Αξιολόγηση των Κατευθυντήριων Γραµµών Κλινικής Πρακτικής για Έρευνα και Αποτίµηση

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Αξιολόγηση των Κατευθυντήριων Γραµµών Κλινικής Πρακτικής για Έρευνα και Αποτίµηση"

Transcript

1 Αξιολόγηση των Κατευθυντήριων Γραµµών Κλινικής Πρακτικής για Έρευνα και Αποτίµηση (Appraisal of Guidelines for Research & Evaluation) Εργαλείο Αξιολόγησης Συνασπισµός AGREE Σεπτέµβριος 2001

2 ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΑ ΙΚΑΙΩΜΑΤΑ Αυτό το έγγραφο είναι προϊόν µιας διεθνούς συνεργασίας. Μπορεί να αναπαραχθεί και να χρησιµοποιηθεί για εκπαιδευτικούς σκοπούς, προγράµµατα πιστοποίησης ποιότητας και κριτική αποτίµηση κατευθυντήριων γραµµών κλινικής πρακτικής. εν µπορεί να χρησιµοποιηθεί για εµπορικούς σκοπούς ή ως προϊόν της αγοράς. Εγκεκριµένες µη αγγλικές γλωσσικές εκδόσεις του Εργαλείου Αξιολόγησης AGREE προετοιµάζονται και πρέπει να χρησιµοποιούνται όπου είναι διαθέσιµες. Είναι ευπρόσδεκτες προσφορές για βοήθεια στη µετάφραση σε άλλες γλώσσες, µε την προϋπόθεση να εναρµονίζονται µε το πρωτόκολλο που διατυπώθηκε από το Συνασπισµό AGREE. ΑΠΟΠΟΙΗΣΗ ΕΥΘΥΝΗΣ Το Εργαλείο Αξιολόγησης AGREE είναι ένα γενικό εργαλείο που σχεδιάστηκε πρωτίστως για να βοηθήσει αυτούς που αναπτύσσουν κατευθυντήριες γραµµές και τους χρήστες κατευθυντήριων γραµµών στην αξιολόγηση της µεθοδολογικής ποιότητας των κατευθυντήριων γραµµών κλινικής πρακτικής. Οι συγγραφείς δεν αναλαµβάνουν την ευθύνη της ακατάλληλης χρήσης του Εργαλείου Αξιολόγησης AGREE. St George s Hospital Medical School, London, Ιούνιος 2001 Ανατυπώθηκε µε τροποποιήσεις το Σεπτέµβριο του 2001 ISBN X ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΗ ΠΑΡΑΠΟΜΠΗ: Συνασπισµός AGREE. Appraisal of Guidelines for Research & Evaluation (AGREE) Instrument ΧΡΗΜΑΤΟ ΟΤΗΣΗ: Η ανάπτυξη του Εργαλείου Αξιολόγησης AGREE χρηµατοδοτήθηκε µε επιχορήγηση από το πρόγραµµα EU BIOMED 2 (BMH ) ΓΙΑ ΠΕΡΑΙΤΕΡΩ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΕΡΓΑΛΕΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΗΣΤΕ ΜΕ: Françoise Cluzeau ή Jako Burgers Typeset by CA Group, London ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΥΠΕΥΘΥΝΟI: Ιωάννης Π.Α. Ιωαννίδης, έσποινα Κοντοπούλου-Ιωαννίδου, Ιωάννης Γιαννακάκης 2

3 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σκοπός του Εργαλείου AGREE. Ο σκοπός του Εργαλείου Αξιολόγησης AGREE είναι να εξασφαλίσει ένα πλαίσιο για την εκτίµηση της ποιότητας των κατευθυντήριων γραµµών κλινικής πρακτικής. Οι κατευθυντήριες γραµµές κλινικής πρακτικής είναι «δηλώσεις που έχουν αναπτυχθεί µε συστηµατικό τρόπο για να βοηθήσουν τον κλινικό γιατρό και τον ασθενή στην λήψη αποφάσεων σχετικά µε την κατάλληλη φροντίδα υγείας για ειδικές κλινικές περιστάσεις» 1. Ο σκοπός τους είναι «να διατυπώσουν ξεκάθαρες συστάσεις µε συγκεκριµένη πρόθεση να επηρεάσουν αυτό που κάνουν οι κλινικοί» 2. Με τον όρο ποιότητα των κατευθυντήριων γραµµών κλινικής πρακτικής εννοούµε τη βεβαιότητα ότι οι ενδεχόµενες µεροληψίες κατά την ανάπτυξη των κατευθυντήριων γραµµών έχουν αντιµετωπιστεί κατάλληλα και ότι οι συστάσεις έχουν εσωτερική και εξωτερική εγκυρότητα, και µπορούν να επιτευχθούν στην πράξη. Αυτή η διαδικασία προϋποθέτει να ληφθούν υπόψη τα οφέλη, οι ζηµίες και το κόστος των συστάσεων, όπως επίσης και τα πρακτικά θέµατα που άπτονται αυτών. Για αυτό, η εκτίµηση περιλαµβάνει κρίσεις σχετικά µε τις µεθόδους που χρησιµοποιήθηκαν για την ανάπτυξη των κατευθυντήριων γραµµών, το περιεχόµενο των τελικών συστάσεων και τους παράγοντες που συνδέονται µε την κατανόησή τους. Το Εργαλείο Αξιολόγησης AGREE εκτιµά τόσο την ποιότητα της αναφοράς όσο και την ποιότητα κάποιων πλευρών των συστάσεων. Εξασφαλίζει µία εκτίµηση της προβλεπόµενης εγκυρότητας των κατευθυντήριων γραµµών, που είναι η πιθανότητα να επιτύχουν την επιδιωκόµενη έκβαση τους. εν εκτιµά τον αντίκτυπο των κατευθυντήριων γραµµών σε εκβάσεις ασθενών. Τα περισσότερα από τα κριτήρια που περιέχονται στο Εργαλείο Αξιολόγησης AGREE βασίζονται σε θεωρητικές υποθέσεις µάλλον παρά στα εµπειρικά τεκµήρια. Αυτά έχουν αναπτυχθεί µέσα από συζητήσεις µεταξύ ερευνητών από διάφορες χώρες µε εκτεταµένη εµπειρία και γνώση σχετικά µε κλινικές κατευθυντήριες γραµµές. Έτσι, το Εργαλείο Αξιολόγησης AGREE θα πρέπει να εκληφθεί ως αντανάκλαση της τρέχουσας κατάστασης γνώσης στο πεδίο. Ποιες κατευθυντήριες γραµµές µπορούν να αξιολογηθούν µε το Εργαλείο Αξιολόγησης AGREE. Το Εργαλείο Αξιολόγησης AGREE είναι σχεδιασµένο να εκτιµήσει κατευθυντήριες γραµµές που αναπτύσσονται από τοπικές, περιφερειακές, εθνικές ή διεθνείς οµάδες ή σχετιζόµενους κυβερνητικούς οργανισµούς. Αυτές περιλαµβάνουν: 1. Νέες κατευθυντήριες γραµµές 2. Υπάρχουσες κατευθυντήριες γραµµές 3. Ενηµερώσεις των υπαρχόντων κατευθυντήριων γραµµών Το Εργαλείο Αξιολόγησης AGREE είναι γενικής χρήσης και µπορεί να εφαρµοστεί για κατευθυντήριες γραµµές σε οποιοδήποτε νοσολογικό πεδίο συµπεριλαµβανοµένης της διάγνωσης, προαγωγής υγείας, θεραπείας ή παρεµβάσεων. Είναι κατάλληλο για κατευθυντήριες γραµµές που παρουσιάζονται σε έντυπη ή σε ηλεκτρονική µορφή. 1 Lohr KN, Field MJ. A provisional instrument for assessing clinical practice guidelines. In: Field MJ, LohrKN (eds). Guidelines for clinical practice. From development to use. Washington D.C. National Academy Press, Hayward RSA, Wilson MC, Tunis SR, Bass EB, Guyatt G, for the Evidence-Based Medicine Working Group. User s guides to the Medical Literature. VIII. How to Use Clinical Practice Guidelines. A. Are the Recommendations Valid? JAMA, 1995;274,

4 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ποιος µπορεί να χρησιµοποιήσει το Εργαλείο Αξιολόγησης AGREE; Το Εργαλείο Αξιολόγησης AGREE αποσκοπεί να χρησιµοποιηθεί από τις ακόλουθες οµάδες: i. Από τους διαµορφωτές πολιτικών υγείας για να τους βοηθήσει να αποφασίσουν ποιες κατευθυντήριες γραµµές θα µπορούσαν να προταθούν για χρήση στην πράξη. Σε τέτοιες περιστάσεις το εργαλείο θα πρέπει να είναι µέρος µιας επίσηµης διαδικασίας εκτίµησης. ii. Από αυτούς που αναπτύσσουν κατευθυντήριες γραµµές για να ακολουθούν µια δοµηµένη και αυστηρή µεθοδολογία ανάπτυξης και σαν ένα εργαλείο αυτοεκτίµησης για να διασφαλίσουν πως οι κατευθυντήριες γραµµές είναι ορθές. iii. Από αυτούς που παρέχουν φροντίδα υγείας και επιθυµούν να κάνουν τη δική τους εκτίµηση πριν υιοθετήσουν τις συστάσεις. iv. Από τους εκπαιδευτές ή το διδακτικό προσωπικό για να βοηθήσουν στην ενίσχυση της κριτικής ικανότητας αξιολόγησης των επαγγελµατιών υγείας. Κύριες παραποµπές Έχουν χρησιµοποιηθεί οι ακόλουθες πηγές για την ανάπτυξη των κριτηρίων του Εργαλείου Αξιολόγησης AGREE. Lohr KN, Field MJ. A provisional instrument for assessing clinical practice guidelines. In: Field MJ, Lohr KN (eds). Guidelines for clinical practice. From development to use. Washington D.C. National Academy Press, Cluzeau F, Littlejohns P, Grimshaw J, Feder G, Moran S. Development and application of a generic methodology to assess the quality of clinical guidelines. International Journal for Quality in Health Care 1999;11: Grol R, Dalhuijzen J, Mokkink H, Thomas S, Veld C, Rutten G. Attributes of clinical guidelines that influence use of guidelines in general practice: observational study. BMJ 1998;317: Lohr KN. The quality of practice guidelines and the quality of health care. In: Guidelines in health care. Report of a WHO Conference. January 1997, Baden-Baden: Nomos Verlagsgesellschaft,

5 Ο ΗΓΙΕΣ ΧΡΗΣΗΣ Παρακαλείστε να διαβάστε τις ακόλουθες οδηγίες προσεκτικά πριν χρησιµοποιήσετε το Εργαλείο Αξιολόγησης AGREE. 1. οµή και περιεχόµενο του Εργαλείου Αξιολόγησης AGREE Το AGREE αποτελείται από 23 θέµατα κλειδιά οργανωµένα σε έξι τοµείς. Κάθε τοµέας έχει σκοπό να συλλάβει µια ξεχωριστή διάσταση της ποιότητας των κατευθυντήριων γραµµών. Πλαίσιο και σκοπός (θέµατα 1-3): ασχολείται µε τον συνολικό σκοπό των κατευθυντήριων γραµµών, τα ειδικά κλινικά ερωτήµατα και τον πληθυσµό των ασθενών στους οποίους απευθύνονται. Συµµετοχή των ενδιαφεροµένων (θέµατα 4-7): εστιάζεται στην έκταση στην οποία οι κατευθυντήριες γραµµές αντιπροσωπεύουν τις απόψεις των χρηστών στους οποίους απευθύνονται. Αυστηρότητα στην ανάπτυξη (θέµατα 8-14): σχετίζεται µε τη διαδικασία που χρησιµοποιείται για τη συλλογή και σύνθεση των τεκµηρίων, τις µεθόδους για τη διατύπωση των συστάσεων και την περαιτέρω ενηµέρωσή τους µε νεώτερα στοιχεία. Σαφήνεια και παρουσίαση (θέµατα 15-18): ασχολείται µε την γλώσσα και τη µορφολογική εµφάνιση των κατευθυντήριων γραµµών. υνατότητα εφαρµογής (θέµατα 19-21): σχετίζεται µε πιθανές οργανωτικές, συµπεριφεριολογικές και κοστολογικές επιπτώσεις της εφαρµογής των κατευθυντήριων γραµµών. Ανεξαρτησία της έκδοσης (θέµατα 22-23): αφορά στην ανεξαρτησία των συστάσεων και στη παραδοχή των πιθανών συγκρουόµενων συµφερόντων από την οµάδα ανάπτυξης των κατευθυντήριων γραµµών. 2. Τεκµηρίωση Οι αξιολογητές πρέπει να προσπαθήσουν να εντοπίσουν όλες τις πληροφορίες σχετικά µε τη διαδικασία ανάπτυξης των κατευθυντήριων γραµµών πριν την αξιολόγηση. Αυτές οι πληροφορίες µπορεί να περιέχονται µέσα στο ίδιο το έγγραφο των κατευθυντήριων γραµµών ή µπορεί να συνοψίζονται σε µία ξεχωριστή τεχνική αναφορά, σε δηµοσιευµένα άρθρα ή σε αναφορές κανονισµών (π.χ. προγράµµατα κατευθυντήριων γραµµών). Σας συνιστούµε να διαβάσετε πλήρως τις κατευθυντήριες γραµµές και τα συνοδευτικά έγγραφα πριν να αρχίσετε την αξιολόγηση. 3. Αριθµός των αξιολογητών Συνιστούµε κάθε άρθρο κατευθυντήριων γραµµών να αξιολογείται από δύο τουλάχιστον αξιολογητές και κατά προτίµηση από τέσσερις καθώς αυτό αυξάνει την αξιοπιστία της αξιολόγησης. 4. Κλίµακα αξιολόγησης Κάθε θέµα βαθµολογείται µε µία κλίµακα τεσσάρων σηµείων που κυµαίνεται από το 4, ως το 1, µε ενδιάµεσα σηµεία: 3 Συµφωνώ και 2 ιαφωνώ. Αυτή η κλίµακα µετρά την έκταση στην οποία πληρείται ένα κριτήριο (θέµα). Αν είστε πεπεισµένοι πως το κριτήριο πληρείται πλήρως τότε πρέπει να απαντήσετε. Αν είστε πεπεισµένοι πως το κριτήριο δεν πληρείται καθόλου ή δεν υπάρχει διαθέσιµη πληροφορία τότε πρέπει να απαντήσετε. Αν δεν είστε βέβαιοι ότι ένα κριτήριο πληρείται, επειδή για παράδειγµα η πληροφορία είναι ασαφής ή επειδή κάποιες µόνο συστάσεις των κατευθυντήριων γραµµών πληρούν αυτό το κριτήριο, τότε πρέπει να απαντήσετε Συµφωνώ ή ιαφωνώ, ανάλογα µε την έκταση στην οποία θεωρείτε ότι το θέµα έχει αναφερθεί.. 5. Οδηγός Χρήσης Στον Οδηγό Χρήσης παρέχουµε επιπρόσθετες πληροφορίες δίπλα σε κάθε θέµα. Αυτές οι πληροφορίες αποσκοπούν να σας βοηθήσουν να καταλάβετε τα ζητήµατα και τις έννοιες που διαπραγµατεύεται το κάθε θέµα. Παρακαλείστε να διαβάστε αυτό τον οδηγό προσεκτικά πριν δώσετε τις απαντήσεις σας. 5

6 Ο ΗΓΙΕΣ ΧΡΗΣΗΣ Παρακαλείστε να διαβάστε τις ακόλουθες οδηγίες προσεκτικά πριν χρησιµοποιήσετε το Εργαλείο Αξιολόγησης AGREE. 6. Υπάρχει ένα κουτί για σχόλια δίπλα σε κάθε θέµα. Xρησιµοποιήσετε αυτό το κουτί για να αιτιολογήστε τις απαντήσεις σας. Για παράδειγµα, µπορεί να ιαφωνείτε Πλήρως επειδή η πληροφορία δεν είναι διαθέσιµη, επειδή το θέµα δεν άπτεται του αντικειµένου, ή επειδή στην παρεχόµενη πληροφορία δεν είναι ικανοποιητική η µεθοδολογία που περιγράφεται. Στο τέλος του εργαλείου αξιολόγησης παρέχεται χώρος για περαιτέρω σχόλια. 7. Υπολογισµός της βαθµολογίας ανά τοµέα Η βαθµολογία ανά τοµέα µπορεί να υπολογιστεί αθροίζοντας όλες τις βαθµολογίες των επιµέρους θεµάτων ανά τοµέα και προτυπώνοντας το σύνολο ως µία εκατοστιαία αναλογία της µέγιστης πιθανής βαθµολογίας για αυτόν τον τοµέα. Παράδειγµα: Αν τέσσερις αξιολογητές δώσουν την ακόλουθη βαθµολογία για τον τοµέα 1 (Πλαίσιο και σκοπός): Θέµα 1 Θέµα 2 Θέµα 3 Σύνολο Αξιολογητής Αξιολογητής Αξιολογητής Αξιολογητής Σύνολο Μέγιστη πιθανή βαθµολογία = 4 (συµφωνώ ανεπιφύλακτα) x 3 (θέµατα) x 4 (αξιολογητές) = 48 Ελάχιστη πιθανή βαθµολογία = 1 (διαφωνώ πλήρως) x 3 (θέµατα) x 4 (αξιολογητές) = 12 Η προτυπωµένη βαθµολογία του τοµέα θα είναι: Προκύπτουσα βαθµολογία ελάχιστη πιθανή βαθµολογία Μέγιστη πιθανή βαθµολογία ελάχιστη πιθανή βαθµολογία = = = 0.67 x 100 = 67% Σηµείωση: Οι βαθµολογίες των έξι τοµέων είναι ανεξάρτητες µεταξύ τους και δεν πρέπει να συναθροιστούν σε µία µόνη βαθµολογία ποιότητας. Μολονότι οι βαθµολογίες των τοµέων µπορεί να είναι χρήσιµες για τη σύγκριση κατευθυντήριων γραµµών και διαφωτίζουν σχετικά µε την απόφαση της χρήσης ή της σύστασης κάποιων απ αυτές δεν είναι δυνατό να τοποθετηθούν ουδοί που θα χαρακτηρίζουν κάποιες κατευθυντήριες γραµµές ως καλές ή κακές. 8. Συνολική εκτίµηση Στο τέλος του εργαλείου περιλαµβάνεται ένα τµήµα για συνολική εκτίµηση. Αυτό περιέχει µια σειρά από επιλογές Συνιστώ ανεπιφύλακτα, Συνιστώ (µε επιφυλάξεις ή τροποποιήσεις), εν θα συνιστούσα και εν είµαι σίγουρος. Η συνολική εκτίµηση απαιτεί από τον αξιολογητή να κάνει µια κρίση για την ποιότητα των κατευθυντήριων γραµµών, λαµβάνοντας υπόψη καθένα από τα κριτήρια αξιολόγησης. 6

7 ΠΛΑΙΣΙΟ ΚΑΙ ΣΚΟΠΟΣ 1. Ο γενικότερος αντικειµενικός στόχος(οι) των κατευθυντήριων γραµµών περιγράφεται σαφώς. 2. Το κλινικό ερώτηµα(τα) που καλύπτουν οι κατευθυντήριες γραµµές περιγράφεται σαφώς. 3. Οι ασθενείς στους οποίους πρόκειται να εφαρµοστούν οι κατευθυντήριες γραµµές περιγράφονται σαφώς. 7

8 Ο ΗΓΟΣ ΧΡΗΣΗΣ ΠΛΑΙΣΙΟ ΚΑΙ ΣΚΟΠΟΣ 1. Ασχολείται µε την επίδραση που µπορεί να έχουν στην υγεία οι κατευθυντήριες γραµµές τόσο σε επίπεδο κοινωνίας όσο και σε επίπεδο πληθυσµού ασθενών. Ο γενικότερος αντικειµενικός στόχος(οι) των κατευθυντήριων γραµµών πρέπει να περιγράφεται µε λεπτοµέρεια και τα αναµενόµενα οφέλη υγείας που απορρέουν από τις κατευθυντήριες γραµµές θα πρέπει να είναι ειδικά για το κλινικό πρόβληµα. Για παράδειγµα σαφείς δηλώσεις θα ήταν: Πρόληψη (µακροπρόθεσµη) επιπλοκών σε ασθενείς µε σακχαρώδη διαβήτη. Μείωση του κινδύνου µεταγενέστερων αγγειακών συµβαµάτων σε ασθενείς µε προηγούµενο έµφραγµα του µυοκαρδίου. Ορθολογική συνταγογράφηση αντικαταθλιπτικών για την εξασφάλιση του καλύτερου λόγου κόστουςαποτελεσµατικότητας. 2. Θα πρέπει να δίδεται µια λεπτοµερειακή περιγραφή των κλινικών ερωτηµάτων που καλύπτουν οι κατευθυντήριες γραµµές ιδιαίτερα δε για τις κυριότερες συστάσεις. (βλέπε θέµα 17). Ακολουθώντας τα παραδείγµατα που δίδονται στην ερώτηση 1: Πόσες φορές το χρόνο πρέπει να µετριέται η HbA1c σε ασθενείς µε σακχαρώδη διαβήτη; Ποια θα πρέπει να είναι η ηµερήσια δόση ασπιρίνης για τους ασθενείς µε αποδεδειγµένο οξύ έµφραγµα του µυοκαρδίου; Είναι καλύτερος ο λόγος κόστους-αποτελεσµατικότητας των εκλεκτικών αναστολέων της επαναπρόσληψης της σεροτονίνης από αυτόν των τρικυκλικών αντικαταθλιπτικών στη θεραπεία της κατάθλιψης; 3. Θα πρέπει να υπάρχει σαφής περιγραφή του πληθυσµού στόχου που αφορούν οι κατευθυντήριες γραµµές. Μπορεί να δίνονται το εύρος της ηλικίας, το φύλο, η κλινική περιγραφή και η συνοδός νοσηρότητα. Για παράδειγµα: Κατευθυντήριες γραµµές για την αντιµετώπιση του σακχαρώδη διαβήτη περιλαµβάνουν µόνο ασθενείς µε µη ινσουλινοεξαρτώµενο σακχαρώδη διαβήτη και αποκλείουν ασθενείς µε καρδιαγγειακή συνοδό νοσηρότητα. Κατευθυντήριες γραµµές για την αντιµετώπιση της κατάθλιψης περιλαµβάνουν µόνο ασθενείς µε µείζονα κατάθλιψη, σύµφωνα µε τα κριτήρια DSM-IV, και αποκλείουν ασθενείς µε ψυχωσικά συµπτώµατα καθώς και παιδιά. Κατευθυντήριες γραµµές για τη διαλογή για καρκίνο του µαστού περιλαµβάνουν µόνο γυναίκες, ηλικίας µεταξύ 50 και 70 ετών, χωρίς ιστορικό καρκίνου και χωρίς οικογενειακό ιστορικό καρκίνου του µαστού. 8

9 ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΤΩΝ ΕΝ ΙΑΦΕΡΟΜΕΝΩΝ 4. Η οµάδα ανάπτυξης των κατευθυντήριων γραµµών περιλαµβάνει άτοµα από όλες τις σχετιζόµενες επαγγελµατικές οµάδες. 5. Έχουν διερευνηθεί οι απόψεις και οι προτιµήσεις των ασθενών. 6. Έχουν προσδιοριστεί µε σαφήνεια οι χρήστες-στόχοι των κατευθυντήριων γραµµών. 7. Οι κατευθυντήριες γραµµές έχουν εφαρµοστεί πιλοτικά σε χρήστες-στόχους. 9

10 Ο ΗΓΟΣ ΧΡΗΣΗΣ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΤΩΝ ΕΝ ΙΑΦΕΡΟΜΕΝΩΝ 4. Αυτό το θέµα αναφέρεται στους επαγγελµατίες που έχουν εµπλακεί σε κάποιο στάδιο της διαδικασίας ανάπτυξης. Μπορεί να περιλαµβάνει µέλη της διευθυντικής (καθοδηγητικής) οµάδας, της ερευνητικής οµάδας που συµµετείχε στην επιλογή και κρίση/ιεράρχηση των τεκµηρίων και άτοµα που συµµετείχαν στη διατύπωση των τελικών συστάσεων. Αυτό το θέµα αποκλείει άτοµα που έκριναν τις κατευθυντήριες γραµµές ως εξωτερικοί κριτές (βλέπε θέµα 13). Πρέπει να παρέχονται πληροφορίες για τη σύνθεση και την εξειδίκευση της οµάδας ανάπτυξης των κατευθυντήριων γραµµών στον τοµέα των κατευθυντήριων γραµµών ή σε σχετικούς τοµείς. 5. Η ανάπτυξη των κλινικών κατευθυντήριων γραµµών θα πρέπει να λάβει υπόψη πληροφορίες σχετικά µε τις εµπειρίες και τις προσδοκίες των ασθενών για κλινική φροντίδα. Υπάρχουν ποικίλες µέθοδοι για να διασφαλιστεί ότι οι απόψεις των ασθενών θα έχουν σηµαίνοντα λόγο κατά την ανάπτυξη των κατευθυντήριων γραµµών. Για παράδειγµα, η οµάδα ανάπτυξης θα µπορούσε να συµπεριλάβει εκπροσώπους των ασθενών, πληροφορίες θα µπορούσαν να ληφθούν από συνεντεύξεις ασθενών, η οµάδα θα µπορούσε να λάβει υπ όψη τις ανασκοπήσεις της βιβλιογραφίας σχετικά µε εµπειρίες ασθενών. Θα πρέπει να υπάρχει απόδειξη πως έγινε αυτή η διαδικασία. 6. Οι χρήστες-στόχοι θα πρέπει να προσδιορίζονται µε σαφήνεια στις κατευθυντήριες γραµµές, έτσι ώστε να µπορούν να αντιληφθούν αµέσως αν οι κατευθυντήριες γραµµές προορίζονται για αυτούς. Για παράδειγµα, οι χρήστεςστόχοι κατευθυντήριων γραµµών για την οσφυαλγία µπορεί να είναι γενικοί γιατροί, νευρολόγοι, ορθοπεδικοί, ρευµατολόγοι και φυσιοθεραπευτές. 7. Οι κατευθυντήριες γραµµές, για περαιτέρω επικύρωση, θα πρέπει να έχουν δοκιµαστεί πριν από την δηµοσίευσή τους, από τους τελικούς χρήστες για τους οποίους προορίζονται. Για παράδειγµα, κάποιες κατευθυντήριες γραµµές θα µπορούσαν να είχαν εφαρµοστεί πιλοτικά σε ένα ή περισσότερα ιατρεία πρωτοβάθµιας φροντίδας ή νοσοκοµεία. Αυτή η διαδικασία θα πρέπει να τεκµηριώνεται. 10

11 ΑΥΣΤΗΡΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ 8. Χρησιµοποιήθηκαν συστηµατικές µέθοδοι για την αναζήτηση των τεκµηρίων. 9. Τα κριτήρια για την επιλογή των τεκµηρίων περιγράφονται σαφώς. 10. Οι µέθοδοι που χρησιµοποιήθηκαν για τη διαµόρφωση των συστάσεων περιγράφονται σαφώς. 11. Στη διαµόρφωση των συστάσεων έχουν ληφθεί υπόψη τα οφέλη υγείας, οι παρενέργειες και οι κίνδυνοι. 11

12 Ο ΗΓΟΣ ΧΡΗΣΗΣ ΑΥΣΤΗΡΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ 8. Θα πρέπει να αναφέρονται οι λεπτοµέρειες της στρατηγικής που χρησιµοποιήθηκε για την αναζήτηση των τεκµηρίων, συµπεριλαµβανοµένων των όρων αναζήτησης, των συµβουλευτικών πηγών και των ηµεροµηνιών της βιβλιογραφίας που καλύφθηκε. Οι πηγές µπορεί να περιλαµβάνουν ηλεκτρονικές βάσεις δεδοµένων (π.χ. MEDLINE, EMBASE, CINAHL), βάσεις δεδοµένων συστηµατικών ανασκοπήσεων (π.χ. Τhe Cochrane Library, DARE), αναδίφηση περιοδικών δια χειρός, ανασκόπηση των πρακτικών συνεδρίων και άλλων κατευθυντήριων γραµµών (π.χ. το US National Guideline Clearinghouse, το German Guideline Clearinghouse). 9. Θα πρέπει να αναφέρονται τα κριτήρια για την εισαγωγή/αποκλεισµό τεκµηρίων που προέκυψαν από την αναζήτηση. Τα κριτήρια αυτά θα πρέπει να περιγράφονται αναλυτικά και οι λόγοι εισαγωγής ή αποκλεισµού των τεκµηρίων θα πρέπει να περιγράφονται µε σαφήνεια. Για παράδειγµα, οι συγγραφείς των κατευθυντήριων γραµµών µπορεί να αποφασίσουν να συµπεριλάβουν µόνο τεκµήρια από τυχαιοποιηµένες κλινικές δοκιµές και να αποκλείσουν άρθρα που δεν είναι γραµµένα στα αγγλικά. 10. Θα πρέπει να υπάρχει περιγραφή των µεθόδων που χρησιµοποιήθηκαν για τη διαµόρφωση των συστάσεων και για το πώς κατέληξαν στις τελικές αποφάσεις. Για παράδειγµα, τέτοιες µέθοδοι περιλαµβάνουν σύστηµα ψηφοφορίας, τεχνικές συναίνεσης (π.χ. τεχνικές Delphi, Glaser). Τα πεδία διαφωνίας και οι µέθοδοι επίλυσής τους πρέπει να επεξηγούνται µε συγκεκριµένο τρόπο. 11. Οι κατευθυντήριες γραµµές θα πρέπει να λαµβάνουν υπόψη τα οφέλη υγείας, τις παρενέργειες και τους κινδύνους των συστάσεων. Για παράδειγµα, κατευθυντήριες γραµµές για την αντιµετώπιση του καρκίνου του µαστού µπορεί να περιλαµβάνουν µια συζήτηση για την γενικότερη επίδραση πάνω σε διάφορες τελικές εκβάσεις. Αυτές µπορεί να περιλαµβάνουν: επιβίωση, ποιότητα ζωής, ανεπιθύµητες ενέργειες και συµπτωµατική αντιµετώπιση ή µια συζήτηση που να συγκρίνει µία θεραπευτική επιλογή µε µια άλλη. Θα πρέπει να υπάρχει τεκµηρίωση πως αυτά τα θέµατα έχουν διερευνηθεί. 12

13 ΑΥΣΤΗΡΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ 12. Υπάρχει σαφής συσχέτιση µεταξύ των συστάσεων και των αντίστοιχων τεκµηρίων. 13. Οι κατευθυντήριες γραµµές έχουν κριθεί από εξωτερικούς κριτές πριν από τη δηµοσίευσή τους. 14. Περιγράφεται η διαδικασία της ενηµέρωσης των κατευθυντήριων γραµµών µε νεώτερα στοιχεία. 13

14 Ο ΗΓΟΣ ΧΡΗΣΗΣ ΑΥΣΤΗΡΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ 12. Πρέπει να υπάρχει µια σαφής συσχέτιση µεταξύ των επιµέρους συστάσεων και των τεκµηρίων πάνω στα οποία αυτές έχουν στηριχθεί. Κάθε επιµέρους σύσταση θα πρέπει να παραπέµπει σε έναν κατάλογο από αναφορές πάνω στις οποίες έχει στηριχθεί. 13. Οι κατευθυντήριες γραµµές θα πρέπει να κρίνονται από εξωτερικούς κριτές πριν από τη δηµοσίευσή τους. Οι κριτές δε θα πρέπει να έχουν συµµετάσχει στην οµάδα ανάπτυξης και θα πρέπει να συµπεριλαµβάνουν κάποιους ειδήµονες στο κλινικό πεδίο και κάποιους ειδήµονες σε θέµατα µεθοδολογίας. Μπορούν επίσης να συµπεριλαµβάνονται και εκπρόσωποι των ασθενών. Θα πρέπει να περιγράφεται η µεθοδολογία που χρησιµοποιήθηκε για τη διεξαγωγή της εξωτερικής κρίσης, η οποία µπορεί να περιλαµβάνει τον κατάλογο των κριτών καθώς και την προέλευσή τους. 14. Οι κατευθυντήριες γραµµές πρέπει να αντανακλούν την τρέχουσα έρευνα. Θα πρέπει να υπάρχει µια σαφής δήλωση σχετικά µε τη διαδικασία ενηµέρωσης των κατευθυντήριων γραµµών µε νεώτερα στοιχεία. Για παράδειγµα, µπορεί να δίνεται ένα χρονοδιάγραµµα ή µία επιτροπή να λαµβάνει σε τακτά χρονικά διαστήµατα την ενηµερωµένη βιβλιογραφία και να κάνει τις απαιτούµενες αλλαγές. 14

15 ΣΑΦHΝΕΙΑ ΚΑΙ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ 15. Οι συστάσεις είναι συγκεκριµένες και ξεκάθαρες. 16. Οι διαφορετικές επιλογές στην αντιµετώπιση των καταστάσεων παρουσιάζονται µε σαφήνεια. 17. Οι κυριότερες συστάσεις (συστάσεις «κλειδιά») εντοπίζονται εύκολα. 18. Οι κατευθυντήριες γραµµές υποστηρίζονται µε µέσα για την εφαρµογή τους. 15

16 Ο ΗΓΟΣ ΧΡΗΣΗΣ ΣΑΦΗΝΕΙΑ ΚΑΙ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ 15. Μια σύσταση θα πρέπει να δίνει µια σαφή και ακριβή περιγραφή για το ποια αντιµετώπιση είναι η κατάλληλη, σε ποια περίπτωση και σε ποια οµάδα ασθενών, κατά το βαθµό που αυτό επιτρέπεται από τα διαθέσιµα (υπάρχοντα) τεκµήρια. Ένα παράδειγµα µιας συγκεκριµένης σύστασης είναι: Αντιβιοτικά πρέπει να χορηγούνται σε παιδιά δύο ετών και άνω µε οξεία µέση ωτίτιδα αν τα ενοχλήµατα διαρκούν περισσότερο από τρεις ηµέρες ή εάν χειροτερεύουν µετά την επίσκεψη στον ιατρό παρά τη χορήγηση κατάλληλης αναλγητικής θεραπείας. Ένα παράδειγµα ασαφούς σύστασης είναι: Αντιβιοτικά ενδείκνυνται σε περιπτώσεις παθολογικής ή επιπεπλεγµένης πορείας. Ωστόσο, τα τεκµήρια δεν είναι πάντα σαφή και µπορεί να υπάρχει αβεβαιότητα σχετικά µε την καλύτερη αντιµετώπιση. Σε αυτή την περίπτωση η αβεβαιότητα θα πρέπει να αναφέρεται στις κατευθυντήριες γραµµές. 16. Οι κατευθυντήριες γραµµές θα πρέπει να λαµβάνουν υπόψη τους τις διαφορετικές πιθανές επιλογές για διαλογή, πρόληψη, διάγνωση ή θεραπεία της κατάστασης µε την οποία διαπραγµατεύονται. Αυτές οι πιθανές επιλογές θα πρέπει να παρουσιάζονται µε σαφήνεια στο άρθρο. Για παράδειγµα, µια (επιµέρους) σύσταση για την αντιµετώπιση της κατάθλιψης µπορεί να περιέχει τις ακόλουθες εναλλακτικές επιλογές: α. Θεραπεία µε τρικυκλικά αντικαταθλιπτικά. β. Θεραπεία µε εκλεκτικούς αναστολείς της επαναπρόσληψης της σεροτονίνης. γ. Ψυχοθεραπεία. δ. Συνδυασµό φαρµακευτικής και ψυχολογικής θεραπείας. 17. Οι χρήστες θα πρέπει να είναι σε θέση να βρίσκουν εύκολα τις πιο ουσιώδεις συστάσεις. Αυτές οι συστάσεις απαντούν στα κύρια κλινικά ερωτήµατα που καλύπτονται από τις κατευθυντήριες γραµµές και µπορούν να επισηµανθούν µε διάφορους τρόπους. Για παράδειγµα, µπορούν να συνοψισθούν σε ένα κουτί, να τυπωθούν µε έντονα γράµµατα, να υπογραµµισθούν ή να παρουσιαστούν ως διαγράµµατα ροής ή αλγόριθµοι. 18. Για να είναι οι κατευθυντήριες γραµµές αποτελεσµατικές χρειάζεται να διαδοθούν και να εφαρµοστούν µαζί µε πρόσθετο υλικό. Αυτό για παράδειγµα µπορεί να περιλαµβάνει ένα περιληπτικό κείµενο ή ένα γρήγορο οδηγό αναφοράς, εκπαιδευτικά εργαλεία, φυλλάδια για ασθενείς, και ηλεκτρονικό υλικό. Το πρόσθετο υλικό θα πρέπει να παρέχεται µαζί µε τις κατευθυντήριες γραµµές. 16

17 ΥΝΑΤΌΤΗΤΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ 19. Έχουν συζητηθεί οι ενδεχόµενοι οργανωτικοί φραγµοί στην εφαρµογή των συστάσεων. 20. Έχουν ληφθεί υπόψη οι ενδεχόµενες συνέπειες στο κόστος από την εφαρµογή των συστάσεων. 21. Οι κατευθυντήριες γραµµές παρουσιάζουν κύρια κριτήρια ανασκόπησης για σκοπούς παρακολούθησης και/ή ελέγχου. 17

18 Ο ΗΓΟΣ ΧΡΗΣΗΣ ΥΝΑΤΌΤΗΤΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ 19. Για την εφαρµογή των συστάσεων µπορεί να απαιτούνται αλλαγές στην υπάρχουσα οργάνωση φροντίδας µιας υπηρεσίας ή µιας κλινικής, που αποτελούν φραγµό στη χρησιµοποίηση των συστάσεων στην καθηµερινή πρακτική. Πρέπει να συζητηθούν οι οργανωτικές αλλαγές που ίσως χρειαστεί να γίνουν προκειµένου να εφαρµοστούν οι συστάσεις. Για παράδειγµα: i. Κατευθυντήριες γραµµές για το αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο µπορεί να συστήνουν το συντονισµό της φροντίδας µέσω ειδικών µονάδων για αγγειακά εγκεφαλικά. ii. Οι κατευθυντήριες γραµµές για το διαβήτη στην πρωτοβάθµια φροντίδα µπορεί να απαιτούν οι ασθενείς να εξετάζονται και να παρακολουθούνται σε διαβητολογικές κλινικές. 20. Οι συστάσεις µπορεί να απαιτούν πρόσθετους πόρους προκειµένου να εφαρµοστούν. Για παράδειγµα, µπορεί να υπάρχει ανάγκη για περισσότερο εξειδικευµένο προσωπικό, νέο εξοπλισµό, ακριβή φαρµακευτική θεραπεία. Αυτά µπορεί να έχουν συνέπειες στο κόστος του προϋπολογισµού για τη φροντίδα υγείας. Θα πρέπει να συζητούνται στις κατευθυντήριες γραµµές οι ενδεχόµενες συνέπειες στους διαθέσιµους πόρους. 21. Η µέτρηση της συµµόρφωσης µε τις κατευθυντήριες γραµµές µπορεί να ενισχύσει τη χρήση τους. Αυτό απαιτεί την ύπαρξη κριτηρίων ανασκόπησης που προσδιορίζονται µε σαφήνεια και προέρχονται από τις κυριότερες συστάσεις των κατευθυντήριων γραµµών. Αυτά τα κριτήρια θα πρέπει να αναφέρονται. Παραδείγµατα κριτηρίων ανασκόπησης είναι: Η HbA1c πρέπει να είναι < 8.0%. Το επίπεδο της διαστολικής πίεσης πρέπει να είναι < 95 mmhg Αν τα ενοχλήµατα της οξείας µέσης ωτίτιδας διαρκούν περισσότερο από τρεις ηµέρες, πρέπει να χορηγηθεί αµοξυκιλλίνη. 18

19 ΑΝΕΞΑΡΤΗΣΙΑ ΤΗΣ ΕΚ ΟΣΗΣ 22. Η έκδοση των κατευθυντήριων γραµµών είναι ανεξάρτητη από την πηγή χρηµατοδότησης. 23. Έχουν καταγραφεί τα συγκρουόµενα συµφέροντα των µελών της οµάδας ανάπτυξης των κατευθυντήριων γραµµών. ΠΕΡΑΙΤΕΡΩ ΣΧΟΛΙΑ 19

20 Ο ΗΓΟΣ ΧΡΗΣΗΣ ΑΝΕΞΑΡΤΗΣΙΑ ΤΗΣ ΕΚ ΟΣΗΣ 22. Κάποιες κατευθυντήριες γραµµές έχουν αναπτυχθεί µε εξωτερική χρηµατοδότηση (π.χ. κυβερνητική χρηµατοδότηση, φιλανθρωπικές οργανώσεις, φαρµακευτικές εταιρίες). Η υποστήριξη µπορεί να είναι µε τη µορφή της οικονοµικής συµβολής για την όλη ανάπτυξη των κατευθυντήριων γραµµών ή για τµήµατα αυτής, όπως π.χ. την εκτύπωση των κατευθυντήριων γραµµών. Πρέπει να υπάρχει κατηγορηµατική δήλωση πως οι απόψεις και τα ενδιαφέροντα της πηγής της χρηµατοδότησης δεν έχουν επηρεάσει τις τελικές συστάσεις. Παρακαλώ προσέξτε: Αν δηλώνεται ότι οι κατευθυντήριες γραµµές αναπτύχθηκαν χωρίς εξωτερική χρηµατοδότηση, τότε πρέπει να απαντήσετε. 23. Υπάρχουν περιστάσεις όπου τα µέλη της οµάδας ανάπτυξης µπορεί να έχουν συγκρουόµενα συµφέροντα. Για παράδειγµα, αυτό θα µπορούσε να ισχύει για ένα µέλος της οµάδας ανάπτυξης του οποίου η έρευνα στο αντικείµενο που καλύπτεται από τις κατευθυντήριες γραµµές έχει επίσης χρηµατοδοτηθεί από µια φαρµακευτική εταιρία. Θα πρέπει να υπάρχει µια κατηγορηµατική δήλωση ότι τα µέλη της οµάδας έχουν δηλώσει εάν υπάρχει οποιοδήποτε συγκρουόµενο συµφέρον. ΠΕΡΑΙΤΕΡΩ ΣΧΟΛΙΑ 20

21 ΓΕΝΙΚΟΤΕΡΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗ Θα συνιστούσατε αυτές τις κατευθυντήριες γραµµές για χρήση στην κλινική πρακτική; Συνιστώ ανεπιφύλακτα Συνιστώ (µε επιφυλάξεις ή τροποποιήσεις) εν θα συνιστούσα εν είµαι σίγουρος ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ 21

Νόσημα: Δυσλιπιδαιμία

Νόσημα: Δυσλιπιδαιμία «Ανάπτυξη 13 Κατευθυντήριων Οδηγιών Γενικής Ιατρικής για τη διαχείριση των πιο συχνών νοσημάτων και καταστάσεων υγείας στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας», Κωδικός MIS: 464637 Νόσημα: Δυσλιπιδαιμία Ομάδα

Διαβάστε περισσότερα

Προαγωγή Υγείας. Προγράμματα άσκησης

Προαγωγή Υγείας. Προγράμματα άσκησης Προαγωγή Υγείας Προγράμματα άσκησης Σύσταση 13: Συστήνεται οι Γενικοί Ιατροί, άλλοι Ιατροί, καθώς και επαγγελματίες υγείας της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας να ενθαρρύνουν τους ασθενείς με κατάθλιψη (κυρίως

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΑΣΦΑΛΙΣΗ ΑΔΕΙΑΣ ΓΙΑ ΔΙΕΞΑΓΩΓΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΕ ΔΗΜΟΣΙΑ ΣΧΟΛΕΙΑ

ΕΞΑΣΦΑΛΙΣΗ ΑΔΕΙΑΣ ΓΙΑ ΔΙΕΞΑΓΩΓΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΕ ΔΗΜΟΣΙΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ΕΞΑΣΦΑΛΙΣΗ ΑΔΕΙΑΣ ΓΙΑ ΔΙΕΞΑΓΩΓΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΕ ΔΗΜΟΣΙΑ ΣΧΟΛΕΙΑ Η εξασφάλιση άδειας από το Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισµού (ΥΠΠ) είναι απαραίτητη για τη διεξαγωγή έρευνας σε δηµόσια σχολεία οποιασδήποτε βαθµίδας.

Διαβάστε περισσότερα

15PROC002790681 2015-05-20

15PROC002790681 2015-05-20 INFORMATICS DEVELOPMEN T AGENCY ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ Digitally signed by INFORMATICS DEVELOPMENT AGENCY Date: 2015.05.20 15:42:07

Διαβάστε περισσότερα

Αρμοδιότητες διεπιστημονικής ομάδας Χρόνιας Αποφρακτικής Πνευμονοπάθειας

Αρμοδιότητες διεπιστημονικής ομάδας Χρόνιας Αποφρακτικής Πνευμονοπάθειας Επαγγελματίες υγείας και υπηρεσίες υγείας Αρμοδιότητες διεπιστημονικής ομάδας Χρόνιας Αποφρακτικής Πνευμονοπάθειας Σύσταση 40: Συστήνεται να γίνεται εκτίμηση των αναγκών του ασθενή, συμβουλευτική σε προγράμματα

Διαβάστε περισσότερα

Ο καθένας στο αντικείμενο του επιστημονικού του ενδιαφέροντος

Ο καθένας στο αντικείμενο του επιστημονικού του ενδιαφέροντος «Κλινικές κατευθυντήριες οδηγίες: από την Ανάπτυξη έως την Εφαρμογή» Ομάδα Ανάπτυξης Κλινικών Κατευθυντηρίων Οδηγιών (ΟΑΚΚΟ) Τομέα Επείγουσας και Εντατικής Νοσηλευτικής του Εθνικού Συνδέσμου Νοσηλευτών

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΟΔΙΚΟΣ ΧΑΡΤΗΣ ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Ο ΟΔΙΚΟΣ ΧΑΡΤΗΣ ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Ο ΟΔΙΚΟΣ ΧΑΡΤΗΣ ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Ο Σακχαρώδης Διαβήτης (ΣΔ) είναι μια μεταβολική διαταραχή και αποτελεί ένα από τα συχνότερα χρόνια νοσήματα και μια από τις σημαντικότερες αιτίες πρόωρης

Διαβάστε περισσότερα

εργαλείο αξιολόγησης για τη μέτρηση της επιβάρυνσης των μυοσκελετικών παθήσεων πρότυπα περίθαλψης που θα πρέπει να αναμένουν οι πολίτες

εργαλείο αξιολόγησης για τη μέτρηση της επιβάρυνσης των μυοσκελετικών παθήσεων πρότυπα περίθαλψης που θα πρέπει να αναμένουν οι πολίτες Πώς μπορεί να διασφαλιστεί ότι οι άνθρωποι με οστεοαρθρίτιδα και ρευματοειδή αρθρίτιδα λαμβάνουν τη βέλτιστη δυνατή περίθαλψη σε ολόκληρη την Ευρώπη: συστάσεις του EUMUSC.NET Σε συνεργασία με τον EULAR

Διαβάστε περισσότερα

Συµµόρφωση στη φαρµακευτική αγωγή. Ευαγγελία Χαρέλα Νοσηλεύτρια MSc Β ΚΚ Ιπποκράτειο Θεσ/νικης

Συµµόρφωση στη φαρµακευτική αγωγή. Ευαγγελία Χαρέλα Νοσηλεύτρια MSc Β ΚΚ Ιπποκράτειο Θεσ/νικης Συµµόρφωση στη φαρµακευτική αγωγή Ευαγγελία Χαρέλα Νοσηλεύτρια MSc Β ΚΚ Ιπποκράτειο Θεσ/νικης Η καρδιακή ανεπάρκεια αποτελεί ένα σύνδροµο µε ζοφερή πρόγνωση :! ΝΥΗΑ Ι-ΙΙ: 2-5% θνητότητα ανά έτος! ΝΥΗΑ

Διαβάστε περισσότερα

Δείκτες ποιότητας της υγειονοµικής περίθαλψης (HCQI) όσον αφορά την οστεοαρθρίτιδα (OA)

Δείκτες ποιότητας της υγειονοµικής περίθαλψης (HCQI) όσον αφορά την οστεοαρθρίτιδα (OA) Δείκτες ποιότητας της υγειονοµικής περίθαλψης (HCQI) όσον αφορά την οστεοαρθρίτιδα (OA) HCQI OA 1: Όταν διαγιγνώσκεται συµπτωµατική οστεοαρθρίτιδα σε έναν ασθενή, θα πρέπει να αξιολογείται ο πόνος, η λειτουργική

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός Εκπαίδευσης. Εργαζομένων Σε Ύψος

Οδηγός Εκπαίδευσης. Εργαζομένων Σε Ύψος Οδηγός Εκπαίδευσης Εργαζομένων Σε Ύψος Συντάκτης: Ι. Πετρομιανός www.hmga.gr ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ 2 1. ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ...1 2. ΠΗΓΕΣ...3 3. ΟΡΙΣΜΟΙ 3 4. ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ...4 5. ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Η Ευρωπαϊκή Διακήρυξη για τη Νοσοκομειακή Φαρμακευτική

Η Ευρωπαϊκή Διακήρυξη για τη Νοσοκομειακή Φαρμακευτική Η Ευρωπαϊκή Διακήρυξη για τη Νοσοκομειακή Φαρμακευτική Οι επόμενες σελίδες αποτελούν την Ευρωπαϊκή Διακήρυξη για τη Νοσοκομειακή Φαρμακευτική. Τα άρθρα της Διακήρυξης είναι τα κοινώς συμφωνηθέντα σε ευρωπαϊκό

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕ -9900 3 η Εισήγηση

ΜΕ -9900 3 η Εισήγηση ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΜΕ9900 ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Έρευνα και Συγγραφή Βασιλική Ζήση, PhD

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Ποιός είναι ο καλύτερος τρόπος για να αντιμετωπιστεί;

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Ποιός είναι ο καλύτερος τρόπος για να αντιμετωπιστεί; www.agaliazo.gr ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Λεωσθένους 21-23, 18536 Πειραιάς - Τ: 210 4181641 - F: 210 4535343 e: oekk@otenet.gr - www.oekk.gr ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ν. ΑΧΑΙΑΣ Πατρέως 8-10, 26221 Πάτρα - Τ/F: 2610 226122 e:

Διαβάστε περισσότερα

Σύσταση 1. Συστήνεται στους γενικούς ιατρούς και στους άλλους ιατρούς στην ΠΦΥ να θέτουν διάγνωση του σακχαρώδη διαβήτη (ΣΔ) όταν στο φλεβικό αίμα: η

Σύσταση 1. Συστήνεται στους γενικούς ιατρούς και στους άλλους ιατρούς στην ΠΦΥ να θέτουν διάγνωση του σακχαρώδη διαβήτη (ΣΔ) όταν στο φλεβικό αίμα: η Σύσταση 1. Συστήνεται στους γενικούς ιατρούς και στους άλλους ιατρούς στην ΠΦΥ να θέτουν διάγνωση του σακχαρώδη διαβήτη (ΣΔ) όταν στο φλεβικό αίμα: η τιμή της γλυκόζης νηστείας είναι 126mg/dl (7.0 mmol/l),

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπευτική διαχείριση μέτριας-σοβαρής κατάθλιψης

Θεραπευτική διαχείριση μέτριας-σοβαρής κατάθλιψης Θεραπευτική διαχείριση μέτριας-σοβαρής κατάθλιψης Σύσταση 6: Σε άτομα με μέτρια και σοβαρή κατάθλιψη οι Γενικοί Ιατροί και οι άλλοι Ιατροί στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας συστήνεται να χορηγούν αντικαταθλιπτική

Διαβάστε περισσότερα

Ιατρικά σφάλµατα. Ιωάννης Π.Α. Ιωαννίδης

Ιατρικά σφάλµατα. Ιωάννης Π.Α. Ιωαννίδης Ιατρικά σφάλµατα Ιωάννης Π.Α. Ιωαννίδης ιευθυντής, Εργαστήριο Υγιεινής και Επιδηµιολογίας, Ιατρική Σχολή, Πανεπιστήµιο Ιωαννίνων Καθηγητής Παθολογίας, Tufts University School of Medicine, Boston, USA Τα

Διαβάστε περισσότερα

Στρατηγικό Σχεδιασµό Πληροφοριακών Συστηµάτων

Στρατηγικό Σχεδιασµό Πληροφοριακών Συστηµάτων Μέθοδοι και Τεχνικές για τον Στρατηγικό Σχεδιασµό Πληροφοριακών Συστηµάτων (SISP) Στρατηγική και Διοίκηση Πληροφοριακών Συστηµάτων Μάθηµα 2 No 1 Δοµή της Παρουσίασης l 1. Εισαγωγή l 2. Μεθοδολογία SISP

Διαβάστε περισσότερα

Νόσημα: Άσθμα. Επιστημονικός Υπεύθυνος: Καθηγητής Χρήστος Λιονής UNIVERSITY OF CRETE FACULTY OF MEDICINE ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ

Νόσημα: Άσθμα. Επιστημονικός Υπεύθυνος: Καθηγητής Χρήστος Λιονής UNIVERSITY OF CRETE FACULTY OF MEDICINE ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ «Ανάπτυξη 13 Κατευθυντήριων Οδηγιών Γενικής Ιατρικής για τη διαχείριση των πιο συχνών νοσημάτων και καταστάσεων υγείας στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας», Κωδικός MIS: 464637 Νόσημα: Άσθμα Ομάδα εργασίας:

Διαβάστε περισσότερα

http://approaches.primarymusic.gr * * * * * Εγχειρίδιο Συντακτών 2 η έκδοση, Ιούλιος 2009 από τον Γιώργο Τσίρη Επιμελητή Σύνταξης του APPROACHES

http://approaches.primarymusic.gr * * * * * Εγχειρίδιο Συντακτών 2 η έκδοση, Ιούλιος 2009 από τον Γιώργο Τσίρη Επιμελητή Σύνταξης του APPROACHES * * * * * 2 η έκδοση, Ιούλιος 2009 από τον Γιώργο Τσίρη Επιμελητή Σύνταξης του APPROACHES 1 (2 η έκδοση, Ιούλιος 2009) Περιεχόμενα Γενικό πλαίσιο δράσης του Approaches... 2 Έκδοση του Approaches.. Όραμα

Διαβάστε περισσότερα

Κλινικές Μελέτες. Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών

Κλινικές Μελέτες. Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών Κλινικές Μελέτες Δέσποινα Ν. Περρέα Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών Διευθύντρια Εργαστηρίου Πειραματικής Χειρουργικής και Χειρουργικής Ερεύνης «Ν.Σ. Χρηστέας» Κλινικές Μελέτες

Διαβάστε περισσότερα

Ανιχνευτικές εξετάσεις (screening) στη φροντίδα του παιδιού

Ανιχνευτικές εξετάσεις (screening) στη φροντίδα του παιδιού Ανιχνευτικές εξετάσεις (screening) στη φροντίδα του παιδιού Μάιος 2007 Τ. Παναγιωτόπουλος Τομέας υγείας του παιδιού Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας «Όλα τα προγράμματα screening προκαλούν βλάβη, ορισμένα

Διαβάστε περισσότερα

Νέες κατευθυντήριες οδηγίες για την θεραπεία της χοληστερόλης: Οριοθετήσεις και επισημάνσεις

Νέες κατευθυντήριες οδηγίες για την θεραπεία της χοληστερόλης: Οριοθετήσεις και επισημάνσεις 267 ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ Νέες κατευθυντήριες οδηγίες για την θεραπεία της χοληστερόλης: Οριοθετήσεις και επισημάνσεις Χ. Βέρρας 1, Α. Μελιδώνης 2 1 Τμήμα Γενικής Ιατρικής και 2 Α Παθολογική Κλινική &

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΙΔΙΚΟΣ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟΣ ΚΟΝΔΥΛΙΩΝ ΕΡΕΥΝΑΣ Αρ. Πρωτοκόλλου :67323/2012

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΙΔΙΚΟΣ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟΣ ΚΟΝΔΥΛΙΩΝ ΕΡΕΥΝΑΣ Αρ. Πρωτοκόλλου :67323/2012 ANAΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΑΔΑ : Β43046ΨΖ2Ν-Ζ6Γ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΙΔΙΚΟΣ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟΣ ΚΟΝΔΥΛΙΩΝ ΕΡΕΥΝΑΣ Αρ. Πρωτοκόλλου :67323/2012 Αθήνα,22/10/2012 ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Χρόνιες Ασθένειες. Το όρια κάλυψης για την θεραπεία χρόνιων παθήσεων

Χρόνιες Ασθένειες. Το όρια κάλυψης για την θεραπεία χρόνιων παθήσεων Χρόνιες Ασθένειες Το όρια κάλυψης για την θεραπεία χρόνιων παθήσεων Χρόνιες Ασθένειες Όπως συμβαίνει με κάθε ετησίως ανανεούμενο ασφαλιστήριο συμβόλαιο, έτσι και το ασφαλιστήριο υγείας είναι σχεδιασμένο

Διαβάστε περισσότερα

Τεύχος 6 ο - Άρθρο 2 α

Τεύχος 6 ο - Άρθρο 2 α Τεύχος 6 ο - Άρθρο 2 α ΚΑΘΟΔΗΓΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΠΑΘΕΙΑ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟΥ ΓΙΑ ΤΗ ΓΗΡΑΝΣΗ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΝΟΣΟΥ ALZHEIMER ΓΙΑ ΝΑ ΕΚΣΥΓΧΡΟΝΙΣΘΟΥΝ ΤΑ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΑ ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΝΟΣΟ ALZHEIMER Μετάφραση:

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΙΕΣ ΣΕ ΣΥΝΕΔΡΙΑ, ΣΥΜΠΟΣΙΑ, ΣΤΡΟΓΓΥΛΑ ΤΡΑΠΕΖΙΑ (Σύνολο: 47 Ομιλίες)

ΟΜΙΛΙΕΣ ΣΕ ΣΥΝΕΔΡΙΑ, ΣΥΜΠΟΣΙΑ, ΣΤΡΟΓΓΥΛΑ ΤΡΑΠΕΖΙΑ (Σύνολο: 47 Ομιλίες) ΟΜΙΛΙΕΣ ΣΕ ΣΥΝΕΔΡΙΑ, ΣΥΜΠΟΣΙΑ, ΣΤΡΟΓΓΥΛΑ ΤΡΑΠΕΖΙΑ (Σύνολο: 47 Ομιλίες) 1. «ΑΝΤΛΙΕΣ ΚΑΙ ΣΧΗΜΑΤΑ ΕΝΤΑΤΙΚΟΠΟΙΗΜΕΝΗΣ ΙΝΣΟΥΛΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ» 7ο Σεμινάριο Μετεκπαιδευτικών Μαθημάτων «Στρατηγικές στον Σ.Δ. 2008»

Διαβάστε περισσότερα

1. Εισαγωγή 2. Διαπιστεύσεις: Πιστοποίηση Ε.ΚΕ.ΠΙΣ. Πιστοποίηση ΕΛΟΤ EN ISO 9001:2000 3. Σκοπός του Προγράμματος 4. Κατηγορίες υποψηφίων που γίνονται

1. Εισαγωγή 2. Διαπιστεύσεις: Πιστοποίηση Ε.ΚΕ.ΠΙΣ. Πιστοποίηση ΕΛΟΤ EN ISO 9001:2000 3. Σκοπός του Προγράμματος 4. Κατηγορίες υποψηφίων που γίνονται 1. Εισαγωγή 2. Διαπιστεύσεις: Πιστοποίηση Ε.ΚΕ.ΠΙΣ. Πιστοποίηση ΕΛΟΤ EN ISO 9001:2000 3. Σκοπός του Προγράμματος 4. Κατηγορίες υποψηφίων που γίνονται δεκτοί στο πρόγραμμα - Προαπαιτούμενα 5. Η Βεβαιωση

Διαβάστε περισσότερα

Panel II: «Πλεονεκτήματα και οφέλη για τα νοσοκομεία από την ανάπτυξη της κλινικής έρευνας»

Panel II: «Πλεονεκτήματα και οφέλη για τα νοσοκομεία από την ανάπτυξη της κλινικής έρευνας» 1 Panel II: «Πλεονεκτήματα και οφέλη για τα νοσοκομεία από την ανάπτυξη της κλινικής έρευνας» Συντονιστής: κ. Αιμίλιος Νεγκής, δημοσιογράφος, Pharma & Health Business,Virus.com.gr Ομιλητές: Δρ. Μιλτιάδης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚA ΣΥΣTHΜΑΤΑ

ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚA ΣΥΣTHΜΑΤΑ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚA ΣΥΣTHΜΑΤΑ Ιωάννα Τζουλάκη Κώστας Τσιλίδης Ιωαννίδης: κεφάλαιο 2 Guyatt: κεφάλαιο 18 ΕΠΙςΤΗΜΟΝΙΚΗ ΙΑΤΡΙΚΗ Επιστήμη (θεωρία) Πράξη (φροντίδα υγείας) Γνωστικό μέρος Αιτιό-γνωση Διά-γνωση Πρό-γνωση

Διαβάστε περισσότερα

Επιλεγόµενο µάθηµα «Εισαγωγή στην Πρωτοβάθµια Φροντίδα Υγείας και τη Γενική Ιατρική»

Επιλεγόµενο µάθηµα «Εισαγωγή στην Πρωτοβάθµια Φροντίδα Υγείας και τη Γενική Ιατρική» Προαγωγή της Υγείας - Βαθµίδες Πρόληψης Στις "αναπτυγµένες" κοινωνίες οι κύριες αιτίες νοσηρότητας και θνησιµότητας είναι τα χρόνια νοσήµατα. Τα νοσήµατα αυτά είναι αποτέλεσµα µακρόχρονης έκθεσης του οργανισµού

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος του διαιτολόγου στην πρόληψη και αντιμετώπιση της σχετιζόμενης με τη διατροφή νόσο σε ηλικιωμένα άτομα

Ο ρόλος του διαιτολόγου στην πρόληψη και αντιμετώπιση της σχετιζόμενης με τη διατροφή νόσο σε ηλικιωμένα άτομα Ο ρόλος του διαιτολόγου στην πρόληψη και αντιμετώπιση της σχετιζόμενης με τη διατροφή νόσο σε ηλικιωμένα άτομα Οι διαιτολόγοι, ως μέλη ολοκληρωμένων διεπιστημονικών και πολυεπιστημονικών ομάδων, διαδραματίζουν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ: ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΤΑ και άλλες βιομηχανικές δραστηριότητες

ΕΤΑ και άλλες βιομηχανικές δραστηριότητες Το παρακάτω κείμενο περιέχει οδηγίες, παραδείγματα και διευκρινήσεις σχετικά με το τι θεωρείται Έρευνα και Τεχνολογική Ανάπτυξη, με έμφαση σε βιομηχανικές δραστηριότητες. Βασίζεται στο εγχειρίδιο Frascati

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ

ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ Ιούλιος 2009 Το παρόν έγγραφο

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΤΗΝ ΑΥΤΟΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ Ι ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ. Μαρία Μελέτη Πτυχιούχος Νοσηλεύτρια

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΤΗΝ ΑΥΤΟΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ Ι ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ. Μαρία Μελέτη Πτυχιούχος Νοσηλεύτρια Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΤΗΝ ΑΥΤΟΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ Ι ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ Μαρία Μελέτη Πτυχιούχος Νοσηλεύτρια Ο ινσουλινοεξαρτώμενος σακχαρώδης διαβήτης είναι γνωστός σαν τύπου 1 και αποτελεί την

Διαβάστε περισσότερα

Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια

Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια ρ ZΩΗ ΚΑΤΣΑΡΟΥ Νευρολόγος ιευθύντρια ΕΣΥ Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια µορφή κατάθλιψης,

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΕΡΤΑΣΙΚΟΣ ΑΣΘΕΝΗΣ ΜΕ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ ΝΟΣΟ. ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΤΗΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΡΑΞΗ.

ΥΠΕΡΤΑΣΙΚΟΣ ΑΣΘΕΝΗΣ ΜΕ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ ΝΟΣΟ. ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΤΗΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΡΑΞΗ. 14 ο Βορειοελλαδικό Καρδιολογικό Συνέδριο ΥΠΕΡΤΑΣΙΚΟΣ ΑΣΘΕΝΗΣ ΜΕ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ ΝΟΣΟ. ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΤΗΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΡΑΞΗ. Κ. ΤΣΙΟΥΦΗΣ, Α. ΜΑΝΩΛΗΣ, Ι. ΖΑΡΙΦΗΣ, Ε. ΚΑΛΛΙΣΤΡΑΤΟΣ, Β. ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΟΥ, Α. ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗΣ,

Διαβάστε περισσότερα

I.C.B.S. METAΠTYXIAKO TMHMA ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: DMS ΜΑΘΗΜΑ: ΜΑΝΑΤΖΜΕΝΤ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΠΟΡΩΝ ΑΤΟΜΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. ΜΕΡΟΣ Α (70% του βαθµού)

I.C.B.S. METAΠTYXIAKO TMHMA ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: DMS ΜΑΘΗΜΑ: ΜΑΝΑΤΖΜΕΝΤ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΠΟΡΩΝ ΑΤΟΜΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. ΜΕΡΟΣ Α (70% του βαθµού) I.C.B.S. METAΠTYXIAKO TMHMA ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: DMS ΜΑΘΗΜΑ: ΜΑΝΑΤΖΜΕΝΤ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΠΟΡΩΝ ΑΤΟΜΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕΡΟΣ Α (70% του βαθµού) Ετοιµάστε µια αναφορά προς τη διοίκηση, µε µέγιστο αριθµό λέξεων 3000 (+/- %), χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

Τρίτη 7 Οκτωβρίου 2008

Τρίτη 7 Οκτωβρίου 2008 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ - ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΜΑΣΤΟΥ Τρίτη 7 Οκτωβρίου 2008 Ο καρκίνος του µαστού είναι ο συχνότερος καρκίνος στις γυναίκες. Οι Ελληνίδες φαίνεται να ανησυχούν αρκετά για το ενδεχόµενο να νοσήσουν οι ίδιες, χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

ψυχικής νόσου Εθνικό Ίδρυµα Ερευνών 2010

ψυχικής νόσου Εθνικό Ίδρυµα Ερευνών 2010 H ποιότητα ζωής στον αντίποδα της ψυχικής νόσου Εθνικό Ίδρυµα Ερευνών 16-2-2010 2010 Μ. Τζινιέρη Κοκκώση, Ph.D Επικ. Καθηγήτρια Κλινικής Ψυχολογίας Α Ψυχιατρική Κλινική Πανεπιστηµίου Αθηνών-Αιγινήτειο

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΕΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΣΑΝ ΔΕΙΚΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ Παναγιώτου Χρυσούλα Ανώτερη Νοσηλευτικός Λειτουργός Νοσηλεύτρια Ελέγχου Λοιμώξεων ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΑΦΟΥ

ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΕΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΣΑΝ ΔΕΙΚΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ Παναγιώτου Χρυσούλα Ανώτερη Νοσηλευτικός Λειτουργός Νοσηλεύτρια Ελέγχου Λοιμώξεων ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΑΦΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΕΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΣΑΝ ΔΕΙΚΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ Παναγιώτου Χρυσούλα Ανώτερη Νοσηλευτικός Λειτουργός Νοσηλεύτρια Ελέγχου Λοιμώξεων ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΑΦΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΕΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΣΑΝ ΔΕΙΚΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ Φτάνοντας

Διαβάστε περισσότερα

Σηµαντικά σηµεία της τεκµηρίωσης και αξιολόγησης των προγραµµάτων εργασίας µε άντρες δράστες ενδοοικογενειακής βίας

Σηµαντικά σηµεία της τεκµηρίωσης και αξιολόγησης των προγραµµάτων εργασίας µε άντρες δράστες ενδοοικογενειακής βίας WWP Work with Perpetrators of Domestic Violence in Europe Daphne II Project 2006-2008 1 Σηµαντικά σηµεία της τεκµηρίωσης και αξιολόγησης των προγραµµάτων εργασίας µε άντρες δράστες ενδοοικογενειακής βίας

Διαβάστε περισσότερα

Παραδοτέο Π.1 (Π.1.1) Εκθέσεις για προµήθεια εκπαιδευτικού υλικού

Παραδοτέο Π.1 (Π.1.1) Εκθέσεις για προµήθεια εκπαιδευτικού υλικού 1 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΕΠΕΑΕΚ ΙΙ Μέτρο 2.2 Αναµόρφωση Προγραµµάτων Προπτυχιακών Σπουδών ιεύρυνση Τριτοβάθµιας Κατ. Πράξης 2.2.2.α Αναµόρφωση Προγραµµάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΙΣΧΑΙΜΙΚΩΝ ΑΓΓΕΙΑΚΩΝ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΩΝ ΕΠΕΙΣΟΔΙΩΝ

ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΙΣΧΑΙΜΙΚΩΝ ΑΓΓΕΙΑΚΩΝ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΩΝ ΕΠΕΙΣΟΔΙΩΝ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΙΣΧΑΙΜΙΚΩΝ ΑΓΓΕΙΑΚΩΝ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΩΝ ΕΠΕΙΣΟΔΙΩΝ Guidelines of American Heart Association/American Stroke Association 2013 EFNS Guidelines 2011 Royal College of Physicians National Clinical Guidelines

Διαβάστε περισσότερα

Άρθρο 1: Αποστολή της Καθοδηγητικής Επιτροπής

Άρθρο 1: Αποστολή της Καθοδηγητικής Επιτροπής ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΚΑΘΟΔΗΓΗΤΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΓΙΑ ΔΡΑΣΕΙΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΑΝΑΦΟΡΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 2007-2013 Άρθρο 1: Αποστολή της Καθοδηγητικής Επιτροπής

Διαβάστε περισσότερα

5. Τελικές συστάσεις, βαθμός τεκμηρίωσης και σύστασης με υποστηρικτικό κείμενο

5. Τελικές συστάσεις, βαθμός τεκμηρίωσης και σύστασης με υποστηρικτικό κείμενο 5. Τελικές συστάσεις, βαθμός τεκμηρίωσης και σύστασης με υποστηρικτικό κείμενο Διάγνωση και διαγνωστικά εργαλεία Αναγνώριση Ανίχνευση της κατάθλιψης σε ομάδες υψηλού κινδύνου Σύσταση 1: Συστήνεται στους

Διαβάστε περισσότερα

Νόσημα: Κατάθλιψη. Επιστημονικός Υπεύθυνος: Καθηγητής Χρήστος Λιονής UNIVERSITY OF CRETE FACULTY OF MEDICINE ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ

Νόσημα: Κατάθλιψη. Επιστημονικός Υπεύθυνος: Καθηγητής Χρήστος Λιονής UNIVERSITY OF CRETE FACULTY OF MEDICINE ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ «Ανάπτυξη 13 Κατευθυντήριων Οδηγιών Γενικής Ιατρικής για τη διαχείριση των πιο συχνών νοσημάτων και καταστάσεων υγείας στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας», Κωδικός MIS: 464637 Νόσημα: Κατάθλιψη Ομάδα εργασίας:

Διαβάστε περισσότερα

Εργαλείο Αυτοαξιολόγησης

Εργαλείο Αυτοαξιολόγησης Εργαλείο Αυτοαξιολόγησης Οδηγίες [1] Περιεχόμενα [2] 1.0 Αιτιολογία Η διαδικασία αυτοαξιολόγησης περιλαμβάνει παιδιά με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες (ΕΕΑ), γονείς παιδιών με ΕΕΑ, διευθυντές, εκπαιδευτικούς

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΑΓΩΓΗΣ ΑΥΤΟΒΟΗΘΕΙΑΣ Με τη χρηματοδότηση του Υπουργείου Υγείας. Πρόγραμμα εξειδίκευσης στο πεδίο των εξαρτήσεων

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΑΓΩΓΗΣ ΑΥΤΟΒΟΗΘΕΙΑΣ Με τη χρηματοδότηση του Υπουργείου Υγείας. Πρόγραμμα εξειδίκευσης στο πεδίο των εξαρτήσεων Πρόγραμμα εξειδίκευσης στο πεδίο των εξαρτήσεων Εισαγωγικά Το Πρόγραμμα Προαγωγής Αυτοβοήθειας οργανώνει για το ακαδημαϊκό έτος 2013 2014 ένα πρόγραμμα εκπαίδευσης στο πεδίο των εξαρτήσεων. Το εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Το µάθηµα Ηλεκτρονική ηµοσίευση

Το µάθηµα Ηλεκτρονική ηµοσίευση Τµήµα Αρχειονοµίας Βιβλιοθηκονοµίας Ιόνιο Πανεπιστήµιο Το µάθηµα Ηλεκτρονική ηµοσίευση Σαράντος Καπιδάκης Επικοινωνία Σαράντος Καπιδάκης Εργαστήριο Ψηφιακών Βιβλιοθηκών και Ηλεκτρονικής ηµοσίευσης sarantos@ionio.gr

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές τεχνικές στατιστικού ελέγχου ποιότητας

Βασικές τεχνικές στατιστικού ελέγχου ποιότητας Βασικές τεχνικές στατιστικού ελέγχου ποιότητας ειγµατοληψία αποδοχής, µε τη λήψη αντιπροσωπευτικών δειγµάτων σύµφωνα µε την στατιστική θεωρία της δειγµατοληψίας. ιαγράµµατα ελέγχου, όπου τα αποτελέσµατα

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπα περίθαλψης (ΠΠ) για ανθρώπους με ρευματοειδή αρθρίτιδα

Πρότυπα περίθαλψης (ΠΠ) για ανθρώπους με ρευματοειδή αρθρίτιδα Πρότυπα περίθαλψης (ΠΠ) για ανθρώπους με ρευματοειδή αρθρίτιδα Μετάφρασ η σε: Ολοκληρώθ ηκε από: Email: ΠΠ 1 Οι άνθρωποι με συμπτώματα ρευματοειδούς αρθρίτιδας (ΡΑ) θα πρέπει να έχουν έγκαιρη πρόσβαση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΕΝΤΟΠΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΣΥΓΚΡΟΥΣΕΩΣ ΣΥΜΦΕΡΟΝΤΩΝ

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΕΝΤΟΠΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΣΥΓΚΡΟΥΣΕΩΣ ΣΥΜΦΕΡΟΝΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΕΝΤΟΠΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΣΥΓΚΡΟΥΣΕΩΣ ΣΥΜΦΕΡΟΝΤΩΝ Λαμβανομένων υπόψη του μεγέθους της ΑΕΠΕΥ, καθώς και της φύσεως, της κλίμακας και της πολυπλοκότητας των επιχειρηματικών της δραστηριοτήτων,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΑΝΑΓΚΩΝ ΥΓΕΙΑΣ- ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΑΝΑΓΚΩΝ ΥΓΕΙΑΣ- ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΑΝΑΓΚΩΝ ΥΓΕΙΑΣ- ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ Ψαλτοπούλου Θεοδώρα Παθολόγος, Επίκουρη Καθ. Εργαστηρίου Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών Α. Σχεδιασμός ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

Μέτρα σχέσης. Ιωάννα Τζουλάκη Λέκτορας Επιδημιολογίας Υγιεινή και Επιδημιολογία

Μέτρα σχέσης. Ιωάννα Τζουλάκη Λέκτορας Επιδημιολογίας Υγιεινή και Επιδημιολογία Μέτρα σχέσης Ιωάννα Τζουλάκη Λέκτορας Επιδημιολογίας Υγιεινή και Επιδημιολογία Στο τέλος...(learning outcomes) Να γνωρίζετε τα κυριότερα μέτρα σχέσης που χρησιμοποιούνται για μετρήσουμε μια συσχέτηση μεταξύ

Διαβάστε περισσότερα

Αρμόδιες υπηρεσίες, τεχνικές και μέσα υλοποίησης παρεμβάσεων του Σχεδίου Δράσης

Αρμόδιες υπηρεσίες, τεχνικές και μέσα υλοποίησης παρεμβάσεων του Σχεδίου Δράσης Αρμόδιες υπηρεσίες, τεχνικές και μέσα υλοποίησης παρεμβάσεων του Σχεδίου Δράσης Α. ΟΡΓΑΝΩΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ Α.1. ΕΘΝΙΚΟ ΕΠΙΠΕΔΟ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΗ ΑΡΜΟΔΙΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΜΕΣΑ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗΣ / ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Όλα όσα θέλετε να ξέρετε αν κάποιο αγαπημένο σας πρόσωπο είναι ασθενής

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Όλα όσα θέλετε να ξέρετε αν κάποιο αγαπημένο σας πρόσωπο είναι ασθενής www.agaliazo.gr ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Λεωσθένους 21-23, 18536 Πειραιάς - Τ: 210 4181641 - F: 210 4535343 e: oekk@otenet.gr - www.oekk.gr ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ν. ΑΧΑΙΑΣ Πατρέως 8-10, 26221 Πάτρα - Τ/F: 2610 226122 e:

Διαβάστε περισσότερα

Γερογιάννη Σταυρούλα Νοσηλεύτρια ΤΕ, Λειτουργός Δημόσιας Υγείας. Παναγιώτου Μαρία Νοσηλεύτρια ΤΕ, Προϊσταμένη Μ.Τ.Ν.

Γερογιάννη Σταυρούλα Νοσηλεύτρια ΤΕ, Λειτουργός Δημόσιας Υγείας. Παναγιώτου Μαρία Νοσηλεύτρια ΤΕ, Προϊσταμένη Μ.Τ.Ν. Γερογιάννη Σταυρούλα Νοσηλεύτρια ΤΕ, Λειτουργός Δημόσιας Υγείας Παναγιώτου Μαρία Νοσηλεύτρια ΤΕ, Προϊσταμένη Μ.Τ.Ν. Μονάδα Τεχνητού Νεφρού Γ.Ν.Α Αλεξάνδρα Εξωσωματική τεχνική Αφαίρεση μεγάλου όγκου πλάσματος

Διαβάστε περισσότερα

Το σύστημα ISO9000. Παρουσιάστηκε το 1987, αναθεωρήθηκε το 1994 και το 2000.

Το σύστημα ISO9000. Παρουσιάστηκε το 1987, αναθεωρήθηκε το 1994 και το 2000. Το σύστημα ISO9000 Παρουσιάστηκε το 1987, αναθεωρήθηκε το 1994 και το 2000. Με τις αλλαγές δόθηκε έμφαση στην εφαρμογή της πολιτικής της ποιότητας και σε πιο πλήρεις διορθωτικές ενέργειες. Σε όλο τον κόσμο,

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Αλκοολογίας: Προβλήματα που σχετίζονται με το αλκοόλ Διδάσκων: Γιάννης Μουζάς

Εργαστήριο Αλκοολογίας: Προβλήματα που σχετίζονται με το αλκοόλ Διδάσκων: Γιάννης Μουζάς Πανεπιστήμιο Κρήτης Τμήμα Ψυχολογίας Ακαδημαϊκό Έτος: 2014-15 Εργαστήριο Αλκοολογίας: Προβλήματα που σχετίζονται με το αλκοόλ Διδάσκων: Γιάννης Μουζάς Κωδικός: Ψ4607 Περίληψη του εργαστηρίου Η Αλκοολογία

Διαβάστε περισσότερα

Αγαπητές/οί συνάδελφοι, σε αυτό το τεύχος σας προτείνουµε µερικά ενδιαφέροντα βιβλία που αφορούν βασικές αρχές της Συµβουλευτικής.

Αγαπητές/οί συνάδελφοι, σε αυτό το τεύχος σας προτείνουµε µερικά ενδιαφέροντα βιβλία που αφορούν βασικές αρχές της Συµβουλευτικής. Αγαπητές/οί συνάδελφοι, σε αυτό το τεύχος σας προτείνουµε µερικά ενδιαφέροντα βιβλία που αφορούν βασικές αρχές της Συµβουλευτικής. Arist Von Schlippe, Jochen Schweitzer επιµέλεια: Βιργινία Ιωαννίδου µετάφραση:

Διαβάστε περισσότερα

Περίληψη Αναφορά στην ηλικία του θεραπευόµενου. Θεραπευτής/τρια: Επόπτης/τρια: Εξωτερικός κριτής:

Περίληψη Αναφορά στην ηλικία του θεραπευόµενου. Θεραπευτής/τρια: Επόπτης/τρια: Εξωτερικός κριτής: Θεραπευτής/τρια: Επόπτης/τρια: Εξωτερικός κριτής: Έντυπο Συµµόρφωσης προς το Υπόδειγµα Συγγραφής Μελέτης Περίπτωσης µε Κύρια ιάγνωση ιαταραχή Προσωπικότητας Σηµειώστε: Τίτλος Έναρξη µε "Περιγραφή ατοµικής

Διαβάστε περισσότερα

Ορισμός. Σχεδιασμός ερωτηματολογίου στη διερεύνηση επιδημιών. Εργαλείο συλλογής πληροφορίας (απαντήσεων σε ερωτήσεις)

Ορισμός. Σχεδιασμός ερωτηματολογίου στη διερεύνηση επιδημιών. Εργαλείο συλλογής πληροφορίας (απαντήσεων σε ερωτήσεις) Ορισμός Σχεδιασμός ερωτηματολογίου στη διερεύνηση επιδημιών Εργαλείο συλλογής πληροφορίας (απαντήσεων σε ερωτήσεις) Επιδημιολογική επιτήρηση και διερεύνηση επιδημιών ΚΕΕΛΠΝΟ ΕΣΔΥ, 2008 Σκοπός η συλλογή

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΚΛΟΣ ΧΡΗΜΑΤΙΣΤΗΡΙΑΚΗ Α.Ε.Π.Ε.Υ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΕΝΤΟΠΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΣΥΓΚΡΟΥΣΕΩΣ ΣΥΜΦΕΡΟΝΤΩΝ

ΚΥΚΛΟΣ ΧΡΗΜΑΤΙΣΤΗΡΙΑΚΗ Α.Ε.Π.Ε.Υ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΕΝΤΟΠΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΣΥΓΚΡΟΥΣΕΩΣ ΣΥΜΦΕΡΟΝΤΩΝ ΚΥΚΛΟΣ ΧΡΗΜΑΤΙΣΤΗΡΙΑΚΗ Α.Ε.Π.Ε.Υ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΕΝΤΟΠΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΣΥΓΚΡΟΥΣΕΩΣ ΣΥΜΦΕΡΟΝΤΩΝ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2010 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΣΕΛΙ Α 1. Έκταση εφαρµογής της πολιτικής 3 2. Εντοπισµός περιπτώσεων πιθανής συγκρούσεως

Διαβάστε περισσότερα

Οι τομείς πρακτικής άσκησης περιλαμβάνουν : Α. ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΕΣ Β. ΔΙΟΙΚΗΣΗ Α. ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΕΣ Α.1. ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΟΙ ΣΚΟΠΟΙ ΣΤΗΝ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ

Οι τομείς πρακτικής άσκησης περιλαμβάνουν : Α. ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΕΣ Β. ΔΙΟΙΚΗΣΗ Α. ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΕΣ Α.1. ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΟΙ ΣΚΟΠΟΙ ΣΤΗΝ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ Οι τομείς πρακτικής άσκησης περιλαμβάνουν : Α. ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΕΣ Β. ΔΙΟΙΚΗΣΗ Α. ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΕΣ Α.1. ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΟΙ ΣΚΟΠΟΙ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑ Η άσκηση σε νοσηλευτικά τμήματα παθολογικής ειδικότητας

Διαβάστε περισσότερα

Διάρθρωση (+ εργαστήριο)

Διάρθρωση (+ εργαστήριο) Ιατρική πληροφορία Ευαγγελία Ντζάνη Επίκουρη Καθηγήτρια Υγιεινής με έμφαση στην Επιδημιολογία Εργαστήριο Υγιεινής και Επιδημιολογίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Οκτώβριος 2010 Διάρθρωση (+ εργαστήριο)

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΠΕ ΩΝ ΘΝΗΣΙΜΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΚΥΡΙΟΤΕΡΩΝ ΑΙΤΙΩΝ ΠΡΟΚΛΗΣΗΣ ΘΑΝΑΤΟΥ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΨΥΧΟΓΕΝΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ Γεωργία Χαραλάµπους Λεµεσός

Διαβάστε περισσότερα

Σύνταξη Πτυχιακής & Διπλωματικής Εργασίας

Σύνταξη Πτυχιακής & Διπλωματικής Εργασίας Workshop: Σύνταξη Πτυχιακής & Διπλωματικής Εργασίας Πρακτικές Οδηγίες - Μεθοδολογία Εισηγήτρια: Παναγιωτίδου Σοφία (Σύμβουλος Σταδιοδρομίας, Γραμματέας Συμβουλίου Πανεπιστημίου Μακεδονίας) 1. Γενική Περιγραφή

Διαβάστε περισσότερα

Καλωσορίσατε στο πρώτο Ολοκληρωμένο Διαβητολογικό Κέντρο!

Καλωσορίσατε στο πρώτο Ολοκληρωμένο Διαβητολογικό Κέντρο! Καλωσορίσατε στο πρώτο Ολοκληρωμένο Διαβητολογικό Κέντρο! Η αλματώδης αύξηση της συχνότητας του Σακχαρώδη Διαβήτη δημιούργησε την ανάγκη ίδρυσης οργανωμένων Κέντρων, τα οποία διαθέτουν όλα τα σύγχρονα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ ΥΠΕΡ ΜΙΑΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ (δηλ. ισχυρή απόδειξη υποστηρίζει την αποτελεσματικότητα στην ακόλουθη λίστα θεραπειών)

ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ ΥΠΕΡ ΜΙΑΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ (δηλ. ισχυρή απόδειξη υποστηρίζει την αποτελεσματικότητα στην ακόλουθη λίστα θεραπειών) ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΤΟΥ MASCC/ISOO ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΒΑΣΙΖΟΜΕΝΕΣ ΣΕ ΑΠΟΔΕΙΞΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΒΛΕΝΝΟΓΟΝΙΤΙΔΑ ΠΟΥ ΑΝΑΠΤΥΣΣΕΤΑΙ ΔΕΥΤΕΡΟΓΕΝΩΣ ΚΑΤΑ ΤΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΕΓΓΡΑΦΟΥ: 7 Νοεμβρίου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ EUROPAIN ΣΤΗΝ ΕΘΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. 1.1. Εισαγωγή και λογική

ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ EUROPAIN ΣΤΗΝ ΕΘΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. 1.1. Εισαγωγή και λογική ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ EUROPAIN ΣΤΗΝ ΕΘΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ 1.1. Εισαγωγή και λογική Η ανακούφιση από τον πόνο αποτελεί βασικό ανθρώπινο δικαίωµα ανεξάρτητα ηλικίας. Τα νεογνά αισθάνονται πόνο και µάλιστα τα πρόωρα

Διαβάστε περισσότερα

Επιστημονικά πορίσματα

Επιστημονικά πορίσματα Παράρτημα II Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι για την ανάκληση ή την τροποποίηση των όρων των αδειών κυκλοφορίας και λεπτομερής αιτιολόγηση των αποκλίσεων από τη σύσταση της PRAC 69 Επιστημονικά πορίσματα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ VΙ - Ο ΗΓΙΕΣ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ VΙ - Ο ΗΓΙΕΣ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ VΙ - Ο ΗΓΙΕΣ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ Έκδοση Εγγράφου: 1.0 Επιχειρησιακό Πρόγραµµα «Εκπαίδευση & ια Βίου Μάθηση» (ΕΚ. ι.βι.μ) Κενή σελίδα 2 Πίνακας περιεχοµένων 1 Εισαγωγή... 6 1.1 ηµιουργία πρότασης...

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτημα I Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι για την τροποποίηση των όρων αδειών κυκλοφορίας

Παράρτημα I Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι για την τροποποίηση των όρων αδειών κυκλοφορίας Παράρτημα I Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι για την τροποποίηση των όρων αδειών κυκλοφορίας Επιστημονικά πορίσματα Λαμβάνοντας υπόψη την έκθεση αξιολόγησης της PRAC σχετικά με την PSUR για το ζολεδρονικό

Διαβάστε περισσότερα

Η Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας ως βασικός πυλώνας του Εθνικού Συστήματος Υγείας πριν, κατά και μετά την κρίση

Η Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας ως βασικός πυλώνας του Εθνικού Συστήματος Υγείας πριν, κατά και μετά την κρίση Η Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας ως βασικός πυλώνας του Εθνικού Συστήματος Υγείας πριν, κατά και μετά την κρίση ΤΑΣΟΣ ΦΙΛΑΛΗΘΗΣ Καθηγητής Κοινωνικής Ιατρικής Τμήμα Ιατρικής Πανεπιστημίου Κρήτης Εκδήλωση «Υγεία

Διαβάστε περισσότερα

PORGROW NE S T INSI GH T

PORGROW NE S T INSI GH T PORGROW NE S T INSI GH T Κλινική Προληπτικής Ιατρικής & Ιατροφής Τµήµα Ιατρικής Πανεπιστήµιο Κρήτης Ελλάδα PorGrow Ένα NEST insight Ευρωπαϊκό Πρόγραμμα ιερεύνηση Στρατηγικών για την Πρόληψη και Αντιµετώπιση

Διαβάστε περισσότερα

Διετές εκπαιδευτικό πρόγραμμα 2013-2014 Η Θεραπεία Συμπεριφοράς στις Διαταραχές Άγχους. Οργανώνεται από

Διετές εκπαιδευτικό πρόγραμμα 2013-2014 Η Θεραπεία Συμπεριφοράς στις Διαταραχές Άγχους. Οργανώνεται από Διετές εκπαιδευτικό πρόγραμμα 2013-2014 Η Θεραπεία Συμπεριφοράς στις Διαταραχές Άγχους Οργανώνεται από Το Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής (Ε.Π.Ι.Ψ.Υ.) Την Α Ψυχιατρική Κλινική του

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ/ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΧΝΝ ΣΕ ΕΞΩΝΕΦΡΙΚΗ ΚΑΘΑΡΣΗ*

ΟΔΗΓΙΕΣ/ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΧΝΝ ΣΕ ΕΞΩΝΕΦΡΙΚΗ ΚΑΘΑΡΣΗ* ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΑΙΑΝΔΡΟΥ 15 11528 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 2107298586 FAX: 2107237705 E-mail: nefreter@otenet.gr HELLENIC SOCIETY OF NEPHROLOGY 15 MEANDROU STR. ATHENS, 11528 GREECE TEL.: (+3021) 07298586

Διαβάστε περισσότερα

Τα αποτελέσµατα της οµαδικής Γνωσιακής/Συµπεριφοριστικής παρέµβασης στη διακοπή του καπνίσµατος µε και χωρίς τη χρήση bupropion

Τα αποτελέσµατα της οµαδικής Γνωσιακής/Συµπεριφοριστικής παρέµβασης στη διακοπή του καπνίσµατος µε και χωρίς τη χρήση bupropion Τα αποτελέσµατα της οµαδικής Γνωσιακής/Συµπεριφοριστικής παρέµβασης στη διακοπή του καπνίσµατος µε και χωρίς τη χρήση bupropion Αγγελή, Κ., Ευθυµίου, Κ., Χαρίλα,, Ν., Καλπάκογλου,, Θ., Βλάχου, Μ., & Καλαντζή

Διαβάστε περισσότερα

Η βαθµολόγηση των γραπτών στα Μαθηµατικά

Η βαθµολόγηση των γραπτών στα Μαθηµατικά 1 Η βαθµολόγηση των γραπτών στα Μαθηµατικά Παναγιώτης Λ. Θεοδωρόπουλος Σχολικός Σύµβουλος ΠΕ03 www.p-theodoropoulos.gr Εισαγωγή Όπως γνωρίζουµε η αξιολόγηση των µαθητών είναι µέρος της διδακτικής διαδικασίας

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΠΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ : ποια και πότε ΧΑΡΑΛΑΜΠΙΔΗΣ ΣΤΕΛΙΟΣ ΔΕΡΜΑΤΟΛΟΓΟΣ ΑΦΡΟΔΙΣΙΟΛΟΓΟΣ

ΤΟΠΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ : ποια και πότε ΧΑΡΑΛΑΜΠΙΔΗΣ ΣΤΕΛΙΟΣ ΔΕΡΜΑΤΟΛΟΓΟΣ ΑΦΡΟΔΙΣΙΟΛΟΓΟΣ ΤΟΠΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ : ποια και πότε ΧΑΡΑΛΑΜΠΙΔΗΣ ΣΤΕΛΙΟΣ ΔΕΡΜΑΤΟΛΟΓΟΣ ΑΦΡΟΔΙΣΙΟΛΟΓΟΣ ΠΡΟΥΠΟΘΕΣΕΙΣ ΓΙΑ ΣΩΣΤΗ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ Αξιολόγηση κλινικής εικόνας ακμής(μορφή και βαρύτητα) Γνώση του σκευάσματος

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΙSO 9001 : 2008

ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΙSO 9001 : 2008 ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΙSO 9001 : 2008 ΕΞΩΤΕΡΙΚΑ ΟΦΕΛΗ Eνισχύει άμεσα την εμπιστοσύνη των πελατών στην εταιρεία Αναβαθμίζει το κύρος της επιχείρησης προς αρχές, δανειστές, επενδυτές Αποτελεί αναγνωρίσιμο

Διαβάστε περισσότερα

2. Επιστημονικές προτεραιότητες και υποστηρικτικές-ενισχυτικές δράσεις

2. Επιστημονικές προτεραιότητες και υποστηρικτικές-ενισχυτικές δράσεις Περίληψη 1. Ιστορικό και σκοπός της ερευνητικής στρατηγικής Οι Νευροεκφυλιστικές Νόσοι (ND) είναι σε μεγάλο βαθμό ανίατες καταστάσεις που εξασθενούν τον ασθενή και συνδέονται στενά με την ηλικία. Μεταξύ

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπτυχιακό στην Εκπαιδευτική/Σχολική Ψυχολογία

Μεταπτυχιακό στην Εκπαιδευτική/Σχολική Ψυχολογία Μεταπτυχιακό στην Εκπαιδευτική/Σχολική Ψυχολογία Στόχοι του Προγράμματος Ο γενικός στόχος του προγράμματος είναι η ανάπτυξη επιστημονικής γνώσης στη θεωρία και στην εφαρμογή των ψυχολογικών και κοινωνικών

Διαβάστε περισσότερα

Τι πρέπει να γνωρίζετε για την προεκλαµψία

Τι πρέπει να γνωρίζετε για την προεκλαµψία Τι πρέπει να γνωρίζετε για την προεκλαµψία Η προεκλαµψία είναι πολύ πιο συνήθης από ό,τι πιστεύουν οι περισσότεροι άνθρωποι. Στην πραγµατικότητα είναι η συνηθέστερη σοβαρή επιπλοκή της κύησης. Η προεκλαµψία

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΣΜΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΙΠΕ 2009-2010

ΔΕΣΜΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΙΠΕ 2009-2010 ΔΕΣΜΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΙΠΕ 2009-2010 Αριθμός πρωτοκόλλου έργου: ΚΟΙΝΩ/0609/ΒΙΕ/13 Τίτλος έργου: Η ολιστική προσέγγιση του προβλήματος της αναποτελεσματικής αντιμετώπισης του φαινομένου των οδικών ατυχημάτων

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτηµα II. Επιστηµονικά πορίσµατα και λόγοι για την απόρριψη που παρουσιάστηκαν από τον Ευρωπαϊκό Οργανισµό Φαρµάκων

Παράρτηµα II. Επιστηµονικά πορίσµατα και λόγοι για την απόρριψη που παρουσιάστηκαν από τον Ευρωπαϊκό Οργανισµό Φαρµάκων Παράρτηµα II Επιστηµονικά πορίσµατα και λόγοι για την απόρριψη που παρουσιάστηκαν από τον Ευρωπαϊκό Οργανισµό Φαρµάκων 5 Επιστηµονικά πορίσµατα Γενική περίληψη της επιστηµονικής αξιολόγησης του Ethinylestradiol-Drospirenone

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ο ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΤΩΝ ΝΑΡΚΩΤΙΚΩΝ. 5.1 Εισαγωγή

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ο ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΤΩΝ ΝΑΡΚΩΤΙΚΩΝ. 5.1 Εισαγωγή ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ο ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΤΩΝ ΝΑΡΚΩΤΙΚΩΝ 5.1 Εισαγωγή Στην ενότητα αυτήν θα παρουσιάσουµε µία αναλυτική περιγραφή της γνώµης των Ευρωπαίων πολιτών σχετικά µε τα ναρκωτικά. Καθώς είναι γνωστό, στις µέρες

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση της Ελληνικής Οδοντιατρικής Ομοσπονδίας: Συνεργασίες και κοινές δράσεις

Η θέση της Ελληνικής Οδοντιατρικής Ομοσπονδίας: Συνεργασίες και κοινές δράσεις Η θέση της Ελληνικής Οδοντιατρικής Ομοσπονδίας: Συνεργασίες και κοινές δράσεις Παναγιώτης Βίγλας, Οδοντίατρος, Γενικός Γραμματέας Ελληνικής Οδοντιατρικής Ομοσπονδίας Η Ελληνική Οδοντιατρική Ομοσπονδία

Διαβάστε περισσότερα

«ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ ΚΑΙ ΣΥΝΕΝΑΙΝΕΣΗ ΩΣ ΠΡΟΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΑ ΜΙΑΣ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ» ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΠΟΣΣΑΣ ΙΑ Πρώτα απ όλα να σας ευχαριστήσω για τη σηµερινή πρόσκληση και να συγχαρώ το Αµερικάνικο Εµπορικό Επιµελητήριο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ. (Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ. (Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ) L 177/18 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 6.7.2011 ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΕ) αριθ. 651/2011 ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 5ης Ιουλίου 2011 σχετικά με την έγκριση των εσωτερικών κανόνων λειτουργίας

Διαβάστε περισσότερα

ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΑΙΤΗΣΗΣ

ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΑΙΤΗΣΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΝΕΑ ΓΕΝΙΑ ΣΕ ΡΑΣΗ ΡΑΣΗ 4.3 Κατάρτιση και δικτύωση όσων δραστηριοποιούνται στον τοµέα της νεολαίας και των οργανώσεων νέων 1) Κωδικός αριθµός: ΠΕΡΙΟ ΟΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ: Φεβρουάριος

Διαβάστε περισσότερα

Ζητήματα συμμόρφωσης στη θεραπευτικη αγωγη

Ζητήματα συμμόρφωσης στη θεραπευτικη αγωγη Ζητήματα συμμόρφωσης στη θεραπευτικη αγωγη 3 η Πανελλήνια Συνάντηση Συλλόγων Ατόμων και Γονέων Παιδιών με Ρευματικές παθήσεις Αθήνα 3-4 Οκτωβρίου 2014 Κατερίνα Κουτσογιάννη Πρόεδρος Σ Ρ Κ Ορισμός Ως "συμμόρφωση

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Προφίλ του δείγματος

Εισαγωγή. Προφίλ του δείγματος ΕΡΕΥΝΑ Stedima: ΤΟ COACHING ΣΕ ΣΤΕΛΕΧΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Γιώργος Ντάκος, Πρόεδρος & Διευθύνων Σύμβουλος Αναστασία Μπαλάρη, Ανάλυση στοιχείων & Επεξεργασία ερωτηματολογίου Εισαγωγή Η Stedima παρουσιάζει παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτηµατολόγιο για τη συνολική εκτίµηση της ικανοποίησης από τη νοσηλεία

Ερωτηµατολόγιο για τη συνολική εκτίµηση της ικανοποίησης από τη νοσηλεία Ερωτηµατολόγιο για τη συνολική εκτίµηση της ικανοποίησης από τη νοσηλεία COMPREHENSIVE ASSESSMENT OF SATISFACTION WITH CARE Τη σύνταξη του ερωτηµατολογίου έκαναν οι: A. Bredart D. Razavi Ν. Deelvuax Tην

Διαβάστε περισσότερα

Δελτίο πληροφοριών συμμετέχοντος

Δελτίο πληροφοριών συμμετέχοντος Δελτίο πληροφοριών συμμετέχοντος Τίτλος μελέτης: Ένα εκατομμύριο καθετήριες παγκοσμίως: Παγκόσμια Μελέτη Επιπολασμού Περιφερικών Ενδοφλέβιων Καθετήρων (ΠΕΚ) (μελέτη OMG) Principal Chief Investigator: Mr

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ. Φοινίκη Αλεξάνδρου

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ. Φοινίκη Αλεξάνδρου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ Φοινίκη Αλεξάνδρου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΑΞΕΩΝ ΤΟΥ Ε.Π. «ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ 2007-2013»

ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΑΞΕΩΝ ΤΟΥ Ε.Π. «ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ 2007-2013» ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΑΞΕΩΝ ΤΟΥ Ε.Π. «ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ 2007-2013» ΑΞΟΝΑΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ: ΕΝΔΥΝΑΜΩΣΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΙΣΟΤΗΤΑΣ ΣΕ ΟΛΟ ΤΟ ΕΥΡΟΣ ΤΗΣ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΡΑΣΗΣ ΕΙΔΙΚΟΣ ΣΤΟΧΟΣ: Η ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ

Διαβάστε περισσότερα