ΕΙΚΟΝΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ. Μετρήσεις Ηλεκτρονικών Κυκλωµάτων σε Πραγµατικό Χρόνο µέσω ιαδικτύου ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Ιωάννης Σ.

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΕΙΚΟΝΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ. Μετρήσεις Ηλεκτρονικών Κυκλωµάτων σε Πραγµατικό Χρόνο µέσω ιαδικτύου ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Ιωάννης Σ."

Transcript

1 ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ, ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΕΙΚΟΝΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ Μετρήσεις Ηλεκτρονικών Κυκλωµάτων σε Πραγµατικό Χρόνο µέσω ιαδικτύου ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Ιωάννης Σ. Τσιάντης Επιβλέπων: Ελευθέριος Καγιάφας Καθηγητης Ε.Μ.Π. Εγκρίθηκε από την τριµελή εξεταστική επιτροπή την 22 η Ιανουαρίου Ε. Καγιάφας Β. Λούµος Η. Κουκούτσης Καθηγητής Ε.Μ.Π. Καθηγητής Ε.Μ.Π. Επ. Καθηγητής Ε.Μ.Π. Αθήνα, Ιανουάριος 2004

2 Ευχαριστίες Η παρούσα ιπλωµατική Εργασία εκπονήθηκε στο Εργαστήριο Πολυµέσων του Εθνικού Μετσοβίου Πολυτεχνείου από τον Ιούλιο έως τον Νοέµβριο του Θέλω να εκφράσω τις θερµές µου ευχαριστίες καταρχήν προς τον επιβλέποντα καθηγητή µου κ. Καγιάφα, και κατόπιν προς όλους τους συνεργάτες του Εργαστηρίου για την άψογη συνεργασία και την πολύτιµη βοήθειά τους σε όλη τη διάρκεια της παραπάνω περιόδου. Επίσης θα ήθελα να ευχαριστήσω ιδιαίτερα τη σύζυγό µου Νίκη και τους γονείς µου Σεραφείµ και Κωνσταντία, χωρίς την αµέριστη υποστήριξη και συµπαράσταση των οποίων, θα ήταν αδύνατον η εργασία αυτή να έλθει εις πέρας.

3 Επιτρέπεται η ανατύπωση, αποθήκευση και διανοµή για σκοπό µη κερδοσκοπικό, εκπαιδευτικής ή ερευνητικής φύσεως, υπό την προϋπόθεση να αναφέρεται η πηγή προέλευσης και να διατηρείται το παρόν µήνυµα. Απαγορεύεται η αντιγραφή, αποθήκευση και διανοµή της παρούσης εργασίας, εξ ολοκλήρου ή τµήµατος αυτής, για εµπορικό κερδοσκοπικό σκοπό.

4 ΠΕΡΙΛΗΨΗ Σκοπός της ιπλωµατικής αυτής Εργασίας είναι η πραγµατοποίηση µετρήσεων σε ηλεκτρονικά κυκλώµατα από απόσταση. Για την επίτευξη του στόχου αυτού υλοποιήθηκε το Εικονικό Εργαστήριο Ηλεκτρονικής (Virtual Electro Laboratory). Το Εικονικό Εργαστήριο Ηλεκτρονικής προσφέρει, µέσω του ιαδικτύου, πρόσβαση σε κυκλώµατα διαφόρων τύπων ηλεκτρονικών στοιχείων: Τρανζίστορ εγκαρσίου πεδίου FET: n-καναλιού (N-JFET) και FET µετάλλου-οξειδίου ηµιαγωγού τύπου-p (P-MOS-FET), ιπολικό Τρανζίστορ Ενώσεως (BJT), ίοδο πυριτίου (Dsi) και Zener δίοδο (Dze). Χαρακτηριστικά κυκλώµατα των στοιχείων αυτών έχουν υλοποιηθεί σε µία κοινή πλακέτα, η οποία από κοινού µε ένα κύκλωµα ηλεκτρονόµων (Relay Bench) και την πλακέτα επίκτησης δεδοµένων (National Instruments PCI-6024E Data Acquisition plug-in Board) αποτελούν το υλισµικό (hardware) της εφαρµογής. Την καρδιά της όλης υλοποίησης αποτελεί ένα Εικονικό Όργανο (Virtual Instrument) για τη δηµιουργία του οποίου χρησιµοποιήθηκε το λογισµικό πακέτο LabVIEW της National Instruments. Το LabVIEW είναι µια γλώσσα προγραµµατισµού, η οποία χρησιµοποιεί γραφικά αντί για γραµµές κειµένου. Ο προγραµµατισµός πραγµατοποιείται µε βάση τη ροή δεδοµένων. Το εν λόγω πρόγραµµα δέχεται τα δεδοµένα και χειρίζεται το hardware έτσι ώστε να πραγµατοποιηθούν σε πραγµατικό χρόνο οι ζητούµενες µετρήσεις. Στη συνέχεια τα αποτελέσµατα αποθηκεύονται σε αντίστοιχα αρχεία, τα οποία δηµοσιεύονται στο ιαδίκτυο καθιστώντας έτσι δυνατή οποιαδήποτε περαιτέρω επεξεργασία, όπως ταξινόµηση σε κάποια Βάση εδοµένων ή εξαγωγή χαρακτηριστικών γραφικών παραστάσεων. Για να επιτευχθεί η µέσω ιαδικτύου πρόσβαση στα ηλεκτρονικά κυκλώµατα προς µέτρηση, ήταν απαραίτητη η δηµιουργία ενός ικτυακού Τόπου (website). O ικτυακός Τόπος (http:// /velab/sitethree) είναι το τµήµα της όλης εφαρµογής, το οποίο παραµένει on line κατά το µεγαλύτερο δυνατόν χρονικό διάστηµα. Με τον τρόπο αυτό, όσο ο εξυπηρετητής (server) υπολογιστής παραµένει ανοικτός, οποιοσδήποτε διαθέτει πρόσβαση στο Ίντερνετ είναι δυνατόν να λάβει πληροφορίες για το Εικονικό Εργαστήριο, και να πραγµατοποιήσει µετρήσεις ή να δει τα αποτελέσµατα των τελευταίων µετρήσεων. Συνοψίζοντας λοιπόν µπορούµε να πούµε ότι το website καθιστά δυνατή την πρόσβαση από απόσταση (µέσω Ίντερνετ), και το VI την πρόσβαση σε πραγµατικό χρόνο στα κυκλώµατα προς µέτρηση.

5 ABSTRACT The scope of this Thesis is the realization of remote measurements in electronic circuits in real time. In order to achieve this objective, the Virtual Electro Laboratory was developed and implemented. This Laboratory of Electronics supports, via the Internet, access to different classes of electronic components: N-Channel Junction Field Effect Transistor (N- JFET), P-Type Enhancement Channel -Metal Oxide Semiconductor- Field Effect Transistor (P-MOS-FET), Bipolar Junction Transistor (BJT), Silicon Diode (DSi) and Zener Diode (DZe). Typical circuits of these elements are placed on the same test board, constituting the Devices Under Test. These DUTs are accessed through a circuit of relays (Relay Bench). The National Instruments PCI 6024E Data Acquisition plug in Board is also part of the Hardware Resources of this implementation. The backbone of Virtual Electro Laboratory is based on National Instruments LabView Software. LabVIEW is a graphical programming language, used primarily in Data Acquisition and Instrumentation control. LabVIEW programs are known as Vis, since they function exactly as real instruments although they are Virtual Instruments. In the present implementation a LabView Virtual Instrument commands the DAQ board, the Relay Bench and the Devices Under Test, for the measurements to take place. With LabView the results are formatted into text and excel files and are published in the Web for future use, such as database ordering and diagram construction. In order to achieve the via Internet access to the electronic circuits, the creation of a website was essential. This website (http:// /velab), is the only part of the VELab project that remains on-line for the longest period of time. In this way, as long as the server is ON, anyone with Internet access can obtain information about VELab and further more, either perform measurements or browse the last measurements results. Summarizing the above, we can say that the website offers remote access and the VI (Virtual Instrument) real-time access to the Devices Under Test.

6 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΟ ΥΛΙΣΜΙΚO ΤΑ ΤΡΑΝΖΙΣΤΟΡ ΓΕΝΙΚΑ FET ΕΝΩΣΕΩΣ n ΚΑΝΑΛΙΟΥ (N-JFET) Θεωρητική παρουσίαση Παραδείγµατα Μετρήσεων στο 2SK170 N-JFET Επεξεργασία των Αποτελεσµάτων των Μετρήσεων Πολλαπλές µετρήσεις της τάσης υποδοχής V D µε σταθερή τιµή της τάσης U Πολλαπλές µετρήσεις της τάσης υποδοχής V D για την εξαγωγή των χαρακτηριστικών I D (V D ) Πολλαπλές µετρήσεις της τάσης υποδοχής V D για την εύρεση του κέρδους τάσης ασθενούς σήµατος FET ΜΕΤΑΛΛΟΥ ΟΞΕΙ ΙΟΥ - ΗΜΙΑΓΩΓΟΥ p-καναλιου (P-MOS- FET) Θεωρία MOS-FET Παραδείγµατα Μετρήσεων στο 2Ν4352 P-MOS-FET ΙΠΟΛΙΚΟ ΤΡΑΝΖΙΣΤΟΡ ΕΝΩΣΕΩΣ (BJT) Θεωρία BJT Παραδείγµατα Μετρήσεων στο BJT BC ΟΙ ΙΟ ΟΙ ΓΕΝΙΚΑ ίοδοι Ενώσεως Πυριτίου (Si Diodes) Ανάλυση Κυκλωµάτων ιόδων Μη Γραµµικό Μοντέλο Απλουστευµένο Μοντέλο ιόδου Μοντέλο Σταθερής Πτώσης Τάσης Μοντέλο Ιδανικής ιόδου ίοδος Zener (Zener Diode) ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΜΕΤΡΗΣΕΩΝ ΣΤΟ ΚΥΚΛΩΜΑ ΤΩΝ ΙΟ ΩΝ ίοδος Πυριτίου (Si Diode) 1Ν ίοδος Zener (Zener Diode) C6V2PH Η ΠΛΑΚΕΤΑ ΤΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΝΟΜΩΝ (RELAY BENCH) Η ΠΛΑΚΕΤΑ ΕΠΙΚΤΗΣΗΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ 6024Ε DAQ BOARD ΓΕΝΙΚΑ EΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΤΟΜΕΑΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

7 2.4.2 ΕΠΙΚΤΗΣΗ Ε ΟΜΕΝΩΝ (DATA ACQUISITION) Είδη των Πηγών Σήµατος (Signal Sources Types) Πηγές Σήµατος Χωρίς Κοινό Σηµείο Γείωσης (Floating Signal Sources) Πηγές Κοινού Σηµείου Γείωσης (Ground Referenced Signal Sources) ιάρθρωση των Αναλογικών Καναλιών Εισόδου (Analogue Input Modes) ΣΤΑΘΜΟΣ ΜΕΤΡΗΣΕΩΝ (WORK BENCH) ΤΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ ΠΡΟΣ ΜΕΤΡΗΣΗ (DEVICES UNDER TEST) TO ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ ΤΟ LabVIEW ΓΕΝΙΚΑ Ο ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΟΥ ΚΥΚΛΩΜΑΤΟΣ ΤΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΝΟΜΩΝ Windows 2000 και πρόσβαση στην παράλληλη θύρα (Parallel Port) του υπολογιστή ιάρθρωση των ηλεκτρονόµων (Relay Configuration) ΤΡΟΦΟ ΟΣΙΑ ΤΩΝ ΚΥΚΛΩΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΤΗΣΗ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΤΟ LabVIEW ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ WORKBENCH.VI ΤΟ FRONT PANEL ΤΟ BLOCK DIAGRAM Το Στάδιο Έναρξης Το Στάδιο των Loops Το Τελικό Στάδιο Ο ΙΚΤΥΑΚΟΣ ΤΟΠΟΣ (WEBSITE) ΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΚΑΙ ΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΥΝΑΜΙΚΕΣ ΣΕΛΙ ΕΣ PHP ΚΑΙ JAVASCRIPT ιερεύνηση της on line κατάστασης του Σταθµού Μετρήσεων ηµιουργία των αρχείων δεδοµένων (Stimuli TXT Files) Λήψη των αποτελεσµάτων από τα αντίστοιχα αρχεία (Results TXT Files) Χρήση JavaScript για την επιβεβαίωση της σωστής υποβολής δεδοµένων Χρήση JavaScript στα δυναµικά µενού και στο άνοιγµα νέων παραθύρων ιεπικοινωνία µεταξύ Εικονικού Οργάνου (Visual Instrument) και ικτυακού Τόπου (website) ΠΡΟΣΒΑΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΚΙΝΗΤΕΣ ΣΥΣΚΕΥΕΣ (WML ΣΕΛΙ ΕΣ) Η ΟΠΤΙΚΗ ΒΟΗΘΕΙΑ (VisualHelp) ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Α: XLS Αρχεία Αποτελεσµάτων N-JFET DUT ID VD IDS UGS Πρότυπο ασθενούς σήµατος EΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΤΟΜΕΑΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

8 P-MOS-FET DUT ID VD ID VD for VGS = - 4 V BJT DUT IC VCE / IB VBE Diodes DUΤ Si Diode R = 1kΩ Si Diode R = 1MΩ Ze Diode R = 1kΩ Ze Diode R = 1MΩ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Β: template.dwt ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Γ: JavaScript Form Validator ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ : ηµιουργία του Stimuli TXT File για το BJT dut ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ε: mm_menu.js (Created by Fireworks) ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΣΤ: ΟΠΤΙΚΗ ΒΟΗΘΕΙΑ (VISUAL HELP) ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ζ: ΙΚΤΥΑΚΟΣ ΤΟΠΟΣ (VELab WEBSITE) ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ EΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΤΟΜΕΑΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

9 EΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΤΟΜΕΑΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

10 Κεφάλαιο 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παρούσα έκδοση του Εικονικού Εργαστηρίου Ηλεκτρονικής (Virtual Electro Laboratory-VELab) αποτελεί τη συνέχεια προηγούµενων εφαρµογών επάνω στο ίδιο θέµα, δηλαδή την εξ αποστάσεως πραγµατοποίηση µετρήσεων σε ηλεκτρονικά κυκλώµατα σε πραγµατικό χρόνο. Οι επιµέρους ενότητες της συγκεκριµένης υλοποίησης το υλισµικό, βασικό στοιχείο του οποίου αποτελούν τα ηλεκτρονικά κυκλώµατα προς µέτρηση (Τρανζίστορ FET και ιπολικό Ενώσεως, ίοδοι), το λογισµικό (LabVIEW-VI στον Workbench υπολογιστή) και ο ικτυακός Τόπος - συγκροτούν µία ολοκληρωµένη, συµπαγή και κατά το δυνατόν χαµηλού κόστους εφαρµογή. Το λογισµικό πακέτο LabVIEW της National Instruments, που αποτελεί την καρδιά της εφαρµογής, συµβάλλει επαναστατικά στο ερευνητικό και διδακτικό ακαδηµαϊκό έργο. Ένα ηλεκτρονικό, και όχι µόνο, εργαστήριο βασισµένο στο LabVIEW, βελτιώνει εξίσου, τόσο την παραγωγικότητα των ερευνητών όσο και τη δεκτική ικανότητα των σπουδαστών. Η προσοχή τους συγκεντρώνεται στην επεξεργασία και αξιολόγηση των αποτελεσµάτων, αντί της κοπιαστικής και χρονοβόρας συγκέντρωσης δεδοµένων. ίνεται πάντοτε ιδιαίτερη έµφαση στη µεθοδολογία, αλλά τώρα, για διδάσκοντες και σπουδαστές, το µεγαλύτερο µέρος του χρόνου αναλώνεται στην εκτέλεση και αξιοποίηση των πειραµάτων αντί της υλοποίησής τους. 1.1 ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ Τα επιµέρους τµήµατα του υλισµικού (Hardware), στο οποίο ο χρήστης έχει πρόσβαση, µέσω του ιαδικτύου, φαίνονται στο Σχήµα 1.1 EΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ 1

11 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σχήµα 1.1 Από αριστερά προς τα δεξιά: Επάνω σειρά: Η πλακέτα των κυκλωµάτων προς µέτρηση (Devices Under Test DUTs), η πλακέτα των ηλεκτρονόµων (Relay Bench) και ο σύνδεσµος Εισόδου / Εξόδου του DAQ ( I/O DAQ Connector), η αρτηρία σύνδεσης ( Connector Bus) και η πλακέτα επίκτησης δεδοµένων DAQ PCI-6024E (Data Acquisition Board). Κάτω σειρά: Το καλώδιο LPT και ο µετασχηµατιστής, που χρησιµοποιεί το κύκλωµα Relays. Για να επιτευχθεί η µέσω ιαδικτύου πρόσβαση στο Σταθµό Μετρήσεων (workbench), ήταν απαραίτητη η δηµιουργία ενός ικτυακού Τόπου (website). Στη διεύθυνση παρουσιάζεται πλήρως η συγκεκριµένη υλοποίηση. Μέσα από αρχεία, τα οποία δηµιουργεί το LabVIEW και µε χρήση PHP script, ανιχνεύεται καταρχήν εάν τα κυκλώµατα προς µέτρηση είναι on line, οπότε είναι δυνατή η πραγµατοποίηση µετρήσεων. Στην αντίθετη περίπτωση, ο χρήστης είναι δυνατόν να έχει πρόσβαση στα αρχεία των αποτελεσµάτων, τα οποία δηµιουργήθηκαν την τελευταία φορά που το workbench ήταν on line. Για την δηµιουργία και τη δηµοσίευση στο ιαδίκτυο του παραπάνω ικτυακού Τόπου, χρησιµοποιήθηκαν τα εργαλεία της Macromedia : Για την κυρίως εµφάνιση των ιστοσελίδων, τα µενού και τις εικόνες χρησιµοποιήθηκε το Macromedia Fireworks, για την ανάπτυξη της Οπτικής Βοήθειας (Visual Help) το Macromedia Flash και τέλος για το PHP script και τη δηµιουργία του ικτυακού Τόπου το Macromedia Dreamweaver. O ικτυακός Τόπος είναι το τµήµα της όλης εφαρµογής, το οποίο παραµένει on line κατά το µεγαλύτερο δυνατόν χρονικό διάστηµα. Με τον τρόπο αυτό, όσο ο εξυπηρετητής (server) υπολογιστής παραµένει ανοικτός, οποιοσδήποτε διαθέτει πρόσβαση στο Ίντερνετ είναι δυνατόν να λάβει πληροφορίες για το Εικονικό Εργαστήριο, και να πραγµατοποιήσει µετρήσεις ή να δει τα αποτελέσµατα των τελευταίων µετρήσεων. Στο Σχήµα 1.2 µπορούµε να δούµε την κεντρική σελίδα του παραπάνω ικτυακού Τόπου, µε ανοικτές τις επιλογές των on line µετρήσεων. EΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ 2

12 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σχήµα 1.2 Η κεντρική σελίδα του VELab Τα πρωτόκολλα και οι τεχνικές Ίντερνετ, που χρησιµοποιούνται είναι τα εξής: ΗΤΤΡ-για ιστοσελίδες που δηµοσιεύονται στο Ίντερνετ, ΡΗΡ- για τις δυναµικά παραγόµενες σελίδες και την υποβολή των δεδοµένων στον εξοµοιούµενο Apache εξυπηρετητή υπολογιστή, εργαλεία Macromedia - για την υλοποίηση και δηµοσίευση των ιστοσελίδων και τέλος το λογισµικό πακέτο LabVIEW 6i το οποίο ελέγχει και συντονίζει την όλη εφαρµογή. H τρέχουσα υλοποίηση του VELab προσφέρει, µέσω του ιαδικτύου, πρόσβαση σε κυκλώµατα διαφόρων τύπων ηλεκτρονικών στοιχείων: Τρανζίστορ εγκαρσίου πεδίου FET: n-καναλιού (N-JFET) και FET µετάλλου-οξειδίου ηµιαγωγού τύπου-p (P-MOS-FET), ιπολικό Τρανζίστορ Ενώσεως (BJT), ίοδο πυριτίου (Dsi) και Zener δίοδο (Dze). Tο υλισµικό (hardware) της όλης εφαρµογής απαρτίζεται από την πλακέτα των κυκλωµάτων προς µέτρηση (DUTs), την πλακέτα των ηλεκτρονόµων (Relay Bench) και την πλακέτα επίκτησης δεδοµένων (Data Acquisition Board-DAQ). Στην περίπτωσή µας αυτή είναι η PCI-6024E plug-in board της National Instruments που έχει προστεθεί στον κεντρικό υπολογιστή (Workbench) του Σταθµού Μετρήσεων (workbench). Το λογισµικό βασίζεται σε ένα VI πρόγραµµα (Virtual Instrument-LabView). Το εν λόγω πρόγραµµα δέχεται τα δεδοµένα και χειρίζεται το hardware έτσι ώστε να πραγµατοποιηθούν σε πραγµατικό χρόνο οι ζητούµενες µετρήσεις. Στη συνέχεια τα αποτελέσµατα αποθηκεύονται σε αντίστοιχα αρχεία για περαιτέρω επεξεργασία, όπως ταξινόµηση σε κάποια Βάση εδοµένων, δηµοσίευση στο ιαδίκτυο, δηµιουργία γραφικών παραστάσεων. Ο ικτυακός Τόπος τέλος δηµιουργεί ένα πλήρως κατατοπιστικό και φιλικό προς το χρήστη περιβάλλον. Το website καθιστά δυνατή την πρόσβαση από απόσταση (µέσω Ίντερνετ), και το VI την πρόσβαση σε πραγµατικό χρόνο στα EΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ 3

13 ΕΙΣΑΓΩΓΗ κυκλώµατα προς µέτρηση. Επίσης η πρόσβαση είναι δυνατόν να επιτευχθεί και µέσω κινητών διατάξεων (mobile devices) καθώς το website προσφέρει και WML σελίδες ( Wireless Mark-up Language). Στο Σχήµα 1.3 έχουµε µια γενική εικόνα της όλης εφαρµογής: Σταθµός Μετρήσεων (workbench) o οποίος αποτελείται από τα εξής: 1. Κεντρικός υπολογιστής (Workbench Computer). Έχει εγκατεστηµένο το VI πρόγραµµα (LabVIEW). 2. Πλακέτα επίκτησης δεδοµένων (Data Acquisition Board) εγκατεστηµένη (plug-in) στον κεντρικό υπολογιστή. 3. Σύνδεσµος Εισόδου/Εξόδου της πλακέτας επίκτησης δεδοµένων (I/O DAQ Connector). 4. Πλακέτα ηλεκτρονόµων (Relay Bench). 5. Πλακέτα κυκλωµάτων προς µέτρηση (Devices Under Test). Eξυπηρετητής υπολογιστής (Server Computer: Deerhunter). Έχει εγκατεστηµένο τον ικτυακό Τόπο (website). Στον υπολογιστή αυτόν δηµιουργούνται επίσης, από το VI, τα αρχεία δεδοµένων και αποτελεσµάτων τύπου.txt και.xls, όπως θα δούµε παρακάτω. Μεταξύ του Workbench και του Deerhunter υπάρχει αµφίδροµη επικοινωνία µέσω του τοπικού δικτύου (LAN). Οι εντολές προς το κύκλωµα των ηλεκτρονόµων δίνονται από το VI, µέσω της παράλληλης θύρας του κεντρικού υπολογιστή. Σχήµα 1.3 Συνδέσεις µεταξύ επιµέρους τµηµάτων του Εικονικού Εργαστηρίου Ηλεκτρονικής EΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ 4

14 Kεφάλαιο 2 ΤΟ ΥΛΙΣΜΙΚO Το υλισµικό (hardware) αποτελεί την υλική ενότητα του Εικονικού Εργαστηρίου Ηλεκτρονικής (VELab). Τα κυκλώµατα προς µέτρηση (DUTs), είναι αυτά των N-JFET, P-MOS-FET, BJT και διόδων. Η πλακέτα επίκτησης δεδοµένων PCI-6024E παρέχει µόνο δύο εξόδους συνεχούς τάσης. Η τροφοδοσία λοιπόν των παραπάνω κυκλωµάτων απαιτεί την παρουσία των ηλεκτρονόµων, οι οποίοι - έξι από τους οκτώ συνολικά - πραγµατοποιούν την αναγκαία πολύπλεξη αυτών των εξόδων. Οι υπόλοιποι δύο ηλεκτρονόµοι χρησιµοποιούνται από το κύκλωµα των διόδων (Diodes DUT) για την επιλογή της ενεργού διόδου (ανάµεσα στη δίοδο πυριτίου και τη Zener) και της ενεργού αντίστασης (ανάµεσα σε δύο αντιστάσεις µε τιµές 1 kω και 1 ΜΩ). Εκ των προτέρων έχουν επιλεγεί (default) η δίοδος πυριτίου (Si Diode) και η αντίσταση R = 1 kω. Η πλακέτα του κυκλώµατος των ηλεκτρονόµων, που κατασκευάστηκε στη Ρουµανία και εισήχθη στην Ελλάδα χρησιµοποιεί νέου τύπου ηλεκτροµαγνητικούς ηλεκτρονόµους και είναι προστατευµένο από υπερφόρτωση και γενικά από προβλήµατα τροφοδοσίας. Ο µετασχηµατιστής και ο σταθεροποιητής, που χρησιµοποιούνται για την τροφοδοσία του, είναι κατασκευασµένοι από την Hewlett Packard. Επίσης υπάρχει ένας διακόπτης δύο θέσεων (on-off) και µια ενδεικτική λυχνία λειτουργίας, οπότε το κύκλωµα δεν χρειάζεται να αποσυνδέεται από το δίκτυο κάθε φορά που δεν χρησιµοποιείται Όλα τα κυκλώµατα προς µέτρηση είναι τοποθετηµένα στην ίδια πλακέτα. Αυτά των N-JFET και P-MOS-FET αποτελούν το κύκλωµα των FET (FET DUT) και έχουν κοινή γείωση, ενώ το κύκλωµα του BJT (BJT-DUT) έχει διαχωριστεί. EΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ 5

15 ΤΟ ΥΛΙΣΜΙΚO Σχήµα 2.1 Το υλισµικό. Από αριστερά προς τα δεξιά: Ο σύνδεσµος Εισόδου / Εξόδου (I/O DAQ Connector), η πλακέτα των ηλεκτρονόµων (µε το LPT καλώδιο να έρχεται από δεξιά) και η πλακέτα των κυκλωµάτων προς µέτρηση (κύκλωµα FET αριστερά, κύκλωµα διόδων στο κέντρο και κύκλωµα BJT δεξιά). 2.1 ΤΑ ΤΡΑΝΖΙΣΤΟΡ ΓΕΝΙΚΑ Ο κύριος στόχος του Εικονικού Εργαστηρίου (VELab), είναι η υλοποίηση µιας εύκολης στην πρόσβαση, και ταυτόχρονα ελκυστικής, µεθόδου µελέτης της Ηλεκτρονικής (ηλεκτρονικών στοιχείων και κυκλωµάτων). Τα τρανζίστορ είναι µια εξαιρετικά σηµαντική κατηγορία ηλεκτρονικών στοιχείων. Η συµπεριφορά τους, τόσο σε συνεχή όσο και σε εναλλασσόµενη τάση, είναι δυνατόν να µελετηθεί εξ αποστάσεως µε τη χρήση του VELab: Η εναλλασσόµενη τάση προσοµοιώνεται µε µικρές µεταβολές της τάσης εισόδου. Τα τρανζίστορ που µελετώνται σε αυτή την εφαρµογή είναι τα N-JFET, P- MOS-FET και BJT. Ακολούθως θα παρουσιάσουµε τα κύρια χαρακτηριστικά αυτών των τύπων τρανζίστορ. Υπάρχουν δύο τύποι τρανζίστορ (ηµιαγωγοί µε τρεις ακροδέκτες): το διπολικό τρανζίστορ (Bipolar Junction Transistor BJT) και το τρανζίστορ εγκαρσίου πεδίου (Field-Effect-Transistor FET). Και οι δύο τύποι είναι εξίσου σηµαντικοί, και ο καθένας προσφέρει συγκεκριµένα πλεονεκτήµατα καθώς έχει ιδιαίτερες περιοχές εφαρµογής. Το διπολικό τρανζίστορ αποτελείται από έναν κρύσταλλο πυριτίου (ή γερµανίου) στον οποίο έχει παρεµβληθεί ένα στρώµα πυριτίου τύπου n µεταξύ δύο στρωµάτων πυριτίου τύπου p. Εναλλακτικά είναι δυνατόν να αποτελείται από ένα στρώµα τύπου p µεταξύ δύο στρωµάτων υλικού τύπου n. Το ρεύµα που άγεται, προέρχεται, τόσο από ηλεκτρόνια όσο και από οπές, και έτσι εξηγείται το όνοµα EΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ 6

16 ΤΟ ΥΛΙΣΜΙΚO διπολικό. Χρησιµοποιείται ευρέως σε κυκλώµατα µε διακριτά στοιχεία καθώς επίσης και στη σχεδίαση ολοκληρωµένων κυκλωµάτων, τόσο αναλογικών όσο και ψηφιακών. Το τρανζίστορ εγκαρσίου πεδίου, είναι ένα στοιχείο από ηµιαγωγό, η λειτουργία του οποίου εξαρτάται από τον έλεγχο του ρεύµατος δι ενός ηλεκτρικού πεδίου. Συγκεκριµένα η τάση ανάµεσα στους δύο ακροδέκτες του FET ελέγχει το ρεύµα που ρέει στον τρίτο ακροδέκτη του. Το τρανζίστορ εγκαρσίου πεδίου µπορεί να χρησιµοποιηθεί τόσο ως ενισχυτής όσο και ως διακόπτης. Το FET εγκαρσίου πεδίου διαφέρει από το διπολικό τρανζίστορ ενώσεως κατά τα ακόλουθα σπουδαία χαρακτηριστικά: 1. Η λειτουργία του εξαρτάται µόνον από τη ροή των φορέων πλειονότητας. Είναι εποµένως ένα µονοπολικό στοιχείο. 2. Η κατασκευή του είναι ευκολότερη και σε ολοκληρωµένη µορφή καταλαµβάνει µικρότερη επιφάνεια. 3. Έχει υψηλή αντίσταση εισόδου, συνήθως πολλά εκατοµµύρια ohm. 4. Είναι λιγότερο θορυβώδες από το διπολικό τρανζίστορ. Για ρεύµα υποδοχής ίσο µε το µηδέν δεν παρουσιάζει τάση απόκλισης και εποµένως είναι δυνατόν να χρησιµοποιηθεί ως διακόπτης. Υπάρχουν δύο τύποι τρανζίστορ εγκαρσίου πεδίου: το τρανζίστορ εγκαρσίου πεδίου ενώσεως (JFET) και το τρανζίστορ εγκαρσίου πεδίου µονωµένης πύλης (IGFET), το οποίο επίσης ονοµάζεται τρανζίστορ µετάλλου-οξειδίου-ηµιαγωγού (MOSFET) FET ΕΝΩΣΕΩΣ n ΚΑΝΑΛΙΟΥ (N-JFET) Θεωρητική παρουσίαση Η δοµή ενός N-JFET εικονίζεται στο Σχήµα 2.2. Αποτελείται από µια πλάκα πυριτίου τύπου n, στις δύο πλευρές του οποίου, έχουν δηµιουργηθεί µε διάχυση περιοχές τύπου p. Σχήµα 2.2 Το τρανζίστορ N-JFET EΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ 7

17 ΤΟ ΥΛΙΣΜΙΚO Η λειτουργία του στοιχείου βασίζεται στην ανάστροφη πόλωση µεταξύ της πύλης και του καναλιού. Πράγµατι, η ανάστροφη πόλωση αυτής της ένωσης ελέγχει το πλάτος του καναλιού, και κατά συνέπεια ελέγχει το ρεύµα που ρέει από την Υποδοχή προς την Πηγή. Το ρεύµα αυτό αποτελείται από φορείς πλειονότητας, οι οποίοι στη συγκεκριµένη περίπτωση είναι τα ηλεκτρόνια. Για το FET έχει καθιερωθεί ο ακόλουθος συµβολισµός: Πηγή. Η πηγή S, είναι ο ακροδέκτης, από τον οποίο οι φορείς πλειονότητας εισέρχονται στην πλάκα. Το συµβατικό ρεύµα, που εισέρχεται στην πλάκα από την πηγή S, συµβολίζεται µε I S. Yποδοχή. Η υποδοχή D, είναι ο ακροδέκτης µέσα από τον οποίο οι φορείς πλειονότητας αποχωρούν από την πλάκα. Το συµβατικό ρεύµα που εισέρχεται από την υποδοχή D συµβολίζεται µε Ι D. Η τάση της υποδοχήςπρος- πηγή συµβολίζεται µε V DS και είναι θετική εάν η D είναι περισσότερο θετική από την S. Πύλη. Οι περιοχές υψηλής νοθεύσεως p στις δύο πλευρές της πλάκας, που είναι ηλεκτρικά συνδεδεµένες µεταξύ τους, συνιστούν την πύλη G. Μεταξύ της πύλης και της πηγής εφαρµόζεται µια τάση V GS, έτσι ώστε η πόλωση της ένωσης p-n να είναι ανάστροφη. Το συµβατικό ρεύµα, που εισέρχεται στην πλάκα από την πύλη G συµβολίζεται µε I G. Κανάλι. Η περιοχή τύπου n µεταξύ των δύο πυλών, αποτελεί το κανάλι µέσα από το οποίο κινούνται οι φορείς πλειονότητας από την πηγή προς την υποδοχή. Ας δούµε τώρα τον τρόπο λειτουργίας του N-JFET. Όταν V GS = 0, η εφαρµογή µιας τάσης V DS δηµιουργεί ροή φορτίου από την υποδοχή προς την πηγή. Όταν εφαρµόζεται µια αρνητική τάση V GS, το κανάλι γίνεται στενότερο, η αντίστασή του µεγαλώνει και εποµένως το ρεύµα ID (για µια δεδοµένη τιµή V DS ) µικραίνει. Αν η V DS είναι µικρή, το κανάλι έχει σχεδόν οµοιόµορφο πλάτος, το JFET λειτουργεί ως αντίσταση και το ρεύµα I D αυξάνεται γραµµικά µε την τάση V DS. Καθώς το ρεύµα αυξάνεται, η πτώση τάσης, επί της αντίστασης µεταξύ της πηγής και του καναλιού, αναστρέφει την πόλωση της ένωσης, και έτσι το αγώγιµο τµήµα του καναλιού αρχίζει να ελαττώνεται. Τελικά η τάση V DS, φτάνει σε µια τιµή, στην οποία το κανάλι φράσσεται, και το ρεύµα υποδοχής I D φτάνει σε κορεσµό, δηλαδή παύει να αυξάνεται και παίρνει µια σταθερή τιµή. Σχήµα 2.3 Χαρακτηριστικές καµπύλες N-JFET EΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ 8

18 ΤΟ ΥΛΙΣΜΙΚO Στο Σχήµα 2.3α φαίνονται οι τυπικές χαρακτηριστικές καµπύλες Ι D (V DS ) για ένα N-JFET. Σηµειώνεται, ότι κάθε χαρακτηριστική καµπύλη, για µικρές τιµές της V DS, έχει µια ωµική περιοχή, στην οποία το I D είναι ανάλογο της V DS. Όλες επίσης οι χαρακτηριστικές για µεγάλες τιµές της V DS, έχουν µια περιοχή σταθερού ρεύµατος, στην οποία το Ι D δεν µεταβάλλεται σηµαντικά µε την V DS. Βλέπουµε επίσης, ότι όσο αυξάνεται η ανάστροφη πόλωση (περισσότερο αρνητικές τιµές της V GS ), η φραγή πραγµατοποιείται για µικρότερες τιµές της V DS και η µέγιστη τιµή του ρεύµατος υποδοχής είναι µικρότερη. Συνεχίζοντας να αυξάνουµε την ανάστροφη πόλωση V GS, φτάνουµε σε µια τιµή, στην οποία το κανάλι είναι πλήρως απογυµνωµένο από τους φορείς του φορτίου του (ηλεκτρόνια), έχει δηλαδή εξαφανιστεί. Αυτή η τιµή της V GS, είναι η τάση κατωφλίου του στοιχείου V P, και είναι προφανώς αρνητική σε ένα JFET n-καναλιού. Η χαρακτηριστική καµπύλη I D (V GS ) στην περιοχή κορεσµού, απεικονίζεται στο Σχήµα 2.3b. Ο κατασκευαστής του JFET καθορίζει συνήθως την τιµή του ρεύµατος υποδοχής I D στο όριο µεταξύ γραµµικής περιοχής και κορεσµού για V GS =0 που συµβολίζεται µε I DSS. Μπορεί εύκολα να αποδειχθεί ότι I DSS = K V P 2, όπου Κ είναι µία παράµετρος αγωγιµότητας του στοιχείου, η οποία καθορίζεται από το λόγο των διαστάσεών του. Έτσι λοιπόν έχουµε ότι το JFET- n καναλιού αποκόπτει όταν V GS V P όπου η V P είναι αρνητική. Για να ανοίξει το στοιχείο, εφαρµόζουµε µια τάση πύλης - υποδοχής V GS, V P < V GS 0 και µια θετική τάση V DS. Το JFET λειτουργεί τη γραµµική περιοχή για V DS V GS - V P Και σε αυτή την περίπτωση το ρεύµα υποδοχής είναι 2 V I D = I DSS DS VDS VDS 2 1 VP VP VP (2.1) Το JFET λειτουργεί στον κορεσµό για V DS V GS -V Ρ Συνοπτικά για να λειτουργεί ένα JFET στον κορεσµό θα πρέπει η τάση υποδοχής του να είναι µεγαλύτερη από την τάση στην πύλη του κατά V P. Στον κορεσµό το ρεύµα υποδοχής (I DS ) είναι I DS = I DSS V 1 GS VP 2 ( DS 1 + λv ) (2.2) EΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ 9

19 ΤΟ ΥΛΙΣΜΙΚO όπου λ = 1/V A µια θετική σταθερά που συµπεριλαµβάνεται για να περιγράψει την εξάρτηση του I DS από το V DS στον κορεσµό. Στην πράξη θεωρούµε ότι λ = 0, οπότε ο παραπάνω τύπος γίνεται I DS = I DSS V 1 GS VP 2 (2.3) Σχήµα 2.4 Πρότυπο ασθενούς σήµατος N-Jfet α : Πρότυπο χαµηλής συχνότητας β : Πρότυπο υψηλής συχνότητας Στην ανάλυση ασθενούς σήµατος, το FET συµπεριφέρεται ως µια πηγή ρεύµατος, η οποία ελέγχεται από το σήµα εισόδου. έχεται ένα σήµα υ gs και προµηθεύει στον ακροδέκτη υποδοχής ένα ρεύµα ίσο µε g m υ gs. Ο συντελεστής αναλογίας είναι η διαγωγιµότητα g m, η οποία ορίζεται ως I D D g m = V GS I V GS I V D GS για σταθερό V DS (2.4) Μία εναλλακτική έκφραση για τη διαγωγιµότητα g m, που χρησιµοποιείται συχνά στην περίπτωση των JFET είναι και η παρακάτω (Τύπος 2.5) g m = 2I V P DSS I I DS DSS (2.5) Η διαγωγιµότητα συµβολίζεται επίσης ως Υ fs ή g fs και ονοµάζεται ορθή σύνθετη διαγωγιµότητα κοινής πηγής. Κάνοντας τώρα χρήση του τύπου 2.3 παίρνουµε την εξίσωση 2.6 V g m = g m0 GS 1 (2.6) VP όπου g m0 είναι η τιµή της g m για V GS =0 και δίνεται από την g m0 = 2I V P DSS (2.7) EΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ 10

20 ΤΟ ΥΛΙΣΜΙΚO Εφόσον I DSS και V P έχουν αντίθετα σηµεία, το g m0 είναι πάντοτε θετικό. H τιµή αυτή είναι εκείνη, η οποία αναγράφεται συνήθως στα φύλλα τεχνικών προδιαγραφών του κατασκευαστή, που συνοδεύουν το στοιχείο. Η αντίσταση υποδοχής (ή εξόδου) είναι η r d όπως ορίζεται από την εξίσωση V DS DS r d = I D V I D V I DS D για σταθερό V GS (2.8) Η αγωγιµότητα υποδοχής g d είναι το αντίστροφο του r d.. Αυτή συµβολίζεται επίσης ως Y 0s ή g 0s και ονοµάζεται αγωγιµότητα εξόδου κοινής πηγής. Η αντίσταση εισόδου µεταξύ της πύλης και της πηγής είναι άπειρη, εάν υποτεθεί ότι η ανάστροφα πολωµένη πύλη δεν απορροφά ρεύµα. Για τον ίδιο λόγο η αντίσταση µεταξύ της πύλης και της υποδοχής λαµβάνεται ότι είναι άπειρη. Στο πρότυπο υψηλής συχνότητας, το οποίο φαίνεται στο Σχήµα 2.4β, έχουν προστεθεί χωρητικότητες µεταξύ ζευγών κόµβων. Ο πυκνωτής C gs υποκαθιστά την χωρητικότητα φράγµατος µεταξύ της πύλης και της πηγής, και η C gd είναι η χωρητικότητα φράγµατος µεταξύ της πύλης και της υποδοχής. Το στοιχείο C ds υποκαθιστά την χωρητικότητα του καναλιού υποδοχή-προς-πηγή. Στον πίνακα 2.1 φαίνονται οι οριακές τιµές των παραµέτρων ενός JFET. Πίνακας 2.1 Παράµετρος JFET g m 0,1-10 ma/v r d 0,1-1 M C ds 0,1-1 pf C gs,c gd 1-10pF r gs >108 Ω r gd >108Ω Μέσα από το Εικονικό Εργαστήριο Ηλεκτρονικής είναι δυνατή η εξ αποστάσεως πρόσβαση σε ένα N-JFET 2SK170 Toshiba. Tα αποτελέσµατα των µετρήσεων θα χρησιµοποιηθούν για την επαλήθευση των επίσηµων χαρακτηριστικών του συγκεκριµένου τύπου τρανζίστορ, όπως αυτά δίνονται από την κατασκευάστρια εταιρία. Σε εργαστηριακό επίπεδο, όσον αφορά το N-JFET, αντικείµενο ενδιαφέροντος αποτελούν η επαλήθευση, µέσα από τις µετρήσεις, των χαρακτηριστικών λειτουργίας και των µαθηµατικών τύπων, στα οποία έγινε παραπάνω θεωρητική αναφορά. Είναι δυνατόν να πραγµατοποιηθεί επίσης µελέτη του Ισοδύναµου Μοντέλου Ασθενούς Σήµατος Παραδείγµατα Μετρήσεων στο 2SK170 N-JFET Στο Σχήµα 2.5 απεικονίζεται το κύκλωµα του N-JFET, το οποίο αποτελεί και το πρώτο κύκλωµα (DUT), για το οποίο είναι δυνατή η πραγµατοποίηση µετρήσεων στο Εικονικό Εργαστήριο (VELab). EΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ 11

21 ΤΟ ΥΛΙΣΜΙΚO Σχήµα 2.5 Το κύκλωµα προς µέτρηση (DUT) για το N-JFET Στο ικτυακό Τόπο υπάρχει η δυνατότητα υποβολής δεδοµένων µέσα από δύο τύπων ιστοσελίδες. Για τους µη εξοικειωµένους µε την Ηλεκτρονική και τα ηλεκτρονικά εξαρτήµατα χρήστες, το VELab προσφέρει την απόλυτα κατανοητή και φιλική στο χρήστη ιστοσελίδα N-JFET» Stimuli Submission. Επιλέγονται ως δεδοµένα τα U1 και U2, δηλαδή οι τάσεις πύλης και τροφοδοσίας αντίστοιχα και ως αποτέλεσµα της µέτρησης λαµβάνεται το V D, δηλαδή η τάση υποδοχής. Η ιστοσελίδα υποβολής πολλαπλών δεδοµένων N-JFET» Multiple Drain Voltages επιτρέπει την εξαγωγή γραφικών παραστάσεων, εφόσον µε την πραγµατοποίηση πολλαπλών µετρήσεων καθίσταται δυνατή η λήψη πολλαπλών αποτελεσµάτων. Στην περίπτωση αυτή η υποβολή των δεδοµένων (stimuli submission) είναι πλέον σύνθετη, καθώς παρέχεται η δυνατότητα στο χρήστη να επιλέξει την αρχική (UStart) και την τελική (UStop) τιµή των τάσεων πύλης (U1) και τροφοδοσίας (U2), όπως επίσης και να καθορίσει τον αριθµό των βηµάτων (U1Steps και U2Steps αντίστοιχα) για τα µεσοδιαστήµατα ανάµεσα στις επιλεγείσες αρχικές και τελικές τιµές των παραπάνω τάσεων. Όπως είναι φανερό, το γινόµενο U1Steps x U2Steps είναι ίσο µε τον συνολικό αριθµό των µετρήσεων οι οποίες θα πραγµατοποιηθούν. Στον Πίνακα 2.2 φαίνονται τα χαρακτηριστικά του 2SK170 N-JFET (Ta=25ºC), όπως αυτά δίνονται από την κατασκευάστρια εταιρία Πίνακας 2.2 Χαρακτηριστικά Σύµβολα Συνθήκες Μέτρησης Ρεύµα αποκοπής - I Πύλης GSS V GS =-30V,V DS = ,0 NA Τάση αποκοπής Πύλης-Υποδοχής V (BR)GDS V DS =0,I G =-100µA V Ρεύµα Υποδοχής I DSS V DS =10V,V GS =0 2,6-20 ma Τάση αποκοπής - - V Πύλης-Πηγής GS(OFF) V DS =01V,I D =0,1µA - 0,2 1,5 V Μin Typical Max Μονάδα EΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ 12

22 ΤΟ ΥΛΙΣΜΙΚO Χαρακτηριστικά Σύµβολα Συνθήκες Μέτρησης Ορθή σύνθετη διαγωγιµότητα Χωρητικότητες εισόδου Χωρητικότητα ανάστροφης µεταβίβασης Τιµές Θορύβου Μin Typical Max Μονάδα Y fs V DS =10V,V GS =0,f=1kHz MS C iss V DS =10V,I D =0,f=1MHz pf C rss V DG =10V,I D =0,f=1MHz pf NF(1) NF(2) V DS =10V,I D =1,0mA, R G =1kΩ,f=1kHz V DS =10V,I D =1,0mA, R G =1KΩ,f=1kHz - 1,0 10-0,5 2 db Οι µέγιστες τιµές για το 2SK170 N-JFET (T a = 25ºC) είναι οι εξής: Πίνακας 2.3 Χαρακτηριστικό Σύµβολο Τιµή Μονάδα Τάση Πύλης-Υποδοχής V GDS -40 V Ρεύµα Πύλης I G 10 ma Απώλεια ισχύος στην υποδοχή P D 400 mw Θερµοκρασία ένωσης T j 125 ºC Εύρος θερµοκρασίας αποθήκευσης T stg -55/125 ºC Στο Σχήµα 2.6 φαίνονται οι χαρακτηριστικές καµπύλες για το τρανζίστορ 2SK170, όπως αυτές δίνονται από τον κατασκευαστή. (α) (β) Σχήµα 2.6 Χαρακτηριστικές καµπύλες του Toshiba 2SK170 N-JFET EΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ 13

23 ΤΟ ΥΛΙΣΜΙΚO Για την ακρίβεια, στο Σχήµα 2.5α βλέπουµε τις καµπύλες I D (V GS ) και I D (V DS ), ενώ στο Σχήµα 2.5β την καµπύλη I D (V DS ) για χαµηλές τιµές της τάσης V DS. Τα αποτελέσµατα των εξ αποστάσεως µετρήσεων θα χρησιµοποιηθούν στη συνέχεια για να επαληθεύσουν τις καµπύλες αυτές.. Συγκεκριµένα από τα Microsoft Excel αρχεία, που είναι διαθέσιµα µετά το τέλος κάθε ακολουθίας µετρήσεων, θα εξαχθούν γραφικές παραστάσεις, οι οποίες θα συµπίπτουν µε αυτές του Σχήµατος Επεξεργασία των Αποτελεσµάτων των Μετρήσεων Στη συνέχεια µε τη χρήση γραφικών παραστάσεων και όλων των απαραίτητων υπολογισµών, στις περιπτώσεις τόσο του συνεχούς, όσο και του εναλλασσοµένου ρεύµατος, θα δειχθεί η πολλαπλή χρησιµότητα των αποτελεσµάτων των µετρήσεων, καθώς τα κυκλώµατα προς µέτρηση παρέχουν όλες τις αναγκαίες πληροφορίες. Πίνακας 2.4 U1Start = -0,5 V U2Start = 0 V U1Stop = -0,3 V U2Stop = 10 V U1Steps = 5 U2Steps = 20 Καταρχήν µετά από την ακολουθία των µετρήσεων, που φαίνονται στον Πίνακα 2.4, από το Excel αρχείο των αποτελεσµάτων, το οποίο παρατίθεται στο Παράρτηµα Α, κατέστη δυνατή η εξαγωγή της γραφικής παραστάσεως, που απεικονίζεται στο Σχήµα 2.7 0, ,0003 0, ,0002 N-JFET Measurements ID 0, ,0001 0, , VD Σχήµα 2.7 Χαρακτηριστικές καµπύλες ID VD από το N-JFET DUT Βλέπουµε, ότι πρόκειται για τις αντίστοιχες του Σχήµατος 2.5 b χαρακτηριστικές καµπύλες του I D ως συνάρτηση του V DS για χαµηλές τιµές της τάσης V DS. EΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ 14

24 ΤΟ ΥΛΙΣΜΙΚO Όπως εύκολα µπορεί να διαπιστωθεί, τα αποτελέσµατα των µετρήσεων επιβεβαιώνουν πλήρως τις καµπύλες του κατασκευαστή Πολλαπλές µετρήσεις της τάσης υποδοχής V D µε σταθερή τιµή της τάσης U2 Θα µελετήσουµε τώρα την µεταβολή του ρεύµατος υποδοχής I D, σε σχέση µε την τάση πύλης-πηγής V GS, στην περιοχή κορεσµού. Στην περιοχή αυτή το ρεύµα υποδοχής συµβολίζεται µε Ι DS και όταν η πύλη είναι βραχυκυκλωµένη (V GS = 0) αυτό συµβολίζεται µε I DSS. Η µέγιστη τιµή τάσης, που είναι δυνατόν να ληφθεί από την πλακέτα επίκτησης δεδοµένων PCI-6024E είναι αυτή των 10 V, τιµή που µας εξυπηρετεί απόλυτα, καθώς η τάση τροφοδοσίας U2 = 10 V εγγυάται την λειτουργία του N-JFET, όπως αυτό φαίνεται στο κύκλωµα του Σχήµατος 2.5, στην περιοχή κορεσµού. Έτσι προχωρήσαµε στη σειρά των µετρήσεων του Πίνακα 2.5 µε σταθερή τάση τροφοδοσίας U2 = 10 V. Πίνακας 2.5 U1Start = -0,5V U2Start = 10V U1Stop = 0V U2Stop = 10V U1Steps = 20 U2Steps = 1 Στον Πίνακα 2.6 φαίνονται τα αποτελέσµατα, όπως αυτά ελήφθησαν από το αντίστοιχο Excel αρχείο, το οποίο παρατίθεται στο Παράρτηµα Α. Πίνακας 2.6 U1 VD U2 ID SQRT (ID) -4,50E-01 9,83E+00 1,00E+01 2,96E-05 0, ,28E-01 9,73E+00 1,00E+01 4,88E-05 0, ,05E-01 9,50E+00 1,00E+01 8,98E-05 0, ,83E-01 9,12E+00 1,00E+01 0, , ,60E-01 8,68E+00 1,00E+01 0, , ,38E-01 7,93E+00 1,00E+01 0, , ,15E-01 7,16E+00 1,00E+01 0, , ,93E-01 5,97E+00 1,00E+01 0, , ,70E-01 4,58E+00 1,00E+01 0, , ,48E-01 3,34E+00 1,00E+01 0, , ,25E-01 1,76E+00 1,00E+01 0, , ,03E-01 5,81E-01 1,00E+01 0, , ,80E-01 2,69E-01 1,00E+01 0, , ,58E-01 1,76E-01 1,00E+01 0, , ,35E-01 1,46E-01 1,00E+01 0, , ,13E-01 1,27E-01 1,00E+01 0, , ,00E-02 1,12E-01 1,00E+01 0, , ,75E-02 1,03E-01 1,00E+01 0, , ,50E-02 9,77E-02 1,00E+01 0, , ,25E-02 9,28E-02 1,00E+01 0, , EΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ 15

25 ΤΟ ΥΛΙΣΜΙΚO U 2 VD Ο υπολογισµός του ID έγινε µε βάση τον τύπο ID = όπως προκύπτει 5600 από την επίλυση του κυκλώµατος 2.5. Στο Σχήµα 2.8 βλέπουµε συγκριτικά το διάγραµµα εξόδου I D (V GS ) του 2SK170 (Σχήµα 2.8α), όπως δίνεται από τον κατασκευαστή, µε την αντίστοιχη γραφική παράσταση (Σχήµα 2.8β) των πειραµατικών αποτελεσµάτων των παραπάνω µετρήσεων (α) IDS - UGS 0,002 0,0015 ID S 0,001 0,0005-0,5-0,4-0,3-0,2-0,1 0 VGS 0 (β) Σχήµα 2.8 α : Χαρακτηριστικές (I D - V GS ) του Toshiba 2SK170 N-JFET β : Χαρακτηριστική καµπύλη IDS UGS από µετρήσεις στο N-JFET DUT EΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ 16

26 ΤΟ ΥΛΙΣΜΙΚO ιαπιστώνουµε, ότι δίνονται πέντε διαφορετικές καµπύλες Ι DS για το 2SΚ170 στο Σχήµα 2.7α, µε αντίστοιχες τιµές για το I DSS από2,1 ma έως 10 ma. Αυτό δείχνει, ότι υπάρχει µια διακύµανση, όσον αφορά τις καµπύλες αυτές για κάθε JFET, κάτι το οποίο οφείλεται σε κατασκευαστικές ανοχές. Από τη γραφική παράσταση του Σχήµατος 2.7β θα υπολογίσουµε την τιµή της τάσεως V GS, κάτω από την οποία το τρανζίστορ αποκόπτει, δηλαδή την τάση κατωφλίου V P, καθώς επίσης και την τιµή του ρεύµατος κορεσµού για V GS = 0, δηλαδή το I DSS. Το σηµείο τοµής της καµπύλης του Σχήµατος 2.7β µε τον άξονα των x αντιπροσωπεύει την τάση κατωφλίου V P, και το σηµείο τοµής της µε τον άξονα των y αντιπροσωπεύει το I DSS. Το παραβολικό σχήµα της καµπύλης καθιστά δύσκολη την εύρεση των παραπάνω σηµείων τοµής της µε τους άξονες. Για το λόγο αυτό θα χρησιµοποιήσουµε την παράσταση της τετραγωνικής ρίζας του I DS ως συνάρτησης της τάσης V GS. H γραφική αυτή παράσταση φαίνεται στο Σχήµα 2.9. Αυτή τη φορά, η γραµµικότητα της καµπύλης επιτρέπει να βρεθούν πολύ ευκολότερα τα σηµεία τοµής της µε τους άξονες των x και y. SQRT(IDS)-UGS 0,08 0,07 0,06 SQRT (IDS) 0,05 0,04 0,03 0,02 0,01-0,6-0,5-0,4-0,3-0,2-0,1 0 VGS 0 Σχήµα 2.9 Χαρακτηριστική καµπύλη SQRT(IDS) UGS από µετρήσεις στο N-JFET DUT Υπολογίζουµε ότι η τιµή της τάσης κατωφλίου (σηµείο τοµής της καµπύλης µε τον οριζόντιο άξονα) είναι V P = -0,46 V. Ακόµη, η καµπύλη τέµνει τον κατακόρυφο άξονα στο σηµείο 0,074. Άρα I DSS = 0,074, οπότε I DSS = 5,47 ma Η περιοχή κορεσµού για το τρανζίστορ, αντιστοιχεί στη σχεδόν οριζόντια γραµµή του Σχήµατος 2.7 β και στην αντίστοιχη σχεδόν οριζόντια γραµµή του Σχήµατος 2.6. Παρατηρούµε επίσης, ότι για την περιοχή κορεσµού στο διάγραµµα SQRT(I DS ) - V GS (Σχήµα 2.8) η καµπύλη είναι απόλυτα οριζόντια. EΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ 17

27 ΤΟ ΥΛΙΣΜΙΚO Θα υπολογίσουµε τώρα τη διαγωγιµότητα για V P = 0,46 V, I DSS = 5,48 ma και V GS = 0,293 V. Με αντικατάσταση των τιµών αυτών στις εξισώσεις 2.6 και 2.7 βρίσκουµε 2I DSS 2*5,47mA g mo = = = 23,78 ms (2.9) V 0,46V και τελικά P V g m = g mo GS 0,293V 1 = 23,78 ms V 1 = 8,63 ms (2.10) P 0,46V Aκόµη από τον τύπο 2.3 υπολογίζουµε 2 V I DS = I DSS 1 GS = 5,47 ma VP 2 0,293 1 V = 720 µα (2.11) 0,46V Από το παραπάνω αποτέλεσµα διαπιστώνουµε ότι επαληθεύονται πλήρως τα αποτελέσµατα των µετρήσεων, καθώς, όπως βλέπουµε από τον Πίνακα 2.6, για τάση πύλης V GS = 0,293 V η τιµή που βρέθηκε πειραµατικά για το ρεύµα υποδοχής είναι I DS = 719 µα. Το ίδιο ισχύει και για την τιµή του g m0 η οποία υπολογίστηκε ίση µε 23,78 ms, ενώ η αντίστοιχη τιµή, που δίνεται από τον κατασκευαστή, όπως φαίνεται από τον Πίνακα 2.3, είναι αυτή των 22 ms Πολλαπλές µετρήσεις της τάσης υποδοχής V D για την εξαγωγή των χαρακτηριστικών I D (V D ) Αναφερόµαστε στις χαρακτηριστικές καµπύλες του Σχήµατος 2.6,όπως αυτές προέκυψαν από τις πολλαπλές µετρήσεις της τάσης V D, οι οποίες πραγµατοποιήθηκαν σύµφωνα µε τα δεδοµένα του Πίνακα 2.3. Οι τάσεις πύλης είναι U1 = V G = - 0,1 V / - 0,2 V / - 0,3 V / - 0,4 V Οι τάσεις τροφοδοσίας για κάθε µία από τις παραπάνω τάσεις πύλης είναι U2 = 0 V / 0,5 V 9,5 V Για τις παραπάνω τιµές και σύµφωνα µε τον τύπο 2.8 υπολογίζουµε την αντίσταση υποδοχής r d = 56,5 kω. (2.12) Εποµένως η αγωγιµότητα υποδοχής θα είναι g d = 1 1 = 56,5kΩ r d = 17,7 µs (2.13) EΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ 18

28 ΤΟ ΥΛΙΣΜΙΚO Πολλαπλές µετρήσεις της τάσης υποδοχής V D για την εύρεση του κέρδους τάσης ασθενούς σήµατος Στο Σχήµα 2.10 βλέπουµε το ισοδύναµο κύκλωµα ασθενούς σήµατος για το FET, µόνο που στην περίπτωσή µας, στη θέση της αντίστασης των 9,8 kω υπάρχει µία των 5,6 kω. Σχήµα 2.10 Ισοδύναµο κύκλωµα ασθενούς σήµατος N-JFET Με πολύ µικρές διακυµάνσεις της τάσης πύλης, καθίσταται δυνατή η µελέτη της περιπτώσεως του εναλλασσοµένου ρεύµατος. Έτσι πραγµατοποιούµε µετρήσεις για τάσεις πύλης U1 = V G = -0,290 V / -0,295 V / -0,300 V, ενώ η τάση τροφοδοσίας έχει επιλεγεί ως U2 = 8,5 V. Για τις παραπάνω τιµές της τάσης V G, οι τιµές της τάσης υποδοχής, που παίρνουµε ως αποτελέσµατα των µετρήσεων, είναι αντίστοιχα: V D = 4,20 V / 4,46 V / 4,72 V, όπως φαίνεται από τα αποτελέσµατα του Πίνακα 2.7. Τα αποτελέσµατα αυτά τα πήραµε από το διαθέσιµο µετά τις µετρήσεις Excel αρχείο, το οποίο παρατίθεται στο παράρτηµα Α. Πίνακας 2.7 U1 VD U2-3,00E-01 4,72E+00 8,50E+00-2,99E-01 4,71E+00 8,50E+00-2,98E-01 4,72E+00 8,50E+00-2,97E-01 4,71E+00 8,50E+00-2,96E-01 4,71E+00 8,50E+00-2,95E-01 4,46E+00 8,50E+00-2,94E-01 4,46E+00 8,50E+00-2,93E-01 4,47E+00 8,50E+00-2,92E-01 4,46E+00 8,50E+00-2,91E-01 4,46E+00 8,50E+00-2,90E-01 4,20E+00 8,50E+00-2,89E-01 4,20E+00 8,50E+00-2,88E-01 4,19E+00 8,50E+00-2,87E-01 4,20E+00 8,50E+00-2,86E-01 4,20E+00 8,50E+00-2,85E-01 3,94E+00 8,50E+00-2,84E-01 3,94E+00 8,50E+00-2,83E-01 3,94E+00 8,50E+00-2,82E-01 3,94E+00 8,50E+00-2,81E-01 3,94E+00 8,50E+00 EΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ 19

29 ΤΟ ΥΛΙΣΜΙΚO Η µέτρηση, για την περίπτωση του εναλλασσοµένου ρεύµατος, προσοµοιώνεται, όπως προείπαµε µε την επιλογή του ελάχιστου βήµατος των 0,005 V για την τάση πύλης, βήµα το οποίο υποστηρίζεται από την πλακέτα επίκτησης δεδοµένων DAQ Board, η οποία παρέχει τις τάσεις τροφοδοσίας για το κύκλωµα του J-FET. Χρησιµοποιώντας τα αποτελέσµατα των παραπάνω µετρήσεων το κέρδος τάσης υπολογίζεται ως A V = V V D3 G3 V V D1 G1 = 4,72V 4,20V 0,300V ( 0,290V ) = - 52 (2.14) ως Στη συνέχεια από το κύκλωµα του Σχήµατος 2.9 βρίσκουµε το κέρδος τάσης Α V = υ υ d gs = -g m (R d //r d ) (2.15) οπότε µε αντικατάσταση των τιµών g m = 8,63 ms (Τύπος 2.10), R d = 5,6 kω και r d = 56,5 kω (Τύπος 2.12) υπολογίζουµε ότι A V = - 43,96 (2.16) Η διαφορά των δύο τιµών (2.14) και (2.16) οφείλεται στην προσέγγιση που έγινε κατά τον υπολογισµό των τιµών των V P και I DSS από το διάγραµµα του Σχήµατος FET ΜΕΤΑΛΛΟΥ ΟΞΕΙ ΙΟΥ - ΗΜΙΑΓΩΓΟΥ p-καναλιου (P- MOS-FET) Θεωρία MOS-FET Στην ενότητα αυτή θα στρέψουµε την προσοχή µας στο FET µονωµένηςπύλης (IGFET) ή FET µετάλλου-οξειδίου-ηµιαγωγου (P-MOS-FET), το οποίο έχει πολύ µεγαλύτερη εµπορική σηµασία από το FET ενώσεως. Το MOSFET p-καναλιού, όπως φαίνεται το Σχήµα 2.11, αποτελείται από ένα υπόστρωµα χαµηλής νόθευσης τύπου n εντός του οποίου διαχέονται δύο περιοχές υψηλής νόθευσης τύπου p +. EΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ 20

30 ΤΟ ΥΛΙΣΜΙΚO Σχήµα 2.11 MOSFET p - καναλιού Οι περιοχές αυτές, οι οποίες θα λειτουργήσουν ως πηγή (source) και υποδοχή (drain), απέχουν µεταξύ τους 5 έως 10 µm. Ένα λεπτό στρώµα (περίπου 0,1 µm) µονωτικού διοξειδίου του πυριτίου (SiO 2 ) αναπτύσσεται στην επιφάνεια της κατασκευής, και κατόπιν ανοίγονται οπές εντός του στρώµατος οξειδίου, ώστε να σχηµατισθούν οι επαφές πηγής και υποδοχής. Στη συνέχεια η µεταλλική περιοχή της πύλης (gate) επιστρώνεται επί του οξειδίου ώστε να καλύπτει ολόκληρη την περιοχή του καναλιού. Συγχρόνως σχηµατίζονται µεταλλικές επαφές στην υποδοχή και την πηγή. Η επαφή του µετάλλου επάνω από την περιοχή του καναλιού είναι ο ακροδέκτης της πύλης. Επαφή µετάλλου (ωµική σύνδεση ηµιαγώγιµης περιοχής µε µέταλλο) φτιάχνεται και στο υπόστρωµα,το οποίο λέγεται και σώµα (body). Λόγω του µονωτικού στρώµατος SiO 2 το στοιχείο αυτό παίρνει και την ονοµασία FET µονωµένης πύλης (IGFET). Επίσης το στρώµα αυτό προσδίδει στο MOSFET µια πολύ υψηλή αντίσταση εισόδου της τάξης των έως Ω. Στην παρακάτω περιγραφή λειτουργίας του στοιχείου, θα θεωρήσουµε ότι η ένωση µεταξύ υποστρώµατος και πηγής δεν θα άγει, καθώς θα έχει τα άκρα της βραχυκυκλωµένα και συνεπώς το υπόστρωµα δεν θα έχει καµία επίδραση στη λειτουργία του MOSFET. Θα το εξετάσουµε, λοιπόν, σαν να ήταν στοιχείο τριών ακροδεκτών (πύλη, πηγή, υποδοχή). Το MOSFET Πυκνώσεως. Εάν γειώσουµε το σώµα Β του Σχήµατος 2.10 και συνδέσουµε µια αρνητική τάση στην πύλη G ένα ηλεκτρικό πεδίο θα σχηµατισθεί κάθετα δια µέσου του οξειδίου. Τα θετικά φορτία, τα οποία είναι φορείς µειονότητας στο υπόστρωµα τύπου-n σχηµατίζουν ένα «σώµα αναστροφής». Καθώς αυξάνεται το µέτρο της αρνητικής τάσεως επί της πύλης, το εξ επαγωγής θετικό φορτίο εντός του ηµιαγωγού αυξάνεται επίσης. Η περιοχή κάτω από το οξείδιο έχει φορείς τύπου-p, η αγωγιµότητα αυξάνει, και ρεύµα ρέει από την πηγή S προς την υποδοχή D διαµέσου του εξ επαγωγής καναλιού. Έτσι η αρνητική τάση πύλης έχει ως αποτέλεσµα να πυκνώνεται το ρεύµα υποδοχής. Ένα τέτοιο στοιχείο ονοµάζεται MOS τύπου πυκνώσεως (Enhancement-type MOS). Οι χαρακτηριστικές τάσεως ρεύµατος της υποδοχής ενός MOSFET πυκνώσεως, p-καναλιού, δίνονται στο Σχήµα 2.12a και η καµπύλη µεταφοράς του στο Σχήµα 2.12b. EΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ 21

31 ΤΟ ΥΛΙΣΜΙΚO Σχήµα 2.12 Χαρακτηριστικές καµπύλες MOSFET πυκνώσεως p - καναλιού Για V GS 0 το ρεύµα I DSS είναι πολύ ασθενές, της τάξεως των µερικών nanoamperes. Καθώς η V GS παίρνει αρνητικές τιµές, το ρεύµα I D αυξάνεται, στην αρχή αργά, και στη συνέχεια πιο γρήγορα, µε την αύξηση της V GS. Ο κατασκευαστής συνήθως δίνει την τάση κατωφλίου πύλης-πηγής V GST ή V T για την οποία η I D παίρνει µια ορισµένη τιµή ας πούµε 10 µa. Ο κατασκευαστής δίνει επίσης στα φύλλα προδιαγραφών του, ένα ρεύµα I D,ON το οποίο αντιστοιχεί περίπου στη µέγιστη τιµή, η οποία δίνεται επί των χαρακτηριστικών υποδοχής, όπως επίσης και την τιµή της V GS που αντιστοιχεί στο ρεύµα αυτό. Η τιµή της V T για ένα συνηθισµένο MOSFET p-καναλιού, είναι περίπου -4 V. Η τάση του τροφοδοτικού της υποδοχής που χρησιµοποιείται συνήθως είναι -12 V. Η υψηλή αυτή τάση είναι ασυµβίβαστη µε την τάση τροφοδοτήσεως 5 V που χρησιµοποιείται συνήθως στα διπολικά ολοκληρωµένα κυκλώµατα. Για τον λόγο αυτό έχουν αναπτυχθεί διάφορες µέθοδοι κατασκευής, µε σκοπό τη µείωση της V T. Έτσι τελικά προκύπτει ένα στοιχείο χαµηλής τάσης κατωφλίου V T, που κυµαίνεται µεταξύ 1,5 V και 2,5 V, ενώ αντίθετα για ένα συνηθισµένο MOS υψηλής τάσης κατωφλίου η V T κυµαίνεται µεταξύ 4 και 6 V. Το MOSFET αραιώσεως. Ένας δεύτερος τύπος MOSFET µπορεί να κατασκευασθεί, αν στη βασική κατασκευή του Σχήµατος 2.11 διαχυθεί ένα κανάλι µεταξύ της πηγής και της υποδοχής, µε προσµίξεις του ίδιου τύπου µε εκείνες, που χρησιµοποιήθηκαν για τη διάχυση της πηγής και της υποδοχής. Μια τέτοια κατασκευή καναλιού τύπου-n φαίνεται στο Σχήµα 2.13 Σχήµα 2.13 MOSFET αραιώσεως n - καναλιού EΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ 22

32 ΤΟ ΥΛΙΣΜΙΚO Στο στοιχείο αυτό, για µηδενική τάση πύλης-προς-πηγή V GS = 0, το ρεύµα υποδοχής I DSS είναι αρκετά µεγαλύτερο του µηδενός. Εάν η τάση πύλης πάρει αρνητικές τιµές, επάγονται θετικά φορτία στο κανάλι διαµέσου του SiO 2. Εφόσον το ρεύµα σε ένα FET οφείλεται σε φορείς πλειονότητας (ηλεκτρόνια για υλικό τύπου n), τα θετικά φορτία εξ επαγωγής καθιστούν το κανάλι λιγότερο αγώγιµο και το ρεύµα υποδοχής ελαττώνεται, καθώς ηv GS παίρνει περισσότερο αρνητικές τιµές. Η ανακατανοµή του φορτίου µέσα στο κανάλι προκαλεί µια ενεργή αραίωση των φορέων πλειονότητας, από την οποία προέρχεται η ονοµασία MOSFET αραιώσεως. Οι χαρακτηριστικές τάσεως-ρεύµατος ενός MOSFET αραιώσεως και ενός JFET είναι σχεδόν όµοιες, όπως βλέπουµε στο Σχήµα (α) (β) Σχήµα 2.14 Στατικές χαρακτηριστικές για ένα MOSFET αραιώσεως n-καναλιού Ένα MOSFET αραιώσεως µπορεί επίσης να λειτουργήσει ως MOSFET πυκνώσεως. Για να συµβεί αυτό, είναι απαραίτητο να συνδέσουµε µόνο µια θετική τάση στην πύλη, ώστε να επαχθούν αρνητικά φορτία στο κανάλι τύπου n. Έτσι, αυξάνεται η αγωγιµότητα του καναλιού, και το ρεύµα ξεπερνάει την τιµή του I DSS. Μερικές φορές ο κατασκευαστής δίνει την τάση αποκοπής πύλης-πηγής V GS,OFF, στην οποία η I D παίρνει µια ορισµένη αµελητέα τιµή για µια δεδοµένη τιµή της V DS. Αυτή η τάση πύλης αντιστοιχεί στην τάση φραγής V P του JFET. Όλα τα παραπάνω ισχύουν επίσης για ένα MOSFET p-καναλιού. Για το στοιχείο αυτό, πρέπει να αναστρέψουµε τα πρόσηµα όλων των ρευµάτων και τάσεων στις χαρακτηριστικές τάσεως-ρεύµατος Παραδείγµατα Μετρήσεων στο 2Ν4352 P-MOS-FET Το δεύτερο κύκλωµα προς µέτρηση, το οποίο χρησιµοποιείται στην εφαρµογή αυτή, καθιστά δυνατή την εργαστηριακή µελέτη της συµπεριφοράς ενός FET µετάλλου-οξειδίου-ηµιαγωγού πυκνώσεως p- καναλιού (P-Type Channel Enhacement MOSFET). Η συνδεσµολογία είναι η βασική για ένα P-MOS-FET, όπως και για το JFET, κοινής υποδοχής την οποία βλέπουµε στο Σχήµα EΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ 23

33 ΤΟ ΥΛΙΣΜΙΚO Σχήµα 2.15 Το κύκλωµα προς µέτρηση (DUT) για το P-MOS-FET Τα δύο παρόµοια κυκλώµατα των N-JFET και P-MOS-FET χρησιµοποιούν κοινή γείωση για καλύτερη οικονοµία των συνδέσεων µε την πλακέτα επίκτησης δεδοµένων PCI-6024E plug-in board. Έτσι, τα αντιµετωπίζουµε, ως ενιαίο κύκλωµα προς µέτρηση (FET DUT). Όπως και στην περίπτωση του N-JFET, o ικτυακός Τόπος προσφέρει δύο τρόπους για την εξ αποστάσεως εισαγωγή των τάσεων U1 και U2, ανάλογα µε τον βαθµό εξοικείωσης των χρηστών µε το VELab και την Ηλεκτρονική γενικότερα. Η ιστοσελίδα P-MOS-FET» Drain Voltage είναι απλούστερης µορφής, και προσφέρεται για τους µη εξοικειωµένους χρήστες, καθώς ζητούνται µία µόνον τιµή για το U1 και µία για το U2. Αντίθετα στην ιστοσελίδα P-MOS-FET» Multiple Drain Voltages ο χρήστης µπορεί να επιλέξει µια αρχική και µια τελική τιµή για τα U1 (U1Start, U1Stop) και U2 (U2Start, U2Stop), καθώς και τον αριθµό των ενδιάµεσων αντίστοιχων τιµών (U1Steps, U2Steps), τιµές οι οποίες θα υπολογιστούν από το VI. Με τον τρόπο αυτό, καθίσταται δυνατή η µελέτη της λειτουργίας του στοιχείου, µε την αξιοποίηση των πινάκων των αποτελεσµάτων (µέσα από τα διαθέσιµα Excel αρχεία), καθώς και την εξαγωγή των γραφηµάτων (χαρακτηριστικές καµπύλες λειτουργίας), που αυτά επιτρέπουν. Το φύλλο προδιαγραφών του κατασκευαστή δίνει για το 2Ν4352 τα ακόλουθα τεχνικά χαρακτηριστικά: ABSOLUTE MAXIMUM RATINGS Πίνακας 2.8 (TA = 25oC unless otherwise noted) Drain-Source Voltage V Drain-Gate Voltage V Gate-Source Voltage ±30 V Drain Current ma Storage Temperature Range oc to +200 ºC Operating Temperature Range oc to +150 ºC Lead Temperature (Soldering, 10sec) ºC Power Dissipation mw Derate above 25oC mw/ºc EΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ 24

34 ΤΟ ΥΛΙΣΜΙΚO ELECTRICAL CHARACTERISTICS (TA = 25oC unless otherwise specified) SYMBOL PARAMETER MIN MAX UNITS TEST CONDITIONS V (BR)DSX Drain-Source I Breakdown -25 Vdc D = -10mA, V Voltage GS = 0 I DSS I GSS V GS(th ) V DS(on ) I D(on) r DS(on) y fs C iss C rss Zero-Gate- Voltage Drain Current Gate Reverse Current Gate Threshold Voltage Drain-Source On-Voltage On-State Drain Current Drain-Source Resistance Forward Transfer Admittance Input Capacitance Input Capacitance nadc madc ±10 pa pa Vdc -3.0 ma -1.0 V 600 ohms 1000 mmho C d(sub) Drain-Substrate Capacitance 5.0 t d1 Turn-On Delay 45 Rise Time 65 t r t d2 Turn-Off Delay 60 Fall Time 100 t f pf ns V DS = -10V, V GS = 0, T A = 25oC V DS = -10V, V GS = 0, T A = 150oC V GS = ±30V, V DS = 0 V DS = -10V, I D = -10mA I D = -2mA, V GS = -10V V GS = -10V, V DS = -10V V GS = -10V, I D = 0, f = 1.0kHz V DS = -10V, I D = 2.0mA, f = 1.0kHz V DS = -10V, V GS = 0, f = 140MHz V DS = 0, V GS = 0, f = 140MHz V D(sub) = -10V, f = 140kHz I D = -2.0mAdc, V DS = -10Vdc, V GS = -10V Για την εξαγωγή των χαρακτηριστικών I D (V DS ) του P-MOS-FET, πραγµατοποιήθηκαν στο VELab οι µετρήσεις που περιγράφονται στον Πίνακα 2.9 EΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ 25

ΤΕΙ - ΧΑΛΚΙ ΑΣ 12. ΤΡΑΝΖΙΣΤΟΡ ΕΠΙ ΡΑΣΗΣ ΠΕ ΙΟΥ (FET) Tρανζίστορ στο οποίο το ρεύµα εξόδου ελέγχεται όχι από το ρεύµα αλλά από την τάση εισόδου.

ΤΕΙ - ΧΑΛΚΙ ΑΣ 12. ΤΡΑΝΖΙΣΤΟΡ ΕΠΙ ΡΑΣΗΣ ΠΕ ΙΟΥ (FET) Tρανζίστορ στο οποίο το ρεύµα εξόδου ελέγχεται όχι από το ρεύµα αλλά από την τάση εισόδου. 12. ΤΟ ΤΡΑΝΖΙΣΤΟΡ ΕΠΙ ΡΑΣΗΣ ΠΕ ΙΟΥ (FET)-Ι.Σ. ΧΑΛΚΙΑ ΗΣ ιαφάνεια 1 12. ΤΡΑΝΖΙΣΤΟΡ ΕΠΙ ΡΑΣΗΣ ΠΕ ΙΟΥ (FET) Tρανζίστορ στο οποίο το ρεύµα εξόδου ελέγχεται όχι από το ρεύµα αλλά από την τάση εισόδου. Αρχή

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΑΝΖΙΣΤΟΡΣ 1. ΟΜΗ ΚΑΙ ΑΡΧΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΤΟΥ ΙΠΟΛΙΚΟΥ ΤΡΑΝΖΙΣΤΟΡ

ΤΡΑΝΖΙΣΤΟΡΣ 1. ΟΜΗ ΚΑΙ ΑΡΧΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΤΟΥ ΙΠΟΛΙΚΟΥ ΤΡΑΝΖΙΣΤΟΡ ΤΡΑΝΖΙΣΤΟΡΣ 1. ΟΜΗ ΚΑΙ ΑΡΧΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΤΟΥ ΙΠΟΛΙΚΟΥ ΤΡΑΝΖΙΣΤΟΡ ΟΜΗ Το διπολικό τρανζίστορ (bipolar junction transistor-bjt) είναι ένας κρύσταλλος µε τρεις περιοχές εµπλουτισµένες µε προσµίξεις, δηλ. αποτελείται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1 ΗΜΙΑΓΩΓΙΚΗ ΙΟ ΟΣ 1

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1 ΗΜΙΑΓΩΓΙΚΗ ΙΟ ΟΣ 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1 ΗΜΙΑΓΩΓΙΚΗ ΙΟ ΟΣ 1 1-1 Ενεργειακές Ζώνες 3 1-2 Αµιγείς και µη Αµιγείς Ηµιαγωγοί 5 ότες 6 Αποδέκτες 8 ιπλοί ότες και Αποδέκτες 10 1-3 Γένεση, Παγίδευση και Ανασύνδεση Φορέων 10 1-4 Ένωση pn

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΑΝΖΙΣΤΟΡ ΕΠΙ ΡΑΣΗΣ ΠΕ ΙΟΥ (FET)

ΤΡΑΝΖΙΣΤΟΡ ΕΠΙ ΡΑΣΗΣ ΠΕ ΙΟΥ (FET) Εισαγωγή στη Μικροηλεκτρονική (ΕΤΥ-482) 1 ΤΡΑΝΖΙΣΤΟΡ ΕΠΙ ΡΑΣΗΣ ΠΕ ΙΟΥ (FET) ΤΡΑΝΖΙΣΤΟΡ ΕΠΙ ΡΑΣΗΣ ΠΕ ΙΟΥ ΕΠΑΦΗΣ (JFET) Τα τρανζίστορ επίδρασης πεδίου είναι ηλεκτρονικά στοιχεία στα οποία οι φορείς του ηλεκτρικού

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρονικά Ισχύος. ίοδος

Ηλεκτρονικά Ισχύος. ίοδος Ηλεκτρονικά Ισχύος Πρόκειται για στοιχεία κατασκευασμένα από υλικά με συγκεκριμένες μη γραμμικές ηλεκτρικές ιδιότητες (ημιαγωγά στοιχεία) Τα κυριότερα από τα στοιχεία αυτά είναι: Η δίοδος Το thyristor

Διαβάστε περισσότερα

3. ίοδος-κυκλώµατα ιόδων - Ι.Σ. ΧΑΛΚΙΑ ΗΣ διαφάνεια 1. Kρυσταλλοδίοδος ή δίοδος επαφής. ίοδος: συνδυασµός ηµιαγωγών τύπου Ρ και Ν ΤΕΙ ΧΑΛΚΙ ΑΣ

3. ίοδος-κυκλώµατα ιόδων - Ι.Σ. ΧΑΛΚΙΑ ΗΣ διαφάνεια 1. Kρυσταλλοδίοδος ή δίοδος επαφής. ίοδος: συνδυασµός ηµιαγωγών τύπου Ρ και Ν ΤΕΙ ΧΑΛΚΙ ΑΣ 3. ίοδος-κυκλώµατα ιόδων - Ι.Σ. ΧΑΛΚΙΑ ΗΣ διαφάνεια 1 3. ΙΟ ΟΣ ΚΑΙ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ ΙΟ ΩΝ Kρυσταλλοδίοδος ή δίοδος επαφής ίοδος: συνδυασµός ηµιαγωγών τύπου Ρ και Ν 3. ίοδος-κυκλώµατα ιόδων - Ι.Σ. ΧΑΛΚΙΑ ΗΣ διαφάνεια

Διαβάστε περισσότερα

οµές MOSFET (Metal Oxide Semiconductor Field Effect Transistor).

οµές MOSFET (Metal Oxide Semiconductor Field Effect Transistor). Εισαγωγή στη Μικροηλεκτρονική (ΕΤΥ-482) 1 οµές MOSFET (Metal Oxide Semiconductor Field Effect Transistor). Τα τρανζίστορ MOSFET είναι διατάξεις ελεγχόµενες από τάση οι οποίες δεν απαιτούν µεγάλα ρεύµατα

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στις κρυσταλλολυχνίες (Transistors)

Εισαγωγή στις κρυσταλλολυχνίες (Transistors) Εισαγωγή στις κρυσταλλολυχνίες (Transistors) Dr. Petros Panayi Διακόπτες Ένας διακόπτης είναι μια συσκευή που αλλάζει τη ροή ενός κυκλώματος. Το πρότυπο είναι μια μηχανική συσκευή (παραδείγματος χάριν

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ - ΧΑΛΚΙ ΑΣ. διπολικά τρανζίστορ διακρίνονται σε: 1. τρανζίστορ γερµανίου (Ge) και. 2. τρανζίστορ πυριτίου (Si ).

ΤΕΙ - ΧΑΛΚΙ ΑΣ. διπολικά τρανζίστορ διακρίνονται σε: 1. τρανζίστορ γερµανίου (Ge) και. 2. τρανζίστορ πυριτίου (Si ). 7. Εισαγωγή στο διπολικό τρανζίστορ-ι.σ. ΧΑΛΚΙΑ ΗΣ διαφάνεια 1 7. TΟ ΙΠΟΛΙΚΟ ΤΡΑΝΖΙΣΤΟΡ Ανάλογα µε το υλικό διπολικά τρανζίστορ διακρίνονται σε: 1. τρανζίστορ γερµανίου (Ge) και 2. τρανζίστορ πυριτίου

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ ΙΙ

ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ ΙΙ ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ ΙΙ ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ ΑΡΓΥΡΗΣ ΚΟΖΑΝΗ 2005 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΥΜΒΟΛΙΣΜΟΙ Για τον καλύτερο προσδιορισµό των µεγεθών που χρησιµοποιούµε στις εξισώσεις, χρησιµοποιούµε τους παρακάτω συµβολισµούς

Διαβάστε περισσότερα

R 1. Σχ. (1) Σχ. (2)

R 1. Σχ. (1) Σχ. (2) Ηλ/κά ΙΙ, Σεπτ. 05 ΘΕΜΑ 1 ο (2,5 µον.) R 1 (Ω) R B Ρελέ R2 R3 Σχ. (1) Σχ. (2) Φωτεινότητα (Lux) Ένας επαγγελµατίας φωτογράφος χρειάζεται ένα ηλεκτρονικό κύκλωµα για να ενεργοποιεί µια λάµπα στο εργαστήριό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΟΓΙΚΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ

ΑΝΑΛΟΓΙΚΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ ΑΝΑΛΟΓΙΚΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3ο ΚΡΥΣΤΑΛΛΟΔΙΟΔΟΙ Επαφή ΡΝ Σε ένα κομμάτι κρύσταλλο πυριτίου προσθέτουμε θετικά ιόντα 5σθενούς στοιχείου για τη δημιουργία τμήματος τύπου Ν από τη μια μεριά, ενώ από την

Διαβάστε περισσότερα

Μετρολογικές Διατάξεις Μέτρησης Θερμοκρασίας. 4.1. Μετρολογικός Ενισχυτής τάσεων θερμοζεύγους Κ και η δοκιμή (testing).

Μετρολογικές Διατάξεις Μέτρησης Θερμοκρασίας. 4.1. Μετρολογικός Ενισχυτής τάσεων θερμοζεύγους Κ και η δοκιμή (testing). Κεφάλαιο 4 Μετρολογικές Διατάξεις Μέτρησης Θερμοκρασίας. 4.1. Μετρολογικός Ενισχυτής τάσεων θερμοζεύγους Κ και η δοκιμή (testing). Οι ενδείξεις (τάσεις εξόδου) των θερμοζευγών τύπου Κ είναι δύσκολο να

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρονική Φυσική (Εργαστήριο) ρ. Κ. Ι. ηµητρίου ΙΟ ΟΙ

Ηλεκτρονική Φυσική (Εργαστήριο) ρ. Κ. Ι. ηµητρίου ΙΟ ΟΙ Ηλεκτρονική Φυσική (Εργαστήριο) ρ. Κ. Ι. ηµητρίου ΙΟ ΟΙ Για να κατανοήσουµε τη λειτουργία και το ρόλο των διόδων µέσα σε ένα κύκλωµα, θα πρέπει πρώτα να µελετήσουµε τους ηµιαγωγούς, υλικά που περιέχουν

Διαβάστε περισσότερα

http://www.electronics.teipir.gr /personalpages/papageorgas/ download/3/

http://www.electronics.teipir.gr /personalpages/papageorgas/ download/3/ Δίοδος επαφής 1 http://www.electronics.teipir.gr /personalpages/papageorgas/ download/3/ 2 Θέματα που θα καλυφθούν Ορθή πόλωση Forward bias Ανάστροφη πόλωση Reverse bias Κατάρρευση Breakdown Ενεργειακά

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Μικροηλεκτρονική (ETY-482) 1 ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΕΣ ΤΑΣΗΣ-ΡΕΥΜΑΤΟΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΚΑΙ ΕΥΘΕΙΑ ΦΟΡΤΟΥ

Εισαγωγή στη Μικροηλεκτρονική (ETY-482) 1 ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΕΣ ΤΑΣΗΣ-ΡΕΥΜΑΤΟΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΚΑΙ ΕΥΘΕΙΑ ΦΟΡΤΟΥ Εισαγωγή στη Μικροηλεκτρονική (ETY-482) 1 ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΕΣ ΤΑΣΗΣ-ΡΕΥΜΑΤΟΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΚΑΙ ΕΥΘΕΙΑ ΦΟΡΤΟΥ Σχήµα 1. Κύκλωµα DC πόλωσης ηλεκτρονικού στοιχείου Στο ηλεκτρονικό στοιχείο του σχήµατος

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ - ΧΑΛΚΙ ΑΣ. παθητικά: προκαλούν την απώλεια ισχύος ενός. ενεργά: όταν τροφοδοτηθούν µε σήµα, αυξάνουν

ΤΕΙ - ΧΑΛΚΙ ΑΣ. παθητικά: προκαλούν την απώλεια ισχύος ενός. ενεργά: όταν τροφοδοτηθούν µε σήµα, αυξάνουν 1. Εισαγωγικά στοιχεία ηλεκτρονικών - Ι.Σ. ΧΑΛΚΙΑ ΗΣ διαφάνεια 1 1. ΘΕΜΕΛΙΩ ΕΙΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΚΑΙ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ Ηλεκτρικό στοιχείο: Κάθε στοιχείο που προσφέρει, αποθηκεύει και καταναλώνει

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6. Σχ.6.1. Απλή συνδεσµολογία καθρέπτη ρεύµατος.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6. Σχ.6.1. Απλή συνδεσµολογία καθρέπτη ρεύµατος. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 6.1 ΚΑΘΡΕΠΤΕΣ ΡΕΥΜΑΤΟΣ Σε ένα καθρέπτη ρεύµατος, το ρεύµα του κλάδου της εξόδου είναι πάντα ίσο µε το ρεύµα του κλάδου της εισόδου, αποτελεί δηλαδή το είδωλο του. Μία τέτοια διάταξη δείχνει

Διαβάστε περισσότερα

Ενισχυτές Μετρήσεων. 3.1 Ο διαφορικός Ενισχυτής

Ενισχυτές Μετρήσεων. 3.1 Ο διαφορικός Ενισχυτής 3 Ενισχυτές Μετρήσεων 3.1 Ο διαφορικός Ενισχυτής Πολλές φορές ένας ενισχυτής σχεδιάζεται ώστε να αποκρίνεται στη διαφορά µεταξύ δύο σηµάτων εισόδου. Ένας τέτοιος ενισχυτής ονοµάζεται ενισχυτής διαφοράς

Διαβάστε περισσότερα

Τρανζίστορ Επίδρασης Πεδίου Field-effect transistors (FET)

Τρανζίστορ Επίδρασης Πεδίου Field-effect transistors (FET) Τρανζίστορ Επίδρασης Πεδίου Field-effect transistors (FET) Χρησιµοποιούνται σε κλίµακα υψηλής ολοκλήρωσης VLSI Χρησιµοποιούνται και σε αναλογικούς ενισχυτές καθώς και στο στάδιο εξόδου ενισχυτών Ισχύος-

Διαβάστε περισσότερα

αγωγοί ηµιαγωγοί µονωτές Σχήµα 1

αγωγοί ηµιαγωγοί µονωτές Σχήµα 1 Η2 Μελέτη ηµιαγωγών 1. Σκοπός Στην περιοχή της επαφής δυο ηµιαγωγών τύπου p και n δηµιουργούνται ορισµένα φαινόµενα τα οποία είναι υπεύθυνα για τη συµπεριφορά της επαφής pn ή κρυσταλλοδιόδου, όπως ονοµάζεται,

Διαβάστε περισσότερα

V CB V BE. Ορθό ρεύμα έγχυσης οπών. Συλλέκτης Collector. Εκπομπός Emitter. Ορθό ρεύμα έγχυσης ηλεκτρονίων. Ανάστροφο ρεύμα κόρου.

V CB V BE. Ορθό ρεύμα έγχυσης οπών. Συλλέκτης Collector. Εκπομπός Emitter. Ορθό ρεύμα έγχυσης ηλεκτρονίων. Ανάστροφο ρεύμα κόρου. ΒΑΣΙΚΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ ΜΙΚΡΟΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ιπολικό Τρανζίστορ Επαφής Επα φής Ι VLS Technology and omputer Archtecture Lab ιπολικό ΤρανζίστορΓ. Επαφής Τσιατούχας 1 ΒΑΣΙΚΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ ΜΙΚΡΟΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ Διάρθρωση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. 1-3 Κέρδος Τάσης του ιαφορικού Ενισχυτή µε FET s 8

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. 1-3 Κέρδος Τάσης του ιαφορικού Ενισχυτή µε FET s 8 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1 ΙΑΦΟΡΙΚΟΣ ΕΝΙΣΧΥΤΗΣ 1 1-1 Κέρδος Τάσης του ιαφορικού Ενισχυτή µε BJT s 1 και ιπλή Έξοδο Ανάλυση µε το Υβριδικό Ισοδύναµο του Τρανζίστορ 2 Ανάλυση µε βάση τις Ενισχύσεις των Βαθµίδων CE- 4

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ MM505 ΗΛΕΚΤΡΙΚΕΣ ΜΗΧΑΝΕΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΟΙ ΑΥΤΟΜΑΤΙΣΜΟΙ Εργαστήριο ο - Θεωρητικό Μέρος Βασικές ηλεκτρικές μετρήσεις σε συνεχές και εναλλασσόμενο

Διαβάστε περισσότερα

ΗΥ-121: Ηλεκτρονικά Κυκλώματα Γιώργος Δημητρακόπουλος. Βασικές Αρχές Ηλεκτρικών Κυκλωμάτων

ΗΥ-121: Ηλεκτρονικά Κυκλώματα Γιώργος Δημητρακόπουλος. Βασικές Αρχές Ηλεκτρικών Κυκλωμάτων Πανεπιστήμιο Κρήτης Τμήμα Επιστήμης Υπολογιστών ΗΥ-121: Ηλεκτρονικά Κυκλώματα Γιώργος Δημητρακόπουλος Άνοιξη 2008 Βασικές Αρχές Ηλεκτρικών Κυκλωμάτων Ηλεκτρικό ρεύμα Το ρεύμα είναι αποτέλεσμα της κίνησης

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ. Εργαστήριο Φυσικής IΙ. Μελέτη της απόδοσης φωτοβολταϊκού στοιχείου με χρήση υπολογιστή. 1. Σκοπός. 2. Σύντομο θεωρητικό μέρος

ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ. Εργαστήριο Φυσικής IΙ. Μελέτη της απόδοσης φωτοβολταϊκού στοιχείου με χρήση υπολογιστή. 1. Σκοπός. 2. Σύντομο θεωρητικό μέρος ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ 1. Σκοπός Το φωτοβολταϊκό στοιχείο είναι μία διάταξη ημιαγωγών η οποία μετατρέπει την φωτεινή ενέργεια που προσπίπτει σε αυτήν σε ηλεκτρική.. Όταν αυτή φωτιστεί με φωτόνια κατάλληλης συχνότητας

Διαβάστε περισσότερα

Επαφή / ίοδος p- n. Σχήµα 1: Επαφή / ίοδος p-n

Επαφή / ίοδος p- n. Σχήµα 1: Επαφή / ίοδος p-n Επαφή / ίοδος p- n 1. ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ ΙΟ ΟΥ p-n ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΟΡΙΣΜΟΙ Επαφή p-n ή ένωση p-n δηµιουργείται στην επιφάνεια επαφής ενός ηµιαγωγού-p µε έναν ηµιαγωγό-n. ίοδος p-n ή κρυσταλλοδίοδος είναι το ηλεκτρονικό

Διαβάστε περισσότερα

Ψηφιακά Ηλεκτρονικά. Μάθηµα 4ο.. Λιούπης

Ψηφιακά Ηλεκτρονικά. Μάθηµα 4ο.. Λιούπης Ψηφιακά Ηλεκτρονικά Μάθηµα 4ο. Λιούπης Λογική συζευγµένου εκποµπού Emitter-coupled logic (ECL) Χρησιµοποιούνται BJT transistor, µόνο στην ενεργή περιοχή Εµφανίζονται µικρές αλλαγές δυναµικού µεταξύ των

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση 5 ΦΩΤΟΒΟΛΤΑΪΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ

Άσκηση 5 ΦΩΤΟΒΟΛΤΑΪΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ Άσκηση 5 ΦΩΤΟΒΟΛΤΑΪΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ 1. ΓΕΝΙΚΑ Τα ηλιακά στοιχεία χρησιμοποιούνται για τη μετατροπή του φωτός (που αποτελεί μία μορφή ηλεκτρομαγνητικής ενέργειας) σε ηλεκτρική ενέργεια. Κατασκευάζονται από

Διαβάστε περισσότερα

Δίοδοι Zener. Οι Zener χρησιμοποιούνται σε ρυθμιστές τάσεως (voltage. I s regulators) δηλαδή συσκευές όπου η τάση του φορτίου

Δίοδοι Zener. Οι Zener χρησιμοποιούνται σε ρυθμιστές τάσεως (voltage. I s regulators) δηλαδή συσκευές όπου η τάση του φορτίου ontrol Systems Laboratory Δίοδοι Zener συνεχ. Οι Zener χρησιμοποιούνται σε ρυθμιστές τάσεως (voltage I s regulators) δηλαδή συσκευές όπου η τάση του φορτίου I V Z υ διατηρείται σταθερή για μία ευρεία περιοχή

Διαβάστε περισσότερα

8. ιακοπτική Λειτουργία Τρανζίστορ- Ι.Σ. Χαλκιάδης διαφάνεια 1. ιακοπτική λειτουργία: περιοχή κόρου: ON ΤΕΙ - ΧΑΛΚΙ ΑΣ. περιοχή αποκοπής: OFF

8. ιακοπτική Λειτουργία Τρανζίστορ- Ι.Σ. Χαλκιάδης διαφάνεια 1. ιακοπτική λειτουργία: περιοχή κόρου: ON ΤΕΙ - ΧΑΛΚΙ ΑΣ. περιοχή αποκοπής: OFF 8. ιακοπτική Λειτουργία Τρανζίστορ- Ι.Σ. Χαλκιάδης διαφάνεια 1 8. ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ Ο ΗΓΗΣΗΣ ΦΟΡΤΙΟΥ Το τρανζίστορ σαν διακόπτης ιακοπτική λειτουργία: περιοχή κόρου: ON περιοχή αποκοπής: OFF 8. ιακοπτική Λειτουργία

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστηριακές Ασκήσεις ΑΝΑΛΟΓΙΚΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ

Εργαστηριακές Ασκήσεις ΑΝΑΛΟΓΙΚΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Τ.Ε. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ Εργαστηριακές Ασκήσεις ΑΝΑΛΟΓΙΚΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ (μέσω προσομοίωσης) Γιάννης

Διαβάστε περισσότερα

Ερώτηση 3 (2 µον.) Ε 1. ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ Ι,2 η ΕΞΕΤ. ΠΕΡΙΟ. ΕΑΡ. ΕΞΑΜΗΝΟΥ 2003-2004

Ερώτηση 3 (2 µον.) Ε 1. ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ Ι,2 η ΕΞΕΤ. ΠΕΡΙΟ. ΕΑΡ. ΕΞΑΜΗΝΟΥ 2003-2004 ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ Ι,2 η ΕΞΕΤ. ΠΕΡΙΟ. ΕΑΡ. ΕΞΑΜΗΝΟΥ 2003-2004 Ερώτηση 1 (2 µον.) Το σχ. (α) δείχνει το κύκλωµα ενός περιοριστή. Από τη χαρακτηριστική καµπύλη τάσης εισόδου-εξόδου V out =

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ

ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ: Ο τελεστικός ενισχυτής είναι ένα προκατασκευασμένο κύκλωμα μικρών διαστάσεων που συμπεριφέρεται ως ενισχυτής τάσης, και έχει πολύ μεγάλο κέρδος, πολλές φορές της τάξης του 10 4 και 10 6. Ο τελεστικός

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7. Σχ.7.1. Σύµβολο κοινού τελεστικού ενισχυτή και ισοδύναµο κύκλωµα.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7. Σχ.7.1. Σύµβολο κοινού τελεστικού ενισχυτή και ισοδύναµο κύκλωµα. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7 7. ΤΕΛΕΣΤΙΚΟΙ ΕΝΙΣΧΥΤΕΣ Ο τελεστικός ενισχυτής εφευρέθηκε κατά τη διάρκεια του δεύτερου παγκοσµίου πολέµου και. χρησιµοποιήθηκε αρχικά στα συστήµατα σκόπευσης των αντιαεροπορικών πυροβόλων για

Διαβάστε περισσότερα

Υπολογίστε τη Vout. Aπ: Άγει η κάτω δίοδος:

Υπολογίστε τη Vout. Aπ: Άγει η κάτω δίοδος: Παράδειγµα 8 Υπολογίστε τη Vout. Aπ: Άγει η κάτω δίοδος: 0,7 + 2200I 5V = 0 V D 4,3 I D = = 1, 95mA 2200 + 5 2200I D + Vout = 0 Vout=-0,7V Παράδειγµα 9 Το παρακάτω σχήµα παριστάνει κύκλωµα φόρτισης µιας

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ - ΧΑΛΚΙ ΑΣ 4. ΕΙ ΙΚΕΣ ΙΟ ΟΙ. ίοδος zener. Χαρακτηριστική καµπύλη διόδου zener. Χαρακτηριστική καµπύλη διόδου Zener

ΤΕΙ - ΧΑΛΚΙ ΑΣ 4. ΕΙ ΙΚΕΣ ΙΟ ΟΙ. ίοδος zener. Χαρακτηριστική καµπύλη διόδου zener. Χαρακτηριστική καµπύλη διόδου Zener 4. Ειδικές ίοδοι - Ι.Σ. ΧΑΛΚΙΑ ΗΣ διαφάνεια 1 4. ΕΙ ΙΚΕΣ ΙΟ ΟΙ ίοδος zener Χαρακτηριστική καµπύλη διόδου zener Τάση Zener ( 100-400 V για µια απλή δίοδο) -V Άνοδος Ι -Ι Κάθοδος V Τάση zener V Z I Ζ 0,7V

Διαβάστε περισσότερα

1.1 Θεωρητική εισαγωγή

1.1 Θεωρητική εισαγωγή ΨΗΦΙΑΚΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ - ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΛΟΓΙΚΕΣ ΠΥΛΕΣ NOT, AND, NAND Σκοπός: Να εξοικειωθούν οι φοιτητές µε τα ολοκληρωµένα κυκλώµατα της σειράς 7400 για τη σχεδίαση και υλοποίηση απλών λογικών συναρτήσεων.

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση 3 Η ΔΙΟΔΟΣ ΩΣ ΗΜΙΑΓΩΓΟΣ

Άσκηση 3 Η ΔΙΟΔΟΣ ΩΣ ΗΜΙΑΓΩΓΟΣ Άσκηση 3 Η ΔΙΟΔΟΣ ΩΣ ΗΜΙΑΓΩΓΟΣ Αυτό έργο χορηγείται με άδεια Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike Greece 3.0. Ονοματεπώνυμο: Μητρόπουλος Σπύρος Α.Ε.Μ.: 3215 Εξάμηνο: Β' Σκοπός της εργαστηριακής

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενο της άσκησης

Περιεχόμενο της άσκησης Προαπαιτούμενες γνώσεις Επαφή p- Στάθμη Fermi Χαρακτηριστική ρεύματος-τάσης Ορθή και ανάστροφη πόλωση Περιεχόμενο της άσκησης Οι επαφές p- παρουσιάζουν σημαντικό ενδιαφέρον επειδή βρίσκουν εφαρμογή στη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΛΕΣΤΙΚΟΣ ΕΝΙΣΧΥΤΗΣ - Λύσεις ασκήσεων στην ενότητα

ΤΕΛΕΣΤΙΚΟΣ ΕΝΙΣΧΥΤΗΣ - Λύσεις ασκήσεων στην ενότητα ΤΕΛΕΣΤΙΚΟΣ ΕΝΙΣΧΥΤΗΣ - Λύσεις ασκήσεων στην ενότητα 1. Να αναφέρετε τρεις τεχνολογικούς τομείς στους οποίους χρησιμοποιούνται οι τελεστικοί ενισχυτές. Τρεις τεχνολογικοί τομείς που οι τελεστικοί ενισχυτές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΗΛΕΚΤΡΙΚΩΝ ΜΕΤΡΗΣΕΩΝ Ι. Σημειώσεις Εργαστηριακών Ασκήσεων

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΗΛΕΚΤΡΙΚΩΝ ΜΕΤΡΗΣΕΩΝ Ι. Σημειώσεις Εργαστηριακών Ασκήσεων ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ Σχολή Ηλεκτρολόγων Μηχανικών & Μηχανικών Υπολογιστών Τομέας Ηλεκτρικών Βιομηχανικών Διατάξεων και Συστημάτων Αποφάσεων ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΗΛΕΚΤΡΙΚΩΝ ΜΕΤΡΗΣΕΩΝ Ι Σημειώσεις Εργαστηριακών

Διαβάστε περισσότερα

4.2 Αναπαράσταση δυαδικών τιμών στα ψηφιακά κυκλώματα

4.2 Αναπαράσταση δυαδικών τιμών στα ψηφιακά κυκλώματα ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗΣ 4.1 Εισαγωγή Για την υλοποίηση των λογικών πυλών χρησιμοποιήθηκαν αρχικά ηλεκτρονικές λυχνίες κενού και στη συνέχεια κρυσταλλοδίοδοι και διπολικά τρανζίστορ. Τα ολοκληρωμένα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ;

ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ; ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ; Ηλεκτρονικοί Υπολογιστές Κινητά τηλέφωνα Τηλεπικοινωνίες Δίκτυα Ο κόσμος της Ηλεκτρονικής Ιατρική Ενέργεια Βιομηχανία Διασκέδαση ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ Τι περιέχουν οι ηλεκτρονικές

Διαβάστε περισσότερα

6η Εργαστηριακή Άσκηση Μέτρηση διηλεκτρικής σταθεράς σε κύκλωµα RLC

6η Εργαστηριακή Άσκηση Μέτρηση διηλεκτρικής σταθεράς σε κύκλωµα RLC 6η Εργαστηριακή Άσκηση Μέτρηση διηλεκτρικής σταθεράς σε κύκλωµα RLC Θεωρητικό µέρος Αν µεταξύ δύο αρχικά αφόρτιστων αγωγών εφαρµοστεί µία συνεχής διαφορά δυναµικού ή τάση V, τότε στις επιφάνειές τους θα

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΚΥΚΛΩΜΑΤΩΝ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΚΥΚΛΩΜΑΤΩΝ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΚΥΚΛΩΜΑΤΩΝ Ηλεκτρικό κύκλωμα ονομάζεται μια διάταξη που αποτελείται από ένα σύνολο ηλεκτρικών στοιχείων στα οποία κυκλοφορεί ηλεκτρικό ρεύμα. Τα βασικά ηλεκτρικά στοιχεία είναι οι γεννήτριες,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ AC-DC. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1ο ΒΑΣΙΚΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ ΚΑΙ ΕΞΑΡΤΗΜΑΤΑ - ΑΠΛΑ ΓΡΑΜΜΙΚΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ

ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ AC-DC. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1ο ΒΑΣΙΚΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ ΚΑΙ ΕΞΑΡΤΗΜΑΤΑ - ΑΠΛΑ ΓΡΑΜΜΙΚΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ AC-DC ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1ο ΒΑΣΙΚΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ ΚΑΙ ΕΞΑΡΤΗΜΑΤΑ - ΑΠΛΑ ΓΡΑΜΜΙΚΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ Βασικά στοιχεία κυκλωμάτων Ένα ηλεκτρονικό κύκλωμα αποτελείται από: Πηγή ενέργειας (τάσης ή ρεύματος) Αγωγούς Μονωτές

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ - ΜΙΚΡΟΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ Ι Ο ΤΕΛΕΣΤΙΚΟΣ ΕΝΙΣΧΥΤΗΣ

ΒΑΣΙΚΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ - ΜΙΚΡΟΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ Ι Ο ΤΕΛΕΣΤΙΚΟΣ ΕΝΙΣΧΥΤΗΣ Εργαστήριο Τεχνολογίας Υλικού & Αρχιτεκτονικής Υπολογιστών ΒΑΣΙΚΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ - ΜΙΚΡΟΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ Ι Ο ΤΕΛΕΣΤΙΚΟΣ ΕΝΙΣΧΥΤΗΣ 1.1 Τελεστικοί ενισχυτές 1.1.1 Εισαγωγή: Αντικείµενο της εργαστηριακής

Διαβάστε περισσότερα

HY121-Ηλεκτρονικά Κυκλώματα

HY121-Ηλεκτρονικά Κυκλώματα HY121-Ηλεκτρονικά Κυκλώματα Συνοπτική παρουσίαση της δομής και λειτουργίας του MOS τρανζίστορ Γιώργος Δημητρακόπουλος Τμήμα Επιστήμης Υπολογιστών Πανεπιστήμιο Κρήτης Η δομή του τρανζίστορ Όπως ξέρετε υπάρχουν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ 7. Θερµοϊονικό φαινόµενο - ίοδος λυχνία

ΑΣΚΗΣΗ 7. Θερµοϊονικό φαινόµενο - ίοδος λυχνία ΑΣΚΗΣΗ 7 Θερµοϊονικό φαινόµενο - ίοδος λυχνία ΣΥΣΚΕΥΕΣ : Πηγή συνεχούς 0-50 Volts, πηγή 6V/2A, βολτόµετρο συνεχούς, αµπερόµετρο συνεχούς, βολτόµετρο, ροοστάτης. ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Όταν η θερµοκρασία ενός

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρονική Φυσική & Οπτικο-ηλεκτρονική Εισαγωγή

Ηλεκτρονική Φυσική & Οπτικο-ηλεκτρονική Εισαγωγή Ηλεκτρονική Φυσική & Οπτικο-ηλεκτρονική Εισαγωγή Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΣΠΟΥΔΩΝ α/α Τίτλος Μαθήματος Ωρες Διδασκαλίας ΣΥΝΟΛΟ Θεωρία Ασκ. Πράξης Εργαστ. 1 Μαθηματικά Ι 4 3 1 0 2 Φυσική 6 3 1 2 3 Η//N Φυσική & Οπτικοηλεκτρονική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΑΥΤΟΜΑΤΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ Ι

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΑΥΤΟΜΑΤΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ Ι ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΑΥΤΟΜΑΤΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ Ι ΕΛΕΓΧΟΣ ΣΤΑΘΜΗΣ ΥΓΡΟΥ ΕΞΑΜΕΝΗΣ 1. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗΣ ΙΑΤΑΞΗΣ Τα βασικά µέρη της εργαστηριακής διάταξης είναι κατασκευασµένα από την εταιρεία LUCAS-NULLE.

Διαβάστε περισσότερα

Φωτοδίοδος. 1.Σκοπός της άσκησης. 2.Θεωρητικό μέρος

Φωτοδίοδος. 1.Σκοπός της άσκησης. 2.Θεωρητικό μέρος Φωτοδίοδος 1.Σκοπός της άσκησης Ο σκοπός της άσκησης είναι να μελετήσουμε την συμπεριφορά μιας φωτιζόμενης επαφής p-n (φωτοδίοδος) όταν αυτή είναι ορθά και ανάστροφα πολωμένη και να χαράξουμε την χαρακτηριστική

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ Τµήµα Ηλεκτρονικής

ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ Τµήµα Ηλεκτρονικής ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ Τµήµα Ηλεκτρονικής Ηλεκτρονική Ι Εαρινό εξάµηνο 2005 Πρακτική ανάλυση ενισχυτή κοινού εκποµπού Τransstors βασικές αρχές Τι κάνουν τα transstors Πώς αναλύoνται τα κυκλώµατα των transstors Μικρά

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτημα. Πραγματοποίηση μέτρησης τάσης, ρεύματος, ωμικής αντίστασης με χρήση του εργαστηριακού εξοπλισμού Άσκηση εξοικείωσης

Παράρτημα. Πραγματοποίηση μέτρησης τάσης, ρεύματος, ωμικής αντίστασης με χρήση του εργαστηριακού εξοπλισμού Άσκηση εξοικείωσης Παράρτημα Πραγματοποίηση μέτρησης τάσης, ρεύματος, ωμικής αντίστασης με χρήση του εργαστηριακού εξοπλισμού Άσκηση εξοικείωσης Σκοπός του παραρτήματος είναι η εξοικείωση των φοιτητών με τη χρήση και τη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: ΨΗΦΙΑΚΟ ΒΟΛΤΟΜΕΤΡΟ

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: ΨΗΦΙΑΚΟ ΒΟΛΤΟΜΕΤΡΟ Α.Τ.Ε.Ι. ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ(Σ.Τ.ΕΦ) ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: ΨΗΦΙΑΚΟ ΒΟΛΤΟΜΕΤΡΟ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ:ΜΠΙΖΟΠΟΥΛΟΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΦΟΙΤΗΤΗΣ: ΛΑΖΑΡΟΥ ΘΩΜΑΣ ΚΑΣ: 500063 ΘΕΣ/ΝΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΘΕΤΗ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ή ΕΜΠΕ ΗΣΗ;

ΣΥΝΘΕΤΗ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ή ΕΜΠΕ ΗΣΗ; ΣΥΝΘΕΤΗ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ή ΕΜΠΕ ΗΣΗ; Γράφει ο Ντίνος Νοµικός SV1GK Ε Ι Σ Α Γ Ω Γ Η Ένα από τα σηµαντικότερα µεγέθη που πρέπει να γνωρίζει κάποιος για την µελέτη µιας κεραίας είναι και η σύνθετη αντίσταση που

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 26 Συνεχή Ρεύµατα. Copyright 2009 Pearson Education, Inc.

Κεφάλαιο 26 Συνεχή Ρεύµατα. Copyright 2009 Pearson Education, Inc. Κεφάλαιο 26 Συνεχή Ρεύµατα Περιεχόµενα Κεφαλαίου 26 Ηλεκτρεγερτική Δύναµη (ΗΕΔ) Αντιστάσεις σε σειρά και Παράλληλες Νόµοι του Kirchhoff Σειριακά και Παράλληλα EMF-Φόρτιση Μπαταρίας Κυκλώµατα RC Μέτρηση

Διαβάστε περισσότερα

Educational Laboratory of Multi Instruments (ELMI) for LabVIEW TM and MultiSIM TM

Educational Laboratory of Multi Instruments (ELMI) for LabVIEW TM and MultiSIM TM Educational Laboratory of Multi Instruments (ELMI) for LabVIEW TM and MultiSIM TM I Εκπαιδευτική Μονάδα Εργαστηριακών Ασκήσεων για προγραμματισμό LabVIEW TM και MultiSIM TM της National Instruments (Portable

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ Ι. Ενότητα 1: Δίοδοι ανόρθωσης. Επ. Καθηγητής Γαύρος Κωνσταντίνος ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΕ

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ Ι. Ενότητα 1: Δίοδοι ανόρθωσης. Επ. Καθηγητής Γαύρος Κωνσταντίνος ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΕ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ Ι Ενότητα 1: Δίοδοι ανόρθωσης Επ. Καθηγητής Γαύρος Κωνσταντίνος ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΕ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

(α) Σχ. 5/30 Σύμβολα πυκνωτή (α) με πολικότητα, (β) χωρίς πολικότητα

(α) Σχ. 5/30 Σύμβολα πυκνωτή (α) με πολικότητα, (β) χωρίς πολικότητα 5. ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ ΕΞΑΡΤΗΜΑΤΑ Ι ( ΠΥΚΝΩΤΕΣ) Πυκνωτές O πυκνωτής είναι ένα ηλεκτρικό εξάρτημα το οποίο έχει την ιδιότητα να απορροφά και να αποθηκεύει ηλεκτρική ενέργεια και να την απελευθερώνει, σε προκαθορισμένο

Διαβάστε περισσότερα

τα μεταλλικά Μια στρώμα. Για την έννοια πως αν και νανοσωματίδια (με εξάχνωση Al). πρέπει κανείς να τοποθετήσει τα μερικές δεκάδες nm πράγμα

τα μεταλλικά Μια στρώμα. Για την έννοια πως αν και νανοσωματίδια (με εξάχνωση Al). πρέπει κανείς να τοποθετήσει τα μερικές δεκάδες nm πράγμα Φραγή Coulomb σε διατάξεις που περιέχουν νανοσωματίδια. Ι. Φραγή Coulomb σε διατάξεις που περιέχουν μεταλλικά νανοσωματίδια 1. Περιγραφή των διατάξεων Μια διάταξη που περιέχει νανοσωματίδια μπορεί να αναπτυχθεί

Διαβάστε περισσότερα

5. Τροφοδοτικά - Ι.Σ. ΧΑΛΚΙΑ ΗΣ διαφάνεια 1. Ανορθωµένη τάση Εξοµαλυµένη τάση Σταθεροποιηµένη τάση. Σχηµατικό διάγραµµα τροφοδοτικού

5. Τροφοδοτικά - Ι.Σ. ΧΑΛΚΙΑ ΗΣ διαφάνεια 1. Ανορθωµένη τάση Εξοµαλυµένη τάση Σταθεροποιηµένη τάση. Σχηµατικό διάγραµµα τροφοδοτικού 5. Τροφοδοτικά - Ι.Σ. ΧΑΛΚΙΑ ΗΣ διαφάνεια 1 5. ΤΡΟΦΟ ΟΤΙΚΑ 220 V, 50 Hz. 0 V Μετασχηµατιστής Ανορθωµένη τάση Εξοµαλυµένη τάση Σταθεροποιηµένη τάση 0 V 0 V Ανορθωτής Σχηµατικό διάγραµµα τροφοδοτικού Φίλτρο

Διαβάστε περισσότερα

Συλλογή μεταφορά και έλεγχος Δεδομένων. Μέτρηση και Έλεγχος Θερμοκρασίας

Συλλογή μεταφορά και έλεγχος Δεδομένων. Μέτρηση και Έλεγχος Θερμοκρασίας Συλλογή μεταφορά και έλεγχος Δεδομένων Μέτρηση και Έλεγχος Θερμοκρασίας ΣΚΟΠΟΣ ΤΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΚΑΙ ΜΑΘΗΣΙΑΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ Να γνωρίσει ο μαθητής τους βασικούς τύπους αισθητηρίων θερμοκρασίας καθώς και κυκλώματα

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρικά Κυκλώματα & Δίκτυα ΙΙ. Ανασκόπηση Κεφαλαίου

Ηλεκτρικά Κυκλώματα & Δίκτυα ΙΙ. Ανασκόπηση Κεφαλαίου Ηλεκτρικά Κυκλώματα & Δίκτυα ΙΙ Εισαγωγή στα Ολο. Κυκλ. Βασική Φυσική MOS Ενισχυτές ενός σταδίου Διαφορικοί Ενισχυτές Καθρέφτες Ρεύματος Απόκριση Συχνότητας Ηλεκτρικός Θόρυβος Ανατροφοδότηση Σχεδιασμός

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΦΥΣΙΚΗ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΤΙΣ ΜΗΧΑΝΙΚΕΣ ΚΑΙ ΗΛΕΚΤΡΙΚΕΣ ΤΑΛΑΝΤΩΣΕΙΣ

ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΦΥΣΙΚΗ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΤΙΣ ΜΗΧΑΝΙΚΕΣ ΚΑΙ ΗΛΕΚΤΡΙΚΕΣ ΤΑΛΑΝΤΩΣΕΙΣ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΦΥΣΙΚΗ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΤΙΣ ΜΗΧΑΝΙΚΕΣ ΚΑΙ ΗΛΕΚΤΡΙΚΕΣ ΤΑΛΑΝΤΩΣΕΙΣ Θέµα Α Στις ερωτήσεις 1-4 να βρείτε τη σωστή απάντηση. Α1. Για κάποιο χρονικό διάστηµα t, η πολικότητα του πυκνωτή και

Διαβάστε περισσότερα

PWM (Pulse Width Modulation) Διαμόρφωση εύρους παλμών

PWM (Pulse Width Modulation) Διαμόρφωση εύρους παλμών PWM (Pulse Width Modulation) Διαμόρφωση εύρους παλμών Μία PWM κυματομορφή στην πραγματικότητα αποτελεί μία περιοδική κυματομορφή η οποία έχει δύο τμήματα. Το τμήμα ΟΝ στο οποίο η κυματομορφή έχει την μέγιστη

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρονική. Ενότητα 3: Δίοδος. Αγγελική Αραπογιάννη Τμήμα Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών

Ηλεκτρονική. Ενότητα 3: Δίοδος. Αγγελική Αραπογιάννη Τμήμα Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών Ηλεκτρονική Αγγελική Αραπογιάννη Τμήμα Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών Περιεχόμενα ενότητας (1/2) Η ιδανική δίοδος και η χρήση της. Η πραγματική χαρακτηριστική - της διόδου πυριτίου. Τα γραμμικά μοντέλα

Διαβάστε περισσότερα

5.1 Θεωρητική εισαγωγή

5.1 Θεωρητική εισαγωγή ΨΗΦΙΑΚΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ - ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 5 ΚΩ ΙΚΟΠΟΙΗΣΗ BCD Σκοπός: Η κατανόηση της µετατροπής ενός τύπου δυαδικής πληροφορίας σε άλλον (κωδικοποίηση/αποκωδικοποίηση) µε τη µελέτη της κωδικοποίησης BCD

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΙΑΓΩΓΟΙ ΙΑΚΟΠΤΕΣ ΙΣΧΥΟΣ

ΗΜΙΑΓΩΓΟΙ ΙΑΚΟΠΤΕΣ ΙΣΧΥΟΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ΗΜΙΑΓΩΓΟΙ ΙΑΚΟΠΤΕΣ ΙΣΧΥΟΣ 2.1 Η ΙΟ ΟΣ ΙΣΧΥΟΣ Η επαφή p n επιτρέπει τη διέλευση του ρεύµατος µόνο κατά τη µια φορά και ονοµάζεται δίοδος. Η δίοδος είναι ο απλούστερος ηµιαγωγός διακόπτης ισχύος.

Διαβάστε περισσότερα

1) Ταχύτητα. (Χρόνος καθυστερήσεως της διαδόσεως propagation delay Tpd ). Σχήμα 11.1β Σχήμα 11.1γ

1) Ταχύτητα. (Χρόνος καθυστερήσεως της διαδόσεως propagation delay Tpd ). Σχήμα 11.1β Σχήμα 11.1γ Κεφάλαιο 11 ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ 11.1. Εισαγωγή Τα ψηφιακά κυκλώματα κατασκευάζονται κυρίως με χρήση ολοκληρωμένων κυκλωμάτων (που λέγονται για συντομία ICs INTEGRATED CIRCUITS). Κάθε IC είναι ένας μικρός

Διαβάστε περισσότερα

Μάθηµα 1ο Μέρος 1ο. Ανάλυση Κυκλωµάτων DC ΑΝΑΛΟΓΙΚΗ ΣΧΕΔΙΑΣΗ

Μάθηµα 1ο Μέρος 1ο. Ανάλυση Κυκλωµάτων DC ΑΝΑΛΟΓΙΚΗ ΣΧΕΔΙΑΣΗ Μάθηµα 1ο Μέρος 1ο Ανάλυση Κυκλωµάτων DC ΑΝΑΛΟΓΙΚΗ ΣΧΕΔΙΑΣΗ 1 Σκοπός του µαθήµατος Εισαγωγή στις ηλεκτρονικές διατάξεις µε στόχο την απόκτηση αναλυτικής ικανότητας στα θέµατα αυτά. Απόκτηση απαραίτητων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ 1 ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1 ο 1. Aν ο ρυθμός μεταβολής της ταχύτητας ενός σώματος είναι σταθερός, τότε το σώμα: (i) Ηρεμεί. (ii) Κινείται με σταθερή ταχύτητα. (iii) Κινείται με μεταβαλλόμενη

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση 6 ΔΙΟΔΟΣ ZENER ΚΑΙ ΠΟΛΛΑΠΛΑΣΙΑΣΤΕΣ ΤΑΣΗΣ

Άσκηση 6 ΔΙΟΔΟΣ ZENER ΚΑΙ ΠΟΛΛΑΠΛΑΣΙΑΣΤΕΣ ΤΑΣΗΣ Άσκηση 6 ΔΙΟΔΟΣ ZENER ΚΑΙ ΠΟΛΛΑΠΛΑΣΙΑΣΤΕΣ ΤΑΣΗΣ Αυτό έργο χορηγείται με άδεια Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike Greece 3.0. Ονοματεπώνυμο: Μητρόπουλος Σπύρος Α.Ε.Μ.: 3215 Εξάμηνο: Β'

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα που θα καλυφθούν

Θέµατα που θα καλυφθούν Ηµιαγωγοί Semiconductors 1 Θέµατα που θα καλυφθούν Αγωγοί Conductors Ηµιαγωγοί Semiconductors Κρύσταλλοι πυριτίου Silicon crystals Ενδογενείς Ηµιαγωγοί Intrinsic semiconductors ύο τύποι φορέων για το ρεύµασεηµιαγωγούς

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στους Υπολογιστές

Εισαγωγή στους Υπολογιστές Ιόνιο Πανεπιστήμιο Τμήμα Πληροφορικής Εισαγωγή στην Επιστήμη των Υπολογιστών 2015-16 Εισαγωγή στους Υπολογιστές (αρχές λειτουργίας και τεχνολογία) http://di.ionio.gr/~mistral/tp/csintro/ Μ.Στεφανιδάκης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΩΣΗ ΘΕΡΜΙΚΗ ΣΤΑΘΕΡΟΠΟΙΗΣΗ 1. Εισαγωγή

ΠΟΛΩΣΗ ΘΕΡΜΙΚΗ ΣΤΑΘΕΡΟΠΟΙΗΣΗ 1. Εισαγωγή ΠΟΛΩΣΗ ΘΕΡΜΙΚΗ ΣΤΑΘΕΡΟΠΟΙΗΣΗ Εισαγωγή Στο κεφάλαιο αυτό θα µιλήσουµε για ενισχυτές µιας βαθµίδας µε διπολικά τρανζίστρ. Σε επόµενα κεφάλαια θα µιλήσουµε για ενισχυτές µε FET, όπως και για ενισχυτές µε

Διαβάστε περισσότερα

Σχετικά με το μάθημα. Ο Υπολογιστής Η γενική εικόνα. Η μνήμη. Ενότητες μαθήματος. Εισαγωγή στους Υπολογιστές. Βιβλία για το μάθημα

Σχετικά με το μάθημα. Ο Υπολογιστής Η γενική εικόνα. Η μνήμη. Ενότητες μαθήματος. Εισαγωγή στους Υπολογιστές. Βιβλία για το μάθημα Ιόνιο Πανεπιστήμιο Τμήμα Πληροφορικής Εισαγωγή στην Επιστήμη των Υπολογιστών 2014-15 Εισαγωγή στους Υπολογιστές (αρχές λειτουργίας και τεχνολογία) Σχετικά με το μάθημα Ενότητες μαθήματος Αρχές λειτουργίας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ 1 η ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΣΤΕΣ ΙΣΧΥΟΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Στόχοι της εργαστηριακής άσκησης είναι η εξοικείωση των σπουδαστών με την:

ΑΣΚΗΣΗ 1 η ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΣΤΕΣ ΙΣΧΥΟΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Στόχοι της εργαστηριακής άσκησης είναι η εξοικείωση των σπουδαστών με την: Σκοπός της Άσκησης: ΑΣΚΗΣΗ η ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΣΤΕΣ ΙΣΧΥΟΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Στόχοι της εργαστηριακής άσκησης είναι η εξοικείωση των σπουδαστών με την: α. Κατασκευή μετασχηματιστών. β. Αρχή λειτουργίας μετασχηματιστών.

Διαβάστε περισσότερα

2. ΛΟΓΙΚΕΣ ΠΥΛΕΣ. e-book ΛΟΓΙΚΗ ΣΧΕ ΙΑΣΗ ΑΣΗΜΑΚΗΣ-ΒΟΥΡΒΟΥΛΑΚΗΣ- ΚΑΚΑΡΟΥΝΤΑΣ-ΛΕΛΙΓΚΟΥ 1

2. ΛΟΓΙΚΕΣ ΠΥΛΕΣ. e-book ΛΟΓΙΚΗ ΣΧΕ ΙΑΣΗ ΑΣΗΜΑΚΗΣ-ΒΟΥΡΒΟΥΛΑΚΗΣ- ΚΑΚΑΡΟΥΝΤΑΣ-ΛΕΛΙΓΚΟΥ 1 2. ΛΟΓΙΚΕΣ ΠΥΛΕΣ e-book ΛΟΓΙΚΗ ΣΧΕ ΙΑΣΗ ΑΣΗΜΑΚΗΣ-ΒΟΥΡΒΟΥΛΑΚΗΣ- ΚΑΚΑΡΟΥΝΤΑΣ-ΛΕΛΙΓΚΟΥ 1 ΟΙ ΛΟΓΙΚΕΣ ΠΥΛΕΣ NOT, AND ΚΑΙ OR Οι βασικές πράξεις της Άλγεβρας Boole είναι οι πράξεις NOT, ANDκαι OR. Στα ψηφιακά

Διαβάστε περισσότερα

2 η ενότητα ΤΑ ΤΡΑΝΖΙΣΤΟΡ ΣΤΙΣ ΥΨΗΛΕΣ ΣΥΧΝΟΤΗΤΕΣ

2 η ενότητα ΤΑ ΤΡΑΝΖΙΣΤΟΡ ΣΤΙΣ ΥΨΗΛΕΣ ΣΥΧΝΟΤΗΤΕΣ ρ. Λάμρος Μισδούνης Καθηγητής 2 η ενότητα ΤΑ ΤΡΑΝΖΙΣΤΟΡ ΣΤΙΣ ΥΨΗΛΕΣ ΣΥΧΝΟΤΗΤΕΣ T.E.I. ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ Τ.Ε. 1 Περιεχόμενα 2 ης ενότητας Στην δεύτερη ενότητα θα ασχοληθούμε με

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρονικά Στοιχεία και Κυκλώματα ΙΙ. Εισαγωγή σε Ενισχυτές

Ηλεκτρονικά Στοιχεία και Κυκλώματα ΙΙ. Εισαγωγή σε Ενισχυτές Ηλεκτρονικά Στοιχεία και Κυκλώματα ΙΙ Εισαγωγή στα Ολο. Κυκλ. Βασική Φυσική MO Ενισχυτέςενόςσταδίου Διαφορικοί Ενισχυτές Καθρέφτες Ρεύματος Απόκριση Συχνότητας Ηλεκτρικός Θόρυβος Ανατροφοδότηση Σχεδιασμός

Διαβάστε περισσότερα

Διπολικά τρανζίστορ (BJT)

Διπολικά τρανζίστορ (BJT) Διπολικά τρανζίστορ (BJT) Το τρανζίστορ npn Εκπομπός Σλλέκτης Βάση Σχηματική παράσταση το τρανζίστορ npn Περιοχές λειτοργίας διπολικού τρανζίστορ Περιοχή EBJ BJ Αποκοπή Ανάστροφα Ανάστροφα Εγκάρσια τομή

Διαβάστε περισσότερα

2012 : (307) : , 29 2012 : 11.00 13.30

2012  : (307) : , 29 2012 : 11.00 13.30 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (ΙΙ) ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΣΧΟΛΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΜΑΘΗΜΑ : Εφαρµοσµένη Ηλεκτρολογία

Διαβάστε περισσότερα

6 Εισαγωγή στα Συστήματα Ηλεκτρικής Ενέργειας

6 Εισαγωγή στα Συστήματα Ηλεκτρικής Ενέργειας Πρόλογος Σ το βιβλίο αυτό περιλαμβάνεται η ύλη του μαθήματος «Εισαγωγή στα Συστήματα Ηλεκτρικής Ενέργειας» που διδάσκεται στους φοιτητές του Γ έτους σπουδών του Τμήματος Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Τεχνολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ θεωρία και ασκήσεις. Σπύρος Νικολαΐδης Αναπληρωτής Καθηγητής Τομέας Ηλεκτρονικής & ΗΥ Τμήμα Φυσικής

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ θεωρία και ασκήσεις. Σπύρος Νικολαΐδης Αναπληρωτής Καθηγητής Τομέας Ηλεκτρονικής & ΗΥ Τμήμα Φυσικής ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ θεωρία και ασκήσεις Σπύρος Νικολαΐδης Αναπληρωτής Καθηγητής Τομέας Ηλεκτρονικής & ΗΥ Τμήμα Φυσικής ΗΛΕΚΤΡΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΑΙ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ Ένα ηλεκτρικό κύκλωμα αποτελείται από ένα σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΟΜΑ Α Α

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΟΜΑ Α Α ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γʹ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 7 ΜΑÏΟΥ 009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ 0. Κύκλωμα - Όργανα

ΑΣΚΗΣΗ 0. Κύκλωμα - Όργανα ΑΣΚΗΣΗ 0 Κύκλωμα Όργανα ΤΙ ΧΡΕΙΑΖΟΜΑΣΤΕ: Ένα τροφοδοτικό GP 4303D, δύο πολύμετρα FLUKE 179 ένα λαμπάκι πυρακτώσεως, ένα πυκνωτή και καλώδια. ΣΚΟΠΟΣ: α) Να μάθουμε να φτιάχνουμε ένα κύκλωμα στον πάγκο β)

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙO ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙO ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙO ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑ 2 Δίοδοι-Επαφή pn Α. Στατική χαρακτηριστική της διόδου. Αν και η δίοδος είναι μία απλή διάταξη, αποτελεί τη βάση για έναν ολόκληρο κλάδο της Ηλεκτρονικής. Τα τρανζίστορς,

Διαβάστε περισσότερα

Συστήµατα DAQ. 6.1 Εισαγωγή

Συστήµατα DAQ. 6.1 Εισαγωγή 6 Συστήµατα DAQ 6.1 Εισαγωγή Με τον όρο Acquisition (Απόκτηση) περιγράφουµε τον τρόπο µε τον οποίο µεγέθη όπως η πίεση, η θερµοκρασία, το ρεύµα µετατρέπονται σε ψηφιακά δεδοµένα και απεικονίζονται στην

Διαβάστε περισσότερα

UT-602, UT-603 UT-602, UT-603. www.tele.gr

UT-602, UT-603 UT-602, UT-603. www.tele.gr UT-602, UT-603 ΟΡΓΑΝΟ ΜΕΤΡΗΣΗΣ ΑΥΤΕΠΑΓΩΓΗΣ / ΧΩΡΗΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΠΡΟΣΟΧΗ Να χρησιµοποιείτε το όργανο µέτρησης µόνο µε τους τρόπους που περιγράφονται στις οδηγίες χρήσης που ακολουθούν. Σε κάθε άλλη περίπτωση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ 5 η ΓΕΝΝΗΤΡΙΑ ΣΥΝΕΧΟΥΣ ΡΕΥΜΑΤΟΣ ΞΕΝΗΣ ΔΙΕΓΕΡΣΗΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΕΣ ΚΑΜΠΥΛΕΣ

ΑΣΚΗΣΗ 5 η ΓΕΝΝΗΤΡΙΑ ΣΥΝΕΧΟΥΣ ΡΕΥΜΑΤΟΣ ΞΕΝΗΣ ΔΙΕΓΕΡΣΗΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΕΣ ΚΑΜΠΥΛΕΣ ΑΣΚΗΣΗ 5 η ΓΕΝΝΗΤΡΙΑ ΣΥΝΕΧΟΥΣ ΡΕΥΜΑΤΟΣ ΞΕΝΗΣ ΔΙΕΓΕΡΣΗΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΕΣ ΚΑΜΠΥΛΕΣ Σκοπός της Άσκησης: Σκοπός της εργαστηριακής άσκησης είναι α) η κατανόηση της λειτουργίας της γεννήτριας συνεχούς ρεύματος

Διαβάστε περισσότερα

Ο πυκνωτής είναι μια διάταξη αποθήκευσης ηλεκτρικού φορτίου, επομένως και ηλεκτρικής ενέργειας.

Ο πυκνωτής είναι μια διάταξη αποθήκευσης ηλεκτρικού φορτίου, επομένως και ηλεκτρικής ενέργειας. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΕΣ ΤΑΛΑΝΤΩΣΕΙΣ Ο πυκνωτής Ο πυκνωτής είναι μια διάταξη αποθήκευσης ηλεκτρικού φορτίου, επομένως και ηλεκτρικής ενέργειας. Η απλούστερη μορφή πυκνωτή είναι ο επίπεδος πυκνωτής, ο οποίος

Διαβάστε περισσότερα

3 η Εργαστηριακή Άσκηση

3 η Εργαστηριακή Άσκηση 3 η Εργαστηριακή Άσκηση Βρόχος υστέρησης σιδηρομαγνητικών υλικών Τα περισσότερα δείγματα του σιδήρου ή οποιουδήποτε σιδηρομαγνητικού υλικού που δεν έχουν βρεθεί ποτέ μέσα σε μαγνητικά πεδία δεν παρουσιάζουν

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2.1 ΤΟ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΡΕΥΜΑ

ΦΥΣΙΚΗ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2.1 ΤΟ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΡΕΥΜΑ ΦΥΣΙΚΗ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2Η ΕΝΟΤΗΤΑ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΡΕΥΜΑ 2.1 ΤΟ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΡΕΥΜΑ Τι είναι ; Ηλεκτρικό ρεύμα ονομάζεται η προσανατολισμένη κίνηση των ηλεκτρονίων ή γενικότερα των φορτισμένων σωματιδίων Που μπορεί να

Διαβάστε περισσότερα

Doppler Radar. Μεταφορά σήµατος µε την βοήθεια των µικροκυµάτων.

Doppler Radar. Μεταφορά σήµατος µε την βοήθεια των µικροκυµάτων. ρ. Χ. Βοζίκης Εργαστήριο Φυσικής ΙΙ 101 10. Άσκηση 10 Doppler Radar. Μεταφορά σήµατος µε την βοήθεια των µικροκυµάτων. 10.1 Σκοπός της εργαστηριακής άσκησης Σκοπός της άσκησης είναι η γνωριµία των σπουδαστών

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδίαση Ηλεκτρονικών Κυκλωμάτων RF

Σχεδίαση Ηλεκτρονικών Κυκλωμάτων RF ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Σχεδίαση Ηλεκτρονικών Κυκλωμάτων F Ενότητα: Φίλτρα και Επαναληπτικές Ασκήσεις Στυλιανός Μυτιληναίος Τμήμα Ηλεκτρονικής, Σχολή

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ ΑΘΗΝΑΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ & Τ/Υ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ ΟΠΤΙΚΗΣ - ΟΠΤΟΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ & LASER

ΤΕΙ ΑΘΗΝΑΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ & Τ/Υ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ ΟΠΤΙΚΗΣ - ΟΠΤΟΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ & LASER ΤΕΙ ΑΘΗΝΑΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ & Τ/Υ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ ΟΠΤΙΚΗΣ - ΟΠΤΟΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ & LASER ΑΣΚΗΣΗ ΝΟ6 ΜΕΛΕΤΗ ΦΩΤΟΗΛΕΚΤΡΙΚΟΥ ΦΑΙΝΟΜΕ- ΝΟΥ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΦΩΤΟΕΚΠΕΜΠΟΥΣΩΝ ΙΟ ΩΝ (LEDS) Γ. Μήτσου Α. Θεωρία 1. Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

GM-392 & GM-393 700VDC 700 Vrms /AC.

GM-392 & GM-393  700VDC 700 Vrms /AC. Ο ΗΓΙΕΣ ΧΡΗΣΗΣ ΠΟΛΥΜΕΤΡΑ GM-392 & GM-393 ΠΡΟΣΟΧΗ Να χρησιµοποιείτε το πολύµετρο µόνο µε τους τρόπους που περιγράφονται στις οδηγίες χρήσης που ακολουθούν. Σε κάθε άλλη περίπτωση οι προδιαγραφές της συσκευής

Διαβάστε περισσότερα

Κυκλώµατα µε αντίσταση και πυκνωτή ή αντίσταση και πηνίο σε σειρά και πηγή συνεχούς τάσης

Κυκλώµατα µε αντίσταση και πυκνωτή ή αντίσταση και πηνίο σε σειρά και πηγή συνεχούς τάσης Κυκλώµατα µε αντίσταση και πυκνωτή ή αντίσταση και πηνίο σε σειρά και πηγή συνεχούς τάσης Το κύριο χαρακτηριστικό των κυκλωµάτων αυτών είναι ότι ο χρόνος στον οποίο η τάση, ή η ένταση παίρνει ορισµένη

Διαβάστε περισσότερα