horn-type sonicator, Ultrason 250 (LabPlant, Huddersfield, UK), όπου έχουµε την

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "horn-type sonicator, Ultrason 250 (LabPlant, Huddersfield, UK), όπου έχουµε την"

Transcript

1 ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ : «Αδρανοποίηση του βάκιλλου του άνθρακα µε ακτινοβολία UVA, UVC και υπέρηχους.» Συγγραφή: Μαρκογιαννάκη Ευαγγελία Επιβλέπουσα Καθηγήτρια: Βενιέρη ανάη ~ ΧΑΝΙΑ 2012 ~

2 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η παρούσα µεταπτυχιακή διατριβή εκπονήθηκε στο Εργαστήριο Περιβαλλοντικής Μικροβιολογίας και στο Εργαστήριο Τεχνικής Χηµικών ιεργασιών και Επεξεργασίας Υγρών Αποβλήτων. Αρχικά θα ήθελα να ευχαριστήσω για την άψογη και άκρως εποικοδοµητική συνεργασία καθόλη τη διάρκεια της διπλωµατικής, από τα πειράµατα έως και τη συγγραφή, τη Λέκτορα κα. Βενιέρη ανάη. Επίσης ευχαριστώ τον Καθηγητή κ. ιαµαντόπουλο Ευάγγελο, ο οποίος µεσολάβησε για να αναλάβω και να διεξάγω την παρούσα έρευνα, όπως και τον Καθηγητή κ. Μαντζαβίνο ιονύση, ο οποίος τελικά µου την εµπιστεύτηκε. ε θα παραλείψω να ευχαριστήσω θερµά την κα. Γουνάκη Ιωσηφίνα για την πολύτιµη και ουσιαστική συνεργασία αλλά και στήριξη τόσο κατά το διάστηµα της συνύπαρξης µας στο εργαστήριο Περιβαλλοντικής Μικροβιολογίας, όσο και εκτός. Σηµαντική υπήρξε για µένα η καθοδήγηση που µου παρείχε η ρ. Χατζησυµεών Θάλεια, τόσο στο σχεδιασµό των πειραµάτων όσο και στη συγγραφή της παρούσας διπλωµατικής. Το τελευταίο ευχαριστώ ανήκει στην οικογένεια και τους φίλους µου, για την ψυχολογική στήριξη και αµέριστη συµπαράσταση τους όλο αυτό το διάστηµα. Στον επίλογο αυτής της εργασίας θα ήθελα να τονίσω ότι η εµπειρία µου στο Πολυτεχνείο Κρήτης ήταν γεµάτη όµορφες αναµνήσεις, γνωριµίες, φιλίες και συνεργασίες που θα θυµάµαι σε όλη µου τη ζωή. Η παρουσία µου εδώ αποτέλεσε για µένα σκαλοπάτι για την εξέλιξη µου, τόσο την πνευµατική όσο και την προσωπική. Μόνο καλά έχω να θυµάµαι από αυτόν τον ενάµιση χρόνο που βρίσκοµαι στα Χανιά και ευχαριστώ το Θεό που είχα αυτήν την τύχη! 2

3 ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η ολοένα αυξανόµενη έκθεση των ανθρώπων σε παθογόνους µικροβιακούς πληθυσµούς, οι οποίοι αναπτύσσονται και µεταδίδονται µέσω του υδάτινου περιβάλλοντος, καθιστά την ανάγκη της απολύµανσης επιτακτική. Μέχρι σήµερα έχει αναπτυχθεί πληθώρα µεθόδων απολύµανσης του πόσιµου νερού, όπως είναι η χρήση χηµικών ενώσεων, η διήθηση και η ακτινοβολία. Σκοπός της παρούσας διπλωµατικής διατριβής ήταν η µελέτη της επίδρασης των ακτινοβολιών UVA, UVC καθώς και των υπερήχων, στην αδρανοποίηση του βάκιλλου του άνθρακα σε νερό. Ο ρυθµός απολύµανσης του νερού µετρήθηκε σε δείγµατα νερού, υπό την επίδραση ποικίλων παραµέτρων, όπως είναι η αρχική βακτηριακή συγκέντρωση, η ισχύς του υπέρηχου, η συγκέντρωση καταλύτη, η ενίσχυση της απολυµαντικής δράσης των ακτινοβολιών µε την προσθήκη υπεροξειδίου του υδρογόνου, καθώς και η χρονική διάρκεια της απολύµανσης. Το βακτηριακό στέλεχος που χρησιµοποιήθηκε στα πειράµατα της παρούσας διπλωµατικής διατριβής είναι Bacillus anthracis NCTC (National Collection of Type Cultures, HPA). Λεπτοµέρειες για το προαναφερθέν στέλεχος δίνονται παρακάτω. Κατά τη διεξαγωγή των πειραµάτων χρησιµοποιήθηκε αντιδραστήρας batch µε horn-type sonicator, Ultrason 250 (LabPlant, Huddersfield, UK), όπου έχουµε την έκλυση υπερήχων χαµηλής συχνότητας στο µέσο του δοχείου της αντίδρασης. Ο συγκεκριµένος τύπος υπέρηχου δίνει τη δυνατότητα συνεχόµενης είτε διακοπτόµενης λειτουργίας σε καθορισµένη συχνότητα 80 khz και ισχύ ως 250Watt. Αναφέρεται επίσης ότι όλα τα πειράµατα εκτελέσθηκαν υπό συνθήκες θερµοκρασίας περιβάλλοντος και συνεχούς ανάδευσης. Στη συνέχεια πραγµατοποιήθηκαν πειράµατα απολύµανσης µε τη χρήση ακτινοβολιών UVA και UVC. Και στις δύο περιπτώσεις χρησιµοποιήθηκε αντιδραστήρας ίδιου τύπου µε αυτόν του υπέρηχου, ο οποίος ωστόσο µονώθηκε για να επιτευχθεί περιορισµός της δράσης του εξωτερικού φωτός σε συνδυασµό µε τις ακτινοβολίες UVA και UVC. Κατά τη διάρκεια των πειραµάτων χρησιµοποιήθηκαν λαµπτήρες ισχύος 9 Watt και 11Watt αντίστοιχα. 3

4 Προκειµένου να ελεγχθεί ο βαθµός απολύµανσης έγινε ποσοτικοποίηση του B. anthracis µε την κλασσική µικροβιολογική µέθοδο των διαδοχικών αραιώσεων, καθώς και µε τη µοριακή µέθοδο Real-time PCR και τη χρήση χρωµοσωµικού γονιδίου. Η καλλιέργεια του βακτηρίου πραγµατοποιήθηκε σε τριβλία που περιείχαν θρεπτικό υλικό Nutrient Agar και επακολουθούσε επώαση στους 37 ⁰C για περίπου 24 hr. Επιπροσθέτως διερευνήθηκε η παθογένεια του υπό εξέταση στελέχους, κατόπιν εφαρµογής των µεθόδων απολύµανσης µε τη µοριακή µέθοδο Real-time PCR, µέσω ανίχνευσης και ποσοτικοποίησης δύο γονιδίων που βρίσκονται στα δύο πλασµίδια του Β. anthracis, το γονίδιο lef στο πλασµίδιο px01 και το γονίδιο capa στο πλασµίδιο px02. Συµπερασµατικά αναφέρεται ότι παρατηρήθηκε µείωση του βακτηριακού πληθυσµού όσο αυξανόταν η ισχύς των υπέρηχων. Ωστόσο η αύξηση της αρχικής συγκέντρωσης των βακτηρίων στο αρχικό εναιώρηµα είχε ως αποτέλεσµα τη µείωση της απολυµαντικής δράσης των υπερήχων. Αναφορικά µε την αποτελεσµατικότητα της απολυµαντικής δράσης των ακτινοβολιών UVA και UVC, προέκυψε ότι η ακτινοβολία UVC αποδείχθηκε ότι έχει πολύ πιο άµεση δράση σε σχέση µε τη UVA, επιφέροντας την εξαφάνιση ολόκληρου του µικροβιακού φορτίου. Η δράση της UVA παρατηρήθηκε να ενισχύεται µε τη χρήση µεγαλύτερης συγκέντρωσης καταλύτη TiO₂ αλλά και σε συνδυασµό µε την απολυµαντική δράση του υπεροξειδίου του υδρογόνου. Συγκριτικά µε τις τρεις µεθόδους που εφαρµόστηκαν στην παρούσα διπλωµατική διατριβή προκύπτει ότι η ακτινοβολία UVC είναι αποτελεσµατικότερη και γρηγορότερη όλων. 4

5 ABSTRACT Disinfection is an essential and final barrier against human exposure to diseasecausing pathogenic microorganisms. Waterborne diseases, which are transmitted through the ingestion of contaminated water that serves as the passive carrier of the infectious agent, illustrate the importance of effective inactivation of pathogens contained in water. This is most commonly accomplished by disinfection techniques involving chemical compounds, filtration or radiation. The goal of this work was to study the effect of ultrasonic irradiation, as well as UVA and UVC radiation, for the inactivation of B. anthracis in water. Disinfection rate was measured in terms of B. anthracis removal from aqueous samples as a function of various operating parameters, namely ultrasound power, initial bacterial concentration, concentration of TiO 2 catalyst, presence of H₂O₂ (20ppm) and the duration of the disinfection treatment. The bacterial strain used in the present study was B. anthracis NCTC (National Collection of Type Cultures, HPA). More details for this strain are given below. An Ultrason 250 (LabPlant, Huddersfield, UK) horn-type sonicator capable of operating either continuously or in pulse mode at a fixed frequency of 80 khz and a variable power output up to 250 W was used. Reactions took place in a cylindrical batch reactor under continuous stirring. All the experiments were performed at ambient room temperature. Moreover, disinfection experiments were carried out applying UVA and UVC radiation. In both processes the reactor was the same as the one used in the experiments with the ultrasound irradiation, and the intensity of UVA and UVC lamp was 9 W and 11 W respectively. In order to estimate the disinfection rate quantification of the microorganisms was carried out by means of both the common microbiological method of successive dilutions and the molecular biology technique of Real-time PCR. The B. anthracis 5

6 was cultured in Petri dishes, containing Nutrient Agar, and incubated at 37 ⁰C for 24 hr. Furthermore, it was investigated the pathogenicity of B. anthracis, after the application of the disinfection methods, through Real-time PCR, via detection and quantification of the genes lef and capa, which are contained in the two virulent plasmids of B. anthracis, px01 and px02 respectively. The conclusion that was extracted through the results of the present study is that increasing the ultrasound power resulted in a slight enhancement of B. anthracis inactivation. Also, an increase in bacterial concentration led to a decrease in the inactivation rate. Regarding, UVA and UVC radiation and according to our results, UVC radiation proved to be much more effective, resulting in total disinfection of the initial bacterial concentration in a few minutes. Furthermore, in UVA experiments it was observed that increasing the concentration of TiO 2 catalyst resulted in better disinfection rate. The same results were observed in the presence of peroxide. Comparing the three methods, that were performed in the present study, UVC radiation proved to be the most effective of all. 6

7 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΕΡΙΛΗΨΗ iii ABSTRACT x ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΑΠΟΛΥΜΑΝΣΗ ΝΕΡΟΥ Το νερό και η σηµασία του Η ποιότητα του νερού Απολύµανση νερού Ορισµός Απολύµανσης Μηχανισµοί δράσης απολύµανσης νερού Συµβατικές και σύγχρονοι µέθοδοι απολύµανσης. 9 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΑΠΟΛΥΜΑΝΣΗΣ ΝΕΡΟΥ Χλωρίωση Προηγµένες οξειδωτικές µέθοδοι απολύµανσης Απολύµανση µε χρήση υπερήχων Βασικές αρχές της χηµείας των υπερήχων Φυσικοχηµικά χαρακτηριστικά της χηµείας των υπερήχων Έκθεση σε υπεριώδη ακτινοβολία (UV) Φωτοκατάλυση Ετερογενής Φωτοκατάλυση Το φωτοηλεκτροχηµικό φαινόµενο Μηχανισµός φωτοκαταλυτικής οξείδωσης Ηµιαγώγιµα υλικά Καταλύτες Ενίσχυση φωτοκαταλύτη TiO Υπεροξείδιο του Υδρογόνου (hydrogen peroxide). 32 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3: ΜΙΚΡΟΒΙΑΚΟ ΦΟΡΤΙΟ ΝΕΡΟΥ ΒΑΚΙΛΛΟΣ ΤΟΥ 35 ΑΝΘΡΑΚΑ. 3.1 είκτες ποιότητας νερού Bάκιλλος Άνθρακα (Bacillus anthracis) Γενικές πληροφορίες. 37 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4: ΣΚΟΠΟΣ 40 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5: ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ Υλικά Θρεπτικά Υλικά Χηµικά Υλικά ιαλύµατα Εκκινητές (PCR) Πρότυπο Στέλεχος Μεθοδολογία Προετοιµασία πειράµατος Μέθοδος διαδοχικών αραιώσεων - Καλλιεργητική διαδικασία Real-time PCR Πειραµατικός εξοπλισµός Συσκευές Πειραµατική διάταξη υπερήχων Πειραµατική διάταξη UVC ακτινοβολίας Πειραµατική διάταξη UVΑ ακτινοβολίας. 50 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6: ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ ΠΕΙΡΑΜΑΤΩΝ Πειράµατα απολύµανσης µε χρήση υπερήχων. 51 7

8 6.2 Πειράµατα απολύµανσης µε UVC και UVA ακτινοβολία Πειράµατα απολύµανσης µε υπεροξείδιο, Η2Ο2. 53 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7: ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΣΥΖΗΤΗΣΗ Πειράµατα απολύµανσης µε χρήση υπερήχων Επίδραση της ισχύος των υπερήχων στην απολύµανση Πειράµατα απολύµανσης µε ακτινοβολία UVC Πειράµατα απολύµανσης µε ακτινοβολία UVΑ Πειράµατα απολύµανσης µε ακτινοβολία UVΑ Επίδραση 59 συγκέντρωσης καταλύτη Πειράµατα απολύµανσης µε ακτινοβολία UVΑ Επίδραση 61 αρχικής συγκέντρωσης βακτηριακού φορτίου. 7.4 Πειράµατα απολύµανσης µε προσθήκη Υπεροξειδίου του Υδρογόνου, 64 H2O Πειράµατα απολύµανσης παρουσία Υπεροξειδίου του 64 Υδρογόνου Συνδυαστικά πειράµατα απολύµανσης µε ακτινοβολία UVA, 66 παρουσία Υπεροξειδίου του Υδρογόνου. 7.5 Ποσοτικοποίηση του βάκιλλου µε τη µέθοδο Real-time PCR και 69 ανίχνευση των παθογόνων πλασµιδιακών γονιδίων Ποσοτικοποίηση του βάκιλλου µε τη µέθοδο Real-time PCR 77 UVC ακτινοβολία Ποσοτικοποίηση του βάκιλλου µε τη µέθοδο Real-time PCR 78 UVΑ ακτινοβολία 7.6 Βιβλιογραφική ανασκόπηση Συµπεράσµατα 82 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8: ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ 84 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 85 8

9 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΑΠΟΛΥΜΑΝΣΗ ΝΕΡΟΥ 1.1 Το νερό και η σηµασία του Το νερό είναι η περισσότερο διαδεδοµένη χηµική ένωση που είναι απαραίτητη σε όλες τις γνωστές µορφές ζωής που υπάρχουν στον πλανήτη µας. Οι άνθρωποι και τα ζώα έχουν στο σώµα τους 60-70% νερό κατά βάρος, ενώ φτάνει µέχρι και το 90% εκείνου των κυττάρων. Το νερό αποτελείται από υδρογόνο (Η) και οξυγόνο (Ο). Ο χηµικός τύπος του νερού είναι H 2 O και η σχετική αναλογία βαρών του υδρογόνου και του οξυγόνου είναι 2,016 : 16,000. Το νερό είναι υγρό, διαυγές, άχρωµο σε λεπτά στρώµατα, κυανίζον σε µεγάλους όγκους. Η καθαρή ουσία είναι άγευστη, ενώ το καλό πόσιµο νερό έχει ευχάριστη γεύση, που οφείλεται στα διαλυµένα άλατα και αέρια. Η πυκνότητα του νερού είναι διαφορετική σε διάφορες θερµοκρασίες, παίρνοντας την µέγιστη τιµή της στους 4 C. Το νερό έχει ποικίλη χηµική δράση. Σχηµατίζει "ενώσεις διά προσθήκης" µε πολλά άλατα, καθώς και µε πολλά µόρια άλλων ουσιών. Οι ενώσεις αυτές ονοµάζονται υδρίτες ή ένυδρες ενώσεις. Το πόσιµο νερό πρέπει να είναι διαυγές, άχρωµο, άοσµο, δροσερό (7-11 o C). Το πόσιµο νερό περιέχει διαλυµένο οξυγόνο, άζωτο, διοξείδιο του άνθρακα, ελάχιστα ίχνη οργανικών ουσιών, καθώς και ίχνη φυτικών µικροοργανισµών. Πρέπει να εξετάζεται φυσικώς (θερµοκρασία, διαύγεια, γεύση, οσµή), χηµικώς (ποιοτικός και ποσοτικός έλεγχος ουσιών, σκληροµετρία), µικροσκοπικώς (έρευνα µικροοργανισµών), βακτηριολογικώς (καλλιέργεια των µικροβίων του νερού) και τοπογραφικώς (θέση πηγής, διαδροµής του νερού) (www.watersave.gr). Το νερό κυκλοφορεί στα διάφορα τµήµατα του πλανήτη (δηλαδή στην ατµόσφαιρα, στο έδαφος και στην υδρόσφαιρα) µέσω µιας κυκλικής διεργασίας η οποία έχει καθιερωθεί να αποκαλείται ως ο κύκλος του νερού. Χωρίς το νερό η ζωή πάνω στη γη θα ήταν αδύνατη (Αµπελιώτης Κ., 2008). 9

10 1.2 Η ποιότητα του νερού Για να κατανοηθεί η ανάγκη της απολύµανσης του πόσιµου ύδατος κρίνεται σκόπιµο να γίνει µια σύντοµη αναφορά στο πολυσυζητηµένο κοµµάτι της ποιότητας του νερού, καθώς και στους λόγους που επιβάλλουν την ανάγκη διατήρησης αυτής σε υψηλά επίπεδα. Το χρησιµοποιούµενο για ανθρώπινη κατανάλωση νερό πρέπει να είναι από κάθε άποψη αβλαβές για την υγεία των ανθρώπων, οργανοληπτικά άµεµπτο και απολύτως καθαρό, απαλλαγµένο από παθογόνους µικροοργανισµούς και οποιεσδήποτε ενώσεις σε συγκεντρώσεις που αποτελούν ενδεχόµενο κίνδυνο για τη δηµόσια υγεία. Εποµένως, τα ποιοτικά χαρακτηριστικά του νερού θα πρέπει να κυµαίνονται µεταξύ ορισµένων αποδεκτών ορίων, τα οποία αποτελούν τα πρότυπα ποιότητας του νερού και θεσπίζονται νοµοθετικά (Μήτρακας, 2001). Η ανθρωπότητα πλήρωσε πολύ ακριβά την επί σειρά ετών έλλειψη του µικροβιολογικού ελέγχου του υδάτινου περιβάλλοντος, καθώς εκατοµµύρια άνθρωποι έπεσαν θύµατα σοβαρών υδατογενών λοιµώξεων. Ακόµα και σήµερα που είναι γνωστή η σηµασία της µικροβιολογικής καθαρότητας του νερού για τη δηµόσια υγεία, ο αριθµός των υδατογενών λοιµώξεων εξακολουθεί να είναι µεγάλος. Είναι γνωστό ότι στις χώρες του τρίτου κόσµου αποτελούν την πρώτη αιτία θανάτου των παιδιών. Οι λοιµώξεις αυτές οφείλονται στην παρουσία παθογόνων µικροοργανισµών οι οποίοι, εισερχόµενοι στο νερό µέσω των λυµάτων, επιβιώνουν παρά το ολιγοτροφικό, αφιλόξενο υδάτινο περιβάλλον και µεταδίδουν νοσήµατα µε ποικίλους τρόπους, όπως µε κατάποση, επαφή, εισπνοή υδατοσταγονιδίων (Χολέβα, 2007). Έτσι, η ποιότητα του νερού παίζει κυρίαρχο ρόλο στην υποβάθµιση των υδάτινων αλλά και των χερσαίων οικοσυστηµάτων και πρέπει να εξετάζεται προκειµένου να ελέγχεται η επίδρασή του στα οικοσυστήµατα και η δυνατότητα χρήσης του από τον άνθρωπο, που αποτελεί αναπόσπαστο µέρος τους. 10

11 1.3 Απολύµανση νερού Ο κίνδυνος µετάδοσης λοιµωδών νοσηµάτων καθιστά απαραίτητη την απολύµανση τόσο του πόσιµου νερού όσο και του νερού που προέρχεται από εξόδους εγκαταστάσεων επεξεργασίας λυµάτων και προορίζεται για επαναχρησιµοποίηση, δηλαδή για άρδευση, αλιεία, κολύµβηση ( ρούµπαλη, 2010). Η απολύµανση του πόσιµου νερού µπορεί να θεωρηθεί το σηµαντικότερο µέτρο του τελευταίου αιώνα για την προστασία της δηµόσιας υγείας. Η καταστροφή των παθογόνων µικροοργανισµών που περιέχονται στο πόσιµο νερό έχει συµβάλει στη δραστική µείωση των κρουσµάτων από τις νόσους των υδάτων, όπως η χολέρα και ο τυφοειδής, στις αναπτυγµένες κυρίως χώρες, ενώ η έλλειψη του µέτρου αυτού σε ορισµένες αναπτυσσόµενες χώρες αποτελεί την αιτία πολλών θανάτων. Στις αναπτυσσόµενες χώρες συνήθως δεν υπάρχει αρκετό καθαρό πόσιµο νερό. Στις χώρες αυτές το πρόβληµα της µη ορθής απολύµανσης του νερού προκαλεί ασθένειες και θανάτους σε µεγάλο ποσοστό του πληθυσµού, κυρίως στις ευπαθείς οµάδες όπως είναι τα µικρά παιδιά, οι ηλικιωµένοι και τα άτοµα µε ασθενές ανοσοποιητικό σύστηµα (φορείς του Aids, καρκινοπαθείς, δέκτες µεταµόσχευσης οργάνων κλπ.) (www.watermicro.gr). Στην απολύµανση το µεγαλύτερο µέρος των µικροοργανισµών αφαιρείται µε την βοήθεια διαφόρων τεχνικών επεξεργασίας νερού όπως είναι η υπεριώδης ακτινοβολία, η οζόνωση και η χλωρίωση. Σκοπός των τεχνικών επεξεργασίας είναι η όσο το δυνατόν καλύτερη αποµάκρυνση, απενεργοποίηση και θανάτωση των παθογόνων µικροοργανισµών, ώστε να αποφεύγεται η µετάδοση ασθενειών στον άνθρωπο και στα ζώα. Οι µικροοργανισµοί καταστρέφονται µε αποτέλεσµα τον τερµατισµό της ανάπτυξης και της αναπαραγωγής τους ( ρούµπαλη, 2010). Η αποτελεσµατικότητα της απολύµανσης, εξαρτάται από τους εξής βασικούς παράγοντες (Φεσά, 2009) : τον χρόνο επαφής Ο χρόνος επαφής αποτελεί ίσως µία από τις σηµαντικότερες µεταβλητές στη διεργασία της απολύµανσης. Η Harriet Chick, εργαζόµενη στην Αγγλία στις αρχές του 1900, παρατήρησε ότι για µία συγκεκριµένη συγκέντρωση απολυµαντικού, όσο µεγαλύτερος είναι ο χρόνος επαφής τόσο µεγαλύτερη είναι η 11

12 θανάτωση των παθογόνων µικροοργανισµών. Αυτή η παρατήρηση αναφέρθηκε για πρώτη φορά στη βιβλιογραφία το 1908 και σε διαφορετική µορφή ο νόµος της Chick είναι (Metcalf and Eddy, 2007; Haas and Karra, 1984; Lambert and Johnston, 2000) : Όπου : dn dt = kn dn = ο ρυθµός µεταβολής της συγκέντρωσης των µικροοργανισµών µε τον dt χρόνο k =η σταθερά ταχύτητας αδρανοποίησης των µικροοργανισµών, [Τ-1] N =ο αριθµός των µικροοργανισµών σε χρόνο t t =ο χρόνος την συγκέντρωση του απολυµαντικού Ο Watson (1908) πρότεινε µια εµπειρική λογαριθµική σχέση που συσχετίζει τη σταθερά ρυθµού αδρανοποίησης k µε την συγκέντρωση του απολυµαντικού C : k = C n t Όπου : k = η σταθερά ρυθµού αδρανοποίησης των µ/ο C = η συγκέντρωση του απολυµαντικού t = ο χρόνος n = o συντελεστής αραίωσης του απολυµαντικού n > 1 σηµαίνει ότι η συγκέντρωση του απολυµαντικού είναι πιο σηµαντική από τον χρόνο επαφής n = 1 σηµαίνει ότι η συγκέντρωση και ο χρόνος έχουν την ίδια βαρύτητα 12

13 n < 1 σηµαίνει ότι ο χρόνος είναι πιο σηµαντικός από την συγκέντρωση του απολυµαντικού Συνήθως, χρησιµοποιείται η σταθερά k που αντιστοιχεί σε 99 % αδρανοποίηση των µικροοργανισµών. Από την παραπάνω εξίσωση προκύπτει ότι για µεγάλες συγκεντρώσεις απολυµαντικού απαιτούνται µικροί χρόνοι επαφής, ενώ για µικρές συγκεντρώσεις µεγάλοι χρόνοι επαφής και συνεπώς µεγάλες δεξαµενές απολύµανσης (Λέκκας, 2005). το είδος του απολυµαντικού Είναι λογικό ότι ανάλογα µε την περίπτωση µπορούν να χρησιµοποιηθούν διάφορα είδη απολυµαντικών, τα οποία έχουν διαφορετικά χαρακτηριστικά και διαφορετική αποτελεσµατικότητα. Ένα από αυτά αποτελεί το υπεροξείδιο του υδρογόνου που χρησιµοποιήθηκε συνδυαστικά µε τις απολυµαντικές τεχνολογίες στην παρούσα µελέτη. το είδος και την κατάσταση του µικροοργανισµού Η απόδοση της απολύµανσης επηρεάζεται από τη φύση, τον τύπο και την κατάσταση των µικροοργανισµών. Τα πρωτόζωα είναι πιο δύσκολο να καταπολεµηθούν και ακολουθούν τα βακτήρια και οι ιοί. Μερικοί µικροοργανισµοί εµφανίζονται µε ανθεκτικές µορφές (π.χ. κύστες, σπόρια), οπότε και αδρανοποιούνται δυσκολότερα. Η επιλογή του κατάλληλου απολυµαντικού γίνεται ανάλογα µε την εκάστοτε περίπτωση. το ph Ανάλογα µε την τιµή του ph επηρεάζεται η αποδοτικά τόσο των απολυµαντικών µέσων όσο και των τεχνολογιών απολύµανσης. Σε κάθε περίπτωση υπάρχουν βέλτιστες τιµές ph ώστε να επιτυγχάνεται η µέγιστη αποτελεσµατικότητα. 13

14 τη θερµοκρασία Η επίδραση της θερµοκρασίας στο ρυθµό θανάτωσης των µικροοργανισµών µε χηµικά απολυµαντικά µπορεί να προσδιορισθεί από µια µορφή της εξίσωσης Van t Hoff Arrhenius. Η σχέση για τον απαιτούµενο χρόνο t, ώστε να επιτευχθεί συγκεκριµένο ποσοστό θανάτωσης είναι (Metcalf and Eddy, 2002) : t ln t 1 2 = ( T ) E T2 RT T Όπου : t 1, t 2 = ο χρόνος για δεδοµένο ποσοστό θανάτωσης σε θερµοκρασίες Τ 1 και Τ 2, αντίστοιχα Ε= η ενέργεια ενεργοποίησης, J/mole (ή cal/mole) R =η σταθερά των αερίων, J/mole K (ή 1.99 cal/mole K) Η αύξηση της θερµοκρασίας έχει ως αποτέλεσµα µια πιο γρήγορη θανάτωση των µικροοργανισµών. τη θολερότητα Η θολερότητα χρησιµοποιείται ευρέως ως µέτρο της συγκέντρωσης των αιωρούµενων σωµατιδίων στο νερό. Έχει αποδειχθεί ότι επιδρά αρνητικά στη διαδικασία απολύµανσης, επειδή τα σωµατίδια που τη δηµιουργούν µπορεί να περιβάλλουν και να προστατεύουν τους παθογόνους µικροοργανισµούς από τη δράση του απολυµαντικού. Επιπλέον, το υλικό από το οποίο αποτελούνται τα σωµατίδια αυτά απαιτεί αυξηµένες δόσεις απολύµανσης, προκαλώντας έτσι µεγαλύτερη κατανάλωση απολυµαντικού. 14

15 το διαλυτό οργανικό υλικό Το διαλυτό οργανικό υλικό που περιέχεται στο υπό επεξεργασία υγρό είναι δυνατόν να καταναλώσει απολυµαντικό και να οδηγήσει στη δηµιουργία ενώσεων µε µικρή ή καθόλου απολυµαντική ικανότητα. Επιπλέον, η παρουσία αυτού του υλικού οδηγεί στη δηµιουργία ανεπιθύµητων παραπροϊόντων απολύµανσης Ορισµός Απολύµανσης Απολύµανση είναι η επεξεργασία εκείνη του νερού που έχει ως σκοπό την καταστροφή ή την αδρανοποίηση των παθογόνων µικροοργανισµών που τυχόν περιέχει, ώστε να µην είναι ικανοί για την µετάδοση των αντίστοιχων ασθενειών και να προστατευτεί η δηµόσια υγεία. Γενικότερα, ως απολύµανση ορίζεται η επεξεργασία εκείνη που έχει ως σκοπό τη διατήρηση των µικροοργανισµών ενός ανοικτού ή κλειστού δικτύου νερού σε επίπεδα που παρέχουν τη βεβαιότητα ότι το νερό είναι ασφαλές για αστική κατανάλωση. Στην περίπτωση των αποβλήτων η απολύµανση αποβλέπει στην προστασία των υδάτινων αποδεκτών (Παλαιολόγου, 2008). Είναι ουσιώδες να διευκρινισθεί η διαφορά µεταξύ της αποστείρωσης, η οποία σηµαίνει πλήρη καταστροφή όλων των µικροοργανισµών και της απολύµανσης η οποία χαρακτηρίζεται ως η εκλεκτική ελάττωση σε ανεκτά επίπεδα των µικροοργανισµών (Μήτρακας, 2001). 15

16 1.4 Μηχανισµοί δράσης απολύµανσης νερού Ο τρόπος µε τον οποίο τα διάφορα απολυµαντικά µέσα επιδρούν στην κυτταρική λειτουργία των παθογόνων µικροοργανισµών δεν έχει διασαφηνιστεί πλήρως, όµως έχουν προταθεί διάφοροι µηχανισµοί για την επεξήγηση της µικροβιοκτόνου δράσης. Οι πιο βασικοί είναι (Palaiologou et al., 2007) : Φθορά του κυτταρικού τοιχώµατος Έχει σαν αποτέλεσµα τη λύση και το θάνατο του κυττάρου. Ορισµένες ενώσεις, όπως η πενικιλίνη, που είναι από τα σηµαντικότερα αντιβιοτικά, παρεµποδίζουν τη σύνθεση του κυτταρικού τοιχώµατος των βακτηρίων. Μεταβολή της κυτταρικής διαπερατότητας Απολυµαντικά µέσα όπως οι φαινολικές ενώσεις και τα απορρυπαντικά µεταβάλλουν τη διαπερατότητα της κυτταροπλασµατικής µεµβράνης που πλέον παύει να είναι εκλεκτική, επιτρέποντας έτσι τη διαφυγή ζωτικών συστατικών όπως το άζωτο και ο φώσφορος. Μεταβολή της κολλοειδούς φύσης του πρωτοπλάσµατος Η θερµότητα, η ακτινοβολία και τα ισχυρά οξέα ή τα αλκαλικά µέσα µετατρέπουν την κολλοειδή φύση του πρωτοπλάσµατος. Η θερµότητα προκαλεί πήξη στην κυτταρική πρωτεΐνη, ενώ τα οξέα ή οι βάσεις µετουσιώνουν τις πρωτεΐνες µε θανατηφόρο επίπτωση. Μεταβολή του γενετικού υλικού των µικροοργανισµών Η ακτινοβολία UV µπορεί να προκαλέσει ρήξη των δεσµών υδρογόνου στο µόριο των νουκλεϊκών οξέων και να προκληθεί σχηµατισµών διµερών πυριµιδίνης και καταστροφή του DNA. Ο σχηµατισµός τέτοιων διµερών διακόπτει τη διαδικασία της αντιγραφής, ο οργανισµός δεν µπορεί πλέον να αναπαραχθεί κι έτσι παραµένει ανενεργός. Παρεµπόδιση της ενζυµικής δράσης Οξειδωτικά µέσα όπως το χλώριο µπορούν να µεταβάλουν τη χηµική διευθέτηση των ενζύµων και να απενεργοποιήσουν ένζυµα που είναι απαραίτητα για τους µικροοργανισµούς. 16

17 1.5 Συµβατικές και σύγχρονοι µέθοδοι απολύµανσης Οι µέθοδοι που χρησιµοποιούνται για απολύµανση διακρίνονται σε χηµικές και µη χηµικές, ανάλογα µε τα µέσα που χρησιµοποιεί η κάθε µια. Χηµικά µέσα Τα χηµικά µέσα µπορούν να διαχωριστούν σε 2 µεγάλες κατηγορίες, τα οξειδωτικά και τα µη οξειδωτικά απολυµαντικά. Τα οξειδωτικά απολυµαντικά περιλαµβάνουν µία σειρά από ενώσεις µε οξειδωτικό δυναµικό, όπως : - Αέριο χλώριο (Cl 2 ) - Υποχλωριώδες νάτριο (NaOCl) ή χλωριώδες νάτριο (NaOCl 2 ) - ιοξείδιο του χλωρίου (ClO 2 ) - Βρώµιο (Br 2 ) - Ιώδιο (Ι 2 ) - Υπεροξείδιο του υδρογόνου (Η 2 Ο 2 ) - Όζον (O 3 ) Στα µη οξειδωτικά απολυµαντικά ανήκουν οργανικές κυρίως ενώσεις, όπως : - µεθυλενοδιθειοκυάνιο (MBT) - διβρωµονιτριλοπροπιοναµίδιο (BNPA) - ισοθειαζόλες κ.α. Μη χηµικά µέσα Στα µη χηµικά µέσα απολύµανσης του νερού ανήκουν : - η υπεριώδης ακτινοβολία - η αποστειρωτική διήθηση - η θερµότητα - η ραδιενεργός ακτινοβολία Το πιο συνηθισµένο µέσο απολύµανσης είναι το χλώριο, ενώ εναλλακτικά χρησιµοποιούνται το όζον και η υπεριώδης ακτινοβολία (Μήτρακας, 2001). 17

18 Τα επιθυµητά χαρακτηριστικά του ιδανικού απολυµαντικού είναι : υψηλός ρυθµός εξουδετέρωσης παθογόνων µικροοργανισµών χαµηλή δραστικότητα µε ουσίες που περιέχονται στο νερό και χαµηλή παραγωγή επικίνδυνων παραπροϊόντων χαµηλό κόστος λειτουργίας και µικρές απαιτήσεις συντήρησης µηδενικός κίνδυνος κατά τη χρήση του εύκολη ανιχνευσιµότητα στο νερό χαµηλή τοξικότητα στους υδρόβιους οργανισµούς Οι παραπάνω ιδιότητες δεν είναι όλες συγκεντρωµένες σε ένα απολυµαντικό, θα πρέπει όµως να λαµβάνονται υπόψη κατά την αξιολόγηση των εναλλακτικών µεθόδων (Ανδρεαδάκης et al., 2005). Όλες οι τεχνολογίες απολύµανσης που χρησιµοποιούνται ευρέως σήµερα, στοχεύουν στην καταστροφή των βακτηριδίων, ιών και των λοιπών µικροοργανισµών που πιθανό να είναι φορείς ασθενειών, ή µπορούν να εξελιχθούν σε τέτοιους. Παρακάτω αναγράφονται οι πιο διαδεδοµένες µέθοδοι απολύµανσης που χρησιµοποιούνται σήµερα: Χλωρίωση Προηγµένες οξειδωτικές µέθοδοι απολύµανσης Έκθεση σε Υπεριώδη Ακτινοβολία (UV) Φωτοκατάλυση 18

19 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΑΠΟΛΥΜΑΝΣΗΣ ΝΕΡΟΥ Όπως αναφέρθηκε και παραπάνω λόγο της αναγκαιότητας διατήρησης του πόσιµου νερού σε υψηλά επίπεδα ποιότητας, έχει αναπτυχθεί µία πληθώρα µεθόδων απολύµανσης µε διαφορετικά τεχνικά χαρακτηριστικά, δυνατότητα εφαρµογής και αποτελεσµατικότητα. Παρακάτω ακολουθεί εκτενέστερη παρουσίαση των µεθόδων αυτών, εντείνοντας ωστόσο περισσότερο την προσοχή στις µεθόδους απολύµανσης που εφαρµόστηκαν στην παρούσα διπλωµατική εργασία και είναι η απολύµανση µε υπεριώδη ακτινοβολία UVA και UVC, καθώς και η απολύµανση µε υπέρηχους. 2.1 Χλωρίωση Η χλωρίωση είναι η πρώτη µέθοδος που χρησιµοποιήθηκε για την απολύµανση τόσο των υγρών αποβλήτων όσο και του πόσιµου νερού και αποτελεί την πιο συνηθισµένη σήµερα τεχνολογία απολύµανσης. Τα πρώτα προβλήµατα που παρουσιάστηκαν στις αρχές της δεκαετίας του 40 στις Η.Π.Α. και συνδέονταν µε τη δυσάρεστη γεύση και οσµή του νερού έγιναν αφορµή για την προσπάθεια βελτίωσης της µεθόδου. Για την αντιµετώπιση αυτών των προβληµάτων, αλλά και θεµάτων που σχετίζονται µε την ασφαλή διαχείριση των εγκαταστάσεων απολύµανσης, την ελάττωση των επιπτώσεων των παραπροϊόντων απολύµανσης, τη µείωση του λειτουργικού κόστους και φυσικά τη βελτίωση της απολυµαντικής δράσης, αναπτύχθηκαν παράλληλα και µε τις τεχνολογικές εξελίξεις νέες µέθοδοι χλωρίωσης ή και παραλλαγές της απολύµανσης µε χλώριο (διοξείδιο του χλωρίου, υποχλωριώδες νάτριο) (Parsons et al., 2004). Το χλώριο (Cl 2 ) είναι ουσία τοξική για τον άνθρωπο και τα ζώα, όµως σε χαµηλές συγκεντρώσεις οι οποίες απαιτούνται για την καταστροφή των παθογόνων µικροοργανισµών είναι αβλαβές. Πέραν της µικροβιοκτόνου του ικανότητας, το χλώριο ενεργεί και σαν οξειδωτικός παράγοντας και διασπά τις οργανικές ουσίες. 19

20 Η χλωρίωση επιτυγχάνεται µε προσθήκη στο νερό είτε ελεύθερου χλωρίου είτε χηµικών ενώσεων του χλωρίου. Συγκεκριµένα, οι βασικές µορφές µε τις οποίες χρησιµοποιείται το χλώριο ως απολυµαντικό είναι : υγρό αέριο χλώριο (Cl 2 ) υποχλωριώδη άλατα (NaOCl ή Ca(OCl) 2 ) διοξείδιο του χλωρίου (ClO 2 ) Η ποσότητα του χλωρίου που απαιτείται για απολύµανση εξαρτάται από την περιεκτικότητα των οργανικών ουσιών στο νερό. Σε συνήθεις περιπτώσεις, πλήρης απολύµανση επιτυγχάνεται όταν, µετά την ανάµειξη και οξείδωση, η περιεκτικότητα του ελεύθερου διαθέσιµου χλωρίου, στο οποίο γίνεται αναφορά παρακάτω, είναι περίπου 0.2 ppm. Περισσότερη χλωρίωση προσδίδει στο νερό οσµή και γεύση, ενώ για περιεκτικότητα µικρότερη του ορίου των 0.2 ppm δεν εξασφαλίζεται πλήρης απολύµανση. Για να µην επιδρά δυσµενώς το ελεύθερο χλώριο στον φυσικό αποδέκτη πρέπει να ελέγχεται η περιεκτικότητά του και αυτή η µέτρηση δείχνει παράλληλα αν η χλωρίωση που γίνεται είναι επαρκής. Επιπλέον, το ποσοστό καταστροφής των βακτηρίων εξαρτάται από τον χρόνο επαφής τους µε το χλώριο και σαν ελάχιστος χρόνος χλωρίωσης στην καλύτερη των περιπτώσεων θεωρούνται τα λεπτά (Νταρακάς, 2009). Αν και ο τρόπος µε τον οποίο το χλώριο καταστρέφει τους παθογόνους µικροοργανισµούς δεν είναι απόλυτα εξακριβωµένος, για τα βακτήρια η πιο πιθανή εξήγηση είναι ότι το χλώριο διαπερνά την κυτταρική µεµβράνη τους και αδρανοποιεί ορισµένα ένζυµα που είναι απαραίτητα για την επιβίωσή τους. Επειδή η αντίδραση χλωρίου-ενζύµων είναι αντιστρέψιµη, σε χαµηλές συγκεντρώσεις χλωρίου είναι δυνατόν τα ένζυµα να επανασχηµατιστούν και να συνεχίσουν τη λειτουργία τους (Μάρακας, 2006). Ωστόσο όπως κάθε µέθοδος, έτσι και η χλωρίωση έχει αποδειχθεί να έχει τόσο πλεονεκτήµατα όσο και µειονεκτήµατα. Πλεονεκτήµατα χλωρίωσης ( ρούµπαλη, 2010) : - ευκολία χρήσης της - χαµηλό κόστος 20

21 - ισχυρή δραστικότητα σε ευρύ φάσµα παθογόνων µικροοργανισµών - υπολειµµατική δράση (το χλώριο παραµένει σαν προστατευτικός παράγοντας για αρκετό χρονικό διάστηµα µέσα στο νερό) Μειονεκτήµατα της χλωρίωσης ( ρούµπαλη, 2010) : - Αντίδραση του χλωρίου µε ορισµένες χηµικές ενώσεις που περιέχονται στο νερό και δηµιουργία επικίνδυνων παραπροϊόντων όπως τα τριαλοµεθάνια, που θεωρούνται ύποπτα για καρκινογένεση - Η χλωρίωση προσδίδει χαρακτηριστική έντονη οσµή και γεύση στο νερό, η οποία οφείλεται όχι µόνο στο χλώριο αλλά και σε διάφορα παραπροϊόντα απολύµανσης - Απαιτείται ένα ακόλουθο βήµα αποχλωρίωσης του χλωριωµένου νερού, µε στόχο να ελαχιστοποιηθούν οι πιθανές τοξικές επιδράσεις των υπολειµµάτων χλωρίου καθώς και των παραπροϊόντων απολύµανσης στους υδρόβιους οργανισµούς, ειδικά στην περίπτωση που το νερό αυτό προορίζεται για επαναχρησιµοποίηση - Η χλωρίωση δεν καθιστά το νερό απολύτως καθαρό, καθώς αρκετοί µικροοργανισµοί, όπως ιοί και παθογόνα βακτήρια, είναι ανθεκτικοί στο χλώριο, γεγονός που εγκυµονεί κινδύνους για την ανθρώπινη υγεία καθιστώντας απαραίτητη τη χρήση εναλλακτικών µεθόδων απολύµανσης. Για παράδειγµα, παράσιτα όπως η Giardia και το Cryptosporidium ευθύνονται για αρκετές γαστρεντερικές παθήσεις. 2.2 Προηγµένες οξειδωτικές µέθοδοι απολύµανσης Στο πλαίσιο αναζήτησης εναλλακτικών µεθόδων απολύµανσης, φιλικών προς το περιβάλλον (καθαρές τεχνολογίες), µπορεί να ενταχθεί και το αυξανόµενο ενδιαφέρον για την χρησιµοποίηση των προηγµένων οξειδωτικών µεθόδων απολύµανσης (ΠΟΜΑ). Με τον όρο ΠΟΜΑ εννοούνται κυρίως εκείνες οι τεχνολογίες οι οποίες στηρίζονται στη χρήση µεθόδων όπως ο οζονισµός (Ο 3, Ο 3 /UV, O 3 /H 2 O 2 ), η ετερογενής φωτοκατάλυση (ΤiO 2 /UV), το αντιδραστήριο Fenton (Fe + 2 /H 2 O 2 ) και 21

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΧΡΗΣΗ ΟΖΟΝΤΟΣ ΣΤΗΝ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΕ ΠΥΡΓΟΥΣ ΨΥΞΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΧΡΗΣΗ ΟΖΟΝΤΟΣ ΣΤΗΝ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΕ ΠΥΡΓΟΥΣ ΨΥΞΗΣ ΧΡΗΣΗ ΟΖΟΝΤΟΣ ΣΤΗΝ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΕ ΠΥΡΓΟΥΣ ΨΥΞΗΣ Η χρήση του όζοντος για την κατεργασία νερού σε πύργους ψύξης αυξάνει σηµαντικά τα τελευταία χρόνια και αρκετές έρευνες και εφαρµογές που έχουν

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι άμεση ρύπανση?

Τι είναι άμεση ρύπανση? ΡΥΠΑΝΣΗ ΝΕΡΟΥ Τι είναι ρύπανση; Ρύπανση μπορεί να θεωρηθεί η δυσμενής μεταβολή των φυσικοχημικών ή βιολογικών συνθηκών ενός συγκεκριμένου περιβάλλοντος ή/και η βραχυπρόθεσμη ή μακροπρόθεσμη βλάβη στην

Διαβάστε περισσότερα

Ορισμός το. φλψ Στάδια επεξεργασίας λυμάτων ΘΕΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΚΩ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ?

Ορισμός το. φλψ Στάδια επεξεργασίας λυμάτων ΘΕΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΚΩ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ? ΘΕΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΚΩ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ? Ο βιολογικος καθαρισμος αφορα την επεξεργασια λυματων, δηλαδη τη διαδικασια μεσω της οποιας διαχωριζονται οι μολυσματικες ουσιες από

Διαβάστε περισσότερα

Κάνοντας την Έξυπνη Επιλογή στα Συστήματα Επεξεργασίας Νερού

Κάνοντας την Έξυπνη Επιλογή στα Συστήματα Επεξεργασίας Νερού Κάνοντας την Έξυπνη Επιλογή στα Συστήματα Επεξεργασίας Νερού ΚΑΘΑΡΟ ΝΕΡΟ ΣΗΜΑΙΝΕΙ ΥΓΕΙΑ ΝΕΡΟ ΓΙΑ ΚΑΛΗ ΥΓΕΙΑ Το Πιο Σημαντικό Θρεπτικό Στοιχείο Πόσο νερό χρειάζεστε; 41-54 kg 55-68 kg 68,5-86 kg (250 ml)

Διαβάστε περισσότερα

Σύσταση. Ιδιότητες H 2 O. Γενικές. (non-si) Φυσικές

Σύσταση. Ιδιότητες H 2 O. Γενικές. (non-si) Φυσικές Νερό Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια Το νερό σε στερεά (παγόβουνο), υγρή (θάλασσα) και αέρια (σύννεφα) µορφή Το νερό (ή στη καθαρεύουσα ύδωρ, λέξη από την οποία και πολλοί οι παράγωγοι

Διαβάστε περισσότερα

Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων

Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων µπορούν να καταταχθούν σε τρεις κατηγορίες: Φυσικά Χηµικά Βιολογικά. Πολλές από τις παραµέτρους που ανήκουν στις κατηγορίες αυτές αλληλεξαρτώνται π.χ. η θερµοκρασία που

Διαβάστε περισσότερα

Αέριο χλώριο και υποχλωριώδη άλατα ιοξείδιο του χλωρίου Υπεροξείδιο του υδρογόνου Υπερµαγγανικό κάλιο Οξυγόνο

Αέριο χλώριο και υποχλωριώδη άλατα ιοξείδιο του χλωρίου Υπεροξείδιο του υδρογόνου Υπερµαγγανικό κάλιο Οξυγόνο ΠΡΑΣΙΝΗ ΧΗΜΕΙΑ, ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ: ΟΞΕΙ ΩΣΗ ΟΡΓΑΝΙΚΩΝ ΡΥΠΩΝ ΣΕ Υ ΑΤΙΚΑ ΙΑΛΥΜΑΤΑ ΙΑΣΠΟΡΑΣ ΜΕ ΠΡΑΣΙΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕ ΣΥΜΒΑΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟ ΟΥΣ. ΟΙ ΥΠΕΡΗΧΟΙ ΩΣ ΠΡΑΣΙΝΟ ΟΞΕΙ ΩΤΙΚΟ. Α.Ι. Μαρούλης, Κ. Χατζηαντωνίου, Σ.Ι. Παταρούδη,

Διαβάστε περισσότερα

ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ: ΕΛΕΓΧΟΣ ΑΠΟΛΥΜΑΝΣΗΣ ΝΕΡΟΥ ΚΑΙ ΛΥΜΑΤΩΝ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΦΩΤΟΚΑΤΑΛΥΣΗΣ ΚΑΙ ΦΩΤΟΗΛΕΚΤΡΟΚΑΤΑΛΥΣΗΣ

ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ: ΕΛΕΓΧΟΣ ΑΠΟΛΥΜΑΝΣΗΣ ΝΕΡΟΥ ΚΑΙ ΛΥΜΑΤΩΝ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΦΩΤΟΚΑΤΑΛΥΣΗΣ ΚΑΙ ΦΩΤΟΗΛΕΚΤΡΟΚΑΤΑΛΥΣΗΣ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΙΚΩΝ ΠΕΡΙΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ: ΕΛΕΓΧΟΣ ΑΠΟΛΥΜΑΝΣΗΣ ΝΕΡΟΥ ΚΑΙ ΛΥΜΑΤΩΝ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΦΩΤΟΚΑΤΑΛΥΣΗΣ ΚΑΙ ΦΩΤΟΗΛΕΚΤΡΟΚΑΤΑΛΥΣΗΣ ΕΚΠΟΝΗΣΗ ΚΑΙ ΣΥΓΓΡΑΦΗ ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗΣ: ΣΟΦΙΑΝΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η ασβεστοποίηση ως προηγμένη επεξεργασία για τηνεξυγίανση ξγ ητης λυματολάσπης και την μείωση των οσμών

Η ασβεστοποίηση ως προηγμένη επεξεργασία για τηνεξυγίανση ξγ ητης λυματολάσπης και την μείωση των οσμών Η ασβεστοποίηση ως προηγμένη επεξεργασία για τηνεξυγίανση ξγ ητης λυματολάσπης και την μείωση των οσμών ημητριάδης Γεώργιος 2310688380 caohellas@the.forthnet.gr Λυματολάσπη Στόχοι της επεξεργασίας της

Διαβάστε περισσότερα

Β. ΚΑΜΙΝΕΛΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα).

Β. ΚΑΜΙΝΕΛΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα). ΒΙΟΛΟΓΙΑ Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα). Είδη οργανισμών Υπάρχουν δύο είδη οργανισμών: 1. Οι μονοκύτταροι, που ονομάζονται μικροοργανισμοί

Διαβάστε περισσότερα

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Αποφλοίωση και καθαρισμός Πολλά φυτικά προϊόντα π.χ, μήλα, πατάτες χρειάζονται αποφλοίωση ή καθαρισμό μερικών τμημάτων τους πριν από την κατεργασία.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΑΣΙΝΗ ΟΞΕΙΔΩΣΗ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΥΠΕΡΗΧΩΝ

ΠΡΑΣΙΝΗ ΟΞΕΙΔΩΣΗ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΥΠΕΡΗΧΩΝ ΠΡΑΣΙΝΗ ΟΞΕΙΔΩΣΗ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΥΠΕΡΗΧΩΝ Ε. Σαματίδου, Α. Μαρούλης, Κ. Χατζηαντωνίου-Μαρούλη, Χ. Γεωργολιός Αριστοτέλειο Παν. Θεσ/νίκης, Τμήμα Χημείας, 54006 Θεσ/νίκη, Τηλ.: 2310-997884. e-mail: apm@chem.auth.gr,

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1: Εισαγωγή. Κεφάλαιο 2: Η Βιολογία των Ιών

Κεφάλαιο 1: Εισαγωγή. Κεφάλαιο 2: Η Βιολογία των Ιών Κεφάλαιο 1: Εισαγωγή 1.1 Μικροοργανισμοί, Μικροβιολογία και Μικροβιολόγοι... 19 1.1.1 Μικροοργανισμοί... 19 1.1.2 Μικροβιολογία... 20 1.1.3 Μικροβιολόγοι... 21 1.2 Σύντομη Ιστορική Εξέλιξη της Μικροβιολογίας...

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ 1. Εισαγωγή. Η ενέργεια, όπως είναι γνωστό από τη φυσική, διαδίδεται με τρεις τρόπους: Α) δι' αγωγής Β) δια μεταφοράς Γ) δι'ακτινοβολίας Ο τελευταίος τρόπος διάδοσης

Διαβάστε περισσότερα

Μια εικόνα, από υπολογιστή, Ανταρκτική. µετρήθηκε.

Μια εικόνα, από υπολογιστή, Ανταρκτική. µετρήθηκε. Η τρύπα του όζοντος Η οροφή του ουρανού από κάπου µπάζει!!! Η τρύπα του όζοντος Μια εικόνα, από υπολογιστή, του νοτίου ηµισφαιρίου που αποκαλύπτει την τρύπα του όζοντος πάνω από την Ανταρκτική. Οι περιοχές

Διαβάστε περισσότερα

Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων

Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων (DO - BOD - COD - TOC) Χ. Βασιλάτος Οργανική ύλη Αποξυγόνωση επιφανειακών και υπογείων υδάτων Οι οργανικές ύλες αποτελούν πολύ σοβαρό ρύπο,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Οι οργανισμοί εξασφαλίζουν ενέργεια, για τις διάφορες λειτουργίες τους, διασπώντας θρεπτικές ουσίες που περιέχονται στην τροφή τους. Όμως οι φωτοσυνθετικοί

Διαβάστε περισσότερα

Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών

Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών Για κάθε αέριο υπάρχουν μηχανισμοί παραγωγής και καταστροφής Ρυθμός μεταβολής ενός αερίου = ρυθμός παραγωγής ρυθμός καταστροφής Όταν: ρυθμός παραγωγής = ρυθμός καταστροφής

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΑΣΚΑΡΙΔΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ ΔΟΥΔΟΥΜΗ ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΙΑΚΩΒΙΔΟΥ ΕΛΛΗ-ΕΙΡΗΝΗ ΕΙΡΗΝΗ ΟΣΜΑΝΤΖΙΚΙΔΟΥ. ΜΑΘΗΜΑ: ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «Το. νερό πηγή ζωής» ΤΑΞΗ: Ά

ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΑΣΚΑΡΙΔΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ ΔΟΥΔΟΥΜΗ ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΙΑΚΩΒΙΔΟΥ ΕΛΛΗ-ΕΙΡΗΝΗ ΕΙΡΗΝΗ ΟΣΜΑΝΤΖΙΚΙΔΟΥ. ΜΑΘΗΜΑ: ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «Το. νερό πηγή ζωής» ΤΑΞΗ: Ά ΜΑΘΗΜΑ: ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «Το νερό πηγή ζωής» ΤΑΞΗ: Ά ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ: ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΝΑΛΜΠΑΝΤΗΣ, ΕΛΕΝΗ ΧΕΙΜΑΡΙΟΥ ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΣΤΑΔΙΑ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΜΙΑ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ: ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΑΣΚΑΡΙΔΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

1. ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΙΑΣΠΟΡΑΣ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ ΚΑΙ ΕΝΕΡΓΕΙΑ

1. ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΙΑΣΠΟΡΑΣ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ ΚΑΙ ΕΝΕΡΓΕΙΑ 1. ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΙΑΣΠΟΡΑΣ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ ΚΑΙ ΕΝΕΡΓΕΙΑ Ως γνωστόν, οι χηµικές ενώσεις προκύπτουν από την ένωση δύο ή περισσοτέρων στοιχείων, οπότε και έχουµε σηµαντική µεταβολή του ενεργειακού περιεχοµένου του συστήµατος.

Διαβάστε περισσότερα

Φοιτητες: Σαμακός Φώτιος Παναγιώτης 7442 Ζάπρης Αδαμάντης 7458

Φοιτητες: Σαμακός Φώτιος Παναγιώτης 7442 Ζάπρης Αδαμάντης 7458 Φοιτητες: Σαμακός Φώτιος Παναγιώτης 7442 Ζάπρης Αδαμάντης 7458 1.ΕΙΣΑΓΩΓΗ 2.ΣΤΟΙΧΕΙΑΡΥΠΑΝΣΗΣ 2.1 ΠΑΘΟΦΟΝΟΙ ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ 2.1.1 ΒΑΚΤΗΡΙΑ 2.1.2 ΙΟΙ 2.1.3 ΠΡΩΤΟΖΩΑ 2.2 ΑΝΟΡΓΑΝΕΣ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΚΕΣ ΔΙΑΛΥΤΕΣ ΣΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση Αποβλήτων

Διαχείριση Αποβλήτων ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Διαχείριση Αποβλήτων Ενότητα 11 : Βιομηχανικά Στερεά και Υγρά Απόβλητα Δρ. Σταυρούλα Τσιτσιφλή Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας, Πολεοδομίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης Άδειες Χρήσης Το

Διαβάστε περισσότερα

Επίκουρος Καθηγητής Π. Μελίδης

Επίκουρος Καθηγητής Π. Μελίδης Χαρακτηριστικά υγρών αποβλήτων Επίκουρος Καθηγητής Π. Μελίδης Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος Εργαστήριο Διαχείρισης και Τεχνολογίας Υγρών Αποβλήτων Τα υγρά απόβλητα μπορεί να προέλθουν από : Ανθρώπινα απόβλητα

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΞΙΝΗΣ ΒΡΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΞΙΝΗΣ ΒΡΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ !Unexpected End of Formula l ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΞΙΝΗΣ ΒΡΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ Παραδεισανός Αδάμ ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η εργασία αυτή εκπονήθηκε το ακαδημαϊκό έτος 2003 2004 στο μάθημα «Το πείραμα στη

Διαβάστε περισσότερα

Τα βασικά της διεργασίας της

Τα βασικά της διεργασίας της Τα βασικά της διεργασίας της ενεργού ιλύος Επίκουρος Καθηγητής Π. Μελίδης Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος Εργαστήριο Διαχείρισης και Τεχνολογίας Υγρών Αποβλήτων 1 Γιατί είναι απαραίτητη η επεξεργασία Για

Διαβάστε περισσότερα

3.2 Οξυγόνο. 2-3. Ποιες είναι οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου. Οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου εμφανίζονται στον παρακάτω πίνακα.

3.2 Οξυγόνο. 2-3. Ποιες είναι οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου. Οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου εμφανίζονται στον παρακάτω πίνακα. 93 Ερωτήσεις θεωρίας με απαντήσεις 3.2 Οξυγόνο 2-1. Ποιο είναι το οξυγόνο και πόσο διαδεδομένο είναι στη φύση. Το οξυγόνο είναι αέριο στοιχείο με μοριακό τύπο Ο 2. Είναι το πλέον διαδεδομένο στοιχείο στη

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Βιολογίας Γενική Παιδεία Γ Λυκείου 2000

Θέµατα Βιολογίας Γενική Παιδεία Γ Λυκείου 2000 Ζήτηµα 1ο Θέµατα Βιολογίας Γενική Παιδεία Γ Λυκείου 2000 Στις ερωτήσεις 1-5 να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Οι ιοί είναι :

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Βιολογίας Γενική Παιδεία Γ Λυκείου 2000

Θέµατα Βιολογίας Γενική Παιδεία Γ Λυκείου 2000 Θέµατα Βιολογίας Γενική Παιδεία Γ Λυκείου 2000 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Ζήτηµα 1ο Στις ερωτήσεις 1-5 να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Οι

Διαβάστε περισσότερα

Όσα υγρά απόβλητα μπορούν να επαναχρησιμοποιηθούν, πρέπει να υποστούν

Όσα υγρά απόβλητα μπορούν να επαναχρησιμοποιηθούν, πρέπει να υποστούν 7. Επαναχρησιμοποίηση νερού στο δήμο μας! Όσα υγρά απόβλητα μπορούν να επαναχρησιμοποιηθούν, πρέπει να υποστούν επεξεργασία πριν την επανάχρησή τους. Ο βαθμός επεξεργασίας εξαρτάται από την χρήση για την

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2 31-7-14 ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2 Στο σχήμα 1 του άρθρου που δημοσιεύσαμε την προηγούμενη φορά φαίνεται η καθοριστικός ρόλος των μικροοργανισμών για την ύπαρξη της ζωής, αφού χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΕΙΑΣ Γραφείο 211 Επίκουρος Καθηγητής: Δ. Τσιπλακίδης Τηλ.: 2310 997766 e mail: dtsiplak@chem.auth.gr url:

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ 3

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ 3 ΒΙΟΛΟΓΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ 3 Το θέμα που απασχολεί το κεφάλαιο σε όλη του την έκταση είναι ο μεταβολισμός και χωρίζεται σε τέσσερις υποκατηγορίες: 3.1)Ενέργεια και οργανισμοί,

Διαβάστε περισσότερα

Οργανική Χημεία. Κεφάλαια 12 &13: Φασματοσκοπία μαζών και υπερύθρου

Οργανική Χημεία. Κεφάλαια 12 &13: Φασματοσκοπία μαζών και υπερύθρου Οργανική Χημεία Κεφάλαια 12 &13: Φασματοσκοπία μαζών και υπερύθρου 1. Γενικά Δυνατότητα προσδιορισμού δομών με σαφήνεια χρησιμοποιώντας τεχνικές φασματοσκοπίας Φασματοσκοπία μαζών Μέγεθος, μοριακός τύπος

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος και η σημασία των μοριακών τεχνικών στον έλεγχο των. μικροβιολογικών παραμέτρων σε περιβαλλοντικά δείγματα για την προστασία

Ο ρόλος και η σημασία των μοριακών τεχνικών στον έλεγχο των. μικροβιολογικών παραμέτρων σε περιβαλλοντικά δείγματα για την προστασία Ο ρόλος και η σημασία των μοριακών τεχνικών στον έλεγχο των μικροβιολογικών παραμέτρων σε περιβαλλοντικά δείγματα για την προστασία της Δημόσιας Υγείας Α. Βανταράκης Εργαστήριο Υγιεινής, Ιατρική Σχολή,

Διαβάστε περισσότερα

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί..σελίδα 2 3.2 Ένζυμα βιολογικοί καταλύτες...σελίδα 4 3.3 Φωτοσύνθεση..σελίδα 5 3.4 Κυτταρική αναπνοή.

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί..σελίδα 2 3.2 Ένζυμα βιολογικοί καταλύτες...σελίδα 4 3.3 Φωτοσύνθεση..σελίδα 5 3.4 Κυτταρική αναπνοή. 5ο ΓΕΛ ΧΑΛΑΝΔΡΙΟΥ Μ. ΚΡΥΣΤΑΛΛΙΑ 2/4/2014 Β 2 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 Ενέργεια και οργανισμοί..σελίδα 2 3.2 Ένζυμα βιολογικοί καταλύτες...σελίδα 4 3.3 Φωτοσύνθεση..σελίδα 5 3.4 Κυτταρική

Διαβάστε περισσότερα

ιάθεση : Klintec.Net ΑΓ. ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΥ 46, 18541 ΠΕΙΡΑΙΑΣ. Τηλ : 2104829839, 6932245887 mail:info@klintec.gr www.klintec.gr

ιάθεση : Klintec.Net ΑΓ. ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΥ 46, 18541 ΠΕΙΡΑΙΑΣ. Τηλ : 2104829839, 6932245887 mail:info@klintec.gr www.klintec.gr ιάθεση : Klintec.Net ΑΓ. ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΥ 46, 18541 ΠΕΙΡΑΙΑΣ. Τηλ : 2104829839, 6932245887 mail:info@klintec.gr www.klintec.gr 1 Η Formula Sanosil είναι µοναδική, αλλά Brilliantly απλή Sanosil πατενταρισµένη

Διαβάστε περισσότερα

Ε ΑΦΟΣ. Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά

Ε ΑΦΟΣ. Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά Ε ΑΦΟΣ Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Έδαφος Το έδαφος σχηµατίζεται από τα προϊόντα της αποσάθρωσης των πετρωµάτων του υποβάθρου (µητρικό πέτρωµα) ή των πετρωµάτων τω γειτονικών

Διαβάστε περισσότερα

Υ ο-µονάδες Βιολογικού Καθαρισµού

Υ ο-µονάδες Βιολογικού Καθαρισµού Υ ο-µονάδες Βιολογικού Καθαρισµού ΙΙ Μονάδες Βιολογικού Καθαρισµού (συν.) Χαλικοδιϋλιστήριο, ραστική λάσπη (ενεργή ιλύς) εξαµενές σταθεροποίησης Άρδευση Τεχνητοί υγρότοποι Οριζόντιας ελεύθερης ροής Κατακόρυφης

Διαβάστε περισσότερα

Σύντομη περιγραφή του πειράματος

Σύντομη περιγραφή του πειράματος Σύντομη περιγραφή του πειράματος Παρασκευή διαλυμάτων ορισμένης περιεκτικότητας και συγκέντρωσης, καθώς επίσης και παρασκευή διαλυμάτων συγκεκριμένης συγκέντρωσης από διαλύματα μεγαλύτερης συγκέντρωσης

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ

ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ ο αριθμός Avogadro, N A, L = 6,022 10 23 mol -1 η σταθερά Faraday, F = 96 487 C mol -1 σταθερά αερίων R = 8,314 510 (70) J K -1 mol -1 = 0,082 L atm mol -1 K -1 μοριακός

Διαβάστε περισσότερα

τεκμηρίωση και συνειδητοποίηση επικινδυνότητας λυμάτων αυστηρή νομοθεσία διαχείρισης αποβλήτων Καθαρισμός αποβλήτων

τεκμηρίωση και συνειδητοποίηση επικινδυνότητας λυμάτων αυστηρή νομοθεσία διαχείρισης αποβλήτων Καθαρισμός αποβλήτων ΑΝΑΓΚΑΙΟΤΗΤΑ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ τεκμηρίωση και συνειδητοποίηση επικινδυνότητας λυμάτων αυστηρή νομοθεσία διαχείρισης αποβλήτων Καθαρισμός αποβλήτων επαναχρησιμοποίηση πολύτιμων, εξαντλούμενων

Διαβάστε περισσότερα

ΙΠ: Μεταπτυχιακό Πρόγραµµα

ΙΠ: Μεταπτυχιακό Πρόγραµµα ΙΠ: Μεταπτυχιακό Πρόγραµµα Τεχνολογικό Πανεπιστήµιο Κύπρου, Τµήµα ιαχείρισης Περιβάλλοντος. (Επιστήµη και Τεχνολογία Περιβάλλοντος) Συντονιστής Προγράµµατος: Καθ. Κωνσταντίνος Βαρώτσης c.varotsis@cut.ac.cy

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1ο Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις 1 έως 5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή στη φράση, η οποία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Επιµέλεια: Οµάδα Φυσικών της Ώθησης

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Επιµέλεια: Οµάδα Φυσικών της Ώθησης ΕΘΝΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 0 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Επιµέλεια: Οµάδα Φυσικών της Ώθησης ΘΕΜΑ A ΕΘΝΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 0 Παρασκευή, 0 Μαΐου 0 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΦΥΣΙΚΗ Στις ερωτήσεις Α -Α να γράψετε στο τετράδιό σας τον

Διαβάστε περισσότερα

Μεταφορά Ενέργειας με Ακτινοβολία

Μεταφορά Ενέργειας με Ακτινοβολία ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ - ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Εργαστηριακή Άσκηση: Μεταφορά Ενέργειας με Ακτινοβολία Σκοπός της Εργαστηριακής Άσκησης: Να προσδιοριστεί ο τρόπος με τον οποίο μεταλλικά κουτιά με επιφάνειες διαφορετικού

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Πατρών Πολυτεχνική σχολή Τμήμα Χημικών Μηχανικών Ακαδημαϊκό Έτος 2007-20082008 Μάθημα: Οικονομία Περιβάλλοντος για Οικονομολόγους Διδάσκων:Σκούρας Δημήτριος ΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΥΠΟΙ ΚΑΙ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΚΑΙ ΛΥΜΑΤΩΝ Αστικά λύµατα περιέχονται στους υπονόµους του αποχετευτικού συστήµατος που µεταφέρει τα ακάθαρτα νερά µιας ανθρώπινης κοινότητας. Τα αστικά λύµατα προέρχονται

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΕΣ ΙΕΡΓΑΣΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΟΣΙΜΟΥ ΝΕΡΟΥ ΠΕΤΡΟΣ ΣΑΜΑΡΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΑΝΤΙΡΡΥΠΑΝΣΗΣ ΤΕΙ. ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ

ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΕΣ ΙΕΡΓΑΣΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΟΣΙΜΟΥ ΝΕΡΟΥ ΠΕΤΡΟΣ ΣΑΜΑΡΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΑΝΤΙΡΡΥΠΑΝΣΗΣ ΤΕΙ. ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΕΣ ΙΕΡΓΑΣΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΟΣΙΜΟΥ ΝΕΡΟΥ ΠΕΤΡΟΣ ΣΑΜΑΡΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΑΝΤΙΡΡΥΠΑΝΣΗΣ ΤΕΙ. ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ιεργασίεςπου εφαρµόζονται συνήθως στην επεξεργασία του πόσιµου νερού Κροκίδωση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑ.Λ. Β ΟΜΑ ΑΣ ΦΥΣΙΚΗ I ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΕΠΑ.Λ. Β ΟΜΑ ΑΣ ΦΥΣΙΚΗ I ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ 1 ΕΠΑ.Λ. Β ΟΜΑ ΑΣ ΦΥΣΙΚΗ I ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1 ο Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό καθεµιάς από τις παρακάτω ερωτήσεις 1- και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Σχετικά µε τις ιδιότητες

Διαβάστε περισσότερα

Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C.

Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C. 4.1 Βασικές έννοιες Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C. Σχετική ατομική μάζα ή ατομικό βάρος λέγεται ο αριθμός που δείχνει πόσες φορές είναι μεγαλύτερη

Διαβάστε περισσότερα

Η «τρύπα» του όζοντος

Η «τρύπα» του όζοντος Η «τρύπα» του όζοντος Η διττή φύση του Ο 3 «Κακό» όζον Στην τροπόσφαιρα Κύριο συστατικό του φωτοχηµικού νέφους «Καλό» όζον Στη στρατόσφαιρα Προστασία από την υπεριώδη ακτινοβολία 1 Η αρχή της ιστορίας

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧ0ΛΗ ΤΕΧΝ0Λ0ΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ & ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΦΡΟΥΤΩΝ ΚΑΙ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ

ΣΧ0ΛΗ ΤΕΧΝ0Λ0ΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ & ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΦΡΟΥΤΩΝ ΚΑΙ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ ΣΧ0ΛΗ ΤΕΧΝ0Λ0ΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ & ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΦΡΟΥΤΩΝ ΚΑΙ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΤΑΛΕΛΛΗ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΦΡΟΥΤΑ-ΛΑΧΑΝΙΚΑ Τα φρούτα-λαχανικά δεν είναι τροφές

Διαβάστε περισσότερα

Η βιολογική κατάλυση παρουσιάζει παρουσιάζει ορισμένες ορισμένες ιδιαιτερότητες ιδιαιτερότητες σε

Η βιολογική κατάλυση παρουσιάζει παρουσιάζει ορισμένες ορισμένες ιδιαιτερότητες ιδιαιτερότητες σε Η βιολογική κατάλυση παρουσιάζει ορισμένες ιδιαιτερότητες σε σχέση με τη μη βιολογική που οφείλονται στη φύση των βιοκαταλυτών Οι ιδιαιτερότητες αυτές πρέπει να παίρνονται σοβαρά υπ όψη κατά το σχεδιασμό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΥΤΕΡΑ 18 ΜΑΪΟΥ 2009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΥΤΕΡΑ 18 ΜΑΪΟΥ 2009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ 1 ΘΕΜΑ 1ο ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΥΤΕΡΑ 18 ΜΑΪΟΥ 2009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό καθεµιάς από τις παρακάτω ηµιτελείς

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 8 (ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ) ΦΑΣΜΑΤΟΦΩΤΟΜΕΤΡΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 8 (ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ) ΦΑΣΜΑΤΟΦΩΤΟΜΕΤΡΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 8 (ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ) ΦΑΣΜΑΤΟΦΩΤΟΜΕΤΡΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ Με τον όρο αυτό ονοµάζουµε την τεχνική ποιοτικής και ποσοτικής ανάλυσης ουσιών µε βάση το µήκος κύµατος και το ποσοστό απορρόφησης της ακτινοβολίας

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία Βιολογίας 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ

Εργασία Βιολογίας 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ Εργασία Βιολογίας Καθηγητής: Πιτσιλαδής Β. Μαθητής: Μ. Νεκτάριος Τάξη: Β'2 Υλικό: Κεφάλαιο 3 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ Την ενέργεια και τα υλικά που οι οργανισμοί εξασφαλίζουν από το περιβάλλον

Διαβάστε περισσότερα

Γαλακτοκομία. Ενότητα 4: Θερμική Επεξεργασία Γάλακτος (1/2), 1.5ΔΩ. Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου

Γαλακτοκομία. Ενότητα 4: Θερμική Επεξεργασία Γάλακτος (1/2), 1.5ΔΩ. Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου Γαλακτοκομία Ενότητα 4: Θερμική Επεξεργασία Γάλακτος (1/2), 1.5ΔΩ Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου Διδάσκοντες: Καμιναρίδης Στέλιος, Καθηγητής Μοάτσου Γκόλφω, Eπ. Καθηγήτρια Μαθησιακοί

Διαβάστε περισσότερα

Θερμική νησίδα», το πρόβλημα στις αστικές περιοχές. Παρουσίαση από την Έψιλον-Έψιλον Α.Ε.

Θερμική νησίδα», το πρόβλημα στις αστικές περιοχές. Παρουσίαση από την Έψιλον-Έψιλον Α.Ε. Θερμική νησίδα», το πρόβλημα στις αστικές περιοχές. Παρουσίαση από την Έψιλον-Έψιλον Α.Ε. Η ένταση της Θερμικής νησίδας στον κόσμο είναι πολύ υψηλή Ένταση της θερμικής νησίδας κυμαίνεται μεταξύ 1-10 o

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015-16

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015-16 ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 205-6 ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ Οι μαθητές και οι μαθήτριες θα πρέπει να είναι σε θέση: ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Διδ. περ. Σύνολο διδ.περ.. Η συμβολή της Χημείας στην εξέλιξη του πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΝΟΤΑ ΛΑΖΑΡΑΚΗ - ΙΟΡΔΑΝΗΣ ΣΑΡΑΝΤΟΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Αθήνα 2007 3 4 Π Ρ Ο Λ Ο Γ Ο Σ Η μελέτη των αλληλεπιδράσεων του ανθρώπινου οργανισμού με τον περιβάλλοντα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ. της Νικολέτας Ε. 1. Να οξειδωθούν και να παράγουν ενέργεια. (ΚΑΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ)

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ. της Νικολέτας Ε. 1. Να οξειδωθούν και να παράγουν ενέργεια. (ΚΑΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ) ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ της Νικολέτας Ε. 3ο Κεφάλαιο Περιληπτική Απόδοση 3.1. Ενέργεια και οργανισμοί Όλοι οι οργανισμοί προκειμένου να επιβιώσουν και να επιτελέσουν τις λειτουργίες τους χρειάζονται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΦΙΛΤΡΑΝΣΗΣ ΝΕΡΟΥ

ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΦΙΛΤΡΑΝΣΗΣ ΝΕΡΟΥ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΦΙΛΤΡΑΝΣΗΣ ΝΕΡΟΥ 1. Φίλτρα κατακράτησης σωματιδίων Πρόκειται για φίλτρα που κατακρατούν τα στερεά αιωρούμενα σωματίδια του νερού (π.χ. χώμα, υλικά από δεξαμενές, σκουριά, κ.α.). Διατίθενται στο

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ 5 ΧΡΟΝΙΑ ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΘΕΜΑΤΑ ΘΕΜΑ Α Στις ερωτήσεις Α-Α να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή φράση, η οποία

Διαβάστε περισσότερα

Κεφαλαίο 3 ο. Μεταβολισμός. Ενέργεια και οργανισμοί

Κεφαλαίο 3 ο. Μεταβολισμός. Ενέργεια και οργανισμοί Κεφαλαίο 3 ο Μεταβολισμός Ενέργεια και οργανισμοί Η ενέργεια είναι απαρέτητη σε όλους τους οργανισμούς και την εξασφαλίζουν από το περιβάλλον τους.παρόλα αυτά, συνήθως δεν μπορούν να την χρησιμοποιήσουν

Διαβάστε περισσότερα

Εταιρική Παρουσίαση Νέο Φίλτρο μπάνιου

Εταιρική Παρουσίαση Νέο Φίλτρο μπάνιου Εταιρική Παρουσίαση Νέο Φίλτρο μπάνιου Κατασκευή Προϊόντος και Τεχνικά Χαρακτηριστικά Κεφαλή Προ-φίλτρο Καπάκι δαχτυλίδι κεφαλής Πλακέτα (ντους) Κάλυμμα κεφαλής Ενδιάμεσο δαχτυλίδι λαβή Κεραμικό Φίλτρο

Διαβάστε περισσότερα

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί Δημήτρης Η. Β 1 25.3.14 3 Ο Κεφάλαιο 3.1 Ενέργεια και οργανισμοί Η ενέργεια έχει κεντρική σημασία για έναν οργανισμό, γιατί ό,τι και να κάνουμε χρειαζόμαστε ενέργεια. Ο κλάδος της βιολογίας που ασχολείται

Διαβάστε περισσότερα

- Πίεση. V θ Άνοδος. Κάθοδος

- Πίεση. V θ Άνοδος. Κάθοδος - Πίεση + V θ Άνοδος 10-7 atm Κάθοδος Η θερμαινόμενη κάθοδος εκπέμπει ηλεκτρόνια. Όσο πιο θερμή είναι η κάθοδος τόσα περισσότερα ηλεκτρόνια εκπέμπονται Το ηλεκτρικό πεδίο τα επιταχύνει και βομβαρδίζουν

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ: Τεχνολογία Μετρήσεων Ι

ΜΑΘΗΜΑ: Τεχνολογία Μετρήσεων Ι ΜΑΘΗΜΑ: Τεχνολογία Μετρήσεων Ι ΔΙΔΑΣΚΩΝ: Αν. Καθ. Δρ Μαρία Α. Γούλα ΤΜΗΜΑ: Μηχανικών Περιβάλλοντος & Μηχανικών Αντιρρύπανσης 1 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

Εξετάσεις Φυσικής για τα τμήματα Βιοτεχνολ. / Ε.Τ.Δ.Α Ιούνιος 2014 (α) Ονοματεπώνυμο...Τμήμα...Α.Μ...

Εξετάσεις Φυσικής για τα τμήματα Βιοτεχνολ. / Ε.Τ.Δ.Α Ιούνιος 2014 (α) Ονοματεπώνυμο...Τμήμα...Α.Μ... Εξετάσεις Φυσικής για τα τμήματα Βιοτεχνολ. / Ε.Τ.Δ.Α Ιούνιος 2014 (α) Ονοματεπώνυμο...Τμήμα...Α.Μ... Σημείωση: Διάφοροι τύποι και φυσικές σταθερές βρίσκονται στην τελευταία σελίδα. Θέμα 1ο (20 μονάδες)

Διαβάστε περισσότερα

6 CO 2 + 6H 2 O C 6 Η 12 O 6 + 6 O2

6 CO 2 + 6H 2 O C 6 Η 12 O 6 + 6 O2 78 ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟΤΗΤΑ ΥΔΑΤΙΝΩΝ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΦΥΤΙΚΟΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ (μακροφύκη φυτοπλαγκτόν) ΠΡΩΤΟΓΕΝΕΙΣ ΠAΡΑΓΩΓΟΙ ( μετατρέπουν ανόργανα συστατικά σε οργανικές ενώσεις ) φωτοσύνθεση 6 CO 2 + 6H 2 O C 6 Η 12

Διαβάστε περισσότερα

ΡΥΠΑΝΣΗ. Ρύποι. Αντίδραση βιολογικών συστημάτων σε παράγοντες αύξησης

ΡΥΠΑΝΣΗ. Ρύποι. Αντίδραση βιολογικών συστημάτων σε παράγοντες αύξησης ΡΥΠΑΝΣΗ 91 είναι η άμεση ή έμμεση διοχέτευση από τον άνθρωπο στο υδάτινο περιβάλλον ύλης ή ενέργειας με επιβλαβή αποτελέσματα για τους οργανισμούς ( ο ορισμός της ρύπανσης από τον ΟΗΕ ) Ρύποι Φυσικοί (εκρήξεις

Διαβάστε περισσότερα

Ολοκληρωµένες λύσεις διαχείρισης

Ολοκληρωµένες λύσεις διαχείρισης Ολοκληρωµένες λύσεις διαχείρισης λυµάτων µικρής & µεσαίας κλίµακας Προβλήµατα στα οποία δίνεται λύση Οι λύσεις που προτείνει η Agrologistics, έρχονται να δώσουν απάντηση σε πολλά προβλήµατα σχετικά µε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. β. Η μόλυνση των φυτικών προϊόντων από γεωργικά φάρμακα μπορεί να είτε άμεση είτε έμμεση. ΣΩΣΤΟ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. β. Η μόλυνση των φυτικών προϊόντων από γεωργικά φάρμακα μπορεί να είτε άμεση είτε έμμεση. ΣΩΣΤΟ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Α ) & ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΕΤΑΡΤΗ 15/04/2015 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΥΓΙΕΙΝΗ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΕΞΙ (6) ΘΕΜΑ Α ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α1. Να γράψετε

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ ΤΩΝ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΑ ΠΛΥΝΤΗΡΙΑ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ

Η ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ ΤΩΝ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΑ ΠΛΥΝΤΗΡΙΑ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ Η ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ ΤΩΝ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΑ ΠΛΥΝΤΗΡΙΑ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ Α.. ΠΑΤΡΩΝΑΣ AQUACHEM ΕΠΕ, Αµαζόνων 1, Καλαµαριά 55133, E-mail: info@aquachem.gr ΜΟΝΑ ΕΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΜΙΚΡΗΣ ΚΛΙΜΑΚΑΣ Το νερό

Διαβάστε περισσότερα

ΦΩΤΟΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΥΣΑΕΡΙΩΝ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ ΣΕ ΘΕΡΜΙΚΑ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΜΕΝΟ TiO2 ΜΕ ΠΡΟΣΘΗΚΗ ΠΛΑΤΙΝΑΣ

ΦΩΤΟΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΥΣΑΕΡΙΩΝ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ ΣΕ ΘΕΡΜΙΚΑ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΜΕΝΟ TiO2 ΜΕ ΠΡΟΣΘΗΚΗ ΠΛΑΤΙΝΑΣ ΦΩΤΟΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΥΣΑΕΡΙΩΝ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ ΣΕ ΘΕΡΜΙΚΑ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΜΕΝΟ Ti ΜΕ ΠΡΟΣΘΗΚΗ ΠΛΑΤΙΝΑΣ Ε. Πουλάκης, Κ. Φιλιππόπουλος Σχολή Χημικών Μηχανικών, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, Ηρώων Πολυτεχνείου

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ Σε τι αποσκοπεί ο Βιολογικός Καθαρισµός των Αποβλήτων ΕίναιΕίναι από τους πιο αποτελεσµατικούς τρόπους αντιµετώπισης της ρύπανσης των υδάτινων αποδεκτών Επιτυγχάνει τον καθαρισµό

Διαβάστε περισσότερα

Υπολογισµοί του Χρόνου Ξήρανσης

Υπολογισµοί του Χρόνου Ξήρανσης Η πραγµατική επιφάνεια ξήρανσης είναι διασπαρµένη και ασυνεχής και ο µηχανισµός από τον οποίο ελέγχεται ο ρυθµός ξήρανσης συνίσταται στην διάχυση της θερµότητας και της µάζας µέσα από το πορώδες στερεό.

Διαβάστε περισσότερα

❷ Η εµφάνιση και τα οργανοληπτικά χαρακτηριστικά των τροφίµων. ❸ Η θρεπτική αξία των τροφίµων. ❻ Η προσαρµογή στο νέο προφίλ των τροφίµων

❷ Η εµφάνιση και τα οργανοληπτικά χαρακτηριστικά των τροφίµων. ❸ Η θρεπτική αξία των τροφίµων. ❻ Η προσαρµογή στο νέο προφίλ των τροφίµων Ποιότητα Ορισµός Η έννοια της ποιότητας όπως αυτή ορίζεται από τον ιεθνή Οργανισµό Τυποποίησης (ISO) αναφέρεται στο σύνολο των ιδιοτήτων και των χαρακτηριστικών ενός προϊόντος τα οποία του προσδίδουν τη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛ ΥΠΕΡΥΘΡΗΣ ΘΕΡΜΑΝΣΗΣ. Λύσεις τελευταίας τεχνολογίας με υπεροχή!

ΠΑΝΕΛ ΥΠΕΡΥΘΡΗΣ ΘΕΡΜΑΝΣΗΣ. Λύσεις τελευταίας τεχνολογίας με υπεροχή! ΠΑΝΕΛ ΥΠΕΡΥΘΡΗΣ ΘΕΡΜΑΝΣΗΣ Λύσεις τελευταίας τεχνολογίας με υπεροχή! Πάνελ υπέρυθρης θέρµανσης ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ: A. Προηγµένη τεχνολογία παραγωγής και εξοπλισµός Η χρήση της τεχνολογίας του FR4 πλαστικοποιηµένου

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΟΦΙΜΑ ΑΠΟ ΓΕΝΕΤΙΚΑ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΟΥΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥΣ:

ΤΡΟΦΙΜΑ ΑΠΟ ΓΕΝΕΤΙΚΑ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΟΥΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥΣ: ΤΡΟΦΙΜΑ ΑΠΟ ΓΕΝΕΤΙΚΑ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΟΥΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥΣ: ΕΝΑ ΠΕΙΡΑΜΑ ΜΕ ΑΓΝΩΣΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ, ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ, ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΝΙΚΟΛΑΣ ΠΡΙΜΗΚΥΡΙΟΣ, ΓΕΩΠΟΝΟΣ, Δρ. ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΦΥΤΩΝ ΓΕΝΕΤΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΣΗΣΗ 5

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΣΗΣΗ 5 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΦΥΣΙΚΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΣΗΣΗ 5 Προσδιορισµός του ύψους του οραικού στρώµατος µε τη διάταξη lidar. Μπαλής

Διαβάστε περισσότερα

Φυσικοί Νόμοι διέπουν Το Περιβάλλον

Φυσικοί Νόμοι διέπουν Το Περιβάλλον Φυσικοί Νόμοι διέπουν Το Περιβάλλον Απαρχές Σύμπαντος Ύλη - Ενέργεια E = mc 2 Θεμελιώδεις καταστάσεις ύλης Στερεά Υγρή Αέριος Χημικές μορφές ύλης Χημικά στοιχεία Χημικές ενώσεις Χημικά στοιχεία 92 στη

Διαβάστε περισσότερα

Ατμόσφαιρα. Αυτό τo αεριώδες περίβλημα, αποτέλεσε την πρώτη ατμόσφαιρα της γης.

Ατμόσφαιρα. Αυτό τo αεριώδες περίβλημα, αποτέλεσε την πρώτη ατμόσφαιρα της γης. Ατμόσφαιρα Η γη, όπως και ολόκληρο το ηλιακό μας σύστημα, αναπτύχθηκε μέσα από ένα τεράστιο σύννεφο σκόνης και αερίων, πριν από 4,8 δισεκατομμύρια χρόνια. Τότε η γη, περικλειόταν από ένα αεριώδες περίβλημα

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία. Γ λυκειου ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

Βιολογία. Γ λυκειου ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Βιολογία Γ λυκειου ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Σειρά: Γενικό Λύκειο Θετικές Επιστήμες Νότα Λαζαράκη, Βιολογία Γ Λυκείου Γενικής Παιδείας Υπεύθυνος έκδοσης: Αποστόλης Αντωνόπουλος Θεώρηση κειμένου: Κυριάκος Εμμανουηλίδης

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστηριακή άσκηση 1: Παράγοντες που επηρεάζουν την ταχύτητα διάλυσης µιας ουσίας

Εργαστηριακή άσκηση 1: Παράγοντες που επηρεάζουν την ταχύτητα διάλυσης µιας ουσίας Στόχοι ΧΗΜΕΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Θεµατικές Ενότητες ( ιατιθέµενος χρόνος) Εργαστηριακές ασκήσεις Ενδεικτικές δραστηριότητες να αναγνωρίζουν τη χρησιµότητα της χηµείας σε διάφορους τοµείς της καθηµερινής ζωής, καθώς

Διαβάστε περισσότερα

2.4 Ρύπανση του νερού

2.4 Ρύπανση του νερού 1 Η θεωρία του μαθήματος με ερωτήσεις 2.4 Ρύπανση του νερού 4-1. Ποια ονομάζονται λύματα; Έτσι ονομάζονται τα υγρά απόβλητα από τις κατοικίες, τις βιομηχανίες, τις βιοτεχνίες και τους αγρούς. 4-2. Ποιοι

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου 2. ΗΛΙΑΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου ΗΛΙΑΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ Με τον όρο ακτινοβολία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΑΡΧΗ ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ Δ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 0 ΜΑΪΟΥ 204 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ:

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο H XHΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Χημεία της ζωής 1

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο H XHΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Χημεία της ζωής 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο H XHΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ Χημεία της ζωής 1 2.1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΧΗΜΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Η Βιολογία μπορεί να μελετηθεί μέσα από πολλά και διαφορετικά επίπεδα. Οι βιοχημικοί, για παράδειγμα, ενδιαφέρονται περισσότερο

Διαβάστε περισσότερα

ιαχείριση Α οβλήτων υ οµονάδες βιολογικού καθαρισµού

ιαχείριση Α οβλήτων υ οµονάδες βιολογικού καθαρισµού ιαχείριση Α οβλήτων Υποµονάδες βιολογικού καθαρισµού υ οµονάδες βιολογικού καθαρισµού Για τη βιολογική επεξεργασία των αποβλήτων χρησιµοποιούνται στην πράξη κατάλληλες τεχνικές εγκαταστάσεις, οι υποµονάδες

Διαβάστε περισσότερα

«Ο ΤΥΠΟΣ ΤΟΥ HIRAYAMA

«Ο ΤΥΠΟΣ ΤΟΥ HIRAYAMA 1 Τ.Ε.Ι. ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΑΛΙΕΙΑΣΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΙΙ «Ο ΤΥΠΟΣ ΤΟΥ HIRAYAMA 1. ΒΙΟΛΟΓΙΚΟ ΦΙΛΤΡΑΡΙΣΜΑ Τρεις τύποι φιλτραρίσµατος χρησιµοποιούνται στα αυτόνοµα

Διαβάστε περισσότερα

Νίκος Χαριτωνίδης. Πρόλογος

Νίκος Χαριτωνίδης. Πρόλογος Πρόλογος Τα νωπά ψάρια είναι ιδιόµορφα προϊόντα, λόγω του µεγάλου βαθµού ευπάθειας και της µικρής διάρκειας ζωής τους. Τα χαρακτηριστικά αυτά, αυξάνουν κατά πολύ τις πιθανότητες, το προϊόν να φθάσει ακατάλληλο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΘΑΡΙΣΤΙΚΑ ΠΡΟΒΙΟΤΙΚΑ emc

ΚΑΘΑΡΙΣΤΙΚΑ ΠΡΟΒΙΟΤΙΚΑ emc ΚΑΘΑΡΙΣΤΙΚΑ ΠΡΟΒΙΟΤΙΚΑ emc ΠΡΟΙΟΝΤΑ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΗΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΤΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΩΝ ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΑ ΦΙΛΙΚΑ ΠΡΟΣ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΥΠΟΑΛΛΕΡΓΙΚΑ 100% ΒΙΟΔΙΑΣΠΩΜΕΝΑ ΜΕ ΣΕΒΑΣΜΟ ΣΤΑ ΥΦΑΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΕΠΙΦΑΝΕΙΕΣ..ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

Ραδιενέργεια Ένα τρομακτικό όπλο ή ένα μέσον για την έρευνα και για καλλίτερη ποιότητα ζωής; Για πόσο μεγάλες ενέργειες μιλάμε; Κ.-Α. Θ.

Ραδιενέργεια Ένα τρομακτικό όπλο ή ένα μέσον για την έρευνα και για καλλίτερη ποιότητα ζωής; Για πόσο μεγάλες ενέργειες μιλάμε; Κ.-Α. Θ. Ραδιενέργεια Ένα τρομακτικό όπλο ή ένα μέσον για την έρευνα και για καλλίτερη ποιότητα ζωής; Για πόσο μεγάλες ενέργειες μιλάμε; Ραδιενέργεια 1896: Ανακάλυψη από τον Henry Becquerel (βραβείο Nobel 1903)

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΟΧΟΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΟΧΟΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ B ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΓΡΑΦΕΙΑ ΕΠΙΘΕΩΡΗΤΩΝ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΛΕΥΚΩΣΙΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2007-2008 ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΟΧΟΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ 1. Ταξινόμηση

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ: Τεχνολογία Μετρήσεων ΙΙ

ΜΑΘΗΜΑ: Τεχνολογία Μετρήσεων ΙΙ ΜΑΘΗΜΑ: Τεχνολογία Μετρήσεων ΙΙ ΔΙΔΑΣΚΩΝ: Αν. Καθ. Δρ Μαρία Α. Γούλα ΤΜΗΜΑ: Μηχανικών Περιβάλλοντος & Μηχανικών Αντιρρύπανσης 1 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΜΙΚΗ ΘΑΝΑΤΩΣΗ ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ

ΘΕΡΜΙΚΗ ΘΑΝΑΤΩΣΗ ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ ΘΕΡΜΙΚΗ ΘΑΝΑΤΩΣΗ ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ 1. Εισαγωγή Η θέρμανση είναι μια μορφή επεξεργασίας, ίσως η πιο ευρέως διαδεδομένη, που χρησιμοποιείται για να θανατώσει ή αδρανοποιήσει τους μικροοργανισμούς (βλαστικές

Διαβάστε περισσότερα