ΜΑΘΑΙΝΩ ΠΩΣ ΝΑ ΜΑΘΑΙΝΩ: Η Ι ΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΠΡΩΤΗΣ ΓΡΑΦΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ ΜΕ ΤΗ ONTESSORI. Στα πλαίσια του πανελληνίου Συνεδρίου του

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΜΑΘΑΙΝΩ ΠΩΣ ΝΑ ΜΑΘΑΙΝΩ: Η Ι ΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΠΡΩΤΗΣ ΓΡΑΦΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ ΜΕ ΤΗ ONTESSORI. Στα πλαίσια του πανελληνίου Συνεδρίου του"

Transcript

1 Μόνικα Α. Παπά απά, ρ. Επιστηµών Αγωγή ΜΑΘΑΙΝΩ ΠΩΣ ΝΑ ΜΑΘΑΙΝΩ: Η Ι ΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΠΡΩΤΗΣ ΓΡΑΦΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ ΜΕ ΤΗ ΜΕΘΟ Ο ΤΗΣ Μ.ΜONTESSORI ONTESSORI. Στα πλαίσια του πανελληνίου Συνεδρίου του Ελληνικού Ινστιτούτου Εφαρµοσµένη Παιδαγωγική και Εκπαίδευση συντάχτηκε η παρούσα εισήγηση για κρίση στην επιστηµονική επιτροπή του συνεδρίου. Η επιλογή του θέµατο συνάπτεται µε τι ευρύτερε σπουδέ µου στη ιδακτική και τη Γλώσσα και ιδιαίτερα στι µεθόδου Πρώτη Γραφή και ανάγνωση. Μετά τη διπλή τυφλή κρίση τη επιτροπή η εργασία ανακοινώθηκε στο Συνέδριο, σύµφωνα µε το πρόγραµµα. ISSN

2 ΠΟΙΑ ΗΤΑΝ Η ΚΥΡΙΑ MARIA MONTESSORI: Η Μ.Montessori γεννήθηκε στην Ιταλία το Παρά τι κοινωνικέ αντιλήψει τη εποχή για το ρόλο των δύο φύλων, η Μ.Montessori γράφτηκε στην Ιατρική Σχολή και έγινε η πρώτη γυναίκα γιατρό στην Ιταλία. (Γιαγλή,1983,σ.21-23). Η ενασχόλησή τη µε παιδιά µε ειδικέ εκπαιδευτικέ ανάγκε την έφερε σε επικοινωνία µε τη σχολική πρακτική, αφού η ίδια δίδαξε και µάλιστα µε ένα εξαντλητικό ωράρια 10 και πλέον ωρών: «Αργότερα ίδρυσα το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο, όπου περιέλαβε και τα παιδιά του φρενοκοµείου τη Ρώµη. Μαζί µε του συνεργάτε µου επί ISSN

3 δύο χρόνια ετοιµάζαµε ειδικά του δασκάλου να παρατηρούν και να µορφώνουν τα ψυχασθενικά παιδιά. Αλλά εκείνο που µε ενδιαφέρει περισσότερο είναι ότι, αφού πήγα στο Λονδίνο και στο Παρίσι για να µελετήσω πρακτικά τη µόρφωση των ανώµαλων παιδιών, άρχισα να διδάσκω εγώ η ίδια τα παιδιά του Ινστιτούτου. Εδίδασκα από 8π.µ.- 7µ.µ. επί δύο χρόνια και αυτό είναι ο κύριο τίτλο µου στην παιδαγωγική δράση ( )». (Κλεάνθου -Παπαδηµητρίου, 1980,σ.319 Blochmann,1968.σ.327). ΟΙ ΕΠΙ ΡΑΣΕΙΣ ΣΤΟ ΕΡΓΟ ΤΗΣ M.MONTESSORI MONTESSORI: Σηµαντική είναι η επίδραση που δέχτηκε η Μ.Montessori από το γιατρό Pinel και τον Itard ISSN

4 ιδιαίτερα για το άγριο παιδί τη Averon. Είναι γνωστή η ιστορία του Βίκτωρα, που σε ηλικία 12 ετών βρέθηκε στο δάσο και µεταφέρθηκε στο Παρίσι. Οι προσπάθειε του Itard να διδάξει στο άγριο παιδί τον πολιτισµό έµειναν άκαρπε. Το συµπέρασµα του Itard συνοψίζεται στο εξή : Αν τα στοιχεία του πολιτισµού δεν έρθουν στο παιδί την κατάλληλη ηλικία είναι δύσκολο να αναπληρωθούν στην όψιµη περίοδο τη ζωή του. Εδώ είναι επίκαιρο να καταγραφεί η έρευνα του B.S.Bloom Bloom όπω την παρουσιάζει ο Kl.Dietrich Dietrich, ότι από το 1-17 έτο τη ηλικία συναθροίζεται το 100% τη ευφυ α του παιδιού. Ειδικότερα: Στο πρώτο έτο έχουµε το 20% στην εξέλιξη τη νοηµοσύνη. ISSN

5 Από το 1-4 έχουµε το 30% στην εξέλιξη τη νοηµοσύνη. Από το 4-8 έχουµε το 80% στην εξέλιξη τη νοηµοσύνη. Από το 8-13 έχουµε το 92% στην εξέλιξη τη νοηµοσύνη. Από το έτο έχουµε το 100% στην εξέλιξη τη νοηµοσύνη. (Dietrich,1973,σ.74-76). Κατά τον B.S.Bloom Bloom τα 5 πρώτα χρόνια τη ηλικία του παιδιού είναι καθοριστικά για την εξέλιξη τη ευφυ α του παιδιού και η προσχολική ηλικία πρέπει να τύχει ιδιαίτερη προσοχή και φροντίδα από τι πρωτογενεί παιδαγωγικέ οµάδε. Επίση η επίδραση του Eduard Seguin υπήρξε σηµαντική, όπω µα πληροφορεί η ίδια η ISSN

6 Μ.Montessori Montessori. Μεταξύ των επικριτών τη αναφέρεται ο Radice για το ατοµικιστικό στοιχείο τη µεθόδου τη, που δεν ήταν συµπαθέ στο «φασιστικό καθεστώ». ΟΙ ΨΥΧΟΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΕΣ ΚΑΙ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΤΟΥ ΜΟΝΤΕΣΣΟΡΙΑΝΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ: Το Μοντεσσοριανό σύστηµα έχει ω αφετηρία το παιδί. Πρόκειται για ένα µαθητοκεντρικό µοντέλο, όπου κέντρο τη αγωγή και τη µάθηση είναι ο µαθητή. Η αρχή εποµένω aus dem Kinde aus, δηλαδή, ξεκινάτε από το παιδί έχει προτεραιότητα στο σύστηµα τη Μ.Montessori Montessori. Το άτοµο πρέπει να τύχει του σεβασµού και τη αποδοχή των ενηλίκων, ώστε να οικοδοµήσει τι γνώσει, τι αξίε ISSN

7 και τι δεξιότητε. Η κοινωνία διαµορφώνεται από την ελευθερία έκφραση και δράση του ατόµου. Είναι εποµένω ένα προ όν φυσική και αβίαστη λειτουργία, όπου η αυτοέκφραση αποτελεί συνεισφορά στην αλληλεξάρτηση και αλληλεπίδραση,που πρέπει να έχουν τα κοινωνικά όντα. Χωρί ελευθερία το ανθρώπινο πλάσµα δε µπορεί να φτάσει στο µέγιστο τη ανάπτυξή του. Αυτό είναι η φιλοσοφικο-κοινωνική βάση τη µεθόδου. Στον ψυχοπαιδαγωγικό τοµέα η Μ.Montessori επισηµαίνει τι µεταπτώσει και τα άλµατα,που γίνονται στην ανάπτυξη του παιδιού. Υπάρχουν πολλά πράγµατα στην εξέλιξη των ψυχοπνευµατικών φαινοµένων του παιδιού,που δε µπορούµε να εξηγήσουµε. Χρειάζεται να δοθεί στο παιδί ISSN

8 πεδίο ελευθερία και δράση, ώστε µέσα από την αυτοανάπτυξη και την αυτοαγωγή να αποκτήσει εµπειρίε. Οι ενήλικε δε πρέπει να δράσουν µε το δικό του δεοντολογικό κώδικα. Αυτό πολλέ φορέ ακρωτηριάζει το παιδί και του νεκρώνει τη δηµιουργικότητα. Τα παιδικά αξιώµατα που στηρίζεται το σύστηµα τη Μ.Montessori συνοψίζονται στα εξή : Αποδοχή και ενίσχυση τη παιδική ελευθερία ώστε το παιδί να αναδείξει το είναι και το γίγνεσθαι µέσα από την δράση και τη δηµιουργία του. Ο εκπαιδευτικό πρέπει να µετακινηθεί από το τι στο πω τη διδασκαλία του και να παρωθήσει το παιδί στην αυτοδιδασκαλία. (Heinelt, 1978, σ ISSN

9 152 Κλεάνθου -Παπαδηµητρίου, 1980, σ ). ΠΟΙΟΣ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΕΙΝΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟΥ ΣΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΤΗΣ Μ.ΜΟNTESSORI NTESSORI: Ο εκπαιδευτικό κατά τη Μ.Montessori πρέπει να συνειδητοποιεί τον ψυχοπαιδαγωγικό του ρόλο και να αναθεωρήσει την αµετακίνητη δεοντολογία του, που στηρίζεται στην παραδοσιακή αντίληψη για την αγωγή και τη µάθηση. Ο δογµατισµό και η αυθαιρεσία µειώνουν την ευεργετική επίδραση που πρέπει να έχει ο ρόλο του εκπαιδευτικού: «Οι ώριµοι άνθρωποι παιδαγωγούν πάντοτε τα παιδιά σύµφωνα ISSN

10 µε αυθαίρετε απόψει, οι οποίε όλε µαζί αποτελούν έναν εκβιασµό είτε τη φύσεω, είτε τη ελευθερία. Παιδαγωγούν άρα σύµφωνα µε έναν ιερό νόµο και µια ιερή αξία. Πάντοτε ασχολούνται µε όσα νοµίζουν οι ώριµοι άνθρωποι για το ό,τι οφείλει να είναι το παιδί ή µάλλον για εκείνο, που προτείνει ο ενήλικο στο παιδί. Ποτέ όµω, η σχεδόν ποτέ, δεν έστρεψε κανεί την προσοχή του σε εκείνο, που οφείλει ο ώριµο άνθρωπο στο παιδί. Σε εκείνα που απαιτούν από αυτόν η ζωή, η φύση, το µέλλον του, τα απαραίτητα εσωτερικά κίνητρα τη εξελίξεώ του». (Calo, 1958, σ ) Επηρεασµένη από τον J.J.Rousseau και το Fr.Fr Fröbel bel, η Μ.Montessori διαφοροποιείται ISSN

11 από τον παραδοσιακό ρόλο του εκπαιδευτικού. Ο εκπαιδευτικό στο σύστηµά τη δεν είναι µεταδότη και µεταλαµπαδευτή τη γνώση. Εδώ ο εκπαιδευτικό πρέπει να έχει ρόλο βοηθητικό, συνεργατικό, συµβουλευτικό, αντιαυταρχικό, δηµιουργικό και αντιδιδακτικό. εν πρέπει να καταφεύγουµε στον παιδαγωγικό ναρκισσισµό και να εξαναγκάσουµε το παιδί αντί για δηµιουργό, να γίνει αντιγραφέα. (Παπά,1990,σ ) : «το πρώτο βασικό αίτηµα τη διδασκαλία τη Μ.Montessori να µη διδάσκωµε, να µη κατευθύνωµε, να µη δίνωµε διαταγέ, να µη σφυρηλατούµε, να µη βάζωµε µπροστά σε ένα µοντέλο την ISSN

12 ψυχή του παιδιού, αλλά να του δηµιουργούµε κατάλληλο περιβάλλον για να πειραµατίζεται, για να ενεργή, να εργάζεται, να αφοµοιώνη αυθόρµητα και να τρέφη το πνεύµα του». (Calo,1958, σ. 419 Kohl, 1971.σ.50-60). Η CASA DEI BAMBINI ΚΑΙ ΤΟ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΠΟΥ ΠΡΟΤΕΙΝΕΙ Η MARIA MONTESSORI: Η ίδρυση του πρώτου «σπιτιού των παιδιών»: Casa dei bambini αλλά και η εργασία τη µε τον τίτλο: Η µέθοδο τη επιστηµονική Παιδαγωγική και το σπίτι των µικρών κατά το έτο 1907, µα δίνει τον πίνακα τη παιδαγωγική οργάνωση και σύγχρονα τι βασικέ αρχέ και τι ISSN

13 κύριε γραµµέ τη µεθόδου τη. (Montessori,χ.χ.σ Calo,1958,σ.418). Στην Casa dei bambini πρέπει να πρυτανεύουν ορισµένε αρχέ σύµφωνα µε τη Μ.Montessori Montessori, όπω : Να περιοριστεί η αυθαιρεσία των ενηλίκων στην αγωγή και τη µάθηση των παιδιών. Η ελευθερία των παιδιών δεν πρέπει να περιορίζεται σύµφωνα µε τον κώδικα των «ιερών νόµων και των ιερών αξιών». (Calo,1958,σ.418). Το παιδί κατά τη Μ.Montessori δεν πρέπει να προσαρµόζεται στο σχολείο αλλά το σχολείο στο παιδί. Στα σπίτια των παιδιών «Casa dei bambini» υπάρχει ευχάριστο περιβάλλον, ISSN

14 οργανωµένο στα µέτρα των µικρών παιδιών και όχι στα µέτρα των ενηλίκων. Οι ψυχικέ ανάγκε του παιδιού πρέπει να εκδηλώνονται αυθόρµητα. Η µάθηση κατά τη Μ.Montessori δε στηρίζεται στη λογική, αλλά στην ψυχολογία. «Ο φυσικό λοιπόν σκοπό στην ενέργεια και ζωή του και το φυσικό ψυχολογικό τέρµα είναι η αυτοαγωγή». Η αυθόρµητη δράση είναι καθοριστική για τη ζωή µε την αγωγή τη κίνηση. «Η Μ.Montessori εισήγαγε στο Σπίτι των παιδιών» όλε τι πράξει τη καθηµερινή ζωή. Να πλένονται τα παιδιά, να ντύνονται και ξεντύνονται, να στρώνουν και να σηκώνουν το µεσηµεριανό του τραπέζι, να βοηθούν στο πλύσιµο των πιάτων, να ISSN

15 καθαρίζουν του χώρου κτλ». (Κλεάνθου - Παπαδηµητρίου, 1980, σ.325). Επίση γυµναστικέ ασκήσει που συντελούν στην ενίσχυση των δεξιοτήτων του παιδιού στο: «περπάτηµα, το τρέξιµο, το πήδηµα, την ισορροπία κλπ». Χειροτεχνικέ ενασχολήσει των παιδιών ιδιαίτερα στην αγγειοπλαστική που έχει αισθητική αξία. Μεγάλη σηµασία δίνει η Μ.Mon Montessori και στην αγωγή των αισθήσεων. Τονίζει ιδιαίτερα την ψυχολογική και κοινωνική σηµασία του : α) «Η βιολογική-ψυχολογική σηµασία τη αγωγή των αισθήσεων είναι για τη Μ.Montessori ότι αναπτύσσει στο παιδί «τη γενική δύναµη αίσθηση» και β) Η κοινωνική διάσταση ενισχύεται επίση και ISSN

16 τονώνει την ειρηνική συνύπαρξη µεταξύ των ανθρώπων, αφού το παιδί συνειδητοποιεί µέσα από τι αισθήσει το κοινωνικό γίγνεσθαι. Οι αισθήσει που ασκούνται είναι: - Η Αφή: το παιδί εκτελεί εργασίε αυτοεξυπηρέτηση, εισάγεται στην αντίληψη τη ποιότητα των επιφανειών, γνωρίζει το βάρο των αντικειµένων, µαθαίνει να ξεχωρίζει τα στέρεα αντικείµενα, τα διάφορα υλικά και ακόµα αντιλαµβάνεται το ψύχο και τη θερµότητα. - Η Όσφρηση: τα παιδιά µπορούν µε τη µυρωδιά να ξεχωρίζουν διάφορα υλικά διατροφή και γενικότερα µπορούν χωρί να βλέπουν να προσδιορίζουν τα φυτά και άλλε καταστάσει µε την όσφρηση. ISSN

17 - Η Γεύση: τα παιδιά µπορούν να ξεχωρίσουν το γλυκό, το ξινό, το πικρό και ακόµα διάφορα άλλα υλικά αγαθά, όταν έρχονται σε επαφή µαζί του. Μεγάλη σηµασία δίνει η Μ.Montessori και στην όραση: µε τα διάφορα γεωµετρικά σχήµατα εµπεδώνουν τα παιδιά το ύψο, το πάχο και το βάρο, το πλάτο, το µήκο, το µακρύ, το κοντό. Ακόµα για την αντίληψη των µορφών σηµαντικό ρόλο παίζει το µάτι (οπτικά) και το χέρι (οπτικοµυωνικά). - Σηµαντική θέση δίνει και στην καλλιέργεια τη αίσθηση τη ακοή :Από την παιγνιώδη κατάσταση των αντικειµένων προσδιορίζει του ήχου του άδειου, του γεµάτου, του µεταλλικού, του χάρτινου, του ξύλου, τη πέτρα καθώ και του ήχου ISSN

18 ζώων και πτηνών καθώ και των δηµιουργηµάτων του πολιτισµού στο περιβάλλον του. (Fisher,D.1924,σ Calo,1958, σ ). - Στο σύστηµα τη Μ.Montessori συναντούµε και το µάθηµα τη σιωπή : «Ο δάσκαλο προσπαθεί να επιτύχει απόλυτη σιωπή λέγοντα κάθε τόσο «ακόµα περισσότερο» ώσπου ν αρχίσουν τα παιδιά ν ακουν το χτύπο του ρολογιού, τι µύγε που πετούν, την αναπνοή του. Τότε παράγει διάφορου ήχου, κρότου, στην αρχή αντίθετου µεταξύ του. Έπειτα όµοιου, µε το ταµπούρλο, µουσικά όργανα, κουδούνια, σφυρίχτρα». (Κλεάνθου - Παπαδηµητρίου, 1980, σ. 332 Dietrich, 1973,σ.72-81). Όπω παρατηρεί ο Giovani Calo: «Η Casa dei ISSN

19 bambini διαθέτει ένα σύνθετο υλικό, προσαρµοσµένο σε καθορισµένε µορφέ δραστηριότητα, για τι οποίε το µικρό παιδί εύκολα µπορεί να ενδιαφέρεται και µε τι οποίε πετυχαίνεται µια καλορυθµισµένη εξέλιξη των πνευµατικών και φυσικών δυνάµεων και συνεχή αύξηση των προσωπικών ανακαλύψεων του παιδιού». (Calo, 1958, σ. 420 Montessori, 1964,σ ). Η Μ.Montessori αναγνώρισε τη θεωρία του Decroly καθώ και του Ed. Claparede «για τη συνολική αντίληψη των πρωταρχικών γνώσεων του παιδιού και δεν παρέλειπε να αναφέρεται συχνά στη θεωρία τη Μορφολογική Ψυχολογία». (Calo, 1958, σ.424 Hemsing,σ ). Η Μ.Montessori ISSN

20 συνεχίζει την κριτική τη κατά των ενηλίκων, που αγνοούν τη σπουδαιότητα τη αυτόνοµη εργασία, αφού µε τι εγκεφαλικέ παρεµβάσει του και τι άστοχε απαγορεύσει ανατρέπουν τι µύχιε επιθυµίε του παιδιού και το αποπροσανατολίζουν από τα προσωπικά ενδιαφέροντα και τι ανάγκε του. Ο ΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΠΡΩΤΗ ΓΡΑΦΗ ΚΑΙ ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΚΑΤΑ ΤΗ M.MONTESSORI MONTESSORI: Η Μ.Montessori αφιέρωσε ένα µεγάλο µέρο του έργου τη στο γραµµατισµό τη πρώτη γραφή και ανάγνωση. ιαπίστωσε ότι η ISSN

21 γραφή στηρίζεται κατά κανόνα στην αίσθηση τη αφή και στα χέρια του παιδιού. Έτσι άρχισε του πειραµατισµού από τι χειροτεχνικέ ενασχολήσει των παιδιών. Το συµπέρασµά τη ήταν ότι η άσκηση των χεριών του παιδιού προηγείται µια δεξιότητα. Άρχισε λοιπόν να χρησιµοποιεί τα γεωµετρικά σχήµατα, ώστε τα παιδιά µέσα από την τυποποιηµένη άσκηση να βρουν ευκολότερα διεξόδου και να κατευθύνουν το χέρι του σε ένα συγκεκριµένο σχήµα. Οι προασκήσει του παιδιού στα γεωµετρικά σχήµατα τα προετοίµαζε να γράψουν µε ευκολία του φθόγγου στην προσπάθεια εκµάθηση τη γραφή. Το υλικό που επινόησε η Μ.Montessori ήταν να χρησιµοποιήσει το σµυριδόχαρτο, ώστε το ISSN

22 παιδί µε την αφή να φτάσει ευκολότερα στο στόχο του. Στη συνέχεια έκοψε γράµµατα από γυαλόχαρτο, τα κόλλησε επάνω σε στερεή επιφάνεια και καλούσε τα παιδιά µε την αφή να αισθητικοποιήσουν το σχήµα των γραµµάτων. Τα παιδιά είχαν στη διάθεσή του κινητά γράµµατα, µε τα οποία ασκούνταν παίζοντα και αποκτώντα νέε εµπειρίε. ΠΩΣ ΣΥΝ ΥΑΖΕΤΑΙ Η ΓΡΑΦΗ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΤΗΣ M.MONTESSORI MONTESSORI: Η Μ.Montessori χωρίζει τη διαδικασία τη ανάγνωση σε τρία στάδια ω εξή : Πρώτο στάδιο: Το παιδί αισθητοποιεί πρώτα το σχήµα του γράµµατο µε την αφή. Η αφή και η ακοή συνδυάζονται, ώστε το παιδί να αγγίξει και να ακούσει το φθόγγο. Έπειτα ο ISSN

23 δάσκαλο δείχνει στο παιδί την κιναισθητική διαδικασία δηλαδή γραφή και ταυτόχρονα προφορά του φθόγγου. Έτσι ο δάσκαλο στη µέθοδο Μ.Montessori επιτυγχάνει ταυτόχρονα µια σύζευξη τη ακουστική, οπτική και κιναισθητική αντίληψη. Η συνεχόµενη άσκηση κάνει το παιδί ικανό να αναγνωρίζει τα γράµµατα ακόµα και µε κλειστά µάτια, ακόµα και αν ξεχωρίζει τα όµοια και τα διαφορετικά. Σε αυτό έχει βοήθεια από τα καρτονάκια που έχει επιµεληθεί ο εκπαιδευτικό. (Wolf,J,1972,σ Κλεάνθου -Παπαδηµητρίου σ.336). Το πρώτο στάδιο στην πράξη ξη: Τα παιδιά δουλεύουν µε τα γεωµετρικά σχήµατα, αποτυπώνοντα πάνω του γραµµέ, γεµίζοντα την περίµετρο, ζωγραφίζοντα ISSN

24 στο εσωτερικό του, πάντα µέσα στα πλαίσια σε µια προσπάθεια προάσκηση : Ο δάσκαλο δίνει στα παιδιά χαρτόνια µε λεία επιφάνεια και επάνω του κολληµένα τα γράµµατα από σµυριδόχαρτο. Αγγίζοντα τα γράµµατα αισθητοποιούν την κατεύθυνσή του και τη σχηµατική του παράσταση. Η όραση, η αφή και η κιναισθητική διάσταση εµπεδώνουν την εκµάθηση των γραµµάτων. ISSN

25 Η Μ.Montessori αρχίζει από τα φωνήεντα και προχωρεί στα σύµφωνα,αυτό όµω δεν είναι υποχρεωτικό και εξαρτάται από τα ενδιαφέροντα των παιδιών κατά την εκµάθηση των γραµµάτων. Η εκµάθηση και η προφορά των γραµµάτων συνεχίζεται µε την παρουσίαση από το δάσκαλο των φωνηέντων στο σµυριδόχαρτο: Τι είναι αυτό; Τι είναι αυτό; Τι είναι αυτό; Αυτό είναι Αυτό είναι Αυτό είναι ISSN

26 Τα παιδιά µε το δάχτυλό του περνούν την επιφάνεια του γράµµατο, το αισθητοποιούν και συγχρόνω το προφέρουν. Γίνεται δηλαδή µια οπτική, ακουστική και µυ κή ενέργεια, που σταθεροποιεί τη µάθηση. Το ίδιο γίνεται και µε την προσπάθεια του παιδιού να αισθητοποιήσει τη φορά των γραµµάτων περνώντα το χέρι του επάνω στο φθόγγο. Αυτό γίνεται µέχρι ότου το παιδί αποκτήσει πλήρη δεξιότητα ελέγχου του γράµµατο. Στα πλαίσια τη άσκηση ο δάσκαλο καλεί του µαθητέ του να του δώσουν ένα συγκεκριµένο φθόγγο: ώσε µου το : α, το ο, το ι. Συγχρόνω ρωτάει το παιδί : Τι είναι αυτό; ISSN

27 Το ίδιο γίνεται και µε τα σύµφωνα. Στο στάδιο αυτό ο δάσκαλο βοηθάει τα παιδιά να ενώσουν τα φωνήεντα µε τα σύµφωνα. Έτσι έχουµε τη γραφή και ταυτόχρονα ανάγνωση. (Geissler,1952.σ Κλεάνθου -Παπαδηµητρίου σ.337). Στο δεύτερο στάδιο η Μ.Montessori προσπαθεί να διαπιστώσει αν το παιδί έχει καθαρή εικόνα του γράµµατο. Ο δάσκαλο ζητάει από το παιδί να του δώσει ένα συγκεκριµένο γράµµα. Σε περίπτωση αποτυχία, γίνεται επανάληψη τη άσκηση. Αν πάλι το παιδί αδυνατεί να ανταποκριθεί ο δάσκαλο διακόπτει τη διαδικασία και µεταθέτει τη διδασκαλία τη ενότητα για άλλη µέρα. Στο τρίτο στάδιο ο δάσκαλο διακόπτει την άµεση επικοινωνία των ISSN

28 παιδιών µε τα γράµµατα και στη συνέχεια δείχνει τα επιλεγµένα γράµµατα και τα παρουσιάζει µε το όνοµά του. Η δυνατότητα που δίνει το σύστηµα Μ.Montessori στα παιδιά είναι να συνδέσει τα φωνήεντα µε τα σύµφωνα και να κάνει συλλαβέ. Αν η άσκηση αυτή επιτύχει τότε τα παιδιά καλούνται να σχηµατίσουν λέξει. Στην πράξη ο εκπαιδευτικό χρησιµοποιεί το υλικό τη Μ.Montessori που είναι κουτιά που περιέχουν όλα τα γράµµατα τη αλφαβήτου σε διαφορετικά χωρίσµατα. Το ίδιο γίνεται και µε τα σύµφωνα. Σε µερικά γράµµατα υπάρχει ένα διακριτικό για να φαίνεται η φορά του γράµµατο. (Heinelt, σ Κλεάνθου - Παπαδηµητρίου σ.337). ISSN

29 ΣΥΝ ΕΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΓΡΑΦΗΣ. Κάθε παιδί που µπορεί να συνδέσει τον ήχο, µε τη συµβολική παρουσία του γράµµατο σηµαίνει, ότι µπορεί µε τη σκέψη του να γράψει το συγκεκριµένο γράµµα. Το ίδιο συµβαίνει και µε το διάβασµα. Το παιδί διαβάζει, όταν νοερά µπορεί και αναγνωρίζει το γράµµα. Στην πράξη ο άσκαλο βάζει επάνω στο τραπέζι τα γράµµατα µια συγκεκριµένη λέξη π.χ. µάνα. Προφέρει τη λέξη επανειληµµένα, µέχρι ότου ο µαθητή να µπορέσει και να συνθέσει τη λέξη µε τα αντίστοιχα γράµµατα. Συνήθω ο δάσκαλο χρησιµοποιεί λέξει, που είναι προσιτέ στο λεξιλόγιο του παιδιού. Τη διαβάζει ο µαθητή µε το δάχτυλό του και στη συνέχεια ISSN

30 εξασκείται µόνο του π.χ. Μ- ΜΑ- ΜΑΝ- ΜΑΝΑ. Στη λέξη µάνα, τονίζεται µε έµφαση το µ και το ν. Το παιδί έχει τη δυνατότητα να πάρει τα αντίστοιχα φωνήεντα και να τα βάλει τα σύµφωνα µ και ν. Στη συνέχεια ο δάσκαλο καλεί το παιδί να αναλύσει και να συνθέσει τη λέξη. (Dietrich, σ.35-38κλεάνθου -Παπαδηµητρίου σ.337). Η ΕΚΡΗΞΗ ΤΗΣ ΓΡΑΦΗΣ ΣΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΤΗΣ M.MONTESSORI : «Η έκρηξη τη γραφή» συναντάται στο σύστηµα τη M.Montessori και έχει καθιερωθεί στην βιβλιογραφία, ω µια τάση του παιδιού να γράφει εκρηκτικά σε επιφάνειε που του είναι προσιτέ. (Γ. ISSN

31 Γιαγλή.1983.σ.41). Το ξέσπασµα αυτό των µικρών παιδιών στη δεξιότητα τη γραφή εντυπωσίασε τη Montessori που έβαλε τα παιδιά να γράφουν στο πάτωµα, στου τοίχου, παντού. Ένα παιδί που κατά τη Montessori το κάλεσε να ζωγραφίσει, άρχισε ξαφνικά να γράφει πάνω στο τσιµέντο τι λέξει : µάνα, καµινάδα, ταβάνι και να φωνάζει «γράφω, γράφω» (Κλεάνθου - Παπαδηµητρίου σ Κίτσο, 1982,σ ). «Οι πρώτε µέρε του γραψίµατο ατο ήταν µέρε βίαια συγκίνηση, γιατί τα παιδιά είχαν την εντύπωση, ότι ονειρευόταν ότι ζούσαν ένα αξιοθαύµαστο γεγονό. Ήταν σαν οµαδική τρέλα. Έγραφαν στου τοίχου, στο πάτωµα,στα τραπέζια, στα τετράδια. Και όχι µόνο στο σχολείο αλλά ISSN

32 και στο σπίτι. Οι µάνε για να σώσουν του τοίχου και τα έπιπλα του έδιναν µολύβι και χαρτί και τα παιδιά έφερναν στο σχολείο ολόκληρα κατεβατά γραπτά.μια µάλιστα µου διηγήθηκε, ότι το παιδί τη είχε γράψει ολόκληρη µέρα και το βράδυ έπεσε στο κρεβάτι µε το χαρτί και το µολύβι στο χέρι». (Κλεάνθου - Παπαδηµητρίου σ. 338Brauneiser, 1978,σ ). H M.Montessori οδηγήθηκε στο συµπέρασµα πότε ο εκπαιδευτικό θα έπρεπε να παρωθούσε το παιδί να γράφει. Φυσικά τα παιδιά έχουν περάσει από το στάδιο των προασκήσεων στα γεωµετρικά σχήµατα, είχαν δοκιµάσει την περίµετρο των γραµµάτων πάνω στο σµυριδόχαρτο και ακόµα µπορούσαν να συνθέσουν µια λέξη. ISSN

33 Όλα αυτά ήταν ενδείξει ότι το παιδί µπορούσε να αρχίσει την κατάκτηση τη δεξιότητα τη γραφή. «Πόσο χρόνο παίρνει ω να µάθουν τα παιδιά να γράφουν καλά; Κατά την Montessori o κατά µέσον όρο χρόνο από τι πρώτε προπαρασκευαστικέ ασκήσει ω την πρώτη γραπτή λέξη είναι 1-1/2 µήνε για παιδιά 4 χρονών και ένα µήνα για παιδιά 5 χρονων.1 µήνα επιπλέον για να γράφουν οποιαδήποτε λέξη και να περάσουν στο γράψιµο µε το µελάνι. Τα εξυπνότερα προχωρούν γρηγορότερα. Γενικά όµω όλα γράφουν καλά µετά από 3 µήνε και µπορούν να συγκριθούν σε έξι µήνε µε µαθητέ Γ δηµοτικού». (Κλεάνθου - Παπαδηµητρίου σ. 339 Guss, 1977,σ.26-29). ISSN

34 ΠΩΣ ΓΙΝΕΤΑΙ Η ΚΑΘΑΥΤΟ ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ MONTESSORI: Για να έχουµε ανάγνωση κατά την Montessori πρέπει το παιδί να µπορεί να διαβάσει ένα γραπτό κείµενό του. Χρειάζεται δηλαδή να συνειδητοποιεί τα σύµβολα, που αντιπροσωπεύουν τη λέξη. Κατά τη Montessori και η γραφή προηγείται τη ανάγνωση. Για την ανάγνωση απαιτείται αναγνώριση τη γραπτή λέξη και γνώση τη σηµασία τη. Τότε έχουµε ανάγνωση. Η καθαυτό ανάγνωση ακολουθεί την εξή διαδικασία. Υπάρχουν µικρέ κάρτε που φέρουν επάνω του γραµµένη, µια γνωστή στο παιδί λέξη. Κάθε λέξη αντιστοιχεί σε ISSN

35 κάποιο αντικείµενο, που είναι µέσα στην αίθουσα διδασκαλία. Ο δάσκαλο ζητάει από το παιδί να διαβάσει τη λέξη. Το προτρέπει να τη διαβάσει γρηγορότερα και όταν το παιδί ανταποκρίνεται ο δάσκαλο το καλεί συνέχεια µε τη λέξη: γρηγορότερα. Το παιδί αυτοµατοποιεί πια τη λέξη και συλλαµβάνει τη σηµασία τη. Μετά το πέρα αυτή τη άσκηση το παιδί έχει επιτύχει το στόχο του. (Schmitz, 1977, σ Κλεάνθου -Παπαδηµητρίου σ. 339). Η ΠΑΙΓΝΙΩ ΗΣ ΑΣΚΗΣΗ ΣΤΗΝ ΚΑΘΑΥΤΟ ΑΝΑΓΝΩΣΗ. Η Montessori επινόησε ένα παιγνιώδη τρόπο, για την εκµάθηση τη καθαυτό ανάγνωση, ISSN

36 ώστε να γίνει ελκυστική και ταυτόχρονα αποτελεσµατική. Ο εκπαιδευτικό επιλέγει µια σειρά από αρεστά στα παιδιά παιχνίδια και τα τοποθετεί επάνω στο τραπέζι. Ταυτόχρονα γράφει µικρέ κάρτε µε τα ονόµατα των παιχνιδιών. Κάθε παιδί παίρνει µια κάρτα, τη βλέπει, τη διαβάζει νοερά, τη φέρνει και την εναποθέτει επάνω στο τραπέζι προφέροντα το όνοµα τη λέξη που είναι γραµµένο επάνω τη. Αν ο δάσκαλο ελέγχει τη λέξη που προφέρει το παιδί και αν διαπιστώσει ότι είναι σωστή, του δίνει το αντίστοιχο παιχνίδι. Παίρνοντα αφορµή από την παιγνιώδη αυτή άσκηση η Montessori πέρασε από τα παιχνίδια αυτά στα ονόµατα των παιδιών, σε διαφορετικά αντικείµενα, σε συγκεκριµένα ουσιαστικά, σε ISSN

37 χρώµατα κτλ. Κάλεσε στη συνέχεια τα παιδιά να ανακαλύψουν µόνα του το κάθε τι. Τα παιδιά βρήκαν τη διαδικασία ενδιαφέρουσα και έπεσαν µε τα µούτρα στην άσκηση. Η Montessori πέρασε στη συνέχεια από τη χειρόγραφη λέξη στην έντυπη και τα παιδιά ανταποκρίθηκαν µε ευκολία. Με ελεγχόµενο ρυθµό η Montessori οδήγησε τα παιδιά στην παραγωγή δικών του κειµένων και τα βοήθησε να συνειδητοποιήσουν την αξία τη γραφή, που φέρνει και αποτυπώνει την ανθρώπινη σκέψη επάνω στο χαρτί. (Κλεάνθου -Παπαδηµητρίου.1980.σ.339). Η ΣΙΩΠΗΡΗ ΚΑΙ Η ΜΕΓΑΛΟΦΩΝΗ ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΜONTESSORI ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΑΠΟΨΕΙΣ. ISSN

38 Η Μ.Μontessori είναι υπέρ τη σιωπηρή ανάγνωση. Γενικά η ανάγνωση πρέπει να είναι σιωπηρή µε το νου και όχι φωναχτά. Το Ε.Α.Π. του δηµοτικού σχολείου προβλέπει τη φωναχτή και τη σιωπηρή ανάγνωση. (Βάµβουκα.1992). Στο ελληνικό παραδοσιακό σχολείο η ανάγνωση του µαθητή αποτελούσε δείκτη υψηλή ή µειωµένη απόδοση τη γενικότερη εικόνα του µαθητή και συγκαταλέγονταν στα κριτήρια αξιολόγηση. Ο δάσκαλο καλούσε εναλλάξ του µαθητέ του να διαβάσουν µεγαλόφωνα µέσα στην τάξη. Η δεοντολογία ακολουθούσε µια απαρέγκλιτη στρατηγική. Ο µαθητή διάβαζε φωναχτά. Σε περίπτωση όµω αναγνωστικού λάθου οι συµµαθητέ του χτυπούσαν διακριτικά το µολύβι του επάνω στο ISSN

39 τραπέζι, ω σηµείο επισήµανση του λάθου. Ο µαθητή κάτω από την πίεση του ελέγχου προσπαθούσε να ξαναδιαβάσει τη λέξη και η ροή τη ανάγνωση καταστρέφονταν. Το πρόβληµα γινόταν βέβαια ακόµα δραµατικότερο, όταν ο δάσκαλο που διάβαζε υποτίθεται υποδειγµατικά και «µε ήθο», (Παπά σ.34), έκανε κάποιο αναγνωστικό λάθο. Οι µαθητέ βέβαια δεν τολµούσαν να διορθώσουν το δάσκαλο αλλά ίσω ασυνείδητα κάποιο µαθητή χτυπούσε το µολύβι επάνω στο τραπέζι και η τάξη διαπίστωνε, ότι «ουδεί αλάθητο». Η µεγαλόφωνη ανάγνωση δεν εξυπηρετεί ιδιαίτερα σήµερα του στόχου, που έχει θέσει το Α.Π. Ωστόσο δεν έχει πλήρω καταργηθεί. ιέξοδο στο θέµα έχει δώσει η ISSN

40 σιωπηρή ή νοερή ανάγνωση που διευκολύνει του µαθητέ να αποκτήσουν αυτοσυγκέντρωση και να εγκύψουν στο περιεχόµενο τη αναγνωστική ενότητα, προσπαθώντα να διεισδύσουν στα µηνύµατα του συγγραφέα. Από καθαρά αισθητική άποψη που φυσικά συνάπτεται και µε µια συγκινησιακή διάσταση, η µεγαλόφωνη ανάγνωση συναντάται συνήθω στα ποιητικά κείµενα, τόσο µέσα στην τάξη, όσο και στι εορταστικέ εκδηλώσει του σχολείου, όπου οι απαγγελίε ποιηµάτων είναι το προσκήνιο. Σε µονοθέσια- διθέσια ή τριθέσια σχολεία- η σιωπηρή εκτέλεση εργασιών συµπεριλαµβανοµένη και τη ανάγνωση είναι η συνήθη τακτική, αφού έτσι µπορεί ο εκπαιδευτικό να ασχοληθεί µε την επόµενη ISSN

41 τάξη όταν ολοκληρώσει τι εργασίε του µε την προηγούµενη. Ο ΧΡΟΝΟΣ ΠΟΥ ΑΠΑΙΤΕΙΤΑΙ ΓΙΑ ΝΑ ΙΑΒΑΣΕΙ ΤΟ ΠΑΙ Ι ΚΑΙ Ο ΠΡΟΦΟΡΙΚΟΣ ΤΟΥ ΛΟΓΟΣ. Σύµφωνα µε τι εκτιµήσει τη Μ.Μontessori η χρονική διάρκεια µεταξύ γραφή και ανάγνωση εκτείνεται στου δυο µήνε. Από τη στιγµή που το παιδί θα διαβάσει, περνάει σταδιακά στην τελειοποίηση τη ανάγνωση. Η δεξιότητα τη γραφή τελειοποιείται ευκολότερα σε σχέση µε την ανάγνωση, που έχει πιο αργό ρυθµό και η εξέλιξη τη είναι πιο αργή. Η γραφή κατά την Montessori ξεκινάει από την ηλικία των 4 ετών και ο ISSN

42 συνδυασµό γραφή και ανάγνωση ακολουθεί µε τη συµπλήρωση έτου. Τα αποτελέσµατα κατά την ίδια είναι εκπληκτικά στην πρόοδο των παιδιών, που αναπτύσσουν δεξιότητε, όπω και τα επτάχρονα παιδιά. H Mοntessori πιστεύει στο ερεθισιογόνο περιβάλλον. (Delogne.1978.σ ). Ο προφορικό λόγο του παιδιού αποτελεί το προστάδιο για τη γραφή και την ανάγνωση. Η µητέρα πρέπει να βοηθήσει το παιδί µέσα από το συναισθηµατικό ανεφοδιασµό να βελτιώσει το γλωσσικό του κώδικα. Είναι χαρακτηριστική η έρευνα του Bernstein (Φραγκουδάκη,1987,σ.429 Mussen.1985.σ.38-39), που επισηµαίνει την ευθύνη των πρωτογενών παιδαγωγικών ISSN

43 οµάδων ιδιαίτερα για τα παιδιά τη προσχολική ηλικία. Αναφέρεται σε δυο µητέρε που κάνουν διάλογο µε τα παιδιά του. Οι µητέρε ανήκουν σε διαφορετικέ κοινωνικέ τάξει, τα παιδιά όµω είναι τη ίδια ηλικία και η σκηνή εξελίσσεται σε ένα λεωφορείο ω εξή : -Μητέρα Μητέρα:Κρατήσου σφιχτά. -Παιδί: Παιδί:Γιατί; -Μητέρα Μητέρα:Κρατήσου σφιχτά. -Παιδί: Παιδί:Γιατί; -Μητέρα Μητέρα:Θα πέσει -Παιδί: Παιδί:Γιατί; -Μητέρα: Σου είπα να κρατιέσαι σφιχτά δε σου είπα; (Mussen.1985.σ.38-39). Από τον πρώτο διάλογο βλέπουµε την εξουσιαστική και αυταρχική δοµή στην ISSN

44 επικοινωνία τη µητέρα µε το παιδί. Ο τόνο τη µητέρα είναι προστατευτικό.το παιδί εισπράττει το µήνυµα σαν διαταγή και αντιδρά µονολεκτικά.. Ο διάλογο δεν µπορεί να ενθαρρύνει το γλωσσικό κώδικα του παιδιού για σχηµατισµό µεγαλύτερων προτάσεων: Έτσι καταφεύγει σε µονολεκτικέ απαντήσει, που θα µπορούσαν να συγκριθούν µε θετικά η αρνητικά νεύµατα των παιδιών σε παρόµοιε περιστάσει δηλαδή να έχουµε µια µη λεκτική αντίδραση. Στην δεύτερη περίπτωση έχουµε µια µητέρα από την µεσαία κοινωνική τάξη και ο διάλογο εξελίσσεται ω εξή : -Μητέρα Μητέρα:Κρατήσου καλά µικρό µου. -Παιδί: Παιδί:Γιατί; ISSN

45 -Μητέρα Μητέρα:Εάν δεν κρατιέσαι θα τιναχτεί µπροστά και θα πέσει. -Παιδί Παιδί:Γιατί; -Μητέρα Μητέρα:Έλα µικρό µου κρατήσου σφιχτά και µη κανεί τόση φασαρία. (Mussen.1985.σ.39). Στο δεύτερο διάλογο υπάρχει πάλι προστακτικό τόνο, αλλά αµβλύνεται η συναισθηµατική προσφώνηση του παιδιού µε µια έκφραση προσωπική επικοινωνία. Οι απαντήσει τη µητέρα στα στερεότυπα ΓΙΑΤΙ του παιδιού διευρύνονται µε εµπλουτισµένο λεξιλόγιο. Ο προφορικό λόγο του παιδιού δείχνει την δυνατότητα επικοινωνία και οριοθέτηση των διαφερόντων στο εξωτερικό και το εσωτερικό του περιβάλλον. Ο ρόλο τη Νηπιαγωγού είναι επίση σηµαντικό στην ενίσχυση και ISSN

46 εδραίωση του επεξεργασµένου γλωσσικού κώδικα στο παιδί. Οι αυθόρµητε εκφράσει του παιδιού δεν πρέπει να αναστέλλονται µε διορθωτικέ παρεµβάσει σύµφωνα µε την εγκεφαλική άποψη των ενήλικων. Σύµφωνα µε την Montessori «µερικά σφάλµατα προφορά που αφορούν τόσο την προφορά των φωνηέντων όσο και των συµφώνων, οφείλονται στο ότι το παιδί αναπαράγει ορθά του τελευταίου φθόγγου που άκουσε. Στην πρώτη περίπτωση θα πρόκειται για λειτουργική ανεπάρκεια του περιφερειακού κινητικού οργάνου, και συνεπώ των νευρικών δρόµων.. Η αιτία βρίσκεται τότε στο άτοµο. Στη δεύτερη περίπτωση το σφάλµα προξενείται από το ακουστικό ερέθισµα και η αιτία οφείλεται στο περιβάλλον. Τα ISSN

47 σφάλµατα αυτά εξακολουθούν να υφίστανται, αν και εξασθενηµένα στην εφηβική ηλικία, και στον ενήλικα». (Montessori.χ.χ.σ.254). Η ΠΡΩΤΗ ΓΡΑΦΗ ΚΑΙ ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΠΡΙΝ ΑΠΟ ΤΑ 6 ΧΡΟΝΙΑ: Οι απόψει για την πρώτη γραφή και ανάγνωση πριν από τα 6 χρόνια δεν είναι συγκλίνουσε. Σηµαντική είναι η θέση του Εd.C.Claparè laparède για την πρώιµη µάθηση, όταν αναφέρεται χαρακτηριστικά στου γυρίνου και στου βατράχου. Ο Εd.Claparède δηλαδή υποστηρίζει ότι η επίσπευση τη διδασκαλία και η πρώιµη µάθηση επιφέρει αντίθετα αποτελέσµατα. ISSN

48 «Ίσω το να περνά ο βάτραχο από την κατάσταση του γυρίνου να είναι ένα ελιγµό. ε θα τανε καλύτερα να γεννιούνται από την αρχή µε πόδια και χωρί ουρά, προπάντων, που είναι ένα ελιγµό και πλάνη. Αλλά αυτό ο ελιγµό είναι αδιαµφισβήτητα απαραίτητο. Μη νοµίζετε ότι θα επισπεύδαµε πολύ το σχηµατισµό των ώριµων βατράχων κόβοντα την ουρά των γυρίνων πράγµα που θα γινόταν προφανώ αν οι βάτραχοι είχαν σχολεία ία».(claparède.2010.σ.13). Σύµφωνα µε την έννοια τη «reading readiness ness» δηλαδή τη αναγνωστική ετοιµότητα προέκυψαν ορισµένε θέσει που αναφέρονται στη σύνδεση τη πνευµατική ηλικία και τη ικανότητα για ανάγνωση. Η ωρίµανση όµω ISSN

49 «µπορεί να συνοψιστεί µε το ακόλουθο γνωµικό: «α αφήσουµε τη φύση να ακολουθήσει το δρόµο τη».(delogne.1978.σ.13). Η αναφορά σε έρευνε και πειραµατισµού συνδέεται πολλέ φορέ µε υποκείµενα έρευνα που είναι παιδιά των ίδιων των ερευνητών και έχουν την πολιτισµική ώσµωση, που κατά κανόνα δε διαθέτουν τα παιδιά µε ελλειµµατική κοινωνικοοικονοµική προέλευση. Στου εισηγητέ τη πρώιµη ανάγνωση ανήκουν ο Engelmann καθώ και η Maria Montessori ontessori, που εξωρα ζουν σε τέτοιο σηµείο την ικανότητα των παιδιών για πρώιµη γραφή και ανάγνωση, ώστε να θεωρείται η όλη διαδικασία σαν µια υπόθεση ρουτίνα για το σχολείο. Στη χορεία των ISSN

50 εισηγητών τη πρώιµη ανάγνωση και γραφή αναφέρονται ορισµένε έρευνε µε πνεύµα σκεπτικισµού. O Leroy eroy-boussion καταλήγει στο συµπέρασµα «ότι νόµιµη χρονολογική ηλικία τη αρχή τη µάθηση στη Γαλλία (από πέντε χρόνων και εννιά µηνών),θα ήταν πάρα πολύ πρόωρη, πράγµα που άλλε έρευνε, όπω αυτέ του Morpett και Washburne είχαν ήδη αποδείξει». (Delogne.1978.σ Bittner,1968.σ.8). Γενικότερα στην ατελεύτητη αυτή συζήτηση που θεωρείται, ερευνάται και αναθεωρείται οι ερευνητέ παρατηρούν ότι: «Πρέπει οπωσδήποτε να υπάρξει διάκριση µεταξύ τη παιδαγωγική πραγµατικότητα και τη παιδαγωγική δυναµικότητα». (Delogne.1978.σ.262). ISSN

51 Η ΚΡΙΤΙΚΗ ΣΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΤΗΣ Μ.MONTESSORI. Η κριτική άρχισε από τη στιγµή, που η θεωρία τη Μ.Montessori έγινε σύστηµα. Κανένα σύστηµα δε θέλει να αποδοµηθεί, αλλά από τη στιγµή που εµφανίζεται ω σύστηµα, η κριτική επισηµαίνει πάντα τα θετικά και αρνητικά στοιχεία του. Αυτό έγινε και µε το σύστηµα τη Μ.Montessori. ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΜΟΝΤΕΣΣΟΡΙΑΝΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ : Η Μ.Montessori υπεραµύνεται των θέσεων τη και θεωρεί το σύστηµα τη ω µια παιδαγωγική τη εργασία. Ασκεί κριτική στην παραδοσιακή παιδαγωγική και την τάση ISSN

52 των ενήλικων να υποκαθιστούν τι παιδικέ δραστηριότητε και να εµποδίζουν έτσι την ανάπτυξη του παιδιού: «Γενικά η µανία να επιβάλουµε στα µικρά παιδάκια να κάµουν ό,τι θέλουµε εµεί, να µα αντικαταστήσουν, να τα βοηθούµε άκαιρα κάνοντα γι αυτά ό,τι θα µπορούσαν και θα πρεπε να κάνουν µόνα του, αντί να τα αφήνουµε στα ενδιαφέροντα του, στι ασχολίε του και στα προβλήµατα στα οποία τα υποκινεί το περιβάλλον, η προσωπική εµπειρία, οι φυσικέ ανάγκε του οργανισµού των και του πνεύµατο του που βρίσκεται στο δρόµο του σχηµατισµού του, η µανία εκείνη για όλα αυτά αποτελεί αιτία αποτυχία για κάθε αγωγή. Η αντίθετη µέθοδο, η µέθοδο τη casa dei bambini όχι µόνο καθορίζει µια ISSN

53 αυθόρµητη πειθαρχία, αλλά, µε το να προσφέρει την εσωτερική ικανοποίηση από την προσωπική εργασία, την οποία αισθάνεται το παιδί σαν έµµεση έκφραση του εγώ του και σαν ζωντανή λύση των προβληµάτων του, και των πραγµατικών απαιτήσεων τη οντότητά του αποτελεί την πηγή για τι περίεργε εκείνε συναλλαγέ, για τι οποίε µα µιλά η Κα Montessori και µε τι οποίε εξαφανίζονται µερικά σφάλµατα, µερικοί αντικοινωνικοί χαρακτήρε, µερικέ ανταρσίε, µερικά πείσµατα, µερικέ δυστροπίε». (Calo.1958.σ.438). Στόχο τη M.Montessori ήταν να προσανατολίσει τη διδασκαλία τη µε τον ηθικό κανόνα του E.Kant που υποστηρίζει ότι πρέπει να χρησιµοποιούµε ISSN

54 τον άνθρωπο ω σκοπό και όχι ω µέσο. Ταυτόχρονα η Montessori έδωσε απάντηση σε όλου όσου την επέκριναν ότι αντέγραψε τον Rousseau και τον Comenius στο θέµα τη ελευθερία, ότι η δική τη παιδαγωγική πρακτική στόχευε στην πραγµατική ελευθερία µε το αξίωµα τη αυτοαγωγή σε ένα οργανωµένο περιβάλλον. Στα πλεονεκτήµατα αναγράφονται µεταξύ άλλων και τα εξή : -Η Montessori αναφέρεται στην παιδική ηλικία µε επιστηµονικό τρόπο και όχι µε τυφλή συναισθηµατική αντίδραση. -Έχει µια σταθερή αναφορά στην οργανωτική δοµή του συστήµατό τη, που είναι δεοντολογικό, αλλά πάντα µε γνώµονα τι παιδικέ ανάγκε. ISSN

55 -Αφετηρία είναι η παιδική ελευθερία- που είχε διακηρύξει ο Rousseau ousseau, αλλά η Montessori παίρνει την ελευθερία και τη δίνει µια παιδοκεντρική διάσταση, οριοθετώντα την έκταση τη και δίνοντα στο παιδί τι ευκαιρίε του να την κατακτήσει µέσα από πειθαρχηµένη εργασία. -Η αµοιβαιότητα µέσα από την παρατήρηση (observatione observatione), έδωσε τόσο στον δάσκαλο όσο και στον µαθητή τη δυνατότητα τη εργασία µέσα από την συνεργασία. -Στη γραφή και την ανάγνωση η Montessori καθιερώθηκε µε το υποστηρικτικό υλικό και µε τι διδασκαλίε του «ΤΙ» και «ΠΩΣ» στην κατάκτηση των δυο αυτών δεξιοτήτων. (Dottrens, 1974, σ.142κλεάνθου - Παπαδηµητρίου, 1980, σ ). Στα ISSN

56 πλεονεκτήµατα πρέπει να προστεθεί και η συστηµατική άσκηση των αισθητήριων και οι µυοκινητικέ κινήσει που δίνουν τη δυνατότητα στο παιδί να χειριστεί τη γραφίδα και να φτάσει στην έκρηξη τη. Η Montessori έψεξε το παραδοσιακό σχολείο και το θεώρησε φορέα ανταγωνισµού, συναγωνισµού και αλλοτρίωση µεταξύ των παιδιών. Η αγωγή όπω σήµερα την αντιλαµβανόµαστε, ενθαρρύνει τα άτοµα να αποµονώνονται και να σκέφτονται το προσωπικό του συµφέρον: «Του µαθαίνουµε να µην αλληλοβοηθούνται, αλλά να σκέφτονται τη δική του προαγωγή, την απόκτηση αµοιβών και επαίνων, µέσα σ ένα κλίµα συναγωνισµού και ανταγωνισµού. Και οι µικροί αυτοί εγωιστέ κουρασµένοι ISSN

57 διανοητικά, όπω αποδεικνύεται από τι έρευνε τη πειραµατική ψυχολογία, βρίσκονται τέλο µέσα στον κόσµο ο ένα πλάι στον άλλον χωρί κανένα δέσιµο, όπω οι κόκκοι τη άµµου µέσα στην έρηµο». (Γιαγλή σ. 154). Η ΚΡΙΤΙΚΗ ΠΟΥ ΑΣΚΗΘΗΚΕ ΣΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΤΗΣ M.MONTESSORI : Το σύστηµα τη M.Montessori επικρίθηκε από τον J.Lombardo Radice που υποστηρίζει ότι η Montessori µιµήθηκε τo παιδαγωγικό σύστηµα τη ιταλίδα παιδαγωγού Ρόζα Agazzi gazzi. Οι οµοιότητε µεταξύ των δυο παιδαγωγικών συστηµάτων είναι πολύ σηµαντικέ : «Ο ISSN

58 Radice υποστηρίζει ότι στο συνέδριο του Τορίνου η Montessori ήταν παρούσα, ότι δηµοσίευσε το: «il methodo de la pedagogia scientifica ientifica» το 1912, δηλαδή 14 ολόκληρα χρόνια µετά την ίδρυση του σχολείου τη Agazzi και ότι καταπληκτικά οµοιάζει το σύστηµα τη Montessori προ το σύστηµα Agazzi gazzi, το οποίο όµω ευθύ εξαρχή παρουσιάζεται και ψυχολογικότερο και πλουσιότερο το σχολείο τη Agazzi ονοµάζεται επίση «σπίτι των παιδιών» έχει όµω πλουσιότερη καθηµερινή ζωή». (Κλεάνθου -Παπαδηµητρίου σ.387). Η µίµηση όµω επεκτείνεται και στην αγγλίδα Lucy Latter atter: «Το βιβλίο τη Latter είχε µεταφρασθεί στα ιταλικά το 1903 από την A.Franchetti και η Montessori το αναφέρει ISSN

59 στην πρώτη έκδοση του «Η µέθοδο τη επιστηµονική παιδαγωγική», αλλά το παραλείπει στη δεύτερη». (Williams σ.3204). Ο William Heard Kilpatrick επικρίνει την Montessori ότι υστερεί στην κοινωνική συνεργασία του παιδιού και δεν προάγει το µιµητικό παιγνίδι. (Williams σ.3204). H Elizabeth Rosi Shaw επικρίνει την πρώιµη εισαγωγή στη γραφή και την ανάγνωση ω αντιπαιδαγωγική (Williams σ.3204). Σύµφωνα µε τον G. Calo alo: «εκείνο που θα µπορούσαµε να επικρίνωµε περισσότερο, είναι κάποια υπερβολή στη µεθοδολογία και µια περιπλοκή οργάνων και ενεργειών από πρώτα προσαρµοσµένων, τα οποία, παρά την πρόθεση να υπηρετήσουν µιαν αυτόνοµη δραστηριότητα, φαίνονται ISSN

60 συχνά σαν απειλή περιορισµού τη ελευθερία του παιδιού». (Calo.1958.σ ). Στου επικριτέ εντάσσεται και ο Hessen ο οποίο αναφέρεται στην υπερβολική άσκηση των αισθήσεων, όπω παρατηρεί χαρακτηριστικά: «Μια υπερβολική άσκηση των οργάνων των αισθήσεών µα µπορεί να είναι όχι απλώ ανώφελο αλλά συγχρόνω και επιβλαβέ από βιολογική άποψη». (Γιαγλή σ ). Η γενική θεώρηση του έργου τη Μ. Montessori ιδιαίτερα στον γραµµατισµό τη πρώτη γραφή και ανάγνωση δείχνει τη διορατικότητα τη µεγάλη αυτή παιδαγωγού που διείδε, ότι χωρί τον αλφαβητισµό, ο άνθρωπο καθίσταται άθυρµα στι κοινωνικέ ανισότητε και του ISSN

61 επιλεκτικού µηχανισµού του συστήµατο. Χωρί τι δυο αυτέ δεξιότητε η ταξική κοινωνία αντί να συρρικνωθεί στα πλαίσια τη ισότητα και τη αµοιβαιότητα διογκώνεται σε βάρο των λα κών τάξεων, στι οποίε η Montessοri θέλησε να δώσει µιαν ελπίδα εξόδου από την περιθωριοποίηση, την παθητικοποίηση και τι κοινωνικέ αδικίε. Σήµερα όλε σχεδόν οι µέθοδοι τη πρώτη γραφή και ανάγνωση έχουν αντίστοιχε καταφυγέ στην Μοντεσσοριανή µέθοδο και µάλιστα υπάρχουν σχολεία σε διεθνέ επίπεδο που εκπαιδεύουν τα παιδιά µε τη δική τη µέθοδο. Αυτό φυσικά συναντάται στην ελληνική εκπαιδευτική πραγµατικότητα στο χώρο τη ιδιωτική εκπαίδευση. Η µέθοδο τη Μ. ISSN

62 Montessori αναφέρεται σε όλα τα επιστηµονικά συγγράµµατα και διδάσκεται στη διδακτική τη γλώσσα και των κειµένων αλλά και των µαθηµατικών, ω µια µέθοδο που θέλει να καταστήσει τι δεξιότητε αυτέ : γράφω-διαβάζω διαβάζω- λογαριάζω, προσιτέ στου απόφοιτου των παιδαγωγικών τµηµάτων αλλά και όσων ασχολούνται µε την εκπαίδευση, την αγωγή και τη µάθηση. ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΗ ΕΛΛΗΝΟΓΛΩΣΣΗ ΚΑΙ ΞΕΝΟΓΛΩΣΣΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ: Ανδρούσου, Α. (1996). ιαπολιτισµική διάσταση στην εκπαιδευτική πρακτική, στο Το πολύχρωµο σχολείο. Mια εµπειρία ISSN

63 διαπολιτισµική εκπαίδευση µέσα από την τέχνη, Tετράδια 2, Aθήνα : Nήσο. Aragon,L. (1988). Πω έµαθα να γράφω: Η Γλώσσα µου, ΣΤ ηµοτικού. τ. Α. (µτφρ. Α. Φωστιέρη ). Αθήνα: ΟΕ Β. Βάµβουκα,Μ. (1992). Η µεγαλόφωνη και σιωπηρή ανάγνωση στο Ελληνική Παιδεία,τ Αθήνα. Βασιλαράκη, Ι. (1985). Συνέδριο του ΣΕΡΙΖΙ. Η ιδασκαλία τη Λογοτεχνία. Αθήνα. Bittner,G.,Βlochmann,E.(1968).Erziehung in früher Kindheit.München:Piper&Co. Βlochmann,E.(1968) στο Bittner, G.,Βlochmann, E.Erziehung in früher Kindheit.München:Piper&Co. Brauneiser,M.(hrsg).Was Hänschen nicht lernt München: Kösel. ISSN

64 Βιγγόπουλο, Η. (1982). Η εφαρµογή τη Μεθόδου ιδασκαλία µε οµάδε. Αθήνα. Βιγκότσκι, Λ. (1988). Σκέψη και Γλώσσα, (µτφρ. Α. Ρόδη). Αθήνα: Γνώση. Bloom, B.S. et al. (1986). Ταξινοµία διδακτικών στόχων. (Μτφρ. Λαµπράκη-Παγανού). Αθήνα. Braun.D et all. (1978).Lernzielorientierter Unterricht. Heidelberg: Quelle& Meyer. Βουγιούκα, Α. (1986). Το γλωσσικό µάθηµα. Αθήνα. Calo(1985) στο Chateau,J.R.Dottrens,W.Flitner,L.Meylan κ.α. Οι µεγάλοι Παιδαγωγοί, (Μτφρ.Κ.Κίτσο ). Αθήνα: Κένταυρο. Γεωργοβασίλη,. (1988). Φιλοσοφία τη Παιδεία, τ. Α., Αθήνα. ISSN

65 Γεωργογιάννη, Π. (1997). Θέµατα ιαπολιτισµική Εκπαίδευση. Αθήνα: Gutenberg. Γιαγλή,. (1983). Θεµελιώδει αρχέ και ιδέε στην παιδαγωγική τη Μ.Μοντεσσόρι. Θεσσαλονίκη: Κυριακίδη. Γιαννίδη, Ε. (1974). Γλώσσα και Ζωή. Αθήνα: Κάλβο. Γιαννικοπούλου, Α. (1998). Από την Προανάγνωση στην Ανάγνωση. Αθήνα. Γκίβαλο, Μ. (1998). Επιστηµολογία- Γνωσιοθεωρία- Μεθοδολογικά πρότυπα, Αθήνα. Γκλιάου, Ν. (1993). Οικογένεια και σχολείο στα έργα τη Άλκη Ζέη, Αθήνα. Γκόβαρη, Χρ. (2001). Εισαγωγή στη διαπολιτισµική εκπαίδευση, Αθήνα. ISSN

66 Γληνό,. (1925.)Ένα άταφο νεκρό, Αθήνα. Γληνό,. (1976). Έθνο και γλώσσα. Αθήνα. Γραµµατά, Θ. (1999). ιδακτική του Θεάτρου. Αθήνα: Τυπωθήτω Chateau,J.,G.Calo,R.Dottrens,W.Flitner,L.Meylan κ.α.(1958). Οι µεγάλοι Παιδαγωγοί, (Μτφρ.Κ.Κίτσο ). Αθήνα: Κένταυρο. Claparède,E. (2010). Ψυχολογία του παιδιού και πειραµατική παιδαγωγική. (µτφρ.χ.πάτση). τ. Β. Αθήνα: Κέντρο Ευρωπα κών Εκδόσεων. Compagnon, A. (2001). Ο αίµων τη θεωρία. Λογοτεχνία και Κοινή Λογική. Μεταίχµιο Επιστήµε. Μτφρ. Α. Λαµπρόπουλο. Επιµέλεια Θεώρηση Μετάφραση. Α. Τζούµα. Αθήνα. ISSN

67 .Ο.Ε. (1989). Τα Αναλυτικά Προγράµµατα και βιβλία για µαθητέ και δασκάλου. Αθήνα. αβάζογλου, Α. (1994). Ο προβληµατισµό για τα άτοµα µε ειδικέ ανάγκε στην περιφέρεια, Αθήνα. ανασσή -Αφεντάκη Α. (1998). Μάθηση και Ανάπτυξη, τ. Α και τ. Β. Αθήνα. ανασσή -Αφεντάκη, Α. (1978). Ψυχολογική Ανάπτυξη ανθρώπου. Ενδοµήτρια Ζωή. Αθήνα. ανασσή -Αφεντάκη, Α. (1981). ιδακτική, Τόµο Α Μάθηση. Αθήνα. ανασσή -Αφεντάκη, Α. (1993). Η εξέλιξη τη Παιδαγωγική και ιδακτική Σκέψη. Αθήνα. Delogne,R. (1978).H Ανάγνωση πριν από τα έξι χρόνια:το πρόβληµα τη πρώτη ISSN

68 ανάγνωση στο νηπιαγωγείο και η λύση του.(µτφ.γ.βασδέκη ). Αθήνα: ίπτυχο. Decroly, Ovide. (1965). La Fonction de Globalisation et l'enseignement. Bruxelles. Desoer. Decroly, O. (1927). l 'Evolution Affective Chez l' Enfant, Brussels, Belgium. Lamertin. Decroly, O. et Buyse, R. (1923). Les Applications Americaines de la Psychologie a l'organisation Humaine et a l' Education. Bruxelles. Lamertin,. Decroly, O. 1932Cours de Psychogenese a l' Universite de Bruxelles s. d. dactylographie, Brussels. University of Brussels,. Dietrich,K. (1973). Intelligenz läßt sich lernen. Stuttgart: Ernst Klett. Dottrens, R. (1974). Παιδαγωγώ και ιδάσκω. (µτφρ. Γ.Βασδέκη ). Αθήνα. ISSN

69 Doubrovsky, S. (1985). Η άποψη του Καθηγητή. Συνέδριο του ΣΕΡΙΖΙ. (Μτφρ. Ι. Βασιλαράκη ). Αθήνα. Duran, W. (1993). Εκφραστέ τη ζωή. (Μτφρ. Ε. Μαρδά). Αθήνα: Εκδόσει ελφοί. ελµούζο, Α. (1930). Το Κρυφό Σχολειό Αθήνα. ηµαρά, Α. ( ). Η Μεταρρύθµιση που δεν έγινε, τ. Α και τ. Β. Αθήνα: Ερµή. ηµαρά, Α. (1976). Το αλφαβητάρι µε τον ήλιο. Αθήνα. Dietrich,K.(o.j.)Unser Kind und die Schule. München: Goldmann. Ζαµπέτα, Ε. (1994). Η εκπαιδευτική πολιτική στην πρωτοβάθµια εκπαίδευση , Αθήνα: εκδ. Θεµέλιο. ISSN

70 Eliot, T.S. (1971). Εφτά οκίµια για την Ποίηση. (Μτφρ. Μ. Λα νά). Εκδόσει Κλεψύδρα. Eliot, T.S. (1984). Άπαντα τα ποιήµατα. (Μτφρ. Ν. Νικολα δη ). Αθήνα: Εκδόσει Κέδρο. Ζαµπέτα, Ε. (1999). Αγωγή και εκπαίδευση τη πρώιµη παιδική ηλικία στην Ευρώπησυγκριτική προσέγγιση, Αθήνα: εκδ. Θεµέλιο. Ζαµπέτα, Ε. (2003). Σχολείο και Θρησκεία, Αθήνα: εκδ. Θεµέλιο. Ζερβού, Α. (1993). Λογοκρισία και αντιστάσει στα κείµενα των παιδικών µα χρόνων. Αθήνα. Ζερβού, Α. (2004). Αρχαιοελληνικέ πηγέ και Νεοελληνικέ χρήσει ενό κλασικού παιδικού βιβλίου. Όψει δηµιουργία και µορφέ πρόληψη του Πινόκιο. Στο. Η Λογοτεχνία Σήµερα. Αθήνα. ISSN

71 Ζούκη, Ν. (2007). Ανθρώπινα συστήµατα και θεωρία του χάου.αθήνα: Ατραπό. Fisher,D. (1924). Η Αυτοαγωγή κατά την Μοντεσορη. Αθήνα: Ελευθερουδάκη. Geissler,G.(1952). Das Problem der Unterrichtsmethode in der pädagogischen Bewegung. Berlin: Beltz. Greimas, A. (1985). Η θέση τη Λογοτεχνία στην Εκπαίδευση. Συνέδριο του ΣΕΡΙΖΙ. Η ιδασκαλία τη Λογοτεχνία. Αθήνα, σελ Groothoff,H.H.(1973).Pädagogik.Hamburg:Fisch er. Guss,K. et all. (1977). Gestalttheorie und Fachdidaktik. Darmstadt: Steinkopff. ISSN

72 Ηall,N.ed.(1991).Writing with reason.:the emergence of Authorship in young children. London: Hodder&Stoughton. Heinelt,G.(1978).Kreative Lehrer- Kreative Schüler. Basel:Herderbücherei. Hemsing,W.(o.j). Die Erziehung des Schulkindes. München: Goldmann. Θεοφανοπούλου- Κοντού,. (1974). Εισαγωγή στη ψυχογλωσσολογία, Αθήνα. Ιακώβου, Μ. Μαρκόπουλο, Γ. & Μικρό, Γ. (2004). «Θεµατοποιηµένο Βασικό Λεξιλόγιο µέσω Ηλεκτρονικών Σωµάτων Κειµένων (ΗΣΚ). Πρακτική εφαρµογή στη διδασκαλία τη ΝΕ ω ΞΓ». Στο Πρακτικά του 6ου ιεθνού Συνεδρίου Ελληνική Γλωσσολογία. ιαθέσιµο στον δικτυακό τόπο http. //www. philology. uoc. gr/ conferences/ 6thICGL/ ISSN

73 ebook/ a/ iakovou & markopoulos& mikros. pdf (3 Ιουνίου 2004). Καζαµία, Α. Παπά, Α. (1981). Ο ρόλο και το έργο του ασκάλου στο εκσυγχρονισµένο ηµοτικό Σχολείο. Εισήγηση στο ΥΠΕΠΘ για τα Αναλυτικά Προγράµµατα Παιδαγωγικών Ακαδηµιών και Σχολικών Νηπιαγωγών. Κα λα, Μ. Πολεµικό, Ν. Ξανθάκου, Γ. (1994). Η Αλίκη στο χώρο τη οικογένεια και του σχολείου. Αθήνα. Κακάµπουρα, Τίλη, Ρ. (1998). Ανάµεσα στο αστικό κέντρο και τι τοπικέ κοινωνίε, Αθήνα. Κακίση- Παναγοπούλου, Λ. (1995). Και όµω ζωγραφίζουν, Αθήνα. Kalavassis, Ch.Skoumbourdi,. (2002). «Το λάθο και το στίγµα» στο «Εκπαιδευτική, ISSN

74 οικογενειακή, πολιτική Ψυχο-παθολογία» Εκδ. Atrapos. Kalavassis. A. Giannikopoulou. (2002). «Τα σύµβολα τη γραπτή γλώσσα και των µαθηµατικών και η µεταγλωσσική συνειδητότητα µονόγλωσσων και δίγλωσσων παιδιών προσχολική ηλικία» (les symboles de la langue ecrite st du langage mathematique et leur role a l education des minorities) στο Ε.Τρέσσου, Σ.Μητακίδου. «Η διδασκαλία τη γλώσσα και των µαθηµατικών. Εκπαίδευση γλωσσικών µειονοτήτων», Εκδ. Παρατηρητή. Καλδρυµίδου, Μ.: (2003). Το δραµατικό παιχνίδι ω µέσο για την προσέγγιση των αναπαραστάσεων γεωµετρικών σχηµάτων:στο Γαγάτση Α. και Ηλία Ι.(επιµ) Οι Αναπαραστάσει και τα γεωµετρικά ISSN

75 µοντέλα στη µάθηση των Μαθηµατικών, (τόµο ΙΙ), Λευκωσία. Καλογήρου, Τ. (1999). Τέρψει και ηµέρε Ανάγνωση. Αθήνα. Καπλάνογλου, Μ. (1996). Τα παραµύθια στα ελληνικά περιοδικά για παιδιά και νέου. ( ), Αθήνα. Karlheinz,W. (o.j.). Kleine Kinder lernen lessen,schreiben,rechnen.münchen: Goldman. Κατή,. Γλώσσα και Επικοινωνία. Αθήνα. Κατσίκη-Γκίβαλου, Α. (1990). Φιλολογικέ ιαδροµέ. Εκδόσει Οδυσσέα. Καψωµένο, Ε.Γ. (1998). Ποιητική. Γιάννινα. Klafki,W.-Otto,G.-Schulz,W. (1979),Didaktik und Praxis. Frankfurt: Beltz. Κεκέ, Ι. (2004). Μεθοδολογία επιστηµονική εργασία, Αθήνα. ISSN

76 Kilpatrick.,W.H.(1914). The Montessori system examined. Boston: Houghton Mifflin. Κίτσο, Κ. (1982). Ειδική ιδακτική. Αθήνα. Κλεάνθου -Παπαδηµητρίου, Μ. (1982). Η Νέα Αγωγή, τ. Α, τ. Β και τ. Γ. Αθήνα:Βιβλία για όλου. Kohl,H.R. (1971).Antiautoritärer Unterricht in der Schule von heute.hamburg: RORORO. Κοµένιο, Γ. (1912). Μεγάλη ιδακτική. Μτφρ.. Ιωαννίδη Ολυµπίου. Εν Αθήναι. Κόνσολα, Μ. (2003). Το σύστηµα αξιών στο γλωσσικό µάθηµα τη Πρωτοβάθµια Εκπαίδευση. Μία προσέγγιση µέσα από τα αναλυτικά προγράµµατα και τα σχολικά εγχειρίδια. Στο. Γνώσει, Αξίε και εξιότητε στη σύγχρονη Εκπαίδευση (Πρακτικά Συνεδρίου ΕΛΛ.Ι.Ε.Π.ΕΚ, Αθήνα). ISSN

77 Κοντάκο, Α. (1997). Γλώσσα, Σκέψη, Πολιτισµό. Περιοδικό «Γλώσσα», τ. 4, Άνοιξη. Κορδάτο, Ι. (1973). Ιστορία του γλωσσικού µα προβλήµατο. Αθήνα. Κορωναίου, Α.. (1996). Κοινωνιολογία του ελεύθερου χρόνου, Αθήνα. Κοσσυβάκη, Φ. (1995). Κριτική Επικοινωνιακή ιδασκαλία. Αθήνα: Εκδόσει Gutenberg. Κουκουλοµάτη,. (1990). Λογοτεχνία και Παιδαγωγική. Αθήνα: Εκδόσει Εστία. Κουτσάκο, Ι.Γ. (1980). Σύγχρονη ιδακτική. Λευκωσία. Κουτσουβάνου, Ε. (1990). Μορφέ και τρόποι εργασία στο Νηπιαγωγείο. Αθήνα: Εκδόσει Οδυσσέα. ISSN

78 Κουτσουβάνου, Ε. (1992). Η Μέθοδο Μοντεσσόρι και η Προσχολική Εκπαίδευση. Αθήνα. Κουτσουβάνου, Ε. (2000). Πρώτη Ανάγνωση και Γραφή. Στρατηγικέ ιδακτική, Αθήνα: εκδ. Οδυσσέα. Κυρίδη, Α. (1997). Η ανισότητα στην ελληνική εκπαίδευση, Αθήνα. Kurt,H. (1970). Die Zukunft deines Kindes.München: Goldman. Κωνσταντίνου, Χαρ. (1994). Το σχολείο ω γραφειοκρατικό οργανισµό και ο ρόλο του εκπαιδευτικού σε αυτόν, Αθήνα. Λεοντίου, Ν. (1985). Πρώτη τάξη, Πρώτη Ανάγνωση, Λευκωσία. Λυδάκη, Α. (1997). Μπαλαµέ και Ρόµα, Οι τσιγγάνοι των Άνω Λιοσίων, Αθήνα. ISSN

79 Μαγνήσαλη, Κ. (1990). ηµιουργική. Θεωρία και τεχνική για την ανάπτυξη τη δηµιουργικότητα. Αθήνα: Εκδόσει Interbooks. Μαλαφάντη, Κ. (1989). Γλωσσοπαιδαγωγικέ απόψει στο έργο του Κ. Παλαµά. Πανεπιστήµιο Πατρών. Μαλαφάντη,Κ. (2005). Το παιδί και η ανάγνωση: στάσει, προτιµήσει, συνήθειε. Αθήνα: Γρηγόρη. Μαλικιώση- Λο ζου, Μ. (2003). Η συµβουλευτική ψυχολογία στην εκπαίδευση, Αθήνα: εκδ. Ελληνικά Γράµµατα. Μάνο, Κ. (1977). Μέθοδοι διδασκαλία, Αθήνα. ISSN

80 Μαράτου, Ο. (1998). Παιδί, Επιστήµη και Ψυχανάλυση. Οι διαδροµέ του Jean Piaget, Αθήνα. Μαυροειδή, Γ. (κ.ά.). (1990). Η γωνιά των παιγνιδιών στο σχολείο. Αθήνα: Εκδόσει ίπτυχο,. Μερακλή, Μ. (1995). Έντεχνο λα κό λόγο. Αθήνα: Εκδόσει Καρδαµίτσα. Meredieu,F.(1981). Το παιδικό σχέδιο.(μτφρ..ψυχογιό ). Αθήνα: Σκέψη. Μήτση, Ν. (1998). ιδακτική του Γλωσσικού µαθήµατο. Αθήνα: Εκδόσει Gutenberg,. Montessori,M. (1988). The Montessori Method.NY:Schocken books. Montessori,M.(χ.χ.). Ο δάσκαλο και η µέθοδο Μοντεσόρι.τ.Β. Αθήνα. ISSN

81 Μπαµπινιώτη, Γ. (1996). Ελληνική γλώσσα. Παρελθόν, παρόν και µέλλον. Αθήνα: Εκδόσει Gutenberg. Μπαµπινιώτη, Γ. (1996). Παιδεία, εκπαίδευση και γλώσσα. Εκτιµήσει και προτάσει. Εκδόσει Gutenberg. Μπαµπούνη, Χ. Κωνσταντοπούλου, Γ. (2004). Φωνέ Λογοτεχνών και Λογίων. Από το αρχείο Εµµ. Κριαρά ( ). Υπαινιγµοί στη Νεοελληνική Πνευµατική Ζωή. Στο. Η Λογοτεχνία Σήµερα. Αθήνα, σελ.294. Μπασέτα, Κ. (1994). Μάθηση µέσα από την ανάγνωση κειµένων. Αθήνα. Μπασλή, Ι. Η γλωσσική ικανότητα των σηµερινών µαθητών. Περιοδικό «Γλώσσα», τ. 20. ISSN

82 Μπεζεβέγκη, Η. (1985). Εξελικτική ψυχολογία, Αθήνα. Μπίκο, Κ. (1990). Η βελτίωση των κοινωνικών σχέσεων στη σχολική τάξη. Θεσσαλονίκη. Μπουζάκη, Σ. (1986). Νεοελληνική εκπαίδευση , Αθήνα. Μπρούζο, Α. (2002). Μικρά Σχολεία, Μεγάλε Προσδοκίε, Αθήνα. Μυλωνάκου-Κεκέ, Η. Ο Σχεδιαστικό «Λόγο» των Παιδιών. Αθήνα. Mussen,P. et al. (1985). Child Development and Personality. (µτφρ. Ε.Γραµµένο ). Αθήνα. Νάκα, Θ. (1996). Γλωσσοφιλολογικά, τ. Α, τ. Β και τ. Γ. Αθήνα. Νούτσο, Μπ. (1983). ιδακτικοί Στόχοι και Αναλυτικό Πρόγραµµα. Αθήνα. ISSN

83 Ξανθάκου, Γ. (1998). Η δηµιουργικότητα στο Σχολείο. Αθήνα: Εκδόσει Ελληνικά Γράµµατα. Ξωχέλλη, Π. (1984). Το εκπαιδευτικό έργο ω κοινωνικό ρόλο, Θεσσαλονίκη. Οικονόµου, Γ. (1998). Η δηµιουργική διάσταση τη γραπτή έκφραση στο ηµοτικό Σχολείο. Παιδαγωγική Ψυχολογική ιδακτική Θεώρηση. ιδακτική ιατριβή, Αθήνα. Ξωχέλλη, Π. (1986). Παιδαγωγική του Σχολείου. Θεσσαλονίκη. Ξωχέλλη, Π. (2010).Παιδαγωγική και εκπαίδευση σήµερα. Θεσ/νίκη :Κυριακίδη. Ουγκώ, Β.(1950).Φιλοσοφία και Φιλολογία. (µτφρ.μεραναίου/ζωγράφου).αθήνα: Μαρή. Παγγέ, Τ. (2002). Θέµατα στο ιαδίκτυο προσχολική και πρωτοσχολική ηλικία, Αθήνα: εκδ. Σύγχρονη Εκπαίδευση. ISSN

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ Στις ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών για την ειδικότητα των νηπιαγωγών των εκπαιδευτικών πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση, ακριβώς λόγω του μεγάλου ανταγωνισμού και των υψηλών βαθμολογιών

Διαβάστε περισσότερα

Πρωινό γεύμα και υγιεινή σώματος στην τουαλέτα.

Πρωινό γεύμα και υγιεινή σώματος στην τουαλέτα. Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης. Το ελεύθερο παιχνίδι είτε ατομικό,είτε ομαδικό σε ελκυστικά οργανωμένες γωνιές επιτρέπει στα παιδιά να χρησιμοποιούν δημιουργικά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Το μάθημα της Θεατρικής Αγωγής θα διδάσκεται από φέτος στην Ε και Στ Δημοτικού. Πρόκειται για μάθημα βιωματικού χαρακτήρα, με κύριο

Διαβάστε περισσότερα

TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ

TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ Η λέξη ΠΑΙΧΝΊΔΙ προέρχεται από την λέξη παίχτης παίζω παις. Με την έννοια παιχνίδι ορίζουμε την κατ εξοχήν αυθόρμητη και ενδιαφέρουσα δραστηριότητα των παιδιών που έχει ως στόχο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΤΕΡΑ Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης: Κολύμβηση/ Φυσική αγωγή:

ΕΥΤΕΡΑ Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης: Κολύμβηση/ Φυσική αγωγή: ΕΥΤΕΡΑ * Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης: Το ελεύθερο παιχνίδι είτε ατομικό, είτε ομαδικό σε ελκυστικά οργανωμένες γωνιές επιτρέπει στα παιδιά να αναπτύσσονται,

Διαβάστε περισσότερα

154 Εκπαίδευσης και Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Αθήνας

154 Εκπαίδευσης και Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Αθήνας 154 Εκπαίδευσης και Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Αθήνας Σκοπός Σκοπός του Τμήματος είναι η παιδαγωγική κατάρτιση ατόμων, που θα ασχοληθούν με την εκπαίδευση και αγωγή παιδιών προσχολικής ηλικίας. Διάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α )

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) 29 Μαΐου 2014 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) Α1. Ο συγγραφέας του κειμένου αναφέρεται στη σημασία του δημιουργικού σχολείου στη

Διαβάστε περισσότερα

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Αφροδίτη Οικονόμου Νηπιαγωγός afoikon@uth.gr Μαρία Παπαδοπούλου Αν. Καθηγήτρια, Π.Τ.Π.Ε., Π.Θ. mariapap@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΩΝΗΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ (µικρές τάξεις ηµοτικού) Σχεδιασµός σεναρίου µε θέµα «Η έννοια της ανακύκλωσης» µε τη χρήση λογισµικών γενικής χρήσης, οπτικοποίησης, διαδικτύου και λογισµικών εννοιολογικής

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα: «Βιβλία Γλώσσας Α, Β, Γ ηµοτικού», «Μαθηµατικά Α, Β ηµοτικού»

Θέµατα: «Βιβλία Γλώσσας Α, Β, Γ ηµοτικού», «Μαθηµατικά Α, Β ηµοτικού» 1 ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΤΜΗΜΑ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ Για την ενηµέρωση των υποψηφίων συγγραφέων εγχειριδίων Γλώσσας και Μαθηµατικών, κοινοποιούµε απάντηση σε σχετικό ερωτηµατολόγιο που µας είχαν υποβάλει

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΕΤΟΥΣ 2008 ( ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ 3Π /2008) ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ Κλάδοι: ΠΕ 05 ΓΑΛΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ, ΠΕ 06 ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ, ΠΕ 07 ΓΕΡΜΑΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ. Δυσλεξία και εκπαιδευτική πράξη

ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ. Δυσλεξία και εκπαιδευτική πράξη ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ Δυσλεξία και εκπαιδευτική πράξη του Κωνσταντίνου Θώδη * Η εικόνα που προβάλλεται και έχει επικρατήσει για το παιδί με «μαθησιακές δυσκολίες» είναι η εικόνα ενός έξυπνου παιδιού, το

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγικό Σημείωμα. Η είσοδος στο νηπιαγωγείο είναι ένας από τους σημαντικότερους σταθμούς της ζωής

Εισαγωγικό Σημείωμα. Η είσοδος στο νηπιαγωγείο είναι ένας από τους σημαντικότερους σταθμούς της ζωής Εισαγωγικό Σημείωμα Αγαπητοί γονείς, Η είσοδος στο νηπιαγωγείο είναι ένας από τους σημαντικότερους σταθμούς της ζωής κάθε παιδιού. Οι στέρεες βάσεις και τα θεμέλια της μάθησης και της ολόπλευρης ανάπτυξής

Διαβάστε περισσότερα

334 Παιδαγωγικό Δημοτικής Εκπαίδευσης Δυτ. Μακεδονίας (Φλώρινα)

334 Παιδαγωγικό Δημοτικής Εκπαίδευσης Δυτ. Μακεδονίας (Φλώρινα) 334 Παιδαγωγικό Δημοτικής Εκπαίδευσης Δυτ. Μακεδονίας (Φλώρινα) Ιστορικό Σημείωμα γαι την Παιδαγωγική Σχολή Φλώρινας Η Παιδαγωγική Ακαδημία Φλώρινας ιδρύθηκε τον Νοέμβριο του 1941, δηλ. κατά την διάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΑΠΟΤΥΧΙΑ, ΤΟΝ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟ ΑΝΑΛΦΑΒΗΤΙΣΜΟ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΦΗΒΕΙΑ

ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΑΠΟΤΥΧΙΑ, ΤΟΝ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟ ΑΝΑΛΦΑΒΗΤΙΣΜΟ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΦΗΒΕΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ, ΕΡΕΥΝΩΝ ΚΑΙ ΜΕΛΕΤΩΝ ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΑΠΟΤΥΧΙΑ, ΤΟΝ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟ ΑΝΑΛΦΑΒΗΤΙΣΜΟ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΦΗΒΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Το παιχνίδι της χαράς

Το παιχνίδι της χαράς Ανοιχτό πρόγραμμα εκπαίδευσης Κατερίνα Πουλέα Παιδαγωγός Το παιχνίδι της χαράς Το παιχνίδι της χαράς Αετιδέων 15 & Βουτσινά Χολαργός 6944 773597 Ανοιχτό πρόγραμμα εκπαίδευσης Το Παιδαγωγικό Κέντρο Προσχολικής

Διαβάστε περισσότερα

Όμιλος Παραμύθι και Αφήγηση. Βασιλική Αντωνογιάννη Δασκάλα. Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Φλώρινας. bantonog@yahoo.gr

Όμιλος Παραμύθι και Αφήγηση. Βασιλική Αντωνογιάννη Δασκάλα. Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Φλώρινας. bantonog@yahoo.gr Όμιλος Παραμύθι και Αφήγηση Βασιλική Αντωνογιάννη Δασκάλα Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Φλώρινας bantonog@yahoo.gr Εισαγωγή Τίτλος: «Παραμύθι και Αφήγηση» Υλοποίηση: στο πλαίσιο του νέου θεσμού

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21 ου αιώνα) Νέο Πρόγραμμα Σπουδών, Οριζόντια Πράξη» MIS: 295450 Υποέργο 1: «Εκπόνηση Προγραμμάτων Σπουδών Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και οδηγών για τον εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΣΤΙΣ ΠΡΟ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΚΑΙ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ

ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΣΤΙΣ ΠΡΟ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΚΑΙ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΣΤΙΣ ΠΡΟ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΚΑΙ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ Μαρίτσα Καμπούρογλου, Λογοπεδικός Ίδρυμα για το Παιδί «Η Παμμακάριστος» ΑΝ ΜΠΟΡΟΥΣΕ ΝΑ ΜΙΛΗΣΕΙ... Η γλωσσική παρέμβαση Είναι η διαδικασία μέσω της

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ ΛΥΚΟΠΟΥΛΩΝ ΤΑ ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ Η ΠΡΟΟΔΟΣ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ ΛΥΚΟΠΟΥΛΩΝ Στον Προσκοπισµό οι νέοι έχουν την ευκαιρία να αποκτήσουν µια σειρά από εµπειρίες που συµβάλλουν στην φυσιολογική

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνές Συνέδριο για τη Διδασκαλία & την Πιστοποίηση της Ελληνικής ως Ξένης/Δεύτερης Γλώσσας Θεσσαλονίκη, 25 Οκτωβρίου 2014

Διεθνές Συνέδριο για τη Διδασκαλία & την Πιστοποίηση της Ελληνικής ως Ξένης/Δεύτερης Γλώσσας Θεσσαλονίκη, 25 Οκτωβρίου 2014 Διεθνές Συνέδριο για τη Διδασκαλία & την Πιστοποίηση της Ελληνικής ως Ξένης/Δεύτερης Γλώσσας Θεσσαλονίκη, 25 Οκτωβρίου 2014 Στο υποέργο Π2γ: Προσαρμογή υλικού για τη διδασκαλία / εκμάθηση και πιστοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ΜΕΡΑ ΣΤΟ ΠΑΙΔΚΟ ΣΤΑΘΜΟ

ΜΙΑ ΜΕΡΑ ΣΤΟ ΠΑΙΔΚΟ ΣΤΑΘΜΟ ΜΙΑ ΜΕΡΑ ΣΤΟ ΠΑΙΔΚΟ ΣΤΑΘΜΟ ΤΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΤΗΣ ΧΑΡΑΣ ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΠΟΥΛΕΑ Μια μέρα στο παιδικό σταθμό «Το παιχνίδι της χαράς» Στο παιχνίδι της χαράς υπάρχει ένα περιβάλλον όπου παρέχει στα παιδιά ασφάλεια, φροντίδα,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

Αγαπητές/οί συνάδελφοι, σε αυτό το τεύχος σας προτείνουµε µερικά ενδιαφέροντα βιβλία που αφορούν βασικές αρχές της Συµβουλευτικής.

Αγαπητές/οί συνάδελφοι, σε αυτό το τεύχος σας προτείνουµε µερικά ενδιαφέροντα βιβλία που αφορούν βασικές αρχές της Συµβουλευτικής. Αγαπητές/οί συνάδελφοι, σε αυτό το τεύχος σας προτείνουµε µερικά ενδιαφέροντα βιβλία που αφορούν βασικές αρχές της Συµβουλευτικής. Arist Von Schlippe, Jochen Schweitzer επιµέλεια: Βιργινία Ιωαννίδου µετάφραση:

Διαβάστε περισσότερα

Τριήµερο Συνέδριο του Ελληνικού Ινστιτούτου Εφαρµοσένης Παιδαγωγικής και Εκπαίδευσης 7,8 και 9/5/2010 στην Αθήνα

Τριήµερο Συνέδριο του Ελληνικού Ινστιτούτου Εφαρµοσένης Παιδαγωγικής και Εκπαίδευσης 7,8 και 9/5/2010 στην Αθήνα ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ Ε. ΠΑΠΑΣ ΠΡΟΕ ΡΟΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟΥ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΟΜ. ΚΑΘ. ΠΑΝ. ΑΘΗΝΩΝ Τριήµερο Συνέδριο του Ελληνικού Ινστιτούτου Εφαρµοσένης Παιδαγωγικής και Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΑΙ ΟΡΟΛΟΓΙΑ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΑΙ ΟΡΟΛΟΓΙΑ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΑΙ ΟΡΟΛΟΓΙΑ Τσάνταλη Καλλιόπη, calliopetsantali@yahoo.gr Νικολιδάκης Συμεών, simosnikoli@yahoo.gr o oo Εισαγωγή Στην παρούσα εργασία επιχειρείται μια προσέγγιση της διδακτικής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 13 ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 13 ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ Περιεχόµενα 7 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 13 ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α Η ΠΑΙ ΑΓΩΓΟΥΣΑ Ι ΑΣΚΑΛΙΑ... 17 Το αντικείµενο της Παιδαγωγικής, η παιδαγωγούσα διδασκαλία, ο ρόλος της ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Master s Degree. www.unic.ac.cy. Μεταπτυχιακό στις Επιστήμες Αγωγής (Εξ Αποστάσεως)

Master s Degree. www.unic.ac.cy. Μεταπτυχιακό στις Επιστήμες Αγωγής (Εξ Αποστάσεως) Master s Degree www.unic.ac.cy Μεταπτυχιακό στις Επιστήμες Αγωγής (Εξ Αποστάσεως) «Σε αυτό το ταξίδι για την ανακάλυψη της γνώσης μας εντυπωσίασε ιδιαίτερα η οργάνωση και το φιλικό κλίμα του Πανεπιστημίου.»

Διαβάστε περισσότερα

YΠOXPEΩΣEIΣ ΓIA TH ΛHΨH ΠTYXIOY

YΠOXPEΩΣEIΣ ΓIA TH ΛHΨH ΠTYXIOY YΠOXPEΩΣEIΣ ΓIA TH ΛHΨH ΠTYXIOY Oι φοιτητές του Φ.Π.Ψ. πρέπει να συµπληρώσουν φοίτηση οκτώ εξαµήνων και να εξετασθούν σε σαράντα εξαµηνιαία µαθήµατα από τα αναγραφόµενα στο Πρόγραµµα Σπουδών (βλ. παρακάτω).

Διαβάστε περισσότερα

Προσέλευση μαθητών, ελεύθερες δραστηριότητες. Τα παιδιά απασχολούνται με οικοδομικό υλικό (τουβλάκια, κ.λπ.), πλαστελίνη, παζλ, ζωγραφική κ.ά.

Προσέλευση μαθητών, ελεύθερες δραστηριότητες. Τα παιδιά απασχολούνται με οικοδομικό υλικό (τουβλάκια, κ.λπ.), πλαστελίνη, παζλ, ζωγραφική κ.ά. Τα παιδιά απασχολούνται με οικοδομικό υλικό (τουβλάκια, κ.λπ.), πλαστελίνη, παζλ, ζωγραφική κ.ά. Τουαλέτα, υγιεινή, πρωινό. Πρωινή προσευχή, ημερολόγιο, αναφορά στο θέμα εβδομάδας. Πρόκειται για τη θεματική

Διαβάστε περισσότερα

ΝΙΚΟΣ ΠΑΠΠΑΣ, Σχολικός Σύμβουλος 12ης Εκπ/κής Περιφέρειας Πειραιά. «Δημιουργικότητα και ολιγοθέσια σχολεία : μια εναλλακτική πρόταση βιωσιμότητας».

ΝΙΚΟΣ ΠΑΠΠΑΣ, Σχολικός Σύμβουλος 12ης Εκπ/κής Περιφέρειας Πειραιά. «Δημιουργικότητα και ολιγοθέσια σχολεία : μια εναλλακτική πρόταση βιωσιμότητας». ΝΙΚΟΣ ΠΑΠΠΑΣ, Σχολικός Σύμβουλος 12ης Εκπ/κής Περιφέρειας Πειραιά «Δημιουργικότητα και ολιγοθέσια σχολεία : μια εναλλακτική πρόταση βιωσιμότητας». Μεγάλος αριθμός σχολείων της Πατρίδας μας, είναι ολιγοθέσια.

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΥΣΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ. Ονοματεπώνυμα: Ηλιάνα Στάμογλου, 4635

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΥΣΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ. Ονοματεπώνυμα: Ηλιάνα Στάμογλου, 4635 ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΥΣΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ Ονοματεπώνυμα: Ηλιάνα Στάμογλου, 4635 Γεωργία Φυντάνη, 4838 Μάθημα: Μαθησιακές Δυσκολίες Διδάσκων:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ «Νους υγιής εν σώµατι υγιεί» 1 ο ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΠΕΤΡΟΥΠΟΛΗΣ Δεκέµβριος2012-Απρίλιος 2013 Υπεύθυνη Προγράµµατος Αθηνά Τρέλλη «Νους υγιής εν σώµατι υγιεί» 1 ΚΡΙΤΗΡΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ Με το ξεκίνηµα

Διαβάστε περισσότερα

ιδακτικό Σενάριο για το Νηπιαγωγείο Μέσα Συγκοινωνίας και Μεταφοράς «Ταξίδι ταξιδάκι µου»

ιδακτικό Σενάριο για το Νηπιαγωγείο Μέσα Συγκοινωνίας και Μεταφοράς «Ταξίδι ταξιδάκι µου» ΚΣΕ ΚΕΚ ΕΥΡΩΪ ΕΑ ΚΑΡ ΙΤΣΑΣ ιδακτικό Σενάριο για το Νηπιαγωγείο Μέσα Συγκοινωνίας και Μεταφοράς «Ταξίδι ταξιδάκι µου» ΙΟΥΝΙΟΣ 2010 1 1. Τίτλος διδακτικού σεναρίου «Τα µέσα συγκοινωνίας και µεταφοράς» (Προσχολική

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΟΠΟΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΨΗΦΙΑΚΩΝ ΚΟΜΙΚΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ «οι μύθοι του Αισώπου»

ΤΡΟΠΟΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΨΗΦΙΑΚΩΝ ΚΟΜΙΚΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ «οι μύθοι του Αισώπου» ΤΡΟΠΟΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΨΗΦΙΑΚΩΝ ΚΟΜΙΚΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ «οι μύθοι του Αισώπου» 6/Θ ΔΗΜ. ΣΧΟΛΕΙΟ ΚΙΤΡΟΥΣ ΠΙΕΡΙΑΣ Μαρία Υφαντή (ΠΕ 11) Δαμιανός Τσιλφόγλου (ΠΕ 20) Θέμα: Μύθοι Αισώπου και διδαχές του Τάξη

Διαβάστε περισσότερα

Επαγγελματικές κάρτες

Επαγγελματικές κάρτες Επαγγελματικές κάρτες Αφροδίτη Οικονόμου Νηπιαγωγός afoikon@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι στον γραμματισμό Θεματική: Τα επαγγέλματα των γονιών της τάξης μας ΤΙΤΛΟΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ:

Διαβάστε περισσότερα

ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ ΣΤΟΧΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα

ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ ΣΤΟΧΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ ΣΤΟΧΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΘΕΜΑΤΑ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Κάθε παιδί έχει το δικαίωμα να ζει και να μεγαλώνει σ ένα υγιές περιβάλλον, το οποίο θα διασφαλίζει και θα προάγει την σωματική και ψυχική

Διαβάστε περισσότερα

Ολοήμερα Δημοτικά Σχολεία με Ενιαίο Αναμορφωμένο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα. Σοφία Καλογρίδη Σχολική Σύμβουλος

Ολοήμερα Δημοτικά Σχολεία με Ενιαίο Αναμορφωμένο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα. Σοφία Καλογρίδη Σχολική Σύμβουλος Ολοήμερα Δημοτικά Σχολεία με Ενιαίο Αναμορφωμένο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα Σοφία Καλογρίδη Σχολική Σύμβουλος ΔΣ ΕΑΕΠ Σε 960 ολοήμερα Δημοτικά Σχολεία της χώρας, 12/θεσια και με τον μεγαλύτερο μαθητικό πληθυσμό

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ ΣΤΙΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΗΛΙΚΙΕΣ

Ο ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ ΣΤΙΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΗΛΙΚΙΕΣ Ο ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ ΣΤΙΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΗΛΙΚΙΕΣ Ο ΚΥΚΛΟΣ ΤΟΥ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟΥ ΚΑΛΥΤΕΡΟ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟ ΚΑΛΥΤΕΡΟΙ ΠΑΙΚΤΕΣ ΚΑΛΥΤΕΡΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΛΥΤΕΡΟΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ Ο ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ ΣΗΜΕΡΑ Εμπειρικές γνώσεις Έλλειψη μεθοδολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Γιατί η Ρομποτική στην Εκπαίδευση; A) Τα παιδιά όταν σχεδιάζουν, κατασκευάζουν και προγραμματίζουν ρομπότ έχουν την ευκαιρία να μάθουν παίζοντας και να αναπτύξουν δεξιότητες Η

Διαβάστε περισσότερα

Δίγλωσση προσχολική εκπαίδευση: Η εφαρμογή της Μεθόδου CLIL σε γαλλόφωνο περιβάλλον

Δίγλωσση προσχολική εκπαίδευση: Η εφαρμογή της Μεθόδου CLIL σε γαλλόφωνο περιβάλλον Δίγλωσση προσχολική εκπαίδευση: Η εφαρμογή της Μεθόδου CLIL σε γαλλόφωνο περιβάλλον Άλιμος, 2015 Η Μέθοδος CLIL Ολιστική Εκμάθηση Περιεχομένου και Ξένης Γλώσσας EMILE: L Enseignement d une Matière par

Διαβάστε περισσότερα

1η δράση. κών, των εικαστικών, της δραµατικής τέχνης και της πληροφορικής.

1η δράση. κών, των εικαστικών, της δραµατικής τέχνης και της πληροφορικής. ΡΑΣΕΙΣ ΦΙΛΑΝΑΓΝΩΣΙΑΣ Η ιστορία του Κοµπιουτερούλη µπορεί να χρησιµοποιηθεί ως ερέθισµα για την εξοικείωση των παιδιών της προσχολικής και της πρώτης σχολικής ηλικίας µε τον ηλεκτρονικό υπολογιστή. Οι δράσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΒΡΙΣΚΩ ΤΟ ΜΙΣΟ ΚΑΙ ΤΟ ΟΛΟΚΛΗΡΟ

ΒΡΙΣΚΩ ΤΟ ΜΙΣΟ ΚΑΙ ΤΟ ΟΛΟΚΛΗΡΟ ΒΡΙΣΚΩ ΤΟ ΜΙΣΟ ΚΑΙ ΤΟ ΟΛΟΚΛΗΡΟ ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΜΑΡΙΑ ΤΣΙΚΑΛΟΠΟΥΛΟΥ,ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΟΣ ΣΧΟΛΕΙΟ Δημοτικό σχολείο Σκύδρας ΣΚΥΔΡΑ,2015 1. Συνοπτική περιγραφή της ανοιχτής εκπαιδευτικής Το αντικείμενο με το οποίο

Διαβάστε περισσότερα

Σύλλογος γονέων & κηδεµόνων παιδικών σταθµών Αγίας Παρασκευής. Δυσλεξία Ανάπτυξη Λόγου & Κίνησης Παιδοψυχολόγος: Νότα Ζέρβα

Σύλλογος γονέων & κηδεµόνων παιδικών σταθµών Αγίας Παρασκευής. Δυσλεξία Ανάπτυξη Λόγου & Κίνησης Παιδοψυχολόγος: Νότα Ζέρβα Σύλλογος γονέων & κηδεµόνων παιδικών σταθµών Αγίας Παρασκευής Δυσλεξία Ανάπτυξη Λόγου & Κίνησης Παιδοψυχολόγος: Νότα Ζέρβα Το παιδί µου δεν µιλάει καθαρά... Έως 2 ετών πρέπει να... Καταλαβαίνει σύνθετες

Διαβάστε περισσότερα

www.psychologyonline.gr Newsletter Αθλητικής Ψυχολογίας, Ιανουαρίου Φεβρουαρίου 2009 Αγαπητοί Φίλοι,

www.psychologyonline.gr Newsletter Αθλητικής Ψυχολογίας, Ιανουαρίου Φεβρουαρίου 2009 Αγαπητοί Φίλοι, Newsletter Αθλητικής Ψυχολογίας, Ιανουαρίου Φεβρουαρίου 2009 Αγαπητοί Φίλοι, Μετά την σύντοµη ανάπαυλα των Χριστουγεννιάτικων διακοπών µας, έφτασε ένας ορεξάτος και Ολόφρεσκος Νέος Χρόνος που κουβαλά µαζί

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ 13 ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ 15 ΑΝΤΙ ΠΡΟΛΟΓΟΥ 17 ΠΡΟΛΟΓΟΣ 21 ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΡΟΖΑΣ ΙΜΒΡΙΩΤΗ 23 ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΛΑΜΠΑΔΑΡΙΟΥ 24 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 25

ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ 13 ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ 15 ΑΝΤΙ ΠΡΟΛΟΓΟΥ 17 ΠΡΟΛΟΓΟΣ 21 ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΡΟΖΑΣ ΙΜΒΡΙΩΤΗ 23 ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΛΑΜΠΑΔΑΡΙΟΥ 24 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 25 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ 13 ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ 15 ΑΝΤΙ ΠΡΟΛΟΓΟΥ 17 ΠΡΟΛΟΓΟΣ 21 ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΡΟΖΑΣ ΙΜΒΡΙΩΤΗ 23 ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΛΑΜΠΑΔΑΡΙΟΥ 24 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 25 ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ ΔΙΕΡΓΑΣΙΕΣ, ΣΥΖΗΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΠΡΙΝ

Διαβάστε περισσότερα

Προς µια γλωσσική πολιτική την εποχή της παγκοσµιοποίησης και του διαδικτύου: ο σχεδιασµός του ΚΕΓ

Προς µια γλωσσική πολιτική την εποχή της παγκοσµιοποίησης και του διαδικτύου: ο σχεδιασµός του ΚΕΓ Προς µια γλωσσική πολιτική την εποχή της παγκοσµιοποίησης και του διαδικτύου: ο σχεδιασµός του ΚΕΓ ηµήτρης Κουτσογιάννης Τµήµα Φιλολογίας Φιλοσοφική Σχολή, Α.Π.Θ. Επιστηµονικός συνεργάτης του ΚΕΓ dkoutsog@lit.auth.gr

Διαβάστε περισσότερα

3 Εισδοχή Οι Νηπιαγωγοί μας

3 Εισδοχή Οι Νηπιαγωγοί μας Πίνακας 2 Περιεχομένων Το Σχολείο μας 3 Εισδοχή Οι Νηπιαγωγοί μας 4 Σχολικό Έτος και Αργίες Ωράριο 6 Οι καθημερινές μας Οι Δραστηριότητες 7 εργασίες μας 9 Κατ οίκον Εργασία Οι Αξιολόγηση 10 Εγκαταστάσεις

Διαβάστε περισσότερα

ηµιουργική Ψυχολογική Γραφή

ηµιουργική Ψυχολογική Γραφή ηµιουργική Ψυχολογική Γραφή Ζωντανά βιβλία, της Ιωάννας Ν. Τριπερίνα, Ψυχολόγου, MSc, µε ιστορίες που µάς δίνουν το έναυσµα να τις βιώσουµε, δραµατοποιήσουµε, συζητήσουµε, διαβάσουµε, ώστε να µάθουµε και

Διαβάστε περισσότερα

Περιοδικό Εκπαίδευση & Θέατρο

Περιοδικό Εκπαίδευση & Θέατρο Το άρθρο αυτό είναι ελεύθερα προσβάσιμο μέσω της ιστοσελίδας: www.theatroedu.gr Εκδότης: Πανελλήνιο Δίκτυο για το Θέατρο στην Εκπαίδευση Για παραγγελίες σε έντυπη μορφή όλων των βιβλίων: info@theatroedu.gr

Διαβάστε περισσότερα

www.genadios.edu.gr Λεωφ. Καλαμακίου 104Β, Άλιμος ΤΚ 174 55 Τ. 210 9828888 210 9829888 210 9830888 F. 210 9850342 Ε. info@genadios.edu.

www.genadios.edu.gr Λεωφ. Καλαμακίου 104Β, Άλιμος ΤΚ 174 55 Τ. 210 9828888 210 9829888 210 9830888 F. 210 9850342 Ε. info@genadios.edu. Αγαπητοί γονείς Αισθανόμαστε την ανάγκη να επικοινωνήσουμε μαζί σας για να σας ενημερώσουμε σχετικά με την ταυτότητα της ΓΕΝΝΑΔΕΙΟΥ ΣΧΟΛΗΣ και το αξιόλογο και πολυεπίπεδο εκπαιδευτικό έργο που επιτελεί.

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν Κ Ε Ν Τ Ρ Ο Ε Λ Λ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2014. Γ -Δ εξάμηνο

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2014. Γ -Δ εξάμηνο ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2014 Ημερομηνία 1-9-2014 2-9-2014 3-9-2014 4-9-2014 5-9-2014 Κινητική αγωγή και μάθηση ΠΕΥ 200

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣ: Οι Υπουργοί Εσωτερικών, Αποκέντρωσης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων

ΠΡΟΣ: Οι Υπουργοί Εσωτερικών, Αποκέντρωσης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΚΑΙ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ. ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΤΜΗΜΑ Β, ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ -----

Διαβάστε περισσότερα

Λόγου Παίγνιον Ψυχαγωγία, Τέχνη, Γλώσσα στο σχολείο. Αστική μη Κερδοσκοπική Εταιρία. Υπηρεσίες Πολιτιστικής Εκπαίδευσης. Καραϊσκάκη 28, Ψυρρή, Αθήνα

Λόγου Παίγνιον Ψυχαγωγία, Τέχνη, Γλώσσα στο σχολείο. Αστική μη Κερδοσκοπική Εταιρία. Υπηρεσίες Πολιτιστικής Εκπαίδευσης. Καραϊσκάκη 28, Ψυρρή, Αθήνα Λόγου Παίγνιον Ψυχαγωγία, Τέχνη, Γλώσσα στο σχολείο Αστική μη Κερδοσκοπική Εταιρία Υπηρεσίες Πολιτιστικής Εκπαίδευσης Καραϊσκάκη 28, Ψυρρή, Αθήνα Κατά κοινή αντίληψη στην λογοτεχνία, η μετάφραση οδηγεί

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στο Γραμματισμό Περίγραμμα μαθήματος Μαρία Παπαδοπούλου ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ

Εισαγωγή στο Γραμματισμό Περίγραμμα μαθήματος Μαρία Παπαδοπούλου ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ Εισαγωγή στο Γραμματισμό Περίγραμμα μαθήματος Μαρία Παπαδοπούλου ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ 1.. Ενημέρωση για το μάθημα και Εισαγωγή Θεματικές περιοχές, Σύστημα αξιολόγησης. Το πλαίσιο του γραμματισμού. Γραμματισμός,

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Ακολούθως αναπτύσσονται ορισμένα διευκρινιστικά σχόλια για το Σχέδιο Μαθήματος. Αφετηρία για τον ακόλουθο σχολιασμό υπήρξαν οι σχετικές υποδείξεις που μας

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ Η ΧΩΡΙΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ Η ΧΩΡΙΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ 556 3 Ο ΣΥΝΕ ΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ Η ΧΩΡΙΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ Ματούλας Γεώργιος άσκαλος Σ Ευξινούπολης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΦΑΚΕΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΦΑΚΕΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΦΑΚΕΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Μάθημα: Εφαρμοσμένη Διδακτική των Φυσικών Επιστημών (Πρακτικές Ασκήσεις Β Φάσης) για φοιτητές του ΤΕΠΑΕΣ ΜΙΧΑΗΛ ΣΚΟΥΜΙΟΣ Λέκτορας στο

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΗΤΙΚΑ ΜΟΝΤΕΛΑ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΕΦΟΡΜΑΓΗ ΤΟΥΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ

ΘΕΩΡΗΤΙΚΑ ΜΟΝΤΕΛΑ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΕΦΟΡΜΑΓΗ ΤΟΥΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Ι ΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ, 5 CFU 1. prof. Paola Maria Minucci (6 ιδακτικές ώρες): 1 CFU Α ΜΕΡΟΣ, 0,5 CFU (In data da stabilire) ιδακτική της νεοελληνικής ποίησης 1: Ανάλυση του κειµένου Β ΜΕΡΟΣ,

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιασμός διαφοροποιημένης διδασκαλίας

Σχεδιασμός διαφοροποιημένης διδασκαλίας Σχεδιασμός διαφοροποιημένης διδασκαλίας ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΤΩΝ ΖΩΩΝ Ένας λαγός, ένα πουλί, ένα ψάρι, ένας σκίουρος, μια πάπια και διάφορα άλλα ζώα αποφάσισαν να ανοίξουν ένα σχολείο. Συστήθηκε λοιπόν μια επιτροπή

Διαβάστε περισσότερα

Οι φορητοί υπολογιστές στην εκπαίδευση: Μελέτη περίπτωσης ως προς τις συνέπειες στη διδασκαλία και το μιντιακό γραμματισμό

Οι φορητοί υπολογιστές στην εκπαίδευση: Μελέτη περίπτωσης ως προς τις συνέπειες στη διδασκαλία και το μιντιακό γραμματισμό Παιδαγωγικά ρεύματα στο Αιγαίο Προσκήνιο 1 Οι φορητοί υπολογιστές στην εκπαίδευση: Μελέτη περίπτωσης ως προς τις συνέπειες στη διδασκαλία και το μιντιακό γραμματισμό Δημήτρης Σπανός 1 dimitris.spanos@gmail.com

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό σενάριο διδασκαλίας και μάθησης με την αξιοποίηση εκπαιδευτικού λογισμικού.

Εκπαιδευτικό σενάριο διδασκαλίας και μάθησης με την αξιοποίηση εκπαιδευτικού λογισμικού. Εκπαιδευτικό σενάριο διδασκαλίας και μάθησης με την αξιοποίηση εκπαιδευτικού λογισμικού. 1.ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΣΕΝΑΡΙΟΥ Συγγραφέας: Μποζονέλου Κωνσταντίνα 1.1.Τίτλος διδακτικού σεναρίου Οι τέσσερις

Διαβάστε περισσότερα

ιδασκαλία της Ροµποτικής Επιστήµης στη ευτεροβάθµια Εκπαίδευση Εµπειρίες από άλλα εκπαιδευτικά συστήµατα και προσαρµογή στην Ελληνική πραγµατικότητα

ιδασκαλία της Ροµποτικής Επιστήµης στη ευτεροβάθµια Εκπαίδευση Εµπειρίες από άλλα εκπαιδευτικά συστήµατα και προσαρµογή στην Ελληνική πραγµατικότητα ιδασκαλία της Ροµποτικής Επιστήµης στη ευτεροβάθµια Εκπαίδευση Εµπειρίες από άλλα εκπαιδευτικά συστήµατα και προσαρµογή στην Ελληνική πραγµατικότητα Αντώνιος Τζες Αναπληρωτής Καθηγητής Τµήµατος Ηλεκτρολόγων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Εισαγωγή Ενεργός συμμετοχή Κοινωνική αλληλεπίδραση Δραστηριότητες που έχουν νόημα Σύνδεση των νέων πληροφοριών με τις προϋπάρχουσες γνώσεις Χρήση στρατηγικών Ανάπτυξη της αυτορρύθμισης και εσωτερική σκέψη

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Το να είσαι γονιός δεν είναι εύκολο πράγμα. Δεν υπάρχει ευκαιρία για πρόβα, δεν υπάρχουν σχολεία. Το μόνο που κουβαλάμε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ Β ΦΑΣΗΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ Β ΦΑΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ Β ΦΑΣΗΣ Θέμα Διδασκαλίας Προβλήματα με πρόσθεση και αφαίρεση κλασμάτων (Κεφάλαιο 23 ο ) Σχολείο: 2 ο

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ ΑΝΟΙΧΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ

ΤΙΤΛΟΣ ΑΝΟΙΧΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΤΙΤΛΟΣ ΑΝΟΙΧΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΣΚΥΔΡΑΣ Ομάδα ανάπτυξης Μαρία Τσικαλοπούλου, Μαθηματικός Σ Κ Υ Δ Ρ Α / 2 0 1 5 Το αντικείμενο με το οποίο θα ασχοληθούμε είναι τα μαθηματικά της

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΘΟΥΣΑ 4. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 Θετικές σχέσεις: θεωρία και πράξη

ΑΙΘΟΥΣΑ 4. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 Θετικές σχέσεις: θεωρία και πράξη TETARTH 15 ΜΑΪΟΥ 2013 14.00-15.00 ΠΡΟΣΕΛΕΥΣΗ ΣΥΝΕΔΡΩΝ-ΕΓΓΡΑΦΕΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ, ΝΕΑ ΧΗΛΗ ΚΑΡΑΘΕΟΔΩΡΗ ΑΜΦΙΘΕΑΤΡΟ ΑΙΘΟΥΣΑ 9 ΑΙΘΟΥΣΑ 10 ΑΙΘΟΥΣΑ ΣΥΝΕΛΕΥΣΕΩΝ 15.00-17.00 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 1 Σκέφτομαι & Πράττω

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΣΠΙΤΙ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΠΕΝΤΕ ΙΑΦΟΡΕΤΙΚΩΝ ΛΟΓΙΣΜΙΚΩΝ

ΜΙΑ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΣΠΙΤΙ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΠΕΝΤΕ ΙΑΦΟΡΕΤΙΚΩΝ ΛΟΓΙΣΜΙΚΩΝ ΜΙΑ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΣΠΙΤΙ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΠΕΝΤΕ ΙΑΦΟΡΕΤΙΚΩΝ ΛΟΓΙΣΜΙΚΩΝ ΕΝΤΥΠΟ Α ΦΥΛΛΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΑΘΗΤΗ Ιώ Παπαδηµητρίου 757 Σηµείωση: Θα πρέπει εδώ να σηµειωθεί ότι στην προσχολική αγωγή δε συνηθίζεται

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕ ΙΟ ΕΞΑΤΟΜΙΚΕΥΜΕΝΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΣΧΕ ΙΟ ΕΞΑΤΟΜΙΚΕΥΜΕΝΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΣΧΕ ΙΟ ΕΞΑΤΟΜΙΚΕΥΜΕΝΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ Επιµέλεια: Καλαντζής Παναγιώτης, ηµ. Σχ. Παίδων «Π. & Α. Κυριακού». Γνωστικό αντικείµενο: ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Ε ΗΜΟΤΙΚΟΥ 1. ΤΙΤΛΟΣ Ι ΑΚΤΙΚΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ: Μονάδες µέτρησης επιφανείας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΩΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ 3-6 ΧΡΟΝΩΝ

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΩΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ 3-6 ΧΡΟΝΩΝ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΩΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ 3-6 ΧΡΟΝΩΝ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ, 2010 Λοΐζου, Ε. κ Παπαδημήτρη-Καχριμάνη, Χ. 1 ΔΟΜΗ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ 1

Διαβάστε περισσότερα

Γλωσσάρι ΘΕΜΕΛΙΩΔΕΙΣ ΕΝΝΟΙΕΣ:

Γλωσσάρι ΘΕΜΕΛΙΩΔΕΙΣ ΕΝΝΟΙΕΣ: Γλωσσάρι Αυτό το γλωσσάρι, παρέχει ορισμούς / εξηγήσεις για όλες τις λέξεις ή φράσεις που χρησιμοποιούνται στην έρευνα, οι οποίες επιλέχθηκαν από τους εταίρους από όλα τα κράτη μέλη της Ε.Ε., που ενδεχομένως

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ Ιωάννινα, 5/6/2008 ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ Το Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων προκηρύσσει Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών στις Επιστήμες της Αγωγής για το ακαδημαϊκό έτος

Διαβάστε περισσότερα

Κολλιόπουλος ηµήτρης- Σελίδα 1 από 12. Παρουσίαση εκπαιδευτικού λογισµικού

Κολλιόπουλος ηµήτρης- Σελίδα 1 από 12. Παρουσίαση εκπαιδευτικού λογισµικού Κολλιόπουλος ηµήτρης- Σελίδα 1 από 12 Παρουσίαση εκπαιδευτικού λογισµικού Πίνακας Περιεχοµένων Παρουσίαση εκπαιδευτικού λογισµικού 1. Εισαγωγή...3 2. Περιεχόµενο του Λογισµικού...5 1 ο Στάδιο. Στη γέφυρα....6

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΥΣΙΚΟΚΙΝΗΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΣΧΟΛΙΚΗ ΠΡΑΞΗ. Εισηγήτρια : Ζέρβα Ζ. Αντιγόνη καθηγήτρια φυσικής αγωγής

ΜΟΥΣΙΚΟΚΙΝΗΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΣΧΟΛΙΚΗ ΠΡΑΞΗ. Εισηγήτρια : Ζέρβα Ζ. Αντιγόνη καθηγήτρια φυσικής αγωγής ΚΑΙ ΣΧΟΛΙΚΗ ΠΡΑΞΗ Εισηγήτρια : Ζέρβα Ζ. Αντιγόνη καθηγήτρια φυσικής αγωγής ΣΚΟΠΟΣ Σκοπός της παρούσας εργασίας είναι η καταγραφή των απόψεων σχετικά µε το µάθηµα της φυσικής αγωγής σε δηµοτικά σχολεία

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικές Ανάγκες στον Αυτισμό. Μαρίτσα Καμπούρογλου Λογοπεδικός Ίδρυμα για το Παιδί «Η Παμμακάριστος»

Εκπαιδευτικές Ανάγκες στον Αυτισμό. Μαρίτσα Καμπούρογλου Λογοπεδικός Ίδρυμα για το Παιδί «Η Παμμακάριστος» Εκπαιδευτικές Ανάγκες στον Αυτισμό Μαρίτσα Καμπούρογλου Λογοπεδικός Ίδρυμα για το Παιδί «Η Παμμακάριστος» Παράγοντες που επιδρούν στη μάθηση Η σοβαρότητα του αυτισμού Το επίπεδο της νοητικής τους ικανότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3 ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3 Όνομα Εκπαιδευτικού: Νικολάου Χριστιάνα Σχολείο: Περιφερειακό Δημοτικό Σχολείο Τίμης Τάξη: Α Ζήτημα της Αειφόρου Περιβαλλοντικής Εκπαιδευτικής Πολιτικής του σχολείου: Οι καταναλωτικές

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση Διδακτικής του Μαθήµατος των Θρησκευτικών. Γ Οµάδα

Άσκηση Διδακτικής του Μαθήµατος των Θρησκευτικών. Γ Οµάδα Άσκηση Διδακτικής του Μαθήµατος των Θρησκευτικών Γ Οµάδα Διδάσκων: Αθ. Στογιαννίδης Λέκτορας 11ο Μάθηµα Διερεύνηση Προϋποθέσεων Διδασκαλίας - Α : Η θεωρία του Jean Piaget για τη νοητική ανάπτυξη του ανθρώπου

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Ψυχολογία

Εισαγωγή στην Ψυχολογία 1 Εισαγωγή στην Ψυχολογία ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ 2 Θέµατα Ορισµού Η ψυχολογία είναι η επιστήµη που σκοπό έχει να περιγράψει και να εξηγήσει την συµπεριφορά και της νοητικές διεργασίες κυρίως των ανθρώπων αλλά και των

Διαβάστε περισσότερα

αλαπάσχου Καλλιρόη Επιβλέπων Καθηγητής : Τσιάτσος Θρασύβουλος, Επίκουρος Καθηγητής

αλαπάσχου Καλλιρόη Επιβλέπων Καθηγητής : Τσιάτσος Θρασύβουλος, Επίκουρος Καθηγητής ηµιουργία Εκπαιδευτικού Πολυµεσικού Υλικού για την υποστήριξη του Προγράµµατος Σπουδών στην Πρωτοβάθµια Εκπαίδευση: Υποστήριξη του Προγράµµατος της Φυσικής Αγωγής στο µάθηµα της Καλαθοσφαίρισης αλαπάσχου

Διαβάστε περισσότερα

1. Ορισµός της ΕΓΔ. 2.1. Χαρακτηριστικά της ΕΓΔ

1. Ορισµός της ΕΓΔ. 2.1. Χαρακτηριστικά της ΕΓΔ Ο λόγος είναι ίσως η σηµαντικότερη µορφή έκφρασης όσο για την επικοινωνία αλλά και για την περαιτέρω ανάπτυξη του ανθρώπου από τον προφορικό στον γραπτό λόγο. Γιατί αν ένα παιδί δεν συνειδητοποιήσει πλήρως

Διαβάστε περισσότερα

ΣΠΟΥΔΩΝ 2010 ΟΔΗΓΟΣ ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ

ΣΠΟΥΔΩΝ 2010 ΟΔΗΓΟΣ ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ 2010 10-2011 ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Το Ανοικτό Ίδρυμα Εκπαίδευσης είναι ένα σύγχρονο εκπαιδευτήριο προσανατολισμένο στην

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΕΝΟΤΗΤΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΟ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ

ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΕΝΟΤΗΤΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΟ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ Θεματικές ενότητες για τις εισαγωγικές εξετάσεις του Μεταπτυχιακού Προγράμματος του Παιδαγωγικού

Διαβάστε περισσότερα

13 ο ΠΑΓΚΥΠΡΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΔΥΣΛΕΞΙΑΣ Σάββατο 6 Οκτωβρίου 2010 Εργαστήριο

13 ο ΠΑΓΚΥΠΡΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΔΥΣΛΕΞΙΑΣ Σάββατο 6 Οκτωβρίου 2010 Εργαστήριο 13 ο ΠΑΓΚΥΠΡΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΔΥΣΛΕΞΙΑΣ Σάββατο 6 Οκτωβρίου 2010 Εργαστήριο «Δυσλεξία: Μια λέξη δύσκολη και μόνο να την πεις φαντάσου το μαρτύριο όμως να τη ζεις» Μαρία Χριστοπούλου, Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου,

Διαβάστε περισσότερα

Οι εξελίξεις στο χώρο της πιστοποίησης και τα νέα δεδομένα στη χώρα μας. TIE: Μια καινοτόμος πρόταση

Οι εξελίξεις στο χώρο της πιστοποίησης και τα νέα δεδομένα στη χώρα μας. TIE: Μια καινοτόμος πρόταση Οι εξελίξεις στο χώρο της πιστοποίησης και τα νέα δεδομένα στη χώρα μας. TIE: Μια καινοτόμος πρόταση Η πρωτοφανής κρίση που πλήττει τα τελευταία χρόνια τη χώρα μας είναι βέβαιο ότι θα καταστήσει σύντομα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ ΗΡΑΚΛΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ. http://sym.pblogs.gr

ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ ΗΡΑΚΛΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ. http://sym.pblogs.gr ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ ΗΡΑΚΛΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ http://sym.pblogs.gr «Το μάθημα των Φυσικών Επιστημών στο ημοτικό Σχολείο είναι η απάντησή μας στην ανάγκη του κάθε παιδιού να μάθει» (Jacobson) ΠΟΥ ΣΤΟΧΕΥΩ ΟΤΑΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Α ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) EΣΠΕΡΙΝΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΥΣΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΑ ΝΗΠΙΑΓΩΓΟΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Λάρισα 2012

ΜΟΥΣΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΑ ΝΗΠΙΑΓΩΓΟΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Λάρισα 2012 ΜΟΥΣΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΑ ΝΗΠΙΑΓΩΓΟΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Λάρισα 2012 Ο μαθητής μου σύμφωνα με συστηματική παρατήρηση διαπίστωσα ότι: είχε δυσκολία στην κοινωνική επαφή. Δεν ήξερε πώς να προσεγγίσει τα υπόλοιπα παιδιά.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΑΠΘ ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ 2010 2011. Με κατατακτήριες εξετάσεις κατατάσσονται στο Τμήμα:

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΑΠΘ ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ 2010 2011. Με κατατακτήριες εξετάσεις κατατάσσονται στο Τμήμα: ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΑΠΘ ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ 2010 2011 Με κατατακτήριες εξετάσεις κατατάσσονται στο Τμήμα: α) Πτυχιούχοι Τμημάτων Α.Ε.Ι. εσωτερικού και ισοτίμων ιδρυμάτων του

Διαβάστε περισσότερα

Γενική οργάνωση σεναρίου. 1. Προαπαιτούμενες γνώσεις και πρότερες γνώσεις των μαθητών

Γενική οργάνωση σεναρίου. 1. Προαπαιτούμενες γνώσεις και πρότερες γνώσεις των μαθητών Παράρτημα 1: Τεχνική έκθεση τεκμηρίωσης σεναρίου Το εκπαιδευτικό σενάριο που θα σχεδιαστεί πρέπει να συνοδεύεται από μια τεχνική έκθεση τεκμηρίωσής του. Η τεχνική αυτή έκθεση (με τη μορφή του παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

«Κοινωνική Παιδαγωγική, Διαπολιτισμικότητα, Συμβουλευτική και Ειδική Αγωγή»

«Κοινωνική Παιδαγωγική, Διαπολιτισμικότητα, Συμβουλευτική και Ειδική Αγωγή» 20 ο Διεθνές Συνέδριο «Κοινωνική Παιδαγωγική, Διαπολιτισμικότητα, Συμβουλευτική και Ειδική Αγωγή» Πάτρα, 6-8 Νοεμβρίου 2015 Συνεδριακό και Πολιτιστικό Κέντρο Πανεπιστημίου Πατρών E-mail επικοινωνίας για

Διαβάστε περισσότερα

Ολοκληρωμένο Πρόγραμμα Αστικής Ανάπτυξης της παλιάς πόλης Ρεθύμνου. Δράσεις Συγχρηματοδοτούμενες από το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο ΕΚΤ

Ολοκληρωμένο Πρόγραμμα Αστικής Ανάπτυξης της παλιάς πόλης Ρεθύμνου. Δράσεις Συγχρηματοδοτούμενες από το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο ΕΚΤ Ολοκληρωμένο Πρόγραμμα Αστικής Ανάπτυξης της παλιάς πόλης Ρεθύμνου Δράσεις Συγχρηματοδοτούμενες από το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο ΕΚΤ Δράσεις Συγχρηματοδοτούμενες από το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο ΕΚΤ

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Η αγγλική και οι άλλες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Η αγγλική και οι άλλες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Κείμενο 1 Η αγγλική και οι άλλες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης Ο ενιαίος ευρωπαϊκός χώρος αποτελεί ήδη πεδίο δραστηριότητας, αλλά και ανταγωνισμού των γλωσσών. Από την εποχή της ίδρυσης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΕΡΓΟ. Κωδικός Έργου σε Επιτροπή Ερευνών/ΕΛΚΕ του ΑΠΘ : 90714 ΤΕΛΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΠΡΟΟΔΟΥ

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΕΡΓΟ. Κωδικός Έργου σε Επιτροπή Ερευνών/ΕΛΚΕ του ΑΠΘ : 90714 ΤΕΛΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΠΡΟΟΔΟΥ 1 ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΕΡΓΟ Άνθρωποι του Κάτω Κόσµου: ιδεολογίες και πολιτικές διακρίσεων, αποκλεισµού και διώξεων στη σύγχρονη εποχή. Ιστορικό ανθολόγιο και εκπαιδευτικός οδηγός. People of the Underworld: ideologies

Διαβάστε περισσότερα

Η χρήση ενεργητικών τεχνικών στην επιμόρφωση των εκπαιδευτικών ΣΕΠ για την ενίσχυση της ενσυναίσθησης

Η χρήση ενεργητικών τεχνικών στην επιμόρφωση των εκπαιδευτικών ΣΕΠ για την ενίσχυση της ενσυναίσθησης Η χρήση ενεργητικών τεχνικών στην επιμόρφωση των εκπαιδευτικών ΣΕΠ για την ενίσχυση της ενσυναίσθησης Κατσιούλα Παναγιώτα, Εκπαιδευτικός, Σύμβουλος ΣΕΠ, ΚΕΣΥΠ Κιλκίς Σιάνου Χατζηκαμάρη Παναγιώτα, Εκπαιδευτικός,

Διαβάστε περισσότερα