Εργαστήριο Χημείας ΕΤΥ124. Κ. Βελώνια / Μ. Τυλλιανάκης

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Εργαστήριο Χημείας ΕΤΥ124. Κ. Βελώνια / Μ. Τυλλιανάκης"

Transcript

1 Εργαστήριο Χημείας ΕΤΥ124 Κ. Βελώνια / Μ. Τυλλιανάκης

2 Κανόνες Ασφαλείας Μέσα στο εργαστήριο φοράμε πάντα προστατευτική ποδιά. Κατά τη διάρκεια του πειράματος φοράμε πάντα τα ειδικά προστατευτικά γυαλιά. Απαγορεύεται αυστηρά όχι μόνο η κατανάλωση αλλά και η παρουσία φαγητών ή ποτών στο χώρο ρου εργαστηρίου. Απαγορεύεται η χρήση κινητών τηλεφώνων μέσα στο χώρο του εργαστηρίου. Απαγορεύεται αυστηρά το κάπνισμα μέσα στο χώρο του εργαστηρίου. Το εργαστήριο έχει μία έξοδο κινδύνου. Ρωτήστε τον υπέυθυνο του εργαστηρίου να σας τη δείξει και φροντίστε μαζί με αυτόν να είναι εύκολα προσβάσιμη και ξεκλείδωτη. Τέλος απαγορεύονται οποιοιδήποτε αστεϊσμοί και πλάκες μέσα στο εργαστήριο. Η παραβίαση οποιουδήποτε από τους παραπάνω κανόνες ασφαλείας δίνει το δικαίωμα στον υπεύθυνο του εργαστηρίου να μη σας επιτρέψει τη συνέχιση της εργαστηριακής άσκησης με αποτέλεσμα τη λήψη απουσίας.

3

4 ΠΟΤΕ δεν κάνουμε οτιδήποτε στο εργαστήριο εκτός από τις εγκεκριμένες πειραματικές διαδικασίες που περιγράφονται στις σημειώσεις και προτείνονται από τον υπεύθυνο εργαστηρίου. Οποιαδήποτε άλλη δοκιμή απαγορεύεται αυστηρά

5 Εκρηξη ψυγείου University: University of Virginia Year: ~1997 or 1998 Description of Incident: Normal household refrigerators have several spark points that caused an explosion from built up fumes. SDSM&T Environmental Health & Safety

6 Chemistry Professor Karen E. Wetterhahn, Dartmouth College Died by poisoning resulting from by a few drops of dimethylmercury. Dimethylmercury, a colourless liquid, was used as a reference standard for NMR experiments. During sample preparation dimethylmercury accidentally penetrated a protective glove. The accident occurred in August of Six months later symptoms of the mercury poisoning were detected by which time the effects were irreversible. Professor Wetterhahn rapidly went into a coma and died in June 1997.

7 Έκρηξη Ασύμβατων Χημικών Απορριμάτων University: University of Kentucky Year: 1997 Description of Incident: It is believed that nitric acid and halogenated organic solvent waste were involved, but the exact cause may never be known.

8 SUNY-Canton, 02/10/12

9 Yale University student Michele Dufault dies in machine shop accident on April 12, Michele s hair got caught in a lathe as she worked on a senior project in a machine shop in Chemistry Laboratory. Her body was found by other students who had been working in the building.

10 Μέτρα προστασίας

11 Μέτρα προστασίας Αναφέρετε ΟΛΑ τα ατυχήματα μην προσπαθήσετε να διαχειριστείτε οποιοδήποτε ατύχημα ΧΩΡΙΣ τον υπεύθυνο εργαστηρίου.

12 Κανόνες λειτουργίας Κάθε φοιτητής έχει δικαίωμα για το πολύ μία απουσία από τις εργαστηριακές ασκήσεις. Περισσότερες απουσίες της μίας έχουν ως αποτέλεσμα την διακοπή της συμμετοχή του φοιτητή για το υπόλοιπο του εξαμήνου και επομένως παρακολούθηση από την αρχή το επόμενο εξάμηνο. Απουσίες δεν είναι δυνατόν να δικαιολογηθούν καθ οιοδήποτε τρόπο ακόμα και με ιατρική ή νοσοκομειακή γνωμάτευση. Μετά το τέλος της εργαστηριακής άσκησης πρέπει να γράφετε αναφορές. Η αναφορά είναι κοινή για όλα τα μέλη την ομάδας και άρα όλα τα μέλη παίρνουν τον ίδιο βαθμό στην αναφορά. Αναφορές στις οποίες αποδεικνύεται αντιγραφή μηδενίζονται αυτόματα. Η αναφορά παραδίδεται την επόμενη εργαστηριακή ημέρα. Οποιαδήποτε καθυστερηση πέραν της προθεσμία αυτής επιφέρει ποινή ίση με το 20% του βαθμού της αναφοράς. Για καθυστέρηση μεγαλύτερη της μίας εβδομάδας από την προθεσμία η αναφορά μηδενίζεται.

13 Κανόνες λειτουργίας Ο τελικός βαθμός στο μάθημα των Εργαστηρίων Χημείας προκύπτει από το μέσο όρο του βαθμού των αναφορών και του βαθμού στη γραπτή εξέταση του Εργαστηρίου στο τέλος του εξαμήνου, υπό την προϋπόθεση ότι ο βαθμός στην γραπτή εξέταση είναι τουλάχιστον πέντε (5,0). Το εργαστήριο όπως και τα αμφιθέατρα είναι χώρος διδασκαλίας. Κατά συνέπεια -όπως το μάθημα στο αμφιθέατρο- έτσι και η άσκηση στο εργαστήριο πρέπει να διεξάγεται χωρίς κουβέντες και οχλαγωγίες. Στο τέλος κάθε πειράματος κάθε ομάδα θα πρέπει να ξεπλένει τα γυαλικά που χρησιμοποίησε και να παραδίδει τον πάγκο εργασίας της στην κατάσταση που τον παρέλαβε. Κάθε εργαστηριακή ημέρα θα ορίζεται μία ομάδα καθαριότητας η οποία θα ξεπλένει τα κοινόχρηστα γυαλικά και θα πρέπει να παραδίδει το χώρο στην κατάσταση που ήταν κατά την έναρξη του πειράματος.

14 Πείραμα 1: Πρωτολυτικές Τιτλοδοτήσεις Αλκαλιμετρία και Οξυμετρία Σκοπός της άσκησης είναι να προσδιοριστεί η % κ.β. σύσταση του οξικού οξέος (ασθενές οξύ) στο ξύδι και οι ποσότητες NaHCO 3 και NaCO 3 (ασθενείς βάσεις) σε διάλυμα άγνωστης συγκέντρωσης. Για αυτό το λόγο θα γίνει τιτλοδότηση δείγματος ξυδιού και υδατικού διαλύματος NaHCO 3 και NaCO 3 με δευτερογενές πρότυπο διάλυμα NaOH και πρωτογενές πρότυπο διάλυμα HCl αντίστοιχα. Το τελικό σημείο της τιτλοδότησης θα εντοπιστεί με τη βοήθεια δείκτη και η σύσταση των διαλυμάτων θα βρεθεί με επεξεργασία των όγκων των πρότυπων διαλυμάτων που χρησιμοποιήθηκαν για τις τιτλοδοτήσεις.

15 Ορολογία! Προχοΐδα Στήριγμα Τιτλοδότηση είναι η διαδικασία μέτρησης του όγκου ενός πρότυπου διαλύματος που απαιτείται για να αντιδράσει με ένα δεδομένο όγκο (ή μάζα) της αναλυόμενης ουσίας. Πρότυπο διάλυμα διάλυμα γνωστής συγκέντρωσης. Φιάλη Erlenmeyer (κωνική) Πρωτογενές πρότυπο είναι μία ένωση υψηλής καθαρότητας που χρησιμεύει σαν ουσία αναφοράς σε ογκομετρικούς προσδιορισμούς και τιτλοδοτίσεις. (Πρότυπο υψηλής καθαρότητας, σταθερό στις πειραματικές συνθήκες).

16 Ορολογία! Προχοΐδα Στήριγμα Δευτεροταγές πρότυπο διάλυμα τιτλοδοτημένο από το πρότυπο (πρωτογενές) διάλυμα Δείκτες- ουσίες που προστίθενται στο υπό ανάλυση διάλυμα για να προκαλέσουν μία φυσική μεταβολή (τελικό σημείο) στο/ ή κοντά στο ισοδύναμο σημείο. Συνήθως πρόκειται για την εμφάνιση, εξαφάνιση ή αλλαγή του χρώματος. Φιάλη Erlenmeyer

17

18

19 Προχοΐδα Στήριγμα Ισοδύναμο σημείο το σημείο στο οποίο το ποσό του τιτλοδότη είναι χημικά ισοδύναμο με το ποσό της υπό ανάλυση ουσίας. Τελικό σημείο το σημείο στο οποίο παρατηρείται η φυσική μεταβολή. Φιάλη Erlenmeyer Λάθος τιτλοδότησης η διαφορά στον όγκο ή τη μάζα ανάμεσα στο ισοδύναμο σημείο και τα τελικό σημείο.

20 41.18 ml

21

22

23 NaOH Πείραμα 1 1 ο μέρος: Υπολογισμός. συγκέντρωσης διαλύματος NaOH. Θα πραγματοποιηθεί τιτλοδότηση διαλύματος NaOH από πρωτογενές πρότυπο διάλυμα HCl. HCl + φαινολοφθαλεΐνη Γεμίζουμε την προχοΐδα με το κοινόχρηστο διάλυμα NaOH άγνωστης συγκέντρωσης. Στην κωνική φιάλη των 250 ml μεταφέρουμε με σιφώνιο ακριβώς 20 ml πρότυπου διαλύματος HCl 0,1 M με σιφώνιο.* Προσθέτουμε επιπλέον περίπου 10 ml νερού. Προσθέτουμε 3 σταγόνες δείκτη φαινολοφθαλεΐνης. Τοποθετούμε ένα μαγνητάκι στην κωνική προκειμένου να έχουμε συνεχή ανάδευση και τοποθετούμε την κωνική πάνω στον αναδευτήρα. Πραγματοποιούμε μέχρι την αλλαγή χρώματος την τιτλοδότηση κατά την οποία λαμβάνει χώρα η αντίδραση (περίπου 10 ml): NaOH HCl NaCl H 2O Η τιτλοδότηση πραγματοποιείται συνολικά 3 φορές.

24

25 NaOH CH 3 COOH + φαινολοφθαλεΐνη Πείραμα 1 2 ο μέρος: Υπολογισμός συγκέντρωσης διαλύματος CH 3 COOH. Θα πραγματοποιηθεί τιτλοδότηση διαλύματος CH 3 COOH από δευτερογενές πρότυπο διάλυμα NaΟΗ. Γεμίζουμε την προχοΐδα με το κοινόχρηστο διάλυμα NaOH του οποίου τη συγκέντρωση μετρήσαμε στο πρώτο μέρος. Στην κωνική φιάλη των 250 ml μεταφέρουμε με σιφώνιο ακριβώς 20 ml διαλύματος CH 3 COOH άγνωστης συγκέντρωσης. Προσθέτουμε επιπλέον περίπου 10 ml νερού. Προσθέτουμε 3 σταγόνες δείκτη φαινολοφθαλεΐνης. Τοποθετούμε ένα μαγνητάκι στην κωνική προκειμένου να έχουμε συνεχή ανάδευση και τοποθετούμε την κωνική πάνω στον αναδευτήρα. Πραγματοποιούμε μέχρι την αλλαγή χρώματος την τιτλοδότηση κατά την οποία λαμβάνει χώρα η αντίδραση (περίπου 10 ml): NaOH CH 3COOH CH 3COONa H2O Η τιτλοδότηση πραγματοποιείται συνολικά 3 φορές.

26 ΗCl Na 2 CO 3 & NaΗCO 3 + φαινολοφθαλεΐνη Πείραμα 1 3 ο μέρος: Υπολογισμός συγκέντρωσης Na 2 CO 3 και NaΗCO 3 σε διάλυμας που περιέχει μίγμα τους. Θα πραγματοποιηθεί τιτλοδότηση αυτού του διαλύματος από πρωτογενές πρότυπο διάλυμα HCl 0,1 Μ. Αδειάζουμε την προχοΐδα από το NaOH και τη γεμίζουμε με HCl αφού πρώτα τη ξεπλύνουμε. Στην κωνική φιάλη των 250 ml μεταφέρουμε με σιφώνιο ακριβώς 10 ml διαλύματος μίγματος Na 2 CO 3 και NaΗCO 3 άγνωστης συγκέντρωσης. Προσθέτουμε επιπλέον περίπου 90 ml νερού. Προσθέτουμε 3 σταγόνες δείκτη φαινολοφθαλεΐνη. Τοποθετούμε ένα μαγνητάκι στην κωνική προκειμένου να έχουμε συνεχή ανάδευση και τοποθετούμε την κωνική πάνω στον αναδευτήρα. Πραγματοποιούμε μέχρι την αλλαγή χρώματος την τιτλοδότηση κατά την οποία λαμβάνει χώρα η αντίδραση (περίπου 10 ml): Na2CO3 HCl NaHCO 3 H2O Σημειώνουμε την ένδειξη της προχοϊδας

27 Πείραμα 1 Προσθέτουμε 3 σταγόνες δείκτη ερυθρό μεθυλίου. Πραγματοποιούμε μέχρι την αλλαγή χρώματος την τιτλοδότηση κατά την οποία λαμβάνει χώρα η αντίδραση (περίπου 10 ml επιπλέον): NaHCO 3 HCl H2CO3 H2O Η ποσότητα του που θα ανιχνευθεί οφείλεται τόσο στην ποσότητα που είχαμε στο αρχικό διάλυμα όσο και σε αυτή που δημιουργήθηκε από το πρώτο σκέλος αυτού του 3 ου μέρους. Η τιτλοδότηση πραγματοποιείται συνολικά 3 φορές. Na 2 CO 3 & NaΗCO 3 + φαινολοφθαλεΐνη+ Ερυθρό μεθυλίου

28 Πείραμα 1: Υπολογισμοί Υπολογισμός της συγκέντρωσης του διαλύματος NaOH. Υπολογισμός της υγρασίας που περιέχει το NaOH αν γνωρίζουμε ότι παρασκευάστηκε με τη διάλυση 2,5 gr NaOH σε 250 ml νερού. Υπολογισμός μοριακής συγκέντρωσης διαλύματος CH 3 COOH και της % κ.ο. (w/v) περιεκτικότητάς του. Υπολογισμός συγκέντρωσης διαλύματος Na 2 CO 3 και NaΗCO 3.

29

30 Καμπύλες Τιτλοδότησης Η γραφική παράσταση της τιμής του ph ενός διαλύματος ως προς τον όγκο του οξέος ή της βάσης που προστίθεται σε αυτό

31 Καμπύλες Τιτλοδότησης Τα επίπεδα/οριζόντια τμήματα υποδυκνύουν περίσσεια διαλύματος οξέος και βάσης. 2 Η απότομη κλήση δείχνει το σημείο στο οποίο συμβαίνει η εξουδετέρωση. 1: Αρχικό ph 2: Ισοδύναμο σημείο n οξ =n β 1

32 Καμπύλες Τιτλοδότησης: Ασθενές οξυ-ισχυρή βάση 1: Αρχικό ph 2 2: Ισοδύναμο σημείο n οξ =n β 3: Μισό ισοδύναμου σημείου: ph=pka 1 3

33 Πείραμα 2: Πεχαμετρική Τιτλοδότηση - Προσδιορισμός Σταθεράς Διάστασης Ασθενούς Οξέος-Ρυθμιστικά Διαλύματα Στην άσκηση αυτή θα προσδιοριστεί η σταθερά διάστασης (K a ) και το ισοδύναμο βάρος ασθενούς οξέος καθώς και ο συντελεστής ρυθμιστικής ικανότητας ενός ρυθμιστικού διαλύματος. Η μέθοδος που θα χρησιμοποιηθεί είναι η τιτλοδότηση οξέος-βάσης. Το τελικό σημείο της ογκομέτρησης θα εντοπιστεί με μέτρηση του ph του διαλύματος. Οι τιμές της σταθεράς διάστασης K a, το ισοδύναμο βάρος του οξέος και ο συντελεστής ρυθμιστικής ικανότητας του ρυθμιστικού διαλύματος θα βρεθούν με επεξεργασία των τιμών ph που μετρήθηκαν κατά την διάρκεια της τιτλοδότησης.

34 Ρυθμιστικά Διαλύματα Ρυθμιστικό ονομάζεται ένα διάλυμα του οποίου η τιμή του ph δεν μεταβάλλεται ή μεταβάλλεται ελάχιστα όταν προστεθουν σε αυτό μικρές ποσότητες ισχυρού οξέος ή ισχυρής βάσης. Τα ρυθμιστικά διαλύματα παρασκευάζονται αναμιγνύοντας σε υδατικό διάλυμα ένα ασθενές οξύ με ένα άλας του (συζυγής βάση) ή μία ασθενή βάση με ένα άλας της (συζυγές οξύ). πχ: HF και NaF.

35 Ρυθμιστικά Διαλύματα Ο ρόλος ενός ρυθμιστικού διαλύματος είναι να αντιστέκεται στις αλλαγές του ph ενός διαλύματος. Τα ρυθμιστικά διαλύματα είναι απλά μία εφαρμογή του φαινομένου της επίδρασης κοινού ιόντος. Σύσταση ρυθμιστικών διαλυμάτων: Ασθενές Οξύ Συζυγής Βάση CH3COOH CH3COO - H2PO4 - HPO4 2- Ασθενής Βάση Συζυγές Οξύ NH3 NH4 +

36 Ρυθμιστική ικανότητα Μαθηματικά η ρυθμιστική ικανότητα ορίζεται από την σχέση : dcb dca dph dph Όπου C A και C Β είναι τα moles προστιθέμενου οξέος ή βάσης ανά λίτρο διαλύματος. Τα πρόσημα «+» και «-» εξηγούνται από το γεγονός ότι η προσθήκη βάσης επιφέρει αύξηση της τιμής του ph, ενώ η προσθήκη οξέος μείωση της τιμής του ph. Όπως φαίνεται και από την σχέση, η ρυθμιστική ικανότητα β είναι η κλίση της καμπύλης εξουδετέρωσης όταν στον άξονα των ψ έχουμε C A ήc Β.

37 Πειραματικό σχήμα Στήριγμα Προχοΐδα στήριγμα Φιάλη Erlenmeyer Αναλυόμενη ουσία (άγνωστη μοριακότητα) Τιτλοδότης (πρότυπο διάλυμα γνωστής μοριακότητας) Δείκτης ph μετρο Συσκευή μαγνητικής ανάδευσης

38 phμετρο Μετράει το δυναμικό ενός ηλεκτρολύτη Μετατρέπει το δυναμικό σε ph E E 0 (2.3RT ) ά [ H ] log nf ό ( ή)[ H ] Φτηνή και εύκολη μέθοδος Πρέπει να γίνει βαθμονόμηση με πρότυπο ρυθμιστικό διάλυμα

39 οξύ πρότυπο διάλυμα NaOH phμετρο Πείραμα 2 1 ο μέρος: Μέτρηση τιμών ph ως προς τον όγκο NaOH κατά τη τιτλοδότηση διαλύματος αγνώστου οξέος και συγκέντρωσης από N από πρωτογενές πρότυπο διάλυμα NaOH συγκέντρωσης 0,1 Μ. Γεμίζουμε την προχοΐδα με το κοινόχρηστο πρότυπο διάλυμα NaOH συγκέντρωσης 0,1 Μ. Στην κωνική φιάλη των 250 ml μεταφέρουμε με σιφώνιο ακριβώς 5 ml άγνωστου οξέος το οποίο έχει παρασκευαστεί με τη διάλυση 15 g οξέος σε 250 ml νερού. Προσθέτουμε επιπλέον περίπου 45 ml νερού. Τοποθετούμε ένα μαγνητάκι στην κωνική προκειμένου να έχουμε συνεχή ανάδευση και τοποθετούμε την κωνική πάνω στον αναδευτήρα. Τοποθετούμε το ηλεκτρόδιο του πεχαμέτρου στο διάλυμα, καταγράφουμε την αρχική τιμή του ph και ξεκινάμε την τιτλοδότηση καταγράφοντας τις τιμές του ph και της ένεδειξης της προχοΐδας με τον εξής ρυθμό: Από 0-8 ml NaOH που έχουμε προσθέσει ανά 0,2 ml Από 8-48ml NaOH που έχουμε προσθέσει ανά 0,5 ml Από48-51mlNaOHπου έχουμε προσθέσει ανά0,05 ml Από 51-60mlNaOHπου έχουμε προσθέσει ανά 0,5 ml

40 ΚH 2 PO 4, Κ 2 ΗPO 4 πρότυπο διάλυμα NaOH phμετρο Πείραμα 2 2 ο μέρος: Προσδιορισμός συντελεστή ρυθμιστικής ικανότητας ρυθμιστικού διαλύματος. Γεμίζουμε την προχοΐδα με το κοινόχρηστο πρότυπο διάλυμα NaOH συγκέντρωσης 0,1 Μ. Στην κωνική φιάλη των 250 ml μεταφέρουμε με σιφώνιο ακριβώς 40 ml διαλύματος ΚH 2 PO 4 0,1 M και 10 ml διαλύματος Κ 2 ΗPO 4 0,1 M. Τοποθετούμε ένα μαγνητάκι στην κωνική προκειμένου να έχουμε συνεχή ανάδευση και τοποθετούμε την κωνική πάνω στον αναδευτήρα. Τοποθετούμε το ηλεκτρόδιο του πεχαμέτρου στο διάλυμα, καταγράφουμε την αρχική τιμή του ph και ξεκινάμε την τιτλοδότηση καταγράφοντας τις τιμές του ph και της ένεδειξης της προχοΐδας με ρυθμό 0,5 ml NaOH μέχρι συνολικού όγκου 10 ml.

41 Πείραμα 2: ΚH 2 PO 4, Κ 2 ΗPO 4 πρότυπο διάλυμα NaOH phμετρο 3 ο μέρος: Προσδιορισμός συντελεστή ρυθμιστικής ικανότητας δεύτερου ρυθμιστικού διαλύματος. Γεμίζουμε την προχοΐδα με το κοινόχρηστο πρότυπο διάλυμα NaOH συγκέντρωσης 0,1 Μ. Στην κωνική φιάλη των 250 ml μεταφέρουμε με σιφώνιο ακριβώς 25 ml διαλύματος ΚH 2 PO 4 0,1 M και 25 ml διαλύματος Κ 2 ΗPO 4 0,1 M. Τοποθετούμε ένα μαγνητάκι στην κωνική προκειμένου να έχουμε συνεχή ανάδευση και τοποθετούμε την κωνική πάνω στον αναδευτήρα. Τοποθετούμε το ηλεκτρόδιο του πεχαμέτρου στο διάλυμα, καταγράφουμε την αρχική τιμή του ph και ξεκινάμε

42 ΚH 2 PO 4, Κ 2 ΗPO 4 πρότυπο διάλυμα HCl phμετρο Πείραμα 2: 4 ο μέρος: Προσδιορισμός συντελεστή ρυθμιστικής ικανότητας ρυθμιστικού διαλύματος. Γεμίζουμε την προχοΐδα με το κοινόχρηστο πρότυπο διάλυμα HCl συγκέντρωσης 0,1 Μ. Στην κωνική φιάλη των 250 ml μεταφέρουμε με σιφώνιο ακριβώς 40 ml διαλύματος ΚH 2 PO 4 0,1 M και 10 ml διαλύματος Κ 2 ΗPO 4 0,1 M. Τοποθετούμε ένα μαγνητάκι στην κωνική προκειμένου να έχουμε συνεχή ανάδευση και τοποθετούμε την κωνική πάνω στον αναδευτήρα. Τοποθετούμε το ηλεκτρόδιο του πεχαμέτρου στο διάλυμα, καταγράφουμε την αρχική τιμή του ph και ξεκινάμε την τιτλοδότηση καταγράφοντας τις τιμές του ph και της ένεδειξης της προχοΐδας με ρυθμό 0,5 ml HCl μέχρι συνολικού όγκου 10 ml.

43 Πείραμα 2: 5 ο μέρος: Προσδιορισμός συντελεστή ρυθμιστικής ικανότητας δεύτερου ρυθμιστικού διαλύματος. ΚH 2 PO 4, Κ 2 ΗPO 4 πρότυπο διάλυμα HCl phμετρο Γεμίζουμε την προχοΐδα με το κοινόχρηστο πρότυπο διάλυμα HCl συγκέντρωσης 0,1 Μ. Στην κωνική φιάλη των 250 ml μεταφέρουμε με σιφώνιο ακριβώς 25 ml διαλύματος ΚH 2 PO 4 0,1 M και 25 ml διαλύματος Κ 2 ΗPO 4 0,1 M. Τοποθετούμε ένα μαγνητάκι στην κωνική προκειμένου να έχουμε συνεχή ανάδευση και τοποθετούμε την κωνική πάνω στον αναδευτήρα. Τοποθετούμε το ηλεκτρόδιο του πεχαμέτρου στο διάλυμα, καταγράφουμε την αρχική τιμή του ph και ξεκινάμε την τιτλοδότηση καταγράφοντας τις τιμές του ph και της ένεδειξης της προχοΐδας με ρυθμό 0,5 ml HCl μέχρι συνολικού όγκου 10 ml.

44 ph Υπολογισμοί Γραφική παράσταση της καμπύλης τιτλοδότησης ph=f(v NaOH ) από 0-60 ml V NaOH

45 ΔpH/ΔV Γραφική της παραγώγου της παραπάνω καμπύλης από ως εξής: Στον άξονα του y έχουμε τη μεταβολή ΔpH=pH n+1 -ph n ενώ στον x τον αντίστοιχο όγκο που έχουμε προσθέσει V NaOH

46 Δ(ΔpH)/ΔV Γραφική της δεύτερης παραγώγου της πρώτης καμπύλης από ως εξής: Στον άξονα του y έχουμε τη μεταβολή της μεταβολής του ph δηλαδή Δ(ΔpH)=ΔpH n+1 -ΔpH n ενώ στον x τον αντίστοιχο όγκο που έχουμε προσθέσει V NaOH

47 Υπολογισμοί Γραφικές παραστάσεις του ph καθώς και της πρώτης και δεύτερης παραγώγου ως προς τον όγκο βάσης. Υπολογισμός του όγκου του ισοδύναμου σημείου. Είναι το σημείο όπου μεγιστοποιείται η πρώτη παράγωγος και το σημείο όπου μηδενίζεται η δεύτερη παράγωγος και τέμνει τον άξονα x. Υπολογισμός της συγκέντρωσης του αγνώστου οξέος. Την ισοδύναμη μάζα του οξέος Mr. (Το διάλυμα φτιάχτηκε με 15 g οξέος σε 250 ml διαλύματος) Υπολογισμός της σταθεράς αγνώστου οξέος από την αρχική τιμή του ph πριν αρχίσει η τιτλοδότηση. Με ποιον άλλο τρόπο θα μπορούσαμε να την υπολογίσουμε? Πόσο θα τη βρίσκατε με αυτόν τον άλλο τρόπο; Σχεδιασμός γραφική παράστασης του ph του πρώτου και δεύτερου ρυθμιστικού διαλύματος σε συνάρτηση με τα mmole NaOH που προσθέσαμε. Υπολογισμός συντελεστή ρυθμιστικής ικαντότητας του πρώτου και δεύτερου ρυθμιστικού διαλύματος για την ποσότητα NaOH που προσθέσαμε. Σχεδιασμός γραφική παράστασης του ph του πρώτου και δεύτερου ρυθμιστικού διαλύματος σε συνάρτηση με τα mmole HCl που προσθέσαμε. Υπολογισμός συντελεστή ρυμιστικής ικαντότητας του πρώτου και δεύτερου ρυθμιστικού διαλύματος για την ποσότητα HCl που προσθέσαμε.

48 Πείραμα 3: Σύγκριση Μεθόδων Χημικής Ανάλυσης Προσδιορισμός Μαγγανίου Σκοπός της παρούσας άσκησης είναι να γίνει ποσοτικός προσδιορισμός του μαγγανίου σε ένα δείγμα χάλυβα. Η ανάλυση θα γίνει με χρήση δύο διαφορετικών μεθόδων χημικής ανάλυσης: φωτομετρικά με μέτρηση της απορρόφησης διαλύματος μαγγανίου και ογκομετρικά με τιτλοδότηση του ίδιου διαλύματος με οξαλικό άλας. Και στις δύο περιπτώσεις το προσδιοριζόμενο είδος είναι το υπερμαγγανικό ιόν και θα γίνει αναγωγή των αποτελεσμάτων στην % περιεκτικότητα στοιχειακού μαγγανίου σε στο χάλυβα. Τα φωτομετρικά και ογκομετρικά δεδομένα θα συγκριθούν ως προς την ακρίβεια των αποτελεσμάτων που δίνουν.

49 Νόμος των Beer-Lambert Διάγραμμα της Beer Lambert απορρόφησης μίας δέσμης φωτός καθώς ταξιδεύει μέσα από μία κυψελίδα μήκους l. Ι= εκπεμπόμενο φως, I o = προσπίπτων φως. A log 10 I I 0 l c

50 Πείραμα 3 1 ο μέρος: Παρασκευή αραιωμένων διαλυμάτων KMnO 4 από αρχικό διάλυμα συγκέντρωσης 10-3 Μ. Γεμίζουμε ένα ποτήρι ζέσεως 50 ml με το πρότυπο διάλυμα KMnO 4, 10-3 Μ. Πρόκειται να παρασκευάσουμε πέντε διαφορετικά διαλύματα με συγκετρώσεις Μ, Μ, Μ, 10-4 Μ, Μ. Αυτά τα διαλύματα θα φτιαχνούν από το αρχικό πρότυπο διάλυμα και σε ογκομετρική φιάλη των 50 ml. Για κάθε ένα από αυτά τα διαλύματα θα ακολουθούμε τα εξής βήματα: C 1 V1 C2 V2 (α) Υπολογισμός της απαιτούμενης ποσότητας διαλύματος KMnO Μ που πρέπει να λάβουμε προκειμένου να αραιώσουμε. (β) Μεταφέρουμε με σιφώνιο στη σφαιρική των 50 ml την ποσότητα που υπολογίσαμε από το βήμα. (γ) Πραγματοποιούμε την αραίωση του διαλύματος. (δ) Γεμίζουμε την κυψελίδα με το αραιωμένο διάλυμα. Η υπόλοιπη ποσότητα δε μας χρειάζεται. Τις κυψελίδες τις τοποθετούμε κατά σειρά συγκέντρωσης έτσι ώστε να μην τις μπερδέψουμε στο τέλος.

51 Πείραμα 3 2 ο μέρος: Μέτρηση της απορρόφησης των διαλυμάτων KMnO 4 με τη βοήθεια του φωτομέτρου. (1) πηγή συνεχούς ακτινοβολίας (2) μονοχρωμάτορας για επιλογή μήκους κύματος (3) κυψελίδα δείγματος (4) ανιχνευτής (μετατρέπει την ενέργεια σε ηλεκτρικό σήμα) (5) καταγραφέας Βαθμονομούμε το φωτόμετρο ως εξής: Τοποθετούμε στη θέση του δείματος μία κυψελίδα με καθαρό νερό. Στη συνέχεια θέτουμε το μήκος κύματος στα 520 nm όπου εκεί απορροφάει καλύτερα το διάλυμα KMnO 4. Μηδενίζουμε την ένδειξη της απορρόφησης. Τοποθετούμε διαδοχικά τις πέντε κυψελίδες με τα δείγματα KMnO 4 και μετράμε τις απορροφήσεις τους. Η διαδικασία αυτή επαναλαμβάνεται συνολικά πέντε φορές.

52 Πείραμα 3 3 ο μέρος: Μέτρηση της απορρόφησης διαλύμάτος KMnO 4 άγνωστης συγκέντρωσης. Πρόκειται να μετρήσουμε την απορρόφηση διαλύματος KMnO 4 του οποίου η συγκέντρωση είναι αρκετά μεγάλη ώστε να ισχύει ο νόμος Beer Lambert. Για το λόγο αυτό θα το αραιώσουμε 100 φορές. Αυτό τα διάλυμα θα φτιαχτεί από το αρχικό άγνωστο διάλυμα και σε ογκομετρική φιάλη των 250 ml. Υπολογίζουμε την απαιτούμενη ποσότητα άγνωστου διαλύματος KMnO 4 που πρέπει να λάβουμε προκειμένου να αραιωθεί 100 φορές. Μεταφέρουμε με σιφώνιο στη σφαιρική των 250 ml την ποσότητα που υπολογίσαμε. Πραγματοποιούμε την αραίωση του διαλύματος. Γεμίζουμε την κυψελίδα με το αραιωμένο διάλυμα. Η υπόλοιπη ποσότητα δε μας χρειάζεται. Μετράμε την απορρόφηση του άγνωστου διαλύματος.

53 (COONa) 2 H 2 SO 4 KMnO 4. Πείραμα 3 4 ο μέρος: Μέτρηση της άγνωστης συγκέντρωσης διαλύμάτος KMnO 4 με τιτλοδότησή του με όξινο διάλυμα (COONa) 2. Γεμίζουμε την προχοΐδα με το άγνωστο διάλυμα KMnO 4. Ζυγίζουμε με ακρίβεια 0,1 g (COONa) 2. Η ποσότητα που θα ζυγίσουμε μπορεί να διαφέρει λίγο από 0,1 g αλλά θα σημειώσουμε με ακρίβει την τελική ένδειξη της ζυγαριάς. Μεταφέρουμε το (COONa) 2 που ζυγίσαμε στην κωνική φιάλη των 250 ml. Μετράμε με τον κύλινδρο 50 ml διαλύματος H 2 SO 4 2 M και το μεταφέρουμε στην κωνική. Μεταφέρουμε στην κωνική φιάλη 25 ml θερμού νερού. Τοποθετούμε ένα μαγνητάκι στην κωνική προκειμένου να έχουμε συνεχή ανάδευση και τοποθετούμε την κωνική πάνω στον αναδευτήρα. Πραγματοποιούμε μέχρι την αλλαγή χρώματος την τιτλοδότηση κατά την οποία λαμβάνει χώρα η αντίδραση. Η τιτλοδότηση πραγματοποιείται συνολικά 3 φορές.

54

55 Λήψη μικρών ποστήτων για ζύγιση Ποτέ σπάτουλα για δύο διαφορετικές ουσίες

56 Πείραμα 3 Υπολογισμοί. Γραφική παράσταση της καμπύλης απορρόφησης ως προς τη συγκέντρωση για τα πέντε διαλύματα. Υπολογισμός της εξίσωσης ευθείας που πορκύπτει και υπολογισμός του μοριακού συντελεστή απορρόφησης, ε λ, για το KMnO 4. Υπολογισμός της συγκέντρωσης του αραιωμένου άγνωστου διαλύματος με τη βοήθεια της απορρόφησής του που βρήκαμε στο 3 ο μέρος και τους υπολογισμούς που κάναμε για τις μετρήσεις του 2 ου μέρους. Υπολογισμός της συγκέντρωσης του αρχικού άγνωστου διαλύματος με τη βοήθεια της συγκέντρωσης του αραιωμένου άγνωστου διαλύματος που υπολογίσαμε. Υπολογισμός της συγκέντρωσης του άγνωστου διαλύματος με τη βοήθεια της τιτλοδότησης του 4 ου μέρους.

57 Πείραμα 4: Συμπλοκομετρικές Ογκομετρήσεις Προσδιορισμός Ολικής Σκληρότητας Νερού Σκοπός αυτής της άσκησης είναι ο προσδιορισμός της ολικής σκληρότητας (ιόντα Ca 2+ και Mg 2+ ) δειγμάτων νερού με ογκομέτρησή τους με πρότυπο διάλυμα χηλικής ένωσης που συμπλοκοποιεί και τα δύο μεταλλοκατιόντα. Το τελικό σημείο της τιτλοδότησης θα προσδιοριστεί με χρήση κατάλληλου μεταλλικού δείκτη ενώ οι τιμές σκληρότητας θα προσδιοριστούν με επεξεργασία των τελικών όγκων των τιτλοδοτήσεων.

58 EDTA

59 ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ ΝΕΡΟΥ Σκληρότητα νερού Η σκληρότητα του νερού μετριέται σε mg CaCO 3 /l, σε Γερμανικούς βαθμούς, και σε Γαλλικούς βαθμούς Για την μετατροπή από τη μία μονάδα μέτρησης σε άλλη ισχύουν οι παρακάτω σχέσεις : 1 Γαλλικός βαθμός = 0,56 Γερμανικοί 1 Γερμανικός βαθμός = 1,79 Γαλλικοί 1 Γαλλικός βαθμός = 10 mg CaO/l 1 Γερμανικός βαθμός = 17,9 mg CaCO 3 /l ΓΑΛΛΙΚΟΙ ΒΑΘΜΟΙ ΓΕΡΜΑΝΙΚΟΙ ΒΑΘΜΟΙ mg CaCO3/l ΠΟΛΥ ΜΑΛΑΚΑ ΝΕΡΑ 0-7, ,6 ΜΑΛΑΚΑ 7,16-14, ,6-143,2 ΗΜΙΣΚΛΗΡΑ 14,32-21, ,2-214,8 ΣΧΕΤΙΚΑ ΣΚΛΗΡΑ 21,48-32, ,8-322,2 ΣΚΛΗΡΑ 32,22-53, ,2-537,0 ΠΟΛΥ ΣΚΛΗΡΑ >53,70 >30 >537,0

60 EDTA H 2 O NH 3 -NH 4 Cl Eriochrome Black T Πείραμα 4: 1 ο μέρος: Τιτλοδότηση υδατικού διαλύματος βρύσης από πρότυπο διάλυμα EDTA 0,05 Μ. Γεμίζουμε την προχοΐδα με το κοινόχρηστο διάλυμα EDTA συγκέντρωσης 0,05 Μ. Στην κωνική φιάλη των 250 ml μεταφέρουμε με σιφώνιο ακριβώς 100 ml υδατικού διαλύματος βρύσης. Μεταφέρουμε στην κωνική με κύλινδρο 10ml ρυθμιστικού διαλύματος NH 3 -NH 4 Cl. Προσθέτουμε 3 σταγόνες δείκτη Eriochrome Black T. Τοποθετούμε ένα μαγνητάκι στην κωνική προκειμένου να έχουμε συνεχή ανάδευση και τοποθετούμε την κωνική πάνω στον αναδευτήρα. Πραγματοποιούμε μέχρι την αλλαγή χρώματος την τιτλοδότηση. Η τιτλοδότηση πραγματοποιείται συνολικά 3 φορές.

61 Ca +2 (aq) + EDTA -2 (aq) CaEDTA (aq) In-Mg (aq) In 2- (aq) + Mg 2+ (aq) (Pink) (Blue Endpoint)

62 EDTA H 2 O NH 3 -NH 4 Cl Eriochrome Black T Πείραμα 4: 2 ο μέρος: Τιτλοδότηση υδατικού διαλύματος εμφιαλωμένου νερού από πρότυπο διάλυμα EDTA 0,05 Μ. Γεμίζουμε την προχοΐδα με το κοινόχρηστο διάλυμα EDTA συγκέντρωσης 0,1 Μ. Στην κωνική φιάλη των 250 ml μεταφέρουμε με σιφώνιο ακριβώς 100 ml υδατικού διαλύματος εμφιαλωμένου νερού. Μεταφέρουμε στην κωνική με κύλινδρο 10 ρυθμιστικού διαλύματος NH 3 -NH 4 Cl. Προσθέτουμε 3 σταγόνες δείκτη Eriochrome Black T. Τοποθετούμε ένα μαγνητάκι στην κωνική προκειμένου να έχουμε συνεχή ανάδευση και τοποθετούμε την κωνική πάνω στον αναδευτήρα. Πραγματοποιούμε μέχρι την αλλαγή χρώματος την τιτλοδότηση. Η τιτλοδότηση πραγματοποιείται συνολικά 3 φορές.

63 Υπολογισμοί Υπολογισμός σκληρότητας υδατικού διαλύματος βρύσης. Υπολογισμός σκληρότητας υδατικού εμφιαλωμένου νερού.

64 Πείραμα 5: Οξειδοαναγωγικές Τιτλοδοτήσεις Ιωδομετρία Σκοπός αυτής της άσκησης είναι ο προσδιορισμός των μορίων νερού και επομένως η περιεκτικότητα σε χαλκό ενός ένυδρου άλατος θειικού χαλκού. Η μέθοδος που θα χρησιμοποιηθεί είναι αυτή της οξειδοαναγωγικής ογκομέτρησης. Το άγνωστο διάλυμα ανάγεται από Cu(II) σε Cu(I) με διάλυμα ιωδιούχου καλίου ενώ ταυτόχρονα το I - οξειδώνεται προς I 2. Το I 2 που παράγεται τιτλοδοτείται με πρότυπο διάλυμα θειοθειικού νατρίου και με επεξεργασία των δεδομένων της τιτλοδότησης προδιορίζεται η μοριακότητα του άγνωστου δείγματος χαλκού και από αυτή τα μόρια νερού στο αρχικό άλας.

65 Πείραμα 5 KIO 3, ΚΙ, HCl Καφέ χρώμα IO ( aq) 6S2O3( aq) 6H ( aq) I( aq) 3H 2O( l) 3 Na 2 S 2 O 3 1 ο μέρος: Τιτλοδότηση διαλύματος Na 2 S 2 O 3 από πρότυπο διάλυμα KIO 3. Γεμίζουμε την προχοΐδα με το κοινόχρηστο διάλυμα Na 2 S 2 O 3 άγνωστης συγκέντρωσης. Στην κωνική φιάλη των 250 ml μεταφέρουμε με σιφώνιο ακριβώς 2,5 ml διαλύματος KIO 3, το οποίο παρασκευάστηκε με τη διάλυση 5,35 g KIO 3 σε 250 ml νερού. Ζυγίζουμε περίπου 1 g ΚΙ και το μεταφέρουμε σε ποτήρι ζέσεως των 50 ml. Στο ποτήρι ζέσεως προσθέτουμε με κύλινδρο 25 ml νερού. Στο ίδιο ποτήρι ζέσεως προσθέτουμε με κύλινδρο 2 ml HCl 6M. Προσθέτουμε το περιεχόμενο του ποτηριού ζέσεως στην κωνική φιάλη οπότε εμφανίζεται αμέσως ένα καφέ χρώμα. Το καφέ χρώμα οφείλεται στην δημιουργία Ι 2 εξ αιτίας της αντίδρασης. 5KI KIO 3 6HCl 6KCl 3I2 3H2O Τοποθετούμε ένα μαγνητάκι στην κωνική προκειμένου να έχουμε συνεχή ανάδευση και τοποθετούμε την κωνική πάνω στον αναδευτήρα. Πραγματοποιούμε την τιτλοδότηση κατά την οποία πραγματοποιείται η αντίδραση I 2( aq) 2Na2S2O3( aq) 2NaI ( aq) Na2S2O6( aq) κίτρινο χρώμα. S 4 O 2 6( aq

66 Πείραμα 5 IO ( aq) 6S2O3( aq) 6H ( aq) I( aq) 3H 2O( l) 3 S 4 O 2 6( aq Na 2 S 2 O 3 Στην κωνική φιάλη προσθέτουμε με κύλινδρο 5 ml διαλύματος αμύλου το οποίο ανιχνεύει έστω και σε μικρές ποσότητες το Ι 2 και δημιουργεί με αυτό μία σύμπλοκη ένωση με χαρακτηριστικό χρώμα. Συνεχίζουμε την τιτλοδότηση μέχρι την οριστική εξαφάνιση του. Η τιτλοδότηση πραγματοποιείται συνολικά 3 φορές KIO 3, ΚΙ, HCl Καφέ χρώμα

67 Ανίχνευση Άμυλο Σύμπλοκο αμύλου με ιώδιο

68 Πείραμα 5 2 ο μέρος: Τιτλοδότηση διαλύματος CuSO 4. H 2 O από δευτερογενές πρότυπο διάλυμα Na 2 S 2 O 3. Γεμίζουμε την προχοΐδα με το κοινόχρηστο διάλυμα Na 2 S 2 O 3 άγνωστης συγκέντρωσης. CuSO 4. vh 2 O, ΚΙ Na 2 S 2 O 3 Στην κωνική φιάλη των 250 ml μεταφέρουμε με σιφώνιο ακριβώς 50 ml διαλύματος CuSO 4. vh 2 O, το οποίο παρασκευάστηκε με τη διάλυση 12 g άλατος σε 1000 ml νερού. Ζυγίζουμε περίπου 1 g ΚΙ και το μεταφέρουμε στην κωνική φιάλη. Κατά την ανάμειξη δημιουργείται χαρακτηριστικό χρώμα εξ αιτίας της εμφάνισης Ι 2 κατά την αντίδραση 2CuSO 4 H2O( aq) 4KI ( aq) 2CuI ( aq) K2SO4( aq) I2( aq) Η τιτλοδότηση πραγματοποιείται μέχρι το χρώμα να γίνει απαλό κίτρινο. Στην κωνική φιάλη προσθέτουμε με κύλινδρο 3 ml διαλύματος αμύλου. Συνεχίζουμε την τιτλοδότηση μέχρι το διάλυμα να γίνει από βαθύ μπλε σε ανοικτό μπλε. Ζυγίζουμε 2 g KSCN και το μεταφέρουμε στην κωνική. Στο σημείο αυτό εμφανίζεται και πάλι το μπλε χρώμα διότι το KSCN βοηθάει να απελευθερωθεί το Ι 2 που έχει δεσμευθεί από το Cu σύμφωνα με την αντίδραση Συνεχίζουμε την τιτλοδότηση μέχρι την οριστική εξαφάνιση του μπλε χρώματος.

69 Πείραμα 5 Υπολογισμοί. Υπολογισμός συγκέντρωσης διαλύματος Na 2 S 2 O 3. Υπολογισμός συγκέντρωσης διαλύματος CuSO 4. Υπολογισμός μάζας καθαρού CuSO 4 στην ποσότητα των 12 g που ζυγίστηκαν για την παρασκευή διαλύματός του. Υπολογισμός του αριθμού μορίων Η 2 O στο ένυδρο άλας του θειικού χαλκού, δηλαδή του ν στο μοριακό τύπο CuSO 4. vh 2 O.

70 Πείραμα 6: ΜΕΘΟΔΟΙ ΣΤΑΘΜΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ Σκοπός είναι ο προσδιορισμός Ni 2+ σε διάλυμα. Σταθμική ανάλυση: Αντίδραση ουσίας με αντιδραστήριο και καταβύθιση του προϊόντος με τη μορφή ιζήματος. Καλυπτικά αντιδραστήρια: Προστασία από καταβύθιση άλλων ουσιών. Καταβύθιση Ni 2+ : Αντίδραση με διμέθυλο γλυοξίμη, DMG 2 DMG + Ni 2+ Ni(DMG) H +

71 Πείραμα 6: ΜΕΘΟΔΟΙ ΣΤΑΘΜΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ Παίρνουμε 50 ml διαλύματος NiCl 2 σε ποτήρι ζέσεως 400 ml. Προσθέτουμε 2 ml διαλύματος ΗCl Προσθέτουμε 10 ml διαλύματος ΝΗ 4 ΟΗ NiCl 2 Θέρμαίνουμε το διάλυμα μέχρι 70. Προσθέτουμε στάγδην και υπό συνεχή ανάδευση ml DMG Βράζουμε το διάλυμα για 1 min. Το αφήνουμε να κρυώσει για περίπου 1 h. Προζυγίζουμε ένα ποτήρι Gooch. Διηθούμε υπό κενό. Ξηραίνουμε το ποτήρι Gooch. Ζυγίζουμε το ποτήρι με το ίζημα.

72 Πείραμα 6: ΜΕΘΟΔΟΙ ΣΤΑΘΜΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ

73 Πείραμα 6: ΜΕΘΟΔΟΙ ΣΤΑΘΜΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ Υπολογισμοί. Υπολογισμός μάζας ιζήματος NiCl 2. Υπολογισμός % w/v περιεκτικότητας διαλύματος NiCl 2.

74 Πείραμα 7: ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΤΙΟΝΤΩΝ ΤΗΣ 1 ης ΟΜΑΔΑΣ Σκοπός είναι η ποιοτική ανάλυση άγνωστου δείγματος που περιέχει κατιόντα της δεύτερης ομάδας σύμφωνα με την κατάταξη Fresenius.

75 R. Fresenius, 1841 Ομάδα 1 Κατιόντα που καθιζάνουν με αραιό υδροχλωρικό οξύ: μολυβδος (II), υδράργυρος (I) άργυρος (Ι) Ομάδα 2 Κατιόντα που δεν αντιδρούν με αραιό υδροχλωρικό οξύ αλλά σχηματίζουν ιζήματα με όξινο διάλυμα H 2 S υδράργυρος(ιι), χαλκός (II), βισμούθιο (III), κάδμιο (II), ψευδάργυρος (II), ψευδάργυρος(iv), αρσενικό (III), αρσενικό (V), αντιμόνιο (III), και αντιμόνιο (V) (2a και 2b). Τα 2a είναι αδιάλυτα σε (ΝΗ 4 ) 2 S ενώ τα 2b διαλυτά. Ομάδα 3 Τα κατιόντα αυτής της ομάδας δεν αντιδρούν με αραιό υδροχλωρικό οξύ ή όξινο διάλυμα H 2 S. Σχηματίζουν ιζήματα με (ΝΗ 4 ) 2 S σε αμμωνιακό διάλυμα και είναι σίδηρος (II), σίδηρος (III), κοβάλτιο (II), νικέλιο (II), μαγγάνιο (II), χρώμιο (III), αλουμίνιο (III), και ψευδάργυρος (II) Ομάδα 4 Τα κατιόντα αυτής της ομάδας δεν αντιδρούν με τα αντιδραστήρια των προηγούμενων ομάδων αλλά σχηματίζουν ιζήματα παρουσία (ΝΗ 4 ) 2 CO 3 σε ουδέτερο διάλυμα και είναι το ασβέστιο (ΙΙ), στρόντιο (ΙΙ) και βάριο ΙΙ). Ομάδα 5 Κοινά κατιόντα που δεν αντιδρούν με όλα τα προηγούμενα και είναι μαγνήσιο (ΙΙ), λίθιο (Ι), νάτρο (Ι), κάλιο (Ι) και ιόντα αμμωνίου (Ι).

ΤΙΤΛΟΔΟΤΗΣΗ ΟΞΕΩΝ ΚΑΙ ΒΑΣΕΩΝ

ΤΙΤΛΟΔΟΤΗΣΗ ΟΞΕΩΝ ΚΑΙ ΒΑΣΕΩΝ ΤΙΤΛΟΔΟΤΗΣΗ ΟΞΕΩΝ ΚΑΙ ΒΑΣΕΩΝ Σκοπός Εργαστηριακής Άσκησης Η εξοικείωση με τις τεχνικές τιτλοδότησης και η κατανόηση των ογκομετρικών μεθόδων ανάλυσης. Θεωρητικό Μέρος Πάρα πολύ συχνά προκύπτει η ανάγκη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Εργαστηριακό Κέντρο Φυσικών Επιστηµών Aγίων Αναργύρων Υπεύθυνος Εργ. Κέντρου : Χαρακόπουλος Καλλίνικος Επιµέλεια Παρουσίαση : Καραγιάννης Πέτρος ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Α : Ερωτήσεις 1-6 Να απαντήσετε σε όλες τις ερωτήσεις 1-6. Κάθε ορθή απάντηση βαθμολογείται με πέντε (5) μονάδες.

ΜΕΡΟΣ Α : Ερωτήσεις 1-6 Να απαντήσετε σε όλες τις ερωτήσεις 1-6. Κάθε ορθή απάντηση βαθμολογείται με πέντε (5) μονάδες. ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2008-2009 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ: Β ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΧΡΟΝΟΣ: 2 ώρες και 30 λεπτά Το εξεταστικό δοκίμιο αποτελείται από

Διαβάστε περισσότερα

Χημική Τεχνολογία. Ενότητα 4: Ογκομετρική Ανάλυση. Ευάγγελος Φουντουκίδης Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Τ.Ε.

Χημική Τεχνολογία. Ενότητα 4: Ογκομετρική Ανάλυση. Ευάγγελος Φουντουκίδης Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Τ.Ε. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Χημική Τεχνολογία Ενότητα 4: Ογκομετρική Ανάλυση Ευάγγελος Φουντουκίδης Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Τ.Ε. Άδειες Χρήσης Το παρόν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΜΕ ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ Γραμμομοριακή συγκέντρωση διαλυμάτων

ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΜΕ ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ Γραμμομοριακή συγκέντρωση διαλυμάτων ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΜΕ ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ Γραμμομοριακή συγκέντρωση διαλυμάτων Συγκέντρωση διαλύματος: ποσότητα διαλυμένης ουσίας σε καθορισμένη ποσότητα διαλύματος Αραιό διάλυμα: μικρή συγκέντρωση διαλυμένης ουσίας Πυκνό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΟΞΥΤΗΤΑΣ ΣΕ ΚΡΑΣΙ (ΛΕΥΚΟ)

ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΟΞΥΤΗΤΑΣ ΣΕ ΚΡΑΣΙ (ΛΕΥΚΟ) ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΝΩΣΗ ΥΠΕΥΘΥΝΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΩΝ ΚΕΝΤΡΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ - «ΠΑΝΕΚΦE» email:panekfe@yahoo.gr www.ekfe.gr ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΟΛΥΜΠΙΑ ΑΣ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ - EUSO 2010 ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ, ΛΕΜΕΣΟΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2004 2005 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2005 ΜΑΘΗΜΑ : ΧΗΜΕΙΑ

ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ, ΛΕΜΕΣΟΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2004 2005 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2005 ΜΑΘΗΜΑ : ΧΗΜΕΙΑ ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ, ΛΕΜΕΣΟΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2004 2005 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2005 ΜΑΘΗΜΑ : ΧΗΜΕΙΑ Τάξη : Β Λυκείου Ηµεροµηνία : 8/06/2005 ιάρκεια : 2,5 ώρες Αριθµός σελίδων: 5 Χρήσιµα

Διαβάστε περισσότερα

Σκληρότητα νερού. Μόνιμη και παροδική σκληρότητα

Σκληρότητα νερού. Μόνιμη και παροδική σκληρότητα Σκληρότητα νερού Μόνιμη και παροδική σκληρότητα Τι περιέχει το νερό της βροχής; Ποιο είναι συνήθως το ph του βρόχινου νερού; Γιατί; Τι περιέχει το νερό του εδάφους; Na +, K +, Ca 2+, Mg 2+, Cl, SO 4 2,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα. Χημική Τεχνολογία. Εργαστηριακό Μέρος

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα. Χημική Τεχνολογία. Εργαστηριακό Μέρος ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Χημική Τεχνολογία Εργαστηριακό Μέρος Ενότητα 4: Ογκομετρική Ανάλυση Ευάγγελος Φουντουκίδης Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Τ.Ε. Άδειες

Διαβάστε περισσότερα

Καθηγητής : ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΔΑΝΙΗΛ ΠΛΑΪΝΑΚΗΣ. Χημεία. Εργαστηριακή άσκηση ΑΣΠΡΟΠΥΡΓΟΣ

Καθηγητής : ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΔΑΝΙΗΛ ΠΛΑΪΝΑΚΗΣ. Χημεία. Εργαστηριακή άσκηση ΑΣΠΡΟΠΥΡΓΟΣ ΑΕΝ / ΑΣΠΡΟΠΥΡΓΟΥ ΣΧΟΛΗ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ Καθηγητής : ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΔΑΝΙΗΛ ΠΛΑΪΝΑΚΗΣ Χημεία Εργαστηριακή άσκηση ΑΣΠΡΟΠΥΡΓΟΣ 2 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΟΥ 1 ΤΙΤΛΟΣ ΑΣΚΗΣΗΣ Προσδιορισμός περιεκτικότητας άγνωστου

Διαβάστε περισσότερα

FeCl 3(aq) + 6NH 4 SCN (aq) (NH 4 ) 3 [Fe(SCN) 6 ] (aq) +3NH 4 Cl (aq) (1) ή FeCl 4

FeCl 3(aq) + 6NH 4 SCN (aq) (NH 4 ) 3 [Fe(SCN) 6 ] (aq) +3NH 4 Cl (aq) (1) ή FeCl 4 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΑΝΟΡΓΑΝΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΧΗΜΕΙΑ» για τους ΦΟΙΤΗΤΕΣ του ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΦΥΣΙΚΗΣ Οι διδάσκοντες Αικατερίνη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑΣ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΟΓΚΟΜΕΤΡΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑΣ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΟΓΚΟΜΕΤΡΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑΣ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΟΓΚΟΜΕΤΡΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ Ορισμοί, ορολογία, περιγραφή τεχνικής Ογκομετρήσεις Εξουδετέρωσης Ογκομέτρηση ή τιτλοδότηση (titration) είναι η διεργασία του

Διαβάστε περισσότερα

ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ-ΙΟΥΝΙΟΥ 2015

ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ-ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΛΥΚΕΙΟ ΑΡΧ. ΜΑΚΑΡΙΟΥ Γ - ΔΑΣΟΥΠΟΛΗ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2014-2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ-ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 25/5/2015 ΒΑΘΜΟΣ:... ΤΑΞΗ: Β ΧΡΟΝΟΣ: 2.5 ώρες ΥΠ. ΚΑΘΗΓΗΤΗ:... ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ:...

Διαβάστε περισσότερα

Σύντομη περιγραφή του πειράματος

Σύντομη περιγραφή του πειράματος Σύντομη περιγραφή του πειράματος Παρασκευή διαλυμάτων ορισμένης περιεκτικότητας και συγκέντρωσης, καθώς επίσης και παρασκευή διαλυμάτων συγκεκριμένης συγκέντρωσης από διαλύματα μεγαλύτερης συγκέντρωσης

Διαβάστε περισσότερα

1. Ταυτοποίηση μιας άγνωστης χημικής ένωσης

1. Ταυτοποίηση μιας άγνωστης χημικής ένωσης Σκοπός 1. Ταυτοποίηση μιας άγνωστης χημικής ένωσης Σκοπός αυτής της εργαστηριακής άσκησης είναι να μάθετε να δίνετε έμφαση στη σημασία της παρατήρησης κατά την εκτέλεση ενός πειράματος. Παρατήρηση, γενικά,

Διαβάστε περισσότερα

Απαντήσεις Λύσεις σε Θέματα από την Τράπεζα Θεμάτων. Μάθημα: Χημεία Α Λυκείου

Απαντήσεις Λύσεις σε Θέματα από την Τράπεζα Θεμάτων. Μάθημα: Χημεία Α Λυκείου Απαντήσεις Λύσεις σε Θέματα από την Τράπεζα Θεμάτων Μάθημα: Χημεία Α Λυκείου Στο παρών παρουσιάζουμε απαντήσεις σε επιλεγμένα Θέματα της Τράπεζας θεμάτων. Το αρχείο αυτό τις επόμενες ημέρες σταδιακά θα

Διαβάστε περισσότερα

Δείκτες Ογκομέτρηση. Ορισμός των δεικτών

Δείκτες Ογκομέτρηση. Ορισμός των δεικτών Μάθημα 1 Δείκτες Ογκομέτρηση Ορισμός των δεικτών Οι δείκτες οξέων - βάσεων ή ηλεκτρολυτικοί ή πρωτολυτικοί δείκτες, είναι ουσίες των οποίων το χρώμα αλλάζει ανάλογα με την τιμή του ph του διαλύματος στο

Διαβάστε περισσότερα

3.15 Μέτρηση ph Ρυθμιστικά Διαλύματα

3.15 Μέτρηση ph Ρυθμιστικά Διαλύματα 3.15 Μέτρηση ph Ρυθμιστικά Διαλύματα 1. Οι περιοχές ph αλλαγής χρώματος των δύο δεικτών είναι: Πορτοκαλί του μεθυλίου: 3,1 4,5 (σε ph < 3,1 χρωματίζει το διάλυμα κόκκινο και σε ph > 4,5 χρωματίζει το διάλυμα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Ι: ΘΕΩΡΗΤΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ

ΜΕΡΟΣ Ι: ΘΕΩΡΗΤΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 11 ΜΕΡΟΣ Ι: ΘΕΩΡΗΤΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΓΕΝΙΚΑ... 15 1.1. ΠΟΙΟΤΙΚΗ και ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ... 15 1.2. ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ των ΑΝΑΛΥΤΙΚΩΝ ΜΕΘΟΔΩΝ... 16 1.3. ΜΕΤΡΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΛΑΝΙΤΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2014 2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ XHMEIAΣ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΤΜΗΜΑ:. ΑΡ:...

ΛΑΝΙΤΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2014 2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ XHMEIAΣ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΤΜΗΜΑ:. ΑΡ:... ΛΑΝΙΤΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2014 2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ XHMEIAΣ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 05 /06 /15 ΔΙΑΡΚΕΙΑ : Χημεία Βιολογία 2 ώρες ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΤΜΗΜΑ:. ΑΡ:...

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. ii. Στις βάσεις κατά Arrhenius, η συμπεριφορά τους περιορίζεται μόνο στο διαλύτη H 2 O.

ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. ii. Στις βάσεις κατά Arrhenius, η συμπεριφορά τους περιορίζεται μόνο στο διαλύτη H 2 O. ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Α Α1 γ Α2 β Α3 δ Α4 β Α5. α. i. Βάσεις κατά Arrhenius είναι οι ενώσεις που όταν διαλυθούν στο H 2 O δίνουν OH ενώ κατά Bronsted Lowry είναι οι ουσίες που μπορούν να δεχτούν ένα

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ CHEMICAL ANALYSIS

ΧΗΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ CHEMICAL ANALYSIS ΧΗΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ CHEMICAL ANALYSIS C.S.I. BRUSSELS SUPERVISORS: LUC LEYNS ROBERT FINSY MARIJKE HENDRICKX C.S.I. BRUSSELS SPECIAL ASSISTANTS: TIM SIERENS ANJA VAN GEERT AMAIA MARCILLA DIANE SORGELOOS Αποστολή

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1 ο Για τις ερωτήσεις 1.1-1.4 να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση 1.1. Τι είδους τροχιακό

Διαβάστε περισσότερα

4. Πόσο οξικό οξύ περιέχει το ξίδι;

4. Πόσο οξικό οξύ περιέχει το ξίδι; 4. Πόσο οξικό οξύ περιέχει το ξίδι; Σκοπός Σκοπός αυτού του πειράματος είναι να προσδιορίσετε την ποσότητα (γραμμομοριακή συγκέντρωση) του οξικού οξέος που υπάρχει σε ένα λευκό ξίδι μέσω ογκομέτρησης με

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ LE CHATELIER - ΔΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ

ΑΡΧΗ LE CHATELIER - ΔΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ ΑΡΧΗ LE CHATELIER - ΔΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ Σκοπός Εργαστηριακής Άσκησης Η παρατήρηση και η κατανόηση της Αρχής Le Chatelier και η μελέτη της διαλυτότητας των ιοντικών ενώσεων Θεωρητικό Μέρος Αρχή Le Chatelier Οι

Διαβάστε περισσότερα

Μέτρηση ph Ρυθμιστικά διαλύματα

Μέτρηση ph Ρυθμιστικά διαλύματα Μέτρηση ph Ρυθμιστικά διαλύματα Η έννοια του ph: Η 2 Ο + Η 2 Ο Η 3 Ο + + ΟΗ ή Η 2 Ο Η + + ΟΗ K + [H ][OH ] = [H O] 2 K + [H2O]=[H ][OH ] Κ[Η 2 Ο] = Κ w = γινόμενο ιόντων νερού ή σταθερά διάστασης νερού

Διαβάστε περισσότερα

Εύρεση ph διαλυμάτων με χρήση δεικτών, πεχαμετρικού χάρτου, πεχαμέτρου και αισθητήρα ph Multilog, (όπου υπάρχει)

Εύρεση ph διαλυμάτων με χρήση δεικτών, πεχαμετρικού χάρτου, πεχαμέτρου και αισθητήρα ph Multilog, (όπου υπάρχει) 1 Εργαστηριακή Διδασκαλία των Φυσικών εργασιών στα Γενικά Λύκεια Περίοδος 2006 2007 Χημεία Α Λυκείου Ενδεικτική προσέγγιση της εργαστηριακή δραστηριότητας : Εύρεση ph διαλυμάτων με χρήση δεικτών, πεχαμετρικού

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΕΥΤΕΡΑ 23 ΜΑΪΟΥ 2011 ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΕΥΤΕΡΑ 23 ΜΑΪΟΥ 2011 ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Α1. β Α2. α Α. δ Α4. β ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΕΥΤΕΡΑ 2 ΜΑΪΟΥ 2011 ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α5. α. Σωστό β. Σωστό γ. Λάθος δ. Λάθος ε. Σωστό ΘΕΜΑ Β

Διαβάστε περισσότερα

5. Η ισχύς ενός λευκαντικού ρούχων

5. Η ισχύς ενός λευκαντικού ρούχων 5. Η ισχύς ενός λευκαντικού ρούχων Σκοπός Τα λευκαντικά είναι συνήθως υδατικά διαλύματα υποχλωριώδους νατρίου, NaOCl, και κυκλοφορούν με την εμπορική ονομασία «χλωρίνη». Σκοπός αυτού του πειράματος είναι

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνος. καθηγητής: Κρεμιώτης Θωμάς, Φυσικός ΤΑΞΗ Γ' ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΑ ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. Ον/νυμο Τμήμα: Ημ/νια

Υπεύθυνος. καθηγητής: Κρεμιώτης Θωμάς, Φυσικός ΤΑΞΗ Γ' ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΑ ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. Ον/νυμο Τμήμα: Ημ/νια 5ο ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΖΩΓΡΑΦΟΥ 2 ο Σχολικό Εργα στήριο Φυσικών Επιστημών Υπεύθυνος. καθηγητής: Κρεμιώτης Θωμάς, Φυσικός ΤΑΞΗ Γ' ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΑ ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Ον/νυμο Τμήμα:

Διαβάστε περισσότερα

Ε.Κ.Φ.Ε ΑΓΙΩΝ ΑΝΑΡΓΥΡΩΝ

Ε.Κ.Φ.Ε ΑΓΙΩΝ ΑΝΑΡΓΥΡΩΝ 2015 2016 Ε.Κ.Φ.Ε ΑΓΙΩΝ ΑΝΑΡΓΥΡΩΝ ΦΥΛΛΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Αρχή του Le Chatelier Όταν μεταβάλλουμε ένα από τους συντελεστές ισορροπίας (συγκέντρωση, πίεση, θερμοκρασία) η θέση της ισορροπίας μετατοπίζεται προς εκείνη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΕΩΡΓΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ. Ι. Βάκρος Ι. Σπηλιόπουλος ΚΑΛΑΜΑΤΑ 2014

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΕΩΡΓΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ. Ι. Βάκρος Ι. Σπηλιόπουλος ΚΑΛΑΜΑΤΑ 2014 ΤΕΙ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΕΩΡΓΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Ι. Βάκρος Ι. Σπηλιόπουλος ΚΑΛΑΜΑΤΑ 2014 Περιεχόμενα 1. Εισαγωγή στο εργαστήριο Κανόνες Ασφαλείας 2. Συνήθης Εργαστηριακός εξοπλισμός και χρήση

Διαβάστε περισσότερα

Εύρεση mol και συγκέντρωση από αριθμητικά δεδομένα Επανάληψη προηγούμενων τάξεων.

Εύρεση mol και συγκέντρωση από αριθμητικά δεδομένα Επανάληψη προηγούμενων τάξεων. Εύρεση mol και συγκέντρωση από αριθμητικά δεδομένα Επανάληψη προηγούμενων τάξεων. A. Εύρεση συγκέντρωσης c. A. Δίνονται τα mol της διαλυμένης ουσίας και ο όγκος του διαλύματος: n C, C σε Μ, V σε λίτρα.

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Α : Ερωτήσεις 1-6

ΜΕΡΟΣ Α : Ερωτήσεις 1-6 Μάθημα: ΧΗΜΕΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2009 Ημερομηνία εξέτασης: Παρασκευή 29 Μαΐου 2009 Ώρα εξέτασης: 07:30

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Θετικής Κατεύθυνσης ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Θετικής Κατεύθυνσης ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 6/6/2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Θετικής Κατεύθυνσης ΘΕΜΑ Α Α1. γ Α2. β Α3. α Α4. β Α5. β ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Β Β1. α. ΛΑΘΟΣ β. ΛΑΘΟΣ γ. ΣΩΣΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 Μάθημα: Χημεία Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: Πέμπτη, 28 Μαΐου, 2015 8:00 11:00

Διαβάστε περισσότερα

Στην συγκεκριμένη εργαστηριακή δραστηριότητα θα μετρήσουμε 4 παραμέτρους για την ποιότητα του νερού που προέρχεται από το δίκτυο του σχολείου μας,

Στην συγκεκριμένη εργαστηριακή δραστηριότητα θα μετρήσουμε 4 παραμέτρους για την ποιότητα του νερού που προέρχεται από το δίκτυο του σχολείου μας, Σχολείο: Ημερομηνία Δειγματοληψίας.. Φύλλο Εργασίας Έλεγχος της Ποιότητας του Πόσιμου Νερού του Σχολείου μας Γενικές πληροφορίες Τα φυσικά νερά περιέχουν διάφορες ουσίες οι οποίες είναι διαλυμένες και

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Α : Ερωτήσεις 1-6 Να απαντήσετε σε όλες τις ερωτήσεις 1-6. Κάθε ορθή απάντηση βαθμολογείται με 5 μονάδες.

ΜΕΡΟΣ Α : Ερωτήσεις 1-6 Να απαντήσετε σε όλες τις ερωτήσεις 1-6. Κάθε ορθή απάντηση βαθμολογείται με 5 μονάδες. ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011 Μάθημα: ΧΗΜΕΙΑ Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: Παρασκευή, 27 Μαΐου, 2011 Ώρα εξέτασης:

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ ΙΙΙ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ: ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΣΤΑΘΕΡΑ ΤΑΧΥΤΗΤΑΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗΣ

ΦΥΣΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ ΙΙΙ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ: ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΣΤΑΘΕΡΑ ΤΑΧΥΤΗΤΑΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΕΙΑΣ Γραφείο 211 Επίκουρος Καθηγητής: Δ. Τσιπλακίδης Τηλ.: 2310 997766 e mail: dtsiplak@chem.auth.gr url:

Διαβάστε περισσότερα

Ζαχαριάδου Φωτεινή Σελίδα 1 από 7. Γ Λυκείου Κατεύθυνσης Κεφάλαιο 3: Οξέα, Βάσεις, Ιοντική ισορροπία Θέµατα Σωστού / Λάθους Πανελληνίων, ΟΕΦΕ, ΠΜ Χ

Ζαχαριάδου Φωτεινή Σελίδα 1 από 7. Γ Λυκείου Κατεύθυνσης Κεφάλαιο 3: Οξέα, Βάσεις, Ιοντική ισορροπία Θέµατα Σωστού / Λάθους Πανελληνίων, ΟΕΦΕ, ΠΜ Χ Ζαχαριάδου Φωτεινή Σελίδα 1 από 7 Γ Λυκείου Κατεύθυνσης Κεφάλαιο 3: Οξέα, Βάσεις, Ιοντική ισορροπία Θέµατα Σωστού / Λάθους Πανελληνίων, ΟΕΦΕ, ΠΜ Χ ιάλυµα NaHSO 4 0,1 M έχει ph > 7 στους 25 ο C. Πανελλήνιες

Διαβάστε περισσότερα

Μg + 2 HCL MgCl 2 +H 2

Μg + 2 HCL MgCl 2 +H 2 Εργαστηριακή άσκηση 3: Επεξήγηση πειραμάτων: αντίδραση/παρατήρηση: Μέταλλο + νερό Υδροξείδιο του μετάλλου + υδρογόνο Νa + H 2 0 NaOH + ½ H 2 To Na (Νάτριο) είναι αργυρόχρωμο μέταλλο, μαλακό, κόβεται με

Διαβάστε περισσότερα

CH COOC H H O CH COOH C H OH

CH COOC H H O CH COOH C H OH ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΕΙΑΣ ΠΕΙΡΑΜΑ 2 ΧΗΜΙΚΗΣ ΚΙΝΗΤΙΚΗΣ (ΧΚ2) ΜΑΘΗΜΑ: ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΕΙΑΣ ΙΙ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΣ: 2013-14 ΤΜΗΜAΤΑ TΡΙΤΗΣ ΚΑΙ ΤΕΤΑΡΤΗΣ Τίτλος Πειράματος: ΚΙΝΗΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Ομογενή μίγματα χημικών ουσιών τα οποία έχουν την ίδια χημική σύσταση και τις ίδιες ιδιότητες (χημικές και φυσικές) σε οποιοδήποτε σημείο τους.

Ομογενή μίγματα χημικών ουσιών τα οποία έχουν την ίδια χημική σύσταση και τις ίδιες ιδιότητες (χημικές και φυσικές) σε οποιοδήποτε σημείο τους. ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ Ομογενή μίγματα χημικών ουσιών τα οποία έχουν την ίδια χημική σύσταση και τις ίδιες ιδιότητες (χημικές και φυσικές) σε οποιοδήποτε σημείο τους. Διαλύτης: η ουσία που βρίσκεται σε μεγαλύτερη αναλογία

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΞΙΝΗΣ ΒΡΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΞΙΝΗΣ ΒΡΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ !Unexpected End of Formula l ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΞΙΝΗΣ ΒΡΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ Παραδεισανός Αδάμ 1. Σκοπός του πειράµατος Η ανάπτυξη δεξιοτήτων στην εκτέλεση εργαστηριακών ασκήσεων χημείας

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα: ΧΗΜΕΙΑ. Εργαστηριακή άσκηση: Ο Ξ Ε Ι Δ Ω Σ Η Α Ι Θ Α Ν Ο Λ Η Σ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΑΘΗΤΗ ΤΑΞΗ B' ΛΥΚΕΙΟΥ. Ον/νυμο: Τμήμα: Ημ/νια:

Μάθημα: ΧΗΜΕΙΑ. Εργαστηριακή άσκηση: Ο Ξ Ε Ι Δ Ω Σ Η Α Ι Θ Α Ν Ο Λ Η Σ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΑΘΗΤΗ ΤΑΞΗ B' ΛΥΚΕΙΟΥ. Ον/νυμο: Τμήμα: Ημ/νια: ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΑΘΗΤΗ Ον/νυμο: Τμήμα: Ημ/νια: ΤΑΞΗ B' ΛΥΚΕΙΟΥ Μάθημα: ΧΗΜΕΙΑ Εργαστηριακή άσκηση: Ο Ξ Ε Ι Δ Ω Σ Η Α Ι Θ Α Ν Ο Λ Η Σ Θωμάς Kρεμιώτης 1 από 6 ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΑ ΟΡΓΑΝΑ ΚΑΙ ΧΗΜΙΚΕΣ ΟΥΣΙΕΣ α/α ΟΡΓΑΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

3.5 Ρυθμιστικά διαλύματα

3.5 Ρυθμιστικά διαλύματα 3.5 Ρυθμιστικά διαλύματα Ρυθμιστικά διαλύματα ονομάζονται τα διαλύματα των οποίων το ph παραμείνει πρακτικά σταθερό, όταν προστεθεί μικρή αλλά υπολογίσιμη ποσότητα ισχυρών οξέων ή βάσεων ή αραιωθούν μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Κοινές ιδιότητες των υδατικών διαλυμάτων των οξέων. Μερικές χαρακτηριστικές περιπτώσεις που η όξινη (ξινή) γεύση των οξέων γίνεται αντιληπτή.

Κοινές ιδιότητες των υδατικών διαλυμάτων των οξέων. Μερικές χαρακτηριστικές περιπτώσεις που η όξινη (ξινή) γεύση των οξέων γίνεται αντιληπτή. 1.1 Ιδιότητες των οξέων Κοινές ιδιότητες των υδατικών διαλυμάτων των οξέων. 1. Τα διαλύματα των οξέων έχουν όξινη γεύση. Μερικές χαρακτηριστικές περιπτώσεις που η όξινη (ξινή) γεύση των οξέων γίνεται αντιληπτή.

Διαβάστε περισσότερα

Διαγώνισμα Χημείας Α Λυκείου Αριθμοί Οξείδωσης & Χημικές Αντιδράσεις 29/03/2015. Στις ερωτήσεις 1.1 έως 1.10 επιλέξτε τη σωστή απάντηση:

Διαγώνισμα Χημείας Α Λυκείου Αριθμοί Οξείδωσης & Χημικές Αντιδράσεις 29/03/2015. Στις ερωτήσεις 1.1 έως 1.10 επιλέξτε τη σωστή απάντηση: Διαγώνισμα Χημείας Α Λυκείου Αριθμοί Οξείδωσης & Χημικές Αντιδράσεις 29/03/2015 1 ο Θέμα. Στις ερωτήσεις 1.1 έως 1.10 επιλέξτε τη σωστή απάντηση: 1.1. Ο αριθμός οξείδωσης του μαγγανίου (Mn) στην ένωση

Διαβάστε περισσότερα

Οξέα Βάσεις και ιοντική ισορροπία. Σύνθεση και προσδιορισµός του ph διαλυµάτων αλάτων. Απαιτούµενος χρόνος 2 διδακτικές ώρες Ηµεροµηνία...

Οξέα Βάσεις και ιοντική ισορροπία. Σύνθεση και προσδιορισµός του ph διαλυµάτων αλάτων. Απαιτούµενος χρόνος 2 διδακτικές ώρες Ηµεροµηνία... Σύνθεση και προσδιορισµός του ph διαλυµάτων αλάτων Φύλλο εργασίας Τάξη Γ Λυκείου Ονοµατεπώνυµο Μάθηµα Γνωστικό αντικείµενο ιδακτική ενότητα Χηµεία Οξέα Βάσεις και ιοντική ισορροπία Σύνθεση και προσδιορισµός

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ. Πανελλήνιος Μαθητικός Διαγωνισμός για την επιλογή στην 10 η Ευρωπαϊκή Ολυμπιάδα Επιστημών - EUSO 2012 Σάββατο 21 Ιανουαρίου 2012.

ΧΗΜΕΙΑ. Πανελλήνιος Μαθητικός Διαγωνισμός για την επιλογή στην 10 η Ευρωπαϊκή Ολυμπιάδα Επιστημών - EUSO 2012 Σάββατο 21 Ιανουαρίου 2012. Πανελλήνιος Μαθητικός Διαγωνισμός για την επιλογή στην 10 η Ευρωπαϊκή Ολυμπιάδα Επιστημών - EUSO 2012 Σάββατο 21 Ιανουαρίου 2012 ΧΗΜΕΙΑ Σχολείο: 1) Ονομ/επώνυμα μαθητών: 2)... 3) Το Παγκόσµιο Πείραµα για

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΙΙ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Πεχαμετρία Προσδιορισμός των σταθερών διάστασης μονοπρωτικών και πολυπρωτικών οξέων από μετρήσεις ph

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΙΙ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Πεχαμετρία Προσδιορισμός των σταθερών διάστασης μονοπρωτικών και πολυπρωτικών οξέων από μετρήσεις ph ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΙΙ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Πεχαμετρία Προσδιορισμός των σταθερών διάστασης μονοπρωτικών και πολυπρωτικών οξέων από μετρήσεις ph Ιωάννης Πούλιος ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ 6: ΟΓΚΟΜΈΤΡΗΣΗ ΟΞΕΟΣ - ΒΑΣΕΩΣ

ΑΣΚΗΣΗ 6: ΟΓΚΟΜΈΤΡΗΣΗ ΟΞΕΟΣ - ΒΑΣΕΩΣ ΑΣΚΗΣΗ 6: ΟΓΚΟΜΈΤΡΗΣΗ ΟΞΕΟΣ - ΒΑΣΕΩΣ ΘΕΩΡΙΑ Οξέα, βάσεις, άλατα και εξουδετέρωση Γνωρίζουμε ότι ενώσεις οι οποίες διαλυόμενες στο νερό δίνουν κατιόντα υδρογόνου (πρωτόνια) είναι οξέα: ΗΑ Η + + Α Ενώσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ

ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ ο αριθμός Avogadro, N A, L = 6,022 10 23 mol -1 η σταθερά Faraday, F = 96 487 C mol -1 σταθερά αερίων R = 8,314 510 (70) J K -1 mol -1 = 0,082 L atm mol -1 K -1 μοριακός

Διαβάστε περισσότερα

ΟΞΕΑ ΚΑΙ ΒΑΣΕΙΣ ph. Δέκτης πρωτονίου ( ) + ( ) ( ) + ( ) HCl g H O l H O aq Cl aq

ΟΞΕΑ ΚΑΙ ΒΑΣΕΙΣ ph. Δέκτης πρωτονίου ( ) + ( ) ( ) + ( ) HCl g H O l H O aq Cl aq ΟΞΕΑ ΚΑΙ ΒΑΣΕΙΣ ph Σκοπός Εργαστηριακής Άσκησης Η παρατήρηση των φυσικών και χημικών ιδιοτήτων οξέων και βάσεων και η μελέτη και μέτρηση του ph διαλυμάτων οξέων, βάσεων και αλάτων. Θεωρητικό Μέρος Η πιο

Διαβάστε περισσότερα

XHMEIA. 1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ. ΘΕΜΑ 1 ο. Να δώσετε τη σωστή απάντηση στις παρακάτω περιπτώσεις.

XHMEIA. 1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ. ΘΕΜΑ 1 ο. Να δώσετε τη σωστή απάντηση στις παρακάτω περιπτώσεις. ΘΕΜΑ ο Α ΛΥΚΕΙΟΥ-ΧΗΜΕΙΑ ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Να δώσετε τη σωστή απάντηση στις παρακάτω περιπτώσεις.. Η πυκνότητα ενός υλικού είναι 0 g / cm. Η πυκνότητά του σε g/ml είναι: a. 0,00 b., c. 0,0 d. 0,000. Ποιο από

Διαβάστε περισσότερα

Τι ορίζεται ως επίδραση κοινού ιόντος σε υδατικό διάλυμα ασθενούς ηλεκτρολύτη;

Τι ορίζεται ως επίδραση κοινού ιόντος σε υδατικό διάλυμα ασθενούς ηλεκτρολύτη; Τι ορίζεται ως επίδραση κοινού ιόντος σε υδατικό διάλυμα ασθενούς ηλεκτρολύτη; Επίδραση κοινού ιόντος έχουμε όταν σε διάλυμα ασθενούς ηλεκτρολύτη προσθέσουμε έναν άλλο ηλεκτρολύτη που έχει κοινό ιόν με

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2013

ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2013 ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Α Για τις ερωτήσεις Α1 έως και Α4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. Α1. Πολυμερισμό 1,4 δίνει η ένωση:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΣΕΡΡΩΝ ΧΗΜΕΙΑΣ ΣΧΟΛΕΙΟ:. Σέρρες 26/11/2011. Σύνολο µορίων:..

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΣΕΡΡΩΝ ΧΗΜΕΙΑΣ ΣΧΟΛΕΙΟ:. Σέρρες 26/11/2011. Σύνολο µορίων:.. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΣΕΡΡΩΝ 10 η Ευρωπαϊκή Ολυµπιάδα Επιστηµών EUSO 2012 ΤΟΠΙΚΟΣ ΜΑΘΗΤΙΚΟΣ ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΠΕΙΡΑΜΑΤΩΝ ΧΗΜΕΙΑΣ ΣΧΟΛΕΙΟ:. Μαθητές/τριες που συµµετέχουν: (1) (2) (3) Σέρρες 26/11/2011

Διαβάστε περισσότερα

Φροντιστήρια ΕΠΙΓΝΩΣΗ Αγ. Δημητρίου 2015. Προτεινόμενα θέματα τελικών εξετάσεων Χημεία Α Λυκείου. ΘΕΜΑ 1 ο

Φροντιστήρια ΕΠΙΓΝΩΣΗ Αγ. Δημητρίου 2015. Προτεινόμενα θέματα τελικών εξετάσεων Χημεία Α Λυκείου. ΘΕΜΑ 1 ο Προτεινόμενα θέματα τελικών εξετάσεων Χημεία Α Λυκείου ΘΕΜΑ 1 ο Για τις ερωτήσεις 1.1 έως 1.5 να επιλέξετε τη σωστή απάντηση: 1.1 Τα ισότοπα άτομα: α. έχουν ίδιο αριθμό νετρονίων β. έχουν την ίδια μάζα

Διαβάστε περισσότερα

δ. δείκτης με Κ a =10 10 Μονάδες 5

δ. δείκτης με Κ a =10 10 Μονάδες 5 ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΕΚΝΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΤΟΥ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΚΑΙ ΤΕΚΝΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ ΣΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 9 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2011 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΧΗΜΕΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ:

Διαβάστε περισσότερα

συγκέντρωση 0,1 Μ; (μονάδες 8)

συγκέντρωση 0,1 Μ; (μονάδες 8) 1.Διαθέτουμε 200 ml υδατικού διαλύματος KΟΗ συγκέντρωσης 0,5 Μ (διάλυμα Δ1). Να υπολογισθούν: α) Η μάζα (g) του KΟΗ που περιέχεται στο διάλυμα Δ1. β) Ο όγκος (ml) του νερού που πρέπει να προστεθεί στο

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 19/02/2012 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 19/02/2012 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 19/02/2012 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Για τις ερωτήσεις Α1 έως και Α4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα που

Διαβάστε περισσότερα

10. Η αρχή του Le Chatelier: Μερικά παραδείγματα χημικών ισορροπιών

10. Η αρχή του Le Chatelier: Μερικά παραδείγματα χημικών ισορροπιών Σκοπός 10. Η αρχή του Le Chatelier: Μερικά παραδείγματα χημικών ισορροπιών Ο σκοπός των πειραμάτων που θα εκτελέσετε είναι να δείτε πώς εφαρμόζεται η αρχή του Le Chatelier σε συστήματα ευρισκόμενα σε χημική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2012 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2012 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 1 ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2012 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Α Α.1 γ. Α.2 β. Α.3 β. Α.4 γ. A.5 α) Ορισμός σχολικού βιβλίου σελίδα 13. β) Ορισμός σχολικού βιβλίου σελίδα 122. ΘΕΜΑ Β B.1 α.

Διαβάστε περισσότερα

1 η Εργαστηριακή άσκηση. Παρασκευή Αραίωση. διαλύματος. Δρ. Άρης Γιαννακάς - Ε.ΔΙ.Π.

1 η Εργαστηριακή άσκηση. Παρασκευή Αραίωση. διαλύματος. Δρ. Άρης Γιαννακάς - Ε.ΔΙ.Π. 1 η Εργαστηριακή άσκηση Παρασκευή Αραίωση διαλύματος 1 Θεωρητικό Μέρος Εισαγωγικές έννοιες Όπως είναι γνωστό η ύλη διαχωρίζεται σε δύο βασικές κατηγορίες: Τις καθαρές ουσίες (στοιχεία, χημικές ενώσεις)

Διαβάστε περισσότερα

Επαναληπτικές Ασκήσεις

Επαναληπτικές Ασκήσεις Επαναληπτικές Ασκήσεις Ενότητα 1: Εισαγωγή στη Χημεία 1.1 Στον επόμενο πίνακα δίνονται τα σημεία τήξης και τα σημεία ζέσης διαφόρων υλικών. Υλικό Σημείο Tήξης ( ο C) Σημείο Zέσης ( ο C) Α 0 100 Β 62 760

Διαβάστε περισσότερα

Όγδοη Διάλεξη Οξέα - Βάσεις - Άλατα

Όγδοη Διάλεξη Οξέα - Βάσεις - Άλατα Όγδοη Διάλεξη Οξέα - Βάσεις - Άλατα Οξέα Είναι οι χημικές ενώσεις οι οποίες όταν διαλυθούν στο νερό, ελευθερώνουν κατιόντα υδρογόνου (Η + ) Ιδιότητες Οξέων 1. Έχουν όξινη γεύση. 2. Επιδρούν με τον ίδιο

Διαβάστε περισσότερα

Αυτoϊοντισμός του νερού ph

Αυτoϊοντισμός του νερού ph Αυτoϊοντισμός του νερού ph Το καθαρό νερό είναι ηλεκτρολύτης; Το καθαρό νερό είναι ομοιοπολική ένωση και θα περιμέναμε να είναι μην εμφανίζει ηλεκτρική αγωγιμότητα. Μετρήσεις μεγάλης ακρίβειας όμως έδειξαν

Διαβάστε περισσότερα

Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C.

Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C. 4.1 Βασικές έννοιες Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C. Σχετική ατομική μάζα ή ατομικό βάρος λέγεται ο αριθμός που δείχνει πόσες φορές είναι μεγαλύτερη

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2013

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2013 ΤΑΞΗ: ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΜΑΘΗΜΑ: ΘΕΜΑ Α Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ Ηµεροµηνία: Κυριακή 14 Απριλίου 01 ιάρκεια Εξέτασης: ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Για τις ερωτήσεις Α1 έως και Α4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΣΟΤΙΚΟΣ ΠΡΟΣ ΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΒΙΤΑΜΙΝΗΣ C

ΠΟΣΟΤΙΚΟΣ ΠΡΟΣ ΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΒΙΤΑΜΙΝΗΣ C ΠΟΣΟΤΙΚΟΣ ΠΡΟΣ ΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΒΙΤΑΜΙΝΗΣ C Μανδηλιώτης Σωτήρης, Γεωλόγος Υπεύθυνος ΕΚΦΕ Σερρών Χατζάρα Στέλλα, Χηµικός Βιολόγος Γενικό Λύκειο Νιγρίτας Η Αφορµή Στη Νέα Ζηλανδία το 2004 2 µαθήτριες 14 ετών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 29 ΜΑΪΟΥ 2013 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 29 ΜΑΪΟΥ 2013 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 29 ΜΑΪΟΥ 2013 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Α Α1:γ Α2:β Α3:δ Α4:β Α5:α)διαφορές θεωρίας του Arrhenius- Brönsted

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (1)

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (1) δ. CH Ν ΑΓ.ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ 11 -- ΠΕΙΡΑΙΑΣ -- 18532 -- ΤΗΛ. 210-4224752, 4223687 ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (1) ΘΕΜΑ Α Για τις ερωτήσεις Α1 έως και Α4 να γράψετε στο τετράδιό

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα 2ο 2.1. Α) Β) α) 2.2. Α) Θέμα 4ο

Θέμα 2ο 2.1. Α) Β) α) 2.2. Α) Θέμα 4ο 2.1. Α) Το στοιχείο X έχει 17 ηλεκτρόνια. Αν στον πυρήνα του περιέχει 3 νετρόνια περισσότερα από τα πρωτόνια, να υπολογισθούν ο ατομικός και ο μαζικός αριθμός του στοιχείου Χ. (μονάδες 6) Β) α) Να γίνει

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΟΧΟΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΟΧΟΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ B ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΓΡΑΦΕΙΑ ΕΠΙΘΕΩΡΗΤΩΝ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΛΕΥΚΩΣΙΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2007-2008 ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΟΧΟΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ 1. Ταξινόμηση

Διαβάστε περισσότερα

ÊÏÑÕÖÇ. 1.2 Το ph υδατικού διαλύµατος ασθενούς βάσης Β 0,01Μ είναι : Α. Μεγαλύτερο του 12 Β. 12 Γ. Μικρότερο του 2. Μικρότερο του 12 Μονάδες 5

ÊÏÑÕÖÇ. 1.2 Το ph υδατικού διαλύµατος ασθενούς βάσης Β 0,01Μ είναι : Α. Μεγαλύτερο του 12 Β. 12 Γ. Μικρότερο του 2. Μικρότερο του 12 Μονάδες 5 1 Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΘΕΜΑ 1ο ΧΗΜΕΙΑ Στις ερωτήσεις 1.1 έως 1.3 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1.1 Η ενέργεια ιοντισµού

Διαβάστε περισσότερα

Ερ. Γιακουμάκης, Γ. Καπελώνης, Μπ. Καρακώστας Χημικοί

Ερ. Γιακουμάκης, Γ. Καπελώνης, Μπ. Καρακώστας Χημικοί Ερ. Γιακουμάκης, Γ. Καπελώνης, Μπ. Καρακώστας Χημικοί ΕΚΦΕ Δ Δ/ΝΣΗΣ ΔΕΥΤ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΑΘΗΝΑΣ Αθήνα Ιανουάριος 2006 ΟΞΙΝΟΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑΣ ΚΑΡΒΟΞΥΛΙΚΩΝ ΟΞΕΩΝ 1 Όξινος χαρακτήρας καρβοξυλικών οξέων ΣΚΟΠΟΣ: Να

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Α Για τις ερωτήσεις Α1 έως και Α4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. Α1. Η ηλεκτρονιακή δομή, στη

Διαβάστε περισσότερα

ΟΞΕΙΔΟΑΝΑΓΩΓΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ

ΟΞΕΙΔΟΑΝΑΓΩΓΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ ΟΞΕΙΔΟΑΝΑΓΩΓΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ Σκοπός Εργαστηριακής Άσκησης Η παρατήρηση και η κατανόηση των μηχανισμών των οξειδοαναγωγικών δράσεων. Θεωρητικό Μέρος Οξείδωση ονομάζεται κάθε αντίδραση κατά την οποία συμβαίνει

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ 4η. Προσδιορίζεται ως η ικανότητα εξουδετέρωσης βάσεων

ΑΣΚΗΣΗ 4η. Προσδιορίζεται ως η ικανότητα εξουδετέρωσης βάσεων ΑΣΚΗΣΗ 4η Οξύτητα (Acidity) Θεωρητικό υπόβαθρο Προσδιορίζεται ως η ικανότητα εξουδετέρωσης βάσεων Εκφράζει την ποσοτική ικανότητα του νερού στην εξουδετέρωση ισχυρής βάσεως µέχρι επιθυµητής τιµής ph Οφείλεται

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρόλυση νερού ή ηλεκτρόλυση αραιού διαλύματος θειικού οξέος με ηλεκτρόδια λευκοχρύσου και με χρήση της συσκευής Hoffman.

Ηλεκτρόλυση νερού ή ηλεκτρόλυση αραιού διαλύματος θειικού οξέος με ηλεκτρόδια λευκοχρύσου και με χρήση της συσκευής Hoffman. Σύντομη περιγραφή του πειράματος Ηλεκτρόλυση νερού ή ηλεκτρόλυση αραιού διαλύματος θειικού οξέος με ηλεκτρόδια λευκοχρύσου και με χρήση της συσκευής Hoffman. Διδακτικοί στόχοι του πειράματος Στο τέλος

Διαβάστε περισσότερα

2. ΟΙ ΒΑΣΕΙΣ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός

2. ΟΙ ΒΑΣΕΙΣ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός 2. ΟΙ ΒΑΣΕΙΣ Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός Σκοπός του μαθήματος: Να διαπιστώνουμε το βασικό χαρακτήρα σε προϊόντα καθημερινής χρήσης Να ορίζουμε τις βάσεις κατά τον Arrhenius

Διαβάστε περισσότερα

Κατηγορίες Χημικών Αντιδράσεων

Κατηγορίες Χημικών Αντιδράσεων Κατηγορίες Χημικών Αντιδράσεων Β. ΜΕΤΑΘΕΤΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ Στις αντιδράσεις αυτές οι αριθμοί οξείδωσης όλων των στοιχείων που μετέχουν στην αντίδραση παραμένουν σταθεροί. Τέτοιες αντιδράσεις είναι οι: 1.

Διαβάστε περισσότερα

Επιχάλκωση μεταλλικού αντικειμένου και συγκεκριμένα ενός μικρού ελάσματος αλουμινίου με τη μέθοδο της γαλβανοπλαστικής επιμετάλλωσης.

Επιχάλκωση μεταλλικού αντικειμένου και συγκεκριμένα ενός μικρού ελάσματος αλουμινίου με τη μέθοδο της γαλβανοπλαστικής επιμετάλλωσης. Σύντομη περιγραφή του πειράματος Επιχάλκωση μεταλλικού αντικειμένου και συγκεκριμένα ενός μικρού ελάσματος αλουμινίου με τη μέθοδο της γαλβανοπλαστικής επιμετάλλωσης. Διδακτικοί στόχοι του πειράματος Στο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΧΗΜΕΙΑΣ ΙΙ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΧΗΜΕΙΑΣ ΙΙ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΧΗΜΕΙΑΣ ΙΙ Τι είδους κινδύνους διατρέχει ο πειραματιζόμενος σε ένα χημικό εργαστήριο; Τα χημικά πειράματα ενέχουν κινδύνους ατυχημάτων που οφείλονται κυρίως στη χρήση: τοξικών ουσιών, επιβλαβών

Διαβάστε περισσότερα

1. Παρατήρηση βρασμού του νερού μέσω των αισθητήρων.

1. Παρατήρηση βρασμού του νερού μέσω των αισθητήρων. Εισηγητές, οι συνεργάτες του ΕΚΦΕ : Γαβρίλης Ηλίας, Χημικός Βράκα Ελένη, Φυσικός Α. ΠΕΙΡΑΜΑΤΑ ΕΠΙΔΕΙΞΗΣ 1. Παρατήρηση βρασμού του νερού μέσω των αισθητήρων. 2. Σύσταση του ατμοσφαιρικού αέρα Σκοπός Να

Διαβάστε περισσότερα

2. Χημικές Αντιδράσεις: Εισαγωγή

2. Χημικές Αντιδράσεις: Εισαγωγή 2. Χημικές Αντιδράσεις: Εισαγωγή ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: Η ιοντική θεωρία των διαλυμάτων Μοριακές και ιοντικές εξισώσεις Αντιδράσεις καταβύθισης Αντιδράσεις οξέων-βάσεων Αντιδράσεις οξείδωσης-αναγωγής Ισοστάθμιση

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Α : Ερωτήσεις 1-6 Να απαντήσετε σε όλες τις ερωτήσεις 1-6. Κάθε ορθή απάντηση βαθμολογείται με 5 μονάδες.

ΜΕΡΟΣ Α : Ερωτήσεις 1-6 Να απαντήσετε σε όλες τις ερωτήσεις 1-6. Κάθε ορθή απάντηση βαθμολογείται με 5 μονάδες. Μάθημα: ΧΗΜΕΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2010 Ημερομηνία εξέτασης: Παρασκευή 28 Μαΐου 2010 Ώρα εξέτασης: 07:30

Διαβάστε περισσότερα

2.1.Ο παρακάτω πίνακας δίνει μερικές πληροφορίες για τα άτομα των στοιχείων Mg και Cl: Αριθμός ηλεκτρονίων. Αριθμός νετρονίων Mg 12 12 Cl 35 17

2.1.Ο παρακάτω πίνακας δίνει μερικές πληροφορίες για τα άτομα των στοιχείων Mg και Cl: Αριθμός ηλεκτρονίων. Αριθμός νετρονίων Mg 12 12 Cl 35 17 2.1.Ο παρακάτω πίνακας δίνει μερικές πληροφορίες για τα άτομα των στοιχείων Mg και Cl: Στοιχείο Ατομικός αριθμός Μαζικός αριθμός Αριθμός ηλεκτρονίων Αριθμός πρωτονίων Αριθμός νετρονίων Mg 12 12 Cl 35 17

Διαβάστε περισσότερα

Χαρακτηρισμός των στερεών ιζημάτων ανάκτησης φωσφόρου Μελέτη βιοδιαθεσιμότητας του παραγόμενου προϊόντος

Χαρακτηρισμός των στερεών ιζημάτων ανάκτησης φωσφόρου Μελέτη βιοδιαθεσιμότητας του παραγόμενου προϊόντος ΠΡΑΞΗ ΕΘΝΙΚΗΣ ΕΜΒΕΛΕΙΑΣ «Πρόγραμμα Ανάπτυξης Βιομηχανικής Έρευνας και Τεχνολογίας (ΠΑΒΕΤ) 2013» Δευτέρα 25 Μαΐου, 2015 Ημερίδα - Κ.Ε.Δ.Ε.Α. Θεσσαλονίκη Χαρακτηρισμός των στερεών ιζημάτων ανάκτησης φωσφόρου

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ 1 Ο Για τις ερωτήσεις 1.1 1.4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί την σωστή απάντηση. 1.1. Στο μόριο του BeF 2 οι δεσμοί

Διαβάστε περισσότερα

ΓΑΛΒΑΝΙΚΑ ΚΑΙ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΙΚΑ ΚΕΛΙΑ

ΓΑΛΒΑΝΙΚΑ ΚΑΙ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΙΚΑ ΚΕΛΙΑ ΓΑΛΒΑΝΙΚΑ ΚΑΙ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΙΚΑ ΚΕΛΙΑ Σκοπός Εργαστηριακής Άσκησης Η κατανόηση του μηχανισμού λειτουργίας των γαλβανικών και ηλεκτρολυτικών κελιών καθώς και των εφαρμογών τους. Θεωρητικό Μέρος Όταν φέρουμε

Διαβάστε περισσότερα

1. Να συμπληρώσετε τα κενά στις παρακάτω προτάσεις:

1. Να συμπληρώσετε τα κενά στις παρακάτω προτάσεις: 42 Κεφάλαιο 1ο 1. Να συμπληρώσετε τα κενά στις παρακάτω προτάσεις: α) Το... κάθε υδατικού διαλύματος οξέος παίρνει τιμές... από 7. β) Όσο πιο πολλά κατιόντα... περιέχονται σε ορισμένο όγκο διαλύματος του

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΑ ΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΠΑΝΕΛΛΑ ΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΝΕΛΛΑ ΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Θέµα 1 ο A1. γ A2. β A3. γ A4. α A5. β Θέµα 2 ο Β1. α. Λάθος: Εξαρτάται από τις συγκεντρώσεις των δύο διαλυµάτων. Αν η (OH) - είναι πολύ µικρή σε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Τ.Ε.Ε. Β ΤΑΞΗΣ 1 ου ΚΥΚΛΟΥ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Τ.Ε.Ε. Β ΤΑΞΗΣ 1 ου ΚΥΚΛΟΥ Εργαστηριακό Κέντρο Φυσικών Επιστηµών Aγίων Αναργύρων Υπεύθυνος Εργαστηρίου : Χαρακόπουλος Καλλίνικος Επιµέλεια Παρουσίαση : Καραγιάννης Πέτρος ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Τ.Ε.Ε. Β ΤΑΞΗΣ 1 ου ΚΥΚΛΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ 2. ΜΕΘΟΔΟΙ ΔΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ Α. Θεωρητικό μέρος 1. Χρήση των μεταβολών των φάσεων στην ανάλυση Η μελέτη της χημικής ανάλυσης αρχίζει με μια από τις

ΑΣΚΗΣΗ 2. ΜΕΘΟΔΟΙ ΔΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ Α. Θεωρητικό μέρος 1. Χρήση των μεταβολών των φάσεων στην ανάλυση Η μελέτη της χημικής ανάλυσης αρχίζει με μια από τις ΑΣΚΗΣΗ 2. ΜΕΘΟΔΟΙ ΔΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ Α. Θεωρητικό μέρος 1. Χρήση των μεταβολών των φάσεων στην ανάλυση Η μελέτη της χημικής ανάλυσης αρχίζει με μια από τις παλιότερες παρατηρήσεις : Οι ουσίες λειώνουν και βράζουν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΧΗΜΕΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ. ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ph ΔΙΑΛΥΜΑΤΟΣ ΜΕ ΤΗ ΒΟΗΘΕΙΑ ΔΕΙΚΤΩΝ Ή ΠΕΧΑΜΕΤΡΙΚΟΥ ΧΑΡΤΙΟΥ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΧΗΜΕΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ. ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ph ΔΙΑΛΥΜΑΤΟΣ ΜΕ ΤΗ ΒΟΗΘΕΙΑ ΔΕΙΚΤΩΝ Ή ΠΕΧΑΜΕΤΡΙΚΟΥ ΧΑΡΤΙΟΥ ΜΙΝΟΠΕΤΡΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΦΥΣΙΚΟΣ - Ρ/Η ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΣΕΦΕ 2 ου ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΡΑΜΑΤΟΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΧΗΜΕΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ph ΔΙΑΛΥΜΑΤΟΣ ΜΕ ΤΗ ΒΟΗΘΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 24 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) ΘΕΜΑ Α

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ: ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΣΑΠΟΥΝΙΟΥ. Η εργαστηριακή αυτή άσκηση πραγματοποιήθηκε στο ΕΚΦΕ Ιωαννίνων

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ: ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΣΑΠΟΥΝΙΟΥ. Η εργαστηριακή αυτή άσκηση πραγματοποιήθηκε στο ΕΚΦΕ Ιωαννίνων ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ: ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΣΑΠΟΥΝΙΟΥ Η εργαστηριακή αυτή άσκηση πραγματοποιήθηκε στο ΕΚΦΕ Ιωαννίνων 1/3/2013 και 6/3/2013 Μάντζιου Μαρία χημικός ΣΤΟΧΟΙ Στο τέλος του πειράματος αυτού θα πρέπει να μπορείς:

Διαβάστε περισσότερα