ΤΟ ΟΖΟΝ ΩΣ ΡΥΠΟΣ ΚΑΙ ΩΣ ΑΝΤΙΡΡΥΠΑΝΤΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ. ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΕΚΧΥΛΙΣΜΑΤΟΣ ΡΙΖΑΡΙΟΥ (ΕΡΥΘΡΟ ΑΝΟΥ) ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΟΥ LATEX ΜΕ ΟΖΟΝ.

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΤΟ ΟΖΟΝ ΩΣ ΡΥΠΟΣ ΚΑΙ ΩΣ ΑΝΤΙΡΡΥΠΑΝΤΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ. ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΕΚΧΥΛΙΣΜΑΤΟΣ ΡΙΖΑΡΙΟΥ (ΕΡΥΘΡΟ ΑΝΟΥ) ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΟΥ LATEX ΜΕ ΟΖΟΝ."

Transcript

1 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ Ι ΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ( ιχηνετ) ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΙ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΖΩΗ Η ΠΡΑΣΙΝΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΟ ΠΕΙΡΑΜΑ ΣΤΗ Ι ΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟΣ Ο ΗΓΟΣ ΤΟ ΟΖΟΝ ΩΣ ΡΥΠΟΣ ΚΑΙ ΩΣ ΑΝΤΙΡΡΥΠΑΝΤΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ. ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΕΚΧΥΛΙΣΜΑΤΟΣ ΡΙΖΑΡΙΟΥ (ΕΡΥΘΡΟ ΑΝΟΥ) ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΟΥ LATEX ΜΕ ΟΖΟΝ. Επιβλέποντες Καθηγητές: Μαρούλης Απόστολος Χατζηαντωνίου Μαρούλη Κωνσταντίνα Μεταπτυχιακοί φοιτητές: Πουλιόπουλος Πούλιος Χατζηµπαλάση Θεοδώρα ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2007

2 3.1 ΣΚΟΠΟΙ ΠΕΙΡΑΜΑΤΩΝ Οι σκοποί των πειραµάτων που ακολουθούν είναι να φανεί: 1) Η καταστροφική επίδραση του όζοντος (Ο 3 ) στις φυσικές χρωστικές των έργων τέχνης (πίνακες ζωγραφικής, υφαντά, πάπυροι, συγγράµµατα), µέσω: α) Της επίδρασης του όζοντος (Ο 3 ) σε χαρτί βαµµένο µε λάκα αλιζαρίνης και παρατήρηση µεταβολής χρώµατος. β) Της επίδρασης του όζοντος (Ο 3 ) σε µαλλί βαµµένο µε λάκα αλιζαρίνης και παρατήρηση µεταβολής χρώµατος. 2) Η χρήση του όζοντος (Ο 3 ) ως πλεονεκτικότερου οξειδωτικού για την επεξεργασία έγχρωµων βιοµηχανικών αποβλήτων µέσω: α) Της επίδρασης του όζοντος (Ο 3 ) σε διάλυµα επεξεργασίας ριζών της Rubia trinctorum (κοινώς ριζάρι ή ερυθρόδανο) και παρατήρηση µεταβολής χρώµατος. β) Της επίδρασης του όζοντος (Ο 3 ) σε διάλυµα ηλιανθίνης και διάλυµα κυανούν του µεθυλενίου και παρατήρηση µεταβολής χρώµατος. 1

3 3.2 ΣΤΟΧΟΙ ΠΕΙΡΑΜΑΤΩΝ Η κατανόηση της διττής φύσης του τροποσφαιρικού όζοντος (Είναι αφενός µεν ένα ισχυρό εργαλείο για πράσινες εφαρµογές, αφετέρου δε ένας ρυπογόνος παράγοντας). Η κατανόηση της καταστρεπτικής επίδρασης της υψηλής συγκέντρωσης του τροποσφαιρικού όζοντος (Ο 3 ) σε έργα της πολιτισµικής µας κληρονοµιάς, καθώς και σε υλικά αντικείµενα καθηµερινής χρήσης όπως πολλών ειδών ελαστικά. H ευαισθητοποίηση για την ανάγκη µείωσης των ρύπων που συµβάλλουν στην αύξηση της συγκέντρωσης του τροποσφαιρικού όζοντος (π.χ. ΝΟ Χ ). Η κατανόηση ότι η επιλογή του όζοντος, ως οξειδωτικού στην επεξεργασία έγχρωµων αποβλήτων, πλεονεκτεί σε σχέση µε τη χρήση άλλων οξειδωτικών, για διάφορους λόγους, ένας εκ των οποίων είναι ότι δεν παράγονται βλαβερά παραπροϊόντα. Η κατανόηση σύνδεσης πολύπλοκων οξειδοαναγωγικών αντιδράσεων µε καθηµερινά, υπαρκτά φυσικοχηµικά φαινόµενα που εξελίσσονται στο περιβάλλον. Με τον τρόπο αυτό επιτυγχάνεται η σύνδεση της διδασκαλίας της χηµείας µε φαινόµενα καθηµερινότητας. Η κατανόηση της δυνατότητας εξαγωγής χρωστικών µέσων (Dyes, Pigments), από φυτικές πρώτες ύλες (Ρίζες φυτού Rubia tinctorum). Η αναβίωση της χρήσης φυσικών χρωστικών για το χρωµατισµό διαφόρων αντικειµένων και η ικανοποίηση που νιώθει κάποιος από τη χρήση αυτή. 2

4 3.3 ΥΓΙΕΙΝΗ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΚΑΝΟΝΕΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΣΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΑ ΧΗΜΕΙΑΣ Κατά την εκτέλεση οποιουδήποτε πειράµατος χηµείας φοράµε πάντοτε εργαστηριακή ποδιά και γυαλιά ασφαλείας. Χρησιµοποιούµε µόνον όσα αντιδραστήρια έχουν σχέση µε το πείραµα που θα πραγµατοποιήσουµε και διαθέτουν ετικέτα µε το περιεχόµενο στη συσκευασία τους, την οποία και διαβάζουµε προσεκτικά δύο φορές πριν τη χρήση της ουσίας. εν τα δοκιµάζουµε και δεν τα µυρίζουµε. Η αναρρόφηση µε οποιονδήποτε τύπο σιφωνίου γίνεται πάντοτε µε τη βοήθεια ελαστικού αναρροφητήρα (πουάρ) και ποτέ µε το στόµα. Ποτέ δε στρέφουµε δοκιµαστικό σωλήνα που θερµαίνουµε στο πρόσωπό µας ή στο πρόσωπο άλλων. ε θερµαίνουµε δοκιµαστικό σωλήνα στον πυθµένα του, αλλά λίγο παραπάνω από την επιφάνεια του υγρού ανακινώντας συγχρόνως τον σωλήνα. Έτσι αποφεύγουµε τον απότοµο βρασµό µε εκτίναξη του περιεχοµένου του. Ποτέ δεν ανακατεύουµε δύο αντιδραστήρια στην τύχη. Ποτέ δεν πιάνουµε στερεό αντιδραστήριο µε το χέρι. Χρησιµοποιούµε πάντοτε σπάτουλα (ή λαβίδα). Πάντοτε κολλάµε µια ετικέτα µε τα χαρακτηριστικά του αντιδραστηρίου που παρασκευάσαµε στο µπουκάλι στο οποίο θα αποθηκευτεί. Κατά τις αραιώσεις των πυκνών οξέων, ιδιαίτερα του θειικού οξέος ποτέ δεν προστίθεται το νερό στο οξύ αλλά το οξύ προστίθεται σιγά σιγά στο νερό. Ποτέ δεν θερµαίνουµε ογκοµετρικούς κυλίνδρους και φιάλες αντιδραστηρίων, γιατί υπάρχει κίνδυνος να σπάσουν και να προκληθούν ατυχήµατα. Τα πολύ θερµά δοχεία (ποτήρια, φιάλες, δοκιµαστικοί σωλήνες κ.λ.π.) για να ψυχθούν τοποθετούνται σε επιφάνειες που δεν καίγονται (π.χ. πλέγµα αµιάντου). Ποτέ δε θερµαίνουµε σε γυµνή φλόγα υγρά που αναφλέγονται εύκολα, όπως αιθέρα, αιθανόλη κ. ά.. Ούτε ο λύχνος ούτε άλλα θερµαντικά σώµατα πρέπει να µένουν σε λειτουργία όταν δεν τα χρειαζόµαστε, ιδιαίτερα όταν δίπλα συνεχίζουµε να εκτελούµε άλλα πειράµατα. εν ρίχνουµε κάποιο αντιδραστήριο που µας περίσσεψε στο δοχείο από όπου αρχικά το πήραµε. Το πώµα που βγάζουµε από κάθε φιάλη πρέπει να το βάζουµε στην ίδια και όχι σε άλλη. 3

5 Όταν θέλουµε να µυρίσουµε ένα αντιδραστήριο, δεν το πλησιάζουµε στη µύτη µας, αλλά µε τη βοήθεια της παλάµης µας δηµιουργούµε ρεύµα αέρα. εν παίρνουµε υγρό µε σιφώνιο βάζοντας το σιφώνιο µέσα στο δοχείο, αλλά πρώτα βάζουµε το υγρό σε ποτήρι ζέσεως και µετά µε το σιφώνιο γίνεται η µεταφορά. 4

6 3.4 ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΙΑΤΑΞΗ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΟΖΟΝΤΟΣ Ηλεκτρολυτική συσκευή παραγωγής όζοντος Για την παραγωγή του όζοντος επιλέχθηκε η µέθοδος της ηλεκτρόλυσης του νερού επειδή έχει τα παρακάτω πλεονεκτήµατα: α) Με τη µέθοδο αυτή παράγονται ικανές ποσότητες όζοντος που µπορούν να χρησιµοποιηθούν σε διάφορες χηµικές διεργασίες. β) Αποδείχθηκε ότι η παραπάνω µέθοδος παραγωγής όζοντος, αν και θεωρείται ακριβότερη της µεθόδου της ηλεκτρικής εκκένωσης, σε εργαστηριακό επίπεδο είναι φθηνότερη. γ) Μπορεί να κατασκευαστεί πολύ εύκολα µε απλά υλικά. Περιγραφή υλικών 1) Σύριγγα των 10 ml: Πρόκειται για κοινή πλαστική σύριγγα η οποία παίζει το ρόλο της ηλεκτρολυτικής συσκευής και στην οποία προσαρµόζονται τα ηλεκτρόδια. 2) Μία µύτη µολυβιού από γραφίτη διαµέτρου 1 mm και µήκους 3 cm: Πρόκειται για απλή µύτη µολυβιού από γραφίτη που παίζει το ρόλο του ηλεκτροδίου της καθόδου (ηλεκτρόδιο C). 3) Ένα µικρό µακρόστενο πλακίδιο λευκοχρύσου: Παίζει το ρόλο του ηλεκτροδίου της ανόδου (ηλεκτρόδιο Pt). 4) Ένα ποτήρι ζέσεως των 600 ml µε πάγο: Παίζει το ρόλο του υδατόλουτρου πάγου για να αποτραπεί η θέρµανση της ηλεκτρολυτικής συσκευής, λόγω της αύξησης της θερµοκρασίας εξ αιτίας της τάσης του ρεύµατος που περνάει από την συσκευή. Η αύξηση της θερµοκρασίας λειτουργεί ανασταλτικά όσον αφορά στην απόδοση παραγωγής όζοντος. 5) ύο µπαταρίες των 4,5 V συνδεδεµένες στη σειρά: Παίζουν το ρόλο της πηγής ρεύµατος για την ηλεκτρόλυση. 6) ύο σύρµατα µε κροκοδειλάκια: Χρησιµεύουν για τη σύνδεση των ηλεκτροδίων µε την µπαταρία. 7) Ένα γυάλινο δοχείο και πώµα µε µία οπή: Παίζει το ρόλο του δοχείου όπου θα γίνει η συλλογή του όζοντος και η επίδρασή του πάνω στα υλικά του πειράµατος. 8) Ελαστικός σωλήνας µήκους περίπου 30 cm: Συνδέει την ηλεκτρολυτική συσκευή µε το γυάλινο σωλήνα συλλογής του όζοντος. 9) Αιχµηρό αντικείµενο (βελόνα µεγάλης διαµέτρου): Χρησιµεύει για τη δηµιουργία τρυπών πάνω στη σύριγγα απ όπου θα περάσουν τα δύο ηλεκτρόδια. 5

7 10) ιάλυµα θειικού οξέος (H 2 SO 4 ) 3Μ: Παίζει το ρόλο του ηλεκτρολύτη και τοποθετείται µέσα στη σύριγγα. Συναρµολόγηση της πειραµατικής διάταξης Για τη συναρµολόγηση της ηλεκτρολυτικής συσκευής ακολουθούµε τα εξής βήµατα: 1) Στο ποτήρι ζέσεως των 600 ml τοποθετούµε πάγο. 2) Τρυπάµε τη σύριγγα, µε τη βοήθεια της βελόνας, σε δύο σηµεία εκατέρωθεν του πώµατος και προσαρµόζουµε τα δύο ηλεκτρόδια αεροστεγώς. (Αν χρειάζεται χρησιµοποιούµε λίγη σιλικόνη). 2) Γεµίζουµε την ηλεκτρολυτική συσκευή (σύριγγα) ως εξής: Αφαιρούµε το έµβολο από τη σύριγγα και τοποθετούµε το πώµα Κρατούµε τη σύριγγα µε το πώµα προς τα κάτω και προσθέτουµε µέσα στη σύριγγα 4 ml διαλύµατος Η 2 SO 4 3Μ Προσαρµόζουµε το έµβολο στη σύριγγα Αντιστρέφουµε τη σύριγγα και αφαιρούµε το πώµα 3) Τοποθετούµε τη σύριγγα στο ποτήρι µε τον πάγο. 4) Συνδέουµε τον ελαστικό σωλήνα έτσι ώστε το ένα άκρο του να ενωθεί µε το πώµα της σύριγγας και το άλλο άκρο του να ενωθεί µε την οπή του πώµατος του γυάλινου δοχείου συλλογής του όζοντος. 5) Όταν θέλουµε να αρχίσει η ηλεκτρόλυση συνδέουµε τα ηλεκτρόδια µε την µπαταρία µε τη βοήθεια των συρµάτων που φέρουν κροκοδειλάκια στα άκρα τους. Η χηµεία της ηλεκτρολυτικής µεθόδου Σύµφωνα µε τη µέθοδο αυτή κατά την ηλεκτρόλυση του νερού γίνονται οι εξής αντιδράσεις: Στο τµήµα της ανόδου του ηλεκτρολυτικού στοιχείου παράγεται όζον και οξυγόνο σύµφωνα µε τις αντιδράσεις (1) και (2). Μπορεί επίσης στην άνοδο να συµβαίνει παραγωγή όζοντος και σύµφωνα µε την αντίδραση (3) Άνοδος (+) 3Η 2 Ο Ο 3 + 6H + + 6e - Ε = 1,51 V (1) 2H 2 O Ο 2 + 4Η + + 4e - Ε = 1,23 V (2) Η 2 Ο +Ο 2 Ο 3 + 2H + + 2e - Ε = 2,07 V (3) Στο τµήµα της καθόδου του ηλεκτρολυτικού στοιχείου παράγεται υδρογόνο σύµφωνα µε την αντίδραση (4). Κάθοδος(-) 2H 2 O + 2e - H 2 + 2OH - Ε = -0,83 V (4) Παράγεται συνολικά 7-8 ml µίγµα αερίων (Η 2, Ο 2, Ο 3 ) ανά λεπτό, από τα οποία το όζον αποτελεί το 0,25% (2.500 ppm). 6

8 3.5 ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΙΑΛΥΜΑΤΩΝ 1) ιάλυµα HCl 0,27 Μ: Χρησιµοποιήθηκε πυκνό διάλυµα HCl 38% w/w (12,4 Μ). Σε ογκοµετρική φιάλη των 100 ml µεταφέρουµε µε σιφώνιο 2,2 ml HCl 12,4 M. Συµπληρώνουµε µε απεσταγµένο νερό µέχρι την χαραγή των 100 ml. Παρασκευάζεται έτσι διάλυµα 100 ml HCl περιεκτικότητας 0,27 Μ µε βάση το νόµο της αραίωσης: C αρχ. *V αρχ. = C τελ. * V τελ. V αρχ = 0,27 * 100 / 12,4 V αρχ = 2,2 ml 2) ιάλυµα H 2 SO 4 3 M: Χρησιµοποιήθηκε πυκνό διάλυµα H 2 SO 4 98% w/w (18,4 Μ) d=1,84 g/ml Σε ογκοµετρική φιάλη των 100 ml µεταφέρουµε µε σιφώνιο 16,3 ml H 2 SO 4 98% w/w Συµπληρώνουµε µε απεσταγµένο νερό µέχρι την χαραγή των 100 ml. Παρασκευάζεται έτσι διάλυµα 100 ml H 2 SO 4 περιεκτικότητας 3 Μ µε βάση το νόµο της αραίωσης: C αρχ. *V αρχ. = C τελ. * V τελ. V αρχ = 3 * 100 / 18,4 V αρχ = 16,3 ml 3) ιάλυµα επεξεργασίας ριζών του φυτού Rubia tinctorum µε HCl 0,27 M: Αφού αποξηράθηκαν οι ρίζες του φυτού, ζυγίστηκε ποσότητα ριζών περίπου 10g και προστέθηκαν σε 200 ml διαλύµατος HCl 0,27 Μ όπου και παρέµειναν για 48 ώρες. Στη συνέχεια αφαιρέθηκαν οι ρίζες και προέκυψε το διάλυµα επεξεργασίας ριζών. 4) ιάλυµα στυπτηρίας 0,021 Μ: Χρησιµοποιήθηκε στυπτηρία, λευκό κρυσταλλικό στερεό µε Mr = 474 και Μ.Τ: KAl(SO 4 ) 2.12H 2 O. Τοποθετούµε στο ζυγό κάψα πορσελάνης. Μηδενίζουµε το ζυγό και ζυγίζουµε 1,00 g στυπτηρίας. Μεταφέρουµε την ποσότητα της στυπτηρίας σε ποτήρι ζέσεως των 50 ml και στη συνέχεια προσθέτουµε λίγο απεσταγµένο νερό για να διαλυθεί. Μεταφέρουµε την παραπάνω ποσότητα σε ογκοµετρική φιάλη των 100 ml και προσθέτουµε απεσταγµένο νερό µέχρι την χαραγή. Παρασκευάζεται έτσι διάλυµα 0,021 Μ µε βάση τον τύπο: C = n/v = m/v*mr m = C*V*Mr m = 0,021 * 0,1 * 474 m = 1 g 7

9 5) ιάλυµα Na 2 CO 3 0,094 Μ: Χρησιµοποιήθηκε ανθρακικό νάτριο, λευκό κρυσταλλικό στερεό µε Mr = 106 g και Μ.Τ: Na 2 CO 3. Τοποθετούµε στο ζυγό κάψα πορσελάνης. Μηδενίζουµε το ζυγό και ζυγίζουµε 1,00 g Na 2 CO 3. Μεταφέρουµε την ποσότητα του Na 2 CO 3 σε ποτήρι ζέσεως των 50 ml και στη συνέχεια προσθέτουµε λίγο απεσταγµένο νερό για να διαλυθεί. Μεταφέρουµε την παραπάνω ποσότητα σε ογκοµετρική φιάλη των 100 ml και προσθέτουµε απεσταγµένο νερό µέχρι την χαραγή. Παρασκευάζεται έτσι διάλυµα 0,094 Μ µε βάση τον τύπο: C = n/v = m/v*mr m = C*V*Mr m = 0,094 * 0,1 * 106 m = 1 g 6) ιάλυµα ηλιανθίνης 0,005 g / 100 ml: Χρησιµοποιήθηκε ηλιανθίνη, πορτοκαλί κρυσταλλικό στερεό. Τοποθετούµε στο ζυγό ποτήρι ζέσεως των 100 ml. Μηδενίζουµε το ζυγό και ζυγίζουµε 0,005 g ηλιανθίνης. Προσθέτουµε απεσταγµένο νερό µέχρι τα 100 ml. 7) ιάλυµα κυανούν του µεθυλενίου 0,005 g / 100 ml: Χρησιµοποιήθηκε κυανούν του µεθυλενίου, µπλε σκούρο κρυσταλλικό στερεό. Τοποθετούµε στο ζυγό ποτήρι ζέσεως των 100 ml. Μηδενίζουµε το ζυγό και ζυγίζουµε 0,005 g κυανούν του µεθυλενίου. Προσθέτουµε απεσταγµένο νερό µέχρι τα 100 ml. 8) ιάλυµα υποχλωριώδους νατρίου (NaClO): Χρησιµοποιήθηκε χλωρίνη οικιακής χρήσης. 9) ιάλυµα υπεροξειδίου του υδρογόνου (Η 2 Ο 2 ): Χρησιµοποιήθηκε διάλυµα Η 2 Ο 2 30% v/v. 10) Κορεσµένο διάλυµα Na 2 CO 3 (220 g / L) 8

10 ΠΕΙΡΑΜΑΤΑ ΕΠΙ ΕΙΞΗΣ Εξαγωγή λάκας αλιζαρίνης από ρίζες του φυτού Rubia tinctorum Επίδραση οξειδωτικών σε χρωστικές Επίδραση του όζοντος (Ο 3 ) σε συνθετικά ελαστικά (rubber) 9

11 3.6 ΠΕΙΡΑΜΑΤΑ ΕΠΙ ΕΙΞΗΣ Εξαγωγή λάκας αλιζαρίνης από ρίζες του φυτού Rubia tinctorum Σκοπός πειράµατος Η παρασκευή της χρωστικής ουσίας (Pigment) λάκας αλιζαρίνης από τις ρίζες του φυτού Rubia tinctorum. Στόχος πειράµατος Να γνωρίσουν οι φοιτητές έναν τρόπο παρασκευής ενός χρωστικού µέσου από φυσικές πρώτες ύλες. Σκεύη και υλικά 1) 2 ποτήρια ζέσεως των 100 ml 2) 1 ποτήρι ζέσεως των 200 ml µε πάγο (υδατόλουτρο πάγου) 3) Χωνί διηθήσεως 4) Πτυχωτός ηθµός 5) Ηλεκτρικό µάτι 6) Ογκοµετρικός κύλινδρος των 20 ml 7) Κωνική φιάλη Αντιδραστήρια 1) ιάλυµα επεξεργασίας ριζών του φυτού Rubia tinctorum µε HCl 2) ιάλυµα στυπτηρίας 0,021Μ 3) Κορεσµένο διάλυµα Na 2 CO 3 Πειραµατική διαδικασία 1) Μεταφέρουµε από το πλαστικό φιαλίδιο 25 ml διαλύµατος ριζών µέσα σε ποτήρι των 100 ml. 2) Προσθέτουµε 12,5 ml διαλύµατος στυπτηρίας 0,021Μ, µε τη βοήθεια ογκοµετρικού κυλίνδρου. 10

12 3) Βράζουµε το παραπάνω µίγµα για 5 min περίπου και το κρυώνουµε σε υδατόλουτρο πάγου. 4) Προσθέτουµε στο άλλο ποτήρι ζέσεως 12,5 ml κορεσµένου διαλύµατος Na 2 CO 3, µε τη βοήθεια ογκοµετρικού κυλίνδρου και το κρυώνουµε σε υδατόλουτρο πάγου. 5) Προσθέτουµε στο µίγµα το κρύο διάλυµα του Na 2 CO 3. 6) Στη συνέχεια διηθούµε το µίγµα σε πτυχωτό ηθµό. 7) Αφήνουµε το υλικό που παρέµεινε στο διηθητικό χαρτί να στεγνώσει στον αέρα. Το υλικό αυτό αποτελεί τη λάκα αλιζαρίνης. ηµιουργία δύο φάσεων µετά την προσθήκη σόδας ιήθηση του µίγµατος Τα τρία αντιδραστήρια για την εξαγωγή λάκας αλιζαρίνης Ξήρανση του στερεού υπολείµµατος στο διηθητικό χαρτί Συλλογή της λάκας αλιζαρίνης µετά την ξήρανση του στερεού υπολείµµατος στο διηθητικό χαρτί 11

13 Η χηµεία του πειράµατος 1) Αλιζαρίνη: Χηµική ένωση µε Mr = 240 και Μ.Τ: C 14 H 8 O 4. Βρίσκεται στις ρίζες του φυτού Rubia tinctorum, οι οποίες αποτελούν πηγές και άλλων φυσικών χρωστικών υλικών, µε τη µορφή ενός γλυκοσιδίου του λεγόµενου ρουµπεριθρικού οξέος. Τα είδη των ανθρακινονών που απαντούν στις ρίζες του φυτού φαίνονται στον παρακάτω πίνακα: οµές ανθρακινονών Άγλυκο µέρος ανθρακινονών Υδατανθρακικό µέρος γλυκοσιδίου R 5 = -O-αγλυκόνη Α/Α Ονοµασία R 1 R 2 R 3 R 4 1 Ρουµπεριθρικό οξύ ΟΗ Ο-δισακχαρίτης H H 2 1,2,3-Τριυδροξυανθρακινόνη ΟΗ ΟΗ OH H 3 Λουσιδίνη ΟΗ CH 2 OH OH H 4 2-Υδροξυανθρακινόνη Η OH H H 5 Αλιζαρίνη ΟΗ OH H H 6 Πουρπουρίνη ΟΗ OH H OH 7 Ξανθοπουρπουρίνη ΟΗ H OH H 8 Ρουβιαδίνη ΟΗ CH 3 OH H Είναι το κύριο χρωστικό υλικό (Dye) για την παραγωγή της οργανικής χρωστικής ουσίας (pigment) λάκας αλιζαρίνης. Ονοµάζεται 1,2- διυδροξυανθρακινόνη και είναι µια τρικυκλική αρωµατική δικετόνη µε δύο υδροξυλικές οµάδες απ ευθείας ενωµένες στον αρωµατικό δακτύλιο. O HO OH O Αλιζαρίνη 12

14 2) Χρήση διαλύµατος HCl: Επειδή η αλιζαρίνη είναι εγκλωβισµένη στις ρίζες του φυτού Rubia tinctorum µε τη µορφή ενός γλυκοσιδίου του λεγόµενου ρουµπεριθρικού οξέος (Ruberythric acid), απαιτείται η υδρόλυση του γλυκοσιδίου αυτού µε τη βοήθεια HCl για την απελευθέρωση του άγλυκου τµήµατος του γλυκοσιδίου, δηλαδή της αλιζαρίνης. Αλιζαρίνη 1,2-διυδροξυανθρακινόνη Γλυκοσίδιο: Ruberithrinic or Ruberythric acid 6-O-β-D-xylopyranosyl-β-D-glucopyranoside 13

15 Η αντίδραση της υδρόλυσης του ρουµπεριθρικού οξέος παρουσία HCl είναι η εξής: + H 2 O HCl Ρουµπεριθρικό οξύ + Αλιζαρίνη ισακχαρίτης αποτελούµενος από τα µονοσάκχαρα D- γλυκόζη και D- ξυλόζη 3) Χρήση διαλύµατος στυπτηρίας Καλίου-Αργιλίου: Πρόκειται για ένυδρο µεικτό θειικό άλας καλίου-αργιλίου µε Mr = 474 και Μ.Τ: KAl(SO 4 ) 2.12H 2 O. Ο ρόλος της στυπτηρίας είναι να δηµιουργήσει σύµπλοκη ένωση µε την αλιζαρίνη, δυσδιάλυτη στο νερό (Pigment), σύµφωνα µε την αντίδραση: Al 3+ (aq) + 2 C 14 H 8 O 4(aq) Al(C 14 H 8 O 4 ) 2 3+ (aq) Επίσης συµβάλλει στην σταθεροποίηση του χρωστικού υλικού πάνω στην επιφάνεια βαφής µέσω δεσµών των υδροξυλικών οµάδων της λάκας µε την επιφάνεια βαφής (χαρτί, ύφασµα). Ύφασµα OH OH OH O HO Al OH O Βαφή µε αλιζαρίνη µε χρήση στυπτυρίας 14

16 4) Χρήση διαλύµατος Na 2 CO 3 : Ο ρόλος του διαλύµατος του Na 2 CO 3 είναι ο διαχωρισµός του συµπλόκου αλιζαρίνης-αl (λάκα αλιζαρίνης) από το υπόλοιπο διάλυµα σύµφωνα µε την αντίδραση: 2Al(C 14 H 8 O 4 ) 2 3+ (aq) + 3 Na 2 CO 3(aq) + 3Η 2 Ο (l) 2Al(OH) 3(s) + 4C 14 H 8 O 4(s) + 3CO 2(g) + 6Na + (aq) 5) Λάκα αλιζαρίνης: Σύµπλοκο της αλιζαρίνης µε Al Λάκα αλιζαρίνης 15

17 3.6.2 Επίδραση οξειδωτικών σε χρωστικές Σκοπός πειράµατος Η οξειδωτική δράση δύο οξειδωτικών, του υπεροξειδίου του υδρογόνου (Η 2 Ο 2 ) και του υποχλωριώδους νατρίου (NaClO), σε διαλύµατα δύο χρωστικών, της ηλιανθίνης (Methyl Orange) και του κυανούν του µεθυλενίου (Methylene Blue). Στόχος πειράµατος Να κατανοήσουν οι φοιτητές το ρόλο των οξειδωτικών στην επεξεργασία των χρωµατισµένων βιοµηχανικών αποβλήτων. Σκεύη και υλικά 1) 4 µεγάλοι δοκιµαστικοί σωλήνες 2) 2 ογκοµετρικοί κύλινδροι των 10 ml Αντιδραστήρια 1) ιάλυµα ηλιανθίνης 0,005 g / 100 ml 2) ιάλυµα κυανούν του µεθυλενίου 0,005 g / 100 ml 3) ιάλυµα υποχλωριώδους νατρίου (NaClO) 4) ιάλυµα υπεροξειδίου του υδρογόνου (Η 2 Ο 2 ) 30% w/v 5) Απεσταγµένο νερό Πειραµατική διαδικασία 1) Σε µεγάλο δοκιµαστικό σωλήνα ρίχνουµε 10 σταγόνες διαλύµατος ηλιανθίνης µε τη βοήθεια του σταγονοµετρικού φιαλιδίου που περιέχει το διάλυµα της ηλιανθίνης. 2) Προσθέτουµε 10 ml απεσταγµένου νερού µε τη βοήθεια του ογκοµετρικού κυλίνδρου. 3) Μεταφέρουµε τη µισή ποσότητα του παραπάνω διαλύµατος σε άλλο µεγάλο δοκιµαστικό σωλήνα για να αποτελέσει το δείγµα αναφοράς στη σύγκριση του χρώµατος. 4) Προσθέτουµε, σιγά-σιγά ανακινώντας, στον ένα δοκιµαστικό σωλήνα 5 ml διαλύµατος υποχλωριώδους νατρίου µε τη βοήθεια ογκοµετρικού κυλίνδρου. 16

18 5) Στη συνέχεια προσθέτουµε στον ίδιο δοκιµαστικό σωλήνα 5 ml διαλύµατος υπεροξειδίου του υδρογόνου µε τη βοήθεια ογκοµετρικού κυλίνδρου. 6) Συγκρίνουµε τους δύο δοκιµαστικούς σωλήνες και παρατηρούµε τον αποχρωµατισµό στον έναν από τους δύο. Επαναλαµβάνουµε ακριβώς την ίδια διαδικασία και για το διάλυµα του κυανούν του µεθυλενίου. Η χηµεία του πειράµατος Οι χρωστικές που χρησιµοποιούνται είναι η ηλιανθίνη και το κυανούν του µεθυλενίου. Οι τύποι τους φαίνονται παρακάτω: Ηλιανθίνη (Methyl Orange) Κυανούν του µεθυλενίου (Methylene Blue) 17

19 Η οξείδωση των παραπάνω χρωστικών διεξάγεται µε «οξυγόνο στην απλή», που αποτελεί µια διεγερµένη µορφή του µοριακού οξυγόνου ιδιαίτερα δραστική. Για την παραγωγή του «οξυγόνου στην απλή» χρησιµοποιούµε χλωρίνη (NaClO) και διάλυµα υπεροξειδίου του υδρογόνου (Η 2 Ο 2 ). Οι αντιδράσεις που γίνονται είναι οι εξής: Η 2 Ο 2 + NaClO ClO Na + + H 2 O ClO 2 - * O 2 + Cl - Το παραγόµενο «οξυγόνο στην απλή» ( * O 2 ) που παράγεται οξειδώνει στη συνέχεια τις χρωστικές ηλιανθίνη και κυανούν του µεθυλενίου σύµφωνα µε τις παρακάτω αντιδράσεις: + 43/2 * O 2 14CO 2 + 3NO SO H + + Να + + 5H 2 O + 51/2 * O 2 16CO 2 + 3NO SO H + + Cl - + 6H 2 O Η οξείδωση αυτή οδηγεί στον αποχρωµατισµό των διαλυµάτων των παραπάνω χρωστικών Επίδραση του όζοντος (Ο 3 ) σε συνθετικά ελαστικά (rubber) Σκοπός πειράµατος Η οξειδωτική δράση του όζοντος σε συνθετικό ελαστικό υλικό-rubber (υλικό από ελαστικό γάντι µιας χρήσεως). Στόχος πειράµατος Να κατανοήσουν οι φοιτητές την καταστρεπτική δράση του τροποσφαιρικού όζοντος, ως οξειδωτικού, σε συνθετικά ελαστικά υλικά. 18

20 Σκεύη και υλικά 1) Συσκευή παραγωγής όζοντος 2) Ελαστικό γάντι µιας χρήσεως 3) Σύρµα για την κατασκευή αυτοσχέδιου τελάρου όπου θα γίνει η προσαρµογή του κοµµατιού από το ελαστικό γάντι Αντιδραστήρια 1) ιάλυµα θειικού οξέος (Η 2 SO 4 ) 3Μ Πειραµατική διαδικασία 1) Συναρµολογούµε τη συσκευή του όζοντος. 2) Κόβουµε κοµµάτια από το ελαστικό γάντι. 3) Κατασκευάζουµε 2 αυτοσχέδια συρµάτινα τελάρα για την προσαρµογή των ελαστικών κοµµατιών. 4) Προσαρµόζουµε τα κοµµάτια του ελαστικού γαντιού πάνω στα τελάρα µε τέτοιο τρόπο ώστε να είναι σχετικά τεντωµένα. 5) Κρατάµε το ένα συρµάτινο τελάρο σα δείγµα αναφοράς για µέτρο σύγκρισης. 6) Τοποθετούµε το άλλο συρµάτινο τελάρο µέσα στο δοχείο συλλογής του όζοντος. 7) Συνδέουµε τα ηλεκτρόδια της συσκευής µε τους πόλους της µπαταρίας, ώστε να αρχίσει η παραγωγή και διοχέτευση του όζοντος µέσα στο δοχείο συλλογής. 8) Μετά τη διέλευση µισής ώρας αποσυνδέουµε τη συσκευή από την µπαταρία, βγάζουµε το συρµάτινο τελάρο και συγκρίνουµε την κατάσταση του ελαστικού κοµµατιού του µε αυτό του δείγµατος αναφοράς. Παρατηρούµε την εµφανή καταστρεπτική επίδραση του όζοντος στο ελαστικό υλικό. Η χηµεία του πειράµατος 19

21 Το ελαστικό γάντι µιας χρήσεως που χρησιµοποιήθηκε στο συγκεκριµένο πείραµα, είναι ένας τύπος ελαστικού υλικού µε την παρακάτω δοµή: Το όζον ως οξειδωτικό µέσο επιδρά και σε οργανικά υλικά, όπως: α) στο φυσικό καουτσούκ, β) στα συνθετικά ελαστικά υλικά, προκαλώντας φθορά. Ο µηχανισµός δράσης του φαίνεται στο παρακάτω σχήµα: Μηχανισµός επίδρασης του όζοντος στο διπλό δεσµού ελαστικού υλικού 20

22 ΠΕΙΡΑΜΑΤΑ ΦΟΙΤΗΤΩΝ Επίδραση όζοντος (Ο 3 ) σε χαρτί και σε µαλλί βαµµένα µε λάκα αλιζαρίνης Επίδραση όζοντος (Ο 3 ) «πράσινο οξειδωτικό» σε: 1) ιάλυµα ηλιανθίνης (Methyl Οrange) 2) ιάλυµα κυανούν του µεθυλενίου (Methlylene Blue) 3) ιάλυµα επεξεργασίας ριζών της Rubia tinctorum 21

23 3.7 ΠΕΙΡΑΜΑΤΑ ΦΟΙΤΗΤΩΝ Επίδραση όζοντος (Ο 3 ) σε χαρτί και σε µαλλί βαµµένα µε λάκα αλιζαρίνης Σκοπός πειράµατος Να βάψουν οι φοιτητές χαρτί και µαλλί µε λάκα αλιζαρίνης και να εκθέσουν τα βαµµένα υλικά σε όζον για να παρατηρήσουν τις αλλαγές του χρώµατος. Στόχος πειράµατος Να κατανοήσουν οι φοιτητές την καταστρεπτική επίδραση των υψηλών συγκεντρώσεων όζοντος στις φυσικές χρωστικές των έργων τέχνης της πολιτισµικής µας κληρονοµιάς (πίνακες ζωγραφικής, πάπυροι, υφαντά), µέσω των µεταβολών στο χρώµα. Σκεύη και υλικά 1) Συσκευή του όζοντος 2) 3 ποτήρια ζέσεως των 100 ml 3) Σεσουάρ στεγνώµατος 4) Λευκό διηθητικό χαρτί 5) Λευκό µάλλινο ύφασµα 6) Ψαλιδάκι κοπής Αντιδραστήρια 1) ιάλυµα επεξεργασίας ριζών του φυτού Rubia tinctorum µε HCl 2) ιάλυµα στυπτηρίας 0,021Μ 3) Κορεσµένο διάλυµα Na 2 CO 3 4) ιάλυµα θειικού οξέος (Η 2 SO 4 ) 3Μ 22

24 ιαδικασία βαφής σε χαρτί και έκθεσή του σε όζον 1) Κόβουµε µε το ψαλιδάκι διηθητικό χαρτί διαστάσεων 10cm X 2cm. 2) Σε ποτήρι ζέσεως των 100 ml τοποθετούµε µία µικρή ποσότητα διαλύµατος στυπτηρίας και εµβαπτίζουµε µέσα τη λωρίδα του διηθητικού χαρτιού έτσι ώστε να εµποτιστεί καλά. 3) Στεγνώνουµε τη λωρίδα του διηθητικού χαρτιού µε το σεσουάρ στεγνώµατος. 4) ιαβρέχουµε την ίδια λωρίδα µε το διάλυµα επεξεργασίας των ριζών µέσα στο δεύτερο ποτήρι ζέσεως, µε τη βοήθεια του σταγονοµετρικού φιαλιδίου που περιέχει το συγκεκριµένο διάλυµα. 5) Στεγνώνουµε ξανά τη λωρίδα του διηθητικού χαρτιού µε το σεσουάρ στεγνώµατος. 6) ιαβρέχουµε την ίδια λωρίδα µε το κορεσµένο διάλυµα Na 2 CO 3 µέσα στο τρίτο ποτήρι ζέσεως, µε τη βοήθεια του σταγονοµετρικού φιαλιδίου που περιέχει το συγκεκριµένο διάλυµα. Παρατηρούµε τη βαφή που σχηµατίστηκε στο διηθητικό χαρτί. 7) Στεγνώνουµε τη λωρίδα του διηθητικού χαρτιού µε το σεσουάρ στεγνώµατος, προσέχοντας να µη ξεραθεί τελείως. Είναι βασικό το χαρτί να διατηρηθεί λίγο υγρό. 8) Κόβουµε τη λωρίδα του διηθητικού χαρτιού στη µέση µε το ψαλιδάκι. 9) Κρατάµε το µισό κοµµάτι για δείγµα αναφοράς και βάζουµε το άλλο µέσα στη συσκευή συλλογής του όζοντος. 10) Συνδέουµε το θετικό πόλο της πηγής µε το ηλεκτρόδιο Pt (άνοδος) και τον αρνητικό πόλο της πηγής µε το ηλεκτρόδιο C (κάθοδος). Παρατηρούµε την έκλυση όζοντος που προωθείται στη συσκευή συλλογής όζοντος όπου και τοποθετήσαµε το δείγµα µας. 11) Μέσα σε 10 min περίπου φαίνεται ο αποχρωµατισµός του δείγµατος. 12) Ξεσυνδέουµε τα ηλεκτρόδια και αφαιρούµε το δείγµα από τη συσκευή συλλογής του όζοντος. 13) Συγκρίνουµε το δείγµα χαρτιού που εκτέθηκε στο όζον µε το δείγµα αναφοράς και παρατηρούµε τη διαφορά στο χρώµα. Επαναλαµβάνουµε την ίδια διαδικασία και για το µάλλινο ύφασµα. 23

25 3.7.2 Επίδραση όζοντος (Ο 3 ) «πράσινο οξειδωτικό» σε: 1) ιάλυµα ηλιανθίνης (Methyl Οrange) 2) ιάλυµα κυανούν του µεθυλενίου (Methlylene Blue) 3) ιάλυµα επεξεργασίας ριζών της Rubia tinctorum Σκοπός πειράµατος Η οξειδωτική δράση ενός «πράσινου οξειδωτικού», του όζοντος, στις χρωστικές ηλιανθίνη, κυανούν του µεθυλενίου και αλιζαρίνης. Στόχος πειράµατος Να κατανοήσουν οι φοιτητές ότι η χρήση του όζοντος ως οξειδωτικού κατά τη διάρκεια επεξεργασίας χρωµατισµένων βιοµηχανικών αποβλήτων, πλεονεκτεί σε σχέση µε τη χρήση άλλων οξειδωτικών. Σκεύη και υλικά Συσκευή όζοντος 6 µικροί δοκιµαστικοί σωλήνες Ογκοµετρικό κύλινδρος των 10 ml Στατό για δοκιµαστικούς σωλήνες Αντιδραστήρια 1) ιάλυµα ηλιανθίνης 0,005 g / 100 ml 2) ιάλυµα κυανούν του µεθυλενίου 0,005 g / 100 ml 3) ιάλυµα επεξεργασίας ριζών του φυτού Rubia tinctorum µε HCl 4) Κορεσµένο διάλυµα Na 2 CO 3 5) Απεσταγµένο νερό 6) ιάλυµα θειικού οξέος (Η 2 SO 4 ) 3Μ 24

26 ιαδικασία 7) Σε µικρό δοκιµαστικό σωλήνα ρίχνουµε 3 σταγόνες διαλύµατος ηλιανθίνης µε τη βοήθεια του σταγονοµετρικού φιαλιδίου που περιέχει το διάλυµα της ηλιανθίνης. 8) Προσθέτουµε 3 ml απεσταγµένου νερού µε τη βοήθεια του ογκοµετρικού κυλίνδρου. 9) Μεταφέρουµε τη µισή ποσότητα του παραπάνω διαλύµατος σε άλλο µικρό δοκιµαστικό σωλήνα για να αποτελέσει το δείγµα αναφοράς στη σύγκριση του χρώµατος. 10) Συνδέουµε τον ένα δοκιµαστικό σωλήνα µε τη συσκευή παραγωγής όζοντος έτσι ώστε ο δοκιµαστικός σωλήνας να αποτελέσει το δοχείο συλλογής του όζοντος. 11) Συνδέουµε τα ηλεκτρόδια της συσκευής µε τους πόλους της µπαταρίας, ώστε να αρχίσει η παραγωγή και διοχέτευση του όζοντος µέσα στο δοχείο συλλογής (δοκιµαστικός σωλήνας µε το διάλυµα της ηλιανθίνης). 12) Μετά τη διέλευση 5 min παρατηρούµε τον αποχρωµατισµό του διαλύµατος που εκτείθεται στο όζον. 13) Αποσυνδέουµε τη συσκευή από την µπαταρία και αποµονώνουµε το δοκιµαστικό σωλήνα. 14) Συγκρίνουµε τους δύο δοκιµαστικούς σωλήνες και παρατηρούµε τον αποχρωµατισµό στον έναν από τους δύο. Επαναλαµβάνουµε ακριβώς την ίδια διαδικασία και για το διάλυµα του κυανούν του µεθυλενίου, καθώς και για το διάλυµα επεξεργασίας των ριζών της Rubia tinctorum που περιέχει τη χρωστική αλιζαρίνη. Στο διάλυµα της αλιζαρίνης, µετά την προσθήκη του απεσταγµένου νερού, προσθέτουµε και 2 σταγόνες κορεσµένου διαλύµατος Na 2 CO 3, µε τη βοήθεια του σταγονοµετρικού φιαλιδίου που περιέχει το αντίστοιχο διάλυµα και µετά µοιράζουµε το διάλυµα σε δύο δοκιµαστικούς σωλήνες. 25

27 Στις φωτογραφίες που ακολουθούν παρατηρούµε τα αποτελέσµατα της έκθεσης των παραπάνω διαλυµάτων στο όζον. Ο αποχρωµατισµός είναι εµφανής και στα τρία είδη διαλυµάτων: 26

28 3.7.3 Η χηµεία των πειραµάτων Αποχρωµατισµός υγρών αποβλήτων µε επεξεργασία αυτών µε όζον: Τα χρωµοφόρα είναι γενικά οργανικές πολυκυκλικές ενώσεις µε εναλλασσόµενους απλούς και διπλούς δεσµούς που µπορούν να χρωµατίσουν τα λύµατα. Η επεξεργασία µε όζον διασπά, µε οξείδωση, τους διπλούς δεσµούς µε αποτέλεσµα τη διαύγαση του νερού. Το απόβλητο επεξεργάζεται µε όζον µετά την έξοδό του από την εγκατάσταση βιολογικής επεξεργασίας και η συνήθης δοσολογία ποικίλει από mg/l, ανάλογα µε την προέλευση του αποβλήτου, τη θερµοκρασία του και το βαθµό της προηγούµενης επεξεργασίας. Καταστρεπτική επίδραση του όζοντος στις χρωστικές των έργων τέχνης: ιαπιστώθηκε ότι το όζον, σε αυξηµένες συγκεντρώσεις, προκαλεί ζηµιές σε οργανικά υλικά και ιδιαίτερα στις φυσικές οργανικές χρωστικές που χρησιµοποιήθηκαν σε παραδοσιακά κλωστοϋφαντουργικά προϊόντα (µουσεία λαϊκής τέχνης), σε έργα ζωγραφικής, σε κειµήλια, πάπυρους, (συλλογές µουσείων), κ.α. Οι πιο ευαίσθητες στο όζον, φυσικές χρωστικές ουσίες, είναι οι: Kουρκουµίνη (Curcumin), Aλιζαρίνη (Madder Lake), Ινδικό (Indigo), Αίµα του ράκου (Dragon s Blood) και µία τριφαινυλοµεθανική χρωστική η Violet 14. Περαιτέρω µελέτες για τον τρόπο δράσης του όζοντος σε αυτά τα οργανικά µόρια απέδειξαν ότι το όζον επιτίθεται στους διπλούς δεσµούς άνθρακα- 27

29 άνθρακα άκυκλων ολεφινικών ενώσεων και στις αρωµατικές ενώσεις (κυκλικές µε βενζολικό δακτύλιο). Αυτή η αντίδραση διάσπασης του διπλού δεσµού οξειδώνει το οργανικό µόριο, διασπώντας τελικά τις ανθρακικές αλυσίδες. εδοµένου ότι αυτοί οι διπλοί δεσµοί αποτελούν συχνά µέρος των χρωµοφόρων οµάδων των χρωστικών, η καταστροφή τους από την αντίδραση µε το όζον οδηγεί σε απώλεια του χρώµατος. Η αντίδραση αυτή είναι µια περίπλοκη διαδικασία που εξαρτάται: από τη συγκέντρωση του όζοντος το χρονικό διάστηµα έκθεσης της χρωστικής στο όζον τη µοριακή δοµή της χρωστικής (κυκλική-άκυκλη ένωση, αριθµός πολλαπλών δεσµών, τύπος πολλαπλών δεσµών, µέγεθος µορίου χρωστικής) τη συγκέντρωση της χρωστικής Παρ όλα αυτά η συµπεριφορά µιας συγκεκριµένης χρωστικής ουσίας απέναντι στην έκθεση στο όζον µπορεί να αλλάξει ανάλογα µε τον τρόπο παρασκευής της (π.χ. διαφορετική συµπεριφορά ανάλογα µε το είδος του προστύµµατος), καθώς και ανάλογα µε τη φύση και την προετοιµασία του υποστρώµατος πάνω στο οποίο θα επιδράσει. Επίδραση του όζοντος στους διπλούς δεσµούς των χρωµοφόρων οµάδων των χρωστικών 28

30 Μηχανισµός αντίδρασης αλιζαρίνης µε όζον 29

31 Μηχανισµός αντίδρασης της χρωστικής κουρκουµίνης µε όζον Μηχανισµός αντίδρασης της χρωστικής ινδικό µε όζον µε τελικά προϊόντα την ισατίνη και τον ισατοϊκό ανυδρίτη 30

32 Μηχανισµός αντίδρασης της χρωστικής Violet 14 µε όζον Στο πρώτο πείραµα επίδειξης «Εξαγωγή λάκας αλιζαρίνης από τις ρίζες του φυτού Rubia tinctorum» σελ. 12, αναφέρεται η Χηµεία που αφορά στα παρακάτω: 1) Η χηµεία της Αλιζαρίνης 2) Ο ρόλος της χρήσης του HCl στη διαδικασία επεξεργασίας των ριζών της Rubia tinctorum 3) O ρόλος της χρήσης του διαλύµατος της στυπτηρίας Καλίου-Αργιλίου 4) Ο ρόλος της χρήσης του διαλύµατος Na 2 CO 3 31

33 3.7.4 Συµπεράσµατα Το τροποσφαιρικό όζον, που βρίσκεται στα κατώτερα στρώµατα της ατµόσφαιρας έχει διττή φύση: 1) Αφενός µεν είναι ένας ρύπος που συνδέεται µε το φωτοχηµικό νέφος σε αστικά κέντρα και γύρω από αυτά, όπου µπορεί να προκαλέσει ποικίλα προβλήµατα στον άνθρωπο και την φύση όταν ξεπεραστούν κάποιες οριακές τιµές. Για αυτό τον λόγο έχει επικρατήσει να αποκαλούµε το τροποσφαιρικό όζον ως το «κακό» όζον. Όταν οι συγκεντρώσεις του είναι υψηλές προκαλεί καταστροφή σε φυσικές χρωστικές, µε αποτέλεσµα την περαιτέρω καταστροφή έργων της πολιτισµικής µας κληρονοµιάς όπως πίνακες ζωγραφικής, πάπυροι, υφαντά, που έχουν κατασκευαστεί µε τη χρήση τέτοιων φυσικών χρωστικών. Επίσης, σε υψηλές συγκεντρώσεις στην τροπόσφαιρα, προκαλεί καταστροφή σε διάφορα υλικά καθηµερινής χρήσης, όπως ελαστικά, µέταλλα κ.λ.π. 2) Αφετέρου δε έχει ισχυρές απολυµαντικές, απορρυπαντικές και αποσµητικές ιδιότητες µε ποικίλες εφαρµογές σε «πράσινες» διεργασίες, αφού η χρήση του ως οξειδωτικού πλεονεκτεί σε σχέση µε τη χρήση άλλων οξειδωτικών. 32

ΤΟ ΟΖΟΝ ΩΣ ΡΥΠΟΣ ΚΑΙ ΩΣ ΑΝΤΙΡΡΥΠΑΝΤΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ. ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΕΚΧΥΛΙΣΜΑΤΟΣ ΡΙΖΑΡΙΟΥ (ΕΡΥΘΡΟΔΑΝΟΥ) ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΟΥ LATEX ΜΕ ΟΖΟΝ.

ΤΟ ΟΖΟΝ ΩΣ ΡΥΠΟΣ ΚΑΙ ΩΣ ΑΝΤΙΡΡΥΠΑΝΤΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ. ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΕΚΧΥΛΙΣΜΑΤΟΣ ΡΙΖΑΡΙΟΥ (ΕΡΥΘΡΟΔΑΝΟΥ) ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΟΥ LATEX ΜΕ ΟΖΟΝ. Πράσινη Χηµεία & Αειφόρος Εκπαίδευση ΤΟ ΟΖΟΝ ΩΣ ΡΥΠΟΣ ΚΑΙ ΩΣ ΑΝΤΙΡΡΥΠΑΝΤΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ. ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΕΚΧΥΛΙΣΜΑΤΟΣ ΡΙΖΑΡΙΟΥ (ΕΡΥΘΡΟΔΑΝΟΥ) ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΟΥ LATEX ΜΕ ΟΖΟΝ. Μαρούλης Απόστολος 1, Χατζηαντωνίου Μαρούλη

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρόλυση νερού ή ηλεκτρόλυση αραιού διαλύματος θειικού οξέος με ηλεκτρόδια λευκοχρύσου και με χρήση της συσκευής Hoffman.

Ηλεκτρόλυση νερού ή ηλεκτρόλυση αραιού διαλύματος θειικού οξέος με ηλεκτρόδια λευκοχρύσου και με χρήση της συσκευής Hoffman. Σύντομη περιγραφή του πειράματος Ηλεκτρόλυση νερού ή ηλεκτρόλυση αραιού διαλύματος θειικού οξέος με ηλεκτρόδια λευκοχρύσου και με χρήση της συσκευής Hoffman. Διδακτικοί στόχοι του πειράματος Στο τέλος

Διαβάστε περισσότερα

Επιχάλκωση μεταλλικού αντικειμένου και συγκεκριμένα ενός μικρού ελάσματος αλουμινίου με τη μέθοδο της γαλβανοπλαστικής επιμετάλλωσης.

Επιχάλκωση μεταλλικού αντικειμένου και συγκεκριμένα ενός μικρού ελάσματος αλουμινίου με τη μέθοδο της γαλβανοπλαστικής επιμετάλλωσης. Σύντομη περιγραφή του πειράματος Επιχάλκωση μεταλλικού αντικειμένου και συγκεκριμένα ενός μικρού ελάσματος αλουμινίου με τη μέθοδο της γαλβανοπλαστικής επιμετάλλωσης. Διδακτικοί στόχοι του πειράματος Στο

Διαβάστε περισσότερα

Σύντομη περιγραφή του πειράματος

Σύντομη περιγραφή του πειράματος Σύντομη περιγραφή του πειράματος Παρασκευή διαλυμάτων ορισμένης περιεκτικότητας και συγκέντρωσης, καθώς επίσης και παρασκευή διαλυμάτων συγκεκριμένης συγκέντρωσης από διαλύματα μεγαλύτερης συγκέντρωσης

Διαβάστε περισσότερα

FeCl 3(aq) + 6NH 4 SCN (aq) (NH 4 ) 3 [Fe(SCN) 6 ] (aq) +3NH 4 Cl (aq) (1) ή FeCl 4

FeCl 3(aq) + 6NH 4 SCN (aq) (NH 4 ) 3 [Fe(SCN) 6 ] (aq) +3NH 4 Cl (aq) (1) ή FeCl 4 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΑΝΟΡΓΑΝΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΧΗΜΕΙΑ» για τους ΦΟΙΤΗΤΕΣ του ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΦΥΣΙΚΗΣ Οι διδάσκοντες Αικατερίνη

Διαβάστε περισσότερα

5. Η ισχύς ενός λευκαντικού ρούχων

5. Η ισχύς ενός λευκαντικού ρούχων 5. Η ισχύς ενός λευκαντικού ρούχων Σκοπός Τα λευκαντικά είναι συνήθως υδατικά διαλύματα υποχλωριώδους νατρίου, NaOCl, και κυκλοφορούν με την εμπορική ονομασία «χλωρίνη». Σκοπός αυτού του πειράματος είναι

Διαβάστε περισσότερα

1. Παρατήρηση βρασμού του νερού μέσω των αισθητήρων.

1. Παρατήρηση βρασμού του νερού μέσω των αισθητήρων. Εισηγητές, οι συνεργάτες του ΕΚΦΕ : Γαβρίλης Ηλίας, Χημικός Βράκα Ελένη, Φυσικός Α. ΠΕΙΡΑΜΑΤΑ ΕΠΙΔΕΙΞΗΣ 1. Παρατήρηση βρασμού του νερού μέσω των αισθητήρων. 2. Σύσταση του ατμοσφαιρικού αέρα Σκοπός Να

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Εργαστηριακό Κέντρο Φυσικών Επιστηµών Aγίων Αναργύρων Υπεύθυνος Εργ. Κέντρου : Χαρακόπουλος Καλλίνικος Επιµέλεια Παρουσίαση : Καραγιάννης Πέτρος ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ, ΛΕΜΕΣΟΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2004 2005 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2005 ΜΑΘΗΜΑ : ΧΗΜΕΙΑ

ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ, ΛΕΜΕΣΟΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2004 2005 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2005 ΜΑΘΗΜΑ : ΧΗΜΕΙΑ ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ, ΛΕΜΕΣΟΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2004 2005 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2005 ΜΑΘΗΜΑ : ΧΗΜΕΙΑ Τάξη : Β Λυκείου Ηµεροµηνία : 8/06/2005 ιάρκεια : 2,5 ώρες Αριθµός σελίδων: 5 Χρήσιµα

Διαβάστε περισσότερα

Ε.Κ.Φ.Ε ΑΓΙΩΝ ΑΝΑΡΓΥΡΩΝ

Ε.Κ.Φ.Ε ΑΓΙΩΝ ΑΝΑΡΓΥΡΩΝ 2015 2016 Ε.Κ.Φ.Ε ΑΓΙΩΝ ΑΝΑΡΓΥΡΩΝ ΦΥΛΛΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Αρχή του Le Chatelier Όταν μεταβάλλουμε ένα από τους συντελεστές ισορροπίας (συγκέντρωση, πίεση, θερμοκρασία) η θέση της ισορροπίας μετατοπίζεται προς εκείνη

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα: ΧΗΜΕΙΑ. Εργαστηριακή άσκηση: Ο Ξ Ε Ι Δ Ω Σ Η Α Ι Θ Α Ν Ο Λ Η Σ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΑΘΗΤΗ ΤΑΞΗ B' ΛΥΚΕΙΟΥ. Ον/νυμο: Τμήμα: Ημ/νια:

Μάθημα: ΧΗΜΕΙΑ. Εργαστηριακή άσκηση: Ο Ξ Ε Ι Δ Ω Σ Η Α Ι Θ Α Ν Ο Λ Η Σ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΑΘΗΤΗ ΤΑΞΗ B' ΛΥΚΕΙΟΥ. Ον/νυμο: Τμήμα: Ημ/νια: ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΑΘΗΤΗ Ον/νυμο: Τμήμα: Ημ/νια: ΤΑΞΗ B' ΛΥΚΕΙΟΥ Μάθημα: ΧΗΜΕΙΑ Εργαστηριακή άσκηση: Ο Ξ Ε Ι Δ Ω Σ Η Α Ι Θ Α Ν Ο Λ Η Σ Θωμάς Kρεμιώτης 1 από 6 ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΑ ΟΡΓΑΝΑ ΚΑΙ ΧΗΜΙΚΕΣ ΟΥΣΙΕΣ α/α ΟΡΓΑΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ 6 η BOD-COD. Θεωρητικό υπόβαθρο. Αποσύνθεση υπό αερόβιες συνθήκες Ο 2. Οξείδωση Ενέργεια. Τελικά προϊόντα Η 2 Ο, CO 2, SO 4, NO 3, ενέργεια

ΑΣΚΗΣΗ 6 η BOD-COD. Θεωρητικό υπόβαθρο. Αποσύνθεση υπό αερόβιες συνθήκες Ο 2. Οξείδωση Ενέργεια. Τελικά προϊόντα Η 2 Ο, CO 2, SO 4, NO 3, ενέργεια ΑΣΚΗΣΗ 6 η BOD-COD Θεωρητικό υπόβαθρο Αποσύνθεση υπό αερόβιες συνθήκες Ο 2 Οργανικά απόβλητα και µικροργανισµοί Οξείδωση Ενέργεια Τελικά προϊόντα Η 2 Ο, CO 2, SO 4, NO 3, ενέργεια οξείδωση Νέα κύτταρα

Διαβάστε περισσότερα

ΟΞΕΙΔΟΑΝΑΓΩΓΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ

ΟΞΕΙΔΟΑΝΑΓΩΓΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ ΟΞΕΙΔΟΑΝΑΓΩΓΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ Σκοπός Εργαστηριακής Άσκησης Η παρατήρηση και η κατανόηση των μηχανισμών των οξειδοαναγωγικών δράσεων. Θεωρητικό Μέρος Οξείδωση ονομάζεται κάθε αντίδραση κατά την οποία συμβαίνει

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ

ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ ο αριθμός Avogadro, N A, L = 6,022 10 23 mol -1 η σταθερά Faraday, F = 96 487 C mol -1 σταθερά αερίων R = 8,314 510 (70) J K -1 mol -1 = 0,082 L atm mol -1 K -1 μοριακός

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Α : Ερωτήσεις 1-6 Να απαντήσετε σε όλες τις ερωτήσεις 1-6. Κάθε ορθή απάντηση βαθμολογείται με 5 μονάδες.

ΜΕΡΟΣ Α : Ερωτήσεις 1-6 Να απαντήσετε σε όλες τις ερωτήσεις 1-6. Κάθε ορθή απάντηση βαθμολογείται με 5 μονάδες. Μάθημα: ΧΗΜΕΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2010 Ημερομηνία εξέτασης: Παρασκευή 28 Μαΐου 2010 Ώρα εξέτασης: 07:30

Διαβάστε περισσότερα

Παρασκευή σαπουνιού από ελαιόλαδο και υδροξείδιο του νατρίου.

Παρασκευή σαπουνιού από ελαιόλαδο και υδροξείδιο του νατρίου. Σύντομη περιγραφή του πειράματος Παρασκευή σαπουνιού από ελαιόλαδο και υδροξείδιο του νατρίου. Διδακτικοί στόχοι του πειράματος Στο τέλος αυτού του πειράματος θα πρέπει ο μαθητής: Να περιγράφει τον τρόπο

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 Μάθημα: Χημεία Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: Πέμπτη, 28 Μαΐου, 2015 8:00 11:00

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2013

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2013 ΤΑΞΗ: ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΜΑΘΗΜΑ: ΘΕΜΑ Α Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ Ηµεροµηνία: Κυριακή 14 Απριλίου 01 ιάρκεια Εξέτασης: ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Για τις ερωτήσεις Α1 έως και Α4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΛ ΠΑΡΑΒΟΛΑΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2013-2014

ΓΕΛ ΠΑΡΑΒΟΛΑΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2013-2014 ΓΕΛ ΠΑΡΑΒΟΛΑΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2013-2014 Ερευνητική εργασία: Β2 λυκείου ΘΕΜΑ: ''Η Χημεία είναι χρώματα, αρώματα και γεύσεις'' Ομάδα Δ: Μαριάμ Χριστογιάννη Μαρία Χριστοπούλου Χριστίνα Σταμάτη Βάσω Σιρμιντζέλη

Διαβάστε περισσότερα

ΓΑΛΒΑΝΙΚΑ ΚΑΙ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΙΚΑ ΚΕΛΙΑ

ΓΑΛΒΑΝΙΚΑ ΚΑΙ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΙΚΑ ΚΕΛΙΑ ΓΑΛΒΑΝΙΚΑ ΚΑΙ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΙΚΑ ΚΕΛΙΑ Σκοπός Εργαστηριακής Άσκησης Η κατανόηση του μηχανισμού λειτουργίας των γαλβανικών και ηλεκτρολυτικών κελιών καθώς και των εφαρμογών τους. Θεωρητικό Μέρος Όταν φέρουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 Μάθημα: Χημεία Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: Παρασκευή, 24 Μαΐου, 2013 7:30 10:30

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ. Πανελλήνιος Μαθητικός Διαγωνισμός για την επιλογή στην 10 η Ευρωπαϊκή Ολυμπιάδα Επιστημών - EUSO 2012 Σάββατο 21 Ιανουαρίου 2012.

ΧΗΜΕΙΑ. Πανελλήνιος Μαθητικός Διαγωνισμός για την επιλογή στην 10 η Ευρωπαϊκή Ολυμπιάδα Επιστημών - EUSO 2012 Σάββατο 21 Ιανουαρίου 2012. Πανελλήνιος Μαθητικός Διαγωνισμός για την επιλογή στην 10 η Ευρωπαϊκή Ολυμπιάδα Επιστημών - EUSO 2012 Σάββατο 21 Ιανουαρίου 2012 ΧΗΜΕΙΑ Σχολείο: 1) Ονομ/επώνυμα μαθητών: 2)... 3) Το Παγκόσµιο Πείραµα για

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Τ.Ε.Ε. Β ΤΑΞΗΣ 1 ου ΚΥΚΛΟΥ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Τ.Ε.Ε. Β ΤΑΞΗΣ 1 ου ΚΥΚΛΟΥ Εργαστηριακό Κέντρο Φυσικών Επιστηµών Aγίων Αναργύρων Υπεύθυνος Εργαστηρίου : Χαρακόπουλος Καλλίνικος Επιµέλεια Παρουσίαση : Καραγιάννης Πέτρος ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Τ.Ε.Ε. Β ΤΑΞΗΣ 1 ου ΚΥΚΛΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Καθηγητής : ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΔΑΝΙΗΛ ΠΛΑΪΝΑΚΗΣ. Χημεία. Εργαστηριακή άσκηση ΑΣΠΡΟΠΥΡΓΟΣ

Καθηγητής : ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΔΑΝΙΗΛ ΠΛΑΪΝΑΚΗΣ. Χημεία. Εργαστηριακή άσκηση ΑΣΠΡΟΠΥΡΓΟΣ ΑΕΝ / ΑΣΠΡΟΠΥΡΓΟΥ ΣΧΟΛΗ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ Καθηγητής : ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΔΑΝΙΗΛ ΠΛΑΪΝΑΚΗΣ Χημεία Εργαστηριακή άσκηση ΑΣΠΡΟΠΥΡΓΟΣ 2 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΟΥ 1 ΤΙΤΛΟΣ ΑΣΚΗΣΗΣ Προσδιορισμός περιεκτικότητας άγνωστου

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2013

ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2013 ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Α Για τις ερωτήσεις Α1 έως και Α4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. Α1. Πολυμερισμό 1,4 δίνει η ένωση:

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Α : Ερωτήσεις 1-6 Να απαντήσετε σε όλες τις ερωτήσεις 1-6. Κάθε ορθή απάντηση βαθμολογείται με 5 μονάδες.

ΜΕΡΟΣ Α : Ερωτήσεις 1-6 Να απαντήσετε σε όλες τις ερωτήσεις 1-6. Κάθε ορθή απάντηση βαθμολογείται με 5 μονάδες. ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011 Μάθημα: ΧΗΜΕΙΑ Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: Παρασκευή, 27 Μαΐου, 2011 Ώρα εξέτασης:

Διαβάστε περισσότερα

XHMEIA. 1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ. ΘΕΜΑ 1 ο. Να δώσετε τη σωστή απάντηση στις παρακάτω περιπτώσεις.

XHMEIA. 1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ. ΘΕΜΑ 1 ο. Να δώσετε τη σωστή απάντηση στις παρακάτω περιπτώσεις. ΘΕΜΑ ο Α ΛΥΚΕΙΟΥ-ΧΗΜΕΙΑ ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Να δώσετε τη σωστή απάντηση στις παρακάτω περιπτώσεις.. Η πυκνότητα ενός υλικού είναι 0 g / cm. Η πυκνότητά του σε g/ml είναι: a. 0,00 b., c. 0,0 d. 0,000. Ποιο από

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Α : Ερωτήσεις 1-6

ΜΕΡΟΣ Α : Ερωτήσεις 1-6 Μάθημα: ΧΗΜΕΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2009 Ημερομηνία εξέτασης: Παρασκευή 29 Μαΐου 2009 Ώρα εξέτασης: 07:30

Διαβάστε περισσότερα

5.1 ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΓΡΑΜΜΟΙΣΟΔΥΝΑΜΟΥ ΙΟΝΤΟΣ ΟΞΥΓΟΝΟΥ, ΥΔΡΟΓΟΝΟΥ ΚΑΙ ΧΑΛΚΟΥ ΜΕ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΣΗ

5.1 ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΓΡΑΜΜΟΙΣΟΔΥΝΑΜΟΥ ΙΟΝΤΟΣ ΟΞΥΓΟΝΟΥ, ΥΔΡΟΓΟΝΟΥ ΚΑΙ ΧΑΛΚΟΥ ΜΕ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΣΗ 5.1 ΑΣΚΗΣΗ 5 ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΓΡΑΜΜΟΙΣΟΔΥΝΑΜΟΥ ΙΟΝΤΟΣ ΟΞΥΓΟΝΟΥ, ΥΔΡΟΓΟΝΟΥ ΚΑΙ ΧΑΛΚΟΥ ΜΕ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΣΗ Α' ΜΕΡΟΣ: Ηλεκτρόλυση του νερού. ΘΕΜΑ: Εύρεση της μάζας οξυγόνου και υδρογόνου που εκλύονται σε ηλεκτρολυτική

Διαβάστε περισσότερα

YΠOYΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2007.

YΠOYΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2007. Μάθημα: ΧΗΜΕΙΑ YΠOYΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2007 Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: Τρίτη, 12 Ιουνίου 2007 7:30-10:30

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015-16

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015-16 ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 205-6 ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ Οι μαθητές και οι μαθήτριες θα πρέπει να είναι σε θέση: ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Διδ. περ. Σύνολο διδ.περ.. Η συμβολή της Χημείας στην εξέλιξη του πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014 ÓÕÍÅÉÑÌÏÓ

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014 ÓÕÍÅÉÑÌÏÓ ΤΑΞΗ: ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΜΑΘΗΜΑ: ΘΕΜΑ Α Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ Ηµεροµηνία: Μ. Τετάρτη 16 Απριλίου 2014 ιάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Α.1 Ποια από τις παρακάτω τετράδες κβαντικών αριθµών αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Α : Ερωτήσεις 1-6 Να απαντήσετε σε όλες τις ερωτήσεις 1-6. Κάθε ορθή απάντηση βαθμολογείται με πέντε (5) μονάδες.

ΜΕΡΟΣ Α : Ερωτήσεις 1-6 Να απαντήσετε σε όλες τις ερωτήσεις 1-6. Κάθε ορθή απάντηση βαθμολογείται με πέντε (5) μονάδες. ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2008-2009 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ: Β ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΧΡΟΝΟΣ: 2 ώρες και 30 λεπτά Το εξεταστικό δοκίμιο αποτελείται από

Διαβάστε περισσότερα

Συνοπτική Θεωρία Χημείας Α Λυκείου. Χημικές αντιδράσεις. Πολύπλοκες

Συνοπτική Θεωρία Χημείας Α Λυκείου. Χημικές αντιδράσεις. Πολύπλοκες 1 Web page: www.ma8eno.gr e-mail: vrentzou@ma8eno.gr Η αποτελεσματική μάθηση δεν θέλει κόπο αλλά τρόπο, δηλαδή ma8eno.gr Συνοπτική Θεωρία Χημείας Α Λυκείου Χημικές Αντιδράσεις Χημικές αντιδράσεις Οξειδοαναγωγικές

Διαβάστε περισσότερα

Α ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Α ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΡΧΗ 1 ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Α ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 23/04/2014 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΕΞΙ (6) ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Για τις ερωτήσεις Α1 έως Α4 να γράψετε στο τετράδιο σας το γράµµα που αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

ΣΠΑΝΙΕΣ ΓΑΙΕΣ Η ΠΡΑΣΙΝΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΔΗΜΗΤΡΙΟΜΕΤΡΙΑ

ΣΠΑΝΙΕΣ ΓΑΙΕΣ Η ΠΡΑΣΙΝΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΔΗΜΗΤΡΙΟΜΕΤΡΙΑ !Unexpected End of Formula l ΣΠΑΝΙΕΣ ΓΑΙΕΣ Η ΠΡΑΣΙΝΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΔΗΜΗΤΡΙΟΜΕΤΡΙΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ Πασχαλίδης Δαμιανός 6. Πειραµατικό Μέρος 6.1 Κανόνες ασφάλειας στο χηµικό εργαστήριο Οι κανόνες ασφαλείας

Διαβάστε περισσότερα

Κοινές ιδιότητες των υδατικών διαλυμάτων των οξέων. Μερικές χαρακτηριστικές περιπτώσεις που η όξινη (ξινή) γεύση των οξέων γίνεται αντιληπτή.

Κοινές ιδιότητες των υδατικών διαλυμάτων των οξέων. Μερικές χαρακτηριστικές περιπτώσεις που η όξινη (ξινή) γεύση των οξέων γίνεται αντιληπτή. 1.1 Ιδιότητες των οξέων Κοινές ιδιότητες των υδατικών διαλυμάτων των οξέων. 1. Τα διαλύματα των οξέων έχουν όξινη γεύση. Μερικές χαρακτηριστικές περιπτώσεις που η όξινη (ξινή) γεύση των οξέων γίνεται αντιληπτή.

Διαβάστε περισσότερα

Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΧΗΜΕΙΑ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΧΗΜΕΙΑ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΧΗΜΕΙΑ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1 Για τις προτάσεις 1.1 έως και 1.4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της πρότασης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στο σωστό συµπλήρωµά της.

Διαβάστε περισσότερα

ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ-ΙΟΥΝΙΟΥ 2015

ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ-ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΛΥΚΕΙΟ ΑΡΧ. ΜΑΚΑΡΙΟΥ Γ - ΔΑΣΟΥΠΟΛΗ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2014-2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ-ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 25/5/2015 ΒΑΘΜΟΣ:... ΤΑΞΗ: Β ΧΡΟΝΟΣ: 2.5 ώρες ΥΠ. ΚΑΘΗΓΗΤΗ:... ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ:...

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΣΕΡΡΩΝ ΧΗΜΕΙΑΣ ΣΧΟΛΕΙΟ:. Σέρρες 26/11/2011. Σύνολο µορίων:..

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΣΕΡΡΩΝ ΧΗΜΕΙΑΣ ΣΧΟΛΕΙΟ:. Σέρρες 26/11/2011. Σύνολο µορίων:.. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΣΕΡΡΩΝ 10 η Ευρωπαϊκή Ολυµπιάδα Επιστηµών EUSO 2012 ΤΟΠΙΚΟΣ ΜΑΘΗΤΙΚΟΣ ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΠΕΙΡΑΜΑΤΩΝ ΧΗΜΕΙΑΣ ΣΧΟΛΕΙΟ:. Μαθητές/τριες που συµµετέχουν: (1) (2) (3) Σέρρες 26/11/2011

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΣΟΤΙΚΟΣ ΠΡΟΣ ΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΒΙΤΑΜΙΝΗΣ C

ΠΟΣΟΤΙΚΟΣ ΠΡΟΣ ΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΒΙΤΑΜΙΝΗΣ C ΠΟΣΟΤΙΚΟΣ ΠΡΟΣ ΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΒΙΤΑΜΙΝΗΣ C Μανδηλιώτης Σωτήρης, Γεωλόγος Υπεύθυνος ΕΚΦΕ Σερρών Χατζάρα Στέλλα, Χηµικός Βιολόγος Γενικό Λύκειο Νιγρίτας Η Αφορµή Στη Νέα Ζηλανδία το 2004 2 µαθήτριες 14 ετών

Διαβάστε περισσότερα

Οξείδωση: Αναγωγή: Οξειδωτικό Αναγωγικό

Οξείδωση: Αναγωγή: Οξειδωτικό Αναγωγικό ΟΞΕΙΔΟΑΝΑΓΩΓΗ Οξείδωση:απώλεια ηλεκτρονίων Αναγωγή:πρόσληψη ηλεκτρονίων Οξειδωτικό αντιδραστήριο:προσλαμβάνει ηλεκτρόνια Αναγωγικό αντιδραστήριο: παραχωρεί ηλεκτρόνια στις αντιδράσεις οξείδωσης - αναγωγής

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στο Εργαστήριο

Εισαγωγή στο Εργαστήριο Εισαγωγή στο Εργαστήριο ΒΑΣΙΚΟΙ ΚΑΝΟΝΕΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ Οι κανόνες εργαστηριακής άσκησης αποβλέπουν στη σωστή λειτουργία του εργαστηρίου και κυρίως εξασφαλίζουν την ασφάλεια των εργαζομένων σε

Διαβάστε περισσότερα

Διάσπαση του ανθρακικού ασβεστίου με θέρμανση σε υψηλή θερμοκρασία προς οξείδιο του ασβεστίου και διοξείδιο του άνθρακα.

Διάσπαση του ανθρακικού ασβεστίου με θέρμανση σε υψηλή θερμοκρασία προς οξείδιο του ασβεστίου και διοξείδιο του άνθρακα. Σύντομη περιγραφή του πειράματος Διάσπαση του ανθρακικού ασβεστίου με θέρμανση σε υψηλή θερμοκρασία προς οξείδιο του ασβεστίου και διοξείδιο του άνθρακα. Διδακτικοί στόχοι του πειράματος Στο τέλος αυτού

Διαβάστε περισσότερα

Ερ. Γιακουμάκης, Γ. Καπελώνης, Μπ. Καρακώστας Χημικοί

Ερ. Γιακουμάκης, Γ. Καπελώνης, Μπ. Καρακώστας Χημικοί Ερ. Γιακουμάκης, Γ. Καπελώνης, Μπ. Καρακώστας Χημικοί ΕΚΦΕ Δ Δ/ΝΣΗΣ ΔΕΥΤ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΑΘΗΝΑΣ Αθήνα Ιανουάριος 2006 ΟΞΙΝΟΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑΣ ΚΑΡΒΟΞΥΛΙΚΩΝ ΟΞΕΩΝ 1 Όξινος χαρακτήρας καρβοξυλικών οξέων ΣΚΟΠΟΣ: Να

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2012 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2012 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 1 ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2012 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Α Α.1 γ. Α.2 β. Α.3 β. Α.4 γ. A.5 α) Ορισμός σχολικού βιβλίου σελίδα 13. β) Ορισμός σχολικού βιβλίου σελίδα 122. ΘΕΜΑ Β B.1 α.

Διαβάστε περισσότερα

Επαναληπτικές Ασκήσεις

Επαναληπτικές Ασκήσεις Επαναληπτικές Ασκήσεις Ενότητα 1: Εισαγωγή στη Χημεία 1.1 Στον επόμενο πίνακα δίνονται τα σημεία τήξης και τα σημεία ζέσης διαφόρων υλικών. Υλικό Σημείο Tήξης ( ο C) Σημείο Zέσης ( ο C) Α 0 100 Β 62 760

Διαβάστε περισσότερα

1. Ταυτοποίηση μιας άγνωστης χημικής ένωσης

1. Ταυτοποίηση μιας άγνωστης χημικής ένωσης Σκοπός 1. Ταυτοποίηση μιας άγνωστης χημικής ένωσης Σκοπός αυτής της εργαστηριακής άσκησης είναι να μάθετε να δίνετε έμφαση στη σημασία της παρατήρησης κατά την εκτέλεση ενός πειράματος. Παρατήρηση, γενικά,

Διαβάστε περισσότερα

Χημεία Β Λτκείξτ Τπάοεζα θεμάσωμ 33

Χημεία Β Λτκείξτ Τπάοεζα θεμάσωμ 33 Χημεία Β Λτκείξτ Τπάοεζα θεμάσωμ 33 3. Αλκόολεσ 3.1 Να χαρακτηρίςετε τισ προτάςεισ που ακολουθούν ωσ ςωςτέσ ή ωσ λανθαςμένεσ και να αιτιολογήςετε τισ απαντήςεισ ςασ: 1. Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που

Διαβάστε περισσότερα

Ομογενή μίγματα χημικών ουσιών τα οποία έχουν την ίδια χημική σύσταση και τις ίδιες ιδιότητες (χημικές και φυσικές) σε οποιοδήποτε σημείο τους.

Ομογενή μίγματα χημικών ουσιών τα οποία έχουν την ίδια χημική σύσταση και τις ίδιες ιδιότητες (χημικές και φυσικές) σε οποιοδήποτε σημείο τους. ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ Ομογενή μίγματα χημικών ουσιών τα οποία έχουν την ίδια χημική σύσταση και τις ίδιες ιδιότητες (χημικές και φυσικές) σε οποιοδήποτε σημείο τους. Διαλύτης: η ουσία που βρίσκεται σε μεγαλύτερη αναλογία

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2012 ÃÁËÁÎÉÁÓ. Ηµεροµηνία: Παρασκευή 20 Απριλίου 2012

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2012 ÃÁËÁÎÉÁÓ. Ηµεροµηνία: Παρασκευή 20 Απριλίου 2012 ΤΑΞΗ: ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΜΑΘΗΜΑ: ΘΕΜΑ Α Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ Ηµεροµηνία: Παρασκευή 20 Απριλίου 2012 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Για τις ερωτήσεις Α1 έως και Α4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και

Διαβάστε περισσότερα

1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 2. ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΥΠΟΒΑΘΡΟ. 2.1. Επιλογή µεθόδου παρασκευής όζοντος

1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 2. ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΥΠΟΒΑΘΡΟ. 2.1. Επιλογή µεθόδου παρασκευής όζοντος ΠΕΙΡΑΜΑΤΑ ΠΡΑΣΙΝΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ: Η ΗΛΕΚΤΡΟΧΗΜΙΚΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΤΟΥ ΟΖΟΝΤΟΣ ΚΑΙ Η ΑΝΤΙ ΡΑΣΗ ΤΟΥ ΜΕ ΤΟ ΜΕΘΥΛΕΝΟΧΛΩΡΙ ΙΟ ΩΣ ΠΕΙΡΑΜΑ ΕΠΙ ΕΙΞΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ ΤΟΥ ΣΤΡΑΤΟΣΦΑΙΡΙΚΟΥ ΟΖΟΝΤΟΣ ΑΠΟ ΑΛΟΓΟΝΟΜΕΝΟΥΣ Υ ΡΟΓΟΝΑΝΘΡΑΚΕΣ.

Διαβάστε περισσότερα

Προσδιορισµός βιταµίνης C σε χυµούς φρούτων και λαχανικών και µελέτη διάφορων παραγόντων που επιδρούν στη ποσότητα της

Προσδιορισµός βιταµίνης C σε χυµούς φρούτων και λαχανικών και µελέτη διάφορων παραγόντων που επιδρούν στη ποσότητα της ΕΚΦΕ Εύβοιας Προσδιορισµός βιταµίνης C σε χυµούς φρούτων και λαχανικών και µελέτη διάφορων παραγόντων που επιδρούν στη ποσότητα της Απαραίτητα όργανα Προχοϊδα Σιφώνι Κωνική φιάλη Απαραίτητα υλικά 10 ml

Διαβάστε περισσότερα

3.2 Οξυγόνο. 2-3. Ποιες είναι οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου. Οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου εμφανίζονται στον παρακάτω πίνακα.

3.2 Οξυγόνο. 2-3. Ποιες είναι οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου. Οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου εμφανίζονται στον παρακάτω πίνακα. 93 Ερωτήσεις θεωρίας με απαντήσεις 3.2 Οξυγόνο 2-1. Ποιο είναι το οξυγόνο και πόσο διαδεδομένο είναι στη φύση. Το οξυγόνο είναι αέριο στοιχείο με μοριακό τύπο Ο 2. Είναι το πλέον διαδεδομένο στοιχείο στη

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση. Ισχυρό οξύ: Η 2 SeO 4 Ασθενές οξύ: (CH 3 ) 2 CHCOOH Ισχυρή βάση: KOH Ασθενής βάση: (CH 3 ) 2 CHNH 2

Άσκηση. Ισχυρό οξύ: Η 2 SeO 4 Ασθενές οξύ: (CH 3 ) 2 CHCOOH Ισχυρή βάση: KOH Ασθενής βάση: (CH 3 ) 2 CHNH 2 Ασκήσεις κεφ. 1-3 Άσκηση Κατατάξτε τις παρακάτω ενώσεις ως ισχυρά και ασθενή οξέα ή ισχυρές και ασθενείς βάσεις α) Η 2 SeO 4, β) (CH 3 ) 2 CHCOOH γ) KOH, δ) (CH 3 ) 2 CHNH 2 Ισχυρό οξύ: Η 2 SeO 4 Ασθενές

Διαβάστε περισσότερα

2.3 ΜΕΡΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός

2.3 ΜΕΡΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός 2.3 ΜΕΡΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός Σκοπός του μαθήματος: Να επισημαίνουμε τη θέση των μετάλλων στον περιοδικό πίνακα των στοιχείων. Να αναφέρουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΟΧΟΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΟΧΟΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ B ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΓΡΑΦΕΙΑ ΕΠΙΘΕΩΡΗΤΩΝ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΛΕΥΚΩΣΙΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2007-2008 ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΟΧΟΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ 1. Ταξινόμηση

Διαβάστε περισσότερα

1.1 ΤΑ ΟΞΕΑ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός

1.1 ΤΑ ΟΞΕΑ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός 1.1 ΤΑ ΟΞΕΑ Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός Σκοπός του μαθήματος: Να διαπιστώνουμε τον όξινο χαρακτήρα σε προϊόντα καθημερινής χρήσης Να ορίζουμε τα οξέα κατά τον Arrhenius

Διαβάστε περισσότερα

VA ομάδα. ii CH3CH2OH 4I2 6NaOH HCOONa CHI3 5NaI 5H iii CH3CH O 2AgNO3 3NH3 H2O CH3COONH4 Ag 2NH4NO3

VA ομάδα. ii CH3CH2OH 4I2 6NaOH HCOONa CHI3 5NaI 5H iii CH3CH O 2AgNO3 3NH3 H2O CH3COONH4 Ag 2NH4NO3 Α Π Α Ν Τ Η Σ Ε Ι Σ Θ Ε Μ Α Τ Ω Ν Π Α Ν Ε Λ Λ Α Δ Ι Κ Ω Ν Ε Ξ Ε Τ Α Σ Ε Ω Ν 2 0 1 Χ Η Μ Ε Ι Α Θ Ε Τ Ι Κ Η Σ Κ Α Τ Ε Υ Θ Υ Ν Σ Η Σ Γ Λ Υ Κ Ε Ι Ο Υ 2 9. 0 5. 2 0 1 ΘΕΜΑ Α Για τις ερωτήσεις Α1 έως και Α4

Διαβάστε περισσότερα

ΛΑΝΙΤΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2014 2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ XHMEIAΣ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΤΜΗΜΑ:. ΑΡ:...

ΛΑΝΙΤΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2014 2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ XHMEIAΣ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΤΜΗΜΑ:. ΑΡ:... ΛΑΝΙΤΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2014 2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ XHMEIAΣ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 05 /06 /15 ΔΙΑΡΚΕΙΑ : Χημεία Βιολογία 2 ώρες ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΤΜΗΜΑ:. ΑΡ:...

Διαβάστε περισσότερα

YΠOYΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2006

YΠOYΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2006 YΠOYΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2006 Μάθηµα: ΧΗΜΕΙΑ Ηµεροµηνία και ώρα εξέτασης: Πέµπτη, 8 Ιουνίου 2006 7:30-10:30 Χρήσιµα

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ 1 Ο ( 1 Ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ)

ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ 1 Ο ( 1 Ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ) ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ 1 Ο ( 1 Ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ) ΘΕΜΑ 1 Ο Να εξηγήσετε ποιες από τις παρακάτω προτάσεις είναι σωστές και να διορθώσετε τις λανθασµένες: 1. Τα άτοµα όλων των στοιχείων είναι διατοµικά.. Το 16 S έχει ατοµικότητα

Διαβάστε περισσότερα

2.2 ΑΛΚΑΛΙΑ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός

2.2 ΑΛΚΑΛΙΑ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός 2.2 ΑΛΚΑΛΙΑ Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός Σκοπός του μαθήματος: Να εντοπίζουμε τη θέση των αλκαλίων στον περιοδικό πίνακα Να αναφέρουμε ορισμένες κοινές ιδιότητες των αλκαλίων

Διαβάστε περισσότερα

Πείραμα σύνθεσης ακετυλοσαλικυλικού οξέος με μικροκλίμακα

Πείραμα σύνθεσης ακετυλοσαλικυλικού οξέος με μικροκλίμακα Πείραμα σύνθεσης ακετυλοσαλικυλικού οξέος με μικροκλίμακα Εισαγωγή Το ακετυλοσαλικυλικό οξύ είναι ένα εξαιρετικό φάρμακο. Χρησιμοποιείται ευρέως ως αναλγητικό (κατευναστικό πόνου) και αντιπυρετικό. Επίσης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ LE CHATELIER - ΔΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ

ΑΡΧΗ LE CHATELIER - ΔΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ ΑΡΧΗ LE CHATELIER - ΔΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ Σκοπός Εργαστηριακής Άσκησης Η παρατήρηση και η κατανόηση της Αρχής Le Chatelier και η μελέτη της διαλυτότητας των ιοντικών ενώσεων Θεωρητικό Μέρος Αρχή Le Chatelier Οι

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1 Ο Για τις ερωτήσεις 1.1 1.4 να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στην σωστή απάντηση. 1.1. Τα ατομικά τροχιακά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Θέμα: ΑΠΟΜΟΝΩΣΗ ΝΟΥΚΛΕΪΚΩΝ ΟΞΕΩΝ (DNA ΚΑΙ RNA AΠΟ ΦΥΤΙΚΑ ΚΥΤΤΑΡΑ) Μέσος χρόνος πειράματος: 45 λεπτά Α. ΑΝΑΛΩΣΙΜΑ Εργαλεία

Διαβάστε περισσότερα

Χηµεία Β' Γενικού Λυκείου

Χηµεία Β' Γενικού Λυκείου Χηµεία Β' Γενικού Λυκείου Λύσεις στα θέματα της Τράπεζας Θεμάτων Συγγραφή λύσεων: Χρήστος Κόκκινος ΘΕΜΑΤΑ (17468-17738) Χρησιμοποιείτε τους σελιδοδείκτες (bookmarks) στο αριστερό μέρος της οθόνης για την

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΜΕ ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ Γραμμομοριακή συγκέντρωση διαλυμάτων

ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΜΕ ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ Γραμμομοριακή συγκέντρωση διαλυμάτων ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΜΕ ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ Γραμμομοριακή συγκέντρωση διαλυμάτων Συγκέντρωση διαλύματος: ποσότητα διαλυμένης ουσίας σε καθορισμένη ποσότητα διαλύματος Αραιό διάλυμα: μικρή συγκέντρωση διαλυμένης ουσίας Πυκνό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ. Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ. Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1 ΘΕΜΑ 1 Ο ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ A ΛΥΚΕΙΟΥ ΧΗΜΕΙΑ Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1) Το άτοµο του καλίου (Κ) έχει µαζικό

Διαβάστε περισσότερα

Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΧΗΜΕΙΑ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ÅÐÉËÏÃÇ

Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΧΗΜΕΙΑ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ÅÐÉËÏÃÇ 1 Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΜΑ 1 ο ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Για τις ερωτήσεις 1.1-1.4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1.1. Οι παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ: ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΣΑΠΟΥΝΙΟΥ. Η εργαστηριακή αυτή άσκηση πραγματοποιήθηκε στο ΕΚΦΕ Ιωαννίνων

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ: ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΣΑΠΟΥΝΙΟΥ. Η εργαστηριακή αυτή άσκηση πραγματοποιήθηκε στο ΕΚΦΕ Ιωαννίνων ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ: ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΣΑΠΟΥΝΙΟΥ Η εργαστηριακή αυτή άσκηση πραγματοποιήθηκε στο ΕΚΦΕ Ιωαννίνων 1/3/2013 και 6/3/2013 Μάντζιου Μαρία χημικός ΣΤΟΧΟΙ Στο τέλος του πειράματος αυτού θα πρέπει να μπορείς:

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑΧΥΤΗΤΑ ΔΙΑΛΥΣΗΣ ΣΤΕΡΕΗΣ ΟΥΣΙΑΣ ΣΤΟ ΝΕΡΟ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ

ΤΑΧΥΤΗΤΑ ΔΙΑΛΥΣΗΣ ΣΤΕΡΕΗΣ ΟΥΣΙΑΣ ΣΤΟ ΝΕΡΟ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΤΑΧΥΤΗΤΑ ΔΙΑΛΥΣΗΣ ΣΤΕΡΕΗΣ ΟΥΣΙΑΣ ΣΤΟ ΝΕΡΟ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΣΤΟΧΟΙ Σε αυτή την εργαστηριακή άσκηση θα ορίσουμε την ταχύτητα διάλυσης μιας στερεής ουσίας στο νερό και θα

Διαβάστε περισσότερα

1 η Εργαστηριακή άσκηση. Παρασκευή Αραίωση. διαλύματος. Δρ. Άρης Γιαννακάς - Ε.ΔΙ.Π.

1 η Εργαστηριακή άσκηση. Παρασκευή Αραίωση. διαλύματος. Δρ. Άρης Γιαννακάς - Ε.ΔΙ.Π. 1 η Εργαστηριακή άσκηση Παρασκευή Αραίωση διαλύματος 1 Θεωρητικό Μέρος Εισαγωγικές έννοιες Όπως είναι γνωστό η ύλη διαχωρίζεται σε δύο βασικές κατηγορίες: Τις καθαρές ουσίες (στοιχεία, χημικές ενώσεις)

Διαβάστε περισσότερα

ραστηριότητες Πράσινης Χηµείας

ραστηριότητες Πράσινης Χηµείας ραστηριότητες Πράσινης Χηµείας Απόστολος Μαρούλης, Κωνσταντίνα Χατζηαντωνίου Μαρούλη και µεταπτυχιακοί φοιτητές του ιχηνετ ( ιαπανεπιστηµιακό ιατµηµατικό Πρόγραµµα Μεταπτυχιακών Σπουδών της ιδακτικής της

Διαβάστε περισσότερα

( α πό τράπεζα θεµάτων) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 : ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ. 1. Να χαρακτηρίσετε τις επόµενες προτάσεις ως σωστές (Σ) ή λανθασµένες (Λ).

( α πό τράπεζα θεµάτων) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 : ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ. 1. Να χαρακτηρίσετε τις επόµενες προτάσεις ως σωστές (Σ) ή λανθασµένες (Λ). Χηµεία Α Λυκείου Φωτεινή Ζαχαριάδου 1 από 12 ( α πό τράπεζα θεµάτων) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 : ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ 1. Να χαρακτηρίσετε τις επόµενες προτάσεις ως σωστές (Σ) ή λανθασµένες (Λ). α) Ένα µείγµα είναι πάντοτε

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ 1 Ο Για τις ερωτήσεις 1.1 1.4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί την σωστή απάντηση. 1.1. Στο μόριο του BeF 2 οι δεσμοί

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΚΕΙΟ ΚΥΚΚΟΥ ΠΑΦΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2010 2011 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2011 ΜΑΘΗΜΑ : ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ : Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΑΘΜΟΣ:.

ΛΥΚΕΙΟ ΚΥΚΚΟΥ ΠΑΦΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2010 2011 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2011 ΜΑΘΗΜΑ : ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ : Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΑΘΜΟΣ:. ΛΥΚΕΙΟ ΚΥΚΚΟΥ ΠΑΦΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2010 2011 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2011 ΜΑΘΗΜΑ : ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ : Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΑΘΜΟΣ:. ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 24.05.2011 ΧΡΟΝΟΣ : 10.30 12.30 ( Χημεία - Φυσιογνωστικά)

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014 ÓÕÍÅÉÑÌÏÓ

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014 ÓÕÍÅÉÑÌÏÓ ΤΑΞΗ: ΜΑΘΗΜΑ: ΘΕΜΑ Α Α ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΧΗΜΕΙΑ Ηµεροµηνία: Τετάρτη 23 Απριλίου 2014 ιάρκεια Εξέτασης: 2 ώρες ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α1. δ Α2. γ Α3. α Α4. δ Α5. β Α6. α) ιαλυτότητα ορίζεται η µέγιστη ποσότητα µιας ουσίας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Στις ερωτήσεις 1.1 έως 1.4 να επιλέξετε τη σωστή απάντηση:

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Στις ερωτήσεις 1.1 έως 1.4 να επιλέξετε τη σωστή απάντηση: ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ 1 Ο Στις ερωτήσεις 1.1 έως 1.4 να επιλέξετε τη σωστή απάντηση: 1.1.Σε κλειστό δοχείο έχει αποκατασταθεί η ισορροπία: C2H5OH(l) C 2H5OH(g)

Διαβάστε περισσότερα

Μg + 2 HCL MgCl 2 +H 2

Μg + 2 HCL MgCl 2 +H 2 Εργαστηριακή άσκηση 3: Επεξήγηση πειραμάτων: αντίδραση/παρατήρηση: Μέταλλο + νερό Υδροξείδιο του μετάλλου + υδρογόνο Νa + H 2 0 NaOH + ½ H 2 To Na (Νάτριο) είναι αργυρόχρωμο μέταλλο, μαλακό, κόβεται με

Διαβάστε περισσότερα

Εύρεση ph διαλυμάτων με χρήση δεικτών, πεχαμετρικού χάρτου, πεχαμέτρου και αισθητήρα ph Multilog, (όπου υπάρχει)

Εύρεση ph διαλυμάτων με χρήση δεικτών, πεχαμετρικού χάρτου, πεχαμέτρου και αισθητήρα ph Multilog, (όπου υπάρχει) 1 Εργαστηριακή Διδασκαλία των Φυσικών εργασιών στα Γενικά Λύκεια Περίοδος 2006 2007 Χημεία Α Λυκείου Ενδεικτική προσέγγιση της εργαστηριακή δραστηριότητας : Εύρεση ph διαλυμάτων με χρήση δεικτών, πεχαμετρικού

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Θέμα: ΑΝΙΧΝΕΥΣΗ ΛΙΠΩΝ, ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ, ΣΑΚΧΑΡΩΝ ΚΑΙ ΑΜΥΛΟΥ ΣΕ ΤΡΟΦΙΜΑ (άσκηση 10 του εργαστηριακού οδηγού) Μέσος χρόνος πειράματος:

Διαβάστε περισσότερα

Διαγώνισμα Χημείας Α Λυκείου Αριθμοί Οξείδωσης & Χημικές Αντιδράσεις 29/03/2015. Στις ερωτήσεις 1.1 έως 1.10 επιλέξτε τη σωστή απάντηση:

Διαγώνισμα Χημείας Α Λυκείου Αριθμοί Οξείδωσης & Χημικές Αντιδράσεις 29/03/2015. Στις ερωτήσεις 1.1 έως 1.10 επιλέξτε τη σωστή απάντηση: Διαγώνισμα Χημείας Α Λυκείου Αριθμοί Οξείδωσης & Χημικές Αντιδράσεις 29/03/2015 1 ο Θέμα. Στις ερωτήσεις 1.1 έως 1.10 επιλέξτε τη σωστή απάντηση: 1.1. Ο αριθμός οξείδωσης του μαγγανίου (Mn) στην ένωση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ 2. ΜΕΘΟΔΟΙ ΔΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ Α. Θεωρητικό μέρος 1. Χρήση των μεταβολών των φάσεων στην ανάλυση Η μελέτη της χημικής ανάλυσης αρχίζει με μια από τις

ΑΣΚΗΣΗ 2. ΜΕΘΟΔΟΙ ΔΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ Α. Θεωρητικό μέρος 1. Χρήση των μεταβολών των φάσεων στην ανάλυση Η μελέτη της χημικής ανάλυσης αρχίζει με μια από τις ΑΣΚΗΣΗ 2. ΜΕΘΟΔΟΙ ΔΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ Α. Θεωρητικό μέρος 1. Χρήση των μεταβολών των φάσεων στην ανάλυση Η μελέτη της χημικής ανάλυσης αρχίζει με μια από τις παλιότερες παρατηρήσεις : Οι ουσίες λειώνουν και βράζουν

Διαβάστε περισσότερα

Αέριο χλώριο και υποχλωριώδη άλατα ιοξείδιο του χλωρίου Υπεροξείδιο του υδρογόνου Υπερµαγγανικό κάλιο Οξυγόνο

Αέριο χλώριο και υποχλωριώδη άλατα ιοξείδιο του χλωρίου Υπεροξείδιο του υδρογόνου Υπερµαγγανικό κάλιο Οξυγόνο ΠΡΑΣΙΝΗ ΧΗΜΕΙΑ, ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ: ΟΞΕΙ ΩΣΗ ΟΡΓΑΝΙΚΩΝ ΡΥΠΩΝ ΣΕ Υ ΑΤΙΚΑ ΙΑΛΥΜΑΤΑ ΙΑΣΠΟΡΑΣ ΜΕ ΠΡΑΣΙΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕ ΣΥΜΒΑΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟ ΟΥΣ. ΟΙ ΥΠΕΡΗΧΟΙ ΩΣ ΠΡΑΣΙΝΟ ΟΞΕΙ ΩΤΙΚΟ. Α.Ι. Μαρούλης, Κ. Χατζηαντωνίου, Σ.Ι. Παταρούδη,

Διαβάστε περισσότερα

4. Πόσο οξικό οξύ περιέχει το ξίδι;

4. Πόσο οξικό οξύ περιέχει το ξίδι; 4. Πόσο οξικό οξύ περιέχει το ξίδι; Σκοπός Σκοπός αυτού του πειράματος είναι να προσδιορίσετε την ποσότητα (γραμμομοριακή συγκέντρωση) του οξικού οξέος που υπάρχει σε ένα λευκό ξίδι μέσω ογκομέτρησης με

Διαβάστε περισσότερα

Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C.

Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C. 4.1 Βασικές έννοιες Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C. Σχετική ατομική μάζα ή ατομικό βάρος λέγεται ο αριθμός που δείχνει πόσες φορές είναι μεγαλύτερη

Διαβάστε περισσότερα

4002 Σύνθεση του βενζιλίου από βενζοϊνη

4002 Σύνθεση του βενζιλίου από βενζοϊνη 4002 Σύνθεση του βενζιλίου από βενζοϊνη H VCl 3 + 1 / 2 2 + 1 / 2 H 2 C 14 H 12 2 C 14 H 10 2 (212.3) 173.3 (210.2) Ταξινόµηση Τύποι αντιδράσεων και τάξεις ουσιών οξείδωση αλκοόλη, κετόνη, καταλύτης µεταβατικού

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΧΗΜΕΙΑ / A ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: 1 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 16 / 02 / 2014

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΧΗΜΕΙΑ / A ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: 1 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 16 / 02 / 2014 ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΧΗΜΕΙΑ / A ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: 1 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 16 / 02 / 2014 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Για τις ερωτήσεις Α.1 έως Α.5 να γράψετε το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση δίπλα στον αριθμό της ερώτησης.

Διαβάστε περισσότερα

Χηµεία Α Γενικού Λυκείου

Χηµεία Α Γενικού Λυκείου Χηµεία Α Γενικού Λυκείου Απαντήσεις στα θέματα της Τράπεζας Θεμάτων Συγγραφή απαντήσεων: 'Αρης Ασλανίδης Χρησιμοποιήστε τους σελιδοδείκτες (bookmarks) στο αριστερό μέρος της οθόνης για την πλοήγηση μέσα

Διαβάστε περισσότερα

β. [Η 3 Ο + ] > 10-7 Μ γ. [ΟΗ _ ] < [Η 3 Ο + ]

β. [Η 3 Ο + ] > 10-7 Μ γ. [ΟΗ _ ] < [Η 3 Ο + ] ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΤΑΞΗ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 6 ΙΟΥΝΙΟΥ 2003 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ): ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΣΥΝΟΛΟ

Διαβάστε περισσότερα

1.5 Αλκένια - αιθένιο ή αιθυλένιο

1.5 Αλκένια - αιθένιο ή αιθυλένιο 19 1.5 Αλκένια - αιθένιο ή αιθυλένιο Γενικά Αλκένια ονομάζονται οι άκυκλοι ακόρεστοι υδρογονάνθρακες, οι οποίοι περιέχουν ένα διπλό δεσμό στο μόριο. O γενικός τύπος των αλκενίων είναι C ν Η 2ν (ν 2). Στον

Διαβάστε περισσότερα

ÊÏÑÕÖÇ. 1.2 Το ph υδατικού διαλύµατος ασθενούς βάσης Β 0,01Μ είναι : Α. Μεγαλύτερο του 12 Β. 12 Γ. Μικρότερο του 2. Μικρότερο του 12 Μονάδες 5

ÊÏÑÕÖÇ. 1.2 Το ph υδατικού διαλύµατος ασθενούς βάσης Β 0,01Μ είναι : Α. Μεγαλύτερο του 12 Β. 12 Γ. Μικρότερο του 2. Μικρότερο του 12 Μονάδες 5 1 Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΘΕΜΑ 1ο ΧΗΜΕΙΑ Στις ερωτήσεις 1.1 έως 1.3 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1.1 Η ενέργεια ιοντισµού

Διαβάστε περισσότερα

Εικονικό εργαστήριο Χηµείας: IrYdium Chemistry Lab. Οδηγίες χρήσης

Εικονικό εργαστήριο Χηµείας: IrYdium Chemistry Lab. Οδηγίες χρήσης . Οδηγίες χρήσης Η εκκίνηση του Εικονικού εργαστηρίου Χηµείας «IrYdium Chemistry Lab» γίνεται µε διπλό κλικ στο αρχείο «VLab.exe». Κατόπιν επιλέγετε το µενού Αρχείο > Άνοιγµα εργασίας και από τη λίστα

Διαβάστε περισσότερα

Στις ερωτήσεις 1.1 έως 1.10 να επιλέξτε τη σωστή απάντηση:

Στις ερωτήσεις 1.1 έως 1.10 να επιλέξτε τη σωστή απάντηση: Διαγώνισμα Χημείας B Λυκείου 2 ο και 3 ο Κεφάλαιο 19/04/2015 1 ο Θέμα.... Στις ερωτήσεις 1.1 έως 1.10 να επιλέξτε τη σωστή απάντηση: 1.1. Με προσθήκη νερού στο CH 2 =CHCH 3 σχηματίζεται κύριο προϊόν: α)

Διαβάστε περισσότερα