κεραμική η εμφάνιση του καμαραϊκού ρυθμού, ο οποίοςαποτελεί προϊόν των

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟ ΚΑΣΤΡO ΤΗΣ ΚΩ Η ΓΕΦΥΡΑ ΤΟΥ ΚΑΣΤΡΟΥ

ΣΤΟ ΚΑΣΤΡO ΤΗΣ ΚΩ Η ΓΕΦΥΡΑ ΤΟΥ ΚΑΣΤΡΟΥ ΣΤΟ ΚΑΣΤΡO ΤΗΣ ΚΩ Το Κάστρο των Ιπποτών είναι ένα από τα σημαντικότερα ιστορικά μνημεία της Κω. Ιδιαίτερα εντυπωσιακό και επιβλητικό είναι ένα από τα αξιοθέατα που κάθε επισκέπτης του νησιού πρέπει να

Διαβάστε περισσότερα

Αµφίπολη: Βρέθηκε σκελετός σε τάφο κάτω από τον τρίτο θάλαµο

Αµφίπολη: Βρέθηκε σκελετός σε τάφο κάτω από τον τρίτο θάλαµο Νοέµβριος 12 2014 13:20 Αµφίπολη: Βρέθηκε σκελετός σε τάφο κάτω από τον τρίτο θάλαµο Τι ανακοίνωσε το υπουργείο Πολιτισµού για τις ανασκαφικές εργασίες στον τάφο της Αµφίπολης. Τι έδειξαν οι ανασκαφές

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία Ιστορίας. Ελένη Ζέρβα

Εργασία Ιστορίας. Ελένη Ζέρβα Εργασία Ιστορίας U«Μυκηναϊκός Πολιτισµός» UΜε βάση τις πηγές και τα παραθέµατα Ελένη Ζέρβα Α1 Μελετώντας τον παραπάνω χάρτη παρατηρούµε ότι τα κέντρα του µυκηναϊκού κόσµου ήταν διασκορπισµένα στον ελλαδικό

Διαβάστε περισσότερα

Θ Ε Α Τ Ρ Ο Ο Ρ Χ Ο Μ Ε Ν Ο Υ Β Ο Ι Ω Τ Ι Α Σ. Χορηγικός φάκελος

Θ Ε Α Τ Ρ Ο Ο Ρ Χ Ο Μ Ε Ν Ο Υ Β Ο Ι Ω Τ Ι Α Σ. Χορηγικός φάκελος ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ Θ ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ & ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ Θ Ε Α Τ Ρ Ο Ο Ρ Χ Ο Μ Ε Ν Ο Υ Β Ο Ι Ω Τ Ι Α Σ Χορηγικός φάκελος ΘΗΒΑ, ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2011 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Α. Ο αρχαιολογικός χώρος

Διαβάστε περισσότερα

Κώστας Ζάµπας Πολιτικός Μηχανικός ρ ΕΜΠ. Σκιάθου 43-11254 Αθήνα. Τηλέφωνο: 210-2237167 Φαξ: 210-2237257 Ηλεκτρονική διεύθυνση: c-zambas@hol.

Κώστας Ζάµπας Πολιτικός Μηχανικός ρ ΕΜΠ. Σκιάθου 43-11254 Αθήνα. Τηλέφωνο: 210-2237167 Φαξ: 210-2237257 Ηλεκτρονική διεύθυνση: c-zambas@hol. Κώστας Ζάµπας Πολιτικός Μηχανικός ρ ΕΜΠ. Σκιάθου 43-11254 Αθήνα. Τηλέφωνο: 210-2237167 Φαξ: 210-2237257 Ηλεκτρονική διεύθυνση: c-zambas@hol.gr Αθήνα 4/2/2015 Προς τον Πρόεδρο τους µη κερδοσκοπικού σωµατείου

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα Λόγια για τον Μυκηναϊκό Πολιτισμό

Λίγα Λόγια για τον Μυκηναϊκό Πολιτισμό Λίγα Λόγια για τον Μυκηναϊκό Πολιτισμό Με τον όρο Μυκηναϊκός Πολιτισμός χαρακτηρίζεται ο προϊστορικός πολιτισμός της Ύστερης Εποχής του Χαλκού, που αναπτύχθηκε την περίοδο 1600-1100 π. Χ., κυρίως στην

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟÏΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟÏΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΙΒ' ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟÏΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ Έως πρόσφατα στη δικαιοδοσία της ΙΒ Εφορείας Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων, με έδρα τα Ιωάννινα, περιλαμβάνονταν οι Ν. Ιωαννίνων, Άρτας, Πρέβεζας

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη

Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη Τμήμα: Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας 9. Ναοί του 4 ου αι. π.χ. στην ηπειρωτική Ελλάδα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ. ΓΙΩΡΓΟΣ ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ Βαρβάκειο Πρότυπο Πειραματικό Γυμνάσιο, 2011-2012

ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ. ΓΙΩΡΓΟΣ ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ Βαρβάκειο Πρότυπο Πειραματικό Γυμνάσιο, 2011-2012 ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΔΩΔΩΝΗΣ ΓΙΩΡΓΟΣ ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ Βαρβάκειο Πρότυπο Πειραματικό Γυμνάσιο, 2011-2012 Περιεχόμενα Αρχαία Δωδώνη γεωγραφικά στοιχεία Κοίλον Ορχήστρα Σκηνή Ρωμαϊκά χρόνια Παραστάσεις που φιλοξενήθηκαν

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Αρχαία Ελληνική Ιστορία (55ΑΥ2) Διδάσκων: Α. Farrington (email: eduserv@otenet.gr. Έλεγχος προόδου (Ενότητες 4 5)

Εισαγωγή στην Αρχαία Ελληνική Ιστορία (55ΑΥ2) Διδάσκων: Α. Farrington (email: eduserv@otenet.gr. Έλεγχος προόδου (Ενότητες 4 5) Εισαγωγή στην Αρχαία Ελληνική Ιστορία (55ΑΥ2) Διδάσκων: Α. Farrington (email: eduserv@otenet.gr 1. Ποια από τις ακόλουθες μάχες δεν έχει σχέση με τους Μηδικούς Πολέμους; α. η μάχη της Μυκάλης β. η μάχη

Διαβάστε περισσότερα

Η θεώρηση και επεξεργασία του θέματος οφείλει να γίνεται κυρίως από αρχιτεκτονικής απόψεως. Προσπάθεια κατανόησης της συνθετικής και κατασκευαστικής

Η θεώρηση και επεξεργασία του θέματος οφείλει να γίνεται κυρίως από αρχιτεκτονικής απόψεως. Προσπάθεια κατανόησης της συνθετικής και κατασκευαστικής ΑΝΑΓΝΩΣΗ - ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΜΝΗΜΕΙΟΥ ΝΑΟΣ ΤΟΥ ΗΦΑΙΣΤΟΥ Η θεώρηση και επεξεργασία του θέματος οφείλει να γίνεται κυρίως από αρχιτεκτονικής απόψεως. Προσπάθεια κατανόησης της συνθετικής και κατασκευαστικής δομής

Διαβάστε περισσότερα

Προϊστορική οικία από το Ακρωτήρι Θήρας (16ος αι. π.χ.)

Προϊστορική οικία από το Ακρωτήρι Θήρας (16ος αι. π.χ.) Προϊστορική οικία από το Ακρωτήρι Θήρας (16ος αι. π.χ.) Μελέτη: Κ. Παλυβού Κατασκευή: Ι. Γιαννόπουλος Ιδιοκτησία: Εταιρεία Μελέτης Αρχαίας Ελληνικής Τεχνολογίας/TEE Η λεγόμενη Ξεστή 3 ήταν σημαντικό δημόσιο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία ΕΙΣΑΓΩΓΗ Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία Ενδεικτικοί διδακτικοί στόχοι Οι διδακτικοί στόχοι για τη διδασκαλία της εισαγωγής προσδιορίζονται στο βιβλίο για τον καθηγητή, Αρχαίοι Έλληνες Ιστοριογράφοι,

Διαβάστε περισσότερα

Εκδόσεις «Διάζωμα» Σειρά: Αρχαία Θέατρα Λ. Κολώνας, Μ. Σταυροπούλου - Γάτση, Γ. Σταμάτης Τα αρχαία θέατρα της Αιτωλοακαρνανίας

Εκδόσεις «Διάζωμα» Σειρά: Αρχαία Θέατρα Λ. Κολώνας, Μ. Σταυροπούλου - Γάτση, Γ. Σταμάτης Τα αρχαία θέατρα της Αιτωλοακαρνανίας Εκδόσεις «Διάζωμα» Σειρά: Αρχαία Θέατρα Λ. Κολώνας, Μ. Σταυροπούλου - Γάτση, Γ. Σταμάτης Τα αρχαία θέατρα της Αιτωλοακαρνανίας Σελιδοποίηση Κ. Τσιρίκος Παραγωγή arte creative team Επιμέλεια Έκδοσης Χ.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΠΡΟΚΗΡΥΞΗΣ ΠΡΟΧΕΙΡΟΥ ΜΕΙΟΔΟΤΙΚΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΠΡΟΚΗΡΥΞΗΣ ΠΡΟΧΕΙΡΟΥ ΜΕΙΟΔΟΤΙΚΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, ΠΑΙΔΕΙΑΣ & ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΚΑΙ ΜΕΤΑΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ Ταχ.Δ/νση: Μεθώνης 10 & Κανάρη,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ

Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η σημερινή βασιλική «Αγ. Σοφία» βρίσκεται στο κέντρο της κύριας νεκρόπολης της αρχαίας πόλης Σέρντικα. Σ αυτή την περιοχή έχουν ανακαλυφθεί

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες για Λήμματα Τοπωνυμίων

Οδηγίες για Λήμματα Τοπωνυμίων Το λήμμα αποτελείται από τα εξής μέρη: Οδηγίες για Λήμματα Τοπωνυμίων Τίτλος λήμματος Δελτίο λήμματος Κυρίως λήμμα Χρονολόγιο Προτεινόμενη βιβλιογραφία (βλ. Γενικές Οδηγίες Σύνταξης Λημμάτων) Γλωσσάρι

Διαβάστε περισσότερα

<< ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΟΣ ΠΡΟΟΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΩΦΕΛΕΙΕΣ >>

<< ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΟΣ ΠΡΟΟΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΩΦΕΛΕΙΕΣ >> 1 Ο ΕΠΑΛ ΝΑΥΠΛΙΟΥ ΤΑΞΗ Α ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 2014 : > ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΜΥΚΗΝΩΝ Από τους πιο σημαντικούς αρχαιολογικούς χώρους στην Ελλάδα. Χτισμένη πάνω

Διαβάστε περισσότερα

Μάρτιος 2014. Λίγο μετά το αρχαιολογικό συνέδριο για την ανασκαφική δραστηριότητα στη Μακεδονία η επικεφαλής της ανασκαφής αποκαλύπτει:

Μάρτιος 2014. Λίγο μετά το αρχαιολογικό συνέδριο για την ανασκαφική δραστηριότητα στη Μακεδονία η επικεφαλής της ανασκαφής αποκαλύπτει: «Η αρχαιολογία είναι πάντα μαγεία και είναι πάντα το άγνωστο. Δεν ξέρουμε τι θα μας κρύψει και τι θα μας βγάλει η αυριανή μέρα. Ποτέ δεν πρέπει να απογοητευόμαστε, πάντα πρέπει να είμαστε αισιόδοξοι ότι

Διαβάστε περισσότερα

Άκραι Αιτωλίας. Εικ. 1. Η Τριχωνίδα έχει έκταση 96,5 χλμ.περίμετρο 51 χλμ. και βάθος 57 μ.

Άκραι Αιτωλίας. Εικ. 1. Η Τριχωνίδα έχει έκταση 96,5 χλμ.περίμετρο 51 χλμ. και βάθος 57 μ. Άκραι Αιτωλίας Αξιότιμοι Κυρίες, Κύριοι: - Διοργανωτές του παρόντος Διεθνούς Συνεδρίου. Ερευνητές και Εισηγητές των Θεμάτων. Εκλεκτοί προσκεκλημένοι Σύνεδροι. Ευχαριστώ το Θεό για την αέναη παρουσία του

Διαβάστε περισσότερα

Στο Πίνοβο με την υπέροχη κορυφογραμμή του

Στο Πίνοβο με την υπέροχη κορυφογραμμή του Στο Πίνοβο με την υπέροχη κορυφογραμμή του Το όρος Πίνοβο είναι ένα σχετικά άγνωστο βουνό. Ο ορεινός του όγκος απλώνεται στα βορειοδυτικά του νομού Πέλλας, ανάμεσα στα όρη Βόρας (Καϊμακτσαλάν) και Τζένα.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΝΕΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ «ΠΑΜΕ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ» ΚΑΙ «ΠΑΜΕ ΣΤΟΝ ΑΡΧΑΙΟ ΠΕΡΙΠΑΤΟ ΤΗΣ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ»

ΤΑ ΝΕΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ «ΠΑΜΕ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ» ΚΑΙ «ΠΑΜΕ ΣΤΟΝ ΑΡΧΑΙΟ ΠΕΡΙΠΑΤΟ ΤΗΣ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ» ,,^ -^,;-,..:..,, : χ λ κ«:! «e.«?s"'h. ΗΗΗΜΗΗΒ ΤΑ ΝΕΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ «ΠΑΜΕ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ» ΚΑΙ «ΠΑΜΕ ΣΤΟΝ ΑΡΧΑΙΟ ΠΕΡΙΠΑΤΟ ΤΗΣ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ» ΕΙΡΗΝΗ ΚΑΙΜΑΡΑ Τα καινούρια προγράμματα του Τμήματος Εκπαιδευτικών

Διαβάστε περισσότερα

ΙΟΝΙΑ ΝΗΣΙΑ ΤΑΞΙΔΕΥΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΙΟΝΙΟ

ΙΟΝΙΑ ΝΗΣΙΑ ΤΑΞΙΔΕΥΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΙΟΝΙΟ ΙΟΝΙΑ ΝΗΣΙΑ ΤΑΞΙΔΕΥΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΙΟΝΙΟ ΚΕΡΚΥΡΑ Η Κέρκυρα είναι ένα από τα ωραιότερα νησιά της Ελλάδας, που με τη πολυσήμαντη ιστορία της, την καταπράσινη ύπαιθρο, τις δαντελένιες ακρογιαλιές και κυρίως με

Διαβάστε περισσότερα

«Α ρ χ α ί α Κ α λ υ δ ώ ν α» Δρ. Ολυμπία Βικάτου Αρχαιολόγος, Προϊσταμένη της ΛΣΤ Ε.Π.Κ.Α. Μεσολογγίου

«Α ρ χ α ί α Κ α λ υ δ ώ ν α» Δρ. Ολυμπία Βικάτου Αρχαιολόγος, Προϊσταμένη της ΛΣΤ Ε.Π.Κ.Α. Μεσολογγίου «Α ρ χ α ί α Κ α λ υ δ ώ ν α» Δρ. Ολυμπία Βικάτου Αρχαιολόγος, Προϊσταμένη της ΛΣΤ Ε.Π.Κ.Α. Μεσολογγίου Ευηνοχώρι, 29 Μαΐου 2011 Καλυδώνα. Η αρχαία Καλυδώνα υπήρξε μία από τις σπουδαιότερες πόλεις της

Διαβάστε περισσότερα

Το Μεσαιωνικό Κάστρο Λεμεσού.

Το Μεσαιωνικό Κάστρο Λεμεσού. Το Μεσαιωνικό Κάστρο Λεμεσού. 1 Περιεχόμενα: Εισαγωγή σελ.3 Ιστορική αναδρομή σελ.4 Περιγραφή του χώρου σελ.5-7 Βιβλιογραφία σελ.8 Παράρτημα σελ.9-10 2 Εισαγωγή. Στο κέντρο της Λεμεσού υπάρχει το Κάστρο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΡΚΥΡΑ Η ΑΡΧΑΙΑ ΠΟΛΗ. 2 ο Γενικό Λύκειο Μοσχάτου Α Τάξη. Θουκυδίδου, Ἱστοριῶν

ΚΕΡΚΥΡΑ Η ΑΡΧΑΙΑ ΠΟΛΗ. 2 ο Γενικό Λύκειο Μοσχάτου Α Τάξη. Θουκυδίδου, Ἱστοριῶν ΚΕΡΚΥΡΑ Η ΑΡΧΑΙΑ ΠΟΛΗ Η αρχαία πόλη της Κέρκυρας, εγκαταστημένη σε απόσταση 4 χλμ. νότια του σημερινού ιστορικού Κέντρου, εκτείνονταν περίπου στο κέντρο της σημερινής χερσονήσου του Κανονιού, που περιβάλλεται

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ (από το 1100 ως το 323 π.χ.) 1600-1100π.Χ.:Πρωτοϊστορική περίοδος που οδηγεί στο μυκηναϊκό πολιτισμό.

Η ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ (από το 1100 ως το 323 π.χ.) 1600-1100π.Χ.:Πρωτοϊστορική περίοδος που οδηγεί στο μυκηναϊκό πολιτισμό. Ομηρική εποχή Η ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ (από το 1100 ως το 323 π.χ.) ΕΙΣΑΓΩΓΗ: 1600-1100π.Χ.:Πρωτοϊστορική περίοδος που οδηγεί στο μυκηναϊκό πολιτισμό. 1100 π.χ.: Εναρξη της ελληνικής ιστορίας. 11 ος 9 ος αιώνας:οι

Διαβάστε περισσότερα

Πάσχα στα «πόδια» της Χαλκιδικής Άγιον Όρος, 5 μέρες. 18 22 Απριλίου 2014

Πάσχα στα «πόδια» της Χαλκιδικής Άγιον Όρος, 5 μέρες. 18 22 Απριλίου 2014 Σίνα 14 & Ακαδημίας, τηλ. 210 3642707, φαξ. 201-3642707 e-mail: info@cosmorama.gr Πάσχα στα «πόδια» της Χαλκιδικής Άγιον Όρος, 5 μέρες 18 22 Απριλίου 2014 Μόνο σε εμάς θα βρείτε: Πλούσιες πρωινές ξεναγήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Η Βυζαντινή Κωνσταντινούπολη

Η Βυζαντινή Κωνσταντινούπολη Η Βυζαντινή Κωνσταντινούπολη ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ Ε ΤΑΞΗ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Σελίδα 1 Κωνσταντινούπολη Η ξακουστή και δοξασµένη πολιτεία, µε τη λαµπρή, χιλιόχρονη ιστορία, που για δέκα αιώνες δέσποζε πρωτεύουσα της

Διαβάστε περισσότερα

1. Χρωματίζω στη γραμμή του χρόνου την εποχή του χαλκού:

1. Χρωματίζω στη γραμμή του χρόνου την εποχή του χαλκού: ΕΠΟΧΗ ΧΑΛΚΟΥ 1. Χρωματίζω στη γραμμή του χρόνου την εποχή του χαλκού: 3000 1100 π. Χ. 1100-800 πχ 800-500 πχ 500-323 πχ 323-146 πχ 146πΧ-330 μχ 2. Καταγράφω τους τρεις (3) σημαντικότερους πολιτισμούς που

Διαβάστε περισσότερα

Η Ίδρυση της Ρώμης και η οργάνωσή της. Επιμέλεια Δ. Πετρουγάκη, φιλόλογος

Η Ίδρυση της Ρώμης και η οργάνωσή της. Επιμέλεια Δ. Πετρουγάκη, φιλόλογος Η Ίδρυση της Ρώμης και η οργάνωσή της Επιμέλεια Δ. Πετρουγάκη, φιλόλογος Εκδοχές ίδρυσης Σύμφωνα με την παράδοση από τον Ρωμύλο, γιο του Αινεία (γύρω στο 735 π.x.) Σύμφωνα με την αρχαιολογική έρευνα στη

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΙΔΟΤΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ. Πανταζής Πανταζόπουλος & Συνεργάτες

ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΙΔΟΤΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ. Πανταζής Πανταζόπουλος & Συνεργάτες ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΙΔΟΤΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ AΞΟΝΑΣ 4: ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ LEADER ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ 2007-2013» (Π.Α.Α.) - (3 η ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ) Οικονομοτεχνικές Μελέτες

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Αρχαία Πόλη: Βρίσκεται: Ταυτίζεται με: Κατοικείται από:

ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Αρχαία Πόλη: Βρίσκεται: Ταυτίζεται με: Κατοικείται από: ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΑΛΕΠΑΚΟΥ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ ΝΙΚΟΣ ΔΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΜΑΡΙΑ ΓΙΑΡΙΚΑ ΓΕΩΡΓΙΑ ΓΚΙΚΑ ΘΟΔΩΡΗΣ ΚΑΦΗΡΑΣ ΑΓΓΕΛΟΣ ΖΕΡΒΟΠΟΥΛΟΣ ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΑΝΑΣΤΟΥΛΗ ΑΚΗΣ ΖΑΦΕΙΡΙΟΥ ΑΡΙΣΤΟΦΑΝΗΣ ΑΝΤΥΠΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά

Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Μυστράς Η καστροπολιτεία απλώνεται στις πλαγιές του φυσικά οχυρού λόφου του βυζαντινού Μυζηθρά, που έδωσε

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Μάθημα: Ιστορία Τάξη: Α Λυκείου Χρόνος εξέτασης: 2 ώρες και 30 λεπτά ΜΕΡΟΣ Α (20 μονάδες) Να απαντήσετε ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΑ και στις δύο (2) ερωτήσεις. 1. Κάθε

Διαβάστε περισσότερα

Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά

Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Μυστράς Η καστροπολιτεία απλώνεται στις πλαγιές του φυσικά οχυρού λόφου του βυζαντινού Μυζηθρά, που έδωσε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΟΔΕΙΑ ΤΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΟΥ ΔΙΑΖΩΜΑΤΟΣ κ. ΣΤΑΥΡΟΥ ΜΠΕΝΟΥ ΣΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΘΕΑΤΡΑ ΤΗΣ ΗΛΕΙΑΣ

ΠΕΡΙΟΔΕΙΑ ΤΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΟΥ ΔΙΑΖΩΜΑΤΟΣ κ. ΣΤΑΥΡΟΥ ΜΠΕΝΟΥ ΣΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΘΕΑΤΡΑ ΤΗΣ ΗΛΕΙΑΣ ΠΕΡΙΟΔΕΙΑ ΤΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΟΥ ΔΙΑΖΩΜΑΤΟΣ κ. ΣΤΑΥΡΟΥ ΜΠΕΝΟΥ ΣΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΘΕΑΤΡΑ ΤΗΣ ΗΛΕΙΑΣ 9 Μαρτίου 2010 Σωματείο «ΔΙΑΖΩΜΑ», Μπουμπουλίνας 30, Τ.Κ. 10682, Αθήνα www.diazoma.gr / info@diazoma.gr Την Τρίτη 09

Διαβάστε περισσότερα

Η Κρήνη είναι οικισμός και πρώην κοινότητα της Επαρχίας Πατρών του Νομού Αχαΐας και σήμερα είναι κοινοτικό διαμέρισμα του Δήμου Πατρέων, που

Η Κρήνη είναι οικισμός και πρώην κοινότητα της Επαρχίας Πατρών του Νομού Αχαΐας και σήμερα είναι κοινοτικό διαμέρισμα του Δήμου Πατρέων, που ΚΡΗΝΗ Η Κρήνη είναι οικισμός και πρώην κοινότητα της Επαρχίας Πατρών του Νομού Αχαΐας και σήμερα είναι κοινοτικό διαμέρισμα του Δήμου Πατρέων, που συνορεύει με τις πρώην κοινότητες και επίσης δημοτικά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ 27 ΚΣΤ' ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΠΕΙΡΑΙΑΣ Κατά την περίοδο 2000-2009 πραγματοποιήθηκαν πολυάριθμες σωστικές ανασκαφές μέσα στην πόλη του Πειραιά, κατά τις οποίες αποκαλύφθηκαν τμήματα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΧΑΛΚΟΥ. Χρωματίστε τη γραμμή του χρόνου Α.. Β.. Γ...

Η ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΧΑΛΚΟΥ. Χρωματίστε τη γραμμή του χρόνου Α.. Β.. Γ... Χρωματίστε τη γραμμή του χρόνου 1) Καταγράφω τους τρεις (3) σημαντικότερους πολιτισμούς που εμφανίστηκαν στον ελλαδικό χώρο κατά την εποχή του χαλκού: Α.. Β.. Γ... 2) Επιλέξτε ποιες λέξεις της στήλης Β

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΚΒ ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ & ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΑ Θ Ε Α Τ Ρ Ο ΛΙΝΔΟΥ ΧΟΡΗΓΙΚΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΚΒ ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ & ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΑ Θ Ε Α Τ Ρ Ο ΛΙΝΔΟΥ ΧΟΡΗΓΙΚΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΚΒ ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ & ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΑ Θ Ε Α Τ Ρ Ο ΛΙΝΔΟΥ ΧΟΡΗΓΙΚΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΡΟΔΟΣ, ΜΑΡΤΙΟΣ 2011 1 1. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Σελ. 2 2. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΜΝΗΜΕΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΠ Α.Ε. ΟΜΙΛΙΑ ΛΙΝΑΣ ΜΕΝΔΩΝΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΓΡΑΜΜΑΤΕΩΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ

ΟΛΠ Α.Ε. ΟΜΙΛΙΑ ΛΙΝΑΣ ΜΕΝΔΩΝΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΓΡΑΜΜΑΤΕΩΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΟΛΠ Α.Ε. ΟΜΙΛΙΑ ΛΙΝΑΣ ΜΕΝΔΩΝΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΓΡΑΜΜΑΤΕΩΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ ΤΟΥ MASTER PLAN ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΑΚΤΗΣ ΠΕΙΡΑΙΑ ΤΡΙΤΗ 4 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2011 Ο.Λ.Π. Α.Ε. ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Ο Οικισμός Σκάρκος της Ίου

Ο Οικισμός Σκάρκος της Ίου Ο Οικισμός Σκάρκος της Ίου Εργασία στο μάθημα: Το Νησιωτικό Αιγαίο κατά την 3 η Χιλιετία π.χ. Παναγιώτης Καπλάνης Επιβλέπων Καθηγητής: Βλαχόπουλος Ανδρέας Εαρινό Εξάμηνο 2015 Η Θέση Η Ίος βρίσκεται στο

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΚΕΙΟ ΣΟΛΕΑΣ Σχολική χρονιά 2008-2009

ΛΥΚΕΙΟ ΣΟΛΕΑΣ Σχολική χρονιά 2008-2009 ΛΥΚΕΙΟ ΣΟΛΕΑΣ Σχολική χρονιά 2008-2009 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2009 ΜΑΘΗΜΑ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΑΞΗ: Α ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 2 Ιουνίου 2009 ΩΡΑ: 07:45 10:15 Το εξεταστικό δοκίμιο αποτελείται από τρία μέρη και

Διαβάστε περισσότερα

Φρούρια, Κάστρα Κέρκυρα. Παλαιό Φρούριο

Φρούρια, Κάστρα Κέρκυρα. Παλαιό Φρούριο Παλαιό Φρούριο Είναι χτισμένο σε μια δίκορφη φυσική τοποθεσία από τον 16ο αιώνα στην άλλοτε Βυζαντινή πόλη της Κέρκυρας. Το Παλιό φρούριο είναι ένα χαρακτηριστικό σύμβολο της παλιάς πόλης και οι δύο κορυφές

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ 9. "Χαλκίδα - Ιστορική Εξέλιξη και Σύγχρονα Ζητήματα Σχεδιασμού"

ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ 9. Χαλκίδα - Ιστορική Εξέλιξη και Σύγχρονα Ζητήματα Σχεδιασμού ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ 9 "Χαλκίδα - Ιστορική Εξέλιξη και Σύγχρονα Ζητήματα Σχεδιασμού" Περιοχές αρχαιοτήτων κλασική περίοδος ελληνιστική ρωμαϊκή περιόδος μεσαιωνική περίοδος νεοκλασσική περίοδος Η θέση

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη

Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη Τμήμα: Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας 8. Πανελλήνια Ιερά. Δελφοί και Ολυμπία Τα Πανελλήνια

Διαβάστε περισσότερα

Βυζαντινά και Οθωμανικά μνημεία της Μάκρης

Βυζαντινά και Οθωμανικά μνημεία της Μάκρης Βυζαντινά και Οθωμανικά μνημεία της Μάκρης Στρατηγικής σημασίας η θέση της Μάκρης / Κατοικήθηκε από την αρχαιότητα Οικισμός με διαρκή ανθρώπινη παρουσία από τα νεολιθικά χρόνια Ορατά στο κέντρο της σημερινής

Διαβάστε περισσότερα

17. 12.2008-20. 03. 2009. «...ανέφερα εγγράφως...» Διάρκεια Έκθεσης: ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΕΙΟΥ ΜΝΗΜΕΙΩΝ

17. 12.2008-20. 03. 2009. «...ανέφερα εγγράφως...» Διάρκεια Έκθεσης: ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΕΙΟΥ ΜΝΗΜΕΙΩΝ «...ανέφερα εγγράφως...» ΘΗΣΑΥΡΟΙ ΤΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΑΡΧΕΙΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ Διάρκεια Έκθεσης: 17. 12.2008-20. 03. 2009 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΕΙΟΥ ΜΝΗΜΕΙΩΝ Το αρχειακό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΑΠΤΕΡΑΣ ΧΟΡΗΓΙΚΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ

ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΑΠΤΕΡΑΣ ΧΟΡΗΓΙΚΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΕ ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΑΠΤΕΡΑΣ ΧΟΡΗΓΙΚΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ Ομάδα εργασίας: ΒΑΝΝΑ ΝΙΝΙΟΥ ΚΙΝΔΕΛΗ ΧΑΤΖΗΔΑΚΗΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΧΑΤΖΗΔΑΚΗ ΕΛΕΝΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΟΣ ΚΕ ΕΠΚΑ-ΥΠΠΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ: ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΟΡΑΜΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ. που γέννησες και ανάθρεψες τους γονείς και τους παππούδες μας.

ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ: ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΟΡΑΜΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ. που γέννησες και ανάθρεψες τους γονείς και τους παππούδες μας. ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ: ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΟΡΑΜΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ Λεμεσός, πόλη μας αγαπημένη. Η πόλη που γεννηθήκαμε, η πόλη που μεγαλώνουμε. Πόλη που γέννησες και ανάθρεψες τους γονείς και τους παππούδες

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΒΛΙΟ ΠΕΜΠΤΟ. Η ΑΓΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτη Πανταζή

ΒΙΒΛΙΟ ΠΕΜΠΤΟ. Η ΑΓΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτη Πανταζή ΒΙΒΛΙΟ ΠΕΜΠΤΟ Η ΑΓΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτη Πανταζή Όταν λέµε Αγία Παρασκευή εννοούµε τη µικρή Εκκλησία, που είναι δυτικά του χωριού στη θέση Παναγία (Παναΐα), την οποία βλέπουµε στην

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΛΖ' ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ Εικ. 1. Θέση «Αναπνοά», οικόπεδο Α. Παπαθανασόπουλου. Τριμερές ταφικό μνημείο. Εικ. 2. Θέση «Περδικαριά». Άποψη της ανασκαφής. ΚΟΡΙΝΘΙΑ Αρχαία Κόρινθος

Διαβάστε περισσότερα

ΒΥΡΩΝ Γ. ΠΟΛΥΔΩΡΑΣ. Βουλευτής Β Αθηνών Νέας Δημοκρατίας ΕΡΩΤΗΣΗ. Προς τον ΑΝΑΠΛΗΡΩΤΗ ΥΠΟΥΡΓΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ

ΒΥΡΩΝ Γ. ΠΟΛΥΔΩΡΑΣ. Βουλευτής Β Αθηνών Νέας Δημοκρατίας ΕΡΩΤΗΣΗ. Προς τον ΑΝΑΠΛΗΡΩΤΗ ΥΠΟΥΡΓΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΒΥΡΩΝ Γ. ΠΟΛΥΔΩΡΑΣ Βουλευτής Β Αθηνών Νέας Δημοκρατίας ΕΡΩΤΗΣΗ Προς τον ΑΝΑΠΛΗΡΩΤΗ ΥΠΟΥΡΓΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Θέμα : Πηγές του Ιλισσού στις υπώρειες του Υμηττού. 1 / 6 Στις 28-1-11 είχα υποβάλει ερώτηση προς το

Διαβάστε περισσότερα

Β. ΓΙΑΤΗΧΑΛΚΙΔΑ. γενικά: πρωτεύουσα ν.ευβοίας 80 χλμ από την Αθήνα 53.584 κάτοικοι επίσημα

Β. ΓΙΑΤΗΧΑΛΚΙΔΑ. γενικά: πρωτεύουσα ν.ευβοίας 80 χλμ από την Αθήνα 53.584 κάτοικοι επίσημα Η ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΧΑΛΚΙΔΑΣ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΘΑΛΑΣΣΙΟΥ ΜΕΤΩΠΟΥ ΠΑΛΟΓΟΥ ΣΟΦΙΑ A. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Αντικείμενο: Χαλκίδα Στόχος: μελέτη του θαλάσσιου μετώπου Μέθοδοι επεξεργασίας: βιβλιογραφία-διαδίκτυο αεροφωτογραφίες

Διαβάστε περισσότερα

Εγκαίνια έκθεσης 23.10.2013, 13.00 Διάρκεια Έκθεσης 19.10.2013 19.1.2014

Εγκαίνια έκθεσης 23.10.2013, 13.00 Διάρκεια Έκθεσης 19.10.2013 19.1.2014 Εγκαίνια έκθεσης 23.10.2013, 13.00 Διάρκεια Έκθεσης 19.10.2013 19.1.2014 Επιμέλεια έκθεσης Αγαθονίκη Τσιλιπάκου, Νίκος Μπονόβας Mε την περιοδική έκθεση «Η τιμή του αγίου Μάμαντος στη Μεσόγειο: Ένας ακρίτας

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α Μ Α Θ Η Τ Ω Ν ΤΗΣ Ε ΚΑΙ ΣΤ ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΗΡΙΩΝ «ΑΘΗΝΑ» ΘΕΜΑ: ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΤΩΝ ΑΘΗΝΩΝ

Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α Μ Α Θ Η Τ Ω Ν ΤΗΣ Ε ΚΑΙ ΣΤ ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΗΡΙΩΝ «ΑΘΗΝΑ» ΘΕΜΑ: ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΤΩΝ ΑΘΗΝΩΝ Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α Μ Α Θ Η Τ Ω Ν ΤΗΣ Ε ΚΑΙ ΣΤ ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΗΡΙΩΝ «ΑΘΗΝΑ» ΘΕΜΑ: ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΤΩΝ ΑΘΗΝΩΝ Ε ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΤ ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΑΡΒΑΝΙΤΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΥ ΕΛΕΝΗ ΓΕΡΕΝΤΕ ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΤΡΑΚΑ ΗΜΗΤΡΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΛΕΞΗ ΤΡΙΤΗ ΤΟ ΑΛΦΑΒΗΤΟ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΔΙΑΛΕΚΤΩΝ

ΔΙΑΛΕΞΗ ΤΡΙΤΗ ΤΟ ΑΛΦΑΒΗΤΟ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΔΙΑΛΕΚΤΩΝ ΔΙΑΛΕΞΗ ΤΡΙΤΗ ΤΟ ΑΛΦΑΒΗΤΟ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΔΙΑΛΕΚΤΩΝ 1. Από τη Γραμμική Β στην εισαγωγή του αλφαβήτου - Στον ελληνικό χώρο, υπήρχε ένα σύστημα γραφής μέχρι το 1200 π.χ. περίπου, η

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ. Η ΛΣΤ ΕΠΚΑ, νεοσύστατη περιφερειακή Υπηρεσία του ΥΠΠΟΤ, στην αρμοδιότητα της

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ. Η ΛΣΤ ΕΠΚΑ, νεοσύστατη περιφερειακή Υπηρεσία του ΥΠΠΟΤ, στην αρμοδιότητα της ΛΣΤ' ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ Η ΛΣΤ ΕΠΚΑ, νεοσύστατη περιφερειακή Υπηρεσία του ΥΠΠΟΤ, στην αρμοδιότητα της οποίας υπάγονται οι νομοί Αιτωλοακαρνανίας και Λευκάδας, πραγματοποίησε κατά

Διαβάστε περισσότερα

ΒΩΜΟΣ ΤΟΥ ΙΟΝΥΣΟΥ ΑΡΧΑΙΟ ΙΚΑΡΙΟΝ

ΒΩΜΟΣ ΤΟΥ ΙΟΝΥΣΟΥ ΑΡΧΑΙΟ ΙΚΑΡΙΟΝ ΒΩΜΟΣ ΤΟΥ ΙΟΝΥΣΟΥ ΑΡΧΑΙΟ ΙΚΑΡΙΟΝ Ἐριχθονίου δὲ ἀποθανόντος καὶ ταφέντος ἐν τῷ αὐτῷ τεµένει τῆς Ἀθηνᾶς Πανδίων ἐβασίλευσεν, ἐφ οὗ ηµήτηρ καὶ ιόνυσος εἰς τὴν Ἀττικὴν ἦλθον. ἀλλὰ ήµητρα µὲν Κελεὸς [εἰς τὴν

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΥΠΑΠΑΝΤΗΣ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΒΕΝΕΤΟΥ

ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΥΠΑΠΑΝΤΗΣ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΒΕΝΕΤΟΥ Πρεσβυτέρου ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ Ι. ΣΚΟΠΙΑΝΟΥ Αρχιερατικού Επιτρόπου Καναλίων ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΥΠΑΠΑΝΤΗΣ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΒΕΝΕΤΟΥ Γνωριμία με την ιστορική, θρησκευτική, πολιτιστική και κοινωνική ζωή του τόπου αυτού ΒΕΝΕΤΟ 2013

Διαβάστε περισσότερα

Αρχαιολογικό µουσείο Κιµώλου

Αρχαιολογικό µουσείο Κιµώλου Αρχαιολογικό µουσείο Κιµώλου εισαγωγή η παρουσίαση φιλοδοξεί να είναι µια παρουσίαση του µουσείου από την πλευρά του επισκέπτη, χωρίς να έχουµε µιλήσει µε τους αρµόδιους για τις προθέσεις και τους στόχους

Διαβάστε περισσότερα

Η Χ Ο Σ ΚΑΙ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ

Η Χ Ο Σ ΚΑΙ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ Η Χ Ο Σ ΚΑΙ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ Δίκτυο «Ακουστική και ιστορική ξενάγηση στα αρχαία θέατρα της ν.δ. Ελλάδας» Πάτρα, Φεβρουάριος 2013 Γ ι ά ν ν η ς Μ ο υ ρ τ ζ ό π ο υ λ ο ς Κ α θ η γ η τ ή ς ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΝΣΥΡΜΑΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Αφιερώνω αυτή τηνεργασία στην αγαπηµένη µου δασκάλα, κυρία Ειρήνη Καραγιάννη, που µας δίδαξε µε τόση αγάπη και χαρά όλα τα µαθήµατα της Γ και Τάξης

Αφιερώνω αυτή τηνεργασία στην αγαπηµένη µου δασκάλα, κυρία Ειρήνη Καραγιάννη, που µας δίδαξε µε τόση αγάπη και χαρά όλα τα µαθήµατα της Γ και Τάξης 6ο Γυµνάσιο Νέας Ιωνίας Τάξη:Α Τµήµα:2 Μάθηµα:Αρχαία Ιστορία ιδάσκουσα:ελ.σάρδη Η ΘΕΑ ΑΘΗΝΑ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΗΣ ΜΑΘΗΤΡΙΑΣ:ΣΕΒΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΠΟΥΛΟΥ ΜΑΪΟΣ 2015 Αφιερώνω αυτή τηνεργασία στην αγαπηµένη µου

Διαβάστε περισσότερα

ISBN 978-960-484-159-2

ISBN 978-960-484-159-2 Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΙΣΤΟΡΙΑ Ο Μέγας Αλέξανδρος Κείμενο: Φίλιππος Μανδηλαράς Επιμέλεια κειμένου: Ράνια Ζωίδη Εικονογράφηση: Ναταλία Καπατσούλια Διόρθωση: Αντωνία Κιλεσσοπούλου 2010, Εκδόσεις Κυριάκος Παπαδόπουλος

Διαβάστε περισσότερα

Ανεμόσπηλια Αρχανών : τα ευρήματα και η ερμηνεία τους

Ανεμόσπηλια Αρχανών : τα ευρήματα και η ερμηνεία τους Ανεμόσπηλια Αρχανών : τα ευρήματα και η ερμηνεία τους Βογιατζόπουλος Σταμάτης Ιστορικό - Αρχαιολογικό Ιωαννίνων Ζ' Εξάμηνο Υπ.Καθ : Αν. Βλαχόπουλος, Μάθημα: Κρητομυκηναϊκή Θρησκεία Δεκέμβριος 2013 Εικόνα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΣΚΗΝΙΟ ΤΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ ΤΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΑΣ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ-ΣΧΕΔΙΑΣΤΙΚΗ ΑΝΑΣΥΝΘΕΣΗ ΠΡΟΤΑΣΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΕΝΟΣ ΜΕΤΑΚΙΟΝΙΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ

ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΣΚΗΝΙΟ ΤΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ ΤΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΑΣ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ-ΣΧΕΔΙΑΣΤΙΚΗ ΑΝΑΣΥΝΘΕΣΗ ΠΡΟΤΑΣΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΕΝΟΣ ΜΕΤΑΚΙΟΝΙΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΣΚΗΝΙΟ ΤΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ ΤΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΑΣ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ-ΣΧΕΔΙΑΣΤΙΚΗ ΑΝΑΣΥΝΘΕΣΗ ΠΡΟΤΑΣΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΕΝΟΣ ΜΕΤΑΚΙΟΝΙΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ Αρχιτεκτονική μελέτη: Βασιλεία Μανιδάκη αρχιτέκτων ΥΠΠΟΤ-ΥΣΜΑ Δεκέμβριος

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΕΙΔ. ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΑΠΟΤΥΠΩΣΗ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ

ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΕΙΔ. ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΑΠΟΤΥΠΩΣΗ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΕΙΔ. ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΑΠΟΤΥΠΩΣΗ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ ΚΕΦ. ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΤΙ ΕΠΙΤΡΕΠΕΤΑΙ ΟΡΟΙ ΔΟΜΗΣΗΣ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ/ ΣΧΟΛΙΑ 1 ΚΥΡΙΕΣ ΚΑΤΗΓ.ΠΕΡΙΟΧΩΝ ( ΑΡΘΡΑ 4 & 5 Χωρική Οργάνωση

Διαβάστε περισσότερα

Η Λίνδος απέχει 50 χλμ. νότια από την πόλη της Ρόδου. Ο οικισμός διατηρεί το χρώμα και την ατμόσφαιρα μιας άλλης εποχής. Κυρίαρχο στοιχείο ο

Η Λίνδος απέχει 50 χλμ. νότια από την πόλη της Ρόδου. Ο οικισμός διατηρεί το χρώμα και την ατμόσφαιρα μιας άλλης εποχής. Κυρίαρχο στοιχείο ο Η Λίνδος απέχει 50 χλμ. νότια από την πόλη της Ρόδου. Ο οικισμός διατηρεί το χρώμα και την ατμόσφαιρα μιας άλλης εποχής. Κυρίαρχο στοιχείο ο ρομαντισμός, που καταλαμβάνει τον επισκέπτη, μόλις φθάσει στο

Διαβάστε περισσότερα