ΕΙΚΟΝΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ. Μετρήσεις Ηλεκτρονικών Κυκλωµάτων σε Πραγµατικό Χρόνο µέσω ιαδικτύου ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Ιωάννης Σ.

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΕΙΚΟΝΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ. Μετρήσεις Ηλεκτρονικών Κυκλωµάτων σε Πραγµατικό Χρόνο µέσω ιαδικτύου ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Ιωάννης Σ."

Transcript

1 ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ, ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΕΙΚΟΝΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ Μετρήσεις Ηλεκτρονικών Κυκλωµάτων σε Πραγµατικό Χρόνο µέσω ιαδικτύου ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Ιωάννης Σ. Τσιάντης Επιβλέπων: Ελευθέριος Καγιάφας Καθηγητης Ε.Μ.Π. Εγκρίθηκε από την τριµελή εξεταστική επιτροπή την 22 η Ιανουαρίου Ε. Καγιάφας Β. Λούµος Η. Κουκούτσης Καθηγητής Ε.Μ.Π. Καθηγητής Ε.Μ.Π. Επ. Καθηγητής Ε.Μ.Π. Αθήνα, Ιανουάριος 2004

2 Ευχαριστίες Η παρούσα ιπλωµατική Εργασία εκπονήθηκε στο Εργαστήριο Πολυµέσων του Εθνικού Μετσοβίου Πολυτεχνείου από τον Ιούλιο έως τον Νοέµβριο του Θέλω να εκφράσω τις θερµές µου ευχαριστίες καταρχήν προς τον επιβλέποντα καθηγητή µου κ. Καγιάφα, και κατόπιν προς όλους τους συνεργάτες του Εργαστηρίου για την άψογη συνεργασία και την πολύτιµη βοήθειά τους σε όλη τη διάρκεια της παραπάνω περιόδου. Επίσης θα ήθελα να ευχαριστήσω ιδιαίτερα τη σύζυγό µου Νίκη και τους γονείς µου Σεραφείµ και Κωνσταντία, χωρίς την αµέριστη υποστήριξη και συµπαράσταση των οποίων, θα ήταν αδύνατον η εργασία αυτή να έλθει εις πέρας.

3 Επιτρέπεται η ανατύπωση, αποθήκευση και διανοµή για σκοπό µη κερδοσκοπικό, εκπαιδευτικής ή ερευνητικής φύσεως, υπό την προϋπόθεση να αναφέρεται η πηγή προέλευσης και να διατηρείται το παρόν µήνυµα. Απαγορεύεται η αντιγραφή, αποθήκευση και διανοµή της παρούσης εργασίας, εξ ολοκλήρου ή τµήµατος αυτής, για εµπορικό κερδοσκοπικό σκοπό.

4 ΠΕΡΙΛΗΨΗ Σκοπός της ιπλωµατικής αυτής Εργασίας είναι η πραγµατοποίηση µετρήσεων σε ηλεκτρονικά κυκλώµατα από απόσταση. Για την επίτευξη του στόχου αυτού υλοποιήθηκε το Εικονικό Εργαστήριο Ηλεκτρονικής (Virtual Electro Laboratory). Το Εικονικό Εργαστήριο Ηλεκτρονικής προσφέρει, µέσω του ιαδικτύου, πρόσβαση σε κυκλώµατα διαφόρων τύπων ηλεκτρονικών στοιχείων: Τρανζίστορ εγκαρσίου πεδίου FET: n-καναλιού (N-JFET) και FET µετάλλου-οξειδίου ηµιαγωγού τύπου-p (P-MOS-FET), ιπολικό Τρανζίστορ Ενώσεως (BJT), ίοδο πυριτίου (Dsi) και Zener δίοδο (Dze). Χαρακτηριστικά κυκλώµατα των στοιχείων αυτών έχουν υλοποιηθεί σε µία κοινή πλακέτα, η οποία από κοινού µε ένα κύκλωµα ηλεκτρονόµων (Relay Bench) και την πλακέτα επίκτησης δεδοµένων (National Instruments PCI-6024E Data Acquisition plug-in Board) αποτελούν το υλισµικό (hardware) της εφαρµογής. Την καρδιά της όλης υλοποίησης αποτελεί ένα Εικονικό Όργανο (Virtual Instrument) για τη δηµιουργία του οποίου χρησιµοποιήθηκε το λογισµικό πακέτο LabVIEW της National Instruments. Το LabVIEW είναι µια γλώσσα προγραµµατισµού, η οποία χρησιµοποιεί γραφικά αντί για γραµµές κειµένου. Ο προγραµµατισµός πραγµατοποιείται µε βάση τη ροή δεδοµένων. Το εν λόγω πρόγραµµα δέχεται τα δεδοµένα και χειρίζεται το hardware έτσι ώστε να πραγµατοποιηθούν σε πραγµατικό χρόνο οι ζητούµενες µετρήσεις. Στη συνέχεια τα αποτελέσµατα αποθηκεύονται σε αντίστοιχα αρχεία, τα οποία δηµοσιεύονται στο ιαδίκτυο καθιστώντας έτσι δυνατή οποιαδήποτε περαιτέρω επεξεργασία, όπως ταξινόµηση σε κάποια Βάση εδοµένων ή εξαγωγή χαρακτηριστικών γραφικών παραστάσεων. Για να επιτευχθεί η µέσω ιαδικτύου πρόσβαση στα ηλεκτρονικά κυκλώµατα προς µέτρηση, ήταν απαραίτητη η δηµιουργία ενός ικτυακού Τόπου (website). O ικτυακός Τόπος (http:// /velab/sitethree) είναι το τµήµα της όλης εφαρµογής, το οποίο παραµένει on line κατά το µεγαλύτερο δυνατόν χρονικό διάστηµα. Με τον τρόπο αυτό, όσο ο εξυπηρετητής (server) υπολογιστής παραµένει ανοικτός, οποιοσδήποτε διαθέτει πρόσβαση στο Ίντερνετ είναι δυνατόν να λάβει πληροφορίες για το Εικονικό Εργαστήριο, και να πραγµατοποιήσει µετρήσεις ή να δει τα αποτελέσµατα των τελευταίων µετρήσεων. Συνοψίζοντας λοιπόν µπορούµε να πούµε ότι το website καθιστά δυνατή την πρόσβαση από απόσταση (µέσω Ίντερνετ), και το VI την πρόσβαση σε πραγµατικό χρόνο στα κυκλώµατα προς µέτρηση.

5 ABSTRACT The scope of this Thesis is the realization of remote measurements in electronic circuits in real time. In order to achieve this objective, the Virtual Electro Laboratory was developed and implemented. This Laboratory of Electronics supports, via the Internet, access to different classes of electronic components: N-Channel Junction Field Effect Transistor (N- JFET), P-Type Enhancement Channel -Metal Oxide Semiconductor- Field Effect Transistor (P-MOS-FET), Bipolar Junction Transistor (BJT), Silicon Diode (DSi) and Zener Diode (DZe). Typical circuits of these elements are placed on the same test board, constituting the Devices Under Test. These DUTs are accessed through a circuit of relays (Relay Bench). The National Instruments PCI 6024E Data Acquisition plug in Board is also part of the Hardware Resources of this implementation. The backbone of Virtual Electro Laboratory is based on National Instruments LabView Software. LabVIEW is a graphical programming language, used primarily in Data Acquisition and Instrumentation control. LabVIEW programs are known as Vis, since they function exactly as real instruments although they are Virtual Instruments. In the present implementation a LabView Virtual Instrument commands the DAQ board, the Relay Bench and the Devices Under Test, for the measurements to take place. With LabView the results are formatted into text and excel files and are published in the Web for future use, such as database ordering and diagram construction. In order to achieve the via Internet access to the electronic circuits, the creation of a website was essential. This website (http:// /velab), is the only part of the VELab project that remains on-line for the longest period of time. In this way, as long as the server is ON, anyone with Internet access can obtain information about VELab and further more, either perform measurements or browse the last measurements results. Summarizing the above, we can say that the website offers remote access and the VI (Virtual Instrument) real-time access to the Devices Under Test.

6 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΟ ΥΛΙΣΜΙΚO ΤΑ ΤΡΑΝΖΙΣΤΟΡ ΓΕΝΙΚΑ FET ΕΝΩΣΕΩΣ n ΚΑΝΑΛΙΟΥ (N-JFET) Θεωρητική παρουσίαση Παραδείγµατα Μετρήσεων στο 2SK170 N-JFET Επεξεργασία των Αποτελεσµάτων των Μετρήσεων Πολλαπλές µετρήσεις της τάσης υποδοχής V D µε σταθερή τιµή της τάσης U Πολλαπλές µετρήσεις της τάσης υποδοχής V D για την εξαγωγή των χαρακτηριστικών I D (V D ) Πολλαπλές µετρήσεις της τάσης υποδοχής V D για την εύρεση του κέρδους τάσης ασθενούς σήµατος FET ΜΕΤΑΛΛΟΥ ΟΞΕΙ ΙΟΥ - ΗΜΙΑΓΩΓΟΥ p-καναλιου (P-MOS- FET) Θεωρία MOS-FET Παραδείγµατα Μετρήσεων στο 2Ν4352 P-MOS-FET ΙΠΟΛΙΚΟ ΤΡΑΝΖΙΣΤΟΡ ΕΝΩΣΕΩΣ (BJT) Θεωρία BJT Παραδείγµατα Μετρήσεων στο BJT BC ΟΙ ΙΟ ΟΙ ΓΕΝΙΚΑ ίοδοι Ενώσεως Πυριτίου (Si Diodes) Ανάλυση Κυκλωµάτων ιόδων Μη Γραµµικό Μοντέλο Απλουστευµένο Μοντέλο ιόδου Μοντέλο Σταθερής Πτώσης Τάσης Μοντέλο Ιδανικής ιόδου ίοδος Zener (Zener Diode) ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΜΕΤΡΗΣΕΩΝ ΣΤΟ ΚΥΚΛΩΜΑ ΤΩΝ ΙΟ ΩΝ ίοδος Πυριτίου (Si Diode) 1Ν ίοδος Zener (Zener Diode) C6V2PH Η ΠΛΑΚΕΤΑ ΤΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΝΟΜΩΝ (RELAY BENCH) Η ΠΛΑΚΕΤΑ ΕΠΙΚΤΗΣΗΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ 6024Ε DAQ BOARD ΓΕΝΙΚΑ EΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΤΟΜΕΑΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

7 2.4.2 ΕΠΙΚΤΗΣΗ Ε ΟΜΕΝΩΝ (DATA ACQUISITION) Είδη των Πηγών Σήµατος (Signal Sources Types) Πηγές Σήµατος Χωρίς Κοινό Σηµείο Γείωσης (Floating Signal Sources) Πηγές Κοινού Σηµείου Γείωσης (Ground Referenced Signal Sources) ιάρθρωση των Αναλογικών Καναλιών Εισόδου (Analogue Input Modes) ΣΤΑΘΜΟΣ ΜΕΤΡΗΣΕΩΝ (WORK BENCH) ΤΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ ΠΡΟΣ ΜΕΤΡΗΣΗ (DEVICES UNDER TEST) TO ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ ΤΟ LabVIEW ΓΕΝΙΚΑ Ο ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΟΥ ΚΥΚΛΩΜΑΤΟΣ ΤΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΝΟΜΩΝ Windows 2000 και πρόσβαση στην παράλληλη θύρα (Parallel Port) του υπολογιστή ιάρθρωση των ηλεκτρονόµων (Relay Configuration) ΤΡΟΦΟ ΟΣΙΑ ΤΩΝ ΚΥΚΛΩΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΤΗΣΗ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΤΟ LabVIEW ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ WORKBENCH.VI ΤΟ FRONT PANEL ΤΟ BLOCK DIAGRAM Το Στάδιο Έναρξης Το Στάδιο των Loops Το Τελικό Στάδιο Ο ΙΚΤΥΑΚΟΣ ΤΟΠΟΣ (WEBSITE) ΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΚΑΙ ΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΥΝΑΜΙΚΕΣ ΣΕΛΙ ΕΣ PHP ΚΑΙ JAVASCRIPT ιερεύνηση της on line κατάστασης του Σταθµού Μετρήσεων ηµιουργία των αρχείων δεδοµένων (Stimuli TXT Files) Λήψη των αποτελεσµάτων από τα αντίστοιχα αρχεία (Results TXT Files) Χρήση JavaScript για την επιβεβαίωση της σωστής υποβολής δεδοµένων Χρήση JavaScript στα δυναµικά µενού και στο άνοιγµα νέων παραθύρων ιεπικοινωνία µεταξύ Εικονικού Οργάνου (Visual Instrument) και ικτυακού Τόπου (website) ΠΡΟΣΒΑΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΚΙΝΗΤΕΣ ΣΥΣΚΕΥΕΣ (WML ΣΕΛΙ ΕΣ) Η ΟΠΤΙΚΗ ΒΟΗΘΕΙΑ (VisualHelp) ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Α: XLS Αρχεία Αποτελεσµάτων N-JFET DUT ID VD IDS UGS Πρότυπο ασθενούς σήµατος EΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΤΟΜΕΑΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

8 P-MOS-FET DUT ID VD ID VD for VGS = - 4 V BJT DUT IC VCE / IB VBE Diodes DUΤ Si Diode R = 1kΩ Si Diode R = 1MΩ Ze Diode R = 1kΩ Ze Diode R = 1MΩ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Β: template.dwt ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Γ: JavaScript Form Validator ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ : ηµιουργία του Stimuli TXT File για το BJT dut ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ε: mm_menu.js (Created by Fireworks) ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΣΤ: ΟΠΤΙΚΗ ΒΟΗΘΕΙΑ (VISUAL HELP) ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ζ: ΙΚΤΥΑΚΟΣ ΤΟΠΟΣ (VELab WEBSITE) ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ EΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΤΟΜΕΑΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

9 EΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΤΟΜΕΑΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

10 Κεφάλαιο 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παρούσα έκδοση του Εικονικού Εργαστηρίου Ηλεκτρονικής (Virtual Electro Laboratory-VELab) αποτελεί τη συνέχεια προηγούµενων εφαρµογών επάνω στο ίδιο θέµα, δηλαδή την εξ αποστάσεως πραγµατοποίηση µετρήσεων σε ηλεκτρονικά κυκλώµατα σε πραγµατικό χρόνο. Οι επιµέρους ενότητες της συγκεκριµένης υλοποίησης το υλισµικό, βασικό στοιχείο του οποίου αποτελούν τα ηλεκτρονικά κυκλώµατα προς µέτρηση (Τρανζίστορ FET και ιπολικό Ενώσεως, ίοδοι), το λογισµικό (LabVIEW-VI στον Workbench υπολογιστή) και ο ικτυακός Τόπος - συγκροτούν µία ολοκληρωµένη, συµπαγή και κατά το δυνατόν χαµηλού κόστους εφαρµογή. Το λογισµικό πακέτο LabVIEW της National Instruments, που αποτελεί την καρδιά της εφαρµογής, συµβάλλει επαναστατικά στο ερευνητικό και διδακτικό ακαδηµαϊκό έργο. Ένα ηλεκτρονικό, και όχι µόνο, εργαστήριο βασισµένο στο LabVIEW, βελτιώνει εξίσου, τόσο την παραγωγικότητα των ερευνητών όσο και τη δεκτική ικανότητα των σπουδαστών. Η προσοχή τους συγκεντρώνεται στην επεξεργασία και αξιολόγηση των αποτελεσµάτων, αντί της κοπιαστικής και χρονοβόρας συγκέντρωσης δεδοµένων. ίνεται πάντοτε ιδιαίτερη έµφαση στη µεθοδολογία, αλλά τώρα, για διδάσκοντες και σπουδαστές, το µεγαλύτερο µέρος του χρόνου αναλώνεται στην εκτέλεση και αξιοποίηση των πειραµάτων αντί της υλοποίησής τους. 1.1 ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ Τα επιµέρους τµήµατα του υλισµικού (Hardware), στο οποίο ο χρήστης έχει πρόσβαση, µέσω του ιαδικτύου, φαίνονται στο Σχήµα 1.1 EΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ 1

11 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σχήµα 1.1 Από αριστερά προς τα δεξιά: Επάνω σειρά: Η πλακέτα των κυκλωµάτων προς µέτρηση (Devices Under Test DUTs), η πλακέτα των ηλεκτρονόµων (Relay Bench) και ο σύνδεσµος Εισόδου / Εξόδου του DAQ ( I/O DAQ Connector), η αρτηρία σύνδεσης ( Connector Bus) και η πλακέτα επίκτησης δεδοµένων DAQ PCI-6024E (Data Acquisition Board). Κάτω σειρά: Το καλώδιο LPT και ο µετασχηµατιστής, που χρησιµοποιεί το κύκλωµα Relays. Για να επιτευχθεί η µέσω ιαδικτύου πρόσβαση στο Σταθµό Μετρήσεων (workbench), ήταν απαραίτητη η δηµιουργία ενός ικτυακού Τόπου (website). Στη διεύθυνση παρουσιάζεται πλήρως η συγκεκριµένη υλοποίηση. Μέσα από αρχεία, τα οποία δηµιουργεί το LabVIEW και µε χρήση PHP script, ανιχνεύεται καταρχήν εάν τα κυκλώµατα προς µέτρηση είναι on line, οπότε είναι δυνατή η πραγµατοποίηση µετρήσεων. Στην αντίθετη περίπτωση, ο χρήστης είναι δυνατόν να έχει πρόσβαση στα αρχεία των αποτελεσµάτων, τα οποία δηµιουργήθηκαν την τελευταία φορά που το workbench ήταν on line. Για την δηµιουργία και τη δηµοσίευση στο ιαδίκτυο του παραπάνω ικτυακού Τόπου, χρησιµοποιήθηκαν τα εργαλεία της Macromedia : Για την κυρίως εµφάνιση των ιστοσελίδων, τα µενού και τις εικόνες χρησιµοποιήθηκε το Macromedia Fireworks, για την ανάπτυξη της Οπτικής Βοήθειας (Visual Help) το Macromedia Flash και τέλος για το PHP script και τη δηµιουργία του ικτυακού Τόπου το Macromedia Dreamweaver. O ικτυακός Τόπος είναι το τµήµα της όλης εφαρµογής, το οποίο παραµένει on line κατά το µεγαλύτερο δυνατόν χρονικό διάστηµα. Με τον τρόπο αυτό, όσο ο εξυπηρετητής (server) υπολογιστής παραµένει ανοικτός, οποιοσδήποτε διαθέτει πρόσβαση στο Ίντερνετ είναι δυνατόν να λάβει πληροφορίες για το Εικονικό Εργαστήριο, και να πραγµατοποιήσει µετρήσεις ή να δει τα αποτελέσµατα των τελευταίων µετρήσεων. Στο Σχήµα 1.2 µπορούµε να δούµε την κεντρική σελίδα του παραπάνω ικτυακού Τόπου, µε ανοικτές τις επιλογές των on line µετρήσεων. EΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ 2

12 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σχήµα 1.2 Η κεντρική σελίδα του VELab Τα πρωτόκολλα και οι τεχνικές Ίντερνετ, που χρησιµοποιούνται είναι τα εξής: ΗΤΤΡ-για ιστοσελίδες που δηµοσιεύονται στο Ίντερνετ, ΡΗΡ- για τις δυναµικά παραγόµενες σελίδες και την υποβολή των δεδοµένων στον εξοµοιούµενο Apache εξυπηρετητή υπολογιστή, εργαλεία Macromedia - για την υλοποίηση και δηµοσίευση των ιστοσελίδων και τέλος το λογισµικό πακέτο LabVIEW 6i το οποίο ελέγχει και συντονίζει την όλη εφαρµογή. H τρέχουσα υλοποίηση του VELab προσφέρει, µέσω του ιαδικτύου, πρόσβαση σε κυκλώµατα διαφόρων τύπων ηλεκτρονικών στοιχείων: Τρανζίστορ εγκαρσίου πεδίου FET: n-καναλιού (N-JFET) και FET µετάλλου-οξειδίου ηµιαγωγού τύπου-p (P-MOS-FET), ιπολικό Τρανζίστορ Ενώσεως (BJT), ίοδο πυριτίου (Dsi) και Zener δίοδο (Dze). Tο υλισµικό (hardware) της όλης εφαρµογής απαρτίζεται από την πλακέτα των κυκλωµάτων προς µέτρηση (DUTs), την πλακέτα των ηλεκτρονόµων (Relay Bench) και την πλακέτα επίκτησης δεδοµένων (Data Acquisition Board-DAQ). Στην περίπτωσή µας αυτή είναι η PCI-6024E plug-in board της National Instruments που έχει προστεθεί στον κεντρικό υπολογιστή (Workbench) του Σταθµού Μετρήσεων (workbench). Το λογισµικό βασίζεται σε ένα VI πρόγραµµα (Virtual Instrument-LabView). Το εν λόγω πρόγραµµα δέχεται τα δεδοµένα και χειρίζεται το hardware έτσι ώστε να πραγµατοποιηθούν σε πραγµατικό χρόνο οι ζητούµενες µετρήσεις. Στη συνέχεια τα αποτελέσµατα αποθηκεύονται σε αντίστοιχα αρχεία για περαιτέρω επεξεργασία, όπως ταξινόµηση σε κάποια Βάση εδοµένων, δηµοσίευση στο ιαδίκτυο, δηµιουργία γραφικών παραστάσεων. Ο ικτυακός Τόπος τέλος δηµιουργεί ένα πλήρως κατατοπιστικό και φιλικό προς το χρήστη περιβάλλον. Το website καθιστά δυνατή την πρόσβαση από απόσταση (µέσω Ίντερνετ), και το VI την πρόσβαση σε πραγµατικό χρόνο στα EΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ 3

13 ΕΙΣΑΓΩΓΗ κυκλώµατα προς µέτρηση. Επίσης η πρόσβαση είναι δυνατόν να επιτευχθεί και µέσω κινητών διατάξεων (mobile devices) καθώς το website προσφέρει και WML σελίδες ( Wireless Mark-up Language). Στο Σχήµα 1.3 έχουµε µια γενική εικόνα της όλης εφαρµογής: Σταθµός Μετρήσεων (workbench) o οποίος αποτελείται από τα εξής: 1. Κεντρικός υπολογιστής (Workbench Computer). Έχει εγκατεστηµένο το VI πρόγραµµα (LabVIEW). 2. Πλακέτα επίκτησης δεδοµένων (Data Acquisition Board) εγκατεστηµένη (plug-in) στον κεντρικό υπολογιστή. 3. Σύνδεσµος Εισόδου/Εξόδου της πλακέτας επίκτησης δεδοµένων (I/O DAQ Connector). 4. Πλακέτα ηλεκτρονόµων (Relay Bench). 5. Πλακέτα κυκλωµάτων προς µέτρηση (Devices Under Test). Eξυπηρετητής υπολογιστής (Server Computer: Deerhunter). Έχει εγκατεστηµένο τον ικτυακό Τόπο (website). Στον υπολογιστή αυτόν δηµιουργούνται επίσης, από το VI, τα αρχεία δεδοµένων και αποτελεσµάτων τύπου.txt και.xls, όπως θα δούµε παρακάτω. Μεταξύ του Workbench και του Deerhunter υπάρχει αµφίδροµη επικοινωνία µέσω του τοπικού δικτύου (LAN). Οι εντολές προς το κύκλωµα των ηλεκτρονόµων δίνονται από το VI, µέσω της παράλληλης θύρας του κεντρικού υπολογιστή. Σχήµα 1.3 Συνδέσεις µεταξύ επιµέρους τµηµάτων του Εικονικού Εργαστηρίου Ηλεκτρονικής EΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ 4

14 Kεφάλαιο 2 ΤΟ ΥΛΙΣΜΙΚO Το υλισµικό (hardware) αποτελεί την υλική ενότητα του Εικονικού Εργαστηρίου Ηλεκτρονικής (VELab). Τα κυκλώµατα προς µέτρηση (DUTs), είναι αυτά των N-JFET, P-MOS-FET, BJT και διόδων. Η πλακέτα επίκτησης δεδοµένων PCI-6024E παρέχει µόνο δύο εξόδους συνεχούς τάσης. Η τροφοδοσία λοιπόν των παραπάνω κυκλωµάτων απαιτεί την παρουσία των ηλεκτρονόµων, οι οποίοι - έξι από τους οκτώ συνολικά - πραγµατοποιούν την αναγκαία πολύπλεξη αυτών των εξόδων. Οι υπόλοιποι δύο ηλεκτρονόµοι χρησιµοποιούνται από το κύκλωµα των διόδων (Diodes DUT) για την επιλογή της ενεργού διόδου (ανάµεσα στη δίοδο πυριτίου και τη Zener) και της ενεργού αντίστασης (ανάµεσα σε δύο αντιστάσεις µε τιµές 1 kω και 1 ΜΩ). Εκ των προτέρων έχουν επιλεγεί (default) η δίοδος πυριτίου (Si Diode) και η αντίσταση R = 1 kω. Η πλακέτα του κυκλώµατος των ηλεκτρονόµων, που κατασκευάστηκε στη Ρουµανία και εισήχθη στην Ελλάδα χρησιµοποιεί νέου τύπου ηλεκτροµαγνητικούς ηλεκτρονόµους και είναι προστατευµένο από υπερφόρτωση και γενικά από προβλήµατα τροφοδοσίας. Ο µετασχηµατιστής και ο σταθεροποιητής, που χρησιµοποιούνται για την τροφοδοσία του, είναι κατασκευασµένοι από την Hewlett Packard. Επίσης υπάρχει ένας διακόπτης δύο θέσεων (on-off) και µια ενδεικτική λυχνία λειτουργίας, οπότε το κύκλωµα δεν χρειάζεται να αποσυνδέεται από το δίκτυο κάθε φορά που δεν χρησιµοποιείται Όλα τα κυκλώµατα προς µέτρηση είναι τοποθετηµένα στην ίδια πλακέτα. Αυτά των N-JFET και P-MOS-FET αποτελούν το κύκλωµα των FET (FET DUT) και έχουν κοινή γείωση, ενώ το κύκλωµα του BJT (BJT-DUT) έχει διαχωριστεί. EΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ 5

15 ΤΟ ΥΛΙΣΜΙΚO Σχήµα 2.1 Το υλισµικό. Από αριστερά προς τα δεξιά: Ο σύνδεσµος Εισόδου / Εξόδου (I/O DAQ Connector), η πλακέτα των ηλεκτρονόµων (µε το LPT καλώδιο να έρχεται από δεξιά) και η πλακέτα των κυκλωµάτων προς µέτρηση (κύκλωµα FET αριστερά, κύκλωµα διόδων στο κέντρο και κύκλωµα BJT δεξιά). 2.1 ΤΑ ΤΡΑΝΖΙΣΤΟΡ ΓΕΝΙΚΑ Ο κύριος στόχος του Εικονικού Εργαστηρίου (VELab), είναι η υλοποίηση µιας εύκολης στην πρόσβαση, και ταυτόχρονα ελκυστικής, µεθόδου µελέτης της Ηλεκτρονικής (ηλεκτρονικών στοιχείων και κυκλωµάτων). Τα τρανζίστορ είναι µια εξαιρετικά σηµαντική κατηγορία ηλεκτρονικών στοιχείων. Η συµπεριφορά τους, τόσο σε συνεχή όσο και σε εναλλασσόµενη τάση, είναι δυνατόν να µελετηθεί εξ αποστάσεως µε τη χρήση του VELab: Η εναλλασσόµενη τάση προσοµοιώνεται µε µικρές µεταβολές της τάσης εισόδου. Τα τρανζίστορ που µελετώνται σε αυτή την εφαρµογή είναι τα N-JFET, P- MOS-FET και BJT. Ακολούθως θα παρουσιάσουµε τα κύρια χαρακτηριστικά αυτών των τύπων τρανζίστορ. Υπάρχουν δύο τύποι τρανζίστορ (ηµιαγωγοί µε τρεις ακροδέκτες): το διπολικό τρανζίστορ (Bipolar Junction Transistor BJT) και το τρανζίστορ εγκαρσίου πεδίου (Field-Effect-Transistor FET). Και οι δύο τύποι είναι εξίσου σηµαντικοί, και ο καθένας προσφέρει συγκεκριµένα πλεονεκτήµατα καθώς έχει ιδιαίτερες περιοχές εφαρµογής. Το διπολικό τρανζίστορ αποτελείται από έναν κρύσταλλο πυριτίου (ή γερµανίου) στον οποίο έχει παρεµβληθεί ένα στρώµα πυριτίου τύπου n µεταξύ δύο στρωµάτων πυριτίου τύπου p. Εναλλακτικά είναι δυνατόν να αποτελείται από ένα στρώµα τύπου p µεταξύ δύο στρωµάτων υλικού τύπου n. Το ρεύµα που άγεται, προέρχεται, τόσο από ηλεκτρόνια όσο και από οπές, και έτσι εξηγείται το όνοµα EΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ 6

16 ΤΟ ΥΛΙΣΜΙΚO διπολικό. Χρησιµοποιείται ευρέως σε κυκλώµατα µε διακριτά στοιχεία καθώς επίσης και στη σχεδίαση ολοκληρωµένων κυκλωµάτων, τόσο αναλογικών όσο και ψηφιακών. Το τρανζίστορ εγκαρσίου πεδίου, είναι ένα στοιχείο από ηµιαγωγό, η λειτουργία του οποίου εξαρτάται από τον έλεγχο του ρεύµατος δι ενός ηλεκτρικού πεδίου. Συγκεκριµένα η τάση ανάµεσα στους δύο ακροδέκτες του FET ελέγχει το ρεύµα που ρέει στον τρίτο ακροδέκτη του. Το τρανζίστορ εγκαρσίου πεδίου µπορεί να χρησιµοποιηθεί τόσο ως ενισχυτής όσο και ως διακόπτης. Το FET εγκαρσίου πεδίου διαφέρει από το διπολικό τρανζίστορ ενώσεως κατά τα ακόλουθα σπουδαία χαρακτηριστικά: 1. Η λειτουργία του εξαρτάται µόνον από τη ροή των φορέων πλειονότητας. Είναι εποµένως ένα µονοπολικό στοιχείο. 2. Η κατασκευή του είναι ευκολότερη και σε ολοκληρωµένη µορφή καταλαµβάνει µικρότερη επιφάνεια. 3. Έχει υψηλή αντίσταση εισόδου, συνήθως πολλά εκατοµµύρια ohm. 4. Είναι λιγότερο θορυβώδες από το διπολικό τρανζίστορ. Για ρεύµα υποδοχής ίσο µε το µηδέν δεν παρουσιάζει τάση απόκλισης και εποµένως είναι δυνατόν να χρησιµοποιηθεί ως διακόπτης. Υπάρχουν δύο τύποι τρανζίστορ εγκαρσίου πεδίου: το τρανζίστορ εγκαρσίου πεδίου ενώσεως (JFET) και το τρανζίστορ εγκαρσίου πεδίου µονωµένης πύλης (IGFET), το οποίο επίσης ονοµάζεται τρανζίστορ µετάλλου-οξειδίου-ηµιαγωγού (MOSFET) FET ΕΝΩΣΕΩΣ n ΚΑΝΑΛΙΟΥ (N-JFET) Θεωρητική παρουσίαση Η δοµή ενός N-JFET εικονίζεται στο Σχήµα 2.2. Αποτελείται από µια πλάκα πυριτίου τύπου n, στις δύο πλευρές του οποίου, έχουν δηµιουργηθεί µε διάχυση περιοχές τύπου p. Σχήµα 2.2 Το τρανζίστορ N-JFET EΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ 7

17 ΤΟ ΥΛΙΣΜΙΚO Η λειτουργία του στοιχείου βασίζεται στην ανάστροφη πόλωση µεταξύ της πύλης και του καναλιού. Πράγµατι, η ανάστροφη πόλωση αυτής της ένωσης ελέγχει το πλάτος του καναλιού, και κατά συνέπεια ελέγχει το ρεύµα που ρέει από την Υποδοχή προς την Πηγή. Το ρεύµα αυτό αποτελείται από φορείς πλειονότητας, οι οποίοι στη συγκεκριµένη περίπτωση είναι τα ηλεκτρόνια. Για το FET έχει καθιερωθεί ο ακόλουθος συµβολισµός: Πηγή. Η πηγή S, είναι ο ακροδέκτης, από τον οποίο οι φορείς πλειονότητας εισέρχονται στην πλάκα. Το συµβατικό ρεύµα, που εισέρχεται στην πλάκα από την πηγή S, συµβολίζεται µε I S. Yποδοχή. Η υποδοχή D, είναι ο ακροδέκτης µέσα από τον οποίο οι φορείς πλειονότητας αποχωρούν από την πλάκα. Το συµβατικό ρεύµα που εισέρχεται από την υποδοχή D συµβολίζεται µε Ι D. Η τάση της υποδοχήςπρος- πηγή συµβολίζεται µε V DS και είναι θετική εάν η D είναι περισσότερο θετική από την S. Πύλη. Οι περιοχές υψηλής νοθεύσεως p στις δύο πλευρές της πλάκας, που είναι ηλεκτρικά συνδεδεµένες µεταξύ τους, συνιστούν την πύλη G. Μεταξύ της πύλης και της πηγής εφαρµόζεται µια τάση V GS, έτσι ώστε η πόλωση της ένωσης p-n να είναι ανάστροφη. Το συµβατικό ρεύµα, που εισέρχεται στην πλάκα από την πύλη G συµβολίζεται µε I G. Κανάλι. Η περιοχή τύπου n µεταξύ των δύο πυλών, αποτελεί το κανάλι µέσα από το οποίο κινούνται οι φορείς πλειονότητας από την πηγή προς την υποδοχή. Ας δούµε τώρα τον τρόπο λειτουργίας του N-JFET. Όταν V GS = 0, η εφαρµογή µιας τάσης V DS δηµιουργεί ροή φορτίου από την υποδοχή προς την πηγή. Όταν εφαρµόζεται µια αρνητική τάση V GS, το κανάλι γίνεται στενότερο, η αντίστασή του µεγαλώνει και εποµένως το ρεύµα ID (για µια δεδοµένη τιµή V DS ) µικραίνει. Αν η V DS είναι µικρή, το κανάλι έχει σχεδόν οµοιόµορφο πλάτος, το JFET λειτουργεί ως αντίσταση και το ρεύµα I D αυξάνεται γραµµικά µε την τάση V DS. Καθώς το ρεύµα αυξάνεται, η πτώση τάσης, επί της αντίστασης µεταξύ της πηγής και του καναλιού, αναστρέφει την πόλωση της ένωσης, και έτσι το αγώγιµο τµήµα του καναλιού αρχίζει να ελαττώνεται. Τελικά η τάση V DS, φτάνει σε µια τιµή, στην οποία το κανάλι φράσσεται, και το ρεύµα υποδοχής I D φτάνει σε κορεσµό, δηλαδή παύει να αυξάνεται και παίρνει µια σταθερή τιµή. Σχήµα 2.3 Χαρακτηριστικές καµπύλες N-JFET EΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ 8

18 ΤΟ ΥΛΙΣΜΙΚO Στο Σχήµα 2.3α φαίνονται οι τυπικές χαρακτηριστικές καµπύλες Ι D (V DS ) για ένα N-JFET. Σηµειώνεται, ότι κάθε χαρακτηριστική καµπύλη, για µικρές τιµές της V DS, έχει µια ωµική περιοχή, στην οποία το I D είναι ανάλογο της V DS. Όλες επίσης οι χαρακτηριστικές για µεγάλες τιµές της V DS, έχουν µια περιοχή σταθερού ρεύµατος, στην οποία το Ι D δεν µεταβάλλεται σηµαντικά µε την V DS. Βλέπουµε επίσης, ότι όσο αυξάνεται η ανάστροφη πόλωση (περισσότερο αρνητικές τιµές της V GS ), η φραγή πραγµατοποιείται για µικρότερες τιµές της V DS και η µέγιστη τιµή του ρεύµατος υποδοχής είναι µικρότερη. Συνεχίζοντας να αυξάνουµε την ανάστροφη πόλωση V GS, φτάνουµε σε µια τιµή, στην οποία το κανάλι είναι πλήρως απογυµνωµένο από τους φορείς του φορτίου του (ηλεκτρόνια), έχει δηλαδή εξαφανιστεί. Αυτή η τιµή της V GS, είναι η τάση κατωφλίου του στοιχείου V P, και είναι προφανώς αρνητική σε ένα JFET n-καναλιού. Η χαρακτηριστική καµπύλη I D (V GS ) στην περιοχή κορεσµού, απεικονίζεται στο Σχήµα 2.3b. Ο κατασκευαστής του JFET καθορίζει συνήθως την τιµή του ρεύµατος υποδοχής I D στο όριο µεταξύ γραµµικής περιοχής και κορεσµού για V GS =0 που συµβολίζεται µε I DSS. Μπορεί εύκολα να αποδειχθεί ότι I DSS = K V P 2, όπου Κ είναι µία παράµετρος αγωγιµότητας του στοιχείου, η οποία καθορίζεται από το λόγο των διαστάσεών του. Έτσι λοιπόν έχουµε ότι το JFET- n καναλιού αποκόπτει όταν V GS V P όπου η V P είναι αρνητική. Για να ανοίξει το στοιχείο, εφαρµόζουµε µια τάση πύλης - υποδοχής V GS, V P < V GS 0 και µια θετική τάση V DS. Το JFET λειτουργεί τη γραµµική περιοχή για V DS V GS - V P Και σε αυτή την περίπτωση το ρεύµα υποδοχής είναι 2 V I D = I DSS DS VDS VDS 2 1 VP VP VP (2.1) Το JFET λειτουργεί στον κορεσµό για V DS V GS -V Ρ Συνοπτικά για να λειτουργεί ένα JFET στον κορεσµό θα πρέπει η τάση υποδοχής του να είναι µεγαλύτερη από την τάση στην πύλη του κατά V P. Στον κορεσµό το ρεύµα υποδοχής (I DS ) είναι I DS = I DSS V 1 GS VP 2 ( DS 1 + λv ) (2.2) EΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ 9

19 ΤΟ ΥΛΙΣΜΙΚO όπου λ = 1/V A µια θετική σταθερά που συµπεριλαµβάνεται για να περιγράψει την εξάρτηση του I DS από το V DS στον κορεσµό. Στην πράξη θεωρούµε ότι λ = 0, οπότε ο παραπάνω τύπος γίνεται I DS = I DSS V 1 GS VP 2 (2.3) Σχήµα 2.4 Πρότυπο ασθενούς σήµατος N-Jfet α : Πρότυπο χαµηλής συχνότητας β : Πρότυπο υψηλής συχνότητας Στην ανάλυση ασθενούς σήµατος, το FET συµπεριφέρεται ως µια πηγή ρεύµατος, η οποία ελέγχεται από το σήµα εισόδου. έχεται ένα σήµα υ gs και προµηθεύει στον ακροδέκτη υποδοχής ένα ρεύµα ίσο µε g m υ gs. Ο συντελεστής αναλογίας είναι η διαγωγιµότητα g m, η οποία ορίζεται ως I D D g m = V GS I V GS I V D GS για σταθερό V DS (2.4) Μία εναλλακτική έκφραση για τη διαγωγιµότητα g m, που χρησιµοποιείται συχνά στην περίπτωση των JFET είναι και η παρακάτω (Τύπος 2.5) g m = 2I V P DSS I I DS DSS (2.5) Η διαγωγιµότητα συµβολίζεται επίσης ως Υ fs ή g fs και ονοµάζεται ορθή σύνθετη διαγωγιµότητα κοινής πηγής. Κάνοντας τώρα χρήση του τύπου 2.3 παίρνουµε την εξίσωση 2.6 V g m = g m0 GS 1 (2.6) VP όπου g m0 είναι η τιµή της g m για V GS =0 και δίνεται από την g m0 = 2I V P DSS (2.7) EΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ 10

20 ΤΟ ΥΛΙΣΜΙΚO Εφόσον I DSS και V P έχουν αντίθετα σηµεία, το g m0 είναι πάντοτε θετικό. H τιµή αυτή είναι εκείνη, η οποία αναγράφεται συνήθως στα φύλλα τεχνικών προδιαγραφών του κατασκευαστή, που συνοδεύουν το στοιχείο. Η αντίσταση υποδοχής (ή εξόδου) είναι η r d όπως ορίζεται από την εξίσωση V DS DS r d = I D V I D V I DS D για σταθερό V GS (2.8) Η αγωγιµότητα υποδοχής g d είναι το αντίστροφο του r d.. Αυτή συµβολίζεται επίσης ως Y 0s ή g 0s και ονοµάζεται αγωγιµότητα εξόδου κοινής πηγής. Η αντίσταση εισόδου µεταξύ της πύλης και της πηγής είναι άπειρη, εάν υποτεθεί ότι η ανάστροφα πολωµένη πύλη δεν απορροφά ρεύµα. Για τον ίδιο λόγο η αντίσταση µεταξύ της πύλης και της υποδοχής λαµβάνεται ότι είναι άπειρη. Στο πρότυπο υψηλής συχνότητας, το οποίο φαίνεται στο Σχήµα 2.4β, έχουν προστεθεί χωρητικότητες µεταξύ ζευγών κόµβων. Ο πυκνωτής C gs υποκαθιστά την χωρητικότητα φράγµατος µεταξύ της πύλης και της πηγής, και η C gd είναι η χωρητικότητα φράγµατος µεταξύ της πύλης και της υποδοχής. Το στοιχείο C ds υποκαθιστά την χωρητικότητα του καναλιού υποδοχή-προς-πηγή. Στον πίνακα 2.1 φαίνονται οι οριακές τιµές των παραµέτρων ενός JFET. Πίνακας 2.1 Παράµετρος JFET g m 0,1-10 ma/v r d 0,1-1 M C ds 0,1-1 pf C gs,c gd 1-10pF r gs >108 Ω r gd >108Ω Μέσα από το Εικονικό Εργαστήριο Ηλεκτρονικής είναι δυνατή η εξ αποστάσεως πρόσβαση σε ένα N-JFET 2SK170 Toshiba. Tα αποτελέσµατα των µετρήσεων θα χρησιµοποιηθούν για την επαλήθευση των επίσηµων χαρακτηριστικών του συγκεκριµένου τύπου τρανζίστορ, όπως αυτά δίνονται από την κατασκευάστρια εταιρία. Σε εργαστηριακό επίπεδο, όσον αφορά το N-JFET, αντικείµενο ενδιαφέροντος αποτελούν η επαλήθευση, µέσα από τις µετρήσεις, των χαρακτηριστικών λειτουργίας και των µαθηµατικών τύπων, στα οποία έγινε παραπάνω θεωρητική αναφορά. Είναι δυνατόν να πραγµατοποιηθεί επίσης µελέτη του Ισοδύναµου Μοντέλου Ασθενούς Σήµατος Παραδείγµατα Μετρήσεων στο 2SK170 N-JFET Στο Σχήµα 2.5 απεικονίζεται το κύκλωµα του N-JFET, το οποίο αποτελεί και το πρώτο κύκλωµα (DUT), για το οποίο είναι δυνατή η πραγµατοποίηση µετρήσεων στο Εικονικό Εργαστήριο (VELab). EΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ 11

21 ΤΟ ΥΛΙΣΜΙΚO Σχήµα 2.5 Το κύκλωµα προς µέτρηση (DUT) για το N-JFET Στο ικτυακό Τόπο υπάρχει η δυνατότητα υποβολής δεδοµένων µέσα από δύο τύπων ιστοσελίδες. Για τους µη εξοικειωµένους µε την Ηλεκτρονική και τα ηλεκτρονικά εξαρτήµατα χρήστες, το VELab προσφέρει την απόλυτα κατανοητή και φιλική στο χρήστη ιστοσελίδα N-JFET» Stimuli Submission. Επιλέγονται ως δεδοµένα τα U1 και U2, δηλαδή οι τάσεις πύλης και τροφοδοσίας αντίστοιχα και ως αποτέλεσµα της µέτρησης λαµβάνεται το V D, δηλαδή η τάση υποδοχής. Η ιστοσελίδα υποβολής πολλαπλών δεδοµένων N-JFET» Multiple Drain Voltages επιτρέπει την εξαγωγή γραφικών παραστάσεων, εφόσον µε την πραγµατοποίηση πολλαπλών µετρήσεων καθίσταται δυνατή η λήψη πολλαπλών αποτελεσµάτων. Στην περίπτωση αυτή η υποβολή των δεδοµένων (stimuli submission) είναι πλέον σύνθετη, καθώς παρέχεται η δυνατότητα στο χρήστη να επιλέξει την αρχική (UStart) και την τελική (UStop) τιµή των τάσεων πύλης (U1) και τροφοδοσίας (U2), όπως επίσης και να καθορίσει τον αριθµό των βηµάτων (U1Steps και U2Steps αντίστοιχα) για τα µεσοδιαστήµατα ανάµεσα στις επιλεγείσες αρχικές και τελικές τιµές των παραπάνω τάσεων. Όπως είναι φανερό, το γινόµενο U1Steps x U2Steps είναι ίσο µε τον συνολικό αριθµό των µετρήσεων οι οποίες θα πραγµατοποιηθούν. Στον Πίνακα 2.2 φαίνονται τα χαρακτηριστικά του 2SK170 N-JFET (Ta=25ºC), όπως αυτά δίνονται από την κατασκευάστρια εταιρία Πίνακας 2.2 Χαρακτηριστικά Σύµβολα Συνθήκες Μέτρησης Ρεύµα αποκοπής - I Πύλης GSS V GS =-30V,V DS = ,0 NA Τάση αποκοπής Πύλης-Υποδοχής V (BR)GDS V DS =0,I G =-100µA V Ρεύµα Υποδοχής I DSS V DS =10V,V GS =0 2,6-20 ma Τάση αποκοπής - - V Πύλης-Πηγής GS(OFF) V DS =01V,I D =0,1µA - 0,2 1,5 V Μin Typical Max Μονάδα EΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ 12

22 ΤΟ ΥΛΙΣΜΙΚO Χαρακτηριστικά Σύµβολα Συνθήκες Μέτρησης Ορθή σύνθετη διαγωγιµότητα Χωρητικότητες εισόδου Χωρητικότητα ανάστροφης µεταβίβασης Τιµές Θορύβου Μin Typical Max Μονάδα Y fs V DS =10V,V GS =0,f=1kHz MS C iss V DS =10V,I D =0,f=1MHz pf C rss V DG =10V,I D =0,f=1MHz pf NF(1) NF(2) V DS =10V,I D =1,0mA, R G =1kΩ,f=1kHz V DS =10V,I D =1,0mA, R G =1KΩ,f=1kHz - 1,0 10-0,5 2 db Οι µέγιστες τιµές για το 2SK170 N-JFET (T a = 25ºC) είναι οι εξής: Πίνακας 2.3 Χαρακτηριστικό Σύµβολο Τιµή Μονάδα Τάση Πύλης-Υποδοχής V GDS -40 V Ρεύµα Πύλης I G 10 ma Απώλεια ισχύος στην υποδοχή P D 400 mw Θερµοκρασία ένωσης T j 125 ºC Εύρος θερµοκρασίας αποθήκευσης T stg -55/125 ºC Στο Σχήµα 2.6 φαίνονται οι χαρακτηριστικές καµπύλες για το τρανζίστορ 2SK170, όπως αυτές δίνονται από τον κατασκευαστή. (α) (β) Σχήµα 2.6 Χαρακτηριστικές καµπύλες του Toshiba 2SK170 N-JFET EΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ 13

23 ΤΟ ΥΛΙΣΜΙΚO Για την ακρίβεια, στο Σχήµα 2.5α βλέπουµε τις καµπύλες I D (V GS ) και I D (V DS ), ενώ στο Σχήµα 2.5β την καµπύλη I D (V DS ) για χαµηλές τιµές της τάσης V DS. Τα αποτελέσµατα των εξ αποστάσεως µετρήσεων θα χρησιµοποιηθούν στη συνέχεια για να επαληθεύσουν τις καµπύλες αυτές.. Συγκεκριµένα από τα Microsoft Excel αρχεία, που είναι διαθέσιµα µετά το τέλος κάθε ακολουθίας µετρήσεων, θα εξαχθούν γραφικές παραστάσεις, οι οποίες θα συµπίπτουν µε αυτές του Σχήµατος Επεξεργασία των Αποτελεσµάτων των Μετρήσεων Στη συνέχεια µε τη χρήση γραφικών παραστάσεων και όλων των απαραίτητων υπολογισµών, στις περιπτώσεις τόσο του συνεχούς, όσο και του εναλλασσοµένου ρεύµατος, θα δειχθεί η πολλαπλή χρησιµότητα των αποτελεσµάτων των µετρήσεων, καθώς τα κυκλώµατα προς µέτρηση παρέχουν όλες τις αναγκαίες πληροφορίες. Πίνακας 2.4 U1Start = -0,5 V U2Start = 0 V U1Stop = -0,3 V U2Stop = 10 V U1Steps = 5 U2Steps = 20 Καταρχήν µετά από την ακολουθία των µετρήσεων, που φαίνονται στον Πίνακα 2.4, από το Excel αρχείο των αποτελεσµάτων, το οποίο παρατίθεται στο Παράρτηµα Α, κατέστη δυνατή η εξαγωγή της γραφικής παραστάσεως, που απεικονίζεται στο Σχήµα 2.7 0, ,0003 0, ,0002 N-JFET Measurements ID 0, ,0001 0, , VD Σχήµα 2.7 Χαρακτηριστικές καµπύλες ID VD από το N-JFET DUT Βλέπουµε, ότι πρόκειται για τις αντίστοιχες του Σχήµατος 2.5 b χαρακτηριστικές καµπύλες του I D ως συνάρτηση του V DS για χαµηλές τιµές της τάσης V DS. EΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ 14

24 ΤΟ ΥΛΙΣΜΙΚO Όπως εύκολα µπορεί να διαπιστωθεί, τα αποτελέσµατα των µετρήσεων επιβεβαιώνουν πλήρως τις καµπύλες του κατασκευαστή Πολλαπλές µετρήσεις της τάσης υποδοχής V D µε σταθερή τιµή της τάσης U2 Θα µελετήσουµε τώρα την µεταβολή του ρεύµατος υποδοχής I D, σε σχέση µε την τάση πύλης-πηγής V GS, στην περιοχή κορεσµού. Στην περιοχή αυτή το ρεύµα υποδοχής συµβολίζεται µε Ι DS και όταν η πύλη είναι βραχυκυκλωµένη (V GS = 0) αυτό συµβολίζεται µε I DSS. Η µέγιστη τιµή τάσης, που είναι δυνατόν να ληφθεί από την πλακέτα επίκτησης δεδοµένων PCI-6024E είναι αυτή των 10 V, τιµή που µας εξυπηρετεί απόλυτα, καθώς η τάση τροφοδοσίας U2 = 10 V εγγυάται την λειτουργία του N-JFET, όπως αυτό φαίνεται στο κύκλωµα του Σχήµατος 2.5, στην περιοχή κορεσµού. Έτσι προχωρήσαµε στη σειρά των µετρήσεων του Πίνακα 2.5 µε σταθερή τάση τροφοδοσίας U2 = 10 V. Πίνακας 2.5 U1Start = -0,5V U2Start = 10V U1Stop = 0V U2Stop = 10V U1Steps = 20 U2Steps = 1 Στον Πίνακα 2.6 φαίνονται τα αποτελέσµατα, όπως αυτά ελήφθησαν από το αντίστοιχο Excel αρχείο, το οποίο παρατίθεται στο Παράρτηµα Α. Πίνακας 2.6 U1 VD U2 ID SQRT (ID) -4,50E-01 9,83E+00 1,00E+01 2,96E-05 0, ,28E-01 9,73E+00 1,00E+01 4,88E-05 0, ,05E-01 9,50E+00 1,00E+01 8,98E-05 0, ,83E-01 9,12E+00 1,00E+01 0, , ,60E-01 8,68E+00 1,00E+01 0, , ,38E-01 7,93E+00 1,00E+01 0, , ,15E-01 7,16E+00 1,00E+01 0, , ,93E-01 5,97E+00 1,00E+01 0, , ,70E-01 4,58E+00 1,00E+01 0, , ,48E-01 3,34E+00 1,00E+01 0, , ,25E-01 1,76E+00 1,00E+01 0, , ,03E-01 5,81E-01 1,00E+01 0, , ,80E-01 2,69E-01 1,00E+01 0, , ,58E-01 1,76E-01 1,00E+01 0, , ,35E-01 1,46E-01 1,00E+01 0, , ,13E-01 1,27E-01 1,00E+01 0, , ,00E-02 1,12E-01 1,00E+01 0, , ,75E-02 1,03E-01 1,00E+01 0, , ,50E-02 9,77E-02 1,00E+01 0, , ,25E-02 9,28E-02 1,00E+01 0, , EΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ 15

25 ΤΟ ΥΛΙΣΜΙΚO U 2 VD Ο υπολογισµός του ID έγινε µε βάση τον τύπο ID = όπως προκύπτει 5600 από την επίλυση του κυκλώµατος 2.5. Στο Σχήµα 2.8 βλέπουµε συγκριτικά το διάγραµµα εξόδου I D (V GS ) του 2SK170 (Σχήµα 2.8α), όπως δίνεται από τον κατασκευαστή, µε την αντίστοιχη γραφική παράσταση (Σχήµα 2.8β) των πειραµατικών αποτελεσµάτων των παραπάνω µετρήσεων (α) IDS - UGS 0,002 0,0015 ID S 0,001 0,0005-0,5-0,4-0,3-0,2-0,1 0 VGS 0 (β) Σχήµα 2.8 α : Χαρακτηριστικές (I D - V GS ) του Toshiba 2SK170 N-JFET β : Χαρακτηριστική καµπύλη IDS UGS από µετρήσεις στο N-JFET DUT EΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ 16

26 ΤΟ ΥΛΙΣΜΙΚO ιαπιστώνουµε, ότι δίνονται πέντε διαφορετικές καµπύλες Ι DS για το 2SΚ170 στο Σχήµα 2.7α, µε αντίστοιχες τιµές για το I DSS από2,1 ma έως 10 ma. Αυτό δείχνει, ότι υπάρχει µια διακύµανση, όσον αφορά τις καµπύλες αυτές για κάθε JFET, κάτι το οποίο οφείλεται σε κατασκευαστικές ανοχές. Από τη γραφική παράσταση του Σχήµατος 2.7β θα υπολογίσουµε την τιµή της τάσεως V GS, κάτω από την οποία το τρανζίστορ αποκόπτει, δηλαδή την τάση κατωφλίου V P, καθώς επίσης και την τιµή του ρεύµατος κορεσµού για V GS = 0, δηλαδή το I DSS. Το σηµείο τοµής της καµπύλης του Σχήµατος 2.7β µε τον άξονα των x αντιπροσωπεύει την τάση κατωφλίου V P, και το σηµείο τοµής της µε τον άξονα των y αντιπροσωπεύει το I DSS. Το παραβολικό σχήµα της καµπύλης καθιστά δύσκολη την εύρεση των παραπάνω σηµείων τοµής της µε τους άξονες. Για το λόγο αυτό θα χρησιµοποιήσουµε την παράσταση της τετραγωνικής ρίζας του I DS ως συνάρτησης της τάσης V GS. H γραφική αυτή παράσταση φαίνεται στο Σχήµα 2.9. Αυτή τη φορά, η γραµµικότητα της καµπύλης επιτρέπει να βρεθούν πολύ ευκολότερα τα σηµεία τοµής της µε τους άξονες των x και y. SQRT(IDS)-UGS 0,08 0,07 0,06 SQRT (IDS) 0,05 0,04 0,03 0,02 0,01-0,6-0,5-0,4-0,3-0,2-0,1 0 VGS 0 Σχήµα 2.9 Χαρακτηριστική καµπύλη SQRT(IDS) UGS από µετρήσεις στο N-JFET DUT Υπολογίζουµε ότι η τιµή της τάσης κατωφλίου (σηµείο τοµής της καµπύλης µε τον οριζόντιο άξονα) είναι V P = -0,46 V. Ακόµη, η καµπύλη τέµνει τον κατακόρυφο άξονα στο σηµείο 0,074. Άρα I DSS = 0,074, οπότε I DSS = 5,47 ma Η περιοχή κορεσµού για το τρανζίστορ, αντιστοιχεί στη σχεδόν οριζόντια γραµµή του Σχήµατος 2.7 β και στην αντίστοιχη σχεδόν οριζόντια γραµµή του Σχήµατος 2.6. Παρατηρούµε επίσης, ότι για την περιοχή κορεσµού στο διάγραµµα SQRT(I DS ) - V GS (Σχήµα 2.8) η καµπύλη είναι απόλυτα οριζόντια. EΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ 17

27 ΤΟ ΥΛΙΣΜΙΚO Θα υπολογίσουµε τώρα τη διαγωγιµότητα για V P = 0,46 V, I DSS = 5,48 ma και V GS = 0,293 V. Με αντικατάσταση των τιµών αυτών στις εξισώσεις 2.6 και 2.7 βρίσκουµε 2I DSS 2*5,47mA g mo = = = 23,78 ms (2.9) V 0,46V και τελικά P V g m = g mo GS 0,293V 1 = 23,78 ms V 1 = 8,63 ms (2.10) P 0,46V Aκόµη από τον τύπο 2.3 υπολογίζουµε 2 V I DS = I DSS 1 GS = 5,47 ma VP 2 0,293 1 V = 720 µα (2.11) 0,46V Από το παραπάνω αποτέλεσµα διαπιστώνουµε ότι επαληθεύονται πλήρως τα αποτελέσµατα των µετρήσεων, καθώς, όπως βλέπουµε από τον Πίνακα 2.6, για τάση πύλης V GS = 0,293 V η τιµή που βρέθηκε πειραµατικά για το ρεύµα υποδοχής είναι I DS = 719 µα. Το ίδιο ισχύει και για την τιµή του g m0 η οποία υπολογίστηκε ίση µε 23,78 ms, ενώ η αντίστοιχη τιµή, που δίνεται από τον κατασκευαστή, όπως φαίνεται από τον Πίνακα 2.3, είναι αυτή των 22 ms Πολλαπλές µετρήσεις της τάσης υποδοχής V D για την εξαγωγή των χαρακτηριστικών I D (V D ) Αναφερόµαστε στις χαρακτηριστικές καµπύλες του Σχήµατος 2.6,όπως αυτές προέκυψαν από τις πολλαπλές µετρήσεις της τάσης V D, οι οποίες πραγµατοποιήθηκαν σύµφωνα µε τα δεδοµένα του Πίνακα 2.3. Οι τάσεις πύλης είναι U1 = V G = - 0,1 V / - 0,2 V / - 0,3 V / - 0,4 V Οι τάσεις τροφοδοσίας για κάθε µία από τις παραπάνω τάσεις πύλης είναι U2 = 0 V / 0,5 V 9,5 V Για τις παραπάνω τιµές και σύµφωνα µε τον τύπο 2.8 υπολογίζουµε την αντίσταση υποδοχής r d = 56,5 kω. (2.12) Εποµένως η αγωγιµότητα υποδοχής θα είναι g d = 1 1 = 56,5kΩ r d = 17,7 µs (2.13) EΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ 18

28 ΤΟ ΥΛΙΣΜΙΚO Πολλαπλές µετρήσεις της τάσης υποδοχής V D για την εύρεση του κέρδους τάσης ασθενούς σήµατος Στο Σχήµα 2.10 βλέπουµε το ισοδύναµο κύκλωµα ασθενούς σήµατος για το FET, µόνο που στην περίπτωσή µας, στη θέση της αντίστασης των 9,8 kω υπάρχει µία των 5,6 kω. Σχήµα 2.10 Ισοδύναµο κύκλωµα ασθενούς σήµατος N-JFET Με πολύ µικρές διακυµάνσεις της τάσης πύλης, καθίσταται δυνατή η µελέτη της περιπτώσεως του εναλλασσοµένου ρεύµατος. Έτσι πραγµατοποιούµε µετρήσεις για τάσεις πύλης U1 = V G = -0,290 V / -0,295 V / -0,300 V, ενώ η τάση τροφοδοσίας έχει επιλεγεί ως U2 = 8,5 V. Για τις παραπάνω τιµές της τάσης V G, οι τιµές της τάσης υποδοχής, που παίρνουµε ως αποτελέσµατα των µετρήσεων, είναι αντίστοιχα: V D = 4,20 V / 4,46 V / 4,72 V, όπως φαίνεται από τα αποτελέσµατα του Πίνακα 2.7. Τα αποτελέσµατα αυτά τα πήραµε από το διαθέσιµο µετά τις µετρήσεις Excel αρχείο, το οποίο παρατίθεται στο παράρτηµα Α. Πίνακας 2.7 U1 VD U2-3,00E-01 4,72E+00 8,50E+00-2,99E-01 4,71E+00 8,50E+00-2,98E-01 4,72E+00 8,50E+00-2,97E-01 4,71E+00 8,50E+00-2,96E-01 4,71E+00 8,50E+00-2,95E-01 4,46E+00 8,50E+00-2,94E-01 4,46E+00 8,50E+00-2,93E-01 4,47E+00 8,50E+00-2,92E-01 4,46E+00 8,50E+00-2,91E-01 4,46E+00 8,50E+00-2,90E-01 4,20E+00 8,50E+00-2,89E-01 4,20E+00 8,50E+00-2,88E-01 4,19E+00 8,50E+00-2,87E-01 4,20E+00 8,50E+00-2,86E-01 4,20E+00 8,50E+00-2,85E-01 3,94E+00 8,50E+00-2,84E-01 3,94E+00 8,50E+00-2,83E-01 3,94E+00 8,50E+00-2,82E-01 3,94E+00 8,50E+00-2,81E-01 3,94E+00 8,50E+00 EΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ 19

29 ΤΟ ΥΛΙΣΜΙΚO Η µέτρηση, για την περίπτωση του εναλλασσοµένου ρεύµατος, προσοµοιώνεται, όπως προείπαµε µε την επιλογή του ελάχιστου βήµατος των 0,005 V για την τάση πύλης, βήµα το οποίο υποστηρίζεται από την πλακέτα επίκτησης δεδοµένων DAQ Board, η οποία παρέχει τις τάσεις τροφοδοσίας για το κύκλωµα του J-FET. Χρησιµοποιώντας τα αποτελέσµατα των παραπάνω µετρήσεων το κέρδος τάσης υπολογίζεται ως A V = V V D3 G3 V V D1 G1 = 4,72V 4,20V 0,300V ( 0,290V ) = - 52 (2.14) ως Στη συνέχεια από το κύκλωµα του Σχήµατος 2.9 βρίσκουµε το κέρδος τάσης Α V = υ υ d gs = -g m (R d //r d ) (2.15) οπότε µε αντικατάσταση των τιµών g m = 8,63 ms (Τύπος 2.10), R d = 5,6 kω και r d = 56,5 kω (Τύπος 2.12) υπολογίζουµε ότι A V = - 43,96 (2.16) Η διαφορά των δύο τιµών (2.14) και (2.16) οφείλεται στην προσέγγιση που έγινε κατά τον υπολογισµό των τιµών των V P και I DSS από το διάγραµµα του Σχήµατος FET ΜΕΤΑΛΛΟΥ ΟΞΕΙ ΙΟΥ - ΗΜΙΑΓΩΓΟΥ p-καναλιου (P- MOS-FET) Θεωρία MOS-FET Στην ενότητα αυτή θα στρέψουµε την προσοχή µας στο FET µονωµένηςπύλης (IGFET) ή FET µετάλλου-οξειδίου-ηµιαγωγου (P-MOS-FET), το οποίο έχει πολύ µεγαλύτερη εµπορική σηµασία από το FET ενώσεως. Το MOSFET p-καναλιού, όπως φαίνεται το Σχήµα 2.11, αποτελείται από ένα υπόστρωµα χαµηλής νόθευσης τύπου n εντός του οποίου διαχέονται δύο περιοχές υψηλής νόθευσης τύπου p +. EΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ 20

30 ΤΟ ΥΛΙΣΜΙΚO Σχήµα 2.11 MOSFET p - καναλιού Οι περιοχές αυτές, οι οποίες θα λειτουργήσουν ως πηγή (source) και υποδοχή (drain), απέχουν µεταξύ τους 5 έως 10 µm. Ένα λεπτό στρώµα (περίπου 0,1 µm) µονωτικού διοξειδίου του πυριτίου (SiO 2 ) αναπτύσσεται στην επιφάνεια της κατασκευής, και κατόπιν ανοίγονται οπές εντός του στρώµατος οξειδίου, ώστε να σχηµατισθούν οι επαφές πηγής και υποδοχής. Στη συνέχεια η µεταλλική περιοχή της πύλης (gate) επιστρώνεται επί του οξειδίου ώστε να καλύπτει ολόκληρη την περιοχή του καναλιού. Συγχρόνως σχηµατίζονται µεταλλικές επαφές στην υποδοχή και την πηγή. Η επαφή του µετάλλου επάνω από την περιοχή του καναλιού είναι ο ακροδέκτης της πύλης. Επαφή µετάλλου (ωµική σύνδεση ηµιαγώγιµης περιοχής µε µέταλλο) φτιάχνεται και στο υπόστρωµα,το οποίο λέγεται και σώµα (body). Λόγω του µονωτικού στρώµατος SiO 2 το στοιχείο αυτό παίρνει και την ονοµασία FET µονωµένης πύλης (IGFET). Επίσης το στρώµα αυτό προσδίδει στο MOSFET µια πολύ υψηλή αντίσταση εισόδου της τάξης των έως Ω. Στην παρακάτω περιγραφή λειτουργίας του στοιχείου, θα θεωρήσουµε ότι η ένωση µεταξύ υποστρώµατος και πηγής δεν θα άγει, καθώς θα έχει τα άκρα της βραχυκυκλωµένα και συνεπώς το υπόστρωµα δεν θα έχει καµία επίδραση στη λειτουργία του MOSFET. Θα το εξετάσουµε, λοιπόν, σαν να ήταν στοιχείο τριών ακροδεκτών (πύλη, πηγή, υποδοχή). Το MOSFET Πυκνώσεως. Εάν γειώσουµε το σώµα Β του Σχήµατος 2.10 και συνδέσουµε µια αρνητική τάση στην πύλη G ένα ηλεκτρικό πεδίο θα σχηµατισθεί κάθετα δια µέσου του οξειδίου. Τα θετικά φορτία, τα οποία είναι φορείς µειονότητας στο υπόστρωµα τύπου-n σχηµατίζουν ένα «σώµα αναστροφής». Καθώς αυξάνεται το µέτρο της αρνητικής τάσεως επί της πύλης, το εξ επαγωγής θετικό φορτίο εντός του ηµιαγωγού αυξάνεται επίσης. Η περιοχή κάτω από το οξείδιο έχει φορείς τύπου-p, η αγωγιµότητα αυξάνει, και ρεύµα ρέει από την πηγή S προς την υποδοχή D διαµέσου του εξ επαγωγής καναλιού. Έτσι η αρνητική τάση πύλης έχει ως αποτέλεσµα να πυκνώνεται το ρεύµα υποδοχής. Ένα τέτοιο στοιχείο ονοµάζεται MOS τύπου πυκνώσεως (Enhancement-type MOS). Οι χαρακτηριστικές τάσεως ρεύµατος της υποδοχής ενός MOSFET πυκνώσεως, p-καναλιού, δίνονται στο Σχήµα 2.12a και η καµπύλη µεταφοράς του στο Σχήµα 2.12b. EΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ 21

31 ΤΟ ΥΛΙΣΜΙΚO Σχήµα 2.12 Χαρακτηριστικές καµπύλες MOSFET πυκνώσεως p - καναλιού Για V GS 0 το ρεύµα I DSS είναι πολύ ασθενές, της τάξεως των µερικών nanoamperes. Καθώς η V GS παίρνει αρνητικές τιµές, το ρεύµα I D αυξάνεται, στην αρχή αργά, και στη συνέχεια πιο γρήγορα, µε την αύξηση της V GS. Ο κατασκευαστής συνήθως δίνει την τάση κατωφλίου πύλης-πηγής V GST ή V T για την οποία η I D παίρνει µια ορισµένη τιµή ας πούµε 10 µa. Ο κατασκευαστής δίνει επίσης στα φύλλα προδιαγραφών του, ένα ρεύµα I D,ON το οποίο αντιστοιχεί περίπου στη µέγιστη τιµή, η οποία δίνεται επί των χαρακτηριστικών υποδοχής, όπως επίσης και την τιµή της V GS που αντιστοιχεί στο ρεύµα αυτό. Η τιµή της V T για ένα συνηθισµένο MOSFET p-καναλιού, είναι περίπου -4 V. Η τάση του τροφοδοτικού της υποδοχής που χρησιµοποιείται συνήθως είναι -12 V. Η υψηλή αυτή τάση είναι ασυµβίβαστη µε την τάση τροφοδοτήσεως 5 V που χρησιµοποιείται συνήθως στα διπολικά ολοκληρωµένα κυκλώµατα. Για τον λόγο αυτό έχουν αναπτυχθεί διάφορες µέθοδοι κατασκευής, µε σκοπό τη µείωση της V T. Έτσι τελικά προκύπτει ένα στοιχείο χαµηλής τάσης κατωφλίου V T, που κυµαίνεται µεταξύ 1,5 V και 2,5 V, ενώ αντίθετα για ένα συνηθισµένο MOS υψηλής τάσης κατωφλίου η V T κυµαίνεται µεταξύ 4 και 6 V. Το MOSFET αραιώσεως. Ένας δεύτερος τύπος MOSFET µπορεί να κατασκευασθεί, αν στη βασική κατασκευή του Σχήµατος 2.11 διαχυθεί ένα κανάλι µεταξύ της πηγής και της υποδοχής, µε προσµίξεις του ίδιου τύπου µε εκείνες, που χρησιµοποιήθηκαν για τη διάχυση της πηγής και της υποδοχής. Μια τέτοια κατασκευή καναλιού τύπου-n φαίνεται στο Σχήµα 2.13 Σχήµα 2.13 MOSFET αραιώσεως n - καναλιού EΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ 22

32 ΤΟ ΥΛΙΣΜΙΚO Στο στοιχείο αυτό, για µηδενική τάση πύλης-προς-πηγή V GS = 0, το ρεύµα υποδοχής I DSS είναι αρκετά µεγαλύτερο του µηδενός. Εάν η τάση πύλης πάρει αρνητικές τιµές, επάγονται θετικά φορτία στο κανάλι διαµέσου του SiO 2. Εφόσον το ρεύµα σε ένα FET οφείλεται σε φορείς πλειονότητας (ηλεκτρόνια για υλικό τύπου n), τα θετικά φορτία εξ επαγωγής καθιστούν το κανάλι λιγότερο αγώγιµο και το ρεύµα υποδοχής ελαττώνεται, καθώς ηv GS παίρνει περισσότερο αρνητικές τιµές. Η ανακατανοµή του φορτίου µέσα στο κανάλι προκαλεί µια ενεργή αραίωση των φορέων πλειονότητας, από την οποία προέρχεται η ονοµασία MOSFET αραιώσεως. Οι χαρακτηριστικές τάσεως-ρεύµατος ενός MOSFET αραιώσεως και ενός JFET είναι σχεδόν όµοιες, όπως βλέπουµε στο Σχήµα (α) (β) Σχήµα 2.14 Στατικές χαρακτηριστικές για ένα MOSFET αραιώσεως n-καναλιού Ένα MOSFET αραιώσεως µπορεί επίσης να λειτουργήσει ως MOSFET πυκνώσεως. Για να συµβεί αυτό, είναι απαραίτητο να συνδέσουµε µόνο µια θετική τάση στην πύλη, ώστε να επαχθούν αρνητικά φορτία στο κανάλι τύπου n. Έτσι, αυξάνεται η αγωγιµότητα του καναλιού, και το ρεύµα ξεπερνάει την τιµή του I DSS. Μερικές φορές ο κατασκευαστής δίνει την τάση αποκοπής πύλης-πηγής V GS,OFF, στην οποία η I D παίρνει µια ορισµένη αµελητέα τιµή για µια δεδοµένη τιµή της V DS. Αυτή η τάση πύλης αντιστοιχεί στην τάση φραγής V P του JFET. Όλα τα παραπάνω ισχύουν επίσης για ένα MOSFET p-καναλιού. Για το στοιχείο αυτό, πρέπει να αναστρέψουµε τα πρόσηµα όλων των ρευµάτων και τάσεων στις χαρακτηριστικές τάσεως-ρεύµατος Παραδείγµατα Μετρήσεων στο 2Ν4352 P-MOS-FET Το δεύτερο κύκλωµα προς µέτρηση, το οποίο χρησιµοποιείται στην εφαρµογή αυτή, καθιστά δυνατή την εργαστηριακή µελέτη της συµπεριφοράς ενός FET µετάλλου-οξειδίου-ηµιαγωγού πυκνώσεως p- καναλιού (P-Type Channel Enhacement MOSFET). Η συνδεσµολογία είναι η βασική για ένα P-MOS-FET, όπως και για το JFET, κοινής υποδοχής την οποία βλέπουµε στο Σχήµα EΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ 23

33 ΤΟ ΥΛΙΣΜΙΚO Σχήµα 2.15 Το κύκλωµα προς µέτρηση (DUT) για το P-MOS-FET Τα δύο παρόµοια κυκλώµατα των N-JFET και P-MOS-FET χρησιµοποιούν κοινή γείωση για καλύτερη οικονοµία των συνδέσεων µε την πλακέτα επίκτησης δεδοµένων PCI-6024E plug-in board. Έτσι, τα αντιµετωπίζουµε, ως ενιαίο κύκλωµα προς µέτρηση (FET DUT). Όπως και στην περίπτωση του N-JFET, o ικτυακός Τόπος προσφέρει δύο τρόπους για την εξ αποστάσεως εισαγωγή των τάσεων U1 και U2, ανάλογα µε τον βαθµό εξοικείωσης των χρηστών µε το VELab και την Ηλεκτρονική γενικότερα. Η ιστοσελίδα P-MOS-FET» Drain Voltage είναι απλούστερης µορφής, και προσφέρεται για τους µη εξοικειωµένους χρήστες, καθώς ζητούνται µία µόνον τιµή για το U1 και µία για το U2. Αντίθετα στην ιστοσελίδα P-MOS-FET» Multiple Drain Voltages ο χρήστης µπορεί να επιλέξει µια αρχική και µια τελική τιµή για τα U1 (U1Start, U1Stop) και U2 (U2Start, U2Stop), καθώς και τον αριθµό των ενδιάµεσων αντίστοιχων τιµών (U1Steps, U2Steps), τιµές οι οποίες θα υπολογιστούν από το VI. Με τον τρόπο αυτό, καθίσταται δυνατή η µελέτη της λειτουργίας του στοιχείου, µε την αξιοποίηση των πινάκων των αποτελεσµάτων (µέσα από τα διαθέσιµα Excel αρχεία), καθώς και την εξαγωγή των γραφηµάτων (χαρακτηριστικές καµπύλες λειτουργίας), που αυτά επιτρέπουν. Το φύλλο προδιαγραφών του κατασκευαστή δίνει για το 2Ν4352 τα ακόλουθα τεχνικά χαρακτηριστικά: ABSOLUTE MAXIMUM RATINGS Πίνακας 2.8 (TA = 25oC unless otherwise noted) Drain-Source Voltage V Drain-Gate Voltage V Gate-Source Voltage ±30 V Drain Current ma Storage Temperature Range oc to +200 ºC Operating Temperature Range oc to +150 ºC Lead Temperature (Soldering, 10sec) ºC Power Dissipation mw Derate above 25oC mw/ºc EΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ 24

34 ΤΟ ΥΛΙΣΜΙΚO ELECTRICAL CHARACTERISTICS (TA = 25oC unless otherwise specified) SYMBOL PARAMETER MIN MAX UNITS TEST CONDITIONS V (BR)DSX Drain-Source I Breakdown -25 Vdc D = -10mA, V Voltage GS = 0 I DSS I GSS V GS(th ) V DS(on ) I D(on) r DS(on) y fs C iss C rss Zero-Gate- Voltage Drain Current Gate Reverse Current Gate Threshold Voltage Drain-Source On-Voltage On-State Drain Current Drain-Source Resistance Forward Transfer Admittance Input Capacitance Input Capacitance nadc madc ±10 pa pa Vdc -3.0 ma -1.0 V 600 ohms 1000 mmho C d(sub) Drain-Substrate Capacitance 5.0 t d1 Turn-On Delay 45 Rise Time 65 t r t d2 Turn-Off Delay 60 Fall Time 100 t f pf ns V DS = -10V, V GS = 0, T A = 25oC V DS = -10V, V GS = 0, T A = 150oC V GS = ±30V, V DS = 0 V DS = -10V, I D = -10mA I D = -2mA, V GS = -10V V GS = -10V, V DS = -10V V GS = -10V, I D = 0, f = 1.0kHz V DS = -10V, I D = 2.0mA, f = 1.0kHz V DS = -10V, V GS = 0, f = 140MHz V DS = 0, V GS = 0, f = 140MHz V D(sub) = -10V, f = 140kHz I D = -2.0mAdc, V DS = -10Vdc, V GS = -10V Για την εξαγωγή των χαρακτηριστικών I D (V DS ) του P-MOS-FET, πραγµατοποιήθηκαν στο VELab οι µετρήσεις που περιγράφονται στον Πίνακα 2.9 EΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ 25

ΤΕΙ - ΧΑΛΚΙ ΑΣ 12. ΤΡΑΝΖΙΣΤΟΡ ΕΠΙ ΡΑΣΗΣ ΠΕ ΙΟΥ (FET) Tρανζίστορ στο οποίο το ρεύµα εξόδου ελέγχεται όχι από το ρεύµα αλλά από την τάση εισόδου.

ΤΕΙ - ΧΑΛΚΙ ΑΣ 12. ΤΡΑΝΖΙΣΤΟΡ ΕΠΙ ΡΑΣΗΣ ΠΕ ΙΟΥ (FET) Tρανζίστορ στο οποίο το ρεύµα εξόδου ελέγχεται όχι από το ρεύµα αλλά από την τάση εισόδου. 12. ΤΟ ΤΡΑΝΖΙΣΤΟΡ ΕΠΙ ΡΑΣΗΣ ΠΕ ΙΟΥ (FET)-Ι.Σ. ΧΑΛΚΙΑ ΗΣ ιαφάνεια 1 12. ΤΡΑΝΖΙΣΤΟΡ ΕΠΙ ΡΑΣΗΣ ΠΕ ΙΟΥ (FET) Tρανζίστορ στο οποίο το ρεύµα εξόδου ελέγχεται όχι από το ρεύµα αλλά από την τάση εισόδου. Αρχή

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση Transistors επίδραση Πεδίου (JFET)

Άσκηση Transistors επίδραση Πεδίου (JFET) Άσκηση Transistors επίδραση Πεδίου (JFET) Εισαγωγή Σκοπός Πειράµατος Στην εργαστηριακή αυτή άσκηση θα µελετηθεί το transistor επίδρασης πεδίου (Field Effect Transistors). Πιο συγκεκριµένα µε την βοήθεια

Διαβάστε περισσότερα

Τα τρανζίστορ επίδρασης πεδίου (FET) Σπύρος Νικολαΐδης Αναπληρωτής Καθηγητής Τομέας Ηλεκτρονικής & ΗΥ Τμήμα Φυσικής

Τα τρανζίστορ επίδρασης πεδίου (FET) Σπύρος Νικολαΐδης Αναπληρωτής Καθηγητής Τομέας Ηλεκτρονικής & ΗΥ Τμήμα Φυσικής Τα τρανζίστορ επίδρασης πεδίου (FET) Σπύρος Νικολαΐδης Αναπληρωτής Καθηγητής Τομέας Ηλεκτρονικής & ΗΥ Τμήμα Φυσικής Τα τρανζίστορ επίδρασης πεδίου Τα πιο βασικά στοιχεία δομής των ηλεκτρονικών κυκλωμάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΑΝΖΙΣΤΟΡΣ 1. ΟΜΗ ΚΑΙ ΑΡΧΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΤΟΥ ΙΠΟΛΙΚΟΥ ΤΡΑΝΖΙΣΤΟΡ

ΤΡΑΝΖΙΣΤΟΡΣ 1. ΟΜΗ ΚΑΙ ΑΡΧΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΤΟΥ ΙΠΟΛΙΚΟΥ ΤΡΑΝΖΙΣΤΟΡ ΤΡΑΝΖΙΣΤΟΡΣ 1. ΟΜΗ ΚΑΙ ΑΡΧΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΤΟΥ ΙΠΟΛΙΚΟΥ ΤΡΑΝΖΙΣΤΟΡ ΟΜΗ Το διπολικό τρανζίστορ (bipolar junction transistor-bjt) είναι ένας κρύσταλλος µε τρεις περιοχές εµπλουτισµένες µε προσµίξεις, δηλ. αποτελείται

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές αρχές ηµιαγωγών και τρανζίστορ MOS. Εισαγωγή στην Ηλεκτρονική

Βασικές αρχές ηµιαγωγών και τρανζίστορ MOS. Εισαγωγή στην Ηλεκτρονική Βασικές αρχές ηµιαγωγών και τρανζίστορ MOS Εισαγωγή στην Ηλεκτρονική Ηµιαγώγιµα υλικά και πυρίτιο Η κατασκευή ενός ολοκληρωµένου κυκλώµατος γίνεται µε βάση ένα υλικό ηµιαγωγού (semiconductor), το οποίο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΑΣΗ ΚΑΙ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΚΥΚΛΩΜΑΤΩΝ. Δρ. Δ. Λαμπάκης (8 η σειρά διαφανειών)

ΣΧΕΔΙΑΣΗ ΚΑΙ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΚΥΚΛΩΜΑΤΩΝ. Δρ. Δ. Λαμπάκης (8 η σειρά διαφανειών) ΣΧΕΔΙΑΣΗ ΚΑΙ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΚΥΚΛΩΜΑΤΩΝ Δρ. Δ. Λαμπάκης (8 η σειρά διαφανειών) Τα μοντέρνα ψηφιακά κυκλώματα (λογικές πύλες, μνήμες, επεξεργαστές και άλλα σύνθετα κυκλώματα) υλοποιούνται σήμερα

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ Ι Ενότητα 3

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ Ι Ενότητα 3 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ Ι Ενότητα 3: Τρανζίστορ FET Χατζόπουλος Αλκιβιάδης Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχ. Υπολογιστών Άδειες Χρήσης Το παρόν

Διαβάστε περισσότερα

ΨΗΦΙΑΚΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ MOS KAI CMOS

ΨΗΦΙΑΚΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ MOS KAI CMOS Εισαγωγή στη Μικροηλεκτρονική (ΕΤΥ-482) 1 ΨΗΦΙΑΚΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ MOS KAI CMOS Α. Αναστροφέας MOSFET. Α.1 Αναστροφέας MOSFET µε φορτίο προσαύξησης. Ο αναστροφέας MOSFET (πύλη NOT) αποτελείται από

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρονική Φυσική & Οπτικοηλεκτρονική

Ηλεκτρονική Φυσική & Οπτικοηλεκτρονική Ηλεκτρονική Φυσική & Οπτικοηλεκτρονική ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Ενότητα 5: Τρανζίστορ Επίδρασης Πεδίου (MOS-FET, J-FET) Δρ. Δημήτριος Γουστουρίδης Τμήμα

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση 7. Τρανζίστορ Επίδρασης Πεδίου Επαφής (JFET)

Άσκηση 7. Τρανζίστορ Επίδρασης Πεδίου Επαφής (JFET) ΤΕΙ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ Τ.Ε. ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ Ι (ΕΡ) Άσκηση 7 Τρανζίστορ Επίδρασης Πεδίου Επαφής (JFET) Στόχος Ο στόχος της εργαστηριακής άσκησης είναι η κατανόηση της λειτουργία των

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΑΣΗ ΚΑΙ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΚΥΚΛΩΜΑΤΩΝ. Δρ. Δ. Λαμπάκης (7 η σειρά διαφανειών)

ΣΧΕΔΙΑΣΗ ΚΑΙ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΚΥΚΛΩΜΑΤΩΝ. Δρ. Δ. Λαμπάκης (7 η σειρά διαφανειών) ΣΧΕΔΙΑΣΗ ΚΑΙ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΚΥΚΛΩΜΑΤΩΝ Δρ. Δ. Λαμπάκης (7 η σειρά διαφανειών) Τα τρανζίστορ επίδρασης πεδίου είναι ηλεκτρονικά στοιχεία στα οποία οι φορείς του ηλεκτρικού ρεύματος είναι ενός είδους

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΑΝΖΙΣΤΟΡ ΕΠΙ ΡΑΣΗΣ ΠΕ ΙΟΥ (FET)

ΤΡΑΝΖΙΣΤΟΡ ΕΠΙ ΡΑΣΗΣ ΠΕ ΙΟΥ (FET) Εισαγωγή στη Μικροηλεκτρονική (ΕΤΥ-482) 1 ΤΡΑΝΖΙΣΤΟΡ ΕΠΙ ΡΑΣΗΣ ΠΕ ΙΟΥ (FET) ΤΡΑΝΖΙΣΤΟΡ ΕΠΙ ΡΑΣΗΣ ΠΕ ΙΟΥ ΕΠΑΦΗΣ (JFET) Τα τρανζίστορ επίδρασης πεδίου είναι ηλεκτρονικά στοιχεία στα οποία οι φορείς του ηλεκτρικού

Διαβάστε περισσότερα

Βιοµηχανικά Ηλεκτρονικά (Industrial Electronics) Κ.Ι.Κυριακόπουλος Καθηγητής Ε.Μ.Π.

Βιοµηχανικά Ηλεκτρονικά (Industrial Electronics) Κ.Ι.Κυριακόπουλος Καθηγητής Ε.Μ.Π. Βιοµηχανικά Ηλεκτρονικά (Industrial Electronics) Κ.Ι.Κυριακόπουλος Καθηγητής Ε.Μ.Π. Εισαγωγή Control Systems Laboratory Γιατί Ηλεκτρονικά? Τι είναι τα Mechatronics ( hrp://mechatronic- design.com/)? Περιεχόμενο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1 ΗΜΙΑΓΩΓΙΚΗ ΙΟ ΟΣ 1

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1 ΗΜΙΑΓΩΓΙΚΗ ΙΟ ΟΣ 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1 ΗΜΙΑΓΩΓΙΚΗ ΙΟ ΟΣ 1 1-1 Ενεργειακές Ζώνες 3 1-2 Αµιγείς και µη Αµιγείς Ηµιαγωγοί 5 ότες 6 Αποδέκτες 8 ιπλοί ότες και Αποδέκτες 10 1-3 Γένεση, Παγίδευση και Ανασύνδεση Φορέων 10 1-4 Ένωση pn

Διαβάστε περισσότερα

3. ίοδος-κυκλώµατα ιόδων - Ι.Σ. ΧΑΛΚΙΑ ΗΣ διαφάνεια 1. Kρυσταλλοδίοδος ή δίοδος επαφής. ίοδος: συνδυασµός ηµιαγωγών τύπου Ρ και Ν ΤΕΙ ΧΑΛΚΙ ΑΣ

3. ίοδος-κυκλώµατα ιόδων - Ι.Σ. ΧΑΛΚΙΑ ΗΣ διαφάνεια 1. Kρυσταλλοδίοδος ή δίοδος επαφής. ίοδος: συνδυασµός ηµιαγωγών τύπου Ρ και Ν ΤΕΙ ΧΑΛΚΙ ΑΣ 3. ίοδος-κυκλώµατα ιόδων - Ι.Σ. ΧΑΛΚΙΑ ΗΣ διαφάνεια 1 3. ΙΟ ΟΣ ΚΑΙ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ ΙΟ ΩΝ Kρυσταλλοδίοδος ή δίοδος επαφής ίοδος: συνδυασµός ηµιαγωγών τύπου Ρ και Ν 3. ίοδος-κυκλώµατα ιόδων - Ι.Σ. ΧΑΛΚΙΑ ΗΣ διαφάνεια

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΟΓΙΚΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ

ΑΝΑΛΟΓΙΚΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ ΑΝΑΛΟΓΙΚΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4ο ΤΡΑΝΖΙΣΤΟΡ Διπολικά τρανζίστορ Το διπολικό τρανζίστορ (bipolar ή BJT) είναι ένας κρύσταλλος τριών στρωμάτων με διαφορετικό επίπεδο εμπλουτισμού: τον εκπομπό Ε, τη βάση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ 2 η : ΟΡΓΑΝΑ ΚΑΙ ΣΥΣΚΕΥΕΣ ΤΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ

ΑΣΚΗΣΗ 2 η : ΟΡΓΑΝΑ ΚΑΙ ΣΥΣΚΕΥΕΣ ΤΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ ΤΕΙ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ - ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΣΠΑΡΤΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΑΝΑΛΟΓΙΚΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΑΣΚΗΣΗ 2 η : ΟΡΓΑΝΑ ΚΑΙ ΣΥΣΚΕΥΕΣ ΤΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΑΡΙΘΜΟΣ ΜΗΤΡΩΟΥ:.. ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΑΡΙΘΜΟΣ ΜΗΤΡΩΟΥ:.. Α. ΜΕΤΡΗΣΗ ΣΥΝΕΧΟΥΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρονικά Ισχύος. ίοδος

Ηλεκτρονικά Ισχύος. ίοδος Ηλεκτρονικά Ισχύος Πρόκειται για στοιχεία κατασκευασμένα από υλικά με συγκεκριμένες μη γραμμικές ηλεκτρικές ιδιότητες (ημιαγωγά στοιχεία) Τα κυριότερα από τα στοιχεία αυτά είναι: Η δίοδος Το thyristor

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση 10 Στοιχεία ηλεκτρονικής τεχνολογίας

Άσκηση 10 Στοιχεία ηλεκτρονικής τεχνολογίας Άσκηση 10 Στοιχεία ηλεκτρονικής τεχνολογίας ΔΙΟΔΟΣ Οι περισσότερες ηλεκτρονικές συσκευές όπως οι τηλεοράσεις, τα στερεοφωνικά συγκροτήματα και οι υπολογιστές χρειάζονται τάση dc για να λειτουργήσουν σωστά.

Διαβάστε περισσότερα

Ψηφιακά Ηλεκτρονικά. Μάθηµα 5ο.. Λιούπης

Ψηφιακά Ηλεκτρονικά. Μάθηµα 5ο.. Λιούπης Ψηφιακά Ηλεκτρονικά Μάθηµα 5ο. Λιούπης Τεχνολογία CMOS Υλοποιεί την πλειοψηφία των µοντέρνων ψηφιακών κυκλωµάτων λογικές πύλες µνήµες επεξεργαστές άλλα σύνθετα κυκλώµατα Συνδυάζει συµπληρωµατικά pmos και

Διαβάστε περισσότερα

Η αντιστοιχία των παραπάνω επαφών με αυτές του διπολικού τρανζίστορ είναι (προφανώς) η εξής: S E, D C, G B.

Η αντιστοιχία των παραπάνω επαφών με αυτές του διπολικού τρανζίστορ είναι (προφανώς) η εξής: S E, D C, G B. 3. ΤΡΑΝΖΙΣΤΟΡ ΕΓΚΑΡΣΙΟΥ ΠΕΔΙΟΥ (Field Effect Transistor FET) 3.1. Γενικά Σε αντίθεση με τα διπολικά τρανζίστορ, που στηρίζουν τη λειτουργία τους σε δύο τύπους φορέων (ηλεκτρόνια και οπές), τα τρανζίστορ

Διαβάστε περισσότερα

Σε αντίθεση με τα διπολικά τρανζίστορ, που στηρίζουν τη λειτουργία τους σε δύο τύπους

Σε αντίθεση με τα διπολικά τρανζίστορ, που στηρίζουν τη λειτουργία τους σε δύο τύπους 3. ΤΡΑΝΖΙΣΤΟΡ ΕΓΚΑΡΣΙΟΥ ΠΕΔΙΟΥ (Field Effect Transistor FET) 3.1. Γενικά Σε αντίθεση με τα διπολικά τρανζίστορ, που στηρίζουν τη λειτουργία τους σε δύο τύπους φορέων (ηλεκτρόνια και οπές), τα τρανζίστορ

Διαβάστε περισσότερα

«Αναθεώρηση των FET Transistor»

«Αναθεώρηση των FET Transistor» ΗΥ335: Προχωρημένη Ηλεκτρονική «Αναθεώρηση των FET Transistor» Φώτης Πλέσσας fplessas@inf.uth.gr ΤΗΜΜΥ Δομή FET Χαρακτηριστικά Λειτουργία Πόλωση Μοντέλα και υλοποιήσεις μικρού σήματος για FET ΤΗΜΜΥ - 2

Διαβάστε περισσότερα

Η αντιστοιχία των παραπάνω επαφών με αυτές του διπολικού τρανζίστορ είναι (προφανώς) η εξής: S E, D C, G B.

Η αντιστοιχία των παραπάνω επαφών με αυτές του διπολικού τρανζίστορ είναι (προφανώς) η εξής: S E, D C, G B. 3. ΤΡΑΝΖΙΣΤΟΡ ΕΓΚΑΡΣΙΟΥ ΠΕΔΙΟΥ (Field Effect Transistor FET) 3.1. Γενικά Σε αντίθεση με τα διπολικά τρανζίστορ, που στηρίζουν τη λειτουργία τους σε δύο τύπους φορέων (ηλεκτρόνια και οπές), τα τρανζίστορ

Διαβάστε περισσότερα

οµές MOSFET (Metal Oxide Semiconductor Field Effect Transistor).

οµές MOSFET (Metal Oxide Semiconductor Field Effect Transistor). Εισαγωγή στη Μικροηλεκτρονική (ΕΤΥ-482) 1 οµές MOSFET (Metal Oxide Semiconductor Field Effect Transistor). Τα τρανζίστορ MOSFET είναι διατάξεις ελεγχόµενες από τάση οι οποίες δεν απαιτούν µεγάλα ρεύµατα

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση 4 ίοδος Zener

Άσκηση 4 ίοδος Zener Άσκηση 4 ίοδος Zener Εισαγωγή Σκοπός Πειράµατος Στην εργαστηριακή άσκηση 2 µελετήθηκε η δίοδος ανόρθωσης η οποία είδαµε ότι λειτουργεί µονάχα εάν πολωθεί ορθά. Το ίδιο ισχύει και στην περίπτωση της φωτοεκπέµπουσας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ 7 Μέτρηση ωμικής αντίστασης και χαρακτηριστικής καμπύλης διόδου

ΑΣΚΗΣΗ 7 Μέτρηση ωμικής αντίστασης και χαρακτηριστικής καμπύλης διόδου Απαραίτητα όργανα και υλικά ΑΣΚΗΣΗ 7 Μέτρηση ωμικής αντίστασης και χαρακτηριστικής καμπύλης διόδου 7. Απαραίτητα όργανα και υλικά. Τροφοδοτικό DC.. Πολύμετρα (αμπερόμετρο, βολτόμετρο).. Πλακέτα για την

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδίαση Αναλογικών Κυκλωμάτων VLSI

Σχεδίαση Αναλογικών Κυκλωμάτων VLSI Σχεδίαση Αναλογικών Κυκλωμάτων VLSI «Τρανζίστορ και Απλά Κυκλώματα» (επανάληψη βασικών γνώσεων) Φώτης Πλέσσας fplessas@inf.uth.gr Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Η/Υ 1 Δομή Παρουσίασης MOSFET

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ - ΧΑΛΚΙ ΑΣ. διπολικά τρανζίστορ διακρίνονται σε: 1. τρανζίστορ γερµανίου (Ge) και. 2. τρανζίστορ πυριτίου (Si ).

ΤΕΙ - ΧΑΛΚΙ ΑΣ. διπολικά τρανζίστορ διακρίνονται σε: 1. τρανζίστορ γερµανίου (Ge) και. 2. τρανζίστορ πυριτίου (Si ). 7. Εισαγωγή στο διπολικό τρανζίστορ-ι.σ. ΧΑΛΚΙΑ ΗΣ διαφάνεια 1 7. TΟ ΙΠΟΛΙΚΟ ΤΡΑΝΖΙΣΤΟΡ Ανάλογα µε το υλικό διπολικά τρανζίστορ διακρίνονται σε: 1. τρανζίστορ γερµανίου (Ge) και 2. τρανζίστορ πυριτίου

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήµιο Κύπρου Τµήµα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών Εργαστήριο Κυκλωµάτων και Μετρήσεων

Πανεπιστήµιο Κύπρου Τµήµα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών Εργαστήριο Κυκλωµάτων και Μετρήσεων Πανεπιστήµιο Κύπρου Τµήµα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών Εργαστήριο Κυκλωµάτων και Μετρήσεων Εργαστήριο 5 Γραµµικότητα (Linearity), Αναλογικότητα (Proportionality), και Επαλληλία (Superposition)

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΤΗΤΑ VΙ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ

ΕΝΟΤΗΤΑ VΙ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΕΝΟΤΗΤΑ VΙ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ 45 ίοδοι - Επαφή p-n Τα ηλεκτρονικά εξαρτήµατα κατασκευάζονται µε βάση έναν κρύσταλλο πυριτίου. Το πυρίτιο σε πολύ χαµηλή θερµοκρασία έχει τα τέσσερα ηλεκτρόνια σθένους

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση 5. Τρανζίστορ Διπολικής Επαφής σε συνδεσμολογία Κοινής Βάσης

Άσκηση 5. Τρανζίστορ Διπολικής Επαφής σε συνδεσμολογία Κοινής Βάσης ΤΕΙ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ Τ.Ε. ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ Ι (ΕΡ) Άσκηση 5 Τρανζίστορ Διπολικής Επαφής σε συνδεσμολογία Κοινής Βάσης Στόχος Ο στόχος της εργαστηριακής άσκησης είναι η μελέτη των

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ ΜΙΚΡΟΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ

ΒΑΣΙΚΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ ΜΙΚΡΟΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ Εργαστήριο Τεχνολογίας Υλικού & Αρχιτεκτονικής Υπολογιστών ΒΑΣΙΚΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ ΜΙΚΡΟΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ 4.1 MOS Τρανζίστορ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΙV ΤΟ MOS ΤΡΑΝΖΙΣΤΟΡ 4.1.1 Εισαγωγή: Αντικείµενο της εργαστηριακής

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ ΙΙ

ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ ΙΙ ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ ΙΙ ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ ΑΡΓΥΡΗΣ ΚΟΖΑΝΗ 2005 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΥΜΒΟΛΙΣΜΟΙ Για τον καλύτερο προσδιορισµό των µεγεθών που χρησιµοποιούµε στις εξισώσεις, χρησιµοποιούµε τους παρακάτω συµβολισµούς

Διαβάστε περισσότερα

Υ52 Σχεδίαση Ψηφιακών Ολοκληρωμένων Κυκλωμάτων και Συστημάτων. Δεληγιαννίδης Σταύρος Φυσικός, MsC in Microelectronic Design

Υ52 Σχεδίαση Ψηφιακών Ολοκληρωμένων Κυκλωμάτων και Συστημάτων. Δεληγιαννίδης Σταύρος Φυσικός, MsC in Microelectronic Design Υ52 Σχεδίαση Ψηφιακών Ολοκληρωμένων Κυκλωμάτων και Συστημάτων Δεληγιαννίδης Σταύρος Φυσικός, MsC in Microelectronic Design TEI Πελοποννήσου Σχολή Τεχνολογικών Εφαρμογών Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής Τ.Ε.

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στις κρυσταλλολυχνίες (Transistors)

Εισαγωγή στις κρυσταλλολυχνίες (Transistors) Εισαγωγή στις κρυσταλλολυχνίες (Transistors) Dr. Petros Panayi Διακόπτες Ένας διακόπτης είναι μια συσκευή που αλλάζει τη ροή ενός κυκλώματος. Το πρότυπο είναι μια μηχανική συσκευή (παραδείγματος χάριν

Διαβάστε περισσότερα

ΨΗΦΙΑΚΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ ΜΙΚΡΟΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ

ΨΗΦΙΑΚΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ ΜΙΚΡΟΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ Εισαγωγή στη Μικροηλεκτρονική (ΕΤΥ-482) 1 ΨΗΦΙΑΚΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ ΜΙΚΡΟΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ A. Πίνακες αληθείας λογικών πυλών. Στη θετική λογική το λογικό 0 παριστάνεται µε ένα χαµηλό δυναµικό, V L, ενώ το λογικό 1

Διαβάστε περισσότερα

R 1. Σχ. (1) Σχ. (2)

R 1. Σχ. (1) Σχ. (2) Ηλ/κά ΙΙ, Σεπτ. 05 ΘΕΜΑ 1 ο (2,5 µον.) R 1 (Ω) R B Ρελέ R2 R3 Σχ. (1) Σχ. (2) Φωτεινότητα (Lux) Ένας επαγγελµατίας φωτογράφος χρειάζεται ένα ηλεκτρονικό κύκλωµα για να ενεργοποιεί µια λάµπα στο εργαστήριό

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8. Η δοµή του JFET n-διαύλου φαίνεται στο σχήµα 8.1. Σχ.8.1. οµή του JFET (α) και επικρατέστερο σύµβολο για n-διαύλου (β) και p-διαύλου (γ).

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8. Η δοµή του JFET n-διαύλου φαίνεται στο σχήµα 8.1. Σχ.8.1. οµή του JFET (α) και επικρατέστερο σύµβολο για n-διαύλου (β) και p-διαύλου (γ). ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 8.1 ΤΡΑΝΖΙΣΤΟΡ ΕΠΙ ΡΑΣΗΣ ΠΕ ΙΟΥ (FET) Τα τρανζίστορ επίδρασης πεδίου (FET) χαρακτηρίζονται ως τρανζίστορ µονοφυούς αγωγιµότητας διότι οι φορείς ρεύµατος είναι µόνο ενός είδους, δηλαδή ηλεκτρόνια

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΑΣΗ ΚΑΙ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΚΥΚΛΩΜΑΤΩΝ. Δρ. Δ. Λαμπάκης (9 η σειρά διαφανειών)

ΣΧΕΔΙΑΣΗ ΚΑΙ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΚΥΚΛΩΜΑΤΩΝ. Δρ. Δ. Λαμπάκης (9 η σειρά διαφανειών) ΣΧΕΔΙΑΣΗ ΚΑΙ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΚΥΚΛΩΜΑΤΩΝ Δρ. Δ. Λαμπάκης (9 η σειρά διαφανειών) Διεργασίες Μικροηλεκτρονικής Τεχνολογίας, Οξείδωση, Διάχυση, Φωτολιθογραφία, Επιμετάλλωση, Εμφύτευση, Περιγραφή CMOS

Διαβάστε περισσότερα

Πόλωση των Τρανζίστορ

Πόλωση των Τρανζίστορ Πόλωση των Τρανζίστορ Πόλωση λέμε την κατάλληλη συνεχή τάση που πρέπει να εφαρμόσουμε στο κύκλωμα που περιλαμβάνει κάποιο ηλεκτρονικό στοιχείο (π.χ τρανζίστορ), έτσι ώστε να εξασφαλίσουμε την ομαλή λειτουργία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΔΙΟΔΟΣ (Μάθημα 4 ο 5 ο 6 ο 7 ο ) 1/12 4 o εργαστήριο Ιδανική δίοδος n Συμβολισμός της διόδου n 2/12 4 o εργαστήριο Στατική χαρακτηριστική διόδου Άνοδος (+) Κάθοδος () Αν στην ιδανική

Διαβάστε περισσότερα

Ενισχυτής κοινής πηγής (common source amplifier)

Ενισχυτής κοινής πηγής (common source amplifier) Εισαγωγή στην Ηλεκτρονική Βασικά κυκλώµατα ενισχυτών µε transstr MOS Τµήµα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Η/Υ Transstr ως ενισχυτής Ενισχυτής κοινής πηγής (cmmn surce amplfer (κύκλωµα αντιστροφέα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΟΓΙΚΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ

ΑΝΑΛΟΓΙΚΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ ΑΝΑΛΟΓΙΚΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3ο ΚΡΥΣΤΑΛΛΟΔΙΟΔΟΙ Επαφή ΡΝ Σε ένα κομμάτι κρύσταλλο πυριτίου προσθέτουμε θετικά ιόντα 5σθενούς στοιχείου για τη δημιουργία τμήματος τύπου Ν από τη μια μεριά, ενώ από την

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτήσεις θεωρίας Σημειώσεις στο τρανζίστορ MOSFET

Ερωτήσεις θεωρίας Σημειώσεις στο τρανζίστορ MOSFET Ερωτήσεις θεωρίας Σημειώσεις στο τρανζίστορ MOSFET 1. Nα σχεδιάσετε τη δομή (διατομή) και το κυκλωματικό σύμβολο ενός τρανζίστορ MOSFET πύκνωσης (ή εμπλουτισμού) καναλιού τύπου n. 2. Να αναπτύξετε τις

Διαβάστε περισσότερα

Τελεστικοί Ενισχυτές

Τελεστικοί Ενισχυτές Τελεστικοί Ενισχυτές Ενισχυτές-Γενικά: Οι ενισχυτές είναι δίθυρα δίκτυα στα οποία η τάση ή το ρεύμα εξόδου είναι ευθέως ανάλογη της τάσεως ή του ρεύματος εισόδου. Υπάρχουν τέσσερα διαφορετικά είδη ενισχυτών:

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ Ι Ενότητα 4

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ Ι Ενότητα 4 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ Ι Ενότητα 4: Πόλωση των FET - Ισοδύναμα κυκλώματα Χατζόπουλος Αλκιβιάδης Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχ. Υπολογιστών

Διαβάστε περισσότερα

Μετρολογικές Διατάξεις Μέτρησης Θερμοκρασίας. 4.1. Μετρολογικός Ενισχυτής τάσεων θερμοζεύγους Κ και η δοκιμή (testing).

Μετρολογικές Διατάξεις Μέτρησης Θερμοκρασίας. 4.1. Μετρολογικός Ενισχυτής τάσεων θερμοζεύγους Κ και η δοκιμή (testing). Κεφάλαιο 4 Μετρολογικές Διατάξεις Μέτρησης Θερμοκρασίας. 4.1. Μετρολογικός Ενισχυτής τάσεων θερμοζεύγους Κ και η δοκιμή (testing). Οι ενδείξεις (τάσεις εξόδου) των θερμοζευγών τύπου Κ είναι δύσκολο να

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 8. Τρανζίστορ επίδρασης πεδίου (FET)

Κεφάλαιο 8. Τρανζίστορ επίδρασης πεδίου (FET) Κεφάλαιο 8. Τρανζίστορ επίδρασης πεδίου (FET) Σύνοψη Στο κεφάλαιο αυτό αναλύεται η λειτουργία του τρανζίστορ επίδρασης πεδίου (Field Effect Transistor -FET), μελετώνται τα χαρακτηριστικά του καθώς και

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΟΓΙΚΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ

ΑΝΑΛΟΓΙΚΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ ΑΝΑΛΟΓΙΚΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ Διάλεξη 2: Δίοδος pn Δρ Δημήτριος Λαμπάκης 1 Δίοδος pn Είναι μια μη γραμμική συσκευή Η γραφική παράσταση του ρεύματος σε σχέση με την τάση δεν είναι ευθεία γραμμή Η εξωτερική τάση

Διαβάστε περισσότερα

Τρανζίστορ FET Επαφής

Τρανζίστορ FET Επαφής ΒΑΣΙΚΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ ΜΙΚΡΟΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ Τρανζίστορ Φαινοµένου Πεδίου ((FET) FET) Ι Τρανζίστορ Φαινοµένου Ι Γ.Πεδίου Τσιατούχας 1 ΒΑΣΙΚΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ ΜΙΚΡΟΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ Τρανζίστορ Φαινοµένου Πεδίου Ι 1 Τρανζίστορ

Διαβάστε περισσότερα

Περιοχή φορτίων χώρου

Περιοχή φορτίων χώρου 1. ΔΙΟΔΟΙ (ΚΑΙ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ) 1.1. Γενικά Η δίοδος αποτελείται από έναν ημιαγωγό τύπου «p» (φορείς πλειονότητας: οπές) και έναν ημιαγωγό τύπου «n» (φορείς πλειονότητας: ηλεκτρόνια). Γύρω από την επαφή

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 11. Κυκλώματα Χρονισμού

Κεφάλαιο 11. Κυκλώματα Χρονισμού Κεφάλαιο 11. Κυκλώματα Χρονισμού Σύνοψη Στο κεφάλαιο αυτό αναλύεται η λειτουργία των κυκλωμάτων χρονισμού. Τα κυκλώματα αυτά παρουσιάζουν πολύ μεγάλο πρακτικό ενδιαφέρον και απαιτείται να λειτουργούν με

Διαβάστε περισσότερα

Δίοδοι Ορισμός της διόδου - αρχή λειτουργίας Η δίοδος είναι μια διάταξη από ημιαγώγιμο υλικό το οποίο επιτρέπει την διέλευση ροής ρεύματος μόνο από

Δίοδοι Ορισμός της διόδου - αρχή λειτουργίας Η δίοδος είναι μια διάταξη από ημιαγώγιμο υλικό το οποίο επιτρέπει την διέλευση ροής ρεύματος μόνο από Δίοδοι Ορισμός της διόδου - αρχή λειτουργίας Η δίοδος είναι μια διάταξη από ημιαγώγιμο υλικό το οποίο επιτρέπει την διέλευση ροής ρεύματος μόνο από την μία κατεύθυνση, ανάλογα με την πόλωσή της. Κατασκευάζεται

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ Ι. n channel. p channel JFET

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ Ι. n channel. p channel JFET ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ Ι 1. Ημιαγωγική δίοδος Ένωση pn 2. Τρανζίστορ FET 3. Πόλωση των FET - Ισοδύναμα κυκλώματα 4. Ενισχυτές με FET 5. Διπολικό τρανζίστορ (BJT) 6. Πόλωση των BJT - Ισοδύναμα κυκλώματα 7. Ενισχυτές

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Μικροηλεκτρονική (ETY-482) 1 ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΕΣ ΤΑΣΗΣ-ΡΕΥΜΑΤΟΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΚΑΙ ΕΥΘΕΙΑ ΦΟΡΤΟΥ

Εισαγωγή στη Μικροηλεκτρονική (ETY-482) 1 ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΕΣ ΤΑΣΗΣ-ΡΕΥΜΑΤΟΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΚΑΙ ΕΥΘΕΙΑ ΦΟΡΤΟΥ Εισαγωγή στη Μικροηλεκτρονική (ETY-482) 1 ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΕΣ ΤΑΣΗΣ-ΡΕΥΜΑΤΟΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΚΑΙ ΕΥΘΕΙΑ ΦΟΡΤΟΥ Σχήµα 1. Κύκλωµα DC πόλωσης ηλεκτρονικού στοιχείου Στο ηλεκτρονικό στοιχείο του σχήµατος

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρονική Φυσική (Εργαστήριο) ρ. Κ. Ι. ηµητρίου ΙΟ ΟΙ

Ηλεκτρονική Φυσική (Εργαστήριο) ρ. Κ. Ι. ηµητρίου ΙΟ ΟΙ Ηλεκτρονική Φυσική (Εργαστήριο) ρ. Κ. Ι. ηµητρίου ΙΟ ΟΙ Για να κατανοήσουµε τη λειτουργία και το ρόλο των διόδων µέσα σε ένα κύκλωµα, θα πρέπει πρώτα να µελετήσουµε τους ηµιαγωγούς, υλικά που περιέχουν

Διαβάστε περισσότερα

Relay Module. Relay. Στο πλαίσιο αυτής της προσπάθειας λοιπόν, ένα relay module είναι σχεδόν σίγουρο πως θα μας χρειαστεί.

Relay Module. Relay. Στο πλαίσιο αυτής της προσπάθειας λοιπόν, ένα relay module είναι σχεδόν σίγουρο πως θα μας χρειαστεί. Relay Module PanosRCng Στην πορεία προς ένα μέλλον αυτοματισμών, όπου θα μπορούμε να ελέγχουμε τα πάντα μέσω του φιλόξενου περιβάλλοντος του προσωπικού μας υπολογιστή, ή θα μπορούμε να αναθέτουμε σε ένα

Διαβάστε περισσότερα

http://www.electronics.teipir.gr /personalpages/papageorgas/ download/3/

http://www.electronics.teipir.gr /personalpages/papageorgas/ download/3/ Δίοδος επαφής 1 http://www.electronics.teipir.gr /personalpages/papageorgas/ download/3/ 2 Θέματα που θα καλυφθούν Ορθή πόλωση Forward bias Ανάστροφη πόλωση Reverse bias Κατάρρευση Breakdown Ενεργειακά

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6. Σχ.6.1. Απλή συνδεσµολογία καθρέπτη ρεύµατος.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6. Σχ.6.1. Απλή συνδεσµολογία καθρέπτη ρεύµατος. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 6.1 ΚΑΘΡΕΠΤΕΣ ΡΕΥΜΑΤΟΣ Σε ένα καθρέπτη ρεύµατος, το ρεύµα του κλάδου της εξόδου είναι πάντα ίσο µε το ρεύµα του κλάδου της εισόδου, αποτελεί δηλαδή το είδωλο του. Μία τέτοια διάταξη δείχνει

Διαβάστε περισσότερα

Ενισχυτές με FET. Σπύρος Νικολαΐδης Καθηγητής Τομέας Ηλεκτρονικής & ΗΥ Τμήμα Φυσικής

Ενισχυτές με FET. Σπύρος Νικολαΐδης Καθηγητής Τομέας Ηλεκτρονικής & ΗΥ Τμήμα Φυσικής Ενισχυτές με FET Σπύρος Νικολαΐδης Καθηγητής Τομέας Ηλεκτρονικής & ΗΥ Τμήμα Φυσικής Ενισχυτές με FET Τα FET οδηγούνται με την τάση u GS ενώ τα BJT με το ρεύμα i B Μηχανισμός ενίσχυσης Για το FET η σχέση

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ - ΧΑΛΚΙ ΑΣ. παθητικά: προκαλούν την απώλεια ισχύος ενός. ενεργά: όταν τροφοδοτηθούν µε σήµα, αυξάνουν

ΤΕΙ - ΧΑΛΚΙ ΑΣ. παθητικά: προκαλούν την απώλεια ισχύος ενός. ενεργά: όταν τροφοδοτηθούν µε σήµα, αυξάνουν 1. Εισαγωγικά στοιχεία ηλεκτρονικών - Ι.Σ. ΧΑΛΚΙΑ ΗΣ διαφάνεια 1 1. ΘΕΜΕΛΙΩ ΕΙΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΚΑΙ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ Ηλεκτρικό στοιχείο: Κάθε στοιχείο που προσφέρει, αποθηκεύει και καταναλώνει

Διαβάστε περισσότερα

Περιοχή φορτίων χώρου

Περιοχή φορτίων χώρου 1. ΔΙΟΔΟΙ 1.1. Γενικά Η δίοδος αποτελείται από έναν ημιαγωγό τύπου «p» (φορείς πλειονότητας: οπές) και έναν ημιαγωγό τύπου «n» (φορείς πλειονότητας: ηλεκτρόνια). Γύρω από την επαφή p-n, δημιουργείται μια

Διαβάστε περισσότερα

Διαφορικοί Ενισχυτές

Διαφορικοί Ενισχυτές Διαφορικοί Ενισχυτές Γενικά: Ο Διαφορικός ενισχυτής (ΔΕ) είναι το βασικό δομικό στοιχείο ενός τελεστικού ενισχυτή. Η λειτουργία ενός ΔΕ είναι η ενίσχυση της διαφοράς μεταξύ δύο σημάτων εισόδου. Τα αρχικά

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδίαση CMOS Ψηφιακών Ολοκληρωμένων Κυκλωμάτων

Σχεδίαση CMOS Ψηφιακών Ολοκληρωμένων Κυκλωμάτων Σχεδίαση CMOS Ψηφιακών Ολοκληρωμένων Κυκλωμάτων Αγγελική Αραπογιάννη Σχολή Θετικών Επιστημών Τμήμα Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών The MOS Transistor Polysilicon Aluminum 2 N-MOS Τρανζίστορ Διάταξη τριών

Διαβάστε περισσότερα

HY330 Ψηφιακά Κυκλώματα - Εισαγωγή στα Συστήματα VLSI Διδάσκων: Χ. Σωτηρίου, Βοηθοί: θα ανακοινωθούν http://www.csd.uoc.gr/~hy330 1 Περιεχόμενα Συσκευές στο Πυρίτιο Πυρίτιο n και p Δίοδος Θετική, αρνητική

Διαβάστε περισσότερα

Ψηφιακά Ηλεκτρονικά. Μάθηµα 3ο.. Λιούπης

Ψηφιακά Ηλεκτρονικά. Μάθηµα 3ο.. Λιούπης Ψηφιακά Ηλεκτρονικά Μάθηµα 3ο. Λιούπης Χαρακτηριστική καµπύλη µεταφοράς τάσης TTL V out (volts) εγγυηµένη περιοχή V OH V OH(min) V OL(max) 2.4 Ηκαµπύλη µεταφοράς εξαρτάται από τη θερµοκρασία περιβάλλοντος

Διαβάστε περισσότερα

13 ΗΛΕΚΤΡΙΚΑ ΟΡΓΑΝΑ ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ

13 ΗΛΕΚΤΡΙΚΑ ΟΡΓΑΝΑ ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ 13 ΗΛΕΚΤΡΙΚΑ ΟΡΓΑΝΑ ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΟΙΚΟΣ: Ν. ΑΤΜΑΤΖΙ ΗΣ ΑΤΕΒΕ ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΠΡΟ ΙΑΓΡΑΦΩΝ '0λα τα προσφερόµενα όργανα, συσκευές και πειραµατικές διατάξεις: 1. Εξυπηρετούν τους διδακτικούς

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ ΜΙΚΡΟΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ

ΒΑΣΙΚΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ ΜΙΚΡΟΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ Εργαστήριο Τεχνολογίας Υλικού & Αρχιτεκτονικής Υπολογιστών ΒΑΣΙΚΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ ΜΙΚΡΟΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΙΙI ΤΟ ΙΠΟΛΙΚΟ ΤΡΑΝΖΙΣΤΟΡ 3.1 ιπολικό Τρανζίστορ 3.1.1 Εισαγωγή: Αντικείµενο της εργαστηριακής

Διαβάστε περισσότερα

PWL REPEAT FOREVER ( m m m 0) ENDREPEAT

PWL REPEAT FOREVER ( m m m 0) ENDREPEAT ΤΕΛΕΣΤΙΚΟΙ ΕΝΙΣΧΥΤΕΣ Μοντέλο ενός τελεστικού ενισχυτή Ο τελεστικός ενισχυτής είναι ένα κύκλωµα µε δύο εισόδους και µία έξοδο Στην έξοδο εµφανίζεται η διαφορά των εξόδων πολλαπλασιασµένη επί το κέρδος ανοιχτού

Διαβάστε περισσότερα

Ανάστροφη πόλωση της επαφής p n

Ανάστροφη πόλωση της επαφής p n Ανάστροφη πόλωση της επαφής p n Δ. Γ. Παπαγεωργίου Τμήμα Μηχανικών Επιστήμης Υλικών Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων dpapageo@cc.uoi.gr http://pc164.materials.uoi.gr/dpapageo Επαφή p n Ανάστροφη πόλωση Πολώνουμε

Διαβάστε περισσότερα

Τρανζίστορ Επίδρασης Πεδίου Field-effect transistors (FET)

Τρανζίστορ Επίδρασης Πεδίου Field-effect transistors (FET) Τρανζίστορ Επίδρασης Πεδίου Field-effect transistors (FET) Χρησιµοποιούνται σε κλίµακα υψηλής ολοκλήρωσης VLSI Χρησιµοποιούνται και σε αναλογικούς ενισχυτές καθώς και στο στάδιο εξόδου ενισχυτών Ισχύος-

Διαβάστε περισσότερα

αγωγοί ηµιαγωγοί µονωτές Σχήµα 1

αγωγοί ηµιαγωγοί µονωτές Σχήµα 1 Η2 Μελέτη ηµιαγωγών 1. Σκοπός Στην περιοχή της επαφής δυο ηµιαγωγών τύπου p και n δηµιουργούνται ορισµένα φαινόµενα τα οποία είναι υπεύθυνα για τη συµπεριφορά της επαφής pn ή κρυσταλλοδιόδου, όπως ονοµάζεται,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΜΑΘΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΜΑΘΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΜΑΘΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ Σκοπός : 1. Γνωριμία με το τρανζίστορ. Μελέτη πόλωσης του τρανζίστορ και ευθεία φορτίου. 2. Μελέτη τρανζίστορ σε λειτουργία

Διαβάστε περισσότερα

Ενισχυτές Μετρήσεων. 3.1 Ο διαφορικός Ενισχυτής

Ενισχυτές Μετρήσεων. 3.1 Ο διαφορικός Ενισχυτής 3 Ενισχυτές Μετρήσεων 3.1 Ο διαφορικός Ενισχυτής Πολλές φορές ένας ενισχυτής σχεδιάζεται ώστε να αποκρίνεται στη διαφορά µεταξύ δύο σηµάτων εισόδου. Ένας τέτοιος ενισχυτής ονοµάζεται ενισχυτής διαφοράς

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΘΕΩΡΙΑ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΘΕΩΡΙΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ Το παρόν βιβλίο «Ηλεκτρονικά Κυκλώματα-Θεωρία και Ασκήσεις» αποτελεί μία διευθέτηση ύλης που προέρχεται από τον Α και Β τόμο του συγγράμματος «Γενική Ηλεκτρονική» Α και Β τόμων έκδοσης 2001 και

Διαβάστε περισσότερα

Ψηφιακά Ηλεκτρονικά. Μάθηµα 4ο.. Λιούπης

Ψηφιακά Ηλεκτρονικά. Μάθηµα 4ο.. Λιούπης Ψηφιακά Ηλεκτρονικά Μάθηµα 4ο. Λιούπης Λογική συζευγµένου εκποµπού Emitter-coupled logic (ECL) Χρησιµοποιούνται BJT transistor, µόνο στην ενεργή περιοχή Εµφανίζονται µικρές αλλαγές δυναµικού µεταξύ των

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7 Τελεστικός ενισχυτής

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7 Τελεστικός ενισχυτής ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7 Τελεστικός ενισχυτής Ο τελεστικός ενισχυτής, TE (operational ampliier, op-amp) είναι ένα από τα πιο χρήσιμα αναλογικά κυκλώματα. Κατασκευάζεται ως ολοκληρωμένο κύκλωμα (integrated circuit) και

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρονικά Στοιχεία και Κυκλώματα ΙΙ. Εισαγωγή σε Βασική Φυσική Στοιχείων MOS

Ηλεκτρονικά Στοιχεία και Κυκλώματα ΙΙ. Εισαγωγή σε Βασική Φυσική Στοιχείων MOS Ηλεκτρονικά Στοιχεία και Κυκλώματα ΙΙ Εισαγωγή στα Ολο. Κυκλ. Φυσική MOS Ενισχυτές ενός σταδίου Διαφορικοί Ενισχυτές Καθρέφτες Ρεύματος Απόκριση Συχνότητας Ηλεκτρικός Θόρυβος Ανατροφοδότηση Σχεδιασμός

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. 1-3 Κέρδος Τάσης του ιαφορικού Ενισχυτή µε FET s 8

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. 1-3 Κέρδος Τάσης του ιαφορικού Ενισχυτή µε FET s 8 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1 ΙΑΦΟΡΙΚΟΣ ΕΝΙΣΧΥΤΗΣ 1 1-1 Κέρδος Τάσης του ιαφορικού Ενισχυτή µε BJT s 1 και ιπλή Έξοδο Ανάλυση µε το Υβριδικό Ισοδύναµο του Τρανζίστορ 2 Ανάλυση µε βάση τις Ενισχύσεις των Βαθµίδων CE- 4

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Κυκλωµάτων και Μετρήσεων ΗΜΥ203

Εργαστήριο Κυκλωµάτων και Μετρήσεων ΗΜΥ203 Περίληψη Εργαστήριο Κυκλωµάτων και Μετρήσεων ΗΜΥ203 Παρατηρήσεις / Απορίες στα Εργ. 0 και 1 Εισαγωγή στο Εργαστήριο 2 Εισαγωγή στο PSpice ιάλεξη και Φροντιστήριο 2 11/09/13 1 2 Εργαστήριο 0 Βρείτε τις

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) 2010 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) 2010 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) 2010 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΗ A1. Για τις ηµιτελείς προτάσεις Α1.1 έως και Α1.4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της πρότασης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ MM505 ΗΛΕΚΤΡΙΚΕΣ ΜΗΧΑΝΕΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΟΙ ΑΥΤΟΜΑΤΙΣΜΟΙ Εργαστήριο ο - Θεωρητικό Μέρος Βασικές ηλεκτρικές μετρήσεις σε συνεχές και εναλλασσόμενο

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στα κυκλώµατα CMOS 2

Εισαγωγή στα κυκλώµατα CMOS 2 1 η Θεµατική Ενότητα : Εισαγωγή στα κυκλώµατα CMOS Επιµέλεια διαφανειών:. Μπακάλης Εισαγωγή Τεχνολογία CMOS = Complementary Metal Oxide Semiconductor Συµπληρωµατικού Ηµιαγωγού Μετάλλου Οξειδίου Αποτελείται

Διαβάστε περισσότερα

2.9 ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ ΠΕΡΙΟΡΙΣΤΩΝ Τρανζίστορ Διπολικής Επαφής (BJT) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3: ΤΡΑΝΖΙΣΤΟΡ ΔΙΠΟΛΙΚΗΣ ΕΠΑΦΗΣ (BJT)...131

2.9 ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ ΠΕΡΙΟΡΙΣΤΩΝ Τρανζίστορ Διπολικής Επαφής (BJT) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3: ΤΡΑΝΖΙΣΤΟΡ ΔΙΠΟΛΙΚΗΣ ΕΠΑΦΗΣ (BJT)...131 Περιεχόμενα v ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΔΙΟΔΟΙ ΗΜΙΑΓΩΓΩΝ...1 1.1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ...1 1.2 ΥΛΙΚΑ ΗΜΙΑΓΩΓΩΝ: Ge, Si ΚΑΙ GaAs...2 1.3 ΟΜΟΙΟΠΟΛΙΚΟΙ ΔΕΣΜΟΙ ΚΑΙ ΕΝΔΟΓΕΝΗ ΥΛΙΚΑ...3 1.4 ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΕΣ ΣΤΑΘΜΕΣ...6 1.5 ΕΞΩΓΕΝΗ

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Εισαγωγής στη Σχεδίαση Συστημάτων VLSI

Εργαστήριο Εισαγωγής στη Σχεδίαση Συστημάτων VLSI Ε.Μ.Π. - ΣΧΟΛΗ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΙΚΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΚΑΙ ΨΗΦΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΣΧΕΔΙΑΣΗ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ VLSI

Διαβάστε περισσότερα

Επαναληπτικό ιαγώνισµα Β Ενιαίου Λυκείου ευτέρα 26 Γενάρη 2015 Στατικός Ηλεκτρισµός/Συνεχές Ρεύµα. Συνοπτικές Λύσεις. Θέµα Α.

Επαναληπτικό ιαγώνισµα Β Ενιαίου Λυκείου ευτέρα 26 Γενάρη 2015 Στατικός Ηλεκτρισµός/Συνεχές Ρεύµα. Συνοπτικές Λύσεις. Θέµα Α. Επαναληπτικό ιαγώνισµα Β Ενιαίου Λυκείου ευτέρα 26 Γενάρη 2015 Στατικός Ηλεκτρισµός/Συνεχές Ρεύµα Συνοπτικές Λύσεις Θέµα Α Α.1. Ενα ϕορτίο q 1 = 4µC και ένα ϕορτίο q 2 = 8µC απέχουν µεταξύ τους απόσταση

Διαβάστε περισσότερα

ηλεκτρικό ρεύµα ampere

ηλεκτρικό ρεύµα ampere Ηλεκτρικό ρεύµα Το ηλεκτρικό ρεύµα είναι ο ρυθµός µε τον οποίο διέρχεται ηλεκτρικό φορτίο από µια περιοχή του χώρου. Η µονάδα µέτρησης του ηλεκτρικού ρεύµατος στο σύστηµα SI είναι το ampere (A). 1 A =

Διαβάστε περισσότερα

Τελεστικοί Ενισχυτές. Σπύρος Νικολαΐδης Αναπληρωτής Καθηγητής Τομέας Ηλεκτρονικής & ΗΥ Τμήμα Φυσικής

Τελεστικοί Ενισχυτές. Σπύρος Νικολαΐδης Αναπληρωτής Καθηγητής Τομέας Ηλεκτρονικής & ΗΥ Τμήμα Φυσικής Τελεστικοί Ενισχυτές Σπύρος Νικολαΐδης Αναπληρωτής Καθηγητής Τομέας Ηλεκτρονικής & ΗΥ Τμήμα Φυσικής Ο ιδανικός τελεστικός ενισχυτής Είσοδος αντιστροφής Ισοδύναμα Είσοδος μη αντιστροφής A( ) A d 2 1 2 1

Διαβάστε περισσότερα

ΗΥ-121: Ηλεκτρονικά Κυκλώματα Γιώργος Δημητρακόπουλος. Βασικές Αρχές Ηλεκτρικών Κυκλωμάτων

ΗΥ-121: Ηλεκτρονικά Κυκλώματα Γιώργος Δημητρακόπουλος. Βασικές Αρχές Ηλεκτρικών Κυκλωμάτων Πανεπιστήμιο Κρήτης Τμήμα Επιστήμης Υπολογιστών ΗΥ-121: Ηλεκτρονικά Κυκλώματα Γιώργος Δημητρακόπουλος Άνοιξη 2008 Βασικές Αρχές Ηλεκτρικών Κυκλωμάτων Ηλεκτρικό ρεύμα Το ρεύμα είναι αποτέλεσμα της κίνησης

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση 5 ΦΩΤΟΒΟΛΤΑΪΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ

Άσκηση 5 ΦΩΤΟΒΟΛΤΑΪΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ Άσκηση 5 ΦΩΤΟΒΟΛΤΑΪΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ 1. ΓΕΝΙΚΑ Τα ηλιακά στοιχεία χρησιμοποιούνται για τη μετατροπή του φωτός (που αποτελεί μία μορφή ηλεκτρομαγνητικής ενέργειας) σε ηλεκτρική ενέργεια. Κατασκευάζονται από

Διαβάστε περισσότερα

Τρανζίστορ Φαινοµένου Πεδίου Ι

Τρανζίστορ Φαινοµένου Πεδίου Ι ΒΑΣΙΚΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ ΜΙΚΡΟΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ Τρανζίστορ Φαινοµένου Πεδίου (FET) FET) Ι VLI Techology ad Comuter Architecture Lab Τρανζίστορ Φαινοµένου Ι Γ.Πεδίου Τσιατούχας 1 ΒΑΣΙΚΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ ΜΙΚΡΟΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

4 η ενότητα ΕΝΙΣΧΥΤΕΣ ΠΟΛΛΩΝ ΒΑΘΜΙΔΩΝ

4 η ενότητα ΕΝΙΣΧΥΤΕΣ ΠΟΛΛΩΝ ΒΑΘΜΙΔΩΝ ρ. Λάμπρος Μπισδούνης Καθηγητής 4 η ενότητα ΕΝΙΣΧΥΤΕΣ ΠΟΛΛΩΝ ΒΑΘΜΙΔΩΝ T..I. ΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑ ΑΣ ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ Τ.Ε. Περιεχόμενα 4 ης ενότητας Στην τέταρτη ενότητα θα μελετήσουμε τους ενισχυτές

Διαβάστε περισσότερα

Ασκήσεις στο µάθηµα «Ευέλικτα Συστήµατα Μεταφοράς» του 7 ου εξαµήνου

Ασκήσεις στο µάθηµα «Ευέλικτα Συστήµατα Μεταφοράς» του 7 ου εξαµήνου EΘΝΙΚΟ MΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΏΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΙΣΧΥΟΣ Αναπλ. Καθηγητής Γ. Κορρές Άσκηση 1 Ασκήσεις στο µάθηµα «Ευέλικτα Συστήµατα Μεταφοράς» του 7

Διαβάστε περισσότερα

Να σχεδιαστεί ένας ενισχυτής κοινού εκπομπού (σχ.1) με τα εξής χαρακτηριστικά: R 2.3 k,

Να σχεδιαστεί ένας ενισχυτής κοινού εκπομπού (σχ.1) με τα εξής χαρακτηριστικά: R 2.3 k, Να σχεδιαστεί ένας ενισχυτής κοινού εκπομπού (σχ) με τα εξής χαρακτηριστικά: 3 k, 50, k, S k και V 5 α) Nα υπολογιστούν οι τιμές των αντιστάσεων β) Να επιλεγούν οι χωρητικότητες C, CC έτσι ώστε ο ενισχυτής

Διαβάστε περισσότερα

8. ιακοπτική Λειτουργία Τρανζίστορ- Ι.Σ. Χαλκιάδης διαφάνεια 1. ιακοπτική λειτουργία: περιοχή κόρου: ON ΤΕΙ - ΧΑΛΚΙ ΑΣ. περιοχή αποκοπής: OFF

8. ιακοπτική Λειτουργία Τρανζίστορ- Ι.Σ. Χαλκιάδης διαφάνεια 1. ιακοπτική λειτουργία: περιοχή κόρου: ON ΤΕΙ - ΧΑΛΚΙ ΑΣ. περιοχή αποκοπής: OFF 8. ιακοπτική Λειτουργία Τρανζίστορ- Ι.Σ. Χαλκιάδης διαφάνεια 1 8. ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ Ο ΗΓΗΣΗΣ ΦΟΡΤΙΟΥ Το τρανζίστορ σαν διακόπτης ιακοπτική λειτουργία: περιοχή κόρου: ON περιοχή αποκοπής: OFF 8. ιακοπτική Λειτουργία

Διαβάστε περισσότερα

V CB V BE. Ορθό ρεύμα έγχυσης οπών. Συλλέκτης Collector. Εκπομπός Emitter. Ορθό ρεύμα έγχυσης ηλεκτρονίων. Ανάστροφο ρεύμα κόρου.

V CB V BE. Ορθό ρεύμα έγχυσης οπών. Συλλέκτης Collector. Εκπομπός Emitter. Ορθό ρεύμα έγχυσης ηλεκτρονίων. Ανάστροφο ρεύμα κόρου. ΒΑΣΙΚΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ ΜΙΚΡΟΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ιπολικό Τρανζίστορ Επαφής Επα φής Ι VLS Technology and omputer Archtecture Lab ιπολικό ΤρανζίστορΓ. Επαφής Τσιατούχας 1 ΒΑΣΙΚΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ ΜΙΚΡΟΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ Διάρθρωση

Διαβάστε περισσότερα

Διπολικό Τρανζίστορ Bipolar Junction Transistor (BJT)

Διπολικό Τρανζίστορ Bipolar Junction Transistor (BJT) Διπολικό Τρανζίστορ Bipolar Junction Transistor (BJT) Θέματα που θα καλυφθούν Δομή και συμβολισμός των διπολικών τρανζίστορ Φυσική λειτουργία διπολικού τρανζίστορ Τα ρεύματα στο τρανζίστορ Μοντέλο μεγάλο

Διαβάστε περισσότερα

SPICE Directive:.model NBJT npn(is = 2f Bf = 100)

SPICE Directive:.model NBJT npn(is = 2f Bf = 100) ΙΠΟΛΙΚΑ ΤΡΑΝΖΙΣΤΟΡ Χαρακτηριστικές εισόδου και εξόδου Κέρδος ρεύµατος Το διπολικό τρανζίστορ χαρακτηρίζεται από το κέρδος ρεύµατος που ορίζεται ως ο λόγος του ρεύµατος στο συλλέκτη προς το ρεύµα στη βάση

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήµιο Κύπρου Τµήµα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών Εργαστήριο Κυκλωµάτων και Μετρήσεων

Πανεπιστήµιο Κύπρου Τµήµα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών Εργαστήριο Κυκλωµάτων και Μετρήσεων Πανεπιστήµιο Κύπρου Τµήµα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών Εργαστήριο Κυκλωµάτων και Μετρήσεων Εργαστήριο 4 Συνδεσµολογίες Παράλληλων Αντιστάσεων και Χρήση Ποτενσιόµετρου στη ιαίρεση Τάσης

Διαβάστε περισσότερα