ΕΙΚΟΝΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ. Μετρήσεις Ηλεκτρονικών Κυκλωµάτων σε Πραγµατικό Χρόνο µέσω ιαδικτύου ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Ιωάννης Σ.

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΕΙΚΟΝΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ. Μετρήσεις Ηλεκτρονικών Κυκλωµάτων σε Πραγµατικό Χρόνο µέσω ιαδικτύου ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Ιωάννης Σ."

Transcript

1 ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ, ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΕΙΚΟΝΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ Μετρήσεις Ηλεκτρονικών Κυκλωµάτων σε Πραγµατικό Χρόνο µέσω ιαδικτύου ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Ιωάννης Σ. Τσιάντης Επιβλέπων: Ελευθέριος Καγιάφας Καθηγητης Ε.Μ.Π. Εγκρίθηκε από την τριµελή εξεταστική επιτροπή την 22 η Ιανουαρίου Ε. Καγιάφας Β. Λούµος Η. Κουκούτσης Καθηγητής Ε.Μ.Π. Καθηγητής Ε.Μ.Π. Επ. Καθηγητής Ε.Μ.Π. Αθήνα, Ιανουάριος 2004

2 Ευχαριστίες Η παρούσα ιπλωµατική Εργασία εκπονήθηκε στο Εργαστήριο Πολυµέσων του Εθνικού Μετσοβίου Πολυτεχνείου από τον Ιούλιο έως τον Νοέµβριο του Θέλω να εκφράσω τις θερµές µου ευχαριστίες καταρχήν προς τον επιβλέποντα καθηγητή µου κ. Καγιάφα, και κατόπιν προς όλους τους συνεργάτες του Εργαστηρίου για την άψογη συνεργασία και την πολύτιµη βοήθειά τους σε όλη τη διάρκεια της παραπάνω περιόδου. Επίσης θα ήθελα να ευχαριστήσω ιδιαίτερα τη σύζυγό µου Νίκη και τους γονείς µου Σεραφείµ και Κωνσταντία, χωρίς την αµέριστη υποστήριξη και συµπαράσταση των οποίων, θα ήταν αδύνατον η εργασία αυτή να έλθει εις πέρας.

3 Επιτρέπεται η ανατύπωση, αποθήκευση και διανοµή για σκοπό µη κερδοσκοπικό, εκπαιδευτικής ή ερευνητικής φύσεως, υπό την προϋπόθεση να αναφέρεται η πηγή προέλευσης και να διατηρείται το παρόν µήνυµα. Απαγορεύεται η αντιγραφή, αποθήκευση και διανοµή της παρούσης εργασίας, εξ ολοκλήρου ή τµήµατος αυτής, για εµπορικό κερδοσκοπικό σκοπό.

4 ΠΕΡΙΛΗΨΗ Σκοπός της ιπλωµατικής αυτής Εργασίας είναι η πραγµατοποίηση µετρήσεων σε ηλεκτρονικά κυκλώµατα από απόσταση. Για την επίτευξη του στόχου αυτού υλοποιήθηκε το Εικονικό Εργαστήριο Ηλεκτρονικής (Virtual Electro Laboratory). Το Εικονικό Εργαστήριο Ηλεκτρονικής προσφέρει, µέσω του ιαδικτύου, πρόσβαση σε κυκλώµατα διαφόρων τύπων ηλεκτρονικών στοιχείων: Τρανζίστορ εγκαρσίου πεδίου FET: n-καναλιού (N-JFET) και FET µετάλλου-οξειδίου ηµιαγωγού τύπου-p (P-MOS-FET), ιπολικό Τρανζίστορ Ενώσεως (BJT), ίοδο πυριτίου (Dsi) και Zener δίοδο (Dze). Χαρακτηριστικά κυκλώµατα των στοιχείων αυτών έχουν υλοποιηθεί σε µία κοινή πλακέτα, η οποία από κοινού µε ένα κύκλωµα ηλεκτρονόµων (Relay Bench) και την πλακέτα επίκτησης δεδοµένων (National Instruments PCI-6024E Data Acquisition plug-in Board) αποτελούν το υλισµικό (hardware) της εφαρµογής. Την καρδιά της όλης υλοποίησης αποτελεί ένα Εικονικό Όργανο (Virtual Instrument) για τη δηµιουργία του οποίου χρησιµοποιήθηκε το λογισµικό πακέτο LabVIEW της National Instruments. Το LabVIEW είναι µια γλώσσα προγραµµατισµού, η οποία χρησιµοποιεί γραφικά αντί για γραµµές κειµένου. Ο προγραµµατισµός πραγµατοποιείται µε βάση τη ροή δεδοµένων. Το εν λόγω πρόγραµµα δέχεται τα δεδοµένα και χειρίζεται το hardware έτσι ώστε να πραγµατοποιηθούν σε πραγµατικό χρόνο οι ζητούµενες µετρήσεις. Στη συνέχεια τα αποτελέσµατα αποθηκεύονται σε αντίστοιχα αρχεία, τα οποία δηµοσιεύονται στο ιαδίκτυο καθιστώντας έτσι δυνατή οποιαδήποτε περαιτέρω επεξεργασία, όπως ταξινόµηση σε κάποια Βάση εδοµένων ή εξαγωγή χαρακτηριστικών γραφικών παραστάσεων. Για να επιτευχθεί η µέσω ιαδικτύου πρόσβαση στα ηλεκτρονικά κυκλώµατα προς µέτρηση, ήταν απαραίτητη η δηµιουργία ενός ικτυακού Τόπου (website). O ικτυακός Τόπος (http:// /velab/sitethree) είναι το τµήµα της όλης εφαρµογής, το οποίο παραµένει on line κατά το µεγαλύτερο δυνατόν χρονικό διάστηµα. Με τον τρόπο αυτό, όσο ο εξυπηρετητής (server) υπολογιστής παραµένει ανοικτός, οποιοσδήποτε διαθέτει πρόσβαση στο Ίντερνετ είναι δυνατόν να λάβει πληροφορίες για το Εικονικό Εργαστήριο, και να πραγµατοποιήσει µετρήσεις ή να δει τα αποτελέσµατα των τελευταίων µετρήσεων. Συνοψίζοντας λοιπόν µπορούµε να πούµε ότι το website καθιστά δυνατή την πρόσβαση από απόσταση (µέσω Ίντερνετ), και το VI την πρόσβαση σε πραγµατικό χρόνο στα κυκλώµατα προς µέτρηση.

5 ABSTRACT The scope of this Thesis is the realization of remote measurements in electronic circuits in real time. In order to achieve this objective, the Virtual Electro Laboratory was developed and implemented. This Laboratory of Electronics supports, via the Internet, access to different classes of electronic components: N-Channel Junction Field Effect Transistor (N- JFET), P-Type Enhancement Channel -Metal Oxide Semiconductor- Field Effect Transistor (P-MOS-FET), Bipolar Junction Transistor (BJT), Silicon Diode (DSi) and Zener Diode (DZe). Typical circuits of these elements are placed on the same test board, constituting the Devices Under Test. These DUTs are accessed through a circuit of relays (Relay Bench). The National Instruments PCI 6024E Data Acquisition plug in Board is also part of the Hardware Resources of this implementation. The backbone of Virtual Electro Laboratory is based on National Instruments LabView Software. LabVIEW is a graphical programming language, used primarily in Data Acquisition and Instrumentation control. LabVIEW programs are known as Vis, since they function exactly as real instruments although they are Virtual Instruments. In the present implementation a LabView Virtual Instrument commands the DAQ board, the Relay Bench and the Devices Under Test, for the measurements to take place. With LabView the results are formatted into text and excel files and are published in the Web for future use, such as database ordering and diagram construction. In order to achieve the via Internet access to the electronic circuits, the creation of a website was essential. This website (http:// /velab), is the only part of the VELab project that remains on-line for the longest period of time. In this way, as long as the server is ON, anyone with Internet access can obtain information about VELab and further more, either perform measurements or browse the last measurements results. Summarizing the above, we can say that the website offers remote access and the VI (Virtual Instrument) real-time access to the Devices Under Test.

6 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΟ ΥΛΙΣΜΙΚO ΤΑ ΤΡΑΝΖΙΣΤΟΡ ΓΕΝΙΚΑ FET ΕΝΩΣΕΩΣ n ΚΑΝΑΛΙΟΥ (N-JFET) Θεωρητική παρουσίαση Παραδείγµατα Μετρήσεων στο 2SK170 N-JFET Επεξεργασία των Αποτελεσµάτων των Μετρήσεων Πολλαπλές µετρήσεις της τάσης υποδοχής V D µε σταθερή τιµή της τάσης U Πολλαπλές µετρήσεις της τάσης υποδοχής V D για την εξαγωγή των χαρακτηριστικών I D (V D ) Πολλαπλές µετρήσεις της τάσης υποδοχής V D για την εύρεση του κέρδους τάσης ασθενούς σήµατος FET ΜΕΤΑΛΛΟΥ ΟΞΕΙ ΙΟΥ - ΗΜΙΑΓΩΓΟΥ p-καναλιου (P-MOS- FET) Θεωρία MOS-FET Παραδείγµατα Μετρήσεων στο 2Ν4352 P-MOS-FET ΙΠΟΛΙΚΟ ΤΡΑΝΖΙΣΤΟΡ ΕΝΩΣΕΩΣ (BJT) Θεωρία BJT Παραδείγµατα Μετρήσεων στο BJT BC ΟΙ ΙΟ ΟΙ ΓΕΝΙΚΑ ίοδοι Ενώσεως Πυριτίου (Si Diodes) Ανάλυση Κυκλωµάτων ιόδων Μη Γραµµικό Μοντέλο Απλουστευµένο Μοντέλο ιόδου Μοντέλο Σταθερής Πτώσης Τάσης Μοντέλο Ιδανικής ιόδου ίοδος Zener (Zener Diode) ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΜΕΤΡΗΣΕΩΝ ΣΤΟ ΚΥΚΛΩΜΑ ΤΩΝ ΙΟ ΩΝ ίοδος Πυριτίου (Si Diode) 1Ν ίοδος Zener (Zener Diode) C6V2PH Η ΠΛΑΚΕΤΑ ΤΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΝΟΜΩΝ (RELAY BENCH) Η ΠΛΑΚΕΤΑ ΕΠΙΚΤΗΣΗΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ 6024Ε DAQ BOARD ΓΕΝΙΚΑ EΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΤΟΜΕΑΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

7 2.4.2 ΕΠΙΚΤΗΣΗ Ε ΟΜΕΝΩΝ (DATA ACQUISITION) Είδη των Πηγών Σήµατος (Signal Sources Types) Πηγές Σήµατος Χωρίς Κοινό Σηµείο Γείωσης (Floating Signal Sources) Πηγές Κοινού Σηµείου Γείωσης (Ground Referenced Signal Sources) ιάρθρωση των Αναλογικών Καναλιών Εισόδου (Analogue Input Modes) ΣΤΑΘΜΟΣ ΜΕΤΡΗΣΕΩΝ (WORK BENCH) ΤΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ ΠΡΟΣ ΜΕΤΡΗΣΗ (DEVICES UNDER TEST) TO ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ ΤΟ LabVIEW ΓΕΝΙΚΑ Ο ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΟΥ ΚΥΚΛΩΜΑΤΟΣ ΤΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΝΟΜΩΝ Windows 2000 και πρόσβαση στην παράλληλη θύρα (Parallel Port) του υπολογιστή ιάρθρωση των ηλεκτρονόµων (Relay Configuration) ΤΡΟΦΟ ΟΣΙΑ ΤΩΝ ΚΥΚΛΩΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΤΗΣΗ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΤΟ LabVIEW ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ WORKBENCH.VI ΤΟ FRONT PANEL ΤΟ BLOCK DIAGRAM Το Στάδιο Έναρξης Το Στάδιο των Loops Το Τελικό Στάδιο Ο ΙΚΤΥΑΚΟΣ ΤΟΠΟΣ (WEBSITE) ΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΚΑΙ ΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΥΝΑΜΙΚΕΣ ΣΕΛΙ ΕΣ PHP ΚΑΙ JAVASCRIPT ιερεύνηση της on line κατάστασης του Σταθµού Μετρήσεων ηµιουργία των αρχείων δεδοµένων (Stimuli TXT Files) Λήψη των αποτελεσµάτων από τα αντίστοιχα αρχεία (Results TXT Files) Χρήση JavaScript για την επιβεβαίωση της σωστής υποβολής δεδοµένων Χρήση JavaScript στα δυναµικά µενού και στο άνοιγµα νέων παραθύρων ιεπικοινωνία µεταξύ Εικονικού Οργάνου (Visual Instrument) και ικτυακού Τόπου (website) ΠΡΟΣΒΑΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΚΙΝΗΤΕΣ ΣΥΣΚΕΥΕΣ (WML ΣΕΛΙ ΕΣ) Η ΟΠΤΙΚΗ ΒΟΗΘΕΙΑ (VisualHelp) ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Α: XLS Αρχεία Αποτελεσµάτων N-JFET DUT ID VD IDS UGS Πρότυπο ασθενούς σήµατος EΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΤΟΜΕΑΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

8 P-MOS-FET DUT ID VD ID VD for VGS = - 4 V BJT DUT IC VCE / IB VBE Diodes DUΤ Si Diode R = 1kΩ Si Diode R = 1MΩ Ze Diode R = 1kΩ Ze Diode R = 1MΩ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Β: template.dwt ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Γ: JavaScript Form Validator ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ : ηµιουργία του Stimuli TXT File για το BJT dut ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ε: mm_menu.js (Created by Fireworks) ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΣΤ: ΟΠΤΙΚΗ ΒΟΗΘΕΙΑ (VISUAL HELP) ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ζ: ΙΚΤΥΑΚΟΣ ΤΟΠΟΣ (VELab WEBSITE) ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ EΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΤΟΜΕΑΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

9 EΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΤΟΜΕΑΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

10 Κεφάλαιο 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παρούσα έκδοση του Εικονικού Εργαστηρίου Ηλεκτρονικής (Virtual Electro Laboratory-VELab) αποτελεί τη συνέχεια προηγούµενων εφαρµογών επάνω στο ίδιο θέµα, δηλαδή την εξ αποστάσεως πραγµατοποίηση µετρήσεων σε ηλεκτρονικά κυκλώµατα σε πραγµατικό χρόνο. Οι επιµέρους ενότητες της συγκεκριµένης υλοποίησης το υλισµικό, βασικό στοιχείο του οποίου αποτελούν τα ηλεκτρονικά κυκλώµατα προς µέτρηση (Τρανζίστορ FET και ιπολικό Ενώσεως, ίοδοι), το λογισµικό (LabVIEW-VI στον Workbench υπολογιστή) και ο ικτυακός Τόπος - συγκροτούν µία ολοκληρωµένη, συµπαγή και κατά το δυνατόν χαµηλού κόστους εφαρµογή. Το λογισµικό πακέτο LabVIEW της National Instruments, που αποτελεί την καρδιά της εφαρµογής, συµβάλλει επαναστατικά στο ερευνητικό και διδακτικό ακαδηµαϊκό έργο. Ένα ηλεκτρονικό, και όχι µόνο, εργαστήριο βασισµένο στο LabVIEW, βελτιώνει εξίσου, τόσο την παραγωγικότητα των ερευνητών όσο και τη δεκτική ικανότητα των σπουδαστών. Η προσοχή τους συγκεντρώνεται στην επεξεργασία και αξιολόγηση των αποτελεσµάτων, αντί της κοπιαστικής και χρονοβόρας συγκέντρωσης δεδοµένων. ίνεται πάντοτε ιδιαίτερη έµφαση στη µεθοδολογία, αλλά τώρα, για διδάσκοντες και σπουδαστές, το µεγαλύτερο µέρος του χρόνου αναλώνεται στην εκτέλεση και αξιοποίηση των πειραµάτων αντί της υλοποίησής τους. 1.1 ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ Τα επιµέρους τµήµατα του υλισµικού (Hardware), στο οποίο ο χρήστης έχει πρόσβαση, µέσω του ιαδικτύου, φαίνονται στο Σχήµα 1.1 EΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ 1

11 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σχήµα 1.1 Από αριστερά προς τα δεξιά: Επάνω σειρά: Η πλακέτα των κυκλωµάτων προς µέτρηση (Devices Under Test DUTs), η πλακέτα των ηλεκτρονόµων (Relay Bench) και ο σύνδεσµος Εισόδου / Εξόδου του DAQ ( I/O DAQ Connector), η αρτηρία σύνδεσης ( Connector Bus) και η πλακέτα επίκτησης δεδοµένων DAQ PCI-6024E (Data Acquisition Board). Κάτω σειρά: Το καλώδιο LPT και ο µετασχηµατιστής, που χρησιµοποιεί το κύκλωµα Relays. Για να επιτευχθεί η µέσω ιαδικτύου πρόσβαση στο Σταθµό Μετρήσεων (workbench), ήταν απαραίτητη η δηµιουργία ενός ικτυακού Τόπου (website). Στη διεύθυνση παρουσιάζεται πλήρως η συγκεκριµένη υλοποίηση. Μέσα από αρχεία, τα οποία δηµιουργεί το LabVIEW και µε χρήση PHP script, ανιχνεύεται καταρχήν εάν τα κυκλώµατα προς µέτρηση είναι on line, οπότε είναι δυνατή η πραγµατοποίηση µετρήσεων. Στην αντίθετη περίπτωση, ο χρήστης είναι δυνατόν να έχει πρόσβαση στα αρχεία των αποτελεσµάτων, τα οποία δηµιουργήθηκαν την τελευταία φορά που το workbench ήταν on line. Για την δηµιουργία και τη δηµοσίευση στο ιαδίκτυο του παραπάνω ικτυακού Τόπου, χρησιµοποιήθηκαν τα εργαλεία της Macromedia : Για την κυρίως εµφάνιση των ιστοσελίδων, τα µενού και τις εικόνες χρησιµοποιήθηκε το Macromedia Fireworks, για την ανάπτυξη της Οπτικής Βοήθειας (Visual Help) το Macromedia Flash και τέλος για το PHP script και τη δηµιουργία του ικτυακού Τόπου το Macromedia Dreamweaver. O ικτυακός Τόπος είναι το τµήµα της όλης εφαρµογής, το οποίο παραµένει on line κατά το µεγαλύτερο δυνατόν χρονικό διάστηµα. Με τον τρόπο αυτό, όσο ο εξυπηρετητής (server) υπολογιστής παραµένει ανοικτός, οποιοσδήποτε διαθέτει πρόσβαση στο Ίντερνετ είναι δυνατόν να λάβει πληροφορίες για το Εικονικό Εργαστήριο, και να πραγµατοποιήσει µετρήσεις ή να δει τα αποτελέσµατα των τελευταίων µετρήσεων. Στο Σχήµα 1.2 µπορούµε να δούµε την κεντρική σελίδα του παραπάνω ικτυακού Τόπου, µε ανοικτές τις επιλογές των on line µετρήσεων. EΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ 2

12 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σχήµα 1.2 Η κεντρική σελίδα του VELab Τα πρωτόκολλα και οι τεχνικές Ίντερνετ, που χρησιµοποιούνται είναι τα εξής: ΗΤΤΡ-για ιστοσελίδες που δηµοσιεύονται στο Ίντερνετ, ΡΗΡ- για τις δυναµικά παραγόµενες σελίδες και την υποβολή των δεδοµένων στον εξοµοιούµενο Apache εξυπηρετητή υπολογιστή, εργαλεία Macromedia - για την υλοποίηση και δηµοσίευση των ιστοσελίδων και τέλος το λογισµικό πακέτο LabVIEW 6i το οποίο ελέγχει και συντονίζει την όλη εφαρµογή. H τρέχουσα υλοποίηση του VELab προσφέρει, µέσω του ιαδικτύου, πρόσβαση σε κυκλώµατα διαφόρων τύπων ηλεκτρονικών στοιχείων: Τρανζίστορ εγκαρσίου πεδίου FET: n-καναλιού (N-JFET) και FET µετάλλου-οξειδίου ηµιαγωγού τύπου-p (P-MOS-FET), ιπολικό Τρανζίστορ Ενώσεως (BJT), ίοδο πυριτίου (Dsi) και Zener δίοδο (Dze). Tο υλισµικό (hardware) της όλης εφαρµογής απαρτίζεται από την πλακέτα των κυκλωµάτων προς µέτρηση (DUTs), την πλακέτα των ηλεκτρονόµων (Relay Bench) και την πλακέτα επίκτησης δεδοµένων (Data Acquisition Board-DAQ). Στην περίπτωσή µας αυτή είναι η PCI-6024E plug-in board της National Instruments που έχει προστεθεί στον κεντρικό υπολογιστή (Workbench) του Σταθµού Μετρήσεων (workbench). Το λογισµικό βασίζεται σε ένα VI πρόγραµµα (Virtual Instrument-LabView). Το εν λόγω πρόγραµµα δέχεται τα δεδοµένα και χειρίζεται το hardware έτσι ώστε να πραγµατοποιηθούν σε πραγµατικό χρόνο οι ζητούµενες µετρήσεις. Στη συνέχεια τα αποτελέσµατα αποθηκεύονται σε αντίστοιχα αρχεία για περαιτέρω επεξεργασία, όπως ταξινόµηση σε κάποια Βάση εδοµένων, δηµοσίευση στο ιαδίκτυο, δηµιουργία γραφικών παραστάσεων. Ο ικτυακός Τόπος τέλος δηµιουργεί ένα πλήρως κατατοπιστικό και φιλικό προς το χρήστη περιβάλλον. Το website καθιστά δυνατή την πρόσβαση από απόσταση (µέσω Ίντερνετ), και το VI την πρόσβαση σε πραγµατικό χρόνο στα EΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ 3

13 ΕΙΣΑΓΩΓΗ κυκλώµατα προς µέτρηση. Επίσης η πρόσβαση είναι δυνατόν να επιτευχθεί και µέσω κινητών διατάξεων (mobile devices) καθώς το website προσφέρει και WML σελίδες ( Wireless Mark-up Language). Στο Σχήµα 1.3 έχουµε µια γενική εικόνα της όλης εφαρµογής: Σταθµός Μετρήσεων (workbench) o οποίος αποτελείται από τα εξής: 1. Κεντρικός υπολογιστής (Workbench Computer). Έχει εγκατεστηµένο το VI πρόγραµµα (LabVIEW). 2. Πλακέτα επίκτησης δεδοµένων (Data Acquisition Board) εγκατεστηµένη (plug-in) στον κεντρικό υπολογιστή. 3. Σύνδεσµος Εισόδου/Εξόδου της πλακέτας επίκτησης δεδοµένων (I/O DAQ Connector). 4. Πλακέτα ηλεκτρονόµων (Relay Bench). 5. Πλακέτα κυκλωµάτων προς µέτρηση (Devices Under Test). Eξυπηρετητής υπολογιστής (Server Computer: Deerhunter). Έχει εγκατεστηµένο τον ικτυακό Τόπο (website). Στον υπολογιστή αυτόν δηµιουργούνται επίσης, από το VI, τα αρχεία δεδοµένων και αποτελεσµάτων τύπου.txt και.xls, όπως θα δούµε παρακάτω. Μεταξύ του Workbench και του Deerhunter υπάρχει αµφίδροµη επικοινωνία µέσω του τοπικού δικτύου (LAN). Οι εντολές προς το κύκλωµα των ηλεκτρονόµων δίνονται από το VI, µέσω της παράλληλης θύρας του κεντρικού υπολογιστή. Σχήµα 1.3 Συνδέσεις µεταξύ επιµέρους τµηµάτων του Εικονικού Εργαστηρίου Ηλεκτρονικής EΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ 4

14 Kεφάλαιο 2 ΤΟ ΥΛΙΣΜΙΚO Το υλισµικό (hardware) αποτελεί την υλική ενότητα του Εικονικού Εργαστηρίου Ηλεκτρονικής (VELab). Τα κυκλώµατα προς µέτρηση (DUTs), είναι αυτά των N-JFET, P-MOS-FET, BJT και διόδων. Η πλακέτα επίκτησης δεδοµένων PCI-6024E παρέχει µόνο δύο εξόδους συνεχούς τάσης. Η τροφοδοσία λοιπόν των παραπάνω κυκλωµάτων απαιτεί την παρουσία των ηλεκτρονόµων, οι οποίοι - έξι από τους οκτώ συνολικά - πραγµατοποιούν την αναγκαία πολύπλεξη αυτών των εξόδων. Οι υπόλοιποι δύο ηλεκτρονόµοι χρησιµοποιούνται από το κύκλωµα των διόδων (Diodes DUT) για την επιλογή της ενεργού διόδου (ανάµεσα στη δίοδο πυριτίου και τη Zener) και της ενεργού αντίστασης (ανάµεσα σε δύο αντιστάσεις µε τιµές 1 kω και 1 ΜΩ). Εκ των προτέρων έχουν επιλεγεί (default) η δίοδος πυριτίου (Si Diode) και η αντίσταση R = 1 kω. Η πλακέτα του κυκλώµατος των ηλεκτρονόµων, που κατασκευάστηκε στη Ρουµανία και εισήχθη στην Ελλάδα χρησιµοποιεί νέου τύπου ηλεκτροµαγνητικούς ηλεκτρονόµους και είναι προστατευµένο από υπερφόρτωση και γενικά από προβλήµατα τροφοδοσίας. Ο µετασχηµατιστής και ο σταθεροποιητής, που χρησιµοποιούνται για την τροφοδοσία του, είναι κατασκευασµένοι από την Hewlett Packard. Επίσης υπάρχει ένας διακόπτης δύο θέσεων (on-off) και µια ενδεικτική λυχνία λειτουργίας, οπότε το κύκλωµα δεν χρειάζεται να αποσυνδέεται από το δίκτυο κάθε φορά που δεν χρησιµοποιείται Όλα τα κυκλώµατα προς µέτρηση είναι τοποθετηµένα στην ίδια πλακέτα. Αυτά των N-JFET και P-MOS-FET αποτελούν το κύκλωµα των FET (FET DUT) και έχουν κοινή γείωση, ενώ το κύκλωµα του BJT (BJT-DUT) έχει διαχωριστεί. EΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ 5

15 ΤΟ ΥΛΙΣΜΙΚO Σχήµα 2.1 Το υλισµικό. Από αριστερά προς τα δεξιά: Ο σύνδεσµος Εισόδου / Εξόδου (I/O DAQ Connector), η πλακέτα των ηλεκτρονόµων (µε το LPT καλώδιο να έρχεται από δεξιά) και η πλακέτα των κυκλωµάτων προς µέτρηση (κύκλωµα FET αριστερά, κύκλωµα διόδων στο κέντρο και κύκλωµα BJT δεξιά). 2.1 ΤΑ ΤΡΑΝΖΙΣΤΟΡ ΓΕΝΙΚΑ Ο κύριος στόχος του Εικονικού Εργαστηρίου (VELab), είναι η υλοποίηση µιας εύκολης στην πρόσβαση, και ταυτόχρονα ελκυστικής, µεθόδου µελέτης της Ηλεκτρονικής (ηλεκτρονικών στοιχείων και κυκλωµάτων). Τα τρανζίστορ είναι µια εξαιρετικά σηµαντική κατηγορία ηλεκτρονικών στοιχείων. Η συµπεριφορά τους, τόσο σε συνεχή όσο και σε εναλλασσόµενη τάση, είναι δυνατόν να µελετηθεί εξ αποστάσεως µε τη χρήση του VELab: Η εναλλασσόµενη τάση προσοµοιώνεται µε µικρές µεταβολές της τάσης εισόδου. Τα τρανζίστορ που µελετώνται σε αυτή την εφαρµογή είναι τα N-JFET, P- MOS-FET και BJT. Ακολούθως θα παρουσιάσουµε τα κύρια χαρακτηριστικά αυτών των τύπων τρανζίστορ. Υπάρχουν δύο τύποι τρανζίστορ (ηµιαγωγοί µε τρεις ακροδέκτες): το διπολικό τρανζίστορ (Bipolar Junction Transistor BJT) και το τρανζίστορ εγκαρσίου πεδίου (Field-Effect-Transistor FET). Και οι δύο τύποι είναι εξίσου σηµαντικοί, και ο καθένας προσφέρει συγκεκριµένα πλεονεκτήµατα καθώς έχει ιδιαίτερες περιοχές εφαρµογής. Το διπολικό τρανζίστορ αποτελείται από έναν κρύσταλλο πυριτίου (ή γερµανίου) στον οποίο έχει παρεµβληθεί ένα στρώµα πυριτίου τύπου n µεταξύ δύο στρωµάτων πυριτίου τύπου p. Εναλλακτικά είναι δυνατόν να αποτελείται από ένα στρώµα τύπου p µεταξύ δύο στρωµάτων υλικού τύπου n. Το ρεύµα που άγεται, προέρχεται, τόσο από ηλεκτρόνια όσο και από οπές, και έτσι εξηγείται το όνοµα EΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ 6

16 ΤΟ ΥΛΙΣΜΙΚO διπολικό. Χρησιµοποιείται ευρέως σε κυκλώµατα µε διακριτά στοιχεία καθώς επίσης και στη σχεδίαση ολοκληρωµένων κυκλωµάτων, τόσο αναλογικών όσο και ψηφιακών. Το τρανζίστορ εγκαρσίου πεδίου, είναι ένα στοιχείο από ηµιαγωγό, η λειτουργία του οποίου εξαρτάται από τον έλεγχο του ρεύµατος δι ενός ηλεκτρικού πεδίου. Συγκεκριµένα η τάση ανάµεσα στους δύο ακροδέκτες του FET ελέγχει το ρεύµα που ρέει στον τρίτο ακροδέκτη του. Το τρανζίστορ εγκαρσίου πεδίου µπορεί να χρησιµοποιηθεί τόσο ως ενισχυτής όσο και ως διακόπτης. Το FET εγκαρσίου πεδίου διαφέρει από το διπολικό τρανζίστορ ενώσεως κατά τα ακόλουθα σπουδαία χαρακτηριστικά: 1. Η λειτουργία του εξαρτάται µόνον από τη ροή των φορέων πλειονότητας. Είναι εποµένως ένα µονοπολικό στοιχείο. 2. Η κατασκευή του είναι ευκολότερη και σε ολοκληρωµένη µορφή καταλαµβάνει µικρότερη επιφάνεια. 3. Έχει υψηλή αντίσταση εισόδου, συνήθως πολλά εκατοµµύρια ohm. 4. Είναι λιγότερο θορυβώδες από το διπολικό τρανζίστορ. Για ρεύµα υποδοχής ίσο µε το µηδέν δεν παρουσιάζει τάση απόκλισης και εποµένως είναι δυνατόν να χρησιµοποιηθεί ως διακόπτης. Υπάρχουν δύο τύποι τρανζίστορ εγκαρσίου πεδίου: το τρανζίστορ εγκαρσίου πεδίου ενώσεως (JFET) και το τρανζίστορ εγκαρσίου πεδίου µονωµένης πύλης (IGFET), το οποίο επίσης ονοµάζεται τρανζίστορ µετάλλου-οξειδίου-ηµιαγωγού (MOSFET) FET ΕΝΩΣΕΩΣ n ΚΑΝΑΛΙΟΥ (N-JFET) Θεωρητική παρουσίαση Η δοµή ενός N-JFET εικονίζεται στο Σχήµα 2.2. Αποτελείται από µια πλάκα πυριτίου τύπου n, στις δύο πλευρές του οποίου, έχουν δηµιουργηθεί µε διάχυση περιοχές τύπου p. Σχήµα 2.2 Το τρανζίστορ N-JFET EΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ 7

17 ΤΟ ΥΛΙΣΜΙΚO Η λειτουργία του στοιχείου βασίζεται στην ανάστροφη πόλωση µεταξύ της πύλης και του καναλιού. Πράγµατι, η ανάστροφη πόλωση αυτής της ένωσης ελέγχει το πλάτος του καναλιού, και κατά συνέπεια ελέγχει το ρεύµα που ρέει από την Υποδοχή προς την Πηγή. Το ρεύµα αυτό αποτελείται από φορείς πλειονότητας, οι οποίοι στη συγκεκριµένη περίπτωση είναι τα ηλεκτρόνια. Για το FET έχει καθιερωθεί ο ακόλουθος συµβολισµός: Πηγή. Η πηγή S, είναι ο ακροδέκτης, από τον οποίο οι φορείς πλειονότητας εισέρχονται στην πλάκα. Το συµβατικό ρεύµα, που εισέρχεται στην πλάκα από την πηγή S, συµβολίζεται µε I S. Yποδοχή. Η υποδοχή D, είναι ο ακροδέκτης µέσα από τον οποίο οι φορείς πλειονότητας αποχωρούν από την πλάκα. Το συµβατικό ρεύµα που εισέρχεται από την υποδοχή D συµβολίζεται µε Ι D. Η τάση της υποδοχήςπρος- πηγή συµβολίζεται µε V DS και είναι θετική εάν η D είναι περισσότερο θετική από την S. Πύλη. Οι περιοχές υψηλής νοθεύσεως p στις δύο πλευρές της πλάκας, που είναι ηλεκτρικά συνδεδεµένες µεταξύ τους, συνιστούν την πύλη G. Μεταξύ της πύλης και της πηγής εφαρµόζεται µια τάση V GS, έτσι ώστε η πόλωση της ένωσης p-n να είναι ανάστροφη. Το συµβατικό ρεύµα, που εισέρχεται στην πλάκα από την πύλη G συµβολίζεται µε I G. Κανάλι. Η περιοχή τύπου n µεταξύ των δύο πυλών, αποτελεί το κανάλι µέσα από το οποίο κινούνται οι φορείς πλειονότητας από την πηγή προς την υποδοχή. Ας δούµε τώρα τον τρόπο λειτουργίας του N-JFET. Όταν V GS = 0, η εφαρµογή µιας τάσης V DS δηµιουργεί ροή φορτίου από την υποδοχή προς την πηγή. Όταν εφαρµόζεται µια αρνητική τάση V GS, το κανάλι γίνεται στενότερο, η αντίστασή του µεγαλώνει και εποµένως το ρεύµα ID (για µια δεδοµένη τιµή V DS ) µικραίνει. Αν η V DS είναι µικρή, το κανάλι έχει σχεδόν οµοιόµορφο πλάτος, το JFET λειτουργεί ως αντίσταση και το ρεύµα I D αυξάνεται γραµµικά µε την τάση V DS. Καθώς το ρεύµα αυξάνεται, η πτώση τάσης, επί της αντίστασης µεταξύ της πηγής και του καναλιού, αναστρέφει την πόλωση της ένωσης, και έτσι το αγώγιµο τµήµα του καναλιού αρχίζει να ελαττώνεται. Τελικά η τάση V DS, φτάνει σε µια τιµή, στην οποία το κανάλι φράσσεται, και το ρεύµα υποδοχής I D φτάνει σε κορεσµό, δηλαδή παύει να αυξάνεται και παίρνει µια σταθερή τιµή. Σχήµα 2.3 Χαρακτηριστικές καµπύλες N-JFET EΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ 8

18 ΤΟ ΥΛΙΣΜΙΚO Στο Σχήµα 2.3α φαίνονται οι τυπικές χαρακτηριστικές καµπύλες Ι D (V DS ) για ένα N-JFET. Σηµειώνεται, ότι κάθε χαρακτηριστική καµπύλη, για µικρές τιµές της V DS, έχει µια ωµική περιοχή, στην οποία το I D είναι ανάλογο της V DS. Όλες επίσης οι χαρακτηριστικές για µεγάλες τιµές της V DS, έχουν µια περιοχή σταθερού ρεύµατος, στην οποία το Ι D δεν µεταβάλλεται σηµαντικά µε την V DS. Βλέπουµε επίσης, ότι όσο αυξάνεται η ανάστροφη πόλωση (περισσότερο αρνητικές τιµές της V GS ), η φραγή πραγµατοποιείται για µικρότερες τιµές της V DS και η µέγιστη τιµή του ρεύµατος υποδοχής είναι µικρότερη. Συνεχίζοντας να αυξάνουµε την ανάστροφη πόλωση V GS, φτάνουµε σε µια τιµή, στην οποία το κανάλι είναι πλήρως απογυµνωµένο από τους φορείς του φορτίου του (ηλεκτρόνια), έχει δηλαδή εξαφανιστεί. Αυτή η τιµή της V GS, είναι η τάση κατωφλίου του στοιχείου V P, και είναι προφανώς αρνητική σε ένα JFET n-καναλιού. Η χαρακτηριστική καµπύλη I D (V GS ) στην περιοχή κορεσµού, απεικονίζεται στο Σχήµα 2.3b. Ο κατασκευαστής του JFET καθορίζει συνήθως την τιµή του ρεύµατος υποδοχής I D στο όριο µεταξύ γραµµικής περιοχής και κορεσµού για V GS =0 που συµβολίζεται µε I DSS. Μπορεί εύκολα να αποδειχθεί ότι I DSS = K V P 2, όπου Κ είναι µία παράµετρος αγωγιµότητας του στοιχείου, η οποία καθορίζεται από το λόγο των διαστάσεών του. Έτσι λοιπόν έχουµε ότι το JFET- n καναλιού αποκόπτει όταν V GS V P όπου η V P είναι αρνητική. Για να ανοίξει το στοιχείο, εφαρµόζουµε µια τάση πύλης - υποδοχής V GS, V P < V GS 0 και µια θετική τάση V DS. Το JFET λειτουργεί τη γραµµική περιοχή για V DS V GS - V P Και σε αυτή την περίπτωση το ρεύµα υποδοχής είναι 2 V I D = I DSS DS VDS VDS 2 1 VP VP VP (2.1) Το JFET λειτουργεί στον κορεσµό για V DS V GS -V Ρ Συνοπτικά για να λειτουργεί ένα JFET στον κορεσµό θα πρέπει η τάση υποδοχής του να είναι µεγαλύτερη από την τάση στην πύλη του κατά V P. Στον κορεσµό το ρεύµα υποδοχής (I DS ) είναι I DS = I DSS V 1 GS VP 2 ( DS 1 + λv ) (2.2) EΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ 9

19 ΤΟ ΥΛΙΣΜΙΚO όπου λ = 1/V A µια θετική σταθερά που συµπεριλαµβάνεται για να περιγράψει την εξάρτηση του I DS από το V DS στον κορεσµό. Στην πράξη θεωρούµε ότι λ = 0, οπότε ο παραπάνω τύπος γίνεται I DS = I DSS V 1 GS VP 2 (2.3) Σχήµα 2.4 Πρότυπο ασθενούς σήµατος N-Jfet α : Πρότυπο χαµηλής συχνότητας β : Πρότυπο υψηλής συχνότητας Στην ανάλυση ασθενούς σήµατος, το FET συµπεριφέρεται ως µια πηγή ρεύµατος, η οποία ελέγχεται από το σήµα εισόδου. έχεται ένα σήµα υ gs και προµηθεύει στον ακροδέκτη υποδοχής ένα ρεύµα ίσο µε g m υ gs. Ο συντελεστής αναλογίας είναι η διαγωγιµότητα g m, η οποία ορίζεται ως I D D g m = V GS I V GS I V D GS για σταθερό V DS (2.4) Μία εναλλακτική έκφραση για τη διαγωγιµότητα g m, που χρησιµοποιείται συχνά στην περίπτωση των JFET είναι και η παρακάτω (Τύπος 2.5) g m = 2I V P DSS I I DS DSS (2.5) Η διαγωγιµότητα συµβολίζεται επίσης ως Υ fs ή g fs και ονοµάζεται ορθή σύνθετη διαγωγιµότητα κοινής πηγής. Κάνοντας τώρα χρήση του τύπου 2.3 παίρνουµε την εξίσωση 2.6 V g m = g m0 GS 1 (2.6) VP όπου g m0 είναι η τιµή της g m για V GS =0 και δίνεται από την g m0 = 2I V P DSS (2.7) EΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ 10

20 ΤΟ ΥΛΙΣΜΙΚO Εφόσον I DSS και V P έχουν αντίθετα σηµεία, το g m0 είναι πάντοτε θετικό. H τιµή αυτή είναι εκείνη, η οποία αναγράφεται συνήθως στα φύλλα τεχνικών προδιαγραφών του κατασκευαστή, που συνοδεύουν το στοιχείο. Η αντίσταση υποδοχής (ή εξόδου) είναι η r d όπως ορίζεται από την εξίσωση V DS DS r d = I D V I D V I DS D για σταθερό V GS (2.8) Η αγωγιµότητα υποδοχής g d είναι το αντίστροφο του r d.. Αυτή συµβολίζεται επίσης ως Y 0s ή g 0s και ονοµάζεται αγωγιµότητα εξόδου κοινής πηγής. Η αντίσταση εισόδου µεταξύ της πύλης και της πηγής είναι άπειρη, εάν υποτεθεί ότι η ανάστροφα πολωµένη πύλη δεν απορροφά ρεύµα. Για τον ίδιο λόγο η αντίσταση µεταξύ της πύλης και της υποδοχής λαµβάνεται ότι είναι άπειρη. Στο πρότυπο υψηλής συχνότητας, το οποίο φαίνεται στο Σχήµα 2.4β, έχουν προστεθεί χωρητικότητες µεταξύ ζευγών κόµβων. Ο πυκνωτής C gs υποκαθιστά την χωρητικότητα φράγµατος µεταξύ της πύλης και της πηγής, και η C gd είναι η χωρητικότητα φράγµατος µεταξύ της πύλης και της υποδοχής. Το στοιχείο C ds υποκαθιστά την χωρητικότητα του καναλιού υποδοχή-προς-πηγή. Στον πίνακα 2.1 φαίνονται οι οριακές τιµές των παραµέτρων ενός JFET. Πίνακας 2.1 Παράµετρος JFET g m 0,1-10 ma/v r d 0,1-1 M C ds 0,1-1 pf C gs,c gd 1-10pF r gs >108 Ω r gd >108Ω Μέσα από το Εικονικό Εργαστήριο Ηλεκτρονικής είναι δυνατή η εξ αποστάσεως πρόσβαση σε ένα N-JFET 2SK170 Toshiba. Tα αποτελέσµατα των µετρήσεων θα χρησιµοποιηθούν για την επαλήθευση των επίσηµων χαρακτηριστικών του συγκεκριµένου τύπου τρανζίστορ, όπως αυτά δίνονται από την κατασκευάστρια εταιρία. Σε εργαστηριακό επίπεδο, όσον αφορά το N-JFET, αντικείµενο ενδιαφέροντος αποτελούν η επαλήθευση, µέσα από τις µετρήσεις, των χαρακτηριστικών λειτουργίας και των µαθηµατικών τύπων, στα οποία έγινε παραπάνω θεωρητική αναφορά. Είναι δυνατόν να πραγµατοποιηθεί επίσης µελέτη του Ισοδύναµου Μοντέλου Ασθενούς Σήµατος Παραδείγµατα Μετρήσεων στο 2SK170 N-JFET Στο Σχήµα 2.5 απεικονίζεται το κύκλωµα του N-JFET, το οποίο αποτελεί και το πρώτο κύκλωµα (DUT), για το οποίο είναι δυνατή η πραγµατοποίηση µετρήσεων στο Εικονικό Εργαστήριο (VELab). EΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ 11

21 ΤΟ ΥΛΙΣΜΙΚO Σχήµα 2.5 Το κύκλωµα προς µέτρηση (DUT) για το N-JFET Στο ικτυακό Τόπο υπάρχει η δυνατότητα υποβολής δεδοµένων µέσα από δύο τύπων ιστοσελίδες. Για τους µη εξοικειωµένους µε την Ηλεκτρονική και τα ηλεκτρονικά εξαρτήµατα χρήστες, το VELab προσφέρει την απόλυτα κατανοητή και φιλική στο χρήστη ιστοσελίδα N-JFET» Stimuli Submission. Επιλέγονται ως δεδοµένα τα U1 και U2, δηλαδή οι τάσεις πύλης και τροφοδοσίας αντίστοιχα και ως αποτέλεσµα της µέτρησης λαµβάνεται το V D, δηλαδή η τάση υποδοχής. Η ιστοσελίδα υποβολής πολλαπλών δεδοµένων N-JFET» Multiple Drain Voltages επιτρέπει την εξαγωγή γραφικών παραστάσεων, εφόσον µε την πραγµατοποίηση πολλαπλών µετρήσεων καθίσταται δυνατή η λήψη πολλαπλών αποτελεσµάτων. Στην περίπτωση αυτή η υποβολή των δεδοµένων (stimuli submission) είναι πλέον σύνθετη, καθώς παρέχεται η δυνατότητα στο χρήστη να επιλέξει την αρχική (UStart) και την τελική (UStop) τιµή των τάσεων πύλης (U1) και τροφοδοσίας (U2), όπως επίσης και να καθορίσει τον αριθµό των βηµάτων (U1Steps και U2Steps αντίστοιχα) για τα µεσοδιαστήµατα ανάµεσα στις επιλεγείσες αρχικές και τελικές τιµές των παραπάνω τάσεων. Όπως είναι φανερό, το γινόµενο U1Steps x U2Steps είναι ίσο µε τον συνολικό αριθµό των µετρήσεων οι οποίες θα πραγµατοποιηθούν. Στον Πίνακα 2.2 φαίνονται τα χαρακτηριστικά του 2SK170 N-JFET (Ta=25ºC), όπως αυτά δίνονται από την κατασκευάστρια εταιρία Πίνακας 2.2 Χαρακτηριστικά Σύµβολα Συνθήκες Μέτρησης Ρεύµα αποκοπής - I Πύλης GSS V GS =-30V,V DS = ,0 NA Τάση αποκοπής Πύλης-Υποδοχής V (BR)GDS V DS =0,I G =-100µA V Ρεύµα Υποδοχής I DSS V DS =10V,V GS =0 2,6-20 ma Τάση αποκοπής - - V Πύλης-Πηγής GS(OFF) V DS =01V,I D =0,1µA - 0,2 1,5 V Μin Typical Max Μονάδα EΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ 12

22 ΤΟ ΥΛΙΣΜΙΚO Χαρακτηριστικά Σύµβολα Συνθήκες Μέτρησης Ορθή σύνθετη διαγωγιµότητα Χωρητικότητες εισόδου Χωρητικότητα ανάστροφης µεταβίβασης Τιµές Θορύβου Μin Typical Max Μονάδα Y fs V DS =10V,V GS =0,f=1kHz MS C iss V DS =10V,I D =0,f=1MHz pf C rss V DG =10V,I D =0,f=1MHz pf NF(1) NF(2) V DS =10V,I D =1,0mA, R G =1kΩ,f=1kHz V DS =10V,I D =1,0mA, R G =1KΩ,f=1kHz - 1,0 10-0,5 2 db Οι µέγιστες τιµές για το 2SK170 N-JFET (T a = 25ºC) είναι οι εξής: Πίνακας 2.3 Χαρακτηριστικό Σύµβολο Τιµή Μονάδα Τάση Πύλης-Υποδοχής V GDS -40 V Ρεύµα Πύλης I G 10 ma Απώλεια ισχύος στην υποδοχή P D 400 mw Θερµοκρασία ένωσης T j 125 ºC Εύρος θερµοκρασίας αποθήκευσης T stg -55/125 ºC Στο Σχήµα 2.6 φαίνονται οι χαρακτηριστικές καµπύλες για το τρανζίστορ 2SK170, όπως αυτές δίνονται από τον κατασκευαστή. (α) (β) Σχήµα 2.6 Χαρακτηριστικές καµπύλες του Toshiba 2SK170 N-JFET EΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ 13

23 ΤΟ ΥΛΙΣΜΙΚO Για την ακρίβεια, στο Σχήµα 2.5α βλέπουµε τις καµπύλες I D (V GS ) και I D (V DS ), ενώ στο Σχήµα 2.5β την καµπύλη I D (V DS ) για χαµηλές τιµές της τάσης V DS. Τα αποτελέσµατα των εξ αποστάσεως µετρήσεων θα χρησιµοποιηθούν στη συνέχεια για να επαληθεύσουν τις καµπύλες αυτές.. Συγκεκριµένα από τα Microsoft Excel αρχεία, που είναι διαθέσιµα µετά το τέλος κάθε ακολουθίας µετρήσεων, θα εξαχθούν γραφικές παραστάσεις, οι οποίες θα συµπίπτουν µε αυτές του Σχήµατος Επεξεργασία των Αποτελεσµάτων των Μετρήσεων Στη συνέχεια µε τη χρήση γραφικών παραστάσεων και όλων των απαραίτητων υπολογισµών, στις περιπτώσεις τόσο του συνεχούς, όσο και του εναλλασσοµένου ρεύµατος, θα δειχθεί η πολλαπλή χρησιµότητα των αποτελεσµάτων των µετρήσεων, καθώς τα κυκλώµατα προς µέτρηση παρέχουν όλες τις αναγκαίες πληροφορίες. Πίνακας 2.4 U1Start = -0,5 V U2Start = 0 V U1Stop = -0,3 V U2Stop = 10 V U1Steps = 5 U2Steps = 20 Καταρχήν µετά από την ακολουθία των µετρήσεων, που φαίνονται στον Πίνακα 2.4, από το Excel αρχείο των αποτελεσµάτων, το οποίο παρατίθεται στο Παράρτηµα Α, κατέστη δυνατή η εξαγωγή της γραφικής παραστάσεως, που απεικονίζεται στο Σχήµα 2.7 0, ,0003 0, ,0002 N-JFET Measurements ID 0, ,0001 0, , VD Σχήµα 2.7 Χαρακτηριστικές καµπύλες ID VD από το N-JFET DUT Βλέπουµε, ότι πρόκειται για τις αντίστοιχες του Σχήµατος 2.5 b χαρακτηριστικές καµπύλες του I D ως συνάρτηση του V DS για χαµηλές τιµές της τάσης V DS. EΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ 14

24 ΤΟ ΥΛΙΣΜΙΚO Όπως εύκολα µπορεί να διαπιστωθεί, τα αποτελέσµατα των µετρήσεων επιβεβαιώνουν πλήρως τις καµπύλες του κατασκευαστή Πολλαπλές µετρήσεις της τάσης υποδοχής V D µε σταθερή τιµή της τάσης U2 Θα µελετήσουµε τώρα την µεταβολή του ρεύµατος υποδοχής I D, σε σχέση µε την τάση πύλης-πηγής V GS, στην περιοχή κορεσµού. Στην περιοχή αυτή το ρεύµα υποδοχής συµβολίζεται µε Ι DS και όταν η πύλη είναι βραχυκυκλωµένη (V GS = 0) αυτό συµβολίζεται µε I DSS. Η µέγιστη τιµή τάσης, που είναι δυνατόν να ληφθεί από την πλακέτα επίκτησης δεδοµένων PCI-6024E είναι αυτή των 10 V, τιµή που µας εξυπηρετεί απόλυτα, καθώς η τάση τροφοδοσίας U2 = 10 V εγγυάται την λειτουργία του N-JFET, όπως αυτό φαίνεται στο κύκλωµα του Σχήµατος 2.5, στην περιοχή κορεσµού. Έτσι προχωρήσαµε στη σειρά των µετρήσεων του Πίνακα 2.5 µε σταθερή τάση τροφοδοσίας U2 = 10 V. Πίνακας 2.5 U1Start = -0,5V U2Start = 10V U1Stop = 0V U2Stop = 10V U1Steps = 20 U2Steps = 1 Στον Πίνακα 2.6 φαίνονται τα αποτελέσµατα, όπως αυτά ελήφθησαν από το αντίστοιχο Excel αρχείο, το οποίο παρατίθεται στο Παράρτηµα Α. Πίνακας 2.6 U1 VD U2 ID SQRT (ID) -4,50E-01 9,83E+00 1,00E+01 2,96E-05 0, ,28E-01 9,73E+00 1,00E+01 4,88E-05 0, ,05E-01 9,50E+00 1,00E+01 8,98E-05 0, ,83E-01 9,12E+00 1,00E+01 0, , ,60E-01 8,68E+00 1,00E+01 0, , ,38E-01 7,93E+00 1,00E+01 0, , ,15E-01 7,16E+00 1,00E+01 0, , ,93E-01 5,97E+00 1,00E+01 0, , ,70E-01 4,58E+00 1,00E+01 0, , ,48E-01 3,34E+00 1,00E+01 0, , ,25E-01 1,76E+00 1,00E+01 0, , ,03E-01 5,81E-01 1,00E+01 0, , ,80E-01 2,69E-01 1,00E+01 0, , ,58E-01 1,76E-01 1,00E+01 0, , ,35E-01 1,46E-01 1,00E+01 0, , ,13E-01 1,27E-01 1,00E+01 0, , ,00E-02 1,12E-01 1,00E+01 0, , ,75E-02 1,03E-01 1,00E+01 0, , ,50E-02 9,77E-02 1,00E+01 0, , ,25E-02 9,28E-02 1,00E+01 0, , EΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ 15

25 ΤΟ ΥΛΙΣΜΙΚO U 2 VD Ο υπολογισµός του ID έγινε µε βάση τον τύπο ID = όπως προκύπτει 5600 από την επίλυση του κυκλώµατος 2.5. Στο Σχήµα 2.8 βλέπουµε συγκριτικά το διάγραµµα εξόδου I D (V GS ) του 2SK170 (Σχήµα 2.8α), όπως δίνεται από τον κατασκευαστή, µε την αντίστοιχη γραφική παράσταση (Σχήµα 2.8β) των πειραµατικών αποτελεσµάτων των παραπάνω µετρήσεων (α) IDS - UGS 0,002 0,0015 ID S 0,001 0,0005-0,5-0,4-0,3-0,2-0,1 0 VGS 0 (β) Σχήµα 2.8 α : Χαρακτηριστικές (I D - V GS ) του Toshiba 2SK170 N-JFET β : Χαρακτηριστική καµπύλη IDS UGS από µετρήσεις στο N-JFET DUT EΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ 16

26 ΤΟ ΥΛΙΣΜΙΚO ιαπιστώνουµε, ότι δίνονται πέντε διαφορετικές καµπύλες Ι DS για το 2SΚ170 στο Σχήµα 2.7α, µε αντίστοιχες τιµές για το I DSS από2,1 ma έως 10 ma. Αυτό δείχνει, ότι υπάρχει µια διακύµανση, όσον αφορά τις καµπύλες αυτές για κάθε JFET, κάτι το οποίο οφείλεται σε κατασκευαστικές ανοχές. Από τη γραφική παράσταση του Σχήµατος 2.7β θα υπολογίσουµε την τιµή της τάσεως V GS, κάτω από την οποία το τρανζίστορ αποκόπτει, δηλαδή την τάση κατωφλίου V P, καθώς επίσης και την τιµή του ρεύµατος κορεσµού για V GS = 0, δηλαδή το I DSS. Το σηµείο τοµής της καµπύλης του Σχήµατος 2.7β µε τον άξονα των x αντιπροσωπεύει την τάση κατωφλίου V P, και το σηµείο τοµής της µε τον άξονα των y αντιπροσωπεύει το I DSS. Το παραβολικό σχήµα της καµπύλης καθιστά δύσκολη την εύρεση των παραπάνω σηµείων τοµής της µε τους άξονες. Για το λόγο αυτό θα χρησιµοποιήσουµε την παράσταση της τετραγωνικής ρίζας του I DS ως συνάρτησης της τάσης V GS. H γραφική αυτή παράσταση φαίνεται στο Σχήµα 2.9. Αυτή τη φορά, η γραµµικότητα της καµπύλης επιτρέπει να βρεθούν πολύ ευκολότερα τα σηµεία τοµής της µε τους άξονες των x και y. SQRT(IDS)-UGS 0,08 0,07 0,06 SQRT (IDS) 0,05 0,04 0,03 0,02 0,01-0,6-0,5-0,4-0,3-0,2-0,1 0 VGS 0 Σχήµα 2.9 Χαρακτηριστική καµπύλη SQRT(IDS) UGS από µετρήσεις στο N-JFET DUT Υπολογίζουµε ότι η τιµή της τάσης κατωφλίου (σηµείο τοµής της καµπύλης µε τον οριζόντιο άξονα) είναι V P = -0,46 V. Ακόµη, η καµπύλη τέµνει τον κατακόρυφο άξονα στο σηµείο 0,074. Άρα I DSS = 0,074, οπότε I DSS = 5,47 ma Η περιοχή κορεσµού για το τρανζίστορ, αντιστοιχεί στη σχεδόν οριζόντια γραµµή του Σχήµατος 2.7 β και στην αντίστοιχη σχεδόν οριζόντια γραµµή του Σχήµατος 2.6. Παρατηρούµε επίσης, ότι για την περιοχή κορεσµού στο διάγραµµα SQRT(I DS ) - V GS (Σχήµα 2.8) η καµπύλη είναι απόλυτα οριζόντια. EΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ 17

27 ΤΟ ΥΛΙΣΜΙΚO Θα υπολογίσουµε τώρα τη διαγωγιµότητα για V P = 0,46 V, I DSS = 5,48 ma και V GS = 0,293 V. Με αντικατάσταση των τιµών αυτών στις εξισώσεις 2.6 και 2.7 βρίσκουµε 2I DSS 2*5,47mA g mo = = = 23,78 ms (2.9) V 0,46V και τελικά P V g m = g mo GS 0,293V 1 = 23,78 ms V 1 = 8,63 ms (2.10) P 0,46V Aκόµη από τον τύπο 2.3 υπολογίζουµε 2 V I DS = I DSS 1 GS = 5,47 ma VP 2 0,293 1 V = 720 µα (2.11) 0,46V Από το παραπάνω αποτέλεσµα διαπιστώνουµε ότι επαληθεύονται πλήρως τα αποτελέσµατα των µετρήσεων, καθώς, όπως βλέπουµε από τον Πίνακα 2.6, για τάση πύλης V GS = 0,293 V η τιµή που βρέθηκε πειραµατικά για το ρεύµα υποδοχής είναι I DS = 719 µα. Το ίδιο ισχύει και για την τιµή του g m0 η οποία υπολογίστηκε ίση µε 23,78 ms, ενώ η αντίστοιχη τιµή, που δίνεται από τον κατασκευαστή, όπως φαίνεται από τον Πίνακα 2.3, είναι αυτή των 22 ms Πολλαπλές µετρήσεις της τάσης υποδοχής V D για την εξαγωγή των χαρακτηριστικών I D (V D ) Αναφερόµαστε στις χαρακτηριστικές καµπύλες του Σχήµατος 2.6,όπως αυτές προέκυψαν από τις πολλαπλές µετρήσεις της τάσης V D, οι οποίες πραγµατοποιήθηκαν σύµφωνα µε τα δεδοµένα του Πίνακα 2.3. Οι τάσεις πύλης είναι U1 = V G = - 0,1 V / - 0,2 V / - 0,3 V / - 0,4 V Οι τάσεις τροφοδοσίας για κάθε µία από τις παραπάνω τάσεις πύλης είναι U2 = 0 V / 0,5 V 9,5 V Για τις παραπάνω τιµές και σύµφωνα µε τον τύπο 2.8 υπολογίζουµε την αντίσταση υποδοχής r d = 56,5 kω. (2.12) Εποµένως η αγωγιµότητα υποδοχής θα είναι g d = 1 1 = 56,5kΩ r d = 17,7 µs (2.13) EΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ 18

28 ΤΟ ΥΛΙΣΜΙΚO Πολλαπλές µετρήσεις της τάσης υποδοχής V D για την εύρεση του κέρδους τάσης ασθενούς σήµατος Στο Σχήµα 2.10 βλέπουµε το ισοδύναµο κύκλωµα ασθενούς σήµατος για το FET, µόνο που στην περίπτωσή µας, στη θέση της αντίστασης των 9,8 kω υπάρχει µία των 5,6 kω. Σχήµα 2.10 Ισοδύναµο κύκλωµα ασθενούς σήµατος N-JFET Με πολύ µικρές διακυµάνσεις της τάσης πύλης, καθίσταται δυνατή η µελέτη της περιπτώσεως του εναλλασσοµένου ρεύµατος. Έτσι πραγµατοποιούµε µετρήσεις για τάσεις πύλης U1 = V G = -0,290 V / -0,295 V / -0,300 V, ενώ η τάση τροφοδοσίας έχει επιλεγεί ως U2 = 8,5 V. Για τις παραπάνω τιµές της τάσης V G, οι τιµές της τάσης υποδοχής, που παίρνουµε ως αποτελέσµατα των µετρήσεων, είναι αντίστοιχα: V D = 4,20 V / 4,46 V / 4,72 V, όπως φαίνεται από τα αποτελέσµατα του Πίνακα 2.7. Τα αποτελέσµατα αυτά τα πήραµε από το διαθέσιµο µετά τις µετρήσεις Excel αρχείο, το οποίο παρατίθεται στο παράρτηµα Α. Πίνακας 2.7 U1 VD U2-3,00E-01 4,72E+00 8,50E+00-2,99E-01 4,71E+00 8,50E+00-2,98E-01 4,72E+00 8,50E+00-2,97E-01 4,71E+00 8,50E+00-2,96E-01 4,71E+00 8,50E+00-2,95E-01 4,46E+00 8,50E+00-2,94E-01 4,46E+00 8,50E+00-2,93E-01 4,47E+00 8,50E+00-2,92E-01 4,46E+00 8,50E+00-2,91E-01 4,46E+00 8,50E+00-2,90E-01 4,20E+00 8,50E+00-2,89E-01 4,20E+00 8,50E+00-2,88E-01 4,19E+00 8,50E+00-2,87E-01 4,20E+00 8,50E+00-2,86E-01 4,20E+00 8,50E+00-2,85E-01 3,94E+00 8,50E+00-2,84E-01 3,94E+00 8,50E+00-2,83E-01 3,94E+00 8,50E+00-2,82E-01 3,94E+00 8,50E+00-2,81E-01 3,94E+00 8,50E+00 EΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ 19

29 ΤΟ ΥΛΙΣΜΙΚO Η µέτρηση, για την περίπτωση του εναλλασσοµένου ρεύµατος, προσοµοιώνεται, όπως προείπαµε µε την επιλογή του ελάχιστου βήµατος των 0,005 V για την τάση πύλης, βήµα το οποίο υποστηρίζεται από την πλακέτα επίκτησης δεδοµένων DAQ Board, η οποία παρέχει τις τάσεις τροφοδοσίας για το κύκλωµα του J-FET. Χρησιµοποιώντας τα αποτελέσµατα των παραπάνω µετρήσεων το κέρδος τάσης υπολογίζεται ως A V = V V D3 G3 V V D1 G1 = 4,72V 4,20V 0,300V ( 0,290V ) = - 52 (2.14) ως Στη συνέχεια από το κύκλωµα του Σχήµατος 2.9 βρίσκουµε το κέρδος τάσης Α V = υ υ d gs = -g m (R d //r d ) (2.15) οπότε µε αντικατάσταση των τιµών g m = 8,63 ms (Τύπος 2.10), R d = 5,6 kω και r d = 56,5 kω (Τύπος 2.12) υπολογίζουµε ότι A V = - 43,96 (2.16) Η διαφορά των δύο τιµών (2.14) και (2.16) οφείλεται στην προσέγγιση που έγινε κατά τον υπολογισµό των τιµών των V P και I DSS από το διάγραµµα του Σχήµατος FET ΜΕΤΑΛΛΟΥ ΟΞΕΙ ΙΟΥ - ΗΜΙΑΓΩΓΟΥ p-καναλιου (P- MOS-FET) Θεωρία MOS-FET Στην ενότητα αυτή θα στρέψουµε την προσοχή µας στο FET µονωµένηςπύλης (IGFET) ή FET µετάλλου-οξειδίου-ηµιαγωγου (P-MOS-FET), το οποίο έχει πολύ µεγαλύτερη εµπορική σηµασία από το FET ενώσεως. Το MOSFET p-καναλιού, όπως φαίνεται το Σχήµα 2.11, αποτελείται από ένα υπόστρωµα χαµηλής νόθευσης τύπου n εντός του οποίου διαχέονται δύο περιοχές υψηλής νόθευσης τύπου p +. EΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ 20

30 ΤΟ ΥΛΙΣΜΙΚO Σχήµα 2.11 MOSFET p - καναλιού Οι περιοχές αυτές, οι οποίες θα λειτουργήσουν ως πηγή (source) και υποδοχή (drain), απέχουν µεταξύ τους 5 έως 10 µm. Ένα λεπτό στρώµα (περίπου 0,1 µm) µονωτικού διοξειδίου του πυριτίου (SiO 2 ) αναπτύσσεται στην επιφάνεια της κατασκευής, και κατόπιν ανοίγονται οπές εντός του στρώµατος οξειδίου, ώστε να σχηµατισθούν οι επαφές πηγής και υποδοχής. Στη συνέχεια η µεταλλική περιοχή της πύλης (gate) επιστρώνεται επί του οξειδίου ώστε να καλύπτει ολόκληρη την περιοχή του καναλιού. Συγχρόνως σχηµατίζονται µεταλλικές επαφές στην υποδοχή και την πηγή. Η επαφή του µετάλλου επάνω από την περιοχή του καναλιού είναι ο ακροδέκτης της πύλης. Επαφή µετάλλου (ωµική σύνδεση ηµιαγώγιµης περιοχής µε µέταλλο) φτιάχνεται και στο υπόστρωµα,το οποίο λέγεται και σώµα (body). Λόγω του µονωτικού στρώµατος SiO 2 το στοιχείο αυτό παίρνει και την ονοµασία FET µονωµένης πύλης (IGFET). Επίσης το στρώµα αυτό προσδίδει στο MOSFET µια πολύ υψηλή αντίσταση εισόδου της τάξης των έως Ω. Στην παρακάτω περιγραφή λειτουργίας του στοιχείου, θα θεωρήσουµε ότι η ένωση µεταξύ υποστρώµατος και πηγής δεν θα άγει, καθώς θα έχει τα άκρα της βραχυκυκλωµένα και συνεπώς το υπόστρωµα δεν θα έχει καµία επίδραση στη λειτουργία του MOSFET. Θα το εξετάσουµε, λοιπόν, σαν να ήταν στοιχείο τριών ακροδεκτών (πύλη, πηγή, υποδοχή). Το MOSFET Πυκνώσεως. Εάν γειώσουµε το σώµα Β του Σχήµατος 2.10 και συνδέσουµε µια αρνητική τάση στην πύλη G ένα ηλεκτρικό πεδίο θα σχηµατισθεί κάθετα δια µέσου του οξειδίου. Τα θετικά φορτία, τα οποία είναι φορείς µειονότητας στο υπόστρωµα τύπου-n σχηµατίζουν ένα «σώµα αναστροφής». Καθώς αυξάνεται το µέτρο της αρνητικής τάσεως επί της πύλης, το εξ επαγωγής θετικό φορτίο εντός του ηµιαγωγού αυξάνεται επίσης. Η περιοχή κάτω από το οξείδιο έχει φορείς τύπου-p, η αγωγιµότητα αυξάνει, και ρεύµα ρέει από την πηγή S προς την υποδοχή D διαµέσου του εξ επαγωγής καναλιού. Έτσι η αρνητική τάση πύλης έχει ως αποτέλεσµα να πυκνώνεται το ρεύµα υποδοχής. Ένα τέτοιο στοιχείο ονοµάζεται MOS τύπου πυκνώσεως (Enhancement-type MOS). Οι χαρακτηριστικές τάσεως ρεύµατος της υποδοχής ενός MOSFET πυκνώσεως, p-καναλιού, δίνονται στο Σχήµα 2.12a και η καµπύλη µεταφοράς του στο Σχήµα 2.12b. EΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ 21

31 ΤΟ ΥΛΙΣΜΙΚO Σχήµα 2.12 Χαρακτηριστικές καµπύλες MOSFET πυκνώσεως p - καναλιού Για V GS 0 το ρεύµα I DSS είναι πολύ ασθενές, της τάξεως των µερικών nanoamperes. Καθώς η V GS παίρνει αρνητικές τιµές, το ρεύµα I D αυξάνεται, στην αρχή αργά, και στη συνέχεια πιο γρήγορα, µε την αύξηση της V GS. Ο κατασκευαστής συνήθως δίνει την τάση κατωφλίου πύλης-πηγής V GST ή V T για την οποία η I D παίρνει µια ορισµένη τιµή ας πούµε 10 µa. Ο κατασκευαστής δίνει επίσης στα φύλλα προδιαγραφών του, ένα ρεύµα I D,ON το οποίο αντιστοιχεί περίπου στη µέγιστη τιµή, η οποία δίνεται επί των χαρακτηριστικών υποδοχής, όπως επίσης και την τιµή της V GS που αντιστοιχεί στο ρεύµα αυτό. Η τιµή της V T για ένα συνηθισµένο MOSFET p-καναλιού, είναι περίπου -4 V. Η τάση του τροφοδοτικού της υποδοχής που χρησιµοποιείται συνήθως είναι -12 V. Η υψηλή αυτή τάση είναι ασυµβίβαστη µε την τάση τροφοδοτήσεως 5 V που χρησιµοποιείται συνήθως στα διπολικά ολοκληρωµένα κυκλώµατα. Για τον λόγο αυτό έχουν αναπτυχθεί διάφορες µέθοδοι κατασκευής, µε σκοπό τη µείωση της V T. Έτσι τελικά προκύπτει ένα στοιχείο χαµηλής τάσης κατωφλίου V T, που κυµαίνεται µεταξύ 1,5 V και 2,5 V, ενώ αντίθετα για ένα συνηθισµένο MOS υψηλής τάσης κατωφλίου η V T κυµαίνεται µεταξύ 4 και 6 V. Το MOSFET αραιώσεως. Ένας δεύτερος τύπος MOSFET µπορεί να κατασκευασθεί, αν στη βασική κατασκευή του Σχήµατος 2.11 διαχυθεί ένα κανάλι µεταξύ της πηγής και της υποδοχής, µε προσµίξεις του ίδιου τύπου µε εκείνες, που χρησιµοποιήθηκαν για τη διάχυση της πηγής και της υποδοχής. Μια τέτοια κατασκευή καναλιού τύπου-n φαίνεται στο Σχήµα 2.13 Σχήµα 2.13 MOSFET αραιώσεως n - καναλιού EΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ 22

32 ΤΟ ΥΛΙΣΜΙΚO Στο στοιχείο αυτό, για µηδενική τάση πύλης-προς-πηγή V GS = 0, το ρεύµα υποδοχής I DSS είναι αρκετά µεγαλύτερο του µηδενός. Εάν η τάση πύλης πάρει αρνητικές τιµές, επάγονται θετικά φορτία στο κανάλι διαµέσου του SiO 2. Εφόσον το ρεύµα σε ένα FET οφείλεται σε φορείς πλειονότητας (ηλεκτρόνια για υλικό τύπου n), τα θετικά φορτία εξ επαγωγής καθιστούν το κανάλι λιγότερο αγώγιµο και το ρεύµα υποδοχής ελαττώνεται, καθώς ηv GS παίρνει περισσότερο αρνητικές τιµές. Η ανακατανοµή του φορτίου µέσα στο κανάλι προκαλεί µια ενεργή αραίωση των φορέων πλειονότητας, από την οποία προέρχεται η ονοµασία MOSFET αραιώσεως. Οι χαρακτηριστικές τάσεως-ρεύµατος ενός MOSFET αραιώσεως και ενός JFET είναι σχεδόν όµοιες, όπως βλέπουµε στο Σχήµα (α) (β) Σχήµα 2.14 Στατικές χαρακτηριστικές για ένα MOSFET αραιώσεως n-καναλιού Ένα MOSFET αραιώσεως µπορεί επίσης να λειτουργήσει ως MOSFET πυκνώσεως. Για να συµβεί αυτό, είναι απαραίτητο να συνδέσουµε µόνο µια θετική τάση στην πύλη, ώστε να επαχθούν αρνητικά φορτία στο κανάλι τύπου n. Έτσι, αυξάνεται η αγωγιµότητα του καναλιού, και το ρεύµα ξεπερνάει την τιµή του I DSS. Μερικές φορές ο κατασκευαστής δίνει την τάση αποκοπής πύλης-πηγής V GS,OFF, στην οποία η I D παίρνει µια ορισµένη αµελητέα τιµή για µια δεδοµένη τιµή της V DS. Αυτή η τάση πύλης αντιστοιχεί στην τάση φραγής V P του JFET. Όλα τα παραπάνω ισχύουν επίσης για ένα MOSFET p-καναλιού. Για το στοιχείο αυτό, πρέπει να αναστρέψουµε τα πρόσηµα όλων των ρευµάτων και τάσεων στις χαρακτηριστικές τάσεως-ρεύµατος Παραδείγµατα Μετρήσεων στο 2Ν4352 P-MOS-FET Το δεύτερο κύκλωµα προς µέτρηση, το οποίο χρησιµοποιείται στην εφαρµογή αυτή, καθιστά δυνατή την εργαστηριακή µελέτη της συµπεριφοράς ενός FET µετάλλου-οξειδίου-ηµιαγωγού πυκνώσεως p- καναλιού (P-Type Channel Enhacement MOSFET). Η συνδεσµολογία είναι η βασική για ένα P-MOS-FET, όπως και για το JFET, κοινής υποδοχής την οποία βλέπουµε στο Σχήµα EΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ 23

33 ΤΟ ΥΛΙΣΜΙΚO Σχήµα 2.15 Το κύκλωµα προς µέτρηση (DUT) για το P-MOS-FET Τα δύο παρόµοια κυκλώµατα των N-JFET και P-MOS-FET χρησιµοποιούν κοινή γείωση για καλύτερη οικονοµία των συνδέσεων µε την πλακέτα επίκτησης δεδοµένων PCI-6024E plug-in board. Έτσι, τα αντιµετωπίζουµε, ως ενιαίο κύκλωµα προς µέτρηση (FET DUT). Όπως και στην περίπτωση του N-JFET, o ικτυακός Τόπος προσφέρει δύο τρόπους για την εξ αποστάσεως εισαγωγή των τάσεων U1 και U2, ανάλογα µε τον βαθµό εξοικείωσης των χρηστών µε το VELab και την Ηλεκτρονική γενικότερα. Η ιστοσελίδα P-MOS-FET» Drain Voltage είναι απλούστερης µορφής, και προσφέρεται για τους µη εξοικειωµένους χρήστες, καθώς ζητούνται µία µόνον τιµή για το U1 και µία για το U2. Αντίθετα στην ιστοσελίδα P-MOS-FET» Multiple Drain Voltages ο χρήστης µπορεί να επιλέξει µια αρχική και µια τελική τιµή για τα U1 (U1Start, U1Stop) και U2 (U2Start, U2Stop), καθώς και τον αριθµό των ενδιάµεσων αντίστοιχων τιµών (U1Steps, U2Steps), τιµές οι οποίες θα υπολογιστούν από το VI. Με τον τρόπο αυτό, καθίσταται δυνατή η µελέτη της λειτουργίας του στοιχείου, µε την αξιοποίηση των πινάκων των αποτελεσµάτων (µέσα από τα διαθέσιµα Excel αρχεία), καθώς και την εξαγωγή των γραφηµάτων (χαρακτηριστικές καµπύλες λειτουργίας), που αυτά επιτρέπουν. Το φύλλο προδιαγραφών του κατασκευαστή δίνει για το 2Ν4352 τα ακόλουθα τεχνικά χαρακτηριστικά: ABSOLUTE MAXIMUM RATINGS Πίνακας 2.8 (TA = 25oC unless otherwise noted) Drain-Source Voltage V Drain-Gate Voltage V Gate-Source Voltage ±30 V Drain Current ma Storage Temperature Range oc to +200 ºC Operating Temperature Range oc to +150 ºC Lead Temperature (Soldering, 10sec) ºC Power Dissipation mw Derate above 25oC mw/ºc EΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ 24

34 ΤΟ ΥΛΙΣΜΙΚO ELECTRICAL CHARACTERISTICS (TA = 25oC unless otherwise specified) SYMBOL PARAMETER MIN MAX UNITS TEST CONDITIONS V (BR)DSX Drain-Source I Breakdown -25 Vdc D = -10mA, V Voltage GS = 0 I DSS I GSS V GS(th ) V DS(on ) I D(on) r DS(on) y fs C iss C rss Zero-Gate- Voltage Drain Current Gate Reverse Current Gate Threshold Voltage Drain-Source On-Voltage On-State Drain Current Drain-Source Resistance Forward Transfer Admittance Input Capacitance Input Capacitance nadc madc ±10 pa pa Vdc -3.0 ma -1.0 V 600 ohms 1000 mmho C d(sub) Drain-Substrate Capacitance 5.0 t d1 Turn-On Delay 45 Rise Time 65 t r t d2 Turn-Off Delay 60 Fall Time 100 t f pf ns V DS = -10V, V GS = 0, T A = 25oC V DS = -10V, V GS = 0, T A = 150oC V GS = ±30V, V DS = 0 V DS = -10V, I D = -10mA I D = -2mA, V GS = -10V V GS = -10V, V DS = -10V V GS = -10V, I D = 0, f = 1.0kHz V DS = -10V, I D = 2.0mA, f = 1.0kHz V DS = -10V, V GS = 0, f = 140MHz V DS = 0, V GS = 0, f = 140MHz V D(sub) = -10V, f = 140kHz I D = -2.0mAdc, V DS = -10Vdc, V GS = -10V Για την εξαγωγή των χαρακτηριστικών I D (V DS ) του P-MOS-FET, πραγµατοποιήθηκαν στο VELab οι µετρήσεις που περιγράφονται στον Πίνακα 2.9 EΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ 25

ΤΕΙ - ΧΑΛΚΙ ΑΣ 12. ΤΡΑΝΖΙΣΤΟΡ ΕΠΙ ΡΑΣΗΣ ΠΕ ΙΟΥ (FET) Tρανζίστορ στο οποίο το ρεύµα εξόδου ελέγχεται όχι από το ρεύµα αλλά από την τάση εισόδου.

ΤΕΙ - ΧΑΛΚΙ ΑΣ 12. ΤΡΑΝΖΙΣΤΟΡ ΕΠΙ ΡΑΣΗΣ ΠΕ ΙΟΥ (FET) Tρανζίστορ στο οποίο το ρεύµα εξόδου ελέγχεται όχι από το ρεύµα αλλά από την τάση εισόδου. 12. ΤΟ ΤΡΑΝΖΙΣΤΟΡ ΕΠΙ ΡΑΣΗΣ ΠΕ ΙΟΥ (FET)-Ι.Σ. ΧΑΛΚΙΑ ΗΣ ιαφάνεια 1 12. ΤΡΑΝΖΙΣΤΟΡ ΕΠΙ ΡΑΣΗΣ ΠΕ ΙΟΥ (FET) Tρανζίστορ στο οποίο το ρεύµα εξόδου ελέγχεται όχι από το ρεύµα αλλά από την τάση εισόδου. Αρχή

Διαβάστε περισσότερα

3. ίοδος-κυκλώµατα ιόδων - Ι.Σ. ΧΑΛΚΙΑ ΗΣ διαφάνεια 1. Kρυσταλλοδίοδος ή δίοδος επαφής. ίοδος: συνδυασµός ηµιαγωγών τύπου Ρ και Ν ΤΕΙ ΧΑΛΚΙ ΑΣ

3. ίοδος-κυκλώµατα ιόδων - Ι.Σ. ΧΑΛΚΙΑ ΗΣ διαφάνεια 1. Kρυσταλλοδίοδος ή δίοδος επαφής. ίοδος: συνδυασµός ηµιαγωγών τύπου Ρ και Ν ΤΕΙ ΧΑΛΚΙ ΑΣ 3. ίοδος-κυκλώµατα ιόδων - Ι.Σ. ΧΑΛΚΙΑ ΗΣ διαφάνεια 1 3. ΙΟ ΟΣ ΚΑΙ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ ΙΟ ΩΝ Kρυσταλλοδίοδος ή δίοδος επαφής ίοδος: συνδυασµός ηµιαγωγών τύπου Ρ και Ν 3. ίοδος-κυκλώµατα ιόδων - Ι.Σ. ΧΑΛΚΙΑ ΗΣ διαφάνεια

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ - ΧΑΛΚΙ ΑΣ. διπολικά τρανζίστορ διακρίνονται σε: 1. τρανζίστορ γερµανίου (Ge) και. 2. τρανζίστορ πυριτίου (Si ).

ΤΕΙ - ΧΑΛΚΙ ΑΣ. διπολικά τρανζίστορ διακρίνονται σε: 1. τρανζίστορ γερµανίου (Ge) και. 2. τρανζίστορ πυριτίου (Si ). 7. Εισαγωγή στο διπολικό τρανζίστορ-ι.σ. ΧΑΛΚΙΑ ΗΣ διαφάνεια 1 7. TΟ ΙΠΟΛΙΚΟ ΤΡΑΝΖΙΣΤΟΡ Ανάλογα µε το υλικό διπολικά τρανζίστορ διακρίνονται σε: 1. τρανζίστορ γερµανίου (Ge) και 2. τρανζίστορ πυριτίου

Διαβάστε περισσότερα

R 1. Σχ. (1) Σχ. (2)

R 1. Σχ. (1) Σχ. (2) Ηλ/κά ΙΙ, Σεπτ. 05 ΘΕΜΑ 1 ο (2,5 µον.) R 1 (Ω) R B Ρελέ R2 R3 Σχ. (1) Σχ. (2) Φωτεινότητα (Lux) Ένας επαγγελµατίας φωτογράφος χρειάζεται ένα ηλεκτρονικό κύκλωµα για να ενεργοποιεί µια λάµπα στο εργαστήριό

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ ΙΙ

ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ ΙΙ ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ ΙΙ ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ ΑΡΓΥΡΗΣ ΚΟΖΑΝΗ 2005 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΥΜΒΟΛΙΣΜΟΙ Για τον καλύτερο προσδιορισµό των µεγεθών που χρησιµοποιούµε στις εξισώσεις, χρησιµοποιούµε τους παρακάτω συµβολισµούς

Διαβάστε περισσότερα

Μετρολογικές Διατάξεις Μέτρησης Θερμοκρασίας. 4.1. Μετρολογικός Ενισχυτής τάσεων θερμοζεύγους Κ και η δοκιμή (testing).

Μετρολογικές Διατάξεις Μέτρησης Θερμοκρασίας. 4.1. Μετρολογικός Ενισχυτής τάσεων θερμοζεύγους Κ και η δοκιμή (testing). Κεφάλαιο 4 Μετρολογικές Διατάξεις Μέτρησης Θερμοκρασίας. 4.1. Μετρολογικός Ενισχυτής τάσεων θερμοζεύγους Κ και η δοκιμή (testing). Οι ενδείξεις (τάσεις εξόδου) των θερμοζευγών τύπου Κ είναι δύσκολο να

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Μικροηλεκτρονική (ETY-482) 1 ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΕΣ ΤΑΣΗΣ-ΡΕΥΜΑΤΟΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΚΑΙ ΕΥΘΕΙΑ ΦΟΡΤΟΥ

Εισαγωγή στη Μικροηλεκτρονική (ETY-482) 1 ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΕΣ ΤΑΣΗΣ-ΡΕΥΜΑΤΟΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΚΑΙ ΕΥΘΕΙΑ ΦΟΡΤΟΥ Εισαγωγή στη Μικροηλεκτρονική (ETY-482) 1 ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΕΣ ΤΑΣΗΣ-ΡΕΥΜΑΤΟΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΚΑΙ ΕΥΘΕΙΑ ΦΟΡΤΟΥ Σχήµα 1. Κύκλωµα DC πόλωσης ηλεκτρονικού στοιχείου Στο ηλεκτρονικό στοιχείο του σχήµατος

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ - ΧΑΛΚΙ ΑΣ. παθητικά: προκαλούν την απώλεια ισχύος ενός. ενεργά: όταν τροφοδοτηθούν µε σήµα, αυξάνουν

ΤΕΙ - ΧΑΛΚΙ ΑΣ. παθητικά: προκαλούν την απώλεια ισχύος ενός. ενεργά: όταν τροφοδοτηθούν µε σήµα, αυξάνουν 1. Εισαγωγικά στοιχεία ηλεκτρονικών - Ι.Σ. ΧΑΛΚΙΑ ΗΣ διαφάνεια 1 1. ΘΕΜΕΛΙΩ ΕΙΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΚΑΙ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ Ηλεκτρικό στοιχείο: Κάθε στοιχείο που προσφέρει, αποθηκεύει και καταναλώνει

Διαβάστε περισσότερα

Ενισχυτές Μετρήσεων. 3.1 Ο διαφορικός Ενισχυτής

Ενισχυτές Μετρήσεων. 3.1 Ο διαφορικός Ενισχυτής 3 Ενισχυτές Μετρήσεων 3.1 Ο διαφορικός Ενισχυτής Πολλές φορές ένας ενισχυτής σχεδιάζεται ώστε να αποκρίνεται στη διαφορά µεταξύ δύο σηµάτων εισόδου. Ένας τέτοιος ενισχυτής ονοµάζεται ενισχυτής διαφοράς

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. 1-3 Κέρδος Τάσης του ιαφορικού Ενισχυτή µε FET s 8

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. 1-3 Κέρδος Τάσης του ιαφορικού Ενισχυτή µε FET s 8 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1 ΙΑΦΟΡΙΚΟΣ ΕΝΙΣΧΥΤΗΣ 1 1-1 Κέρδος Τάσης του ιαφορικού Ενισχυτή µε BJT s 1 και ιπλή Έξοδο Ανάλυση µε το Υβριδικό Ισοδύναµο του Τρανζίστορ 2 Ανάλυση µε βάση τις Ενισχύσεις των Βαθµίδων CE- 4

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΗΛΕΚΤΡΙΚΩΝ ΜΕΤΡΗΣΕΩΝ Ι. Σημειώσεις Εργαστηριακών Ασκήσεων

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΗΛΕΚΤΡΙΚΩΝ ΜΕΤΡΗΣΕΩΝ Ι. Σημειώσεις Εργαστηριακών Ασκήσεων ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ Σχολή Ηλεκτρολόγων Μηχανικών & Μηχανικών Υπολογιστών Τομέας Ηλεκτρικών Βιομηχανικών Διατάξεων και Συστημάτων Αποφάσεων ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΗΛΕΚΤΡΙΚΩΝ ΜΕΤΡΗΣΕΩΝ Ι Σημειώσεις Εργαστηριακών

Διαβάστε περισσότερα

Ψηφιακά Ηλεκτρονικά. Μάθηµα 4ο.. Λιούπης

Ψηφιακά Ηλεκτρονικά. Μάθηµα 4ο.. Λιούπης Ψηφιακά Ηλεκτρονικά Μάθηµα 4ο. Λιούπης Λογική συζευγµένου εκποµπού Emitter-coupled logic (ECL) Χρησιµοποιούνται BJT transistor, µόνο στην ενεργή περιοχή Εµφανίζονται µικρές αλλαγές δυναµικού µεταξύ των

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7. Σχ.7.1. Σύµβολο κοινού τελεστικού ενισχυτή και ισοδύναµο κύκλωµα.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7. Σχ.7.1. Σύµβολο κοινού τελεστικού ενισχυτή και ισοδύναµο κύκλωµα. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7 7. ΤΕΛΕΣΤΙΚΟΙ ΕΝΙΣΧΥΤΕΣ Ο τελεστικός ενισχυτής εφευρέθηκε κατά τη διάρκεια του δεύτερου παγκοσµίου πολέµου και. χρησιµοποιήθηκε αρχικά στα συστήµατα σκόπευσης των αντιαεροπορικών πυροβόλων για

Διαβάστε περισσότερα

1.1 Θεωρητική εισαγωγή

1.1 Θεωρητική εισαγωγή ΨΗΦΙΑΚΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ - ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΛΟΓΙΚΕΣ ΠΥΛΕΣ NOT, AND, NAND Σκοπός: Να εξοικειωθούν οι φοιτητές µε τα ολοκληρωµένα κυκλώµατα της σειράς 7400 για τη σχεδίαση και υλοποίηση απλών λογικών συναρτήσεων.

Διαβάστε περισσότερα

V CB V BE. Ορθό ρεύμα έγχυσης οπών. Συλλέκτης Collector. Εκπομπός Emitter. Ορθό ρεύμα έγχυσης ηλεκτρονίων. Ανάστροφο ρεύμα κόρου.

V CB V BE. Ορθό ρεύμα έγχυσης οπών. Συλλέκτης Collector. Εκπομπός Emitter. Ορθό ρεύμα έγχυσης ηλεκτρονίων. Ανάστροφο ρεύμα κόρου. ΒΑΣΙΚΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ ΜΙΚΡΟΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ιπολικό Τρανζίστορ Επαφής Επα φής Ι VLS Technology and omputer Archtecture Lab ιπολικό ΤρανζίστορΓ. Επαφής Τσιατούχας 1 ΒΑΣΙΚΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ ΜΙΚΡΟΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ Διάρθρωση

Διαβάστε περισσότερα

8. ιακοπτική Λειτουργία Τρανζίστορ- Ι.Σ. Χαλκιάδης διαφάνεια 1. ιακοπτική λειτουργία: περιοχή κόρου: ON ΤΕΙ - ΧΑΛΚΙ ΑΣ. περιοχή αποκοπής: OFF

8. ιακοπτική Λειτουργία Τρανζίστορ- Ι.Σ. Χαλκιάδης διαφάνεια 1. ιακοπτική λειτουργία: περιοχή κόρου: ON ΤΕΙ - ΧΑΛΚΙ ΑΣ. περιοχή αποκοπής: OFF 8. ιακοπτική Λειτουργία Τρανζίστορ- Ι.Σ. Χαλκιάδης διαφάνεια 1 8. ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ Ο ΗΓΗΣΗΣ ΦΟΡΤΙΟΥ Το τρανζίστορ σαν διακόπτης ιακοπτική λειτουργία: περιοχή κόρου: ON περιοχή αποκοπής: OFF 8. ιακοπτική Λειτουργία

Διαβάστε περισσότερα

Ερώτηση 3 (2 µον.) Ε 1. ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ Ι,2 η ΕΞΕΤ. ΠΕΡΙΟ. ΕΑΡ. ΕΞΑΜΗΝΟΥ 2003-2004

Ερώτηση 3 (2 µον.) Ε 1. ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ Ι,2 η ΕΞΕΤ. ΠΕΡΙΟ. ΕΑΡ. ΕΞΑΜΗΝΟΥ 2003-2004 ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ Ι,2 η ΕΞΕΤ. ΠΕΡΙΟ. ΕΑΡ. ΕΞΑΜΗΝΟΥ 2003-2004 Ερώτηση 1 (2 µον.) Το σχ. (α) δείχνει το κύκλωµα ενός περιοριστή. Από τη χαρακτηριστική καµπύλη τάσης εισόδου-εξόδου V out =

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΛΕΣΤΙΚΟΣ ΕΝΙΣΧΥΤΗΣ - Λύσεις ασκήσεων στην ενότητα

ΤΕΛΕΣΤΙΚΟΣ ΕΝΙΣΧΥΤΗΣ - Λύσεις ασκήσεων στην ενότητα ΤΕΛΕΣΤΙΚΟΣ ΕΝΙΣΧΥΤΗΣ - Λύσεις ασκήσεων στην ενότητα 1. Να αναφέρετε τρεις τεχνολογικούς τομείς στους οποίους χρησιμοποιούνται οι τελεστικοί ενισχυτές. Τρεις τεχνολογικοί τομείς που οι τελεστικοί ενισχυτές

Διαβάστε περισσότερα

αγωγοί ηµιαγωγοί µονωτές Σχήµα 1

αγωγοί ηµιαγωγοί µονωτές Σχήµα 1 Η2 Μελέτη ηµιαγωγών 1. Σκοπός Στην περιοχή της επαφής δυο ηµιαγωγών τύπου p και n δηµιουργούνται ορισµένα φαινόµενα τα οποία είναι υπεύθυνα για τη συµπεριφορά της επαφής pn ή κρυσταλλοδιόδου, όπως ονοµάζεται,

Διαβάστε περισσότερα

4.2 Αναπαράσταση δυαδικών τιμών στα ψηφιακά κυκλώματα

4.2 Αναπαράσταση δυαδικών τιμών στα ψηφιακά κυκλώματα ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗΣ 4.1 Εισαγωγή Για την υλοποίηση των λογικών πυλών χρησιμοποιήθηκαν αρχικά ηλεκτρονικές λυχνίες κενού και στη συνέχεια κρυσταλλοδίοδοι και διπολικά τρανζίστορ. Τα ολοκληρωμένα

Διαβάστε περισσότερα

HY121-Ηλεκτρονικά Κυκλώματα

HY121-Ηλεκτρονικά Κυκλώματα HY121-Ηλεκτρονικά Κυκλώματα Συνοπτική παρουσίαση της δομής και λειτουργίας του MOS τρανζίστορ Γιώργος Δημητρακόπουλος Τμήμα Επιστήμης Υπολογιστών Πανεπιστήμιο Κρήτης Η δομή του τρανζίστορ Όπως ξέρετε υπάρχουν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: ΨΗΦΙΑΚΟ ΒΟΛΤΟΜΕΤΡΟ

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: ΨΗΦΙΑΚΟ ΒΟΛΤΟΜΕΤΡΟ Α.Τ.Ε.Ι. ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ(Σ.Τ.ΕΦ) ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: ΨΗΦΙΑΚΟ ΒΟΛΤΟΜΕΤΡΟ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ:ΜΠΙΖΟΠΟΥΛΟΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΦΟΙΤΗΤΗΣ: ΛΑΖΑΡΟΥ ΘΩΜΑΣ ΚΑΣ: 500063 ΘΕΣ/ΝΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

6η Εργαστηριακή Άσκηση Μέτρηση διηλεκτρικής σταθεράς σε κύκλωµα RLC

6η Εργαστηριακή Άσκηση Μέτρηση διηλεκτρικής σταθεράς σε κύκλωµα RLC 6η Εργαστηριακή Άσκηση Μέτρηση διηλεκτρικής σταθεράς σε κύκλωµα RLC Θεωρητικό µέρος Αν µεταξύ δύο αρχικά αφόρτιστων αγωγών εφαρµοστεί µία συνεχής διαφορά δυναµικού ή τάση V, τότε στις επιφάνειές τους θα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ Τµήµα Ηλεκτρονικής

ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ Τµήµα Ηλεκτρονικής ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ Τµήµα Ηλεκτρονικής Ηλεκτρονική Ι Εαρινό εξάµηνο 2005 Πρακτική ανάλυση ενισχυτή κοινού εκποµπού Τransstors βασικές αρχές Τι κάνουν τα transstors Πώς αναλύoνται τα κυκλώµατα των transstors Μικρά

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΚΥΚΛΩΜΑΤΩΝ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΚΥΚΛΩΜΑΤΩΝ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΚΥΚΛΩΜΑΤΩΝ Ηλεκτρικό κύκλωμα ονομάζεται μια διάταξη που αποτελείται από ένα σύνολο ηλεκτρικών στοιχείων στα οποία κυκλοφορεί ηλεκτρικό ρεύμα. Τα βασικά ηλεκτρικά στοιχεία είναι οι γεννήτριες,

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 26 Συνεχή Ρεύµατα. Copyright 2009 Pearson Education, Inc.

Κεφάλαιο 26 Συνεχή Ρεύµατα. Copyright 2009 Pearson Education, Inc. Κεφάλαιο 26 Συνεχή Ρεύµατα Περιεχόµενα Κεφαλαίου 26 Ηλεκτρεγερτική Δύναµη (ΗΕΔ) Αντιστάσεις σε σειρά και Παράλληλες Νόµοι του Kirchhoff Σειριακά και Παράλληλα EMF-Φόρτιση Μπαταρίας Κυκλώµατα RC Μέτρηση

Διαβάστε περισσότερα

(α) Σχ. 5/30 Σύμβολα πυκνωτή (α) με πολικότητα, (β) χωρίς πολικότητα

(α) Σχ. 5/30 Σύμβολα πυκνωτή (α) με πολικότητα, (β) χωρίς πολικότητα 5. ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ ΕΞΑΡΤΗΜΑΤΑ Ι ( ΠΥΚΝΩΤΕΣ) Πυκνωτές O πυκνωτής είναι ένα ηλεκτρικό εξάρτημα το οποίο έχει την ιδιότητα να απορροφά και να αποθηκεύει ηλεκτρική ενέργεια και να την απελευθερώνει, σε προκαθορισμένο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΩΣΗ ΘΕΡΜΙΚΗ ΣΤΑΘΕΡΟΠΟΙΗΣΗ 1. Εισαγωγή

ΠΟΛΩΣΗ ΘΕΡΜΙΚΗ ΣΤΑΘΕΡΟΠΟΙΗΣΗ 1. Εισαγωγή ΠΟΛΩΣΗ ΘΕΡΜΙΚΗ ΣΤΑΘΕΡΟΠΟΙΗΣΗ Εισαγωγή Στο κεφάλαιο αυτό θα µιλήσουµε για ενισχυτές µιας βαθµίδας µε διπολικά τρανζίστρ. Σε επόµενα κεφάλαια θα µιλήσουµε για ενισχυτές µε FET, όπως και για ενισχυτές µε

Διαβάστε περισσότερα

Σχετικά με το μάθημα. Ο Υπολογιστής Η γενική εικόνα. Η μνήμη. Ενότητες μαθήματος. Εισαγωγή στους Υπολογιστές. Βιβλία για το μάθημα

Σχετικά με το μάθημα. Ο Υπολογιστής Η γενική εικόνα. Η μνήμη. Ενότητες μαθήματος. Εισαγωγή στους Υπολογιστές. Βιβλία για το μάθημα Ιόνιο Πανεπιστήμιο Τμήμα Πληροφορικής Εισαγωγή στην Επιστήμη των Υπολογιστών 2014-15 Εισαγωγή στους Υπολογιστές (αρχές λειτουργίας και τεχνολογία) Σχετικά με το μάθημα Ενότητες μαθήματος Αρχές λειτουργίας

Διαβάστε περισσότερα

Educational Laboratory of Multi Instruments (ELMI) for LabVIEW TM and MultiSIM TM

Educational Laboratory of Multi Instruments (ELMI) for LabVIEW TM and MultiSIM TM Educational Laboratory of Multi Instruments (ELMI) for LabVIEW TM and MultiSIM TM I Εκπαιδευτική Μονάδα Εργαστηριακών Ασκήσεων για προγραμματισμό LabVIEW TM και MultiSIM TM της National Instruments (Portable

Διαβάστε περισσότερα

τα μεταλλικά Μια στρώμα. Για την έννοια πως αν και νανοσωματίδια (με εξάχνωση Al). πρέπει κανείς να τοποθετήσει τα μερικές δεκάδες nm πράγμα

τα μεταλλικά Μια στρώμα. Για την έννοια πως αν και νανοσωματίδια (με εξάχνωση Al). πρέπει κανείς να τοποθετήσει τα μερικές δεκάδες nm πράγμα Φραγή Coulomb σε διατάξεις που περιέχουν νανοσωματίδια. Ι. Φραγή Coulomb σε διατάξεις που περιέχουν μεταλλικά νανοσωματίδια 1. Περιγραφή των διατάξεων Μια διάταξη που περιέχει νανοσωματίδια μπορεί να αναπτυχθεί

Διαβάστε περισσότερα

Τελεστικοί Ενισχυτές-Ι.Σ. Χαλκιάδης διαφάνεια 1

Τελεστικοί Ενισχυτές-Ι.Σ. Χαλκιάδης διαφάνεια 1 Τελεστικοί Ενισχυτές-Ι.Σ. Χαλκιάδης διαφάνεια. ΤΕΛΕΣΤΙΚΟΙ ΕΝΙΣΧΥΤΕΣ (Τ.Ε. ή OpAmps) ιαφορικοί Ενισχυτές: ενισχυτές που έχουν δυο εισόδους και µια έξοδο. Τελεστικοί Ενισχυτές (Τ.Ε.): διαφορικοί ενισχυτές

Διαβάστε περισσότερα

5. Τροφοδοτικά - Ι.Σ. ΧΑΛΚΙΑ ΗΣ διαφάνεια 1. Ανορθωµένη τάση Εξοµαλυµένη τάση Σταθεροποιηµένη τάση. Σχηµατικό διάγραµµα τροφοδοτικού

5. Τροφοδοτικά - Ι.Σ. ΧΑΛΚΙΑ ΗΣ διαφάνεια 1. Ανορθωµένη τάση Εξοµαλυµένη τάση Σταθεροποιηµένη τάση. Σχηµατικό διάγραµµα τροφοδοτικού 5. Τροφοδοτικά - Ι.Σ. ΧΑΛΚΙΑ ΗΣ διαφάνεια 1 5. ΤΡΟΦΟ ΟΤΙΚΑ 220 V, 50 Hz. 0 V Μετασχηµατιστής Ανορθωµένη τάση Εξοµαλυµένη τάση Σταθεροποιηµένη τάση 0 V 0 V Ανορθωτής Σχηµατικό διάγραµµα τροφοδοτικού Φίλτρο

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτημα. Πραγματοποίηση μέτρησης τάσης, ρεύματος, ωμικής αντίστασης με χρήση του εργαστηριακού εξοπλισμού Άσκηση εξοικείωσης

Παράρτημα. Πραγματοποίηση μέτρησης τάσης, ρεύματος, ωμικής αντίστασης με χρήση του εργαστηριακού εξοπλισμού Άσκηση εξοικείωσης Παράρτημα Πραγματοποίηση μέτρησης τάσης, ρεύματος, ωμικής αντίστασης με χρήση του εργαστηριακού εξοπλισμού Άσκηση εξοικείωσης Σκοπός του παραρτήματος είναι η εξοικείωση των φοιτητών με τη χρήση και τη

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρονικά Στοιχεία και Κυκλώματα ΙΙ. Εισαγωγή σε Ενισχυτές

Ηλεκτρονικά Στοιχεία και Κυκλώματα ΙΙ. Εισαγωγή σε Ενισχυτές Ηλεκτρονικά Στοιχεία και Κυκλώματα ΙΙ Εισαγωγή στα Ολο. Κυκλ. Βασική Φυσική MO Ενισχυτέςενόςσταδίου Διαφορικοί Ενισχυτές Καθρέφτες Ρεύματος Απόκριση Συχνότητας Ηλεκτρικός Θόρυβος Ανατροφοδότηση Σχεδιασμός

Διαβάστε περισσότερα

Γενικά για µικροκύµατα. ηµιουργία ηλεκτροµαγνητικών κυµάτων.

Γενικά για µικροκύµατα. ηµιουργία ηλεκτροµαγνητικών κυµάτων. ρ. Χ. Βοζίκης Εργαστήριο Φυσικής ΙΙ 5 1. Άσκηση 1 Γενικά για µικροκύµατα. ηµιουργία ηλεκτροµαγνητικών κυµάτων. 1.1 Εισαγωγή Τα µικροκύµατα είναι ηλεκτροµαγνητική ακτινοβολία όπως το ορατό φώς, οι ακτίνες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΙΣΧΥΤΗΣ ΤΑΞΗΣ Α ME TO MULTISIM

ΕΝΙΣΧΥΤΗΣ ΤΑΞΗΣ Α ME TO MULTISIM ΜΑΘΗΜΑ : ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΑΝΑΛΟΓΙΚΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΕΝΙΣΧΥΤΗΣ ΤΑΞΗΣ Α ME TO MULTISIM Σκοπός: Η Εξέταση λειτουργίας του ενισχυτή κοινού εκπομπού και εντοπισμός βλαβών στο κύκλωμα με τη χρήση του προγράμματος προσομοίωσης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΟΓΙΚΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ

ΑΝΑΛΟΓΙΚΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ ΑΝΑΛΟΓΙΚΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ Πάτρα 0 ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ Τ.Ε. Τ.Ε.Ι. ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Ενότητες του μαθήματος Η πιο συνηθισμένη επεξεργασία αναλογικών σημάτων είναι η ενίσχυση τους, που επιτυγχάνεται με

Διαβάστε περισσότερα

2. ΛΟΓΙΚΕΣ ΠΥΛΕΣ. e-book ΛΟΓΙΚΗ ΣΧΕ ΙΑΣΗ ΑΣΗΜΑΚΗΣ-ΒΟΥΡΒΟΥΛΑΚΗΣ- ΚΑΚΑΡΟΥΝΤΑΣ-ΛΕΛΙΓΚΟΥ 1

2. ΛΟΓΙΚΕΣ ΠΥΛΕΣ. e-book ΛΟΓΙΚΗ ΣΧΕ ΙΑΣΗ ΑΣΗΜΑΚΗΣ-ΒΟΥΡΒΟΥΛΑΚΗΣ- ΚΑΚΑΡΟΥΝΤΑΣ-ΛΕΛΙΓΚΟΥ 1 2. ΛΟΓΙΚΕΣ ΠΥΛΕΣ e-book ΛΟΓΙΚΗ ΣΧΕ ΙΑΣΗ ΑΣΗΜΑΚΗΣ-ΒΟΥΡΒΟΥΛΑΚΗΣ- ΚΑΚΑΡΟΥΝΤΑΣ-ΛΕΛΙΓΚΟΥ 1 ΟΙ ΛΟΓΙΚΕΣ ΠΥΛΕΣ NOT, AND ΚΑΙ OR Οι βασικές πράξεις της Άλγεβρας Boole είναι οι πράξεις NOT, ANDκαι OR. Στα ψηφιακά

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΦΥΣΙΚΗ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΤΙΣ ΜΗΧΑΝΙΚΕΣ ΚΑΙ ΗΛΕΚΤΡΙΚΕΣ ΤΑΛΑΝΤΩΣΕΙΣ

ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΦΥΣΙΚΗ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΤΙΣ ΜΗΧΑΝΙΚΕΣ ΚΑΙ ΗΛΕΚΤΡΙΚΕΣ ΤΑΛΑΝΤΩΣΕΙΣ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΦΥΣΙΚΗ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΤΙΣ ΜΗΧΑΝΙΚΕΣ ΚΑΙ ΗΛΕΚΤΡΙΚΕΣ ΤΑΛΑΝΤΩΣΕΙΣ Θέµα Α Στις ερωτήσεις 1-4 να βρείτε τη σωστή απάντηση. Α1. Για κάποιο χρονικό διάστηµα t, η πολικότητα του πυκνωτή και

Διαβάστε περισσότερα

( ) = ( ) Ηλεκτρική Ισχύς. p t V I t t. cos cos 1 cos cos 2. p t V I t. το στιγμιαίο ρεύμα: όμως: Άρα θα είναι: Επειδή όμως: θα είναι τελικά:

( ) = ( ) Ηλεκτρική Ισχύς. p t V I t t. cos cos 1 cos cos 2. p t V I t. το στιγμιαίο ρεύμα: όμως: Άρα θα είναι: Επειδή όμως: θα είναι τελικά: Η στιγμιαία ηλεκτρική ισχύς σε οποιοδήποτε σημείο ενός κυκλώματος υπολογίζεται ως το γινόμενο της στιγμιαίας τάσης επί το στιγμιαίο ρεύμα: Σε ένα εναλλασσόμενο σύστημα τάσεων και ρευμάτων θα έχουμε όμως:

Διαβάστε περισσότερα

Πολύμετρο Βασικές Μετρήσεις

Πολύμετρο Βασικές Μετρήσεις Πολύμετρο Βασικές Μετρήσεις 1. Σκοπός Σκοπός της εισαγωγικής άσκησης είναι η εξοικείωση του σπουδαστή με τη χρήση του πολύμετρου για τη μέτρηση βασικών μεγεθών ηλεκτρικού κυκλώματος, όπως μέτρηση της έντασης

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ ΥΛΙΚΑ & ΣΧΕΔΙΑΣΗ

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ ΥΛΙΚΑ & ΣΧΕΔΙΑΣΗ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ ΥΛΙΚΑ & ΣΧΕΔΙΑΣΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2ο ΑΝΤΙΣΤΑΣΕΙΣ Θερμική ενέργεια Q και Ισχύς Ρ Όταν μια αντίσταση R διαρρέεται από ρεύμα Ι για χρόνο t, τότε παράγεται θερμική ενέργεια Q. Για το συνεχές ρεύμα η ισχύς

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙ- ΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙ- ΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙ- ΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑΤΑ ΟΜΑΔΑ Α Α1. Για τις ημιτελείς προτάσεις Α1.1 και Α1. να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της πρότασης και δίπλα σε κάθε αριθμό το γράμμα που αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) 2013 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΗ

ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) 2013 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΗ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) 013 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΗ A1. Για τις ηµιτελείς προτάσεις Α1.1 και Α1. να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της πρότασης και δίπλα

Διαβάστε περισσότερα

ΟΚΙΜΑΣΤΙΚΟ MS 48 NS Σύντοµες οδηγίες χρήσης

ΟΚΙΜΑΣΤΙΚΟ MS 48 NS Σύντοµες οδηγίες χρήσης ΟΚΙΜΑΣΤΙΚΟ MS 48 NS Σύντοµες οδηγίες χρήσης Προσοχή: i) Απαγορεύεται η χρήση του δοκιµαστικού από παιδιά. ii) H χρήση του συγκεκριµένου δοκιµαστικού εργαλείου απαιτεί να τηρούνται όλοι οι κανόνες προστασίας

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΚΑΙ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΜΕΤΡΗΣΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΩΝ ΠΑΡΑΜΕΤΡΩΝ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΔΙΕΝΕΡΓΕΙΑ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΚΩΝ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΜΕΤΡΗΣΕΩΝ.

ΜΕΛΕΤΗ ΚΑΙ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΜΕΤΡΗΣΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΩΝ ΠΑΡΑΜΕΤΡΩΝ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΔΙΕΝΕΡΓΕΙΑ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΚΩΝ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΜΕΤΡΗΣΕΩΝ. Ερασιτεχνικής Αστρονομίας ΜΕΛΕΤΗ ΚΑΙ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΜΕΤΡΗΣΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΩΝ ΠΑΡΑΜΕΤΡΩΝ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΔΙΕΝΕΡΓΕΙΑ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΚΩΝ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΜΕΤΡΗΣΕΩΝ. Κυριάκος Πανίτσας Διπλ. Ηλεκτρολόγος Μηχανικός-Εκπαιδευτικός

Διαβάστε περισσότερα

1η ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ:

1η ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ: ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ Ι η ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ: ΣΤΟΙΧΕΙΩΔΕΣ ΤΗΛΕΦΩΝΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Εισαγωγή. Η διεξαγωγή της παρούσας εργαστηριακής άσκησης προϋποθέτει την μελέτη τουλάχιστον των πρώτων παραγράφων του

Διαβάστε περισσότερα

Φαινόμενα ανταλλαγής θερμότητας: Προσδιορισμός της σχέσης των μονάδων θερμότητας Joule και Cal

Φαινόμενα ανταλλαγής θερμότητας: Προσδιορισμός της σχέσης των μονάδων θερμότητας Joule και Cal Θ2 Φαινόμενα ανταλλαγής θερμότητας: Προσδιορισμός της σχέσης των μονάδων θερμότητας Joule και Cal 1. Σκοπός Η εργαστηριακή αυτή άσκηση αποσκοπεί, με αφορμή τον προσδιορισμό του παράγοντα μετατροπής της

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΟΜΑ Α Α

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΟΜΑ Α Α ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γʹ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 7 ΜΑÏΟΥ 009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ:

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήµιο Κύπρου Τµήµα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών Εργαστήριο Κυκλωµάτων και Μετρήσεων

Πανεπιστήµιο Κύπρου Τµήµα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών Εργαστήριο Κυκλωµάτων και Μετρήσεων Πανεπιστήµιο Κύπρου Τµήµα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών Εργαστήριο Κυκλωµάτων και Μετρήσεων Εργαστήριο Εισαγωγή στις Μετρήσεις Σηµάτων και Επίδραση Οργάνου στις Μετρήσεις Λευκωσία, 04

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΟΓΙΚΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ

ΑΝΑΛΟΓΙΚΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΣΕΡΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΚΑΙ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ Ι. ΚΑΛΟΜΟΙΡΟΣ, Ν. ΧΑΣΤΑΣ, Θ. ΜΑΝΤΖΟΥ ΑΝΑΛΟΓΙΚΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

2012 : (307) : , 29 2012 : 11.00 13.30

2012  : (307) : , 29 2012 : 11.00 13.30 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (ΙΙ) ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΣΧΟΛΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΜΑΘΗΜΑ : Εφαρµοσµένη Ηλεκτρολογία

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 25 Ηλεκτρικό Ρεύµα και Αντίσταση. Copyright 2009 Pearson Education, Inc.

Κεφάλαιο 25 Ηλεκτρικό Ρεύµα και Αντίσταση. Copyright 2009 Pearson Education, Inc. Κεφάλαιο 25 Ηλεκτρικό Ρεύµα και Αντίσταση Μπαταρία Ρεύµα Νόµος του Ohm Αντίσταση και Αντιστάσεις Resistivity Ηλεκτρική Ισχύς Ισχύς Οικιακών Συσκευών/Κυκλωµάτων Εναλλασσόµενη Τάση Υπεραγωγιµότητα Περιεχόµενα

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Άσκησης : ΜΕΤΡΗΣΗ ΑΝΤΙΣΤΑΣΕΩΝ ΜΕ ΤΗ ΓΕΦΥΡΑ WHEATSTONE

Τίτλος Άσκησης : ΜΕΤΡΗΣΗ ΑΝΤΙΣΤΑΣΕΩΝ ΜΕ ΤΗ ΓΕΦΥΡΑ WHEATSTONE ΤΕΙ ΧΑΛΚΙΔΑΣ ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΗΛΕΚΤΡΙΚΩΝ ΜΕΤΡΗΣΕΩΝ Α/Α ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ : ΑΣΚΗΣΗ 3 η Τίτλος Άσκησης : ΜΕΤΡΗΣΗ ΑΝΤΙΣΤΑΣΕΩΝ ΜΕ ΤΗ ΓΕΦΥΡΑ WHEATSTONE Σκοπός Η κατανόηση της λειτουργίας και

Διαβάστε περισσότερα

ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ/ΙΟΥΝΙΟΥ 2014

ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ/ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΜΑΚΑΡΙΟΣ Γ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2013 2014 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ/ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 Κατεύθυνση: Θεωρητική Μάθημα: Τεχνολ.& Εργ. Ηλεκτρονικών Τάξη: Β Αρ. Μαθητών: 8 Κλάδος: Ηλεκτρολογία

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στους τελεστικούς ενισχυτές

Εισαγωγή στους τελεστικούς ενισχυτές ΗΥ121-Ηλεκτρονικά Κυκλώµατα Γιώργος ηµητρακόπουλος Εισαγωγή στους τελεστικούς ενισχυτές 1 Εισαγωγή Ο τελεστικός ενισχυτής είναι ένας ενισχυτής τάσης µε πολύ µεγάλο κέρδος. Το κέρδος µπορεί να παίρνει πολύ

Διαβάστε περισσότερα

9. Ενισχυτικές ιατάξεις- Ι.Σ. ΧΑΛΚΙΑ ΗΣ διαφάνεια 1 9. ΕΝΙΣΧΥΤΙΚΕΣ ΙΑΤΑΞΕΙΣ. Βασική λειτουργία ενισχυτικής διάταξης: να

9. Ενισχυτικές ιατάξεις- Ι.Σ. ΧΑΛΚΙΑ ΗΣ διαφάνεια 1 9. ΕΝΙΣΧΥΤΙΚΕΣ ΙΑΤΑΞΕΙΣ. Βασική λειτουργία ενισχυτικής διάταξης: να 9. Ενισχυτικές ιατάξεις- Ι.Σ. ΧΑΛΚΙΑ ΗΣ διαφάνεια 1 9. ΕΝΙΣΧΥΤΙΚΕΣ ΙΑΤΑΞΕΙΣ Βασική λειτουργία ενισχυτικής διάταξης: να ενισχύσει ένα σήµα (δηλ. να αυξήσει ονοµαστικά το µέγεθος της τάσης ή του ρεύµατος).

Διαβάστε περισσότερα

Κατασκευή διατάξεων µικροηλεκτρονικής.

Κατασκευή διατάξεων µικροηλεκτρονικής. Εισαγωγή στη Μικροηλεκτρονική (ΕΤΥ-482) 1 Κατασκευή διατάξεων µικροηλεκτρονικής. Α. ιεργασίες κατασκευής ολοκληρωµένων κυκλωµάτων. Η επίπεδη τεχνολογία κατασκευής ολοκληρωµένων κυκλωµάτων περιλαµβάνει

Διαβάστε περισσότερα

UT-602, UT-603 UT-602, UT-603. www.tele.gr

UT-602, UT-603 UT-602, UT-603. www.tele.gr UT-602, UT-603 ΟΡΓΑΝΟ ΜΕΤΡΗΣΗΣ ΑΥΤΕΠΑΓΩΓΗΣ / ΧΩΡΗΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΠΡΟΣΟΧΗ Να χρησιµοποιείτε το όργανο µέτρησης µόνο µε τους τρόπους που περιγράφονται στις οδηγίες χρήσης που ακολουθούν. Σε κάθε άλλη περίπτωση

Διαβάστε περισσότερα

Μετρήσεις µε παλµογράφο

Μετρήσεις µε παλµογράφο Η6 Μετρήσεις µε παλµογράφο ΜΕΡΟΣ 1 ο ΠΑΛΜΟΓΡΑΦΟΣ Α. Γενικά Κατά την απεικόνιση ενός εναλλασσόµενου µεγέθους (Σχήµα 1), είναι γνωστό ότι στον κατακόρυφο άξονα «Υ» παριστάνεται το πλάτος του µεγέθους, ενώ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ. Η πειραματική διάταξη που χρησιμοποιείται στην άσκηση φαίνεται στην φωτογραφία του σχήματος 1:

ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ. Η πειραματική διάταξη που χρησιμοποιείται στην άσκηση φαίνεται στην φωτογραφία του σχήματος 1: ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ 1. Πειραματική Διάταξη Η πειραματική διάταξη που χρησιμοποιείται στην άσκηση φαίνεται στην φωτογραφία του σχήματος 1: Σχήμα 1 : Η πειραματική συσκευή για τη μελέτη της απόδοσης φωτοβολταϊκού

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήµιο Κύπρου. Τµήµα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών. Εισαγωγή στην Τεχνολογία

Πανεπιστήµιο Κύπρου. Τµήµα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών. Εισαγωγή στην Τεχνολογία Πανεπιστήµιο Κύπρου Τµήµα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών ΗΜΥ100 Εισαγωγή στην Τεχνολογία Εργαστήριο: Εισαγωγή στην Μέτρηση Βασικών Σηµάτων Συνοπτική Περιγραφή Εξοπλισµού και Στοιχείων

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 03-01-11 ΘΕΡΙΝΑ ΣΕΙΡΑ Α ΘΕΜΑ 1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Οδηγία: Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό καθεµιάς από τις παρακάτω ερωτήσεις 1-4 και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη

Διαβάστε περισσότερα

Περίθλαση από ακµή και από εµπόδιο.

Περίθλαση από ακµή και από εµπόδιο. ρ. Χ. Βοζίκης Εργαστήριο Φυσικής ΙΙ 63 6. Άσκηση 6 Περίθλαση από ακµή και από εµπόδιο. 6.1 Σκοπός της εργαστηριακής άσκησης Σκοπός της άσκησης αυτής, καθώς και των δύο εποµένων, είναι η γνωριµία των σπουδαστών

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιασμός και υλοποίηση κυκλώματος μέτρησης κατανάλωσης ισχύος

Σχεδιασμός και υλοποίηση κυκλώματος μέτρησης κατανάλωσης ισχύος Σχεδιασμός και υλοποίηση κυκλώματος μέτρησης κατανάλωσης ισχύος Φοιτητής Φετινίδης Αναστάσιος Επιβλέπων Δασυγένης Μηνάς Μάρτιος 2014 1 Περιεχόμενα παρουσίασης Εισαγωγή Θεωρητικό υπόβαθρο Υλικό μέρος του

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ-2: ΚΥΚΛΩΜΑ RC

ΑΣΚΗΣΗ-2: ΚΥΚΛΩΜΑ RC ΑΣΚΗΣΗ-2: ΚΥΚΛΩΜΑ RC Ημερομηνία:. ΤΜΗΜΑ:.. ΟΜΑΔΑ:. Ονομ/νυμο: Α.Μ. Συνεργάτες Ονομ/νυμο: Α.Μ. Ονομ/νυμο: Α.Μ. ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ (καθένας με δικά του λόγια, σε όλες τις γραμμές) ΒΑΘΜΟΣ#1: ΥΠΟΓΡΑΦΗ: ΣΤΟΧΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο Η2. Ο νόµος του Gauss

Κεφάλαιο Η2. Ο νόµος του Gauss Κεφάλαιο Η2 Ο νόµος του Gauss Ο νόµος του Gauss Ο νόµος του Gauss µπορεί να χρησιµοποιηθεί ως ένας εναλλακτικός τρόπος υπολογισµού του ηλεκτρικού πεδίου. Ο νόµος του Gauss βασίζεται στο γεγονός ότι η ηλεκτρική

Διαβάστε περισσότερα

Γενικά Στοιχεία Ηλεκτρονικού Υπολογιστή

Γενικά Στοιχεία Ηλεκτρονικού Υπολογιστή Γενικά Στοιχεία Ηλεκτρονικού Υπολογιστή 1. Ηλεκτρονικός Υπολογιστής Ο Ηλεκτρονικός Υπολογιστής είναι μια συσκευή, μεγάλη ή μικρή, που επεξεργάζεται δεδομένα και εκτελεί την εργασία του σύμφωνα με τα παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

ΨΗΦΙΑΚΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ - ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 2 ΛΟΓΙΚΕΣ ΠΥΛΕΣ OR, NOR, XOR

ΨΗΦΙΑΚΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ - ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 2 ΛΟΓΙΚΕΣ ΠΥΛΕΣ OR, NOR, XOR ΨΗΦΙΑΚΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ - ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 2 ΛΟΓΙΚΕΣ ΠΥΛΕΣ OR, NOR, XOR Σκοπός: Να επαληθευτούν πειραµατικά οι πίνακες αληθείας των λογικών πυλών OR, NOR, XOR. Να δειχτεί ότι η πύλη NOR είναι οικουµενική.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΑ 3,4. Συστήµατα ενός Βαθµού ελευθερίας. k Για E 0, η (1) ισχύει για κάθε x. Άρα επιτρεπτή περιοχή είναι όλος ο άξονας

ΚΕΦΑΛΑΙΑ 3,4. Συστήµατα ενός Βαθµού ελευθερίας. k Για E 0, η (1) ισχύει για κάθε x. Άρα επιτρεπτή περιοχή είναι όλος ο άξονας ΚΕΦΑΛΑΙΑ,4. Συστήµατα ενός Βαθµού ελευθερίας. Να βρεθούν οι επιτρεπτές περιοχές της κίνησης στον άξονα ' O για την απωστική δύναµη F, > και για ενέργεια Ε. (α) Είναι V και οι επιτρεπτές περιοχές της κίνησης

Διαβάστε περισσότερα

Τ.Ε.Ι Λαμίας Σ.Τ.ΕΦ. Τμήμα Ηλεκτρονικής Εργασία Κεραίες

Τ.Ε.Ι Λαμίας Σ.Τ.ΕΦ. Τμήμα Ηλεκτρονικής Εργασία Κεραίες Τ.Ε.Ι Λαμίας Σ.Τ.ΕΦ. Τμήμα Ηλεκτρονικής Εργασία Κεραίες Μπαρμπάκος Δημήτριος Δεκέμβριος 2012 Περιεχόμενα 1. Εισαγωγή 2. Κεραίες 2.1. Κεραία Yagi-Uda 2.2. Δίπολο 2.3. Μονόπολο 2.4. Λογαριθμική κεραία 3.

Διαβάστε περισσότερα

Μνήμες RAM. Διάλεξη 12

Μνήμες RAM. Διάλεξη 12 Μνήμες RAM Διάλεξη 12 Δομή της διάλεξης Εισαγωγή Κύτταρα Στατικής Μνήμης Κύτταρα Δυναμικής Μνήμης Αισθητήριοι Ενισχυτές Αποκωδικοποιητές Διευθύνσεων Ασκήσεις 2 Μνήμες RAM Εισαγωγή 3 Μνήμες RAM RAM: μνήμη

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ. Άρτια και περιττή συνάρτηση. Παράδειγµα: Η f ( x) Παράδειγµα: Η. x R και. Αλγεβρα Β Λυκείου Πετσιάς Φ.- Κάτσιος.

ΜΕΛΕΤΗ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ. Άρτια και περιττή συνάρτηση. Παράδειγµα: Η f ( x) Παράδειγµα: Η. x R και. Αλγεβρα Β Λυκείου Πετσιάς Φ.- Κάτσιος. ΜΕΛΕΤΗ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ Πριν περιγράψουµε πως µπορούµε να µελετήσουµε µια συνάρτηση είναι αναγκαίο να δώσουµε µερικούς ορισµούς. Άρτια και περιττή συνάρτηση Ορισµός : Μια συνάρτηση fµε πεδίο ορισµού Α λέγεται

Διαβάστε περισσότερα

Βέλτιστα Ψηφιακά Φίλτρα: Φίλτρα Wiener, Ευθεία και αντίστροφη γραµµική πρόβλεψη

Βέλτιστα Ψηφιακά Φίλτρα: Φίλτρα Wiener, Ευθεία και αντίστροφη γραµµική πρόβλεψη ΒΕΣ 6 Προσαρµοστικά Συστήµατα στις Τηλεπικοινωνίες Βέλτιστα Ψηφιακά Φίλτρα: Φίλτρα Wiener, Ευθεία και αντίστροφη γραµµική πρόβλεψη 7 Nicolas sapatsoulis Βιβλιογραφία Ενότητας Benvenuto []: Κεφάλαιo Wirow

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ 1ο 1.1 Να γράψετε στο τετράδιό σας τα φυσικά µεγέθη από τη Στήλη Ι και, δίπλα σε καθένα, τη µονάδα της Στήλης ΙΙ που αντιστοιχεί σ' αυτό.

ΘΕΜΑ 1ο 1.1 Να γράψετε στο τετράδιό σας τα φυσικά µεγέθη από τη Στήλη Ι και, δίπλα σε καθένα, τη µονάδα της Στήλης ΙΙ που αντιστοιχεί σ' αυτό. ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Σ ΕΝΙΑΙΟΥ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 5 ΙΟΥΝΙΟΥ 2002 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ: ΦΥΣΙΚΗ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΕΠΤΑ (7) ΘΕΜΑ 1ο 1.1 Να γράψετε στο τετράδιό σας τα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΑΛΛΑΣΣΟΜΕΝΑ ΡΕΥΜΑΤΑ

ΕΝΑΛΛΑΣΣΟΜΕΝΑ ΡΕΥΜΑΤΑ ΕΝΑΛΛΑΣΣΟΜΕΝΑ ΡΕΥΜΑΤΑ Ένα ρεύµα ονοµάζεται εναλλασσόµενο όταν το πλάτος του χαρακτηρίζεται από µια συνάρτηση του χρόνου, η οποία εµφανίζει κάποια περιοδικότητα. Το συνολικό ρεύµα που διέρχεται από µια

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Ανάλυσης Συστημάτων Ηλεκτρικής Ενέργειας

Εργαστήριο Ανάλυσης Συστημάτων Ηλεκτρικής Ενέργειας Εργαστήριο Ανάλυσης Συστημάτων Ηλεκτρικής Ενέργειας Ενότητα: Άσκηση 6: Αντιστάθμιση γραμμών μεταφοράς με σύγχρονους αντισταθμιστές Νικόλαος Βοβός, Γαβριήλ Γιαννακόπουλος, Παναγής Βοβός Τμήμα Ηλεκτρολόγων

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΑΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΔΥΝΑΜΙΚΕΣ ΜΝΗΜΕΣ ΤΥΧΑΙΑΣ ΠΡΟΣΠΕΛΑΣΗΣ (Static and Dynamic RAMs). ΔΙΑΡΘΡΩΣΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΕΝΟΤΗΤΕΣ

ΣΤΑΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΔΥΝΑΜΙΚΕΣ ΜΝΗΜΕΣ ΤΥΧΑΙΑΣ ΠΡΟΣΠΕΛΑΣΗΣ (Static and Dynamic RAMs). ΔΙΑΡΘΡΩΣΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΕΝΟΤΗΤΕΣ ΣΤΑΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΔΥΝΑΜΙΚΕΣ ΜΝΗΜΕΣ ΤΥΧΑΙΑΣ ΠΡΟΣΠΕΛΑΣΗΣ (Static and Dynamic RAMs). ΔΙΑΡΘΡΩΣΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΕΝΟΤΗΤΕΣ ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΗΜΙΑΓΩΓΙΚΩΝ ΜΝΗΜΩΝ. ΒΑΣΙΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ RAM CMOS. ΤΥΠΟΙ ΚΥΤΤΑΡΩΝ ΑΡΧΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στα ψηφιακά Συστήµατα Μετρήσεων

Εισαγωγή στα ψηφιακά Συστήµατα Μετρήσεων 1 Εισαγωγή στα ψηφιακά Συστήµατα Μετρήσεων 1.1 Ηλεκτρικά και Ηλεκτρονικά Συστήµατα Μετρήσεων Στο παρελθόν χρησιµοποιήθηκαν µέθοδοι µετρήσεων που στηριζόταν στις αρχές της µηχανικής, της οπτικής ή της θερµοδυναµικής.

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΩΝ ΚΛΩΘΟΕΙ ΟΥΣ, Ι ΙΑΙΤΕΡΑ ΣΕ ΜΗ ΤΥΠΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ.

ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΩΝ ΚΛΩΘΟΕΙ ΟΥΣ, Ι ΙΑΙΤΕΡΑ ΣΕ ΜΗ ΤΥΠΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ. ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΩΝ ΚΛΩΘΟΕΙ ΟΥΣ, Ι ΙΑΙΤΕΡΑ ΣΕ ΜΗ ΤΥΠΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ. Ν. Ε. Ηλιού Επίκουρος Καθηγητής Τµήµατος Πολιτικών Μηχανικών Πανεπιστηµίου Θεσσαλίας Γ.. Καλιαµπέτσος Επιστηµονικός

Διαβάστε περισσότερα

Bread Online. Παναγιώτης Ιωαννίδης Επιβλέπων καθηγητής: Μηνάς Δασυγένης

Bread Online. Παναγιώτης Ιωαννίδης Επιβλέπων καθηγητής: Μηνάς Δασυγένης Bread Online Σχεδιασμός και μετατροπή μιας απλής οικιακής συσκευής σε επαναπρογραμματιζόμενη συσκευή IP Παναγιώτης Ιωαννίδης Επιβλέπων καθηγητής: Μηνάς Δασυγένης Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας Τμήμα Μηχανικών

Διαβάστε περισσότερα

Σημειώσεις για την Άσκηση 2: Μετρήσεις σε RC Κυκλώματα

Σημειώσεις για την Άσκηση 2: Μετρήσεις σε RC Κυκλώματα Σημειώσεις για την Άσκηση 2: Μετρήσεις σε RC Κυκλώματα Ένας πυκνωτής με μία αντίσταση σε σειρά αποτελούν ένα RC κύκλωμα. Τα RC κυκλώματα χαρακτηρίζονται για την απόκρισή τους ως προς τη συχνότητα και ως

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΚΟΠΤΗΣ ΛΑΜΠΑΣ ΜΕ ΜΙΚΡΟΕΛΕΓΚΤΗ AVR AT90S2313

ΔΙΑΚΟΠΤΗΣ ΛΑΜΠΑΣ ΜΕ ΜΙΚΡΟΕΛΕΓΚΤΗ AVR AT90S2313 ΔΙΑΚΟΠΤΗΣ ΛΑΜΠΑΣ ΜΕ ΜΙΚΡΟΕΛΕΓΚΤΗ AVR AT90S2313 Η ιδέα για την κατασκευή αυτή μου ήρθε καθώς σκεφτόμουν κάποιο τρόπο εξοικονόμησης ενέργειας για τα φώτα της σκάλας του σπιτιού μου. Το σπίτι είναι διόροφο

Διαβάστε περισσότερα

Φυσική σχεδίαση ολοκληρωμένων κυκλωμάτων

Φυσική σχεδίαση ολοκληρωμένων κυκλωμάτων Φυσική σχεδίαση ολοκληρωμένων κυκλωμάτων Βασικές έννοιες και τεχνικές Γιώργος Δημητρακόπουλος Δημοκριτειο Πανεπιστήμιο Θράκης Φθινόπωρο 2013 Ψηφιακά ολοκληρωμένα κυκλώματα 1 Τι χρειαζόμαστε για να φτιάξουμε

Διαβάστε περισσότερα

Περίθλαση από µία σχισµή.

Περίθλαση από µία σχισµή. ρ. Χ. Βοζίκης Εργαστήριο Φυσικής ΙΙ 71 7. Άσκηση 7 Περίθλαση από µία σχισµή. 7.1 Σκοπός της εργαστηριακής άσκησης Σκοπός της άσκησης είναι η γνωριµία των σπουδαστών µε την συµπεριφορά των µικροκυµάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΚΥΚΛΩΜΑΤΩΝ ΜΕ ΠΑΛΜΟΓΡΑΦΟ

ΜΕΛΕΤΗ ΚΥΚΛΩΜΑΤΩΝ ΜΕ ΠΑΛΜΟΓΡΑΦΟ 4.1 ΑΣΚΗΣΗ 4 ΜΕΛΕΤΗ ΚΥΚΛΩΜΑΤΩΝ ΜΕ ΠΑΛΜΟΓΡΑΦΟ A. ΣΥΝΘΕΣΗ ΚΑΘΕΤΩΝ ΤΑΛΑΝΤΩΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΥΡΕΣΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΑΣ ΦΑΣΕΩΣ ΤΟΥΣ Η σύνθεση δύο καθέτων ταλαντώσεων, x x0 t, y y0 ( t ) του ίδιου πλάτους της ίδιας συχνότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (ΙΙ) ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΣΧΟΛΩΝ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΜΑΘΗΜΑ : Εφαρμοσμένη Ηλεκτρολογία

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΙ ΑΥΤΟΜΑΤΙΣΜΟΙ. Να δίνετε τον ορισμό των ηλεκτρονικών κυκλωμάτων αυτοματισμού.

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΙ ΑΥΤΟΜΑΤΙΣΜΟΙ. Να δίνετε τον ορισμό των ηλεκτρονικών κυκλωμάτων αυτοματισμού. Ενότητα 2.5 Κεφάλαιο 2 ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΙ ΑΥΤΟΜΑΤΙΣΜΟΙ ΣΤΟΧΟΙ Μετά την ολοκλήρωση της ενότητας αυτής θα μπορείτε: Να δίνετε τον ορισμό των ηλεκτρονικών κυκλωμάτων αυτοματισμού. Να αναγνωρίζετε βασικά ηλεκτρονικά

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ COACH 5 ΣΤΗΝ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ ΤΩΝ Τ.Ε.Ε.

Η ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ COACH 5 ΣΤΗΝ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ ΤΩΝ Τ.Ε.Ε. 2 Ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ 485 Η ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ COACH 5 ΣΤΗΝ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ ΤΩΝ Τ.Ε.Ε. Μπουλταδάκης Στέλιος Εκπαιδευτικός

Διαβάστε περισσότερα

ΓΡΑΜΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΕΞΙΣΩΣΕΩΝ

ΓΡΑΜΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΕΞΙΣΩΣΕΩΝ ΓΡΑΜΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΕΞΙΣΩΣΕΩΝ Θα ξεκινήσουµε την παρουσίαση των γραµµικών συστηµάτων µε ένα απλό παράδειγµα από τη Γεωµετρία, το οποίο ϑα µας ϐοηθήσει στην κατανόηση των συστηµάτων αυτών και των συνθηκών

Διαβάστε περισσότερα

1. Να σχεδιάσετε το κύκλωµα διακοπής ρεύµατος σε πηνίο.

1. Να σχεδιάσετε το κύκλωµα διακοπής ρεύµατος σε πηνίο. ΙΑΚΟΠΗ ΡΕΥΜΑΤΟΣ ΣΕ ΠΗΝΙΟ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Τάξη και τµήµα: Ηµεροµηνία: Όνοµα µαθητή: 1. Να σχεδιάσετε το κύκλωµα διακοπής ρεύµατος σε πηνίο. 2. Η ένταση του ρεύµατος που µετράει το αµπερόµετρο σε συνάρτηση

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: Ηλεκτρικό Ρεύμα Μέρος 1 ο

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: Ηλεκτρικό Ρεύμα Μέρος 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: Ηλεκτρικό Ρεύμα Μέρος 1 ο Βασίλης Γαργανουράκης Φυσική ήγ Γυμνασίου Εισαγωγή Στο προηγούμενο κεφάλαιο μελετήσαμε τις αλληλεπιδράσεις των στατικών (ακίνητων) ηλεκτρικών φορτίων. Σε αυτό το κεφάλαιο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΛΕΣΤΙΚΟΙ ΕΝΙΣΧΥΤΕΣ

ΤΕΛΕΣΤΙΚΟΙ ΕΝΙΣΧΥΤΕΣ ΠΟΡΛΙ ΑΣ ΗΜΗΤΡΙΟΣ ΤΕΛΕΣΤΙΚΟΙ ΕΝΙΣΧΥΤΕΣ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΕΣ ΜΕΤΡΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΜΕΘΟ ΟΙ 9 Πορλιδάς ηµήτριος www.porlidas.gr dporli@physics.auth.gr Τελεστικοί Ενισχυτές Κυκλώµατα Πειραµατικές Μετρήσεις και

Διαβάστε περισσότερα

ΟΚΙΜΑΣΤΙΚΟ MS 18. Σύντοµες οδηγίες χρήσης MS 18 1

ΟΚΙΜΑΣΤΙΚΟ MS 18. Σύντοµες οδηγίες χρήσης MS 18 1 ΟΚΙΜΑΣΤΙΚΟ MS 18 Σύντοµες οδηγίες χρήσης Προσοχή: i) Απαγορεύεται η χρήση του δοκιµαστικού από παιδιά. ii) H χρήση του συγκεκριµένου δοκιµαστικού εργαλείου απαιτεί να τηρούνται όλοι οι κανόνες προστασίας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ http://www.economics.edu.gr 1 ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ο : ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΥΠΟ ΕΙΓΜΑΤΑ ( τρόποι επίλυσης παρατηρήσεις σχόλια ) ΑΣΚΗΣΗ 1 Έστω ο πίνακας παραγωγικών δυνατοτήτων µιας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΛΜΟΓΡΑΦΟΣ ΤΡΟΦΟ ΟΤΙΚΟ ΓΕΝΝΗΤΡΙΑ

ΠΑΛΜΟΓΡΑΦΟΣ ΤΡΟΦΟ ΟΤΙΚΟ ΓΕΝΝΗΤΡΙΑ ΟΡΓΑΝΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ 1 Εργαστήριο Κινητών Ραδιοεπικοινωνιών, ΣΗΜΜΥ ΕΜΠ Εισαγωγή στις Τηλεπικοινωνίες ΟΡΓΑΝΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ ΠΑΛΜΟΓΡΑΦΟΣ ΤΡΟΦΟ ΟΤΙΚΟ ΓΕΝΝΗΤΡΙΑ 2 Εργαστήριο Κινητών Ραδιοεπικοινωνιών, ΣΗΜΜΥ ΕΜΠ

Διαβάστε περισσότερα

ΥΛΙΚΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ

ΥΛΙΚΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΥΛΙΚΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΓΙΩΡΓΟΣ ΤΣΙΓΑΡΙΔΑΣ E-mail: gtsigaridas@teilam.gr ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΩΝ ΥΛΙΚΩΝ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΑΤΟΜΟΥ ΔΕΣΜΟΙ ΚΑΙ ΤΥΠΟΙ ΣΤΕΡΕΩΝ ΜΟΡΙΑΚΗ ΚΙΝΗΤΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΜΟΡΙΑΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

και έντασης ρεύματος I 0 που περιστρέφονται με γωνιακή ταχύτητα ω. Το κύκλωμα περιλαμβάνει: α. μόνο ωμική αντίσταση β. μόνο ιδανικό πηνίο

και έντασης ρεύματος I 0 που περιστρέφονται με γωνιακή ταχύτητα ω. Το κύκλωμα περιλαμβάνει: α. μόνο ωμική αντίσταση β. μόνο ιδανικό πηνίο ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 1 ΙΟΥΝΙΟΥ 2012 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) ΣΥΝΟΛΟ

Διαβάστε περισσότερα

Περίληψη ιπλωµατικής Εργασίας

Περίληψη ιπλωµατικής Εργασίας Περίληψη ιπλωµατικής Εργασίας Θέµα: Εναλλακτικές Τεχνικές Εντοπισµού Θέσης Όνοµα: Κατερίνα Σπόντου Επιβλέπων: Ιωάννης Βασιλείου Συν-επιβλέπων: Σπύρος Αθανασίου 1. Αντικείµενο της διπλωµατικής Ο εντοπισµός

Διαβάστε περισσότερα