Αξιολόγηση των Κατευθυντήριων Γραµµών Κλινικής Πρακτικής για Έρευνα και Αποτίµηση

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Αξιολόγηση των Κατευθυντήριων Γραµµών Κλινικής Πρακτικής για Έρευνα και Αποτίµηση"

Transcript

1 Αξιολόγηση των Κατευθυντήριων Γραµµών Κλινικής Πρακτικής για Έρευνα και Αποτίµηση (Appraisal of Guidelines for Research & Evaluation) Εργαλείο Αξιολόγησης Συνασπισµός AGREE Σεπτέµβριος 2001

2 ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΑ ΙΚΑΙΩΜΑΤΑ Αυτό το έγγραφο είναι προϊόν µιας διεθνούς συνεργασίας. Μπορεί να αναπαραχθεί και να χρησιµοποιηθεί για εκπαιδευτικούς σκοπούς, προγράµµατα πιστοποίησης ποιότητας και κριτική αποτίµηση κατευθυντήριων γραµµών κλινικής πρακτικής. εν µπορεί να χρησιµοποιηθεί για εµπορικούς σκοπούς ή ως προϊόν της αγοράς. Εγκεκριµένες µη αγγλικές γλωσσικές εκδόσεις του Εργαλείου Αξιολόγησης AGREE προετοιµάζονται και πρέπει να χρησιµοποιούνται όπου είναι διαθέσιµες. Είναι ευπρόσδεκτες προσφορές για βοήθεια στη µετάφραση σε άλλες γλώσσες, µε την προϋπόθεση να εναρµονίζονται µε το πρωτόκολλο που διατυπώθηκε από το Συνασπισµό AGREE. ΑΠΟΠΟΙΗΣΗ ΕΥΘΥΝΗΣ Το Εργαλείο Αξιολόγησης AGREE είναι ένα γενικό εργαλείο που σχεδιάστηκε πρωτίστως για να βοηθήσει αυτούς που αναπτύσσουν κατευθυντήριες γραµµές και τους χρήστες κατευθυντήριων γραµµών στην αξιολόγηση της µεθοδολογικής ποιότητας των κατευθυντήριων γραµµών κλινικής πρακτικής. Οι συγγραφείς δεν αναλαµβάνουν την ευθύνη της ακατάλληλης χρήσης του Εργαλείου Αξιολόγησης AGREE. St George s Hospital Medical School, London, Ιούνιος 2001 Ανατυπώθηκε µε τροποποιήσεις το Σεπτέµβριο του 2001 ISBN X ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΗ ΠΑΡΑΠΟΜΠΗ: Συνασπισµός AGREE. Appraisal of Guidelines for Research & Evaluation (AGREE) Instrument ΧΡΗΜΑΤΟ ΟΤΗΣΗ: Η ανάπτυξη του Εργαλείου Αξιολόγησης AGREE χρηµατοδοτήθηκε µε επιχορήγηση από το πρόγραµµα EU BIOMED 2 (BMH ) ΓΙΑ ΠΕΡΑΙΤΕΡΩ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΕΡΓΑΛΕΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΗΣΤΕ ΜΕ: Françoise Cluzeau ή Jako Burgers Typeset by CA Group, London ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΥΠΕΥΘΥΝΟI: Ιωάννης Π.Α. Ιωαννίδης, έσποινα Κοντοπούλου-Ιωαννίδου, Ιωάννης Γιαννακάκης 2

3 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σκοπός του Εργαλείου AGREE. Ο σκοπός του Εργαλείου Αξιολόγησης AGREE είναι να εξασφαλίσει ένα πλαίσιο για την εκτίµηση της ποιότητας των κατευθυντήριων γραµµών κλινικής πρακτικής. Οι κατευθυντήριες γραµµές κλινικής πρακτικής είναι «δηλώσεις που έχουν αναπτυχθεί µε συστηµατικό τρόπο για να βοηθήσουν τον κλινικό γιατρό και τον ασθενή στην λήψη αποφάσεων σχετικά µε την κατάλληλη φροντίδα υγείας για ειδικές κλινικές περιστάσεις» 1. Ο σκοπός τους είναι «να διατυπώσουν ξεκάθαρες συστάσεις µε συγκεκριµένη πρόθεση να επηρεάσουν αυτό που κάνουν οι κλινικοί» 2. Με τον όρο ποιότητα των κατευθυντήριων γραµµών κλινικής πρακτικής εννοούµε τη βεβαιότητα ότι οι ενδεχόµενες µεροληψίες κατά την ανάπτυξη των κατευθυντήριων γραµµών έχουν αντιµετωπιστεί κατάλληλα και ότι οι συστάσεις έχουν εσωτερική και εξωτερική εγκυρότητα, και µπορούν να επιτευχθούν στην πράξη. Αυτή η διαδικασία προϋποθέτει να ληφθούν υπόψη τα οφέλη, οι ζηµίες και το κόστος των συστάσεων, όπως επίσης και τα πρακτικά θέµατα που άπτονται αυτών. Για αυτό, η εκτίµηση περιλαµβάνει κρίσεις σχετικά µε τις µεθόδους που χρησιµοποιήθηκαν για την ανάπτυξη των κατευθυντήριων γραµµών, το περιεχόµενο των τελικών συστάσεων και τους παράγοντες που συνδέονται µε την κατανόησή τους. Το Εργαλείο Αξιολόγησης AGREE εκτιµά τόσο την ποιότητα της αναφοράς όσο και την ποιότητα κάποιων πλευρών των συστάσεων. Εξασφαλίζει µία εκτίµηση της προβλεπόµενης εγκυρότητας των κατευθυντήριων γραµµών, που είναι η πιθανότητα να επιτύχουν την επιδιωκόµενη έκβαση τους. εν εκτιµά τον αντίκτυπο των κατευθυντήριων γραµµών σε εκβάσεις ασθενών. Τα περισσότερα από τα κριτήρια που περιέχονται στο Εργαλείο Αξιολόγησης AGREE βασίζονται σε θεωρητικές υποθέσεις µάλλον παρά στα εµπειρικά τεκµήρια. Αυτά έχουν αναπτυχθεί µέσα από συζητήσεις µεταξύ ερευνητών από διάφορες χώρες µε εκτεταµένη εµπειρία και γνώση σχετικά µε κλινικές κατευθυντήριες γραµµές. Έτσι, το Εργαλείο Αξιολόγησης AGREE θα πρέπει να εκληφθεί ως αντανάκλαση της τρέχουσας κατάστασης γνώσης στο πεδίο. Ποιες κατευθυντήριες γραµµές µπορούν να αξιολογηθούν µε το Εργαλείο Αξιολόγησης AGREE. Το Εργαλείο Αξιολόγησης AGREE είναι σχεδιασµένο να εκτιµήσει κατευθυντήριες γραµµές που αναπτύσσονται από τοπικές, περιφερειακές, εθνικές ή διεθνείς οµάδες ή σχετιζόµενους κυβερνητικούς οργανισµούς. Αυτές περιλαµβάνουν: 1. Νέες κατευθυντήριες γραµµές 2. Υπάρχουσες κατευθυντήριες γραµµές 3. Ενηµερώσεις των υπαρχόντων κατευθυντήριων γραµµών Το Εργαλείο Αξιολόγησης AGREE είναι γενικής χρήσης και µπορεί να εφαρµοστεί για κατευθυντήριες γραµµές σε οποιοδήποτε νοσολογικό πεδίο συµπεριλαµβανοµένης της διάγνωσης, προαγωγής υγείας, θεραπείας ή παρεµβάσεων. Είναι κατάλληλο για κατευθυντήριες γραµµές που παρουσιάζονται σε έντυπη ή σε ηλεκτρονική µορφή. 1 Lohr KN, Field MJ. A provisional instrument for assessing clinical practice guidelines. In: Field MJ, LohrKN (eds). Guidelines for clinical practice. From development to use. Washington D.C. National Academy Press, Hayward RSA, Wilson MC, Tunis SR, Bass EB, Guyatt G, for the Evidence-Based Medicine Working Group. User s guides to the Medical Literature. VIII. How to Use Clinical Practice Guidelines. A. Are the Recommendations Valid? JAMA, 1995;274,

4 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ποιος µπορεί να χρησιµοποιήσει το Εργαλείο Αξιολόγησης AGREE; Το Εργαλείο Αξιολόγησης AGREE αποσκοπεί να χρησιµοποιηθεί από τις ακόλουθες οµάδες: i. Από τους διαµορφωτές πολιτικών υγείας για να τους βοηθήσει να αποφασίσουν ποιες κατευθυντήριες γραµµές θα µπορούσαν να προταθούν για χρήση στην πράξη. Σε τέτοιες περιστάσεις το εργαλείο θα πρέπει να είναι µέρος µιας επίσηµης διαδικασίας εκτίµησης. ii. Από αυτούς που αναπτύσσουν κατευθυντήριες γραµµές για να ακολουθούν µια δοµηµένη και αυστηρή µεθοδολογία ανάπτυξης και σαν ένα εργαλείο αυτοεκτίµησης για να διασφαλίσουν πως οι κατευθυντήριες γραµµές είναι ορθές. iii. Από αυτούς που παρέχουν φροντίδα υγείας και επιθυµούν να κάνουν τη δική τους εκτίµηση πριν υιοθετήσουν τις συστάσεις. iv. Από τους εκπαιδευτές ή το διδακτικό προσωπικό για να βοηθήσουν στην ενίσχυση της κριτικής ικανότητας αξιολόγησης των επαγγελµατιών υγείας. Κύριες παραποµπές Έχουν χρησιµοποιηθεί οι ακόλουθες πηγές για την ανάπτυξη των κριτηρίων του Εργαλείου Αξιολόγησης AGREE. Lohr KN, Field MJ. A provisional instrument for assessing clinical practice guidelines. In: Field MJ, Lohr KN (eds). Guidelines for clinical practice. From development to use. Washington D.C. National Academy Press, Cluzeau F, Littlejohns P, Grimshaw J, Feder G, Moran S. Development and application of a generic methodology to assess the quality of clinical guidelines. International Journal for Quality in Health Care 1999;11: Grol R, Dalhuijzen J, Mokkink H, Thomas S, Veld C, Rutten G. Attributes of clinical guidelines that influence use of guidelines in general practice: observational study. BMJ 1998;317: Lohr KN. The quality of practice guidelines and the quality of health care. In: Guidelines in health care. Report of a WHO Conference. January 1997, Baden-Baden: Nomos Verlagsgesellschaft,

5 Ο ΗΓΙΕΣ ΧΡΗΣΗΣ Παρακαλείστε να διαβάστε τις ακόλουθες οδηγίες προσεκτικά πριν χρησιµοποιήσετε το Εργαλείο Αξιολόγησης AGREE. 1. οµή και περιεχόµενο του Εργαλείου Αξιολόγησης AGREE Το AGREE αποτελείται από 23 θέµατα κλειδιά οργανωµένα σε έξι τοµείς. Κάθε τοµέας έχει σκοπό να συλλάβει µια ξεχωριστή διάσταση της ποιότητας των κατευθυντήριων γραµµών. Πλαίσιο και σκοπός (θέµατα 1-3): ασχολείται µε τον συνολικό σκοπό των κατευθυντήριων γραµµών, τα ειδικά κλινικά ερωτήµατα και τον πληθυσµό των ασθενών στους οποίους απευθύνονται. Συµµετοχή των ενδιαφεροµένων (θέµατα 4-7): εστιάζεται στην έκταση στην οποία οι κατευθυντήριες γραµµές αντιπροσωπεύουν τις απόψεις των χρηστών στους οποίους απευθύνονται. Αυστηρότητα στην ανάπτυξη (θέµατα 8-14): σχετίζεται µε τη διαδικασία που χρησιµοποιείται για τη συλλογή και σύνθεση των τεκµηρίων, τις µεθόδους για τη διατύπωση των συστάσεων και την περαιτέρω ενηµέρωσή τους µε νεώτερα στοιχεία. Σαφήνεια και παρουσίαση (θέµατα 15-18): ασχολείται µε την γλώσσα και τη µορφολογική εµφάνιση των κατευθυντήριων γραµµών. υνατότητα εφαρµογής (θέµατα 19-21): σχετίζεται µε πιθανές οργανωτικές, συµπεριφεριολογικές και κοστολογικές επιπτώσεις της εφαρµογής των κατευθυντήριων γραµµών. Ανεξαρτησία της έκδοσης (θέµατα 22-23): αφορά στην ανεξαρτησία των συστάσεων και στη παραδοχή των πιθανών συγκρουόµενων συµφερόντων από την οµάδα ανάπτυξης των κατευθυντήριων γραµµών. 2. Τεκµηρίωση Οι αξιολογητές πρέπει να προσπαθήσουν να εντοπίσουν όλες τις πληροφορίες σχετικά µε τη διαδικασία ανάπτυξης των κατευθυντήριων γραµµών πριν την αξιολόγηση. Αυτές οι πληροφορίες µπορεί να περιέχονται µέσα στο ίδιο το έγγραφο των κατευθυντήριων γραµµών ή µπορεί να συνοψίζονται σε µία ξεχωριστή τεχνική αναφορά, σε δηµοσιευµένα άρθρα ή σε αναφορές κανονισµών (π.χ. προγράµµατα κατευθυντήριων γραµµών). Σας συνιστούµε να διαβάσετε πλήρως τις κατευθυντήριες γραµµές και τα συνοδευτικά έγγραφα πριν να αρχίσετε την αξιολόγηση. 3. Αριθµός των αξιολογητών Συνιστούµε κάθε άρθρο κατευθυντήριων γραµµών να αξιολογείται από δύο τουλάχιστον αξιολογητές και κατά προτίµηση από τέσσερις καθώς αυτό αυξάνει την αξιοπιστία της αξιολόγησης. 4. Κλίµακα αξιολόγησης Κάθε θέµα βαθµολογείται µε µία κλίµακα τεσσάρων σηµείων που κυµαίνεται από το 4, ως το 1, µε ενδιάµεσα σηµεία: 3 Συµφωνώ και 2 ιαφωνώ. Αυτή η κλίµακα µετρά την έκταση στην οποία πληρείται ένα κριτήριο (θέµα). Αν είστε πεπεισµένοι πως το κριτήριο πληρείται πλήρως τότε πρέπει να απαντήσετε. Αν είστε πεπεισµένοι πως το κριτήριο δεν πληρείται καθόλου ή δεν υπάρχει διαθέσιµη πληροφορία τότε πρέπει να απαντήσετε. Αν δεν είστε βέβαιοι ότι ένα κριτήριο πληρείται, επειδή για παράδειγµα η πληροφορία είναι ασαφής ή επειδή κάποιες µόνο συστάσεις των κατευθυντήριων γραµµών πληρούν αυτό το κριτήριο, τότε πρέπει να απαντήσετε Συµφωνώ ή ιαφωνώ, ανάλογα µε την έκταση στην οποία θεωρείτε ότι το θέµα έχει αναφερθεί.. 5. Οδηγός Χρήσης Στον Οδηγό Χρήσης παρέχουµε επιπρόσθετες πληροφορίες δίπλα σε κάθε θέµα. Αυτές οι πληροφορίες αποσκοπούν να σας βοηθήσουν να καταλάβετε τα ζητήµατα και τις έννοιες που διαπραγµατεύεται το κάθε θέµα. Παρακαλείστε να διαβάστε αυτό τον οδηγό προσεκτικά πριν δώσετε τις απαντήσεις σας. 5

6 Ο ΗΓΙΕΣ ΧΡΗΣΗΣ Παρακαλείστε να διαβάστε τις ακόλουθες οδηγίες προσεκτικά πριν χρησιµοποιήσετε το Εργαλείο Αξιολόγησης AGREE. 6. Υπάρχει ένα κουτί για σχόλια δίπλα σε κάθε θέµα. Xρησιµοποιήσετε αυτό το κουτί για να αιτιολογήστε τις απαντήσεις σας. Για παράδειγµα, µπορεί να ιαφωνείτε Πλήρως επειδή η πληροφορία δεν είναι διαθέσιµη, επειδή το θέµα δεν άπτεται του αντικειµένου, ή επειδή στην παρεχόµενη πληροφορία δεν είναι ικανοποιητική η µεθοδολογία που περιγράφεται. Στο τέλος του εργαλείου αξιολόγησης παρέχεται χώρος για περαιτέρω σχόλια. 7. Υπολογισµός της βαθµολογίας ανά τοµέα Η βαθµολογία ανά τοµέα µπορεί να υπολογιστεί αθροίζοντας όλες τις βαθµολογίες των επιµέρους θεµάτων ανά τοµέα και προτυπώνοντας το σύνολο ως µία εκατοστιαία αναλογία της µέγιστης πιθανής βαθµολογίας για αυτόν τον τοµέα. Παράδειγµα: Αν τέσσερις αξιολογητές δώσουν την ακόλουθη βαθµολογία για τον τοµέα 1 (Πλαίσιο και σκοπός): Θέµα 1 Θέµα 2 Θέµα 3 Σύνολο Αξιολογητής Αξιολογητής Αξιολογητής Αξιολογητής Σύνολο Μέγιστη πιθανή βαθµολογία = 4 (συµφωνώ ανεπιφύλακτα) x 3 (θέµατα) x 4 (αξιολογητές) = 48 Ελάχιστη πιθανή βαθµολογία = 1 (διαφωνώ πλήρως) x 3 (θέµατα) x 4 (αξιολογητές) = 12 Η προτυπωµένη βαθµολογία του τοµέα θα είναι: Προκύπτουσα βαθµολογία ελάχιστη πιθανή βαθµολογία Μέγιστη πιθανή βαθµολογία ελάχιστη πιθανή βαθµολογία = = = 0.67 x 100 = 67% Σηµείωση: Οι βαθµολογίες των έξι τοµέων είναι ανεξάρτητες µεταξύ τους και δεν πρέπει να συναθροιστούν σε µία µόνη βαθµολογία ποιότητας. Μολονότι οι βαθµολογίες των τοµέων µπορεί να είναι χρήσιµες για τη σύγκριση κατευθυντήριων γραµµών και διαφωτίζουν σχετικά µε την απόφαση της χρήσης ή της σύστασης κάποιων απ αυτές δεν είναι δυνατό να τοποθετηθούν ουδοί που θα χαρακτηρίζουν κάποιες κατευθυντήριες γραµµές ως καλές ή κακές. 8. Συνολική εκτίµηση Στο τέλος του εργαλείου περιλαµβάνεται ένα τµήµα για συνολική εκτίµηση. Αυτό περιέχει µια σειρά από επιλογές Συνιστώ ανεπιφύλακτα, Συνιστώ (µε επιφυλάξεις ή τροποποιήσεις), εν θα συνιστούσα και εν είµαι σίγουρος. Η συνολική εκτίµηση απαιτεί από τον αξιολογητή να κάνει µια κρίση για την ποιότητα των κατευθυντήριων γραµµών, λαµβάνοντας υπόψη καθένα από τα κριτήρια αξιολόγησης. 6

7 ΠΛΑΙΣΙΟ ΚΑΙ ΣΚΟΠΟΣ 1. Ο γενικότερος αντικειµενικός στόχος(οι) των κατευθυντήριων γραµµών περιγράφεται σαφώς. 2. Το κλινικό ερώτηµα(τα) που καλύπτουν οι κατευθυντήριες γραµµές περιγράφεται σαφώς. 3. Οι ασθενείς στους οποίους πρόκειται να εφαρµοστούν οι κατευθυντήριες γραµµές περιγράφονται σαφώς. 7

8 Ο ΗΓΟΣ ΧΡΗΣΗΣ ΠΛΑΙΣΙΟ ΚΑΙ ΣΚΟΠΟΣ 1. Ασχολείται µε την επίδραση που µπορεί να έχουν στην υγεία οι κατευθυντήριες γραµµές τόσο σε επίπεδο κοινωνίας όσο και σε επίπεδο πληθυσµού ασθενών. Ο γενικότερος αντικειµενικός στόχος(οι) των κατευθυντήριων γραµµών πρέπει να περιγράφεται µε λεπτοµέρεια και τα αναµενόµενα οφέλη υγείας που απορρέουν από τις κατευθυντήριες γραµµές θα πρέπει να είναι ειδικά για το κλινικό πρόβληµα. Για παράδειγµα σαφείς δηλώσεις θα ήταν: Πρόληψη (µακροπρόθεσµη) επιπλοκών σε ασθενείς µε σακχαρώδη διαβήτη. Μείωση του κινδύνου µεταγενέστερων αγγειακών συµβαµάτων σε ασθενείς µε προηγούµενο έµφραγµα του µυοκαρδίου. Ορθολογική συνταγογράφηση αντικαταθλιπτικών για την εξασφάλιση του καλύτερου λόγου κόστουςαποτελεσµατικότητας. 2. Θα πρέπει να δίδεται µια λεπτοµερειακή περιγραφή των κλινικών ερωτηµάτων που καλύπτουν οι κατευθυντήριες γραµµές ιδιαίτερα δε για τις κυριότερες συστάσεις. (βλέπε θέµα 17). Ακολουθώντας τα παραδείγµατα που δίδονται στην ερώτηση 1: Πόσες φορές το χρόνο πρέπει να µετριέται η HbA1c σε ασθενείς µε σακχαρώδη διαβήτη; Ποια θα πρέπει να είναι η ηµερήσια δόση ασπιρίνης για τους ασθενείς µε αποδεδειγµένο οξύ έµφραγµα του µυοκαρδίου; Είναι καλύτερος ο λόγος κόστους-αποτελεσµατικότητας των εκλεκτικών αναστολέων της επαναπρόσληψης της σεροτονίνης από αυτόν των τρικυκλικών αντικαταθλιπτικών στη θεραπεία της κατάθλιψης; 3. Θα πρέπει να υπάρχει σαφής περιγραφή του πληθυσµού στόχου που αφορούν οι κατευθυντήριες γραµµές. Μπορεί να δίνονται το εύρος της ηλικίας, το φύλο, η κλινική περιγραφή και η συνοδός νοσηρότητα. Για παράδειγµα: Κατευθυντήριες γραµµές για την αντιµετώπιση του σακχαρώδη διαβήτη περιλαµβάνουν µόνο ασθενείς µε µη ινσουλινοεξαρτώµενο σακχαρώδη διαβήτη και αποκλείουν ασθενείς µε καρδιαγγειακή συνοδό νοσηρότητα. Κατευθυντήριες γραµµές για την αντιµετώπιση της κατάθλιψης περιλαµβάνουν µόνο ασθενείς µε µείζονα κατάθλιψη, σύµφωνα µε τα κριτήρια DSM-IV, και αποκλείουν ασθενείς µε ψυχωσικά συµπτώµατα καθώς και παιδιά. Κατευθυντήριες γραµµές για τη διαλογή για καρκίνο του µαστού περιλαµβάνουν µόνο γυναίκες, ηλικίας µεταξύ 50 και 70 ετών, χωρίς ιστορικό καρκίνου και χωρίς οικογενειακό ιστορικό καρκίνου του µαστού. 8

9 ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΤΩΝ ΕΝ ΙΑΦΕΡΟΜΕΝΩΝ 4. Η οµάδα ανάπτυξης των κατευθυντήριων γραµµών περιλαµβάνει άτοµα από όλες τις σχετιζόµενες επαγγελµατικές οµάδες. 5. Έχουν διερευνηθεί οι απόψεις και οι προτιµήσεις των ασθενών. 6. Έχουν προσδιοριστεί µε σαφήνεια οι χρήστες-στόχοι των κατευθυντήριων γραµµών. 7. Οι κατευθυντήριες γραµµές έχουν εφαρµοστεί πιλοτικά σε χρήστες-στόχους. 9

10 Ο ΗΓΟΣ ΧΡΗΣΗΣ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΤΩΝ ΕΝ ΙΑΦΕΡΟΜΕΝΩΝ 4. Αυτό το θέµα αναφέρεται στους επαγγελµατίες που έχουν εµπλακεί σε κάποιο στάδιο της διαδικασίας ανάπτυξης. Μπορεί να περιλαµβάνει µέλη της διευθυντικής (καθοδηγητικής) οµάδας, της ερευνητικής οµάδας που συµµετείχε στην επιλογή και κρίση/ιεράρχηση των τεκµηρίων και άτοµα που συµµετείχαν στη διατύπωση των τελικών συστάσεων. Αυτό το θέµα αποκλείει άτοµα που έκριναν τις κατευθυντήριες γραµµές ως εξωτερικοί κριτές (βλέπε θέµα 13). Πρέπει να παρέχονται πληροφορίες για τη σύνθεση και την εξειδίκευση της οµάδας ανάπτυξης των κατευθυντήριων γραµµών στον τοµέα των κατευθυντήριων γραµµών ή σε σχετικούς τοµείς. 5. Η ανάπτυξη των κλινικών κατευθυντήριων γραµµών θα πρέπει να λάβει υπόψη πληροφορίες σχετικά µε τις εµπειρίες και τις προσδοκίες των ασθενών για κλινική φροντίδα. Υπάρχουν ποικίλες µέθοδοι για να διασφαλιστεί ότι οι απόψεις των ασθενών θα έχουν σηµαίνοντα λόγο κατά την ανάπτυξη των κατευθυντήριων γραµµών. Για παράδειγµα, η οµάδα ανάπτυξης θα µπορούσε να συµπεριλάβει εκπροσώπους των ασθενών, πληροφορίες θα µπορούσαν να ληφθούν από συνεντεύξεις ασθενών, η οµάδα θα µπορούσε να λάβει υπ όψη τις ανασκοπήσεις της βιβλιογραφίας σχετικά µε εµπειρίες ασθενών. Θα πρέπει να υπάρχει απόδειξη πως έγινε αυτή η διαδικασία. 6. Οι χρήστες-στόχοι θα πρέπει να προσδιορίζονται µε σαφήνεια στις κατευθυντήριες γραµµές, έτσι ώστε να µπορούν να αντιληφθούν αµέσως αν οι κατευθυντήριες γραµµές προορίζονται για αυτούς. Για παράδειγµα, οι χρήστεςστόχοι κατευθυντήριων γραµµών για την οσφυαλγία µπορεί να είναι γενικοί γιατροί, νευρολόγοι, ορθοπεδικοί, ρευµατολόγοι και φυσιοθεραπευτές. 7. Οι κατευθυντήριες γραµµές, για περαιτέρω επικύρωση, θα πρέπει να έχουν δοκιµαστεί πριν από την δηµοσίευσή τους, από τους τελικούς χρήστες για τους οποίους προορίζονται. Για παράδειγµα, κάποιες κατευθυντήριες γραµµές θα µπορούσαν να είχαν εφαρµοστεί πιλοτικά σε ένα ή περισσότερα ιατρεία πρωτοβάθµιας φροντίδας ή νοσοκοµεία. Αυτή η διαδικασία θα πρέπει να τεκµηριώνεται. 10

11 ΑΥΣΤΗΡΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ 8. Χρησιµοποιήθηκαν συστηµατικές µέθοδοι για την αναζήτηση των τεκµηρίων. 9. Τα κριτήρια για την επιλογή των τεκµηρίων περιγράφονται σαφώς. 10. Οι µέθοδοι που χρησιµοποιήθηκαν για τη διαµόρφωση των συστάσεων περιγράφονται σαφώς. 11. Στη διαµόρφωση των συστάσεων έχουν ληφθεί υπόψη τα οφέλη υγείας, οι παρενέργειες και οι κίνδυνοι. 11

12 Ο ΗΓΟΣ ΧΡΗΣΗΣ ΑΥΣΤΗΡΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ 8. Θα πρέπει να αναφέρονται οι λεπτοµέρειες της στρατηγικής που χρησιµοποιήθηκε για την αναζήτηση των τεκµηρίων, συµπεριλαµβανοµένων των όρων αναζήτησης, των συµβουλευτικών πηγών και των ηµεροµηνιών της βιβλιογραφίας που καλύφθηκε. Οι πηγές µπορεί να περιλαµβάνουν ηλεκτρονικές βάσεις δεδοµένων (π.χ. MEDLINE, EMBASE, CINAHL), βάσεις δεδοµένων συστηµατικών ανασκοπήσεων (π.χ. Τhe Cochrane Library, DARE), αναδίφηση περιοδικών δια χειρός, ανασκόπηση των πρακτικών συνεδρίων και άλλων κατευθυντήριων γραµµών (π.χ. το US National Guideline Clearinghouse, το German Guideline Clearinghouse). 9. Θα πρέπει να αναφέρονται τα κριτήρια για την εισαγωγή/αποκλεισµό τεκµηρίων που προέκυψαν από την αναζήτηση. Τα κριτήρια αυτά θα πρέπει να περιγράφονται αναλυτικά και οι λόγοι εισαγωγής ή αποκλεισµού των τεκµηρίων θα πρέπει να περιγράφονται µε σαφήνεια. Για παράδειγµα, οι συγγραφείς των κατευθυντήριων γραµµών µπορεί να αποφασίσουν να συµπεριλάβουν µόνο τεκµήρια από τυχαιοποιηµένες κλινικές δοκιµές και να αποκλείσουν άρθρα που δεν είναι γραµµένα στα αγγλικά. 10. Θα πρέπει να υπάρχει περιγραφή των µεθόδων που χρησιµοποιήθηκαν για τη διαµόρφωση των συστάσεων και για το πώς κατέληξαν στις τελικές αποφάσεις. Για παράδειγµα, τέτοιες µέθοδοι περιλαµβάνουν σύστηµα ψηφοφορίας, τεχνικές συναίνεσης (π.χ. τεχνικές Delphi, Glaser). Τα πεδία διαφωνίας και οι µέθοδοι επίλυσής τους πρέπει να επεξηγούνται µε συγκεκριµένο τρόπο. 11. Οι κατευθυντήριες γραµµές θα πρέπει να λαµβάνουν υπόψη τα οφέλη υγείας, τις παρενέργειες και τους κινδύνους των συστάσεων. Για παράδειγµα, κατευθυντήριες γραµµές για την αντιµετώπιση του καρκίνου του µαστού µπορεί να περιλαµβάνουν µια συζήτηση για την γενικότερη επίδραση πάνω σε διάφορες τελικές εκβάσεις. Αυτές µπορεί να περιλαµβάνουν: επιβίωση, ποιότητα ζωής, ανεπιθύµητες ενέργειες και συµπτωµατική αντιµετώπιση ή µια συζήτηση που να συγκρίνει µία θεραπευτική επιλογή µε µια άλλη. Θα πρέπει να υπάρχει τεκµηρίωση πως αυτά τα θέµατα έχουν διερευνηθεί. 12

13 ΑΥΣΤΗΡΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ 12. Υπάρχει σαφής συσχέτιση µεταξύ των συστάσεων και των αντίστοιχων τεκµηρίων. 13. Οι κατευθυντήριες γραµµές έχουν κριθεί από εξωτερικούς κριτές πριν από τη δηµοσίευσή τους. 14. Περιγράφεται η διαδικασία της ενηµέρωσης των κατευθυντήριων γραµµών µε νεώτερα στοιχεία. 13

14 Ο ΗΓΟΣ ΧΡΗΣΗΣ ΑΥΣΤΗΡΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ 12. Πρέπει να υπάρχει µια σαφής συσχέτιση µεταξύ των επιµέρους συστάσεων και των τεκµηρίων πάνω στα οποία αυτές έχουν στηριχθεί. Κάθε επιµέρους σύσταση θα πρέπει να παραπέµπει σε έναν κατάλογο από αναφορές πάνω στις οποίες έχει στηριχθεί. 13. Οι κατευθυντήριες γραµµές θα πρέπει να κρίνονται από εξωτερικούς κριτές πριν από τη δηµοσίευσή τους. Οι κριτές δε θα πρέπει να έχουν συµµετάσχει στην οµάδα ανάπτυξης και θα πρέπει να συµπεριλαµβάνουν κάποιους ειδήµονες στο κλινικό πεδίο και κάποιους ειδήµονες σε θέµατα µεθοδολογίας. Μπορούν επίσης να συµπεριλαµβάνονται και εκπρόσωποι των ασθενών. Θα πρέπει να περιγράφεται η µεθοδολογία που χρησιµοποιήθηκε για τη διεξαγωγή της εξωτερικής κρίσης, η οποία µπορεί να περιλαµβάνει τον κατάλογο των κριτών καθώς και την προέλευσή τους. 14. Οι κατευθυντήριες γραµµές πρέπει να αντανακλούν την τρέχουσα έρευνα. Θα πρέπει να υπάρχει µια σαφής δήλωση σχετικά µε τη διαδικασία ενηµέρωσης των κατευθυντήριων γραµµών µε νεώτερα στοιχεία. Για παράδειγµα, µπορεί να δίνεται ένα χρονοδιάγραµµα ή µία επιτροπή να λαµβάνει σε τακτά χρονικά διαστήµατα την ενηµερωµένη βιβλιογραφία και να κάνει τις απαιτούµενες αλλαγές. 14

15 ΣΑΦHΝΕΙΑ ΚΑΙ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ 15. Οι συστάσεις είναι συγκεκριµένες και ξεκάθαρες. 16. Οι διαφορετικές επιλογές στην αντιµετώπιση των καταστάσεων παρουσιάζονται µε σαφήνεια. 17. Οι κυριότερες συστάσεις (συστάσεις «κλειδιά») εντοπίζονται εύκολα. 18. Οι κατευθυντήριες γραµµές υποστηρίζονται µε µέσα για την εφαρµογή τους. 15

16 Ο ΗΓΟΣ ΧΡΗΣΗΣ ΣΑΦΗΝΕΙΑ ΚΑΙ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ 15. Μια σύσταση θα πρέπει να δίνει µια σαφή και ακριβή περιγραφή για το ποια αντιµετώπιση είναι η κατάλληλη, σε ποια περίπτωση και σε ποια οµάδα ασθενών, κατά το βαθµό που αυτό επιτρέπεται από τα διαθέσιµα (υπάρχοντα) τεκµήρια. Ένα παράδειγµα µιας συγκεκριµένης σύστασης είναι: Αντιβιοτικά πρέπει να χορηγούνται σε παιδιά δύο ετών και άνω µε οξεία µέση ωτίτιδα αν τα ενοχλήµατα διαρκούν περισσότερο από τρεις ηµέρες ή εάν χειροτερεύουν µετά την επίσκεψη στον ιατρό παρά τη χορήγηση κατάλληλης αναλγητικής θεραπείας. Ένα παράδειγµα ασαφούς σύστασης είναι: Αντιβιοτικά ενδείκνυνται σε περιπτώσεις παθολογικής ή επιπεπλεγµένης πορείας. Ωστόσο, τα τεκµήρια δεν είναι πάντα σαφή και µπορεί να υπάρχει αβεβαιότητα σχετικά µε την καλύτερη αντιµετώπιση. Σε αυτή την περίπτωση η αβεβαιότητα θα πρέπει να αναφέρεται στις κατευθυντήριες γραµµές. 16. Οι κατευθυντήριες γραµµές θα πρέπει να λαµβάνουν υπόψη τους τις διαφορετικές πιθανές επιλογές για διαλογή, πρόληψη, διάγνωση ή θεραπεία της κατάστασης µε την οποία διαπραγµατεύονται. Αυτές οι πιθανές επιλογές θα πρέπει να παρουσιάζονται µε σαφήνεια στο άρθρο. Για παράδειγµα, µια (επιµέρους) σύσταση για την αντιµετώπιση της κατάθλιψης µπορεί να περιέχει τις ακόλουθες εναλλακτικές επιλογές: α. Θεραπεία µε τρικυκλικά αντικαταθλιπτικά. β. Θεραπεία µε εκλεκτικούς αναστολείς της επαναπρόσληψης της σεροτονίνης. γ. Ψυχοθεραπεία. δ. Συνδυασµό φαρµακευτικής και ψυχολογικής θεραπείας. 17. Οι χρήστες θα πρέπει να είναι σε θέση να βρίσκουν εύκολα τις πιο ουσιώδεις συστάσεις. Αυτές οι συστάσεις απαντούν στα κύρια κλινικά ερωτήµατα που καλύπτονται από τις κατευθυντήριες γραµµές και µπορούν να επισηµανθούν µε διάφορους τρόπους. Για παράδειγµα, µπορούν να συνοψισθούν σε ένα κουτί, να τυπωθούν µε έντονα γράµµατα, να υπογραµµισθούν ή να παρουσιαστούν ως διαγράµµατα ροής ή αλγόριθµοι. 18. Για να είναι οι κατευθυντήριες γραµµές αποτελεσµατικές χρειάζεται να διαδοθούν και να εφαρµοστούν µαζί µε πρόσθετο υλικό. Αυτό για παράδειγµα µπορεί να περιλαµβάνει ένα περιληπτικό κείµενο ή ένα γρήγορο οδηγό αναφοράς, εκπαιδευτικά εργαλεία, φυλλάδια για ασθενείς, και ηλεκτρονικό υλικό. Το πρόσθετο υλικό θα πρέπει να παρέχεται µαζί µε τις κατευθυντήριες γραµµές. 16

17 ΥΝΑΤΌΤΗΤΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ 19. Έχουν συζητηθεί οι ενδεχόµενοι οργανωτικοί φραγµοί στην εφαρµογή των συστάσεων. 20. Έχουν ληφθεί υπόψη οι ενδεχόµενες συνέπειες στο κόστος από την εφαρµογή των συστάσεων. 21. Οι κατευθυντήριες γραµµές παρουσιάζουν κύρια κριτήρια ανασκόπησης για σκοπούς παρακολούθησης και/ή ελέγχου. 17

18 Ο ΗΓΟΣ ΧΡΗΣΗΣ ΥΝΑΤΌΤΗΤΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ 19. Για την εφαρµογή των συστάσεων µπορεί να απαιτούνται αλλαγές στην υπάρχουσα οργάνωση φροντίδας µιας υπηρεσίας ή µιας κλινικής, που αποτελούν φραγµό στη χρησιµοποίηση των συστάσεων στην καθηµερινή πρακτική. Πρέπει να συζητηθούν οι οργανωτικές αλλαγές που ίσως χρειαστεί να γίνουν προκειµένου να εφαρµοστούν οι συστάσεις. Για παράδειγµα: i. Κατευθυντήριες γραµµές για το αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο µπορεί να συστήνουν το συντονισµό της φροντίδας µέσω ειδικών µονάδων για αγγειακά εγκεφαλικά. ii. Οι κατευθυντήριες γραµµές για το διαβήτη στην πρωτοβάθµια φροντίδα µπορεί να απαιτούν οι ασθενείς να εξετάζονται και να παρακολουθούνται σε διαβητολογικές κλινικές. 20. Οι συστάσεις µπορεί να απαιτούν πρόσθετους πόρους προκειµένου να εφαρµοστούν. Για παράδειγµα, µπορεί να υπάρχει ανάγκη για περισσότερο εξειδικευµένο προσωπικό, νέο εξοπλισµό, ακριβή φαρµακευτική θεραπεία. Αυτά µπορεί να έχουν συνέπειες στο κόστος του προϋπολογισµού για τη φροντίδα υγείας. Θα πρέπει να συζητούνται στις κατευθυντήριες γραµµές οι ενδεχόµενες συνέπειες στους διαθέσιµους πόρους. 21. Η µέτρηση της συµµόρφωσης µε τις κατευθυντήριες γραµµές µπορεί να ενισχύσει τη χρήση τους. Αυτό απαιτεί την ύπαρξη κριτηρίων ανασκόπησης που προσδιορίζονται µε σαφήνεια και προέρχονται από τις κυριότερες συστάσεις των κατευθυντήριων γραµµών. Αυτά τα κριτήρια θα πρέπει να αναφέρονται. Παραδείγµατα κριτηρίων ανασκόπησης είναι: Η HbA1c πρέπει να είναι < 8.0%. Το επίπεδο της διαστολικής πίεσης πρέπει να είναι < 95 mmhg Αν τα ενοχλήµατα της οξείας µέσης ωτίτιδας διαρκούν περισσότερο από τρεις ηµέρες, πρέπει να χορηγηθεί αµοξυκιλλίνη. 18

19 ΑΝΕΞΑΡΤΗΣΙΑ ΤΗΣ ΕΚ ΟΣΗΣ 22. Η έκδοση των κατευθυντήριων γραµµών είναι ανεξάρτητη από την πηγή χρηµατοδότησης. 23. Έχουν καταγραφεί τα συγκρουόµενα συµφέροντα των µελών της οµάδας ανάπτυξης των κατευθυντήριων γραµµών. ΠΕΡΑΙΤΕΡΩ ΣΧΟΛΙΑ 19

20 Ο ΗΓΟΣ ΧΡΗΣΗΣ ΑΝΕΞΑΡΤΗΣΙΑ ΤΗΣ ΕΚ ΟΣΗΣ 22. Κάποιες κατευθυντήριες γραµµές έχουν αναπτυχθεί µε εξωτερική χρηµατοδότηση (π.χ. κυβερνητική χρηµατοδότηση, φιλανθρωπικές οργανώσεις, φαρµακευτικές εταιρίες). Η υποστήριξη µπορεί να είναι µε τη µορφή της οικονοµικής συµβολής για την όλη ανάπτυξη των κατευθυντήριων γραµµών ή για τµήµατα αυτής, όπως π.χ. την εκτύπωση των κατευθυντήριων γραµµών. Πρέπει να υπάρχει κατηγορηµατική δήλωση πως οι απόψεις και τα ενδιαφέροντα της πηγής της χρηµατοδότησης δεν έχουν επηρεάσει τις τελικές συστάσεις. Παρακαλώ προσέξτε: Αν δηλώνεται ότι οι κατευθυντήριες γραµµές αναπτύχθηκαν χωρίς εξωτερική χρηµατοδότηση, τότε πρέπει να απαντήσετε. 23. Υπάρχουν περιστάσεις όπου τα µέλη της οµάδας ανάπτυξης µπορεί να έχουν συγκρουόµενα συµφέροντα. Για παράδειγµα, αυτό θα µπορούσε να ισχύει για ένα µέλος της οµάδας ανάπτυξης του οποίου η έρευνα στο αντικείµενο που καλύπτεται από τις κατευθυντήριες γραµµές έχει επίσης χρηµατοδοτηθεί από µια φαρµακευτική εταιρία. Θα πρέπει να υπάρχει µια κατηγορηµατική δήλωση ότι τα µέλη της οµάδας έχουν δηλώσει εάν υπάρχει οποιοδήποτε συγκρουόµενο συµφέρον. ΠΕΡΑΙΤΕΡΩ ΣΧΟΛΙΑ 20

21 ΓΕΝΙΚΟΤΕΡΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗ Θα συνιστούσατε αυτές τις κατευθυντήριες γραµµές για χρήση στην κλινική πρακτική; Συνιστώ ανεπιφύλακτα Συνιστώ (µε επιφυλάξεις ή τροποποιήσεις) εν θα συνιστούσα εν είµαι σίγουρος ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ 21

Νόσημα: Δυσλιπιδαιμία

Νόσημα: Δυσλιπιδαιμία «Ανάπτυξη 13 Κατευθυντήριων Οδηγιών Γενικής Ιατρικής για τη διαχείριση των πιο συχνών νοσημάτων και καταστάσεων υγείας στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας», Κωδικός MIS: 464637 Νόσημα: Δυσλιπιδαιμία Ομάδα

Διαβάστε περισσότερα

Kλινικές ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΕ ΒΑΣΙΚΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ

Kλινικές ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΕ ΒΑΣΙΚΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ Kλινικές Mελέτες ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΕ ΒΑΣΙΚΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ 1Τι είναι οι κλινικές μελέτες είναι σημαντικές; > Μη διστάσετε να ρωτήσετε το γιατρό σας για οποιαδήποτε και άλλη γιατί πληροφορία ή διευκρίνηση χρειάζεστε

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΚΜΗΡΙΩΜΕΝΗ ΙΑΤΡΙΚΗ: ΘΕΡΑΠΕΙΑ 3

ΤΕΚΜΗΡΙΩΜΕΝΗ ΙΑΤΡΙΚΗ: ΘΕΡΑΠΕΙΑ 3 ΤΕΚΜΗΡΙΩΜΕΝΗ ΙΑΤΡΙΚΗ: ΘΕΡΑΠΕΙΑ 3 Νικόλαος Παπάνας Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Εξωτερικό Διαβητολογικό Ιατρείο Εξωτερικό Ιατρείο Διαβητικού Ποδιού Β Παθολογική Κλινική ΔΠΘ 5/22/12 1 5/22/12 2 ΤΕΚΜΗΡΙΩΜΕΝΗ

Διαβάστε περισσότερα

MASCC TEACHING TOOL FOR PATIENTS RECEIVING ORAL AGENTS FOR CANCER

MASCC TEACHING TOOL FOR PATIENTS RECEIVING ORAL AGENTS FOR CANCER MASCC TEACHING TOOL FOR PATIENTS RECEIVING ORAL AGENTS FOR CANCER ΚΛΙΝΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΕΡΓΑΛΕΙΟ ΤΗΣ MASCC ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΠΟΥ ΛΑΜΒΑΝΟΥΝ ΑΝΤΙΝΕΟΠΛΑΣΜΑΤΙΚΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΣΤΟΜΑ, / ( / ) :

Διαβάστε περισσότερα

«Θεραπευτικός αλγόριθµος ADA/EASD 2012»

«Θεραπευτικός αλγόριθµος ADA/EASD 2012» «Θεραπευτικός αλγόριθµος ADA/EASD 2012» ΕΤΟΣ ΙΔΡΥΣΕΩΣ 1942 Ηλίας Ν. Μυγδάλης Συντονιστής Διευθυντής Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκοµείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα 9o Πανελλήνιο Συνέδριο

Διαβάστε περισσότερα

29/1/2016. Η έρευνα αξιολόγησης: θεωρητικό πλαίσιο και βασικές έννοιες. Ορισμός

29/1/2016. Η έρευνα αξιολόγησης: θεωρητικό πλαίσιο και βασικές έννοιες. Ορισμός Η έρευνα αξιολόγησης: θεωρητικό πλαίσιο και βασικές έννοιες Σοφία Καζαντζίδου Υπεύθυνη Έρευνας ΚΕΘΕΑ ΙΘΑΚΗ research@kethea-ithaki.gr 7-8 Δεκεμβρίου 2015 Ορισμός Μία συστηματική τεχνική διαδικασία με σαφή

Διαβάστε περισσότερα

Προαγωγή Υγείας. Προγράμματα άσκησης

Προαγωγή Υγείας. Προγράμματα άσκησης Προαγωγή Υγείας Προγράμματα άσκησης Σύσταση 13: Συστήνεται οι Γενικοί Ιατροί, άλλοι Ιατροί, καθώς και επαγγελματίες υγείας της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας να ενθαρρύνουν τους ασθενείς με κατάθλιψη (κυρίως

Διαβάστε περισσότερα

Ο καθένας στο αντικείμενο του επιστημονικού του ενδιαφέροντος

Ο καθένας στο αντικείμενο του επιστημονικού του ενδιαφέροντος «Κλινικές κατευθυντήριες οδηγίες: από την Ανάπτυξη έως την Εφαρμογή» Ομάδα Ανάπτυξης Κλινικών Κατευθυντηρίων Οδηγιών (ΟΑΚΚΟ) Τομέα Επείγουσας και Εντατικής Νοσηλευτικής του Εθνικού Συνδέσμου Νοσηλευτών

Διαβάστε περισσότερα

Ηπειρος Προτάσεις για πιλοτικό πρόγραµµα πρόληψης και αντιµετώπισης των καρδιαγγειακών νοσηµάτων

Ηπειρος Προτάσεις για πιλοτικό πρόγραµµα πρόληψης και αντιµετώπισης των καρδιαγγειακών νοσηµάτων Ηπειρος Προτάσεις για πιλοτικό πρόγραµµα πρόληψης και αντιµετώπισης των καρδιαγγειακών νοσηµάτων Λάµπρος Μιχάλης Καθηγητής Καρδιολογίας, Ιατρικής Σχολής Πανεπιστηµίου Ιωαννίνων Σκοπός πιλοτικού προγράµµατος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΑΣΦΑΛΙΣΗ ΑΔΕΙΑΣ ΓΙΑ ΔΙΕΞΑΓΩΓΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΕ ΔΗΜΟΣΙΑ ΣΧΟΛΕΙΑ

ΕΞΑΣΦΑΛΙΣΗ ΑΔΕΙΑΣ ΓΙΑ ΔΙΕΞΑΓΩΓΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΕ ΔΗΜΟΣΙΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ΕΞΑΣΦΑΛΙΣΗ ΑΔΕΙΑΣ ΓΙΑ ΔΙΕΞΑΓΩΓΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΕ ΔΗΜΟΣΙΑ ΣΧΟΛΕΙΑ Η εξασφάλιση άδειας από το Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισµού (ΥΠΠ) είναι απαραίτητη για τη διεξαγωγή έρευνας σε δηµόσια σχολεία οποιασδήποτε βαθµίδας.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ 1 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΕΙΔΙΚΟΣ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟΣ ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ Ηράκλειο, 19/03/2013 Αρ. πρωτ. 2364 Ο Ειδικός Λογαριασμός του Πανεπιστημίου Κρήτης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ. Υπό την Αιγίδα:

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ. Υπό την Αιγίδα: Υπό την Αιγίδα: Ελληνικής Καρδιολογικής Εταιρείας Ελληνικού Ιδρύματος Καρδιολογίας 1 ΣΚΟΠΟΣ: Πρόληψη Καρδιαγγειακών Νοσημάτων στην ηλικιακή ομάδα 40 65 ετών. ΑΤΟΜΑ 40 65 ΕΤΩΝ: Αυξημένοι παράγοντες κινδύνου

Διαβάστε περισσότερα

Τρίτη 7 Οκτωβρίου 2008

Τρίτη 7 Οκτωβρίου 2008 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ - ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΜΑΣΤΟΥ Τρίτη 7 Οκτωβρίου 2008 Ο καρκίνος του µαστού είναι ο συχνότερος καρκίνος στις γυναίκες. Οι Ελληνίδες φαίνεται να ανησυχούν αρκετά για το ενδεχόµενο να νοσήσουν οι ίδιες, χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

Συνεχιζόμενη Επαγγελματική Εξέλιξη Οδοντιάτρων στην Ευρωπαϊκή Ένωση

Συνεχιζόμενη Επαγγελματική Εξέλιξη Οδοντιάτρων στην Ευρωπαϊκή Ένωση Ψήφισμα Συμβουλίου Ευρωπαίων Οδοντιάτρων (CED) Mάιος 2013 Συνεχιζόμενη Επαγγελματική Εξέλιξη Οδοντιάτρων στην Ευρωπαϊκή Ένωση Το κείμενο που ακολουθεί είναι η ελληνική μετάφραση του ΨΗΦΙΣΜΑΤΟΣ ΤΟΥ Συμβουλίου

Διαβάστε περισσότερα

Δ. ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΣΤΗΝ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΓΕΝΙΚΗ ΙΑΤΡΙΚΗ (ΙΑΟ 409)

Δ. ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΣΤΗΝ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΓΕΝΙΚΗ ΙΑΤΡΙΚΗ (ΙΑΟ 409) Δ. ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΣΤΗΝ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΓΕΝΙΚΗ ΙΑΤΡΙΚΗ (ΙΑΟ 409) Συντονιστής μαθήματος: Αλέξιος Μπένος, Καθηγητής Κοινωνικής Ιατρικής. Τηλ. 2310999137, e-mail: benos@med.auth.gr Σκοπός

Διαβάστε περισσότερα

Συµµόρφωση στη φαρµακευτική αγωγή. Ευαγγελία Χαρέλα Νοσηλεύτρια MSc Β ΚΚ Ιπποκράτειο Θεσ/νικης

Συµµόρφωση στη φαρµακευτική αγωγή. Ευαγγελία Χαρέλα Νοσηλεύτρια MSc Β ΚΚ Ιπποκράτειο Θεσ/νικης Συµµόρφωση στη φαρµακευτική αγωγή Ευαγγελία Χαρέλα Νοσηλεύτρια MSc Β ΚΚ Ιπποκράτειο Θεσ/νικης Η καρδιακή ανεπάρκεια αποτελεί ένα σύνδροµο µε ζοφερή πρόγνωση :! ΝΥΗΑ Ι-ΙΙ: 2-5% θνητότητα ανά έτος! ΝΥΗΑ

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός Εκπαίδευσης. Εργαζομένων Σε Ύψος

Οδηγός Εκπαίδευσης. Εργαζομένων Σε Ύψος Οδηγός Εκπαίδευσης Εργαζομένων Σε Ύψος Συντάκτης: Ι. Πετρομιανός www.hmga.gr ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ 2 1. ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ...1 2. ΠΗΓΕΣ...3 3. ΟΡΙΣΜΟΙ 3 4. ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ...4 5. ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Αποφασίζοντας βάσει της αποτελεσματικότητας: η αξιολόγηση της ιατρικής τεχνολογίας

Αποφασίζοντας βάσει της αποτελεσματικότητας: η αξιολόγηση της ιατρικής τεχνολογίας Αποφασίζοντας βάσει της αποτελεσματικότητας: η αξιολόγηση της ιατρικής τεχνολογίας Χρήστος Λιονής Καθηγητής Γενικής Ιατρικής και Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας Τμήμα Ιατρικής Πανεπιστήμιο Κρήτης Η αναφορά

Διαβάστε περισσότερα

Παραδοτέο Π.1 (Π.1.1) Εκθέσεις για προµήθεια εκπαιδευτικού υλικού

Παραδοτέο Π.1 (Π.1.1) Εκθέσεις για προµήθεια εκπαιδευτικού υλικού 1 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΕΠΕΑΕΚ ΙΙ Μέτρο 2.2 Αναµόρφωση Προγραµµάτων Προπτυχιακών Σπουδών ιεύρυνση Τριτοβάθµιας Κατ. Πράξης 2.2.2.α Αναµόρφωση Προγραµµάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΟΡΟΙ Ή ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΙ ΟΣΟΝ ΑΦΟΡΑ ΤΗΝ ΑΣΦΑΛΗ ΚΑΙ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΗ ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΟΥ ΠΟΥ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΕΦΑΡΜΟΣΤΟΥΝ ΑΠΟ ΤΑ ΚΡΑΤΗ ΜΕΛΗ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΟΡΟΙ Ή ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΙ ΟΣΟΝ ΑΦΟΡΑ ΤΗΝ ΑΣΦΑΛΗ ΚΑΙ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΗ ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΟΥ ΠΟΥ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΕΦΑΡΜΟΣΤΟΥΝ ΑΠΟ ΤΑ ΚΡΑΤΗ ΜΕΛΗ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΟΡΟΙ Ή ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΙ ΟΣΟΝ ΑΦΟΡΑ ΤΗΝ ΑΣΦΑΛΗ ΚΑΙ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΗ ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΟΥ ΠΟΥ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΕΦΑΡΜΟΣΤΟΥΝ ΑΠΟ ΤΑ ΚΡΑΤΗ ΜΕΛΗ ΟΡΟΙ Ή ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΙ ΟΣΟΝ ΑΦΟΡΑ ΤΗΝ ΑΣΦΑΛΗ ΚΑΙ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΗ ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ

ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ Ιούλιος 2009 Το παρόν έγγραφο

Διαβάστε περισσότερα

Δείκτες ποιότητας της υγειονοµικής περίθαλψης (HCQI) όσον αφορά την οστεοαρθρίτιδα (OA)

Δείκτες ποιότητας της υγειονοµικής περίθαλψης (HCQI) όσον αφορά την οστεοαρθρίτιδα (OA) Δείκτες ποιότητας της υγειονοµικής περίθαλψης (HCQI) όσον αφορά την οστεοαρθρίτιδα (OA) HCQI OA 1: Όταν διαγιγνώσκεται συµπτωµατική οστεοαρθρίτιδα σε έναν ασθενή, θα πρέπει να αξιολογείται ο πόνος, η λειτουργική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ-ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑΣ- Ε ΟΜΕΝΩΝ

ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ-ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑΣ- Ε ΟΜΕΝΩΝ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ-ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑΣ- Ε ΟΜΕΝΩΝ Είδη Βιβλιογραφίας Αξιολόγηση Βιβλιογραφίας Αναζήτηση Βιβλιογραφίας Χρήση Βιβλιογραφίας 1 ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑΣ Η ανασκόπηση της βιβλιογραφίας (literature

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙΙ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΙΣ ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΣΤΟ ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙΙ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΙΣ ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΣΤΟ ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙΙ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΙΣ ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΣΤΟ ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ Αυτές οι μεταβολές στη ΠΧΠ και το φύλλο οδηγιών χρήσης θα είναι εν ισχύ κατά την έκδοση της Κοινοτικής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΑΝΑΓΚΩΝ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΑΝΑΓΚΩΝ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΑΝΑΓΚΩΝ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ University of Birmingham, Birmingham, UK Πριν διαβάσετε τις οδηγίες, παρακαλούµε συµπληρώσετε τα παρακάτω: Θέση εργασίας: Φύλο: Άρρεν Θήλυ Έτη προϋπηρεσίας στην παρούσα θέση:

Διαβάστε περισσότερα

Το εργαλείο γνώσης της μανθάνουσας ΜΚΟ

Το εργαλείο γνώσης της μανθάνουσας ΜΚΟ Το εργαλείο γνώσης της μανθάνουσας ΜΚΟ Το ερωτηματολόγιο αυτό μπορεί να εφαρμοστεί σε όλη την οργάνωση, σε ένα τμήμα σε μια συγκεκριμένη δράση ή ομάδα εργασίας. Είναι σημαντικό να διασαφηνιστεί σε πιο

Διαβάστε περισσότερα

Μέτρηση της Ποιότητας Ζωής σε Κλινικές Μελέτες για ΚΙ: Ένα ακόμη κομμάτι του παζλ

Μέτρηση της Ποιότητας Ζωής σε Κλινικές Μελέτες για ΚΙ: Ένα ακόμη κομμάτι του παζλ Κλινικές Μελέτες Μέτρηση της Ποιότητας Ζωής σε Κλινικές Μελέτες για ΚΙ: Ένα ακόμη κομμάτι του παζλ Janice Abbott, PhD Καθηγήτρια Ψυχολογικής Υγείας Σχολή Επιστημών Υγείας University of Central Lancashire

Διαβάστε περισσότερα

εργαλείο αξιολόγησης για τη μέτρηση της επιβάρυνσης των μυοσκελετικών παθήσεων πρότυπα περίθαλψης που θα πρέπει να αναμένουν οι πολίτες

εργαλείο αξιολόγησης για τη μέτρηση της επιβάρυνσης των μυοσκελετικών παθήσεων πρότυπα περίθαλψης που θα πρέπει να αναμένουν οι πολίτες Πώς μπορεί να διασφαλιστεί ότι οι άνθρωποι με οστεοαρθρίτιδα και ρευματοειδή αρθρίτιδα λαμβάνουν τη βέλτιστη δυνατή περίθαλψη σε ολόκληρη την Ευρώπη: συστάσεις του EUMUSC.NET Σε συνεργασία με τον EULAR

Διαβάστε περισσότερα

Αρμοδιότητες διεπιστημονικής ομάδας Χρόνιας Αποφρακτικής Πνευμονοπάθειας

Αρμοδιότητες διεπιστημονικής ομάδας Χρόνιας Αποφρακτικής Πνευμονοπάθειας Επαγγελματίες υγείας και υπηρεσίες υγείας Αρμοδιότητες διεπιστημονικής ομάδας Χρόνιας Αποφρακτικής Πνευμονοπάθειας Σύσταση 40: Συστήνεται να γίνεται εκτίμηση των αναγκών του ασθενή, συμβουλευτική σε προγράμματα

Διαβάστε περισσότερα

Σύσταση 1. Συστήνεται στους γενικούς ιατρούς και στους άλλους ιατρούς στην ΠΦΥ να θέτουν διάγνωση του σακχαρώδη διαβήτη (ΣΔ) όταν στο φλεβικό αίμα: η

Σύσταση 1. Συστήνεται στους γενικούς ιατρούς και στους άλλους ιατρούς στην ΠΦΥ να θέτουν διάγνωση του σακχαρώδη διαβήτη (ΣΔ) όταν στο φλεβικό αίμα: η Σύσταση 1. Συστήνεται στους γενικούς ιατρούς και στους άλλους ιατρούς στην ΠΦΥ να θέτουν διάγνωση του σακχαρώδη διαβήτη (ΣΔ) όταν στο φλεβικό αίμα: η τιμή της γλυκόζης νηστείας είναι 126mg/dl (7.0 mmol/l),

Διαβάστε περισσότερα

Πέτρος Γαλάνης, MPH, PhD Εργαστήριο Οργάνωσης και Αξιολόγησης Υπηρεσιών Υγείας Τμήμα Νοσηλευτικής, Πανεπιστήμιο Αθηνών

Πέτρος Γαλάνης, MPH, PhD Εργαστήριο Οργάνωσης και Αξιολόγησης Υπηρεσιών Υγείας Τμήμα Νοσηλευτικής, Πανεπιστήμιο Αθηνών Πέτρος Γαλάνης, MPH, PhD Εργαστήριο Οργάνωσης και Αξιολόγησης Υπηρεσιών Υγείας Τμήμα Νοσηλευτικής, Πανεπιστήμιο Αθηνών Σχέση μεταξύ εμβολίων και αυτισμού Θέση ύπνου των βρεφών και συχνότητα εμφάνισης του

Διαβάστε περισσότερα

Χρόνιες Ασθένειες. Το όρια κάλυψης για την θεραπεία χρόνιων παθήσεων

Χρόνιες Ασθένειες. Το όρια κάλυψης για την θεραπεία χρόνιων παθήσεων Χρόνιες Ασθένειες Το όρια κάλυψης για την θεραπεία χρόνιων παθήσεων Χρόνιες Ασθένειες Όπως συμβαίνει με κάθε ετησίως ανανεούμενο ασφαλιστήριο συμβόλαιο, έτσι και το ασφαλιστήριο υγείας είναι σχεδιασμένο

Διαβάστε περισσότερα

Νόσημα: Άσθμα. Επιστημονικός Υπεύθυνος: Καθηγητής Χρήστος Λιονής UNIVERSITY OF CRETE FACULTY OF MEDICINE ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ

Νόσημα: Άσθμα. Επιστημονικός Υπεύθυνος: Καθηγητής Χρήστος Λιονής UNIVERSITY OF CRETE FACULTY OF MEDICINE ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ «Ανάπτυξη 13 Κατευθυντήριων Οδηγιών Γενικής Ιατρικής για τη διαχείριση των πιο συχνών νοσημάτων και καταστάσεων υγείας στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας», Κωδικός MIS: 464637 Νόσημα: Άσθμα Ομάδα εργασίας:

Διαβάστε περισσότερα

Στρατηγικό Σχεδιασµό Πληροφοριακών Συστηµάτων

Στρατηγικό Σχεδιασµό Πληροφοριακών Συστηµάτων Μέθοδοι και Τεχνικές για τον Στρατηγικό Σχεδιασµό Πληροφοριακών Συστηµάτων (SISP) Στρατηγική και Διοίκηση Πληροφοριακών Συστηµάτων Μάθηµα 2 No 1 Δοµή της Παρουσίασης l 1. Εισαγωγή l 2. Μεθοδολογία SISP

Διαβάστε περισσότερα

Η κοινωνική στήριξη και η συμμόρφωση προς τη θεραπεία σε ασθενείς με καρδιακή ανεπάρκεια: συστηματική ανασκόπηση

Η κοινωνική στήριξη και η συμμόρφωση προς τη θεραπεία σε ασθενείς με καρδιακή ανεπάρκεια: συστηματική ανασκόπηση Η κοινωνική στήριξη και η συμμόρφωση προς τη θεραπεία σε ασθενείς με καρδιακή ανεπάρκεια: συστηματική ανασκόπηση Κατερίνα Φιλίππου Ειδικό Επιστημονικό Προσωπικό Τμήμα Νοσηλευτικής Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος του διαιτολόγου στην πρόληψη και αντιμετώπιση της σχετιζόμενης με τη διατροφή νόσο σε ηλικιωμένα άτομα

Ο ρόλος του διαιτολόγου στην πρόληψη και αντιμετώπιση της σχετιζόμενης με τη διατροφή νόσο σε ηλικιωμένα άτομα Ο ρόλος του διαιτολόγου στην πρόληψη και αντιμετώπιση της σχετιζόμενης με τη διατροφή νόσο σε ηλικιωμένα άτομα Οι διαιτολόγοι, ως μέλη ολοκληρωμένων διεπιστημονικών και πολυεπιστημονικών ομάδων, διαδραματίζουν

Διαβάστε περισσότερα

Ευρωπαϊκές πρακτικές διαχείρισης της ατυχηματικής τρώσης της σκληράς μήνιγγας στη Μαιευτική (EPiMAP Μαιευτικής) ΕΝΤΥΠΟ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ

Ευρωπαϊκές πρακτικές διαχείρισης της ατυχηματικής τρώσης της σκληράς μήνιγγας στη Μαιευτική (EPiMAP Μαιευτικής) ΕΝΤΥΠΟ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ Παράρτημα 1Α Ευρωπαϊκές πρακτικές διαχείρισης της ατυχηματικής τρώσης της σκληράς μήνιγγας στη Μαιευτική (EPiMAP Μαιευτικής) Eυρωπαϊκή προοπτική πολυκεντρική μελέτη παρατήρησης ΕΝΤΥΠΟ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ ΓΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Εισαγωγή Μεθοδολογία της Έρευνας ΕΙΚΟΝΑ 1-1 Μεθοδολογία της έρευνας.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Εισαγωγή Μεθοδολογία της Έρευνας ΕΙΚΟΝΑ 1-1 Μεθοδολογία της έρευνας. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Εισαγωγή Η Μεθοδολογία της Έρευνας (research methodology) είναι η επιστήμη που αφορά τη μεθοδολογία πραγματοποίησης μελετών με συστηματικό, επιστημονικό και λογικό τρόπο, με σκοπό την παραγωγή

Διαβάστε περισσότερα

BREAST SCREENING The Facts

BREAST SCREENING The Facts BREAST SCREENING GREEK The Facts ΕΞΕΤΑΣΗ ΜΑΣΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Τα στοιχεία Τι είναι η εξέταση µαστού; Η εξέταση µαστού (µαστογραφία) είναι µια ακτινογραφία των µαστών. Η εξέταση µαστού µπορεί να ανιχνεύσει όγκους

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ «ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ ΣΤΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΤΕΚΕ 2013 2014»

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ «ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ ΣΤΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΤΕΚΕ 2013 2014» ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ «ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ ΣΤΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΤΕΚΕ 2013 2014» Γ Ε Ν Ι Κ Α Σ Τ Ο Ι Χ Ε Ι Α Πρόγραμμα Διαγωνισμός : Καλλιέργεια Ερευνητικής και Καινοτομικής Κουλτούρας : Τεχνολογία

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΕΙΑ ΔΙΑΚΟΠΗΣ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ

ΙΑΤΡΕΙΑ ΔΙΑΚΟΠΗΣ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΙΑΤΡΕΙΑ ΔΙΑΚΟΠΗΣ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ Το κάπνισμα πήρε διαστάσεις πανδημίας τον 20ο αιώνα, που συνεχίζεται μέχρι και σήμερα. Υπολογίζεται ότι υπάρχουν 1 δισεκατομμύριο καπνιστές παγκοσμίως, ενώ έως το 2025 ο αριθμός

Διαβάστε περισσότερα

Πρόσβαση στο αναγκαίο φάρμακο για όλους και έλεγχος της φαρμακευτικής δαπάνης

Πρόσβαση στο αναγκαίο φάρμακο για όλους και έλεγχος της φαρμακευτικής δαπάνης Πρόσβαση στο αναγκαίο φάρμακο για όλους και έλεγχος της φαρμακευτικής δαπάνης Φαρμακευτικές Δαπάνες Φαρμακευτικές Δαπάνες Οι φαρμακευτικές δαπάνες, καθώς και οι συνολικές δαπάνες υγείας, παρουσίασαν μια

Διαβάστε περισσότερα

Εκτίµηση της συµµόρφωσης στην αγωγή µε βισοπρολόλη σε ασθενείς µε ήπια ή µέτρια αρτηριακή υπέρταση στον ελληνικό πληθυσµό (µελέτη CONCORDANCE)

Εκτίµηση της συµµόρφωσης στην αγωγή µε βισοπρολόλη σε ασθενείς µε ήπια ή µέτρια αρτηριακή υπέρταση στον ελληνικό πληθυσµό (µελέτη CONCORDANCE) Εκτίµηση της συµµόρφωσης στην αγωγή µε βισοπρολόλη σε ασθενείς µε ήπια ή µέτρια αρτηριακή υπέρταση στον ελληνικό πληθυσµό (µελέτη CONCORDANCE) Σ. Πατσιλινάκος 1, Δ. Σακελλαρίου 2, Α. Αναδιώτης 1, Χ. Καλιάνος

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΟΔΙΚΟΣ ΧΑΡΤΗΣ ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Ο ΟΔΙΚΟΣ ΧΑΡΤΗΣ ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Ο ΟΔΙΚΟΣ ΧΑΡΤΗΣ ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Ο Σακχαρώδης Διαβήτης (ΣΔ) είναι μια μεταβολική διαταραχή και αποτελεί ένα από τα συχνότερα χρόνια νοσήματα και μια από τις σημαντικότερες αιτίες πρόωρης

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΑΤΑΘΕΣΗ ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΓΙΑ ΕΠΕΜΒΑΣΗ ΟΛΙΚΗΣ ΑΡΘΡΟΠΛΑΣΤΙΚΗΣ ΙΣΧΙΟΥ

ΣΥΓΚΑΤΑΘΕΣΗ ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΓΙΑ ΕΠΕΜΒΑΣΗ ΟΛΙΚΗΣ ΑΡΘΡΟΠΛΑΣΤΙΚΗΣ ΙΣΧΙΟΥ Σελίδα 1 ΣΥΓΚΑΤΑΘΕΣΗ ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΓΙΑ ΕΠΕΜΒΑΣΗ ΟΛΙΚΗΣ ΑΡΘΡΟΠΛΑΣΤΙΚΗΣ ΙΣΧΙΟΥ Για τον ασθενή: Επώνυμο: Όνομα: Ημερομηνία γέννησης: Νοσοκομείο: Άνδρας / Γυναίκα: Υπεύθυνος επαγγελματίας υγείας / Τίτλος εργασίας......

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ

ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ Η νοσηλευτική διεργασία : Αποτελεί συστηματική μέθοδο που κατευθύνει τον νοσηλευτή και τον ασθενή στον αμοιβαίο: Προσδιορισμό των αναγκών για νοσηλευτική φροντίδα σχεδιασμό και εφαρμογή

Διαβάστε περισσότερα

Νόσημα: Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια (Χ.Α.Π.)

Νόσημα: Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια (Χ.Α.Π.) «Ανάπτυξη 13 Κατευθυντήριων Οδηγιών Γενικής Ιατρικής για τη διαχείριση των πιο συχνών νοσημάτων και καταστάσεων υγείας στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας», Κωδικός MIS: 464637 Νόσημα: Χρόνια Αποφρακτική

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕ -9900 3 η Εισήγηση

ΜΕ -9900 3 η Εισήγηση ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΜΕ9900 ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Έρευνα και Συγγραφή Βασιλική Ζήση, PhD

Διαβάστε περισσότερα

Περίληψη (150 λέξεις) Ελληνικά (και Αγγλικά αν ζητείται) Αναφορά στην ηλικία του θεραπευόµενου. Θεραπευτής/τρια: Επόπτης/τρια: Εξωτερικός κριτής:

Περίληψη (150 λέξεις) Ελληνικά (και Αγγλικά αν ζητείται) Αναφορά στην ηλικία του θεραπευόµενου. Θεραπευτής/τρια: Επόπτης/τρια: Εξωτερικός κριτής: Θεραπευτής/τρια: Επόπτης/τρια: Εξωτερικός κριτής: Έντυπο Συµµόρφωσης προς το Υπόδειγµα Συγγραφής Μελέτης Περίπτωσης µε Κύρια ιάγνωση στον Άξονα Ι Σηµειώστε: Τίτλος Έναρξη µε "Περιγραφή ατοµικής περίπτωσης..."

Διαβάστε περισσότερα

Θεματικής Ενότητας PYS610 / E-Health: Πληροφοριακά Συστήματα και Συστήματα Υγείας

Θεματικής Ενότητας PYS610 / E-Health: Πληροφοριακά Συστήματα και Συστήματα Υγείας Θεματικής Ενότητας PYS610 / E-Health: Πληροφοριακά Συστήματα και Συστήματα Υγείας Σχολή ΣΟΕΔ Σχολή Οικονομικών Επιστημών και Διοίκησης Πρόγραμμα Σπουδών PYS Πολιτική Υγείας και Σχεδιασμός Υπηρεσιών Υγείας

Διαβάστε περισσότερα

Journal Club. Journal club. Journal club

Journal Club. Journal club. Journal club Ορόλοςτηςγραπτήςµελέτηςπερίπτωσης (case study) ως εκπαιδευτικό εργαλείο και ως πιστοποίηση της επιτυχηµένης εκπαίδευσης στο Γνωσιακό Συµπεριφοριστικό µοντέλο θεραπείας Κ. Ευθυµίου Ινστιτούτο Έρευνας και

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Ποιός είναι ο καλύτερος τρόπος για να αντιμετωπιστεί;

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Ποιός είναι ο καλύτερος τρόπος για να αντιμετωπιστεί; www.agaliazo.gr ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Λεωσθένους 21-23, 18536 Πειραιάς - Τ: 210 4181641 - F: 210 4535343 e: oekk@otenet.gr - www.oekk.gr ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ν. ΑΧΑΙΑΣ Πατρέως 8-10, 26221 Πάτρα - Τ/F: 2610 226122 e:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΣΥΓΚΑΤΑΘΕΣΗΣ ΓΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΣΕ ΕΡΕΥΝΑ Ο ΟΝΤΙΑΤΡΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ

ΕΛΤΙΟ ΣΥΓΚΑΤΑΘΕΣΗΣ ΓΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΣΕ ΕΡΕΥΝΑ Ο ΟΝΤΙΑΤΡΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΕΛΤΙΟ ΣΥΓΚΑΤΑΘΕΣΗΣ ΓΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΣΕ ΕΡΕΥΝΑ Ο ΟΝΤΙΑΤΡΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΑΥΞΩΝ ΑΡΙΘΜΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ (ο χώρος µένει κενός αν πρόκειται για νέα αίτηση) i. Τίτλος Προγράµµατος ii. Σχολή/ Τµήµα iii. Υπεύθυνος

Διαβάστε περισσότερα

Διάταξη Θεματικής Ενότητας PYS622 / Φαρμακευτική Πολιτική & Αξιολόγηση Τεχνολογίας Υγείας

Διάταξη Θεματικής Ενότητας PYS622 / Φαρμακευτική Πολιτική & Αξιολόγηση Τεχνολογίας Υγείας Διάταξη Θεματικής Ενότητας PYS622 / Φαρμακευτική Πολιτική & Αξιολόγηση Τεχνολογίας Υγείας Σχολή ΣΟΕΔ Σχολή Οικονομικών Επιστημών και Διοίκησης Πρόγραμμα Σπουδών PYS Πολιτική Υγείας και Σχεδιασμός Υπηρεσιών

Διαβάστε περισσότερα

ΚΙΝΗΣΗ ΓΙΑ ΑΛΛΑΓΗ. ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΝΟΣΟ ΤΟΥ ΠΑΡΚΙΝΣΟΝ (ΠΑΡΕΧΟΜΕΝΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΥΓΕΙΑΣ) Dr Harris Panagiotalidis

ΚΙΝΗΣΗ ΓΙΑ ΑΛΛΑΓΗ. ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΝΟΣΟ ΤΟΥ ΠΑΡΚΙΝΣΟΝ (ΠΑΡΕΧΟΜΕΝΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΥΓΕΙΑΣ) Dr Harris Panagiotalidis ΚΙΝΗΣΗ ΓΙΑ ΑΛΛΑΓΗ ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΝΟΣΟ ΤΟΥ ΠΑΡΚΙΝΣΟΝ (ΠΑΡΕΧΟΜΕΝΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΥΓΕΙΑΣ) Dr Harris Panagiotalidis Βασικά Δικαιώματα για Ανθρώπους με Πάρκινσον Καταστατικός

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΙΟΤΗΤΑ & ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΥΓΕΙΑΣ

ΠΟΙΟΤΗΤΑ & ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΥΓΕΙΑΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑ & ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΥΓΕΙΑΣ Μαβίδου Φωτεινή Νοσηλεύτρια ΠΕ, MSc Τμήμα Βελτίωσης και Ελέγχου Ποιότητας 3η ΥΠΕ Μακεδονίας 36 χρόνια μετά τη διακήρυξη της Alma-Ata Η καθολική υγειονομική

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΧΡΥΣΟΒΑΛΑΝΤΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΛΕΜΕΣΟΣ 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Ιατροφαρμακευτική δαπάνη & αποδοτική κατανομή των πόρων στην ΠΦΥ

Ιατροφαρμακευτική δαπάνη & αποδοτική κατανομή των πόρων στην ΠΦΥ Ιατροφαρμακευτική δαπάνη & αποδοτική κατανομή των πόρων στην ΠΦΥ Η διαχείριση της φαρμακευτικής καινοτομίας: η αναζήτηση της ισορροπίας ανάμεσα στην ποιότητα & την αποδοτικότητα Εισαγωγή Η κατάρρευση της

Διαβάστε περισσότερα

15PROC002790681 2015-05-20

15PROC002790681 2015-05-20 INFORMATICS DEVELOPMEN T AGENCY ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ Digitally signed by INFORMATICS DEVELOPMENT AGENCY Date: 2015.05.20 15:42:07

Διαβάστε περισσότερα

ιαγνώσεις που ιαφεύγουν στο ΤΕΠ: Συχνότητα και Σηµασία Π. Αγγουριδάκης 1 ο Πανελλήνιο Συνέδριο Επείγουσας Ιατρικής Αθήνα εκέµβριος 2007

ιαγνώσεις που ιαφεύγουν στο ΤΕΠ: Συχνότητα και Σηµασία Π. Αγγουριδάκης 1 ο Πανελλήνιο Συνέδριο Επείγουσας Ιατρικής Αθήνα εκέµβριος 2007 ιαγνώσεις που ιαφεύγουν στο ΤΕΠ: Συχνότητα και Σηµασία Π. Αγγουριδάκης 1 ο Πανελλήνιο Συνέδριο Επείγουσας Ιατρικής Αθήνα εκέµβριος 2007 Μια αληθινή ιστορία... Ελληνοτουρκικός πόλεµος 1920.. Στρατιωτικό

Διαβάστε περισσότερα

Παραδοτέο Π. 2 (Π.2.1) Έκθεση/Μεθοδολογία/Οδηγός Συνεντεύξεων

Παραδοτέο Π. 2 (Π.2.1) Έκθεση/Μεθοδολογία/Οδηγός Συνεντεύξεων 1 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΕΠΕΑΕΚ ΙΙ Μέτρο 2.2 Αναµόρφωση Προγραµµάτων Προπτυχιακών Σπουδών ιεύρυνση Τριτοβάθµιας Κατ. Πράξης 2.2.2.α Αναµόρφωση Προγραµµάτων

Διαβάστε περισσότερα

Στόχος της ψυχολογικής έρευνας:

Στόχος της ψυχολογικής έρευνας: Στόχος της ψυχολογικής έρευνας: Συστηματική περιγραφή και κατανόηση των ψυχολογικών φαινομένων. Η ψυχολογική έρευνα χρησιμοποιεί μεθόδους συστηματικής διερεύνησης για τη συλλογή, την ανάλυση και την ερμηνεία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΙΔΙΚΟΣ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟΣ ΚΟΝΔΥΛΙΩΝ ΕΡΕΥΝΑΣ Αρ. Πρωτοκόλλου :67323/2012

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΙΔΙΚΟΣ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟΣ ΚΟΝΔΥΛΙΩΝ ΕΡΕΥΝΑΣ Αρ. Πρωτοκόλλου :67323/2012 ANAΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΑΔΑ : Β43046ΨΖ2Ν-Ζ6Γ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΙΔΙΚΟΣ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟΣ ΚΟΝΔΥΛΙΩΝ ΕΡΕΥΝΑΣ Αρ. Πρωτοκόλλου :67323/2012 Αθήνα,22/10/2012 ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτημα IV. Επιστημονικά πορίσματα

Παράρτημα IV. Επιστημονικά πορίσματα Παράρτημα IV Επιστημονικά πορίσματα 1 Επιστημονικά πορίσματα Στις 7 Ιουνίου 2017, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πληροφορήθηκε για το θανατηφόρο κρούσμα κεραυνοβόλου ηπατικής ανεπάρκειας σε ασθενή που λάμβανε δακλιζουμάμπη

Διαβάστε περισσότερα

9 o Πανελλήνιο Συνέδριο Νόσου A lzheimer και Συγγενών Διαταραχών

9 o Πανελλήνιο Συνέδριο Νόσου A lzheimer και Συγγενών Διαταραχών Στρογγυλό Τραπέζι Σωματική άσκηση και Άνοια. Από τη Γενική Ιατρική και την κοινότητα στο νοσοκομείο και στις εξειδικευμένες υπηρεσίες: Παρέμβαση στην Ελλάδα του σήμερα 9 o Πανελλήνιο Συνέδριο Νόσου A lzheimer

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτημα IV. Επιστημονικά πορίσματα

Παράρτημα IV. Επιστημονικά πορίσματα Παράρτημα IV Επιστημονικά πορίσματα 1 Επιστημονικά πορίσματα Στις 10 Μαρτίου 2016, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πληροφορήθηκε ότι η Ανεξάρτητη Ομάδα Παρακολούθησης Δεδομένων Ασφαλείας παρατήρησε σε τρεις κλινικές

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες οδηγίες για τον mcrpc Εφαρμογή στην καθημερινή κλινική πρακτική

Κατευθυντήριες οδηγίες για τον mcrpc Εφαρμογή στην καθημερινή κλινική πρακτική Κατευθυντήριες οδηγίες για τον mcrpc Εφαρμογή στην καθημερινή κλινική πρακτική Κων/νος Χατζημουρατίδης Αναπληρωτής Καθηγητής Ουρολογίας Β Ουρολογική Κλινική ΑΠΘ Δήλωση συμφερόντων Είδος Μισθός Ερευνητικά

Διαβάστε περισσότερα

Κριτική Αξιολόγηση Τυχαιοποιημένης Κλινικής Δοκιμής (RCT)

Κριτική Αξιολόγηση Τυχαιοποιημένης Κλινικής Δοκιμής (RCT) Clinical Research & Evidence-Based Medicine Unit Aristotle University of Thessaloniki Κριτική Αξιολόγηση Τυχαιοποιημένης Κλινικής Δοκιμής (RCT) Πασχάλης Πάσχος MD, MSc Γαστρεντερολόγος Μονάδα Κλινικής

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΕΡΤΑΣΙΚΟΣ ΑΣΘΕΝΗΣ ΜΕ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ ΝΟΣΟ. ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΤΗΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΡΑΞΗ.

ΥΠΕΡΤΑΣΙΚΟΣ ΑΣΘΕΝΗΣ ΜΕ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ ΝΟΣΟ. ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΤΗΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΡΑΞΗ. 14 ο Βορειοελλαδικό Καρδιολογικό Συνέδριο ΥΠΕΡΤΑΣΙΚΟΣ ΑΣΘΕΝΗΣ ΜΕ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ ΝΟΣΟ. ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΤΗΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΡΑΞΗ. Κ. ΤΣΙΟΥΦΗΣ, Α. ΜΑΝΩΛΗΣ, Ι. ΖΑΡΙΦΗΣ, Ε. ΚΑΛΛΙΣΤΡΑΤΟΣ, Β. ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΟΥ, Α. ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗΣ,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Α. Εισαγωγή Οι φοιτητές του Τμήματος Νοσηλευτικής, προκειμένου να αποκτήσουν το πτυχίο τους, εκπονούν υποχρεωτικά πτυχιακή εργασία, υπό

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό Σύστηµα ιαπίστευσης Α.Ε. 761/2001 (EMAS)

Εθνικό Σύστηµα ιαπίστευσης Α.Ε. 761/2001 (EMAS) ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΑ Ο ΗΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΙΑΠΙΣΤΕΥΣΗ 1. ΦΟΡΕΩΝ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΚΑΤΑ ISO/IEC GUIDE 66 2. ΦΟΡΕΩΝ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Η Ενέργεια περιλαμβάνει ενδεικτικά τις ακόλουθες κατηγορίες Πράξεων:

Η Ενέργεια περιλαμβάνει ενδεικτικά τις ακόλουθες κατηγορίες Πράξεων: Ενέργεια 2.1.2 : Αξιολόγηση εκπαιδευτικού έργου Για να βελτιωθεί η ποιότητα του εκπαιδευτικού συστήματος, η αξιολόγηση του εκπαιδευτικού έργου που αφορά την πρωτοβάθμια, την δευτεροβάθμια γενική και τεχνική

Διαβάστε περισσότερα

Ιδιότητες και Τεχνικές Σύνταξης Επιστημονικού Κειμένου Σχολιασμός ερευνητικής πρότασης

Ιδιότητες και Τεχνικές Σύνταξης Επιστημονικού Κειμένου Σχολιασμός ερευνητικής πρότασης Ιδιότητες και Τεχνικές Σύνταξης Επιστημονικού Κειμένου Σχολιασμός ερευνητικής πρότασης Αναστασία Χριστοδούλου, Dr. Γεώργιος Δαμασκηνίδης Τμήμα Ιταλικής Γλώσσας & Φιλολογίας Θεσσαλονίκη, 2015 Ιδιότητες

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΜΕ ΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΣΕ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΑ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΎΠΟΥ 2.

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΜΕ ΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΣΕ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΑ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΎΠΟΥ 2. ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΜΕ ΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΣΕ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΑ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΎΠΟΥ 2. Α. Σωτηρόπουλος1, Χ. Ταμβάκος1, Α. Κουτσοβασίλης1, Α. Μπούσμπουλα2,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΕΞΑΣΦΑΛΙΣΗ ΑΔΕΙΑΣ ΓΙΑ ΔΙΕΞΑΓΩΓΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΕ ΔΗΜΟΣΙΑ ΣΧΟΛΕΙΑ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΕΞΑΣΦΑΛΙΣΗ ΑΔΕΙΑΣ ΓΙΑ ΔΙΕΞΑΓΩΓΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΕ ΔΗΜΟΣΙΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΕΞΑΣΦΑΛΙΣΗ ΑΔΕΙΑΣ ΓΙΑ ΔΙΕΞΑΓΩΓΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΕ ΔΗΜΟΣΙΑ ΣΧΟΛΕΙΑ Η εξασφάλιση άδειας από το Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού (ΥΠΠ) είναι απαραίτητη για τη διεξαγωγή έρευνας σε δημόσια σχολεία οποιασδήποτε

Διαβάστε περισσότερα

Το µάθηµα Ηλεκτρονική ηµοσίευση

Το µάθηµα Ηλεκτρονική ηµοσίευση Τµήµα Αρχειονοµίας Βιβλιοθηκονοµίας Ιόνιο Πανεπιστήµιο Το µάθηµα Ηλεκτρονική ηµοσίευση Σαράντος Καπιδάκης Επικοινωνία Σαράντος Καπιδάκης Εργαστήριο Ψηφιακών Βιβλιοθηκών και Ηλεκτρονικής ηµοσίευσης sarantos@ionio.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚA ΣΥΣTHΜΑΤΑ

ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚA ΣΥΣTHΜΑΤΑ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚA ΣΥΣTHΜΑΤΑ Ιωάννα Τζουλάκη Κώστας Τσιλίδης Ιωαννίδης: κεφάλαιο 2 Guyatt: κεφάλαιο 18 ΕΠΙςΤΗΜΟΝΙΚΗ ΙΑΤΡΙΚΗ Επιστήμη (θεωρία) Πράξη (φροντίδα υγείας) Γνωστικό μέρος Αιτιό-γνωση Διά-γνωση Πρό-γνωση

Διαβάστε περισσότερα

Θεμελιώδεις αρχές επιστήμης και μέθοδοι έρευνας

Θεμελιώδεις αρχές επιστήμης και μέθοδοι έρευνας A. Montgomery Θεμελιώδεις αρχές επιστήμης και μέθοδοι έρευνας Καρολίνα Δουλουγέρη, ΜSc Υποψ. Διαδάκτωρ Σήμερα Αναζήτηση βιβλιογραφίας Επιλογή μεθοδολογίας Ερευνητικός σχεδιασμός Εγκυρότητα και αξιοπιστία

Διαβάστε περισσότερα

383 Συνεδρίαση της Επταμελούς της Επιτροπής Ερευνών του Πανεπιστημίου Κρήτης Ηράκλειο

383 Συνεδρίαση της Επταμελούς της Επιτροπής Ερευνών του Πανεπιστημίου Κρήτης Ηράκλειο ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΕΙΔΙΚΟΣ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟΣ 383 Συνεδρίαση της Επταμελούς της Επιτροπής Ερευνών του Πανεπιστημίου Κρήτης Ηράκλειο 02-11-2012 Τμήμα: Διοικητικής Υποστήριξης-Προμήθειες Πληροφορίες:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΚΛΙΝΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΗ ΙΑΤΡΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ. ΘΕΟΔΩΡΙΔΟΥ ΑΝΕΤΑ ΜΑΙΑ ΜSc PhDc ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ Α.Τ.Ε.Ι.Θ

ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΚΛΙΝΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΗ ΙΑΤΡΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ. ΘΕΟΔΩΡΙΔΟΥ ΑΝΕΤΑ ΜΑΙΑ ΜSc PhDc ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ Α.Τ.Ε.Ι.Θ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΚΛΙΝΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΗ ΙΑΤΡΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΘΕΟΔΩΡΙΔΟΥ ΑΝΕΤΑ ΜΑΙΑ ΜSc PhDc ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ Α.Τ.Ε.Ι.Θ Τα τελευταία χρόνια οι εξετάσεις αποτέλεσαν αντικείμενο μελέτης. Οι αξιολόγηση

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτημα II. Επιστημονικά πορίσματα

Παράρτημα II. Επιστημονικά πορίσματα Παράρτημα II Επιστημονικά πορίσματα 8 Επιστημονικά πορίσματα Το Ομοσπονδιακό Ινστιτούτο Φαρμάκων και Ιατρικών Συσκευών (BfArM) της Γερμανίας και η Επιθεώρηση Υπηρεσιών Υγείας (IGZ) του Υπουργείου Υγείας

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΕΙΣ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΙΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΤΗΣ Ο ΗΓΙΑΣ «ΣΕΒΕΖΟ ΙΙ» ρ. Γ.Α.

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΕΙΣ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΙΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΤΗΣ Ο ΗΓΙΑΣ «ΣΕΒΕΖΟ ΙΙ» ρ. Γ.Α. ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΕΙΣ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΙΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΤΗΣ Ο ΗΓΙΑΣ «ΣΕΒΕΖΟ ΙΙ» ρ. Γ.Α. Παπαδάκης Τµήµα Μηχανικών Παραγωγής και ιοίκησης, Πολυτεχνείο Κρήτης Πολυτεχνειούπολη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2: ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΔΥΟ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΙΚΩΝ ΚΕΝΤΡΩΝ

ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2: ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΔΥΟ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΙΚΩΝ ΚΕΝΤΡΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2: ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΔΥΟ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΙΚΩΝ ΚΕΝΤΡΩΝ Ασημίνα Γανωτοπούλου1, Αθανασία Παπαζαφειροπούλου1, Φλωρεντία Μπακομήτρου2, Γ. Χριστοφιλίδης1,

Διαβάστε περισσότερα

Πρόληψη στα καρδιαγγειακά νοσήματα

Πρόληψη στα καρδιαγγειακά νοσήματα Πρόληψη στα καρδιαγγειακά νοσήματα www.pegkaspanagiotis.gr Τι εννοούμε με τον όρο πρόληψη καρδιαγγειακής νόσου; Εννοούμε τη συντονισμένη δέσμη ενεργειών, τόσο σε ατομικό, όσο και σε συλλογικό επίπεδο,

Διαβάστε περισσότερα

Το µάθηµα Ψηφιακές Βιβλιοθήκες

Το µάθηµα Ψηφιακές Βιβλιοθήκες Τµήµα Αρχειονοµίας Βιβλιοθηκονοµίας Ιόνιο Πανεπιστήµιο Το µάθηµα Ψηφιακές Βιβλιοθήκες Σαράντος Καπιδάκης Επικοινωνία Σαράντος Καπιδάκης Εργαστήριο Ψηφιακών Βιβλιοθηκών και Ηλεκτρονικής ηµοσίευσης sarantos@ionio.gr

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπευτική διαχείριση μέτριας-σοβαρής κατάθλιψης

Θεραπευτική διαχείριση μέτριας-σοβαρής κατάθλιψης Θεραπευτική διαχείριση μέτριας-σοβαρής κατάθλιψης Σύσταση 6: Σε άτομα με μέτρια και σοβαρή κατάθλιψη οι Γενικοί Ιατροί και οι άλλοι Ιατροί στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας συστήνεται να χορηγούν αντικαταθλιπτική

Διαβάστε περισσότερα

Ιατρικά σφάλµατα. Ιωάννης Π.Α. Ιωαννίδης

Ιατρικά σφάλµατα. Ιωάννης Π.Α. Ιωαννίδης Ιατρικά σφάλµατα Ιωάννης Π.Α. Ιωαννίδης ιευθυντής, Εργαστήριο Υγιεινής και Επιδηµιολογίας, Ιατρική Σχολή, Πανεπιστήµιο Ιωαννίνων Καθηγητής Παθολογίας, Tufts University School of Medicine, Boston, USA Τα

Διαβάστε περισσότερα

MA0681 ΤΕΚΜΗΡΙΩΜΕΝΗ ΛΗΨΗ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΑΠΟΦΑΣΗΣ

MA0681 ΤΕΚΜΗΡΙΩΜΕΝΗ ΛΗΨΗ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΑΠΟΦΑΣΗΣ MA0681 ΤΕΚΜΗΡΙΩΜΕΝΗ ΛΗΨΗ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΑΠΟΦΑΣΗΣ Συντετμημένος Τίτλος: Τίτλος Μαθήματος Πλήρης Τίτλος: Τεκμηριωμένη Λήψη Κλινικής Απόφασης Κωδικός Μαθήματος: MA0681 Επίπεδο Μαθήματος: Προπτυχιακό Τύπος Μαθήματος:

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΟΙ Η ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΙ ΟΣΟΝ ΑΦΟΡΑ ΤΗΝ ΑΣΦΑΛΗ ΚΑΙ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΗ ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΟΥ ΠΡΟΣ ΥΛΟΠΟΙΗΣH ΑΠΟ ΤΑ ΚΡΑΤΗ-ΜΕΛΗ

ΟΡΟΙ Η ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΙ ΟΣΟΝ ΑΦΟΡΑ ΤΗΝ ΑΣΦΑΛΗ ΚΑΙ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΗ ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΟΥ ΠΡΟΣ ΥΛΟΠΟΙΗΣH ΑΠΟ ΤΑ ΚΡΑΤΗ-ΜΕΛΗ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1 ΟΡΟΙ Η ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΙ ΟΣΟΝ ΑΦΟΡΑ ΤΗΝ ΑΣΦΑΛΗ ΚΑΙ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΗ ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΟΥ ΠΡΟΣ ΥΛΟΠΟΙΗΣH ΑΠΟ ΤΑ ΚΡΑΤΗ-ΜΕΛΗ Τα κράτη-μέλη πρέπει να διασφαλίσουν, οτι όλοι οι όροι ή περιορισμοί που περιγράφονται

Διαβάστε περισσότερα

«Τί προβλήματα συναντούν οι ασθενείς, όταν συμμετέχουν στις Κλινικές Μελέτες. Πώς προσεγγίζουμε τους ασθενείς;»

«Τί προβλήματα συναντούν οι ασθενείς, όταν συμμετέχουν στις Κλινικές Μελέτες. Πώς προσεγγίζουμε τους ασθενείς;» «Τί προβλήματα συναντούν οι ασθενείς, όταν συμμετέχουν στις Κλινικές Μελέτες Πώς προσεγγίζουμε τους ασθενείς;» Νικόλαος Σούπος Παθολόγος Ογκολόγος Επιστημ.Συνεργάτης Β Ογκολογικής Κλινικής Γ.Ο.Ν.Κ. ΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

Διάταξη Θεματικής Ενότητας PYS623 / Νομικά και Ηθικά Θέματα στην Υγεία

Διάταξη Θεματικής Ενότητας PYS623 / Νομικά και Ηθικά Θέματα στην Υγεία Διάταξη Θεματικής Ενότητας PYS623 / Νομικά και Ηθικά Θέματα στην Υγεία Σχολή ΣΟΕΔ Σχολή Οικονομικών Επιστημών και Διοίκησης Πρόγραμμα Σπουδών PYS Πολιτική Υγείας και Σχεδιασμός Υπηρεσιών Υγείας Θεματική

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΤΗΝ ΑΥΤΟΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ Ι ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ. Μαρία Μελέτη Πτυχιούχος Νοσηλεύτρια

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΤΗΝ ΑΥΤΟΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ Ι ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ. Μαρία Μελέτη Πτυχιούχος Νοσηλεύτρια Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΤΗΝ ΑΥΤΟΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ Ι ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ Μαρία Μελέτη Πτυχιούχος Νοσηλεύτρια Ο ινσουλινοεξαρτώμενος σακχαρώδης διαβήτης είναι γνωστός σαν τύπου 1 και αποτελεί την

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΙΕΣ ΣΕ ΣΥΝΕΔΡΙΑ, ΣΥΜΠΟΣΙΑ, ΣΤΡΟΓΓΥΛΑ ΤΡΑΠΕΖΙΑ (Σύνολο: 47 Ομιλίες)

ΟΜΙΛΙΕΣ ΣΕ ΣΥΝΕΔΡΙΑ, ΣΥΜΠΟΣΙΑ, ΣΤΡΟΓΓΥΛΑ ΤΡΑΠΕΖΙΑ (Σύνολο: 47 Ομιλίες) ΟΜΙΛΙΕΣ ΣΕ ΣΥΝΕΔΡΙΑ, ΣΥΜΠΟΣΙΑ, ΣΤΡΟΓΓΥΛΑ ΤΡΑΠΕΖΙΑ (Σύνολο: 47 Ομιλίες) 1. «ΑΝΤΛΙΕΣ ΚΑΙ ΣΧΗΜΑΤΑ ΕΝΤΑΤΙΚΟΠΟΙΗΜΕΝΗΣ ΙΝΣΟΥΛΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ» 7ο Σεμινάριο Μετεκπαιδευτικών Μαθημάτων «Στρατηγικές στον Σ.Δ. 2008»

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΙΔΙΚΟΣ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟΣ ΚΟΝΔΥΛΙΩΝ ΕΡΕΥΝΑΣ Αρ. Πρωτοκόλλου : 37266/2013

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΙΔΙΚΟΣ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟΣ ΚΟΝΔΥΛΙΩΝ ΕΡΕΥΝΑΣ Αρ. Πρωτοκόλλου : 37266/2013 ANAΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΙΔΙΚΟΣ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟΣ ΚΟΝΔΥΛΙΩΝ ΕΡΕΥΝΑΣ Αρ. Πρωτοκόλλου : 37266/2013 ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΥΠΟΒΟΛΗ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Θάνος Μπαλασόπουλος, BSc, MSc Τομέας Οικονομικών της Υγείας, Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας

Θάνος Μπαλασόπουλος, BSc, MSc Τομέας Οικονομικών της Υγείας, Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας Φραγμοί και εμπόδια στην πρόσβαση και τη χρήση της πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας Θάνος Μπαλασόπουλος, BSc, MSc Τομέας Οικονομικών της Υγείας, Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας Εισαγωγή: Δαπάνες υγείας Συνολικές

Διαβάστε περισσότερα

Ετήσια έκθεση για τις δραστηριότητες της επιτροπής καταπολέµησης της απάτης της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας

Ετήσια έκθεση για τις δραστηριότητες της επιτροπής καταπολέµησης της απάτης της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας EL Ετήσια έκθεση για τις δραστηριότητες της επιτροπής καταπολέµησης της απάτης της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας για την περίοδο Ιανουαρίου 2001 - Φεβρουαρίου 2002 14 Μαρτίου 2002 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Εισαγωγή......3

Διαβάστε περισσότερα

ψυχικής νόσου Εθνικό Ίδρυµα Ερευνών 2010

ψυχικής νόσου Εθνικό Ίδρυµα Ερευνών 2010 H ποιότητα ζωής στον αντίποδα της ψυχικής νόσου Εθνικό Ίδρυµα Ερευνών 16-2-2010 2010 Μ. Τζινιέρη Κοκκώση, Ph.D Επικ. Καθηγήτρια Κλινικής Ψυχολογίας Α Ψυχιατρική Κλινική Πανεπιστηµίου Αθηνών-Αιγινήτειο

Διαβάστε περισσότερα

Εξατομίκευση της θεραπείας στον σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 μέσα από τις νεότερες κατευθυντήριες οδηγίες

Εξατομίκευση της θεραπείας στον σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 μέσα από τις νεότερες κατευθυντήριες οδηγίες Εξατομίκευση της θεραπείας στον σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 μέσα από τις νεότερες κατευθυντήριες οδηγίες Σ. Λιάτης Επιμελητής Α ΕΣΥ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική Διαβητολογικό Κέντρο ΓΝΑ «Λαϊκό» www.idf.org

Διαβάστε περισσότερα

Διερεύνηση στεφανιαίας νόσου σε ασυµπτωµατικό διαβητικό ασθενή

Διερεύνηση στεφανιαίας νόσου σε ασυµπτωµατικό διαβητικό ασθενή Διερεύνηση στεφανιαίας νόσου σε ασυµπτωµατικό διαβητικό ασθενή Κωνσταντίνος Αζναουρίδης Επιµελητής Καρδιολογίας 1 η Πανεπιστηµιακή Καρδιολογική Κλινική Ιπποκράτειο Γ.Ν.Α. 37 ο Πανελλήνιο Καρδιολογικό Συνέδριο

Διαβάστε περισσότερα

Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια

Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια ρ ZΩΗ ΚΑΤΣΑΡΟΥ Νευρολόγος ιευθύντρια ΕΣΥ Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια µορφή κατάθλιψης,

Διαβάστε περισσότερα