ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΝ ΙΑΜΕΣΗ ΑΝΑΦΟΡΑ Καλύπτει τις δράσεις του προγράµµατος από

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΝ ΙΑΜΕΣΗ ΑΝΑΦΟΡΑ Καλύπτει τις δράσεις του προγράµµατος από 01.07.2005-30.06.2007"

Transcript

1

2 Κωδικός Προγράµµατος LIFE ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΝ ΙΑΜΕΣΗ ΑΝΑΦΟΡΑ Καλύπτει τις δράσεις του προγράµµατος από Ηµεροµηνία Αναφοράς 30/07/2007 ΤΙΤΛΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ LIFE Μεσογειακή φώκια και Αλιεία: Αντιµετωπίζοντας τη σχέση αλληλεπίδρασης στις Ελληνικές θάλασσες Στοιχεία Προγράµµατος Περιοχή προγράµµατος: Ελλάδα Ηµεροµηνία έναρξης προγράµµατος: 01/07/2005 Ηµεροµηνία λήξης προγράµµατος: 30/06/2009 Συνολική διάρκεια προγράµµατος: 48 µήνες Συνολικό κόστος προϋπολογισµού: Συνεισφορά ΕΕ: (%) του συνολικού κόστους 60(%) του επιλεχθέντος κόστους Στοιχεία ικαιούχου Όνοµα ικαιούχου: MOm /Εταιρεία για τη Μελέτη και Προστασία της Μεσογειακής φώκιας Πρόσωπο επικοινωνίας: ρ Σπύρος Κοτοµάτας Ταχυδροµική /νση: Σολωµού 18, 10682, Αθήνα, Ελλάδα /νση γραφείων: Σολωµού 18, 10682, Αθήνα, Ελλάδα Τηλέφωνο: Fax: Ιστοσελίδα προγράµµατος: ικαιώµατα χρήσης Η έκδοση αυτή, ολόκληρη ή µέρη αυτής, µπορεί να χρησιµοποιηθεί µόνο µε την άδεια της MOm / Εταιρία για τη Μελέτη και Προστασία της Μεσογειακής Φώκιας ή /και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (Γενική /νση Περιβάλλοντος).

3 1. ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ 1. ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ...i 2. ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΛΕΞΕΩΝ «ΚΛΕΙ ΙΑ» ΚΑΙ ΣΥΝΤΟΜΕΥΣΕΩΝ...iii 3. ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ LIFE ΠΡΟΟ ΟΣ, ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ...5 A. Προπαρασκευαστικές δράσεις, επεξεργασία σχεδίων διαχείρισης και/ή σχεδίων δράσης...5 A.1. Αναγνώριση και επιλογή των «περιοχών-κλειδιά» σε σχέση µε την αλληλεπίδραση φώκιαςαλιείας µέσω ενός Εθνικού Κέντρου εδοµένων για τη Μεσογειακή φώκια...5 A.2. Επεξεργασία ενός Σχεδίου ράσης για τη µείωση της αλληλεπίδρασης φώκιας-αλιείας...8 A.3. Αναθεώρηση της Εθνικής Στρατηγικής για την Προστασία της Μεσογειακής Φώκιας...10 C. Μη περιοδική διαχείριση...11 C.1 : Καταγραφή της αλληλεπίδρασης φώκιας-αλιείας σε περιοχές «κλειδιά» σε συνεργασία µε ντόπιους αλιείς...11 C.2: Μέτρηση της πραγµατικής έντασης της αλληλεπίδρασης φώκιας-αλιείας στους δύο σηµαντικότερους βιότοπους για τη Μεσογειακή φώκια...14 C.3: Εκπαίδευση των τοπικών αλιέων των περιοχών «κλειδιά» στην ανταπόκριση και ενεργό συµµετοχή τους στη διάσωση φωκών...18 Προγραµµατισµένη ηµ/νία έναρξης-λήξης: 01/06-06/08, Πραγµατική ηµ/νία έναρξης-λήξης: 01/06-06/ D. Περιοδική διαχείριση...21 D.1: Παρακολούθηση της αλληλεπίδρασης φώκιας-αλιείας και της σχετιζόµενης θνησιµότητας στην Ελλάδα σε συνεργασία µε τις αλιευτικές κοινότητες...21 D.2. ιάσωση ατόµων Μεσογειακής φώκιας που χρειάζονται βοήθεια εξαιτίας περιστατικών που σχετίζονται µε την αλιεία...24 E. Ενηµέρωση και ευαισθητοποίηση του κοινού και διάδοση αποτελεσµάτων...28 E.1: ράσεις ενηµέρωσης που απευθύνονται στους εµπλεκόµενους φορείς...28 E.2. Περιβαλλοντική εκπαίδευση στις περιοχές «κλειδιά»...32 E.3. ιάδοση των αποτελεσµάτων στους ενδιαφερόµενους και στην επιστηµονική κοινότητα...35 F. ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΚΑΙ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ...38 F.1. Οικονοµική παρακολούθηση και αξιολόγηση του προγράµµατος...38 F.2. Συνολική διαχείριση προγράµµατος...39 F.3. Λειτουργία Συµβουλευτικής Επιτροπής για την αξιολόγηση της προόδου του προγράµµατος 40 F.4. ικτύωση των προγραµµάτων αλληλεπίδρασης Θαλάσσιων Θηλαστικών-Αλιείας...42 F.5: ιαµόρφωση Σχεδίου Προστασίας Μετά - Life ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΚΑΙ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΣΧΕ ΙΑΖΟΜΕΝΗ ΠΡΟΟ ΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΦΟΡΑΣ...47 ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΠΙΝΑΚΩΝ Πίνακας 1: Μέλη του ικτύου ιάσωσης και Συλλογής Πληροφοριών...21 Πίνακας 2. Τα εργαλεία επικοινωνίας και ευαισθητοποίησης του MOFI...28 Πίνακας 3: Σχεδιαζόµενες δράσεις...45 Πίνακας 4. Πραγµατοποιηθέντα έξοδα προγράµµατος...48 ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΧΑΡΤΩΝ Ενδιάµεση Αναφορά Προγράµµατος Ιούλιος Ιούνιος 2007 Σελίδα i

4 Χάρτης 1. Οι επιλεχθείσες περιοχές κλειδιά.. 8 Χάρτης 2. Αλιευτικά πεδία στο ΕΘΠΑΒΣ Χάρτης 3. Αλιευτικά πεδία στο νησιωτικό σύµπλεγµα της Κιµώλου ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΣΧΗΜΑΤΩΝ Σχήµα 1. Το σχέδιο λειτουργίας των δράσεων του MOFI... 4 Σχήµα 2. Η αρχική οθόνη της εθνικής βάσης δεδοµένων... 5 Σχήµα 3. Οργανόγραµµα προσωπικού του MOFI ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΩΝ Φωτο 1. Αντιµετωπίζοντας τη σχέση φώκιας-αλιείας... 3 Φωτο 2. Ανάλυση ΓΣΠ µε στοιχεία του Εθνικού Κέντρου εδοµένων... 5 Φωτο 3. Συζητώντας το Σχέδιο ράσης µε τον ρ.g. Antonelis... 9 Φωτο 4. Παρουσιάζοντας τη δοµή του Σχεδίου ράσης στην Συµβουλευτική επιτροπή... 9 Φωτο 5. Ρωτώντας Καλύµνιους ψαράδες Φωτο 6. Ψαράς δείχνει κατεστραµµένα δίχτυα Φωτο 7. Ρωτώντας ψαράδες στην Κίµωλο Φωτο 8. Εκπαίδευση σε τεχνικές πεδίου Φωτο 9. Καταγράφοντας την ψαριά σε αλιευτικό σκάφος στις Σποράδες Φωτο 10. Καταγράφοντας την ψαριά σε αλιευτικό σκάφος στις Σποράδες Φωτο 11. Καταγράφοντας την ψαριά και τις ζηµιές σε αλιευτικό σκάφος στην περιοχή της Κιµώλου 17 Φωτο 12. Καταγράφοντας την ψαριά και τις ζηµιές σε αλιευτικό σκάφος στην περιοχή της Κιµώλου 17 Φωτο 13. Ο οδηγός «Επιχείρηση ιάσωση Μεσογειακής Φώκιας» Φωτο 14. Η Οµάδα ιάσωσης δείχνει τεχνικές σύλληψης ενήλικης φώκιας Φωτο 15. Οι συµµετέχοντες στο σεµινάριο διάσωσης στην Κάρπαθο Φωτο 16. Νεκροψία εγκύου φώκιας στη Χαλκιδική Φωτο 17. Ο ρ. Kuiken κάνοντας τη νεκροψία του νεογέννητου µαζί µε τους βιολόγους της MOm Φωτο 18. Η Υπεύθυνη ιάσωσης δίνει τις πρώτες βοήθειες σε άρρωστη φώκια στην Τήνο Φωτο 19. Η Οµάδα περιθάλπει το νεογέννητο µετά τη ιάσωση Φωτο 20. Ο Ρόµπι µέσα στη σπηλιά Φωτο 21. Ο Ρόµπι και η µητέρα του κολυµπούν έξω από τη σπηλιά Φωτο 22. Το παραχθέν υλικό ευαισθητοποίησης του MOFI Φωτο 23. ιαδραστικό σεµινάριο στην Αλόννησο Φωτο 24. ιαδραστικό σεµινάριο στην Ζάκυνθο Φωτο 25. Μαθητές της Ζακύνθου παραλαµβάνουν την βεβαίωση συµµετοχής τους στο εκπαιδευτικό πρόγραµµα του MOFI Φωτο 26. Εκθέτοντας τα έργα µαθητών στο Κέντρο Ενηµέρωσης της MOm στην Αλόννησο Φωτο 27. Παρουσιάζοντας το MOFI σε ιεθνές Συνέδριο στην Αθήνα, Νοέµβριος Φωτο 28. Η εκπρόσωπος της Astrale επισκέπτεται το Θαλάσσιο Πάρκο Αλοννήσου Φωτο 29. Η εκπρόσωπος της Astrale επισκέπτεται την Κίµωλο Φωτο 30. Η 1 η συνάντηση της Συµβουλευτικής Επιτροπής Φωτο 31. Η 2 η συνάντηση της Συµβουλευτικής Επιτροπής Ενδιάµεση Αναφορά Προγράµµατος Ιούλιος Ιούνιος 2007 Σελίδα ii

5 2. ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΛΕΞΕΩΝ «ΚΛΕΙ ΙΑ» ΚΑΙ ΣΥΝΤΟΜΕΥΣΕΩΝ (Ι) ΛΕΞΕΙΣ ΚΛΕΙ ΙΑ MOFI, Μεσογειακή φώκια, αλιεία, αλληλεπίδραση, περιοχές «κλειδιά», Ελλάδα, παράκτια αλιεία, προστασία, θνησιµότητα (ΙΙ) ΣΥΝΤΟΜΕΥΣΕΙΣ ΣΠ: ίκτυο ιάσωσης και Συλλογής Πληροφοριών ΓΣΠ: Γεωγραφικά Συστήµατα Πληροφοριών UTM: Universal Transverse Mercatore ΜΑΣ: Μητρώο Αλιευτικών Στόλου ΙΝΑΛΕ: Ινστιτούτο Αλιευτικών Ερευνών ΕΘΠΑΒΣ: Εθνικό Θαλάσσιο Πάρκο Αλοννήσου Βορείων Σποράδων ΣΟΛ: Συνεργαζόµενοι Ορκωτοί Λογιστές Α.Ε. ΘΘΑ: ίκτυο προγραµµάτων αλληλεπίδρασης Θαλάσσιων Θηλαστικών - Αλιείας Ενδιάµεση Αναφορά Προγράµµατος Ιούλιος Ιούνιος 2007 Σελίδα iii

6 3. ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στόχος του προγράµµατος είναι η βελτίωση της κατάστασης του µεγαλύτερου, σε Ευρωπαϊκό επίπεδο, πληθυσµού της απειλούµενης µε εξαφάνιση Μεσογειακής φώκιας στην Ελλάδα, µέσω της εξοµάλυνσης της ανταγωνιστικής σχέσης της Μεσογειακής φώκιας (µε µείωση της συνολικής θνησιµότητας του είδους) µε την αλιεία (µε µείωση της απώλειας εισοδήµατος). Κατά τη διάρκεια της περιόδου αναφοράς πραγµατοποιήθηκαν οι ακόλουθες δράσεις: Ολοκληρώθηκε το Εθνικό Κέντρο εδοµένων για τη Μεσογειακή φώκια συνδυάζοντας στοιχεία για τη φώκια και την αλιεία. Η ανάλυσή τους οδήγησε στην επιλογή ενός αντιπροσωπευτικού δείγµατος 7 περιοχών «κλειδιά», όπου θα µετρηθεί η ένταση της αλληλεπίδρασης φώκιας-αλιείας. Παράλληλα, συγκεντρώθηκε η υπάρχουσα γνώση, από όλο τον κόσµο, στη µελέτη και στην επίλυση παρόµοιων αλληλεπιδράσεων, µέσα από συναντήσεις και βιβλιογραφική έρευνα. Έγινε η επεξεργασία όλων των απαραίτητων µεθόδων δειγµατοληψιών και ερωτηµατολογίων για τη µέτρηση της αλληλεπίδρασης και των επιπτώσεών της στην Αλόννησο και στην Κίµωλο και για την εκτίµηση της έκτασής της στις 7 περιοχές κλειδιά. Η δειγµατοληψία πάνω σε τοπικά αλιευτικά σκάφη και η συλλογή στοιχείων εκφόρτωσης από ντόπιους ψαράδες, προχωρά κανονικά στην Αλόννησο (έγιναν 5 από τις 8 σχεδιασµένες αποστολές) και στην Κίµωλο (έγιναν 2 από τις 8 σχεδιασµένες αποστολές). Παράλληλα, πραγµατοποιήθηκαν συνεντεύξεις µέσω ερωτηµατολογίων σε 2 από τις 7 περιοχές «κλειδιά» (Κάλυµνος και Κίµωλος), µε µεγάλη συµµετοχή από τους ντόπιους παράκτιους ψαράδες. Τα µέχρι σήµερα συλλεχθέντα στοιχεία δείχνουν ότι και οι δύο περιοχές ψαρεύονται εντατικά, ενώ οι ντόπιοι ψαράδες συναντούν συχνά φώκιες και έχουν σηµαντικές ζηµιές στα εργαλεία τους. Το υπάρχον ίκτυο ιάσωσης και Συλλογής Πληροφοριών αύξησε τα µέλη του συµπεριλαµβάνοντας 500 νέους ενδιαφερόµενους φορείς. Μέσα από το ίκτυο συνεχίστηκε η συλλογή αναφορών για εµφανίσεις Μεσογειακής φώκιας, επιτρέποντας την παρακολούθηση της θνησιµότητας του είδους. Η Οµάδα ιάσωσης ανταποκρίθηκε σε 4 περιστατικά φωκών που χρειάζονταν βοήθεια. Παρά τις προσπάθειες της Οµάδας ιάσωσης, ένα από τα ζώα δεν κατάφερε να επιβιώσει. Επιπλέον, η οµάδα ενηµερώθηκε για 27 περιστατικά νεκρών ζώων. Τα αποτελέσµατα των νεκροψιών, που πραγµατοποιήθηκαν σε 13 ζώα, επιβεβαίωσαν το γεγονός ότι η σχετιζόµενη µε τον άνθρωπο θνησιµότητα παραµένει σε υψηλά επίπεδα. Σε µια προσπάθεια ευαισθητοποίησης των ντόπιων ψαράδων παράχθηκε και διανεµήθηκε σε πάνω από 600 αποδέκτες, ένας οδηγός µε επεξηγηµατικές, και εύκολες να ακολουθηθούν, οδηγίες για το πως να βοηθήσουν στην διάσωση µιας φώκιας. Επιπλέον, οργανώθηκαν εκπαιδευτικά σεµινάρια διάσωσης φώκιας για τους ντόπιους αλιείς των 7 περιοχών «κλειδιά». Μέχρι σήµερα, σεµινάρια έχουν πραγµατοποιηθεί στην Αλόννησο και στην Κάρπαθο, µε µεγάλη συµµετοχή ντόπιων. Στα πλαίσια του προγράµµατος, για πρώτη φορά ξεκίνησε µια µελέτη των τροφικών συνηθειών της Μεσογειακής φώκιας. Τα µέχρι τώρα αποτελέσµατα δείχνουν ότι πράγµατι φώκιες και αλιεία σχετίζονται µέσα από τους κοινούς τους πόρους (αλιεύµατα). Η ενηµερωτική καµπάνια του προγράµµατος άρχισε µε την παραγωγή και διανοµή µιας σειράς ηλεκτρονικών και έντυπων εργαλείων, ειδικά σχεδιασµένων για το θέµα φώκιας-αλιείας και για τους άµεσα ενδιαφερόµενους (ψαράδες, ιχθυοτρόφους, αλιευτικές κοινωνίες, µαθητές, τοπικές αρχές, κ.α.). Πολύ σηµαντικό, στην επί τόπου ενηµερωτική καµπάνια στις περιοχές «κλειδιά», είναι το πρόγραµµα περιβαλλοντικής εκπαίδευσης για τους µαθητές, το οποίο σχεδιάστηκε ειδικά για το MOFI, και πήρε ήδη την επίσηµη άδεια από το Υπουργείο Παιδείας. Κατά την περίοδο αναφοράς, το πρόγραµµα περιβαλλοντικής εκπαίδευσης εφαρµόστηκε σε επιλεγµένα σχολεία της Αλοννήσου και της Ζακύνθου µε σηµαντική συµµετοχή εκπαιδευτικών και µαθητών. Παράλληλα, η λογική και το πλάνο δραστηριοτήτων, η µεθοδολογία και τα µέχρι τώρα αποτελέσµατα του προγράµµατος, Ενδιάµεση Αναφορά Προγράµµατος, Ιούλιος 2005 Ιούνιο 2007 Page 1

7 παρουσιάστηκαν ευρέως στην διεθνή επιστηµονική κοινότητα από το προσωπικό του προγράµµατος σε 12 σχετικά συνέδρια και εκδηλώσεις. Το προσωπικό το MOFI σε µια προσπάθεια να φέρει σε επαφή φορείς από διάφορες χώρες, που δουλεύουν σε θέµατα που σχετίζονται µε θαλάσσια θηλαστικά και αλληλεπιδράσεις µε την αλιεία, ίδρυσε ένα Ηλεκτρονικό Ευρωπαϊκό ίκτυο Θαλάσσιων Θηλαστικών και Αλιείας. Μέχρι σήµερα η επικοινωνία µέσω του ικτύου έχει συµβάλει στην ανταλλαγή πληροφοριών και εµπειριών. Με την έγκαιρη οργάνωση του προσωπικού του MOFI, η οµάδα διαχείρισης διαµόρφωσε όλα τα απαραίτητα εργαλεία (συµβόλαια, σχέδια δράσεων, προϋπολογισµούς κλπ) και παρακολούθησε από κοντά την πρόοδο των δράσεων, των παραδοτέων και των οικονοµικών του προγράµµατος. Επιπλέον, εξωτερικοί ορκωτοί λογιστές παρακολούθησαν την οικονοµική πρόοδο του προγράµµατος. Με στόχο την παρακολούθηση και αξιολόγηση της προόδου του MOFI, οργανώθηκε η Συµβουλευτική Επιτροπή µε εκπροσώπους από τις σχετικές εθνικές αρχές και τους εµπλεκόµενους φορείς. Κατά την περίοδο αναφοράς η Επιτροπή πραγµατοποίησε δύο συναντήσεις κατά τις οποίες συµφώνησε ότι το πρόγραµµα προχωρά σύµφωνα µε το σχεδιασµό του πετυχαίνοντας τους µέχρι σήµερα στόχους του. Στο πλαίσιο του MOFI, παράχθηκαν τα ακόλουθα παραδοτέα: σχέδιο λειτουργίας, οργανόγραµµα, Εθνικό Κέντρο εδοµένων για τη Μεσογειακή φώκια, το περιοδικό Ιστορίες για φώκιες, η ιστοσελίδα του MOFI, το ηλεκτρονικό ενηµερωτικό δελτίο, ο οδηγός Επιχείρηση ιάσωση Μεσογειακής φώκιας, τα φυλλάδια και η αφίσα του MOFI, το banner προώθησης του MOFI, το 1 ο τηλεοπτικό και ραδιοφωνικό µήνυµα, το ενηµερωτικό πακέτο του ικτύου Συλλογής Πληροφοριών και ιάσωσης, το εκπαιδευτικό υλικό του MOFI και άρθρα στα ΜΜΕ. Κατά τη µέχρι σήµερα λειτουργία του προγράµµατος, ο δικαιούχος και οι εταίροι δεν αντιµετώπισαν κανένα σοβαρό πρόβληµα στην εκπόνηση των δράσεων. Έτσι, δεν κρίθηκαν αναγκαίες αλλαγές ή συµπληρώσεις στον υπάρχοντα σχεδιασµό. Η λειτουργία του 3 ου χρόνου του προγράµµατος έχει ήδη σχεδιαστεί και ακολουθεί το αρχικό πρόγραµµα των δράσεων. Περιστασιακή αναµενόµενη δυσπιστία από µερικούς αλιείς, και αλλαγές εκπροσώπων στους εµπλεκόµενους φορείς επιβάρυναν το προσωπικό µε επιπλέον επικοινωνιακή προσπάθεια. Η µέχρι τώρα αξιολόγηση της προόδου του προγράµµατος δείχνει ότι όλες οι δράσεις προχωρούν κανονικά. Παρόλο που είναι νωρίς για να βγάλουµε γενικά συµπεράσµατα για την αποτελεσµατικότητα του προγράµµατος στην επίτευξη των στόχων του, η αυξανόµενη συµµετοχή των ψαράδων και άλλων ενδιαφερόµενων φορέων θεωρείται πολύ θετική ένδειξη για την εξέλιξη του υπόλοιπου µισού του προγράµµατος. Ενδιάµεση Αναφορά Προγράµµατος, Ιούλιος 2005 Ιούνιο 2007 Page 2

8 4. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η Μεσογειακή φώκια, Monachus monachus, είναι το πιο σπάνιο είδος φώκιας στον κόσµο. Το είδος προστατεύεται από διεθνείς συµβάσεις και, ως το νούµερο 1 απειλούµενο θαλάσσιο θηλαστικό της Ευρώπης, είναι είδος Κοινοτικού ενδιαφέροντος. Το γεγονός ότι η Ελλάδα φιλοξενεί τον µεγαλύτερο πληθυσµό Μεσογειακής φώκιας, σε συνδυασµό µε το γεγονός ότι η αλληλεπίδραση φώκιας-αλιείας παραµένει κύρια απειλή για την επιβίωση του είδους και ότι ο αλιευτικός τοµέας (κυρίως ο παράκτιος και οι ιχθυοκαλλιέργειες) παίζει σηµαντικό ρόλο στην οικονοµία της χώρας και στην κοινωνική δοµή, καταδεικνύει την επικέντρωση των προσπαθειών για την µείωση της αλληλεπίδρασης φώκιας-αλιείας στην θαλάσσια και παράκτια περιοχή της χώρας. Το πρόγραµµα LIFE-Nature, µε τίτλο MOFI: Μεσογειακή φώκια και Αλιεία: Αντιµετωπίζοντας τη σχέση αλληλεπίδρασης στις ελληνικές θάλασσες, υλοποιείται στην Ελλάδα για την περίοδο Στόχος του MOFI είναι η βελτίωση της κατάστασης του πληθυσµού της Μεσογειακής φώκιας στην Ελλάδα, µειώνοντας τις αρνητικές συνέπειες της αλληλεπίδρασης µεταξύ της Monachus monachus και του αλιευτικού τοµέα. Αυτό θα επιτευχθεί µειώνοντας τις αρνητικές συνέπειες και για τους δύο, τις φώκιες (µείωση του συνολικού ποσοστού θνησιµότητας) και τον αλιευτικό τοµέα (µείωση της απώλειας εισοδήµατος µέσα από προτεινόµενους όρους για κοινωνικοοικονοµικά κίνητρα). Για την επίτευξη των στόχων και λαµβάνοντας υπόψη την κατάσταση του είδους, την µεγάλη ακτογραµµή της Ελλάδας και τη δυσκολία στην προσέγγιση της έντασης και των συνεπειών της αλληλεπίδρασης φώκιαςαλιείας, το πρόγραµµα MOFI λειτουργεί ταυτόχρονα σε τρία επίπεδα: Στις δύο πιο σηµαντικές περιοχές αναπαραγωγής του είδους στην Ελλάδα (Αλόννησος και Κίµωλος). Οι δράσεις επικεντρώνονται στην µέτρηση της έντασης της αλληλεπίδρασης φώκιας-αλιείας σε σχέση µε την αλιευτική προσπάθεια, σε συνεργασία µε τους ντόπιους αλιείς. Σε 7 περιοχές κλειδιά, (το Θαλάσσιο Πάρκο Αλοννήσου, το νησιωτικό σύµπλεγµα Κιµώλου, το νησιωτικό σύµπλεγµα της Χίου, η Κάλυµνος, η Κάρπαθος, τα Κύθηρα και η Ελαφόνησος και η Ζάκυνθος) που επιλέχθηκαν σαν αντιπροσωπευτικό δείγµα για την εκτίµηση της αλληλεπίδρασης φώκιας-αλιείας σε εθνικό επίπεδο. Οι δράσεις επικεντρώνονται στην συλλογή στοιχείων, µέσα από συνεντεύξεις, για την έκταση της αλληλεπίδρασης και την καταγραφή πιθανών λύσεων που θα προταθούν από τους εµπλεκόµενους φορείς. Φωτο 1. Αντιµετωπίζοντας τη σχέση φώκιας-αλιείας MOm/Π. ενδρινός Σε εθνικό επίπεδο. ράσεις που θα επιτρέψουν την καταγραφή στοιχείων για την κατανοµή της αλληλεπίδρασης και την παρακολούθηση των αιτιών θανάτου και της κατάστασης της φώκιας. Επιπλέον, ανταποκρινόµενοι σε έκτακτα περιστατικά, ζώα τα οποία χρειάζονται άµεση βοήθεια θα σωθούν βοηθώντας στην µείωση της θνησιµότητας του είδους. Τέλος, µέσα από την ανάλυση των δειγµάτων, θα διαπιστωθούν για πρώτη φορά οι διατροφικές συνήθειες του είδους. Με βάση τα αποτελέσµατα αυτών των δράσεων και την υπάρχουσα διεθνή εµπειρία, και σε συνεργασία µε τους εµπλεκόµενους φορείς, θα διαµορφωθούν: ένα Σχέδιο ράσης για την µείωση της αλληλεπίδρασης φώκιας-αλιείας και µια Στρατηγική για την προστασία του είδους. Παράλληλα, µια ενηµερωτική καµπάνια, µε τη χρήση ποικίλων επικοινωνιακών εργαλείων, θα καλλιεργήσει µια θετική στάση των εµπλεκόµενων φορέων και των πολιτικών για την συνύπαρξη φώκιας και αλιείας. Αυτή η Ενδιάµεση Αναφορά, που αναφέρεται στην περίοδο Ιούλιος 2005 έως Ιούνιος 2007, περιλαµβάνει µια αναλυτική περιγραφή όλων των δράσεων και των µέχρι σήµερα αποτελεσµάτων. Ενδιάµεση Αναφορά Προγράµµατος, Ιούλιος 2005 Ιούνιο 2007 Page 3

9 5. ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ LIFE Το πρόγραµµα MOFI, όπως σχεδιάστηκε και προτάθηκε αρχικά, λειτουργεί µε έναν αριθµό συσχετιζόµενων δράσεων που εφαρµόζονται παράλληλα σε τρία γεωγραφικά επίπεδα. Στο παρακάτω σχήµα παρουσιάζεται σχηµατικά ο τρόπος που έχουν οργανωθεί αυτές οι δράσεις (Σχήµα 1). Σχήµα 1. Το σχέδιο λειτουργίας των δράσεων του MOFI ΣΧΕ ΙΟ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ Προετοιµασία Εθνική Βάση εδοµένων Επιλογή περιοχών «κλειδιά» Εθνικό επίπεδο Συλλογή στοιχείων µέσα από το ίκτυο Συλλογής Πληροφοριών Νεκροψίες ιασώσεις Μελέτη τροφικών συνηθειών Καµπάνια ενηµέρωσης ιάχυση αποτελεσµάτων Σχέδια Προστασίας Σχέδιο ράσης για την αλληλεπίδραση φώκιαςαλιείας Αναθεώρηση Εθνικής Στρατηγικής 7 περιοχές κλειδιά Εκτίµηση αλληλεπίδρασης φώκιας-αλιείας µέσα από ερωτηµατολόγια µε ψαράδες Σεµινάρια διάσωσης Περιβαλλοντική εκπαίδευση Καµπάνια ενηµέρωσης ΕΘΠΑΒΣ/Κίµωλος Εκτίµηση αλληλεπίδρασης φώκιας-αλιείας µέσα από δειγµατοληψίες και στοιχεία εκφορτώσεων σε συνεργασία µε ψαράδες ιαχείριση/πολιτική Συνολική διαχείριση Οικονοµική παρακολούθηση Συµβουλευτική Επιτροπή Ηλεκτρονικό ίκτυο Ανοιχτές συναντήσεις Αναφορές Το πρόγραµµα MOFI, όπως σχεδιάστηκε, πραγµατοποιείται από τον δικαιούχο, τη MOm/Εταιρία για τη Μελέτη και Προστασία της Μεσογειακής Φώκιας, σε συνεργασία µε τους εταίρους του προγράµµατος, το WWF-Ελλάς και το Πανεπιστήµιο Erasmus του Rotterdam. Επιπλέον, βασικό ρόλο στην εφαρµογή του προγράµµατος έχουν οι κύριοι συµβαλλόµενοι, το Ινστιτούτο Αλιευτικής Έρευνας Καβάλας και το Πανεπιστήµιο του Aberdeen στη Σκοτία. Ο δικαιούχος του προγράµµατος, οι εταίροι και οι κύριοι συµβαλλόµενοι, ο ρόλος τους και η εµπλοκή τους στις δράσεις του προγράµµατος καθώς και το προσωπικό τους που εµπλέκεται στο πρόγραµµα έχουν ήδη παρουσιαστεί αναλυτικά. Κατά την περίοδο αναφοράς, δεν έγιναν σηµαντικές αλλαγές (τεχνικές ή οικονοµικές) στο λειτουργικό ή οργανωτικό σχέδιο του προγράµµατος, και έτσι δεν διαβιβάστηκαν αιτήµατα για τροποποιήσεις προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Ενδιάµεση Αναφορά Προγράµµατος, Ιούλιος 2005 Ιούνιο 2007 Page 4

10 6. ΠΡΟΟ ΟΣ, ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ A. ΠΡΟΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΕΣ ΡΑΣΕΙΣ, ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΣΧΕ ΙΩΝ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΚΑΙ/Η ΣΧΕ ΙΩΝ ΡΑΣΗΣ A.1. Αναγνώριση και επιλογή των «περιοχών-κλειδιά» σε σχέση µε την αλληλεπίδραση φώκιας-αλιείας µέσω ενός Εθνικού Κέντρου εδοµένων για τη Μεσογειακή φώκια Προγραµµατισµένη ηµ/νία έναρξης-λήξης: 07/05-03/06, Πραγµατική ηµ/νία έναρξης-λήξης: 07/05-03/06 Αυτή η δράση, που αποτελεί τη βάση για την εφαρµογή µιας σειράς άλλων δραστηριοτήτων, άρχισε αµέσως µετά την έναρξη του MOFI και ολοκληρώθηκε το Μάρτιο του 2006, όπως είχε σχεδιαστεί. Κατά την έναρξη του προγράµµατος, αγοράστηκε όλος ο απαραίτητος εξοπλισµός (Η/Υ, plotter, κλπ.) και το πρόγραµµα «Γεωγραφικά Συστήµατα Πληροφοριών» (ΓΣΠ) για την δηµιουργία της βάσης δεδοµένων. Με στόχο την αναγνώριση και επιλογή των περιοχών κλειδιά, δηλαδή περιοχών µε εκτεταµένη αλληλεπίδραση φώκιας-αλιείας, δηµιουργήθηκε Το Εθνικό Κέντρο εδοµένων για τη Μεσογειακή φώκια στην Ελλάδα. Σχεδιάστηκε από τον Επιστηµονικό Συντονιστή και τον Υπεύθυνο των ράσεων Πεδίου µε τη συµβουλή εξωτερικού συνεργάτη ειδικού στην τεχνολογία του ΓΣΠ, και µε τη βοήθεια των ερευνητών του Ινστιτούτου Αλιευτικής Έρευνας (ΙΝΑΛΕ). Φωτο 2. Ανάλυση ΓΣΠ µε στοιχεία του Εθνικού Κέντρου εδοµένων MOm/Β. Παράβας Το Εθνικό Κέντρο εδοµένων σχεδιάστηκε σαν µια προτότυπη βάση η οποία µπορεί να επεκταθεί και να χρησιµοποιηθεί και για άλλα θαλάσσια θηλαστικά. Κατά την ολοκλήρωση του προγράµµατος και µετά από συµφωνία µε τον δικαιούχο, η βάση θα είναι ανοιχτή για χρήση από κάθε ενδιαφερόµενο φορέα. Το βασικό τεχνικό σκεπτικό του Κέντρου εδοµένων είναι γεωαναφερµένες πληροφορίες αναπτυγµένες σε πολλά επίπεδα. Το Εθνικό Κέντρο εδοµένων αποτελείται από δύο ανεξάρτητα χαρακτηριστικά: α. Η βάση της εφαρµογής στηρίζεται σε διασυνδεδεµένους πίνακες, οι οποίοι περιέχουν αντικείµενα-εγγραφές, οι οποίες είναι ταυτοποιηµένες γεωγραφικά και χρονικά σε σχέση µε την πληροφοριακή τους ιεραρχία. Η χωρική πληροφορία εντάσσεται αυτόµατα στο τµήµα των Γεωγραφικών Συστηµάτων Πληροφοριών της εφαρµογής β. Το πολυχρηστικό τµήµα της εφαρµογής, στο οποίο γίνεται η εισαγωγή, η ανάλυση και η επεξεργασία των δεδοµένων. Η δοµή αυτού του τµήµατος της εφαρµογής εξυπηρετεί στην ανάλυση των στοιχείων σε πολλά επίπεδα (είτε γεωγραφικά, είτε χρονικά). Το λογισµικό που χρησιµοποιήθηκε για τον σχεδιασµό και την Σχήµα 2. Η αρχική οθόνη της Εθνικής Βάσης εδοµένων υλοποίηση του Εθνικού Κέντρου εδοµένων ήταν Microsoft Access 2000, ESRI ArcMap 9.0 και κατά παραγγελία Microsoft Visual Basic εφαρµογές. Το Εθνικό Κέντρο εδοµένων διαµορφώθηκε χρησιµοποιώντας όλα τα διαθέσιµα χωρικά και χρονικά στοιχεία για τη Μεσογειακή φώκια, την παράκτια αλιεία και τις ιχθυοκαλλιέργειες στην Ελλάδα. Ολα τα στοιχεία που συλλέγονται στο MOFI θα εισάγονται στο Κέντρο εδοµένων σε µηνιαία βάση από Ενδιάµεση Αναφορά Προγράµµατος, Ιούλιος 2005 Ιούνιο 2007 Page 5

11 τους ερευνητές. Σκοπός είναι στο τέλος του προγράµµατος το Κέντρο εδοµένων να αποτελεί το επίσηµο επιστηµονικό εργαλείο παρακολούθησης του πληθυσµού της Μεσογειακής φώκιας στην Ελλάδα και στοιχεία από όλες τις µελλοντικές µελέτες για το είδος να αρχειοθετούνται σε αυτό. Οι πληροφορίες που χρησιµοποιήθηκαν για τη διαµόρφωση του Κέντρου εδοµένων είναι ένας συνδυασµός: Όλων των διαθέσιµων πληροφοριών για τη βιολογία και οικολογία της Μ. φώκιας στην Ελλάδα Αναλυτικών τεχνικών και γεωγραφικών πληροφοριών για την Ελληνική παράκτια επαγγελµατική αλιεία και ιχθυοκαλλιέργεια. Αναλυτικότερα, τα βιολογικά και οικολογικά στοιχεία του Εθνικού Κέντρου εδοµένων διαµορφώθηκαν µε βάση τα υπάρχοντα στοιχεία κατανοµής στο χώρο των καταφυγίων της Μεσογειακής φώκιας, τα υπάρχοντα στοιχεία κατανοµής στο χώρο και στο χρόνο των εµφανίσεων Μεσογειακής φώκιας από όλη την παράκτια Ελλάδα, τα ερευνητικά στοιχεία της MOm από ποικίλες ερευνητικές δράσεις παρακολούθησης του πληθυσµού και των καταφυγίων, και από τις βάσεις νεκροψιών και δειγµάτων: 1. Καταφύγια Μεσογειακής φώκιας: αυτή η βάση δεδοµένων περιέχει συγκεκριµένες και αξιόπιστες πληροφορίες σχετικά µε τη θέση και τη χρήση των καταφυγίων από τα ζώα. Τα στοιχεία αφορούν σε όλα τα γνωστά καταφύγια Μεσογειακής φώκιας από όλη τη χώρα, που καταγράφηκαν κυρίως κατά τη διάρκεια πρόσφατων και παλιότερων ερευνητικών αποστολών της MOm. Μετά από έρευνα και αξιολόγηση της επιστηµονικής βιβλιογραφίας, συµπεριελήφθησαν στη βάση και στοιχεία που είχαν συλλεχθεί από άλλους ερευνητές. Με βάση την πληροφορία για τη θέση του κάθε καταφυγίου, όλα τα καταφύγια παρουσιάζονται στο χώρο ως συγκεκριµένα στίγµατα µε ακριβείς συντεταγµένες. Σήµερα, στο Εθνικό Κέντρο εδοµένων περιλαµβάνονται 567 καταφύγια Μεσογειακής φώκιας κατανεµηµένα σε όλη την χώρα. 2. Εµφανίσεις Μεσογειακής φώκιας: αυτή η βάση δεδοµένων περιέχει όλα τα υπάρχοντα χωρικά και χρονικά στοιχεία σχετικά µε τις εµφανίσεις Μεσογειακής φώκιας από όλη τη χώρα, που συλλέχθηκαν τόσο κατά την περίοδο αναφοράς όσο και τα προηγούµενα χρόνια από το ίκτυο ιάσωσης και Συλλογής Πληροφοριών για τη Μεσογειακή Φώκια ( ΣΠ), το οποίο λειτουργεί η MOm από το Τα στοιχεία για κάθε εµφάνιση περιλαµβάνουν την ακριβή θέση της παρατήρησης, τη λεπτοµερή περιγραφή της φώκιας, τη συµπεριφορά της, όπως επίσης κάθε αλληλεπίδραση µε την αλιεία, αν υπάρχει. Για τη γεωγραφική απεικόνιση της παρουσίας Μεσογειακής φώκιας σε µια περιοχή, χρησιµοποιήσαµε µια προσέγγιση κατανοµής/πυκνότητας, λαµβάνοντας υπόψη τις πυκνότητες των παρατηρήσεων ατόµων φώκιας (ενήλικων, νεογέννητων) σε συγκεκριµένη κλίµακα σε εθνικό επίπεδο. Για να υπολογίσουµε την πυκνότητα των φωκών, η έκταση-κλίµακα που χρησιµοποιήθηκε ήταν τα 10Χ10χλµ UTM (Universal Transverse Mercatore), ένας κάναβος που συνήθως χρησιµοποιείται διεθνώς σαν επίσηµη/καθιερωµένη γεωγραφική µονάδα. Σήµερα, στο Εθνικό Κέντρο εδοµένων περιλαµβάνονται αναφορές παρατήρησης Μεσογειακής φώκιας, κατανεµηµένες σε όλη την χώρα. 3. Στοιχεία παρακολούθησης πληθυσµού και καταφυγίων Μεσογειακής φώκιας: αυτό το τµήµα της βάσης δεδοµένων περιλαµβάνει χωρικά και χρονικά στοιχεία σχετικά µε καταµετρήσεις ή εµφανίσεις φώκιας και αξιολόγηση και παρακολούθηση καταφυγίων που έχει γίνει από την ερευνητική οµάδα της MOm τα τελευταία 17 χρόνια σε πολλές περιοχές στην παράκτια Ελλάδα. Αυτά τα στοιχεία περιλαµβάνουν καταγραφές µέγιστης χωρικής και χρονικής ακρίβειας. Καταγράφονται πληροφορίες και φωτογραφίες που αφορούν στον ακριβή αριθµό, την ηλικία, το στάδιο, την κατάσταση και το φύλο των φωκών, σε συνδυασµό µε λεπτοµερή στοιχεία για την κατάσταση, τις χρονικές αλλαγές και την καταλληλότητα των καταφυγίων. Η µεθοδολογία που χρησιµοποιείται για την συλλογή και καταγραφή των στοιχείων εξασφαλίζει µια ολοκληρωµένη βάση για την ανάλυση του πληθυσµού και των βιοτόπων της Μεσογειακής φώκιας. Στο Κέντρο Ενδιάµεση Αναφορά Προγράµµατος, Ιούλιος 2005 Ιούνιο 2007 Page 6

12 δεδοµένων έχουν συµπεριληφθεί 2,456 επισκέψεις στα καταφύγια και 711 παρατηρήσεις Μεσογειακής φώκιας. 4. Τράπεζα δειγµάτων, στοιχεία νεκροψιών: αυτό το τµήµα της βάσης δεδοµένων περιέχει όλες τις πληροφορίες για τα δείγµατα που έχουν συλλεχθεί από τις οµάδες πεδίου της MOm, καθώς και στοιχεία για τα ζώα από τα οποία συλλέχθηκαν τα δείγµατα. Αυτό το τµήµα του Κέντρου εδοµένων περιέχει όλα τα σχετικά µε τις αιτίες θανάτου στοιχεία, και τα µέρη όπου τα δείγµατα ιστών ή οστών έχουν αποθηκευτεί ή σταλεί για περαιτέρω ανάλυση και εξέταση. Συνολικά 1,617 δείγµατα από 119 διαφορετικά ζώα, τα οποία έχουν εξεταστεί νεκρά ή ζωντανά, έχουν αποθηκευτεί και καταγραφεί στο Κέντρο εδοµένων. Τα αλιευτικά στοιχεία του Κέντρου εδοµένων προήλθαν από το Μητρώο Αλιευτικού Στόλου (ΜΑΣ) και τις θέσεις των ιχθυοκαλλιεργειών σε εθνικό επίπεδο. Τα στοιχεία συλλέχθηκαν από τις εθνικές αρµόδιες αρχές, ακολουθώντας όλες τις τυπικές διαδικασίες για την πρόσβαση στις επίσηµες εθνικές βάσεις δεδοµένων. 1. Το Μητρώο Αλιευτικού Στόλου (ΜΑΣ) περιέχει λεπτοµερείς, επίσηµα αξιολογηµένες, πληροφορίες για µήκη, χωρητικότητα, αλιευτικά εργαλεία, ιπποδύναµη µηχανής και τον αριθµό νηολόγησης για κάθε σκάφος παράκτιας επαγγελµατικής αλιείας του ελληνικού αλιευτικού στόλου. Για τη γεωγραφική απεικόνιση της παράκτιας αλιείας, στόχος ήταν να οριοθετήσουµε τις κύριες περιοχές γύρω από την ακτογραµµή όπου συχνάζουν και ψαρεύουν τα σκάφη της παράκτιας αλιείας. Βασιζόµενοι στην συµβουλή των ειδικών του ΙΝΑΛΕ και έµπειρων τοπικών ψαράδων, το όριο αυτών των περιοχών επιλέχθηκε να είναι η ισοβαθής των 200µ. Αυτή η παράκτια ζώνη είναι η κύρια περιοχή δράσης της παράκτιας αλιείας και παράλληλα, σύµφωνα µε τα υπάρχοντα επιστηµονικά στοιχεία, αντιπροσωπεύει και ένα όριο κατάδυσης της Μεσογειακής Φώκιας. Αυτή η ζώνη, που εκτείνεται σε µεγάλα τµήµατα της θαλάσσιας περιοχής της χώρας, χωρίστηκε σε λειτουργικές µονάδες τα οποία αντιπροσωπεύουν µεγάλα Αλιευτικά Πεδία. Για κάθε Αλιευτικό Πεδίο, υπολογίστηκε η αλιευτική δυνατότητα, η πυκνότητα σκαφών, η συνολική ιπποδύναµη και αθροιστικά η σύνθεση των αλιευτικών εργαλείων ανά µονάδα επιφανείας αλιευτικού πεδίου. Σήµερα το Εθνικό Κέντρο εδοµένων περιλαµβάνει σκάφη παράκτιας αλιείας που λειτουργούν σε όλη τη χώρα. 2. Το τµήµα της βάσης δεδοµένων για τις θαλάσσιες ιχθυοκαλλιέργειες περιέχει λεπτοµερείς πληροφορίες για την κατάσταση λειτουργίας και την ακριβή θέση κάθε µονάδας στη χώρα. Θα πρέπει να σηµειωθεί ότι οι ιχθυοκαλλιεργητικές µονάδες παρουσιάζουν µεγαλύτερη πυκνότητα σε κάποιες παράκτιες περιοχές (όπως οι µεγάλοι όρµοι), ενώ σε άλλα µέρη της ελληνικής ακτογραµµής απουσιάζουν εντελώς. Όλες οι εν λειτουργία ιχθυοκαλλιέργειες χαρτογραφήθηκαν σε εθνικό επίπεδο µε βάση τη θέση τους. Σήµερα, το Εθνικό Κέντρο εδοµένων περιλαµβάνει 368 θαλάσσιες ιχθυοκαλλιέργειες κατανεµηµένες σε όλη τη χώρα. Μετά την ολοκλήρωση της δηµιουργίας και της εισαγωγής στοιχείων στο Εθνικό Κέντρο εδοµένων, επιτεύχθηκε ο στόχος µας να έχουµε τα κατάλληλα στοιχεία, σε διαφορετικά γεωγραφικά επίπεδα για βασικούς παράγοντες που αφορούν στη Μεσογειακή φώκια και στην αλιεία, απαραίτητα στην ποσοτικοποίηση της αλληλεπίδρασης Μεσογειακής φώκιας αλιείας σε εθνικό επίπεδο. Για να επιλεχθούν οι 7 περιοχές κλειδιά, που αποτελούν ένα αντιπροσωπευτικό και λειτουργικό δείγµα για την εκτίµηση της έκτασης της αλληλεπίδρασης Μεσογειακής φώκιας-αλιείας σε εθνικό επίπεδο, επικεντρώσαµε την ανάλυσή µας στον συνδυασµό συγκεκριµένων κριτηρίων: Κριτήρια που αφορούν στη Μεσογειακή φώκια: Παρατηρούµενη πυκνότητα αναπαραγωγικών καταφυγίων Πυκνότητα εµφανίσεων Μεσογειακής φώκιας/κατανοµή Πυκνότητα νεογέννητων φωκών Καταγεγραµµένες αλληλεπιδράσεις φώκιας-αλιείας Ενδιάµεση Αναφορά Προγράµµατος, Ιούλιος 2005 Ιούνιο 2007 Page 7

13 Κριτήρια που αφορούν στις αλιευτικές δραστηριότητες στην παράκτια Ελλάδα. Ανώτατη χωρητικότητα αλιευτικών σκαφών/ µονάδα επιφάνειας στα παράκτια αλιευτικά πεδία Πυκνότητα αλιευτικών σκαφών ανά µονάδα επιφάνειας στα παράκτια αλιευτικά πεδία Αναλογική συµµετοχή των διαφορετικών αλιευτικών εργαλείων ανά παράκτιο αλιευτικό πεδίο Πυκνότητα θαλάσσιων ιχθυοκαλλιεργειών στις παράκτιες περιοχές Ενεργές αλιευτικές κοινότητες µε έντονη κοινωνική επίδραση στις παράκτιες περιοχές. Με βάση κάθε ένα ή κάποια από αυτά τα κριτήρια, αρκετές παράκτιες περιοχές µπορούν να αναγνωριστούν σαν περιοχές ενδιαφέροντος. Όµως, µετά τον συνδυασµό όλων των βασικών κριτηρίων και την αξιολόγηση της σχετικής σηµασίας των διαφόρων περιοχών για την αλληλεπίδραση φώκιαςαλιείας, την στρατηγική τους γεωγραφική κατανοµή, την λειτουργικότητά τους και την αντιπροσωπευτικότητά τους ώστε να λειτουργούν σαν δείγµα για όλη την χώρα, επιλέχθηκαν οι ακόλουθες 5 περιοχές κλειδιά : το νησιωτικό σύµπλεγµα Χίου-Ψαρών-Οινουσσών στο Ανατολικό Αιγαίο, η Κάλυµνος στα ωδεκάνησα, η Κάρπαθος στα ωδεκάνησα τα Κύθηρα και η Ελαφόνησος στο νοτιοδυτικό Αιγαίο η Ζάκυνθος στο Ιόνιο. Επιπλέον, όπως είχε σχεδιαστεί, το Εθνικό Θαλάσσιο Πάρκο Αλοννήσου Βορείων Σποράδων και το νησιωτικό σύµπλεγµα Κιµώλου-Πολυαίγου συµπεριελήφθησαν στις περιοχές «κλειδιά». Αυτές οι δύο περιοχές είναι ήδη γνωστό από προηγούµενη δουλειά, ότι φιλοξενούν τους πιο σηµαντικούς πληθυσµούς Μεσογειακής φώκιας στην Ανατολική Μεσόγειο, έχουν σηµαντικές αλιευτικές κοινότητες και πληρούν όλα τα κριτήρια επιλογής. Αυτές οι δύο περιοχές θα λειτουργήσουν σαν δείκτες ελέγχου, αφού η πρώτη είναι ήδη Χάρτης 1: Οι επιλεχθείσες περιοχές κλειδιά Θαλάσσιο Πάρκο και η δεύτερη έχει προταθεί να γίνει. A.2. Επεξεργασία ενός Σχεδίου ράσης για τη µείωση της αλληλεπίδρασης φώκιας-αλιείας Προγραµµατισµένη ηµ/νία έναρξης-λήξης: 01/08-12/08, Πραγµατική ηµ/νία έναρξης-λήξης: 01/06-12/08 Αυτή η δράση αφορά στην διαµόρφωση, για πρώτη φορά στην Ελλάδα, ενός Σχεδίου ράσης για την αντιµετώπιση της αλληλεπίδρασης φώκιας-αλιείας στη χώρα. Θα περιλαµβάνει συγκεκριµένες προτάσεις σε νοµικά, διαρθρωτικά και τεχνικά µέτρα για τη µείωση του µεγέθους και/ή της επίπτωσης αυτής της αλληλεπίδρασης. Παρόλο που η συγγραφή του Σχεδίου ράσης έχει προγραµµατιστεί να ξεκινήσει κατά τον 3 ο χρόνο του MOFI, η διαχειριστική οµάδα αποφάσισε να ξεκινήσει νωρίτερα, κατά την περίοδο αναφοράς, µια σειρά από προπαρασκευαστικές δραστηριότητες για το Σχέδιο ράσης. Συγκεκριµένα, το προσωπικό του προγράµµατος είχε συναντήσεις εργασίας µε ειδικούς επιστήµονες και περιβαλλοντολόγους στα ακόλουθα ινστιτούτα στις ΗΠΑ (παράλληλα µε τη δράση E3) που έχουν µακρά εµπειρία στις αλληλεπιδράσεις φώκιας-αλιείας: ρ. G. Antonelis, πρόγραµµα Ανάκαµψης της Φώκιας της Χαβάης, ιευθυντής του τµήµατος Προστατευόµενων Ειδών, Εθνική Υπηρεσία Θαλάσσιας Αλιείας Ενδιάµεση Αναφορά Προγράµµατος, Ιούλιος 2005 Ιούνιο 2007 Page 8

14 ρ. M. Yoklavich, Ερευνητής Βιολόγος Αλιείας, Εργαστήριο Santa Cruz, Εθνική Υπηρεσία Θαλάσσιας Αλιείας ρ. P.M. Richards, Τµήµα Προστατευόµενων Πηγών και Βιοποικιλότητας, Μαϊάµι, Εθνική Υπηρεσία Θαλάσσιας Αλιείας Καθ. Jim Harvey, Moss Landing Marine Laboratory, Πανεπιστήµιο της Καλιφόρνια, ρ. Frances Gulland, /ντρια του Κέντρου Θαλάσσιων Θηλαστικών, Καλιφόρνια Erin Haskett, /ντής Προγράµµατος Βιοτόπων/ ιεθνής IFAW, ιεθνές Ταµείο για την Προστασία των Ζώων Αλιευτικός Συνεταιρισµός του Cape Cod, Βοστόνη Κατά τις συναντήσεις αυτές συλλέχθηκαν πληροφορίες για νοµικά, επιστηµονικά και τεχνικά µέσα που εφαρµόστηκαν σε παρόµοιες περιπτώσεις στις ΗΠΑ, για να αξιολογηθούν και να χρησιµοποιηθούν κατά τη διαµόρφωση του Σχεδίου ράσης. Μια παρόµοια επίσκεψη σε ειδικούς και ινστιτούτα της Μεγάλης Βρετανίας που είχε σχεδιαστεί να πραγµατοποιηθεί κατά την περίοδο αναφοράς, µετά από αίτηµα διαφόρων ειδικών, επανασχεδιάστηκε για την επόµενη περίοδο. Αξίζει να σηµειωθεί ότι µετά το παραπάνω ταξίδι, ο ρ. Antonelis, επισκέφθηκε την Ελλάδα, και είχε πολλές συναντήσεις µε το προσωπικό του MOFI για την αλληλεπίδραση φώκιαςαλιείας και για τα πιθανά µέτρα αντιµετώπισης του προβλήµατος. Επιπρόσθετα, το προσωπικό του προγράµµατος, κατά την περίοδο αναφοράς, συνέλεξε όλη την διαθέσιµη βιβλιογραφία για τις απόψεις που υπάρχουν πάνω στο θέµα της αλληλεπίδρασης. Όλη η πληροφορία αρχειοθετήθηκε στην βιβλιοθήκη του δικαιούχου για να είναι διαθέσιµη στο προσωπικό του προγράµµατος και σε κάθε ενδιαφερόµενο. Επιπλέον, θεωρώντας ουσιαστική την εµπλοκή, από την έναρξη του MOFI, των άµεσα ενδιαφερόµενων (παράκτιοι αλιείς, ιχθυοτρόφοι, εποπτείες αλιείας, λιµενικές αρχές, επιστήµονες, πολιτικοί), οι Υπεύθυνοι Πολιτικής και η διαχειριστική οµάδα του προγράµµατος οργάνωσαν και πραγµατοποίησαν πολλές συναντήσεις κατά την περίοδο αναφοράς. Στόχος των συναντήσεων ήταν η παρουσίαση του MOFI, του στόχου του, της λογικής και των δράσεών του και η προώθηση της εµπλοκής τους στη διαµόρφωση του Σχεδίου ράσης. Τέτοιες συναντήσεις θα συνεχιστούν σε όλο το πρόγραµµα ώστε οι πολιτικοί και οι άµεσα ενδιαφερόµενοι να είναι ενηµερωµένοι για την πρόοδο και τα αποτελέσµατα του προγράµµατος και να προωθήσουν το θέµα της αλληλεπίδρασης φώκιας-αλιείας υψηλότερα στην εθνική πολιτική ατζέντα. Τέλος, το προσωπικό του προγράµµατος για να εµπλέξει όσο νωρίτερα γίνεται τα µέλη της Συµβουλευτική Επιτροπής στην µεθοδολογική προσέγγιση που θα χρησιµοποιηθεί στην διαµόρφωση του Σχεδίου ράσης, παρουσίασε τον Ιούνιο του 2007, κατά τη 2 η συνάντηση της Επιτροπής, ένα προσχέδιο που Φωτο 3. Συζητώντας το Σχέδιο ράσης µε τον ρ.g. Antonelis MOm Φωτο 4. Παρουσιάζοντας τη δοµή του Σχεδίου ράσης στην Συµβουλευτική επιτροπή MOm/Β.Παράβας περιέγραφε τη δοµή του Σχεδίου ράσης και τα κύρια θέµατα που θα περιλαµβάνει. Μετά από την οµόφωνη αποδοχή της κατεύθυνσης, το προσωπικό του προγράµµατος θα διαµορφώσει το Σχέδιο ράσης, όπως είναι προγραµµατισµένο, κατά την επόµενη περίοδο αναφοράς. Ενδιάµεση Αναφορά Προγράµµατος, Ιούλιος 2005 Ιούνιο 2007 Page 9

15 A.3. Αναθεώρηση της Εθνικής Στρατηγικής για την Προστασία της Μεσογειακής Φώκιας Προγραµµατισµένη ηµ/νία έναρξης-λήξης: 07/07-09/08, Πραγµατική ηµ/νία έναρξης-λήξης: 04/07-09/08 Αυτή η δράση περιλαµβάνει την αξιολόγηση και αναθεώρηση της υπάρχουσας, από το 1996, Στρατηγικής Προστασίας της Μεσογειακής Φώκιας στην Ελλάδα. Για την αντικειµενική αναθεώρηση της Στρατηγικής, η MOm θα προσλάβει µέσα από ανοιχτό διαγωνισµό, έναν ανεξάρτητο ειδικό έµπειρο σε παρόµοιες προσπάθειες και γνώστη των απαιτήσεων προστασίας ενός απειλούµενου είδους. Παρόλο που αυτή η δράση έχει προγραµµατιστεί να ξεκινήσει κατά τον 3 ο χρόνο του MOFI, η διαχειριστική οµάδα του προγράµµατος αποφάσισε να ξεκινήσει κάποιες προπαρασκευαστικές ενέργειες νωρίτερα ώστε να υπάρχει άφθονος χρόνος για την επιλογή του καλύτερου ειδικού, για την προετοιµασία των όρων συνεργασίας και για τη συλλογή όλης της σχετικής πληροφορίας. Έτσι, τον Απρίλιο του 2007, η οµάδα διαχείρισης και συγκεκριµένα ο Επιστηµονικός Συντονιστής, σε συνεργασία µε τον Υπεύθυνο του προγράµµατος, διαµόρφωσαν µια διεθνή προκήρυξη για τον Ειδικό Προστασίας. Η αγγελία διανεµήθηκε ευρέως τον Μάιο του 2007 και µέχρι σήµερα έχει δηµοσιευτεί στα ακόλουθα διεθνή for a για την προστασία της φύσης: Marmam (https://lists.uvic.ca/mailman/listinfo/marmam), παγκόσµιο ηλεκτρονικό περιοδικό και οµάδα συζήτησης για την έρευνα και προστασία των θαλάσσιων θηλαστικών Monachus Guardian (http://www.monachus-guardian.org), διεθνές ηλεκτρονικό περιοδικό αφιερωµένο στη µελέτη και προστασία της Μεσογειακής φώκιας η ιστοσελίδα του προγράµµατος MOFI Μέχρι σήµερα, 8 επιστήµονες από διάφορες χώρες (Γερµανία, Ιταλία, Ισπανία, Μεγάλη Βρετανία, ΗΠΑ και Αυστραλία) έχουν επικοινωνήσει µε τον δικαιούχο για να εκφράσουν το ενδιαφέρον τους. Οι αιτήσεις θα γίνονται δεκτές µέχρι τα µέσα του Σεπτέµβρη, και η διαδικασία αξιολόγησης όλων των αιτούντων θα ολοκληρωθεί το φθινόπωρο του 2007 και η τελική επιλογή και η συµφωνία θα κλείσει aπριν το τέλος του Ενδιάµεση Αναφορά Προγράµµατος, Ιούλιος 2005 Ιούνιο 2007 Page 10

16 C. ΜΗ ΠΕΡΙΟ ΙΚΗ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ C.1 : Καταγραφή της αλληλεπίδρασης φώκιας-αλιείας σε περιοχές «κλειδιά» σε συνεργασία µε ντόπιους αλιείς Προγραµµατισµένη ηµ/νία έναρξης-λήξης: 04/06-06/08, Πραγµατική ηµ/νία έναρξης-λήξης: 03/06-06/08 Μετά την επιλογή των περιοχών «κλειδιά», διαµορφώθηκαν ερωτηµατολόγια για τη συλλογή στοιχείων σχετικών µε την αλληλεπίδραση φώκιας-αλιείας στοχεύοντας στους δύο κύριους ενδιαφερόµενους (παράκτιους ψαράδες και ιχθυοτρόφους). Η προετοιµασία και ο σχεδιασµός των ερωτηµατολογίων στηρίχθηκε σε: Προσωπική επικοινωνία και συµβουλή ειδικών σε θέµατα θαλάσσιων θηλαστικών και αλιείας από τις Η.Π.Α. και τη Μ. Βρετανία. Το υπάρχον τυποποιηµένο ερωτηµατολόγιο του ΙΝΑΛΕ, το οποίο χρησιµοποιείται για τη συλλογή αλιευτικών στοιχείων από αλιείς στην Ελλάδα. Το υπάρχον ερωτηµατολόγιο / φόρµα συλλογής στοιχείων της MOm για το ίκτυο ιάσωσης και Συλλογής Πληροφοριών, το οποίο χρησιµοποιείται για τη συλλογή πληροφοριών εµφάνισης Μεσογειακής φώκιας από τρίτους παρατηρητές. Τη µακροχρόνια εµπειρία της MOm και του WWF, που έχει αποκτηθεί από παλαιότερα προγράµµατα σχετικά µε την παράκτια αλιεία στην Ελλάδα. Τα κυριότερα θέµατα που διαπραγµατεύονται τα ερωτηµατολόγια και οι παράµετροι που ποσοτικοποιηούνται είναι: α. Γενικά στοιχεία για την παράκτια αλιεία (τύπο αλιευτικού σκάφους, αλιευτικών εργαλείων, έντασης και εποχικότητας της αλιευτικής δραστηριότητας, καθώς και διάφορες κοινωνικο-οικονοµικές πληροφορίες) και για τις ιχθυοκαλλιέργειες (τύπο και µέγεθος ιχθυοκαλλιέργειας, παραγόµενα είδη, παραγωγικότητα και διάφορες κοινωνικο-οικονοµικές πληροφορίες), β. Ακριβείς πληροφορίες για τη συχνότητα και το µέγεθος της αλληλεπίδρασης της Μεσογειακής φώκιας και άλλων θαλάσσιων ειδών µε την παράκτια αλιεία και τις ιχθυοκαλλιέργειες γ. Οι επιπτώσεις της αλληλεπίδρασης στους αλιείς (π.χ. τύπος και µέγεθος ζηµίας στα αλιευτικά εργαλεία, απώλεια αλιευµάτων, απώλεια χρόνου για την επιδιόρθωση της ζηµίας στα εργαλεία) και στους ιχθυοτρόφους (είδος και έκταση ζηµιάς στους ιχθυοκλωβούς, απώλεια ψαριών, απώλεια χρόνου για την επιδιόρθωση της ζηµίας στα εργαλεία), δ. Πληροφορίες για µέτρα που παίρνουν οι αλιείς και οι ιχθυοτρόφοι για να µειώσουν ή να προλάβουν την αλληλεπίδραση ε. Απόψεις των τοπικών παράκτιων αλιέων και των ιχθυοτρόφων, για µια µακροπρόθεσµη πολιτική για την επίλυση των συνεπειών της αλληλεπίδρασης αυτής. Οι απαντήσεις στα ερωτηµατολόγια βασίζονται µόνο στην γνώµη του προσώπου που ρωτάται, ώστε να καταγραφεί λεπτοµερώς το πως οι συγκεκριµένες οµάδες ενδιαφεροµένων βλέπουν την έκταση και την σηµαντικότητα του προβλήµατος, καθώς και πως προτείνουν να λυθεί. Λαµβάνοντας υπόψη τη γενική αρνητική στάση των ψαράδων και των ιχθυοτρόφων απέναντι στις φώκιες και το γεγονός ότι το ενδιαφέρον µας για τη Μεσογειακή φώκια µπορεί να επηρεάσει τις απαντήσεις τους διογκώνοντας το πρόβληµα ελπίζοντας σε οικονοµικές αποζηµιώσεις, οι ερωτήσεις είναι µέρος µιας γενικότερης συζήτησης για ποικίλα θέµατα που σχετίζονται µε τον αλιευτικό τοµέα. Έτσι, παρόλο που τα ερωτηµατολόγια είναι τυποποιηµένα, οι συνεντεύξεις είναι ανοιχτές και γίνονται στους τόπους δουλειάς ή διασκέδασή τους, ώστε να κρατηθεί η διαδικασία σε ανεπίσηµο επίπεδο και να αποφευχθούν αρνητικές αντιδράσεις. Μετά την συµπλήρωση των ερωτηµατολογίων µε τους ψαράδες, σε κάθε περιοχή θα ακολουθήσουν συνεντεύξεις µε τους λιµενικούς και τους επόπτες αλιείας οι οποίοι αν και δεν επηρεάζονται άµεσα µπορούν να δώσουν συγκρίσιµες απαντήσεις πάνω στα ίδια θέµατα Ενδιάµεση Αναφορά Προγράµµατος, Ιούλιος 2005 Ιούνιο 2007 Page 11

17 από άλλη οπτική γωνία. Τα ερωτηµατολόγια που στοχεύουν στις αρχές σχεδιάζονται και θα είναι έτοιµα κατά την επόµενη περίοδο αναφοράς. Πριν από την επίσκεψη στις περιοχές «κλειδιά», το προσωπικό του προγράµµατος συναντήθηκε µε υπεύθυνους του Τµήµατος Αλιείας του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης, παρουσίασε τα ερωτηµατολόγια και ζήτησε την αποστολή ενός υποστηρικτικού γράµµατος σε όλες τις αλιευτικές αρχές των περιοχών «κλειδιά» προτρέποντάς τους να συµµετέχουν στην δράση αυτή και να διευκολύνουν τις συνεντεύξεις µε τους ψαράδες και τους ιχθυοτρόφους. Παράλληλα, πραγµατοποιήθηκαν συναντήσεις, µε σκοπό την παρουσίαση του MOFI και των ερωτηµατολογίων, µε τον Σύνδεσµο Ελληνικών Θαλασσοκαλλιεργειών και µε την µεγαλύτερη ιδιωτική εταιρία στην Ελλάδα, η οποία έχει πολλές ιχθυοκαλλιέργειες σε όλη την χώρα,. Και οι δύο εξέφρασαν το ενδιαφέρον τους για αυτή τη δράση και πρότειναν εναλλακτικούς τρόπους διεξαγωγής των συνεντεύξεων (π.χ. εµπλοκή του Συνδέσµου στην κεντρική διανοµή και διαχείριση των ερωτηµατολογίων). Βλέποντας την καθυστέρηση του υποστηρικτικού γράµµατος του Υπουργείου, το οποίο στάλθηκε τελικά τον Ιούνιο του 2007, η οµάδα διαχείρισης, τον εκέµβριο του 2006, αποφάσισε να ξεκινήσει τις αποστολές στις περιοχές «κλειδιά», να έρθει απευθείας σε επαφή και να κάνει τις συνεντεύξεις µε τους ντόπιους ψαράδες. Οι συνεντεύξεις µε τις εποπτείες αλιείας και τους ιχθυοτρόφους σχεδιάζονται για την επόµενη περίοδο. Κατά την περίοδο αναφοράς, η ερευνητική οµάδα του MOFI επισκέφθηκε την Κάλυµνο το Φεβρουάριο του 2007, την Κίµωλο τον Μάρτιο του 2007 και την Κάρπαθο τον Ιούνιο του Η Κάλυµνος επιλέχθηκε πρώτη για τις συνεντεύξεις αφού έχει τον µεγαλύτερο αλιευτικό παράκτιο στόλο στην Ελλάδα και οι αλιείς ψαρεύουν εντατικά όχι µόνο στα στενά όρια του νησιού τους αλλά σε όλη τη θαλάσσια έκταση της χώρας. Πριν γίνουν οι συνεντεύξεις στην Κάλυµνο, πραγµατοποιήθηκαν συναντήσεις µε τις τοπικές αλιευτικές αρχές και τον Σύλλογο Αλιέων ώστε να εξηγήσουµε την λογική και τους στόχους του προγράµµατος, την σηµαντικότητα των ερωτηµατολογίων στην προσέγγιση του προβλήµατος της αλληλεπίδρασης φώκιας-αλιείας και να ζητήσουµε τη συνεργασία τους στην διεξαγωγή των ερωτηµατολογίων. Παρά τον αρχικό δισταγµό των ψαράδων, η απόφαση του Αλιευτικού συλλόγου να υποστηρίξει το MOFI και ειδικά τα ερωτηµατολόγια, αποδείχθηκε ουσιαστική στην επιτυχία αυτής της δράσης. Πράγµατι, η µεγαλύτερη πλειοψηφία των ενεργών παράκτιων ψαράδων του νησιού συµµετείχε στα ερωτηµατολόγια. Παρόλο που είναι πρόωρο να βγάλουµε συµπεράσµατα, αξίζει να παρουσιάσουµε τα κυριότερα ευρήµατα: Από τους 40 παράκτιους ψαράδες που απάντησαν, το 87% Φωτο 5: Ρωτώντας Καλύµνιους ψαράδες MOm/Α.Καραµανλίδης ήταν ιδιοκτήτες ενεργών σκαφών, η µέση επαγγελµατική τους εµπειρία ήταν 31,4 χρόνια, ενώ η αλιεία ήταν το κύριο επάγγελµα όλων των ερωτηθέντων. Τα αλιευτικά σκάφη ήταν πλήρως εξοπλισµένα και λειτουργούσαν από τουλάχιστον δύο άτοµα. Καταγράφηκε αναλυτικά η περιγραφή δέκα διαφορετικών τεχνικών ψαρέµατος από τους ψαράδες της Καλύµνου. Οι πληροφορίες περιελάµβαναν τον χρόνο που θέτεται κάθε αλιευτικό εργαλείο, το βάθος και η εποχή που χρησιµοποιείται. Συλλέχθηκαν λεπτοµερείς πληροφορίες για τα αλιευτικά ταξίδια και τα είδη που ψαρεύονται. Η αλιευτική προσπάθεια ήταν υψηλότερη το καλοκαίρι (Ιούνιος-Αύγουστος: µέση αλιευτική προσπάθεια σε µέρες ανά µήνα: 23.35) ακολουθούµενη από την άνοιξη (21.2), το φθινόπωρο (20.28) και το χειµώνα (16.51). Οι πληροφορίες για τα αλιεύµατα περιελάµβαναν είδη που πιάνονται ανά εποχή καθώς και τη µέση µηνιαία ψαριά. Ενδιάµεση Αναφορά Προγράµµατος, Ιούλιος 2005 Ιούνιο 2007 Page 12

18 Όλοι οι ερωτηθέντες πιστεύουν ότι τα αλιευτικά αποθέµατα στην περιοχή έχουν µειωθεί και ότι αυτό κυρίως οφείλεται στην υπεραλίευση και στην παράνοµη αλιεία από ερασιτέχνες και επαγγελµατίες ψαράδες. Η κύρια πρότασή τους για τη λύση του προβλήµατος είναι η αύξηση της επιβολής της υπάρχουσας αλιευτικής νοµοθεσίας. Συλλέχθηκαν πληροφορίες για την παρουσία και αφθονία της Μεσογειακής φώκιας, δελφινιών, θαλάσσιων χελωνών, καρχαριών και φαλαινών και για τις αλληλεπιδράσεις τους µε τα αλιευτικά εργαλεία. Η υψηλότερη ζηµιά στα αλιευτικά εργαλεία αναφέρθηκε να οφείλεται στα δελφίνια (50%) και στις φώκιες (37%). Ζηµιές από φώκιες γίνονται συνήθως νωρίς το πρωί, όλο το χρόνο και συνήθως σε βάθος µ. Οι φώκιες κάνουν ζηµιές και στα δίχτυα και στα παραγάδια. Οι ψαράδες µπορούν να αναγνωρίσουν τις ζηµιές από φώκιες εξαιτίας των χαρακτηριστικών τριών τρυπών στο δίχτυ. Μόνο τέσσερις ψαράδες έχουν πιάσει τυχαία φώκιες στα δίχτυα, ενώ οι Φωτο 6: Ψαράς δείχνει περισσότεροι προτιµούν να αλλάζουν αλιευτικά πεδία όταν τα εργαλεία κατεστραµµένα δίχτυα τους έχουν ζηµιές από φώκιες. MOm/Α.Καραµανλίδης Η ίδια προσέγγιση χρησιµοποιήθηκε από το προσωπικό του προγράµµατος και στην Κίµωλο. Αξίζει να σηµειωθεί ότι αυτή η περιοχή φιλοξενεί έναν µεγάλο πληθυσµό Μεσογειακής φώκιας και ότι ψαρεύεται µόνο από έναν µικρό αριθµό ψαράδων από την Κίµωλο και τη γειτονική Μήλο. Παρά την θετική αντίδραση των 7 ενεργών παράκτιων ψαράδων µέσα στον Αλιευτικό Σύλλογο της Κιµώλου και την υποστήριξη για αυτή τη δράση από τον Πρόεδρο της Οµοσπονδίας Αλιευτικών Συλλόγων Κυκλάδων, η γενική συνέλευση των 45 µελών του Αλιευτικού Συλλόγου Κιµώλου, αποφάσισε να µην συµµετέχει επίσηµα σαν φορέας στην δράση αυτή. Έτσι, η οµάδα του προγράµµατος προσέγγισε ξεχωριστά κάθε ενεργό ψαρά στην Κίµωλο και στη Μήλο και πραγµατοποίησε τις συνεντεύξεις. Μέχρι σήµερα 4 ψαράδες έχουν απαντήσει, ενώ οι υπόλοιποι θα ερωτηθούν κατά την επόµενη περίοδο. Τα στοιχεία που συλλέχθηκαν µέχρι τώρα, δίνουν παρόµοια αποτελέσµατα µε αυτά της Καλύµνου. Κατά την επίσκεψη στην Κάρπαθο, το προσωπικό του προγράµµατος συναντήθηκε µε 2 τοπικούς αλιευτικούς συλλόγους. Αρχικά υπήρχε ισχυρή αρνητική αντίδραση στη συµµετοχή στο MOFI ή σε οποιαδήποτε άλλη προσπάθεια προστασίας, λόγω της επικείµενης θεσµοθέτησης της Βόρειας Καρπάθου ως προστατευόµενη. Οι ντόπιοι ψαράδες είχαν παραπληροφορηθεί και θεωρούσαν ότι οι προτεινόµενες αλιευτικές ρυθµίσεις στην προστατευόµενη περιοχή ήταν αυστηρές και µη αναγκαίες. Έγιναν πολλές συναντήσεις κατά τις οποίες το προσωπικό του προγράµµατος παρουσίασε µε λεπτοµέρεια τα προαναφερθέντα µέτρα και εξήγησε ότι η MOm υποστηρίζει την παράκτια αλιεία, αφού ο σκοπός µας είναι να Φωτο 7. Ρωτώντας ψαράδες στην Κίµωλο MOm/Σ.Αδαµαντοπούλου περιορίσουµε την ερασιτεχνική και την µέση αλιεία. Αυτό οδήγησε σε αλλαγή της στάσης των αλιευτικών συλλόγων που συµφώνησαν τελικά να συµµετέχουν στο πρόγραµµα και οι συνεντεύξεις κανονίστηκαν για το φθινόπωρο του Όλα τα ερωτηµατολόγια που έχουν γίνει µέχρι σήµερα έχουν αρχειοθετηθεί και τα στοιχεία που συλλέχθηκαν έχουν εισαχθεί στο Εθνικό Κέντρο εδοµένων για περαιτέρω ανάλυση. Ενδιάµεση Αναφορά Προγράµµατος, Ιούλιος 2005 Ιούνιο 2007 Page 13

19 C.2: Μέτρηση της πραγµατικής έντασης της αλληλεπίδρασης φώκιας-αλιείας στους δύο σηµαντικότερους βιότοπους για τη Μεσογειακή φώκια Προγραµµατισµένη ηµ/νία έναρξης-λήξης: 07/06-06/08, Πραγµατική ηµ/νία έναρξης-λήξης: 10/05-06/08 Στόχος αυτής της δράσης είναι η µέτρηση, κατά τον 2 ο και 3 ο χρόνο του προγράµµατος, σε συνεργασία µε τους ντόπιους αλιείς, της πραγµατικής έντασης της αλληλεπίδρασης φώκιας-αλιείας στις δύο πιο σηµαντικές περιοχές για τη Μεσογειακή φώκια, το Εθνικό Θαλάσσιο Πάρκο Αλοννήσου Βορείων Σποράδων και την Κίµωλο. Η MOm και το Ινστιτούτο Αλιευτικής Έρευνας (ΙΝΑΛΕ), που είναι υπεύθυνοι για αυτή τη δράση, αποφάσισαν να την ξεκινήσουν νωρίτερα ώστε να δοκιµαστούν οι µέθοδοι δειγµατοληψιών που θα χρησιµοποιηθούν. Έτσι, ξεκινώντας τον Οκτώβριο του 2005, έγιναν πολλές τεχνικές συναντήσεις στα γραφεία του ΙΝΑΛΕ και της MOm στην Καβάλα και στην Αθήνα αντίστοιχα, κατά τις οποίες τελειοποιήθηκε η µεθοδολογία και το χρονοδιάγραµµα των δειγµατοληψιών. Καθώς όλες οι τεχνικές πεδίου και οι µεθοδολογίες για την εκτίµηση των σχετικών αλιευτικών παραµέτρων (π.χ. ψαριά ανά µονάδα προσπάθειας κλπ.) βασίζονται στην προκαθορισµένη µεθοδολογία που εφαρµόζει το ΙΝΑΛΕ για την παρακολούθηση των ιχθυοπληθυσµών σε εθνικό επίπεδο, αποφασίστηκε η διοργάνωση ενός εκπαιδευτικού σεµιναρίου για την οµάδα πεδίου (ερευνητές και τεχνικοί πεδίου της MOm και του WWF) στις εγκαταστάσεις του ΙΝΑΛΕ στην Καβάλα τον Μάρτιο του Κατά τη διάρκεια του εκπαιδευτικού σεµιναρίου, πάνω στα σκάφη των τοπικών αλιέων, αποκτήθηκε πολύτιµη εµπειρία στην εκτίµηση της ψαριάς ανά µονάδα προσπάθειας και στη µέτρηση της ψαριάς και των απορριπτέων ενός αλιευτικού ταξιδιού. Θα πρέπει επίσης να σηµειωθεί ότι οι υπάρχουσες µεθοδολογίες του ΙΝΑΛΕ, δεν στοχεύουν στην αλληλεπίδραση φώκιαςαλιείας. Έτσι, έγιναν τεχνικές συναντήσεις µεταξύ της οµάδας πεδίου της MOm και του τεχνικού πεδίου του WWF, για να γίνουν οι απαραίτητες τροποποιήσεις και να συνταχθούν καινούργιες φόρµες συλλογής στοιχείων που να περιλαµβάνουν πληροφορίες για τον τύπο και την έκταση της ζηµιάς στο αλιευτικό εργαλείο και την εκτιµώµενη οικονοµική απώλεια. Φωτο 8: Εκπαίδευση σε τεχνικές πεδίου MOm/Α.Καραµανλίδης Λαµβάνοντας υπόψη τις δυσκολίες που η εφαρµογή της συγκεκριµένης µεθοδολογίας µπορεί να έχει, η MOm και το ΙΝΑΛΕ αποφάσισαν να ξεκινήσουν την δειγµατοληψία νωρίτερα, ώστε να τη δοκιµάσουν, να δουν πιθανές αδυναµίες και να κάνουν τις απαραίτητες προσαρµογές. Έτσι, η πρώτη δειγµατοληψία για τη µέτρηση της ακριβούς έκτασης της αλληλεπίδρασης φώκιας-αλιείας έγινε τον Μάιο του 2006 στο ΕΘΠΑΒΣ. Είναι σηµαντικό να αναφέρουµε ότι η εφαρµογή, για πρώτη φορά στο ΕΘΠΑΒΣ, της µεθοδολογίας που σχεδιάστηκε ειδικά για το MOFI, δεν παρουσίασε τεχνικές δυσκολίες και δεν απαιτήθηκαν προσθήκες. Οι αποστολές ξεκίνησαν και θα συνεχιστούν για δύο χρόνια, µία αποστολή ανά εποχή για 8 φορές σε κάθε εποχή. Συγκεκριµένα, η δουλειά πεδίου στο ΕΘΠΑΒΣ ξεκίνησε τον Μάιο του 2006 και θα ολοκληρωθεί την άνοιξη του 2008, ενώ οι αποστολές στο νησιωτικό σύµπλεγµα Κιµώλου-Πολυαίγου ξεκίνησαν τον Μάρτιο του 2007 και θα ολοκληρωθούν στο τέλος του Θα πρέπει να αναφερθεί ότι στην αρχή του προγράµµατος, η οµάδα διαχείρισης του MOFI συνάντησε τους Αλιευτικούς Συλλόγους και των δύο περιοχών και πρότεινε την επίσηµη συµµετοχή τους σε αυτή τη δράση και τον συντονισµό της συµµετοχής των ντόπιων ψαράδων στις δειγµατοληψίες και στην διαχείριση της προβλεπόµενης αποζηµίωσης. Παρά την αρχική θετική αντίδρασή τους, δεν συµφώνησν τελικά να συνεργαστούν σε αυτή τη δράση. Μετά από αυτή την Ενδιάµεση Αναφορά Προγράµµατος, Ιούλιος 2005 Ιούνιο 2007 Page 14

20 εξέλιξη, η οµάδα του προγράµµατος προσέγγισε ατοµικά ψαράδες και στις δύο περιοχές και ζήτησε την συµµετοχή τους στις δράσεις πεδίου και έκανε ξεχωριστές συµφωνίες µαζί τους. Κατά τη διάρκεια κάθε αποστολής, γίνεται δειγµατοληπτική αλιεία µε απλάδια και µανοµένα δίχτυα για τουλάχιστον 5 συνεχόµενες µέρες, σε συνεργασία µε τους ντόπιους ψαράδες, µε τα σκάφη και τα εργαλεία τους. Η δειγµατοληψία περιλαµβάνει ένα σκάφος για πολλές µέρες και πολλές αποστολές ή πολλά σκάφη. Και οι δύο τύποι διχτυών χρησιµοποιούνται στις περιοχές όπου οι ψαράδες συνήθως ψαρεύουν ώστε να έχουµε ένα αντιπροσωπευτικό δείγµα της τοπικής αλιευτικής προσπάθειας σε κάθε περιοχή. Οι παράµετροι που µετρούνται για να εκτιµηθεί µε ακρίβεια η ένταση της αλληλεπίδρασης φώκιας-αλιείας είναι: η ψαριά ανά µονάδα προσπάθειας, εποχιακές διακυµάνσεις στην ψαριά και διαφορές ανά τύπο εργαλείου καθώς και ζηµιές από φώκιες και/ή άλλα θαλάσσια είδη. Οι ψαριές ξεχωρίζονται ανά είδος και καταγράφεται ο αριθµός των ατόµων και το συνολικό βάρος ανά είδος. Σε περιπτώσεις που παρατηρούνται ζηµιές από φώκιες, καταγράφονται όλα τα σχετικά στοιχεία. Για να αποφευχθούν λανθασµένες εκτιµήσεις της αλληλεπίδρασης φώκιας-αλιείας και της αφθονίας των αλιευτικών αποθεµάτων, εκτός από την προαναφερθείσα µεθοδολογία, καταγράφονται και στοιχεία εκφορτώσεων κάθε µήνα για 24 συνεχόµενους µήνες σε κάθε περιοχή. Τα στοιχεία από την ψαριά ανά προσπάθεια από τα αλιευτικά εργαλεία γενικά αποτελούν επαρκείς δείκτες της σχετικής αφθονίας των αλιευτικών αποθεµάτων. Επιπλέον, οι ζηµιές στα αλιευτικά εργαλεία από την αλληλεπίδραση φώκιας-αλιείας καταγράφονται από τον ίδιο ψαρά τόσο κατά τις εκφορτώσεις όσο και κατά την επί τόπου επιθεώρηση των εργαλείων. Εθνικό Θαλάσσιο Πάρκο Αλοννήσου Βορείων Σποράδων Κατά την περίοδο αναφοράς, στο ΕΘΠΑΒΣ, έχουν γίνει 5 αποστολές και 25 δειγµατοληψίες, ενώ αντίστοιχα, στην Κίµωλο έχουν γίνει 2 αποστολές και 11 δειγµατοληψίες. Παράλληλα, η οµάδα πεδίου του MOFI έχει καταγράψει µηνιαία στο ΕΘΠΑΒΣ στοιχεία από 180 εκφορτώσεις και αντίστοιχα στην Κίµωλο από 45 εκφορτώσεις. Όλα τα στοιχεία απ αυτή τη δουλειά έχουν εισαχθεί στο Εθνικό Κέντρο εδοµένων για περαιτέρω ανάλυση. Φωτο 9,10. Καταγράφοντας την ψαριά σε αλιευτικό σκάφος στις Σποράδες MOm/Π. ενδρινός Στο ΕΘΠΑΒΣ, κατά την περίοδο Άνοιξη 2006-Άνοιξη 2007, µέσα από τις δειγµατοληψίες και τις εκφορτώσεις, καταγράφηκαν 85 διαφορετικά είδη. Από αυτά, 79 ήταν ψάρια (Οστεϊχθύες & Χονδριχθύες), 3 ήταν καρκινοειδή και 3 κεφαλόποδα. Από τα αποτελέσµατα, τα πιο σηµαντικά είδη µε βάση την ποσότητα που ψαρεύτηκε, ήταν: T. allalunga, B boops, T. thynnus, P elephas, P. pagrus, M. merlucious, S. scriba, M. surmuletus, S. cantharus, P. physis. Από τα µέχρι σήµερα αποτελέσµατα είναι φανερό ότι τα σηµαντικά αλιευτικά πεδία στο ΕΘΠΑΒΣ βρίσκονται σε περιοχές που είναι κοντά και γύρω από τις αποµονωµένες βραχονησίδες (Χάρτης 2). Γενικά, τα αλιευτικά πεδία βρίσκονται 1-2 µίλια από την ακτή σε βάθη όχι µεγαλύτερα από τις 60 οργιές. Μπορούν να χωριστούν σε σταθεράκύρια πεδία όπου οι ψαράδες πηγαίνουν όλο το χρόνο, και σε ευκαιριακά-σποραδικά, όπου οι ψαράδες πηγαίνουν εποχιακά. Τα σταθερά-κύρια πεδία βρίσκονται στα ΒΑ της Αλοννήσου κοντά στα νησιά Ψαθούρα, Γιούρα, Πράσο και Κυρα Παναγιά και στα ΝΑ της Αλοννήσου στα νησιά Μπαρκέτα, υό Ενδιάµεση Αναφορά Προγράµµατος, Ιούλιος 2005 Ιούνιο 2007 Page 15

Πρόγραμμα MOFI. ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗ ΦΩΚΙΑ & ΑΛΙΕΙΑ Αντιμετωπίζοντας τη σχέση αλληλεπίδρασης στις ελληνικές θάλασσες

Πρόγραμμα MOFI. ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗ ΦΩΚΙΑ & ΑΛΙΕΙΑ Αντιμετωπίζοντας τη σχέση αλληλεπίδρασης στις ελληνικές θάλασσες Πρόγραμμα MOFI ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗ ΦΩΚΙΑ & ΑΛΙΕΙΑ Αντιμετωπίζοντας τη σχέση αλληλεπίδρασης στις ελληνικές θάλασσες Συμμετέχοντες WWF Ελλάς Ινστιτούτο Αλιευτικής Έρευνας Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Μαγνησίας Το αντικείμενο

Διαβάστε περισσότερα

Ινστιτούτο Αλιευτικής Έρευνας

Ινστιτούτο Αλιευτικής Έρευνας Ινστιτούτο Αλιευτικής Έρευνας monachus monachus & ψαράδες ψαράδες ψαράδες monachus monachus monachus monachus Αντίκτυπο στο είδος Αντίκτυπο στην αλιεία Βελτίωση της κατάστασης του μεγαλύτερου ευρωπαϊκού

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗ ΦΩΚΙΑ & ΑΛΙΕΙΑ Αντιμετωπίζοντας τη σχέση αλληλεπίδρασης στις ελληνικές θάλασσες

ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗ ΦΩΚΙΑ & ΑΛΙΕΙΑ Αντιμετωπίζοντας τη σχέση αλληλεπίδρασης στις ελληνικές θάλασσες ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗ ΦΩΚΙΑ & ΑΛΙΕΙΑ Αντιμετωπίζοντας τη σχέση αλληλεπίδρασης στις ελληνικές θάλασσες 2005 2009 Παρουσίαση Προόδου Προγράμματος για την Ευρωπαϊκή Επιτροπή Χίος, 9-10/6/08 Ο Στόχος Βελτίωση της κατάστασης

Διαβάστε περισσότερα

Northern Aegean Dolphin Project

Northern Aegean Dolphin Project Northern Aegean Dolphin Project Corporate Traveling Πρόταση Συνεργασίας MOm / Εταιρεία για τη Μελέτη και Προστασία της Μεσογειακής φώκιας Γενική Περίληψη του Προγράμματος: Το Northern Aegean Dolphin Project

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Αλιείας και Θαλασσίων Ερευνών

Τμήμα Αλιείας και Θαλασσίων Ερευνών ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Υπουργείο Γεωργίας, Φυσικών Πόρων και Περιβάλλοντος Τμήμα Αλιείας και Θαλασσίων Ερευνών 2012 Είναι αποδεκτό σε παγκόσμιο επίπεδο ότι οι κλασσικές πρακτικές διαχείρισης της αλιείας, όπως

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΙΑ ΤΟ ΘΑΛΑΣΣΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΛΙΕΙΑ «Η θάλασσα κοινό μας σπίτι»

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΙΑ ΤΟ ΘΑΛΑΣΣΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΛΙΕΙΑ «Η θάλασσα κοινό μας σπίτι» ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ LIFE «Μεσογειακή φώκια και Αλιεία: Αντιμετωπίζοντας τη σχέση ανταγωνισμού και αλληλεπίδρασης στις ελληνικές θάλασσες» ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΙΑ ΤΟ ΘΑΛΑΣΣΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΛΙΕΙΑ «Η θάλασσα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ 3 ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΠΑΡΑΜΥΘΙΩΝ 4

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ 3 ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΠΑΡΑΜΥΘΙΩΝ 4 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ 3 ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΠΑΡΑΜΥΘΙΩΝ 4 ΠΗΓΕΣ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗΣ 5 ΣΤΑ ΙΑ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΠΑΡΑΜΥΘΙΩΝ 6 ΤΡΟΠΟΣ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗΣ 7 ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΠΟΘΗΚΕΥΣΗ ΤΟΥ ΥΛΙΚΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΜΕΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΗΣ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗΣ ΦΩΚΙΑΣ ΑΛΙΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΜΕΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΗΣ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗΣ ΦΩΚΙΑΣ ΑΛΙΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΜΕΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΗΣ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗΣ ΦΩΚΙΑΣ ΑΛΙΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΙΟΥΝΙΟΣ 2009 ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΜΕΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΗΣ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗΣ ΦΩΚΙΑΣ ΑΛΙΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Βιβλιογραφική αναφορά:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΛΙΕΙΑΣ «ΕΘΝΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΥΛΛΟΓΗΣ ΑΛΙΕΥΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ»

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΛΙΕΙΑΣ «ΕΘΝΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΥΛΛΟΓΗΣ ΑΛΙΕΥΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ» ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΛΙΕΙΑΣ «ΕΘΝΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΥΛΛΟΓΗΣ ΑΛΙΕΥΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ» ΑΘΗΝΑ 2014 ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΛΙΕΥΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ Α. Γενική περιγραφή των δραστηριοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ 3 ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΠΑΡΑΜΥΘΙΩΝ 4

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ 3 ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΠΑΡΑΜΥΘΙΩΝ 4 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ 3 ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΠΑΡΑΜΥΘΙΩΝ 4 ΠΗΓΕΣ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗΣ 5 ΣΤΑ ΙΑ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΠΑΡΑΜΥΘΙΩΝ 6 ΤΡΟΠΟΣ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗΣ 7 ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΠΟΘΗΚΕΥΣΗ ΤΟΥ ΥΛΙΚΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΛΑΓΏΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΑΛΑΣΣΙΑ

ΑΛΛΑΓΏΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΟΙ ΕΠΙ ΡΑΣΕΙΣ ΤΩΝ ΚΛΙΜΑΤΙΚΩΝ ΑΛΛΑΓΏΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΑΛΙΕΙΑ ρ. Κώστας Παπακωνσταντίνου τ /ντής του Ινστιτούτου Θαλάσσιων Βιολογικών Πόρων τ. /ντής του Ινστιτούτου Θαλάσσιων Βιολογικών Πόρων Ελληνικό

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση της εκστρατείας ενημέρωσης, ευαισθητοποίησης, εκπαίδευσης στο πλαίσιο του έργου LIFE+PURE

Αξιολόγηση της εκστρατείας ενημέρωσης, ευαισθητοποίησης, εκπαίδευσης στο πλαίσιο του έργου LIFE+PURE Αξιολόγηση της εκστρατείας ενημέρωσης, ευαισθητοποίησης, εκπαίδευσης στο πλαίσιο του έργου LIFE+PURE Περιεχόμενα Περιεχόμενα Διαγραμμάτων...2 Εισαγωγή...3 Το δείγμα της έρευνας...3 Τα εργαλεία ενημέρωσης...4

Διαβάστε περισσότερα

Π4.2.1 ΣΧΕΔΙΟ ΔΗΜΟΣΙΟΤΗΤΑΣ

Π4.2.1 ΣΧΕΔΙΟ ΔΗΜΟΣΙΟΤΗΤΑΣ Π4.2.1 ΣΧΕΔΙΟ ΔΗΜΟΣΙΟΤΗΤΑΣ Αριθμός Έκδοσης: ΕΚΕΤΑ ΙΜΕΤ ΕΜ Β 2013 9 Παραδοτέο ΙΜΕΤ Τίτλος Έργου: «Ολοκληρωμένο σύστημα για την ασφαλή μεταφορά μαθητών» Συγγραφέας: Δρ. Μαρία Μορφουλάκη ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ, ΜΑΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

«Εθνικό Σχέδιο Παροπλισµού επαγγελµατικών αλιευτικών σκαφών που

«Εθνικό Σχέδιο Παροπλισµού επαγγελµατικών αλιευτικών σκαφών που ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΙ ΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ Ε.Π. ΑΛΙΕΙΑΣ «Εθνικό Σχέδιο Παροπλισµού επαγγελµατικών αλιευτικών σκαφών που φέρουν το αλιευτικό εργαλείο «βιντζότρατα»

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΝΟΤΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ I.S.TO.S. Services in South Aegean. Καινοτοµία για τον Αειφόρο Τουρισµό & τις υπηρεσίες στο Νότιο Αιγαίο

ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΝΟΤΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ I.S.TO.S. Services in South Aegean. Καινοτοµία για τον Αειφόρο Τουρισµό & τις υπηρεσίες στο Νότιο Αιγαίο ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΝΟΤΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ I.S.TO.S Ιnnοvation for Sustainable Tourism & Services in South Aegean Καινοτοµία για τον Αειφόρο Τουρισµό & τις υπηρεσίες στο Νότιο Αιγαίο DG REGIO ΥΠ.ΟΙ.Ο Το Πρόγραµµα Αποτελεί

Διαβάστε περισσότερα

Integraste. N e w s l e t t e r. Newsletter ΙI Ιούνιος 2011. Επιστηµονικές συναντήσεις

Integraste. N e w s l e t t e r. Newsletter ΙI Ιούνιος 2011. Επιστηµονικές συναντήσεις Integraste αποβλή- «Ανάπτυξη Ολοκληρωµένης Πολιτικής για τη ιαχείριση Αγροτοβιοµηχανικών των µε στόχο την µεγιστοποίηση της ανάκτησης υλικών και ενέργειας» N e w s l e t t e r Newsletter ΙI Ιούνιος 2011

Διαβάστε περισσότερα

ΘΑΛΑΣΣΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΤΟΥ WWF ΕΛΛΑΣ- ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ. Παρουσίαση στο ΚΠΕ ραπετσώνας 18 εκεμβρίου 2015

ΘΑΛΑΣΣΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΤΟΥ WWF ΕΛΛΑΣ- ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ. Παρουσίαση στο ΚΠΕ ραπετσώνας 18 εκεμβρίου 2015 ΘΑΛΑΣΣΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΤΟΥ WWF ΕΛΛΑΣ- ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ Παρουσίαση στο ΚΠΕ ραπετσώνας 18 εκεμβρίου 2015 ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ - WWF ΕΛΛΑΣ Σημαντικό μέρος της στρατηγικής 2013-2017 είναι να αναπτύξει πλήρως

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα για τα θαλάσσια θηλαστικά στα πλαίσια του προγράμματος LIFE + THALASSA. Οκτώβριος 2013

Έρευνα για τα θαλάσσια θηλαστικά στα πλαίσια του προγράμματος LIFE + THALASSA. Οκτώβριος 2013 Έρευνα για τα θαλάσσια θηλαστικά στα πλαίσια του προγράμματος LIFE + THALASSA Οκτώβριος 2013 Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ: ΤΥΠΟΣ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΣ: ΠΛΗΘΥΣΜΟΣ: ΠΕΡΙΟΧΗ: ΔΕΙΓΜΑ: ΧΡΟΝΟΣ ΔΙΕΞΑΓΩΓΗΣ: ΜΕΘΟΔΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΘΑΛΑΣΣΑ ΜΙΑ ΧΩΜΑΤΕΡΗ

Η ΘΑΛΑΣΣΑ ΜΙΑ ΧΩΜΑΤΕΡΗ Η ΘΑΛΑΣΣΑ ΜΙΑ ΧΩΜΑΤΕΡΗ Το Πρόβλημα Το περιβαλλοντικό πρόβλημα που εξετάζεται από το πρόγραμμα θάλασσα είναι ο άμεσος κίνδυνος επιβίωσης που αντιμετωπίζουν τα θαλάσσια θηλαστικά που ζουν στις ελληνικές

Διαβάστε περισσότερα

Η επίδραση των Κοινοτικών Οδηγιών για τη Φύση στην προστασία και διαχείριση του φυσικού περιβάλλοντος στην Ελλάδα

Η επίδραση των Κοινοτικών Οδηγιών για τη Φύση στην προστασία και διαχείριση του φυσικού περιβάλλοντος στην Ελλάδα Η επίδραση των Κοινοτικών Οδηγιών για τη Φύση στην προστασία και διαχείριση του φυσικού περιβάλλοντος στην Ελλάδα Ελένη Τρύφων Υπουργείο Περιβάλλοντος & Ενέργειας Πόσο επίκαιρο είναι το ερώτημα; Η Ε.Ε.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ρόδος, 24/03/2014 ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΝΟΤΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ /ΝΣΗ ΙΟΙΚ.& ΟΙΚ. ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ Ω /ΣΟΥ Αριθ. Πρωτ.: 2359

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ρόδος, 24/03/2014 ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΝΟΤΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ /ΝΣΗ ΙΟΙΚ.& ΟΙΚ. ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ Ω /ΣΟΥ Αριθ. Πρωτ.: 2359 ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΙΑ ΙΚΤΥΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ρόδος, 24/03/2014 ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΝΟΤΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ /ΝΣΗ ΙΟΙΚ.& ΟΙΚ. ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ Ω /ΣΟΥ Αριθ. Πρωτ.: 2359 Ταχ. /νση: Πλατεία Ελευθερίας 1, ιοικητήριο Ταχ.Κωδ: 85100, Ρόδος

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές αειφορίας και διαχείρισης Βιολογία της Διατήρησης

Αρχές αειφορίας και διαχείρισης Βιολογία της Διατήρησης ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Αρχές αειφορίας και διαχείρισης Βιολογία της Διατήρησης Ενότητα 8: Προστατευόμενες φυσικές περιοχές, το παράδειγμα του Εθνικού Θαλάσσιου

Διαβάστε περισσότερα

Προώθηση Αειφόρων Προτύπων Παραγωγής και Κατανάλωσης με Παράδειγμα το Ελαιόλαδο

Προώθηση Αειφόρων Προτύπων Παραγωγής και Κατανάλωσης με Παράδειγμα το Ελαιόλαδο Προώθηση Αειφόρων Προτύπων Παραγωγής και Κατανάλωσης με Παράδειγμα το Ελαιόλαδο Δρώμενα από τη συμμετοχή στην Μεσογειακή Έκθεση Ελιάς και Ελαιολάδου «Ελαιοτεχνία» 16-18 Απριλίου 2010. Πρακτικά της συνάντησης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚ ΗΛΩΣΗΣ ΕΝ ΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ. για Ειδικούς - Εµπειρογνώµονες

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚ ΗΛΩΣΗΣ ΕΝ ΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ. για Ειδικούς - Εµπειρογνώµονες ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΤΥΠΟΠΟΙΗΣΗΣ Α.Ε. MEΛΟΣ ΤΩΝ ISO-IEC-CEN-CENELEC-ETSI-IQNET ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ 2007-09-20 Νο.32-07 ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚ ΗΛΩΣΗΣ ΕΝ ΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ για Ειδικούς - Εµπειρογνώµονες οι οποίοι θα συµµετέχουν

Διαβάστε περισσότερα

41o Γυμνάσιο Αθήνας Σχ. Έτος 2013-2014 Τμήμα Β1

41o Γυμνάσιο Αθήνας Σχ. Έτος 2013-2014 Τμήμα Β1 41o Γυμνάσιο Αθήνας Σχ. Έτος 2013-2014 Τμήμα Β1 Φώκια Μονάχους- Μονάχους Η μεσογειακή φώκια Monachus monachus πήρε το όνομά της είτε εξαιτίας του σχήματος του πάνω μέρους του κεφαλιού της που μοιάζει σαν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΙΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΙΗΜΕΡΙ ΑΣ ΜΕ ΘΕΜΑ: «ΑΛΙΕΙΑ ΣΤΙΣ ΚΥΚΛΑ ΕΣ ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ» Κατ αρχήν, θα ήθελα να ευχαριστήσω τους οργανωτές της ιηµερίδας για την πρόσκληση που µου έστειλαν. Όµως, λόγω ειληµµένων

Διαβάστε περισσότερα

INNO-CAREER. 4 η ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ

INNO-CAREER. 4 η ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ INNO-CAREER Είμαστε στην ευχάριστη θέση να μοιραστούμε μαζί σας το 4ο ενημερωτικό δελτίο του έργου INNO CAREER το οποίο καλύπτει το χρονικό διάστημα 1 Μαΐου 2015 30 Σεπτεμβρίου 2015. Το κύριο αντικείμενο

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΣΥΜΠΛΗΡΩΣΗΣ ΤΔΕ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΣΥΜΠΛΗΡΩΣΗΣ ΤΔΕ ΟΔΗΓΙΕΣ ΣΥΜΠΛΗΡΩΣΗΣ ΤΔΕ Κάθε πρόταση ΕΤΑΚ θα πρέπει να αφορά εφαρμοσμένη έρευνα, πειραματική ανάπτυξη, πιλοτικές δοκιμές και επιδεικτικά έργα, αλλά όχι βασική έρευνα. Για τη συμπλήρωση του ΤΔΕ θα πρέπει

Διαβάστε περισσότερα

W.P.1 - ΠΑΡΑΔΟΤΕΟ 1 : Τεύχος αποτελεσμάτων έρευνας

W.P.1 - ΠΑΡΑΔΟΤΕΟ 1 : Τεύχος αποτελεσμάτων έρευνας 5. 4. ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ 4 Σκοπός του Ερωτηµατολογίου 4 Ο σκοπός του ερωτηµατολογίου αυτού είναι η καταγραφή των δεξιοτήτων επαγγελµατικής εκπαίδευσης επιλεγµένου δείγµατος διανοµέων, προκειµένου µετά από

Διαβάστε περισσότερα

15PROC002590550 2015-02-20

15PROC002590550 2015-02-20 INFORMATICS DEVELOPMEN T AGENCY Digitally signed by INFORMATICS DEVELOPMENT AGENCY Date: 2015.02.20 13:19:05 EET Reason: Location: Athens ΑΔΑ: ΩΒΒΧΟΞ3Μ-Ν9Ε ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΓΙΑ ΑΝΑΘΕΣΗ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΓΙΑ ΑΝΑΘΕΣΗ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΓΙΑ ΑΝΑΘΕΣΗ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ με αντικείμενο «Παρακολούθηση των αποτελεσμάτων του έργου ForestLife» για τις ανάγκες του έργου LIFE - ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗ με τον αριθμό LIFE14/GIE/GR/000304,

Διαβάστε περισσότερα

Π3.1 ΣΧΕΔΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ

Π3.1 ΣΧΕΔΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ Π3.1 ΣΧΕΔΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ Αριθμός Έκδοσης: ΕΚΕΤΑ ΙΜΕΤ ΕΜ Β 2014 13 Παραδοτέο ΙΜΕΤ Τίτλος Έργου: «Ολοκληρωμένο σύστημα για την ασφαλή μεταφορά μαθητών» Συγγραφέας: Δρ. Μαρία Μορφουλάκη Κορνηλία Μαρία ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ,

Διαβάστε περισσότερα

Γενική Αιρεσιμότητα 3. Σχεδιασμός Εκπαιδευτικής παρέμβασης

Γενική Αιρεσιμότητα 3. Σχεδιασμός Εκπαιδευτικής παρέμβασης Γενική Αιρεσιμότητα 3 ΑΝΑΠΗΡΙΑ ΕΣΠΑ 2014-2020 Σχεδιασμός Εκπαιδευτικής παρέμβασης Το κείµενο αυτό αποτελεί το σχεδιασµό εκπαιδευτικής παρέµβασης, η οποία θα επιτρέψει τη δηµιουργία µιας κοινής αντίληψης

Διαβάστε περισσότερα

4 η ΤΗΛΕ ΙΑΣΚΕΨΗ Α) Γενικά Στοιχεία 1) άσκαλοι (ες): Ένας δάσκαλος από κάθε σχολείο 2) Τόπος, χρόνος, αριθµός µαθητών Σχολείο Ηµεροµηνία ιδακτική Ώρα Τάξη Αριθµός Μαθητών 12 ο.σ. Αλεξανδρούπολης 08-06-09

Διαβάστε περισσότερα

Εθνική Στρατηγική και Σχέδιο Δράσης για την Προστασία της Μεσογειακής Φώκιας στην Ελλάδα, 2009 2015

Εθνική Στρατηγική και Σχέδιο Δράσης για την Προστασία της Μεσογειακής Φώκιας στην Ελλάδα, 2009 2015 ΕθνικήΣτρατηγικήκαιΣχέδιοΔράσης γιατηνπροστασία τηςμεσογειακήςφώκιαςστηνελλάδα 2009 2015 Αθήνα,2009 Εθνική Στρατηγική και Σχέδιο Δράσης για την Προστασία της Μεσογειακής Φώκιας στην Ελλάδα, 2009 2015 Βιβλιογραφική

Διαβάστε περισσότερα

Μεταρρύθμιση της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής (ΚΑλΠ) Προς ένα καλύτερο μέλλον για τα ιχθυοαποθέματα και τους αλιείς

Μεταρρύθμιση της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής (ΚΑλΠ) Προς ένα καλύτερο μέλλον για τα ιχθυοαποθέματα και τους αλιείς Μεταρρύθμιση της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής (ΚΑλΠ) Προς ένα καλύτερο μέλλον για τα ιχθυοαποθέματα και τους αλιείς Η πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με μια ματιά Δράση ενάντια στην υπεραλίευση, με στόχο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΣΜΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΙΠΕ 2009-2010

ΔΕΣΜΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΙΠΕ 2009-2010 ΔΕΣΜΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΙΠΕ 2009-2010 Αριθμός πρωτοκόλλου έργου: ΚΟΙΝΩ/0609/ΒΙΕ/13 Τίτλος έργου: Η ολιστική προσέγγιση του προβλήματος της αναποτελεσματικής αντιμετώπισης του φαινομένου των οδικών ατυχημάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΕΚΤ 2011-2012 ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ

ΣΧΕΔΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΕΚΤ 2011-2012 ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ ΣΧΕΔΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΕΚΤ 2011-2012 ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ ΕΙΔΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΩΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΠΟΡΩΝ (ΕΑΠΑΠ) ΣΤΟ ΕΣΠΑ ΚΑΙ ΣΤΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟ 2007-2013

Διαβάστε περισσότερα

Προστατευόμενεςπεριοχέςως εργαλεία διατήρησης και διαχείρισης του θαλάσσιου περιβάλλοντος

Προστατευόμενεςπεριοχέςως εργαλεία διατήρησης και διαχείρισης του θαλάσσιου περιβάλλοντος Προστατευόμενεςπεριοχέςως εργαλεία διατήρησης και διαχείρισης του θαλάσσιου περιβάλλοντος Σωτήρης Ορφανίδης Δρ. Βιολόγος-Αναπληρωτής Ερευνητής Εθνικό Ίδρυμα Αγροτικής Έρευνας (ΕΘΙΑΓΕ) Ινστιτούτο Αλιευτικής

Διαβάστε περισσότερα

ιάρκεια: 01 Ιουνίου 2005 31 Μαΐου 2008

ιάρκεια: 01 Ιουνίου 2005 31 Μαΐου 2008 Κοινοτική Πρωτοβουλία INTERACT Έργο FRONTIERS Επιτυχής Σχεδιασμός και Εφαρμογή Έργων Interreg Η Περίπτωση των Απομακρυσμένων Περιοχών ιάρκεια: 01 Ιουνίου 2005 31 Μαΐου 2008 Συμμετέχουσες χώρες: Ελλάδα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ Στην ενότητα αυτή θα παρουσιαστεί η µεθοδολογία της έρευνας και η διαδικασία µε την οποία διεξήχθη η συλλογή των ερωτηµατολογίων. 3.1 Μεθοδολογία Έρευνας & ειγµατοληπτική Τεχνική

Διαβάστε περισσότερα

Προϋπολογισμός: 3.650.000 Ευρώ Φορέας υλοποίησης: Ελληνικός Οργανισμός Εξωτερικού Εμπορείου ΟΠΕ ΑΕ Χρηματοδότηση: Συγχρηματοδότηση από την Ελλάδα και

Προϋπολογισμός: 3.650.000 Ευρώ Φορέας υλοποίησης: Ελληνικός Οργανισμός Εξωτερικού Εμπορείου ΟΠΕ ΑΕ Χρηματοδότηση: Συγχρηματοδότηση από την Ελλάδα και Προϋπολογισμός: 3.650.000 Ευρώ Φορέας υλοποίησης: Ελληνικός Οργανισμός Εξωτερικού Εμπορείου ΟΠΕ ΑΕ Χρηματοδότηση: Συγχρηματοδότηση από την Ελλάδα και την Ευρωπαϊκή Ένωση στο πλαίσιο του Επιχειρησιακού

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΚΑΙ ΔΙΑΙΤΟΛΟΓΙΑΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟ ΤΕΙ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2013 Τμήμα Διατροφής και Διαιτολογίας Σελίδα 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΑΣΚΗΣΕΙΣ: 1. Αξιολόγηση της προσωπικής

Διαβάστε περισσότερα

ΔΡΑΣΗ 2: Καταγραφή της υφιστάμενης κατάστασης των ελαιοτριβείων και των περιοχών διάθεσης αποβλήτων ελαιοτριβείων στην Κρήτη ΠΑΡΑΔΟΤΕΟ 2Γ:

ΔΡΑΣΗ 2: Καταγραφή της υφιστάμενης κατάστασης των ελαιοτριβείων και των περιοχών διάθεσης αποβλήτων ελαιοτριβείων στην Κρήτη ΠΑΡΑΔΟΤΕΟ 2Γ: «ΘΑΛΗΣ: Ενίσχυση της Διεπιστημονικής ή και Διιδρυματικής έρευνας και καινοτομίας με δυνατότητα προσέλκυσης ερευνητών υψηλού επιπέδου από το εξωτερικό μέσω της διενέργειας βασικής και εφαρμοσμένης έρευνας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΣΦΑΛΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΦΥΤΟΠΡΟΣΤΑΤΕΥΤΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ

ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΣΦΑΛΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΦΥΤΟΠΡΟΣΤΑΤΕΥΤΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΣΦΑΛΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΦΥΤΟΠΡΟΣΤΑΤΕΥΤΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ Φροντίδα ζωής (προστατέψτε τη σοδιά σας, προστατεύοντας τον εαυτό σας) Ενηµερωτικό δελτίο 10 Μάρτιος 2008 - Οκτώβριος 2008 Το πρόγραµµα

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ ΕΝΕΡΓΕΙΩΝ Σχ. Έτους 2015-2016

ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ ΕΝΕΡΓΕΙΩΝ Σχ. Έτους 2015-2016 ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ ΕΝΕΡΓΕΙΩΝ Σχ. Έτους 2015-2016 προς διευκόλυνση της συνεργασίας του Τµήµατος Παιδείας µε τους /ντες των Σχολείων Πρωτ/θµιας και ευτ/θµιας Εκπ/σης ήµου Ρεθύµνης ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2015 Α/Α ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Φορείς ιαχείρισης: Βασικό εργαλείο ιακυβέρνησης στην εφαρµογή πολιτικών προστασίας Ι.. Παντής & Τογρίδου Σ. Α.

Φορείς ιαχείρισης: Βασικό εργαλείο ιακυβέρνησης στην εφαρµογή πολιτικών προστασίας Ι.. Παντής & Τογρίδου Σ. Α. Φορείς ιαχείρισης: Βασικό εργαλείο ιακυβέρνησης στην εφαρµογή πολιτικών προστασίας Ι.. Παντής & Τογρίδου Σ. Α. Τοµέας Οικολογίας, Τµήµα Βιολογίας, Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης Υφιστάµενη κατάσταση

Διαβάστε περισσότερα

1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 5 1.1 Ο ΦΟΡΕΑΣ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗΣ... 5 1.2 Η ΠΡΑΞΗ «ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΗΡΗΣΗ ΤΗΣ ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΔΡΥΜΟΥ ΣΑΜΑΡΙΑΣ (ΛΕΥΚΩΝ ΟΡΕΩΝ)»...

1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 5 1.1 Ο ΦΟΡΕΑΣ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗΣ... 5 1.2 Η ΠΡΑΞΗ «ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΗΡΗΣΗ ΤΗΣ ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΔΡΥΜΟΥ ΣΑΜΑΡΙΑΣ (ΛΕΥΚΩΝ ΟΡΕΩΝ)»... ΑΔΑ: Β41446Ψ8Β7-ΝΑΓ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 5 1.1 Ο ΦΟΡΕΑΣ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗΣ... 5 1.2 Η ΠΡΑΞΗ «ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΗΡΗΣΗ ΤΗΣ ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΔΡΥΜΟΥ ΣΑΜΑΡΙΑΣ (ΛΕΥΚΩΝ ΟΡΕΩΝ)»... 5 2. ΓΕΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ΚΑΙ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ

ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ΚΑΙ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Τι είναι Οικολογικά Σχολεία Εγγραφή Εφαρμογή του Προγράμματος Αίτηση Αυτοαξιολόγησης Βράβευση Η Περιβαλλοντική Επισκόπηση των Οικολογικών Σχολείων ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ΚΑΙ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

LIFE10 NAT/CY/000717. Βελτίωση της κατάστασης διατήρησης του οικότοπου προτεραιότητας 9560* στην Κύπρο

LIFE10 NAT/CY/000717. Βελτίωση της κατάστασης διατήρησης του οικότοπου προτεραιότητας 9560* στην Κύπρο JUNIPERCY LIFE10 NAT/CY/000717 Βελτίωση της κατάστασης διατήρησης του οικότοπου προτεραιότητας 9560* στην Κύπρο 3ο ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΕΛΤΙΟ Ιούνιος 2014 2 JUNIPERCY ΤΟ ΕΡΓΟ JUNIPERCY Το έργο «Βελτίωση της κατάστασης

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Μονάδα 8.1: Επαγγελματικοί ρόλοι και προφίλ για την παρακολούθηση και την εποπτεία.

Εκπαιδευτική Μονάδα 8.1: Επαγγελματικοί ρόλοι και προφίλ για την παρακολούθηση και την εποπτεία. Εκπαιδευτική Μονάδα 8.1: Επαγγελματικοί ρόλοι και προφίλ για την παρακολούθηση και την εποπτεία. Η παρακολούθηση ενός project κινητικότητας. Η διαδικασία παρακολούθησης ενός διακρατικού project κινητικότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΝΑΚΑΣ ΑΠΟΤΥΠΩΣΗΣ ΕΞΕΛΙΞΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΟΔΟΥ ΔΡΑΣΕΩΝ (ΕΩΣ 31.12.2013)

ΠΙΝΑΚΑΣ ΑΠΟΤΥΠΩΣΗΣ ΕΞΕΛΙΞΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΟΔΟΥ ΔΡΑΣΕΩΝ (ΕΩΣ 31.12.2013) ΠΙΝΑΚΑΣ ΑΠΟΤΥΠΩΣΗΣ ΕΞΕΛΙΞΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΟΔΟΥ ΔΡΑΣΕΩΝ (ΕΩΣ 31.12.2013) A/A ΔΡΑΣΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΔΡΑΣΗΣ ΤΙΤΛΟΣ ΔΡΑΣΗΣ/ ΥΠΟΔΡΑΣΗΣ ΠΡΟΪΟΝΤΑ 1 319- ΜΕΛΕΤΕΣ ΔΡΑΣΗ 1 ΜΕΛΕΤΗ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Δημοσιότητα & Πληροφόρηση

Δημοσιότητα & Πληροφόρηση Πρόγραμμα GR02: Ολοκληρωμένη Διαχείριση Εσωτερικών & Θαλασσίων Υδάτων Δημοσιότητα & Πληροφόρηση Δήμητρα Κουμπάρου, Δρ. Περιβαλλοντολόγος, στέλεχος της Επιτελικής Δομής ΕΣΠΑ ΥΠΕΚΑ (πρώην Ε.Υ.Σ.ΠΕ.Δ.) Μονάδα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΙΑ ΙΚΤΥΟ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΝΟΤΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ Ρόδος, 28 Αυγούστου 2013 /ΝΣΗ ΙΟΙΚ.& ΟΙΚ. ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ Ω /ΣΟΥ Αριθ. Πρωτ.

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΙΑ ΙΚΤΥΟ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΝΟΤΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ Ρόδος, 28 Αυγούστου 2013 /ΝΣΗ ΙΟΙΚ.& ΟΙΚ. ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ Ω /ΣΟΥ Αριθ. Πρωτ. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΙΑ ΙΚΤΥΟ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΝΟΤΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ Ρόδος, 28 Αυγούστου 2013 /ΝΣΗ ΙΟΙΚ.& ΟΙΚ. ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ Ω /ΣΟΥ Αριθ. Πρωτ.: 4976 Ταχ. /νση: Πλατεία Ελευθερίας 1, ιοικητήριο Ταχ.Κωδ: 85100,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗΣ ΑΛΙΕΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑ ΟΣΗΣ. «Η Θάλασσα Κοινό µας Σπίτι» Οδηγός για την τάξη

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗΣ ΑΛΙΕΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑ ΟΣΗΣ. «Η Θάλασσα Κοινό µας Σπίτι» Οδηγός για την τάξη ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ 3 ΜΕΡΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 4 ΣΥΛΛΟΓΗ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ - ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ 5 ΤΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΨΑΧΝΟΥΜΕ 6 ΠΟΥ ΘΑ ΒΡΟΥΜΕ ΤΙΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΠΟΥ ΨΑΧΝΟΥΜΕ 8 ΠΩΣ ΝΑ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΤΕΙΤΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ 9 ΤΡΟΠΟΙ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Οι περιοχές που διερευνήθηκαν συστηματικά από τα σχολεία ήσαν οι ακόλουθες: Σχέσεις μεταξύ εκπαιδευτικών-μαθητών και μεταξύ μαθητών

Οι περιοχές που διερευνήθηκαν συστηματικά από τα σχολεία ήσαν οι ακόλουθες: Σχέσεις μεταξύ εκπαιδευτικών-μαθητών και μεταξύ μαθητών Ανάπτυξη µεθόδων και εργαλείων έρευνας Από τα σχολεία που συµµετείχαν στην ΑΕΕ: Οργάνωσε οµάδες εργασίας το 66% Αξιοποίησε σχετική βιβλιογραφία το 66% Συγκέντρωσε δεδοµένα από: τα αρχεία του σχολείου το

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΕ ΜΕΛΗ ΕΠ ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΑ ΤΕΙ ΠΑΤΡΩΝ ΓΡΑΦΕΙΟ ΔΙΑΣΥΝΔΕΣΗΣ

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΕ ΜΕΛΗ ΕΠ ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΑ ΤΕΙ ΠΑΤΡΩΝ ΓΡΑΦΕΙΟ ΔΙΑΣΥΝΔΕΣΗΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΔΙΑΣΥΝΔΕΣΗΣ ΤΕΙ ΠΑΤΡΑΣ Συγχρηµατοδοτούµενο από την ΕΕ Επχι. Προγραµµα «Εκπαίδευση και δια Βίου Μάθηση» µε κωδικό ΟΠΣ: 348162. ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΕ ΜΕΛΗ ΕΠ ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΣτρατηγικήΑξιολόγηση ΑνάπτυξηςΑ/ΠστηΛήμνο

ΣτρατηγικήΑξιολόγηση ΑνάπτυξηςΑ/ΠστηΛήμνο ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣτρατηγικήΑξιολόγηση ΑνάπτυξηςΑ/ΠστηΛήμνο Γνωµοδότηση επί της προτεινόµενης επένδυσης Α/Π του οµίλου Ρόκκα στη Λήµνο ΛΗΜΝΟΣ, Ιούλιος 2012 Ηοµάδα εργασίας Καθ. Τρούµπης Ανδρέας, ιευθυντής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ. ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ (Ε.Π.) «Αγροτική Ανάπτυξη Ανασυγκρότηση της Υπαίθρου 2000-2006» 8 η ΣΥΝΕ ΡΙΑΣΗ

ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ. ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ (Ε.Π.) «Αγροτική Ανάπτυξη Ανασυγκρότηση της Υπαίθρου 2000-2006» 8 η ΣΥΝΕ ΡΙΑΣΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ (Ε.Π.) «Αγροτική Ανάπτυξη Ανασυγκρότηση της Υπαίθρου 2000-2006» 8 η ΣΥΝΕ ΡΙΑΣΗ ΑΠΟΦΑΣΕΙΣ - ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΚΑΛΑΜΠΑΚΑ Ν. ΤΡΙΚΑΛΩΝ 29 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2005 ΕΛΛΗΝΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός Αυτοαξιολόγησης EFQM Ο ΗΓΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑΣ ΑΥΤΟΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ EFQM ΣΤΙΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΕΣ

Οδηγός Αυτοαξιολόγησης EFQM Ο ΗΓΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑΣ ΑΥΤΟΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ EFQM ΣΤΙΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΕΣ Ο ΗΓΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑΣ ΑΥΤΟΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ EFQM ΣΤΙΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΕΣ 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 3 2. Η ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ EFQM ΚΑΙ ΤΟ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΑΥΤΟΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ... 4 3. Η ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΣΤΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΕΝ ΙΑΜΕΣΟΣ ΦΟΡΕΑΣ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ. Fax : 2510 620429 Email :anka@ankavala.

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΕΝ ΙΑΜΕΣΟΣ ΦΟΡΕΑΣ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ. Fax : 2510 620429 Email :anka@ankavala. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΕΝ ΙΑΜΕΣΟΣ ΦΟΡΕΑΣ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΚΑΒΑΛΑΣ Αναπτυξιακή Ανώνυµη Εταιρεία Ο.Τ.Α Ταχ. /νση :Ύδρας 10 Καβάλα Ταχ.Κώδικας :

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗ ΦΩΚΙΑ. (Monachus monachus)

ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗ ΦΩΚΙΑ. (Monachus monachus) ΑΠΕΙΛΟΥΜΕΝΑ ΕΙ Η ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗ ΦΩΚΙΑ (Monachus monachus) Η Μεσογειακή Φώκια είναι το µόνο είδος φώκιας που συναντάται στη Μεσόγειο και αποτελεί ένα από τα πλέον απειλούµενα είδη θαλάσσιων θηλαστικών στον

Διαβάστε περισσότερα

«Υποστηρίξτε τη δράση µας»

«Υποστηρίξτε τη δράση µας» «Υποστηρίξτε τη δράση µας» 1 Λαιµός, 18 Φεβρουαρίου 2012 Αγαπητοί φίλοι, υποστηρικτές και συνεργάτες, Το Πολιτιστικό Τρίγωνο Πρεσπών είναι πάνω από 11 χρόνια σηµείο αναφοράς για νέους από την ευρύτερη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΣΦΑΛΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΦΥΤΟΠΡΟΣΤΑΤΕΥΤΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ. Φροντίδα ζωής (προστατέψτε τη σοδιά σας, προστατεύοντας τον εαυτό σας)

ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΣΦΑΛΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΦΥΤΟΠΡΟΣΤΑΤΕΥΤΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ. Φροντίδα ζωής (προστατέψτε τη σοδιά σας, προστατεύοντας τον εαυτό σας) ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΣΦΑΛΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΦΥΤΟΠΡΟΣΤΑΤΕΥΤΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ Φροντίδα ζωής (προστατέψτε τη σοδιά σας, προστατεύοντας τον εαυτό σας) Ενηµερωτικό δελτίο 9 Σεπτέµβριος 2007 - Φεβρουάριος 2008 Το πρόγραµµα

Διαβάστε περισσότερα

Ολοκληρωμένο Πρόγραμμα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης στο πλαίσιο του έργου LIFE AMMOS Δράσεις Β2 & D1

Ολοκληρωμένο Πρόγραμμα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης στο πλαίσιο του έργου LIFE AMMOS Δράσεις Β2 & D1 Ολοκληρωμένο Πρόγραμμα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης στο πλαίσιο του έργου LIFE AMMOS Δράσεις Β2 & D1 Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS Οκτώβριος 2013 1 Το έργο LIFE AMMOS Ολοκληρωμένη εκστρατεία ενημέρωσης για τον περιορισμό

Διαβάστε περισσότερα

«Ανακύκλωση στο Σπίτι -Ανάπτυξη και επίδειξη ενός οικολογικού, καινοτόμου συστήματος για την οικιακή ανακύκλωση αποβλήτων»

«Ανακύκλωση στο Σπίτι -Ανάπτυξη και επίδειξη ενός οικολογικού, καινοτόμου συστήματος για την οικιακή ανακύκλωση αποβλήτων» «Ανακύκλωση στο Σπίτι -Ανάπτυξη και επίδειξη ενός οικολογικού, καινοτόμου συστήματος για την οικιακή ανακύκλωση αποβλήτων» Recycling@Home - LIFE11 ENV/GR/000950 Παραδοτέο Ε.1.4: 3 η Συνάντηση Διεύθυνσης

Διαβάστε περισσότερα

Γενική Αιρεσιμότητα 3. Σχεδιασμός Εκπαιδευτικής παρέμβασης

Γενική Αιρεσιμότητα 3. Σχεδιασμός Εκπαιδευτικής παρέμβασης Γενική Αιρεσιμότητα 3 ΑΝΑΠΗΡΙΑ ΕΣΠΑ 2014-2020 Σχεδιασμός Εκπαιδευτικής παρέμβασης Το κείµενο αυτό αποτελεί το σχεδιασµό εκπαιδευτικής παρέµβασης, η οποία θα επιτρέψει τη δηµιουργία µιας κοινής αντίληψης

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΓΡΑΦΟΙ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ

ΓΕΩΓΡΑΦΟΙ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ Ηµερίδα «Σπουδές στη Γεωγραφία και Προοπτικές Σταδιοδροµίας», Τµήµα Γεωγραφίας, Πανεπιστηµίου Αιγαίου, Αθήνα, 24 Φεβρουαρίου 2006. ΓΕΩΓΡΑΦΟΙ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ Παναγιώτης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΠΟΥ ΕΠΙ ΡΟΥΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΠΟΥ ΕΠΙ ΡΟΥΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΠΟΥ ΕΠΙ ΡΟΥΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Με την ολοένα και ταχύτερη ανάπτυξη των τεχνολογιών και των επικοινωνιών και ιδίως τη ραγδαία, τα τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

Διεύθυνση Νομικών Υπηρεσιών Περραιβού 20 και Καλλιρρόης 5, 11743 Αθήνα

Διεύθυνση Νομικών Υπηρεσιών Περραιβού 20 και Καλλιρρόης 5, 11743 Αθήνα Διεύθυνση Νομικών Υπηρεσιών Περραιβού 20 και Καλλιρρόης 5, 11743 Αθήνα Διακήρυξη : 1.2014/ΔΝΥ Αντικείμενο : Παροχή Υπηρεσιών Τεχνικού Συμβούλου για το έργο «Προπαρασκευαστικές ενέργειες για τη Χρηματοδότηση

Διαβάστε περισσότερα

"Αθηνά" - Ερευνητικό Κέντρο Καινοτοµίας στις Τεχνολογίες της Πληροφορίας, των Επικοινωνιών και της Γνώσης

Αθηνά - Ερευνητικό Κέντρο Καινοτοµίας στις Τεχνολογίες της Πληροφορίας, των Επικοινωνιών και της Γνώσης "Αθηνά" - Ερευνητικό Κέντρο Καινοτοµίας στις Τεχνολογίες της Πληροφορίας, των Επικοινωνιών και της Γνώσης ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ Το Ινστιτούτο Πληροφοριακών

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ. Προώθηση και συµπεριφορά καταναλωτή. Μελέτη περίπτωσης: Toyota Auris. Εισηγητής: Φιλιώ Πλέστη. Επιβλέπων Καθηγητής: Μαρία Αντωνάκη

ΘΕΜΑ. Προώθηση και συµπεριφορά καταναλωτή. Μελέτη περίπτωσης: Toyota Auris. Εισηγητής: Φιλιώ Πλέστη. Επιβλέπων Καθηγητής: Μαρία Αντωνάκη ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΜΠΟΡΙΑΣ & ΙΑΦΗΜΙΣΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ Προώθηση και συµπεριφορά καταναλωτή. Μελέτη περίπτωσης: Toyota Auris Εισηγητής: Φιλιώ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΚΕΤΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 4 ΤΕΧΝΙΚΗ ΑΝΑΦΟΡΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΠΑΚΕΤΟΥ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ

ΠΑΚΕΤΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 4 ΤΕΧΝΙΚΗ ΑΝΑΦΟΡΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΠΑΚΕΤΟΥ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΠΑΚΕΤΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 4 ΤΕΧΝΙΚΗ ΑΝΑΦΟΡΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΠΑΚΕΤΟΥ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Τριανταφυλλιά Νικολάου, Πολυτεχνείο Κρήτης ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Εισαγωγή... 2 2. Σύνταξη Ερωτηματολογίων...

Διαβάστε περισσότερα

ιαχείριση Υδατικών Οικοσυστηµάτων: Μεταβατικά ύδατα ρ. Παναγιώτης ΠΑΝΑΓΙΩΤΙ ΗΣ /ντης Ερευνών Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών

ιαχείριση Υδατικών Οικοσυστηµάτων: Μεταβατικά ύδατα ρ. Παναγιώτης ΠΑΝΑΓΙΩΤΙ ΗΣ /ντης Ερευνών Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών ιαχείριση Υδατικών Οικοσυστηµάτων: Μεταβατικά ύδατα ρ. Παναγιώτης ΠΑΝΑΓΙΩΤΙ ΗΣ /ντης Ερευνών Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών Μεταβατικά ύδατα (transitional waters) σύµφωνα µε την Οδηγία Πλαίσιο για τα

Διαβάστε περισσότερα

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους του Σταύρου Κοκκαλίδη Μαθηματικού Διευθυντή του Γυμνασίου Αρχαγγέλου Ρόδου-Εκπαιδευτή Στα προγράμματα Β Επιπέδου στις ΤΠΕ Ορισμός της έννοιας του σεναρίου.

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση της εµπειρίας της Κοινότητας του Αγκιστρίου Επιχειρηµατική Ανταλλαγή

Παρουσίαση της εµπειρίας της Κοινότητας του Αγκιστρίου Επιχειρηµατική Ανταλλαγή ΙΑΣΥΝΟΡΙΑΚΕΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΕΣ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟ ΙΟΙΚΗΣΗ Παρουσίαση της εµπειρίας της Κοινότητας του Αγκιστρίου Επιχειρηµατική Ανταλλαγή Το έργο Η Αναπτυξιακή Σύµπραξη "Κοινωνικός Στρυµώνας"

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣ ΜΙΑ ΝΕΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΠΙΩΝ: Η ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ

ΠΡΟΣ ΜΙΑ ΝΕΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΠΙΩΝ: Η ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΠΡΟΣ ΜΙΑ ΝΕΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΠΙΩΝ: Η ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ Αγαπητοί κυρίες και κύριοι, Η διαφορετικότητα των φυσικών και ανθρώπινων συνθηκών ορίζει τα τοπία των περιοχών μας. Αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, Φεβρουάριος 2013

Αθήνα, Φεβρουάριος 2013 «Ανακύκλωση στο Σπίτι -Ανάπτυξη και επίδειξη ενός οικολογικού, καινοτόμου συστήματος για την οικιακή ανακύκλωση αποβλήτων» Recycling@Home - LIFE11 ENV/GR/000950 Παραδοτέο Ε.1.2.: 1 η Συνάντηση Διεύθυνσης

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό Σχέδιο Στρατηγικής Αγροτικής Ανάπτυξης της Ελλάδας για την 4η προγραµµατική περίοδο. Σχόλια του WWF Ελλάς στο 3 ο προσχέδιο Μάιος 2006

Εθνικό Σχέδιο Στρατηγικής Αγροτικής Ανάπτυξης της Ελλάδας για την 4η προγραµµατική περίοδο. Σχόλια του WWF Ελλάς στο 3 ο προσχέδιο Μάιος 2006 Εθνικό Σχέδιο Στρατηγικής Αγροτικής Ανάπτυξης της Ελλάδας για την 4η προγραµµατική περίοδο Σχόλια του WWF Ελλάς στο 3 ο προσχέδιο Μάιος 2006 Γενικά σχόλια Το κείµενο παρουσιάζεται σε γενικές γραµµές ικανοποιητικό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. 4.1 Τρόποι Προσέλκυσης Νέων...21 4.2 Προτάσεις Πολιτικής των Νέων...22 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ...24 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ...26 ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΦΟΡΕΩΝ...

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. 4.1 Τρόποι Προσέλκυσης Νέων...21 4.2 Προτάσεις Πολιτικής των Νέων...22 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ...24 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ...26 ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΦΟΡΕΩΝ... Cities for Peace and Democracy in Europe Ε Ρ Ε ΤΟΠΙΚΗ ΒΙΩΣΙΜΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΡΟΩΘΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΦΩΝΗ ΤΩΝ ΝΕΩΝ Υ Ν Α με την υποστήριξη Ιανουάριος 2007 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ ΓΡΑΦΗΜΑΤΩΝ...3 ΕΙΣΑΓΩΓΗ...4 ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ...6

Διαβάστε περισσότερα

Case Study. Η διαδικασία μέτρησης ικανοποίησης πελατών στο πρότυπο ISO 9001: Εφαρμογή σε εταιρεία Πληροφορικής II

Case Study. Η διαδικασία μέτρησης ικανοποίησης πελατών στο πρότυπο ISO 9001: Εφαρμογή σε εταιρεία Πληροφορικής II Case Study Η διαδικασία μέτρησης ικανοποίησης πελατών στο πρότυπο ISO 9001: Εφαρμογή σε εταιρεία Πληροφορικής II ΕΡΕΥΝΑ Η έρευνα ικανοποίησης που πραγματοποιήθηκε αφορά µία εταιρεία πληροφορικής. Η έρευνα

Διαβάστε περισσότερα

πολυσυνέδριο / έκθεση Money Show Αθήνας 2005. Περιοχή: : Χώρος διεξαγωγής του Money Show, ξενοδοχείο Hilton είγµα: : ιεξήχθησαν 800 συνεντεύξεις

πολυσυνέδριο / έκθεση Money Show Αθήνας 2005. Περιοχή: : Χώρος διεξαγωγής του Money Show, ξενοδοχείο Hilton είγµα: : ιεξήχθησαν 800 συνεντεύξεις ΕΡΕΥΝΑ MONEY SHOW ΑΘΗΝΑΣ 2005 Ταυτότητα της Έρευνας Ηµεροµηνία: : 3 και 4 εκεµβρίου 2005 Εξεταζόµενος Πληθυσµός: : Οι επισκέπτες και συµµετέχοντες στο πολυσυνέδριο / έκθεση Money Show Αθήνας 2005. Περιοχή:

Διαβάστε περισσότερα

Μαρία Φιλιοπούλου. Η ταυτότητα της έρευνας

Μαρία Φιλιοπούλου. Η ταυτότητα της έρευνας Στοιχεία για τον σχεδιασµό και την υλοποίηση της έρευνας «Ανίχνευση των Εκπαιδευτικών & Επιµορφωτικών Αναγκών των Συνδικαλιστικών Στελεχών που εκπροσωπούν Εργαζόµενους στο ηµόσιο» Μαρία Φιλιοπούλου Η ταυτότητα

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Το έργο υλοποιείται με δωρεά από το Σύντομη περιγραφή Το Ελληνικό Παιδικό Μουσείο

Διαβάστε περισσότερα

Στρατηγική για τη Διεθνοποίηση του Πανεπιστημίου Κύπρου

Στρατηγική για τη Διεθνοποίηση του Πανεπιστημίου Κύπρου Στρατηγική για τη Διεθνοποίηση του Πανεπιστημίου Κύπρου 1. Σύνοψη Σύμφωνα με το στρατηγικό σχεδιασμό της Πρυτανείας για τα έτη 2010-2020, το Πανεπιστήμιο Κύπρου έχει θέσει αριθμό προτεραιοτήτων ως τη βάση

Διαβάστε περισσότερα

Ποσοτική Έρευνα στο Κοινό του Money Show 2013 στην Αθήνα. ή ς 42-44, 161 21 ή.210-7455900, Fax 210-7488713 E-mail: hrh@otenet.gr, http://www.hrh.

Ποσοτική Έρευνα στο Κοινό του Money Show 2013 στην Αθήνα. ή ς 42-44, 161 21 ή.210-7455900, Fax 210-7488713 E-mail: hrh@otenet.gr, http://www.hrh. Ποσοτική Έρευνα στο Κοινό του Money Show 2013 στην Αθήνα ή ς 42-44, 161 21 ή.210-7455900, Fax 210-7488713 E-mail: hrh@otenet.gr, http://www.hrh.gr Εισαγωγή / Στόχος της Έρευνας Στα πλαίσια της μεγαλύτερης

Διαβάστε περισσότερα

«DARIAH-ΑΤΤΙΚΗ Ανάπτυξη της ελληνικής ερευνητικής υποδοµής για τις ανθρωπιστικές επιστήµες ΥΑΣ»

«DARIAH-ΑΤΤΙΚΗ Ανάπτυξη της ελληνικής ερευνητικής υποδοµής για τις ανθρωπιστικές επιστήµες ΥΑΣ» «DARIAH-ΑΤΤΙΚΗ Ανάπτυξη της ελληνικής ερευνητικής υποδοµής για τις ανθρωπιστικές επιστήµες ΥΑΣ» ΑΚΑ ΗΜΙΑ ΑΘΗΝΩΝ ΕΚ ΑΘΗΝΑ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΕΡΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ Α.Ε.

ΠΙΕΡΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ Α.Ε. ΠΙΕΡΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ Α.Ε. ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΕΚΔΗΛΩΣΕΩΝ ΠΙΕΡΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗΣ Α.Ε. Κωδικός : ΚΕ Έκδοση : 1 Ημερομηνία : 26/11/2007 U:\ΤΕΛΙΚΟΣ ΔΙΚΑΙΟΥΧΟΣ-ISO\ΤΕΛΙΚΟΣ ΔΙΚΑΙΟΥΧΟΣ-ISO\ΠΙΕΡΙΚΗ\Α. ΣΥΣΤΗΜΑ ΣΕ ΙΣΧΥ\ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ\ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

για επιλογή ΕΤΑΙΡΙΚΩΝ ΣΧΗΜΑΤΩΝ που θα υλοποιήσουν ΠΡΟΤΥΠΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΑ ΣΧΕ ΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ µέσω των Συνολικών Επιχορηγήσεων

για επιλογή ΕΤΑΙΡΙΚΩΝ ΣΧΗΜΑΤΩΝ που θα υλοποιήσουν ΠΡΟΤΥΠΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΑ ΣΧΕ ΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ µέσω των Συνολικών Επιχορηγήσεων Έντυπο Αίτησης για επιλογή ΕΤΑΙΡΙΚΩΝ ΣΧΗΜΑΤΩΝ που θα υλοποιήσουν ΠΡΟΤΥΠΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΑ ΣΧΕ ΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ µέσω των Συνολικών Επιχορηγήσεων Συνηµµένα : Πρότυπο Καινοτόµο Σχέδιο Ανάπτυξης (Π.Κ.Σ.Α.) Συµφωνητικό

Διαβάστε περισσότερα

WEB GIS ΤΕΕ 12 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2013

WEB GIS ΤΕΕ 12 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2013 WEB GIS ΤΕΕ 12 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 213 Παρουσίαση της ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗΣ ΣΥΜΠΡΑΞΗΣ ΑΣΤΙΕΤ Παρουσίαση του Προγράµµατος Ποιοι είναι οι στόχοι του προγράµµατος Δράσεις - Τι πρόκειται να κάνουµε ακριβώς Χρονοδιάγραµµα έργου

Διαβάστε περισσότερα

Στρατηγικό Σχεδιασµό Πληροφοριακών Συστηµάτων

Στρατηγικό Σχεδιασµό Πληροφοριακών Συστηµάτων Μέθοδοι και Τεχνικές για τον Στρατηγικό Σχεδιασµό Πληροφοριακών Συστηµάτων (SISP) Στρατηγική και Διοίκηση Πληροφοριακών Συστηµάτων Μάθηµα 2 No 1 Δοµή της Παρουσίασης l 1. Εισαγωγή l 2. Μεθοδολογία SISP

Διαβάστε περισσότερα

Οµάδα Γονέων µε παιδιά στην εφηβεία στο ήµο Ελευθερίου-Κορδελιού.

Οµάδα Γονέων µε παιδιά στην εφηβεία στο ήµο Ελευθερίου-Κορδελιού. ΚΕΝΤΡΟ ΠΡΟΛΗΨΗΣ «ΙΚΤΥΟ ΑΛΦΑ» ΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ ΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2005 ΡΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΓΟΝΕΙΣ.. Αποδέκτες ~ 400 γονείίς = 800 παιιδιιά ΟΜΑ ΕΣ ΓΟΝΕΩΝ µε θέµατα «Επικοινωνία στην οικογένεια» ή «Γονέας και Έφηβος»

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικές συλλογής δεδομένων στην ποιοτική έρευνα

Τεχνικές συλλογής δεδομένων στην ποιοτική έρευνα Το κείμενο αυτό είναι ένα απόσπασμα από το Κεφάλαιο 16: Ποιοτικές ερμηνευτικές μέθοδοι έρευνας στη φυσική αγωγή (σελ.341-364) του βιβλίου «Για μία καλύτερη φυσική αγωγή» (Παπαιωάννου, Α., Θεοδωράκης Ι.,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΔΑ: ΒΙΦΓ9-ΟΔ1. e-mail:kitsios@epeaek.gr

ΑΔΑ: ΒΙΦΓ9-ΟΔ1. e-mail:kitsios@epeaek.gr ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΕΝΙΑΙΟΣ ΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΕΥΡΩΠΑΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΕΙ ΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΚΑΙ ΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ Μονάδα Α2 ιεύθυνση:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΡΕΥΝΑ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΥΝΑΜΙΚΟΥ: Αύγουστος 2015

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΡΕΥΝΑ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΥΝΑΜΙΚΟΥ: Αύγουστος 2015 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΡΕΥΝΑ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΥΝΑΜΙΚΟΥ: Αύγουστος 20 Πειραιάς, 12 Νοεµβρίου 20 Η Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛΣΤΑΤ) ανακοινώνει τον εποχικά προσαρµοσµένο δείκτη ανεργίας για τον

Διαβάστε περισσότερα

ήµος Αθηναίων ήµος Βύρωνος ήµος άφνης- Υµηττού ήµος Ζωγράφου ήµος Ηλιουπόλεως ήµος Καισαριανής ήµος Νέας Φιλαδέλφειας-Νέας Χαλκηδόνας

ήµος Αθηναίων ήµος Βύρωνος ήµος άφνης- Υµηττού ήµος Ζωγράφου ήµος Ηλιουπόλεως ήµος Καισαριανής ήµος Νέας Φιλαδέλφειας-Νέας Χαλκηδόνας Συντονιστής φορέας και εταίροι της ΑΣ Συντονιστής Εταίρος: Αναπτυξιακή Εταιρεία Επαγγελματιών «ΠΡΟΜΗΘΕΑΣ ΠΡΟΜΗΘΕΑΣ» Επαγγελµατικό Επιµελητήριο Αθηνών Οµοσπονδία Εµπορικών Συλλόγων Αττικής, Όµορων Νοµών

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΦΑΣΕΙΣ - ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ 1ης ΣΥΝΕ ΡΙΑΣΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ Ε.Π. ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΝΟΤΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ 2014-2020

ΑΠΟΦΑΣΕΙΣ - ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ 1ης ΣΥΝΕ ΡΙΑΣΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ Ε.Π. ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΝΟΤΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ 2014-2020 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΝΟΤΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ ΑΠΟΦΑΣΕΙΣ - ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ 1ης ΣΥΝΕ ΡΙΑΣΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ Ε.Π. ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΝΟΤΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ 2014-2020 Ερµούπολη, 25 Ιουνίου 2015 Σύγκληση Επιτροπής Παρακολούθησης

Διαβάστε περισσότερα

Σύντομη παρουσίαση του ερευνητικού προγράμματος ΟΙΚΑΠΑΒ

Σύντομη παρουσίαση του ερευνητικού προγράμματος ΟΙΚΑΠΑΒ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΟΙΚΑΠΑΒ «Ολική προσέγγιση για την αξιολόγηση της οικολογικής κατάστασης Σύντομη παρουσίαση του ερευνητικού προγράμματος ΟΙΚΑΠΑΒ κα. Πολίνα Πολυκάρπου MER LAB LTD BSc Βιολογία, ΑΠΘ,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΣΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΣΦΑΛΕΙΑΣ

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΣΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΑΘΗΝΑ, ΙΟΥΝΙΟΣ 2014 ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΣΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΠΡΟΤΑΣΗ ΓΙΑ ΙΔΙΩΤΙΚΟΥΣ ΦΟΡΕΙΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΠΡΟΛΗΠΤΙΚΗΣ, ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ & ΕΡΓΑΣΙΑΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ, PROLEPSIS Η ΑΝΑΓΚΗ Η οικονομική

Διαβάστε περισσότερα

8. Συµπεράσµατα Προτάσεις

8. Συµπεράσµατα Προτάσεις 8. Συµπεράσµατα Προτάσεις Όπως φάνηκε από όλα τα παραπάνω ο οικότοπος των Μεσογειακών Εποχικών Λιµνίων αποτελεί συγκριτικό πλεονέκτηµα των περιοχών µελέτης και η διατήρηση του µπορεί να συνδυαστεί άµεσα

Διαβάστε περισσότερα