1. Το Βασικό Νεοελληνικό Πολυλεξικό (ΒΝΠ) ως εργαλείο αυτόµατης επεξεργασίας της νεοελληνικής (ΝΕΓ) 1.1 Εισαγωγή

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "1. Το Βασικό Νεοελληνικό Πολυλεξικό (ΒΝΠ) ως εργαλείο αυτόµατης επεξεργασίας της νεοελληνικής (ΝΕΓ) 1.1 Εισαγωγή"

Transcript

1 Η σηµασιοσυντακτική συµπεριφορά του ρήµατος ως καθοριστικός παράγοντας στην κατασκευή των σηµασιοσυντακτικών κανόνων της νεοελληνικής για την αυτόµατη επεξεργασία της Περίληψη Σωκράτης Μπαλτζής - Θεόδωρος Βυζάς - Ευγενία Ευµοιρίδου Στην εργασία αυτή αναδεικνύεται ο καθοριστικός ρόλος του ρήµατος στην κατασκευή των σηµασιοσυντακτικών κανόνων, που είναι το βασικό εργαλείο για τον σηµασιολογικό έλεγχο στην επεξεργασία της Νεοελληνικής Γλώσσας (ΝΕΓ). Αναµφισβήτητα η σηµασιοσυντακτική συµπεριφορά του ρήµατος καθορίζει τη δοµή της πρότασης και υπαγορεύει τα σηµασιολογικά χαρακτηριστικά των ουσιαστικών αφενός ως υποκείµενά του και αφετέρου όπου απαιτούνται αντίστοιχα ως άµεσα ή έµµεσα αντικείµενά του. Για τον σκοπό αυτόν παρουσιάζοµε: 1. τη σηµασιολογική βάση της ΝΕΓ η οποία χρησιµοποιήθηκε για τη σηµασιολογική ταξινόµηση των λέξεών της, 2. την κωδικοποίηση των σηµασιολογικών χαρακτηριστικών των ουσιαστικών (ορίζονται ως σηµασιολογικές κατηγορίες 1 ) και συναρµόζονται µε τα ρήµατα ώστε να καθοριστούν οι σηµασιοσυντακτικές συνδυαστικές ικανότητες (ορίζονται ως σηµασιοσυντακτικοί κανόνες 2 ) οµαδοποιηµένων ουσιαστικών ως υποκείµενα ή αντικείµενα και 3. τις δενδροειδείς ταξινοµήσεις των σηµασιολογικών κατηγοριών µε κριτήριο βασικά σηµασιολογικά χαρακτηριστικά υπερωνύµων και υπωνύµων. Τέλος, συγκρίνοµε τη σηµασιολογική βάση και ιεράρχηση του συστήµατός µας µε άλλες διαδεδοµένες και παραθέτοµε τα συµπεράσµατα και τις µελλοντικές µας επιδιώξεις σχετικά µε τη δουλειά µας. 1. Το Βασικό Νεοελληνικό Πολυλεξικό (ΒΝΠ) ως εργαλείο αυτόµατης επεξεργασίας της νεοελληνικής (ΝΕΓ) 1.1 Εισαγωγή Η σηµασιολογία είναι η δυσκολότερη και σηµαντικότερη γλωσσολογική διάσταση στην επεξεργασία µίας φυσικής γλώσσας διότι, αντίστοιχα: (1) δεν υπάρχουν πλήρως καταγεγραµµένοι δοµολειτουργικοί σηµασιολογικοί κανόνες, ανάλογοι αυτών της µορφολογίας ή της σύνταξης για να κωδικοποιηθούν και να αξιοποιηθούν περαιτέρω ηλεκτρονικά και (2) συχνά στις σύγχρονες εφαρµογές ο έξυπνος χειρισµός της πληροφορίας και της γνώσης εστιάζεται πρωτίστως στην κατανόηση της σηµασίας τους πέραν της συντακτικής διάστασής τους. Επίσης, στην κατανόηση της σηµασίας λέξεων ή προτάσεων εστιάζεται η κάθε πολυγλωσσική εφαρµογή που δεν χρησιµοποιεί στατιστικές µεθόδους. Για να µελετήσει ο άνθρωπος ένα φυσικό φαινόµενο αρκεί να µελετήσει τα δεδοµένα του και τη δοµολειτουργία τους. Aν θέλει να το αναπαραγάγει επιβάλλεται η ταξινόµηση, η κωδικοποίηση και αρχειοθέτησή τους για την περαιτέρω µηχανική αξιοποίησή τους. Η διαδικασία αυτή ξεκινά από την επιµέρους παρατήρηση και µελέτη του υπό µελέτη φαινοµένου, για να γενικευτούν τα επιµέρους τεκµηριωµένα συµπεράσµατα σε µορφή που απαιτείται κάθε φορά για την αξιοποίησή τους. Η µηχανική αναπαραγωγή του φαινοµένου στηρίζεται στη µηχανική αξιοποίησηυλοποίηση των αρχειοθετηµένων συµπερασµάτων που αφορούν στους νόµους, στους κανόνες και στα δεδοµένα που το διέπουν. Όµως η µηχανική και αποτελεσµατική υλοποίησή τους δεν µιµείται αναγκαστικά τον φυσικό τρόπο εφαρµογής τους, αλλά προσπαθεί να τα Λέκτορας (Αυτόµατη Επεξεργασία Φυσικών Γλωσσών, κυρίως της Νεοελληνικής): Δ Τοµέας & Εργαστήριο Επεξεργασίας Φυσικής Γλώσσας και Μαθηµατικών Προβληµάτων, Τµήµα Μαθηµατικών, Πανεπιστήµιο Ιωαννίνων και Επιστηµονικός συνεργάτης ΤΕΙ Ηπείρου, Τµήµα Διοίκησης Επιχειρήσεων. Κέντρο Ξένων Γλωσσών, Πανεπιστήµιο Ιωαννίνων. 1 ικανοποιώντας τον παραδειγµατικό άξονα 2 ικανοποιώντας τον συνταγµατικό άξονα

2 αξιοποιήσει αποτελεσµατικά στην πράξη µε τις δυνατότητες και τους περιορισµούς που επιβάλλονται από τις µεθόδους και το µέσον της µηχανικής υλοποίησής τους. Για παράδειγµα ας συγκριθεί: (1) το πέταγµα του πουλιού και το αντίστοιχο πέταγµα του αεροπλάνου και (2) το κολύµπι του ψαριού και η αντίστοιχη κίνηση του υποβρυχίου κάτω από το νερό, κλπ. Ανάλογα συµβαίνει και µε την επεξεργασία της φυσικής γλώσσας, ως φυσικό φαινόµενο που προσπαθούµε να υλοποιήσοµε µηχανικά. Ενώ ο στόχος είναι ο ίδιος, τόσο αυτός της φυσικής επεξεργασίας της γλώσσας όσο και αυτός της αυτόµατης ή µηχανικής επεξεργασίας της διαφέρει ή θα πρέπει να διαφέρει ή είναι αναµενόµενο να διαφέρει ο τρόπος που αξιοποιούνται στην πράξη οι νόµοι, οι κανόνες και τα δεδοµένα που τη διέπουν. Έτσι ξεκινώντας από τη µελέτη της δοµολειτουργίας και των δεδοµένων της ΝΕΓ όπως έχουν καταγραφεί στα σχολικά εγχειρίδια καλούµαστε να τα ταξινοµήσοµε, να τα κωδικοποιήσοµε και να τα αρχειοθετήσοµε κατάλληλα για αποτελεσµατική αυτόµατη επεξεργασία της, ή παραγωγή και αναγνώριση των προτάσεών της. Για την Αυτόµατη Επεξεργασία της ΝΕΓ προτείναµε ένα µοντέλο (Μπαλτζής, Σωκράτης, 1993, 1995, 1997, 1998, 1999, Baldzis, Socrates et ales 2001, 2002, 2005[5], 2005[6], 2007) που: 1. τυποποιεί όλες τις γλωσσολογικές διαστάσεις της ΝΕΓ- µορφολογική, συντακτική, σηµασιολογική, 2. κωδικοποιεί τους πεπερασµένου πλήθους µορφολογικούς, συντακτικούς και σηµασιολογικούς κανόνες της και 3. περιγράφει µε απλούς και αποτελεσµατικούς αλγορίθµους τις διαδικασίες παραγωγής και αναγνώρισης 3.1µορφολογικών τύπων λέξεων, 3.2 συντακτικών δοµών προτάσεων, 3.3 σηµασιολογικών συνδυασµών σηµασιών/εννοιών λέξεων καθώς και 3.4τεχνολόγησης προτάσεων της ΝΕΓ, κατά την διάρκεια της οποίας οι αλγόριθµοι και οι διαδικασίες των προαναφερόµενων γλωσσολογικών διαστάσεων της ΝΕΓ αλληλοεξαρτώνται. Το µοντέλο αυτό οδήγησε στην εισαγωγή ενός συστήµατος Ηλεκτρονικών Υπολογιστικών Λεξικών της ΝΕΓ το Βασικό Νεοελληνικό Πολυλεξικό (ΒΝΠ) που αποτελείται από: 1. Το Βασικό Νεοελληνικό Λεξικό (ΒΝΛ), περιέχει τις λέξεις, σε αλφαβητική σειρά περίπου λήµµατα, µεταξύ των οποίων τουλάχιστον 200 πολύσηµες λέξεις τις οποίες το προτεινόµενο σύστηµά µας αναγνωρίζει και επεξεργάζεται. 2. Το Νεοελληνικό Μορφολογικό Υπολογιστικό Λεξικό (ΝΜορφΥπΛ), το οποίο περιέχει και ελέγχει όλα τα είδη της µορφολογικής πληροφορίας. 3. Το Νεοελληνικό Συντακτικό Υπολογιστικό Λεξικό (ΝΣυνΥπΛ), το οποίο ελέγχει τις συµφωνίες των µορφολογικών τύπων των λέξεων της πρότασης ανάλογα µε τον συντακτικό ρόλο τους στην πρόταση, τέλος, 4.ΤοΝεοελληνικό Σηµασιολογικό Υπολογιστικό Λεξικό (ΝΣηµΥπΛ), το οποίο αποτελείται από: 4.1 το Λογικό Υπολογιστικό Λεξικό των Βασικών Εννοιών (ΛΥπΛΒΕ) και 4.2 το Υπολογιστικό Λεξικό των Συµφραζοµένων της ΝΕΓ (ΛΥπΛΣΝΓ). Η δοµή και τo περιεχόµενο των (4.1)και (4.2) παρουσιάζονται σε αυτή την εργασία. Το περιεχόµενο των λεξικών αυτών ΛΥπΛΒΕ (4.1) και ΛΥπΛΣΝΓ (4.2) είναι αυτό του ΒΝΛ. Στο πρώτο, το περιεχόµενο αυτό ταξινοµείται κατά αυστηρή αλληλουχία των εννοιών του, κατά το λογικό λεξικό του Βοσταντζόγλου 3, έτσι ώστε σε κάθε λέξη να αντιστοιχεί ένας 3 Ο Βοσταντζόγλου έχει ως πρότυπό του το λεξικό («Θησαυρό») του Roget, ενώ µνεία γίνεται στα «Συνώνυµα και Συγγενικά» του Πέτρου Βλαστού (1931) και στο πρώτο «ονοµαστικό» λεξικό του Πολυδεύκη (1ος αι.). Ο Βοσταντζόγλου σηµειώνει πως στα λογικά λεξικά η ύλη παρατίθεται µε αυστηρή αλληλουχία των εννοιών, χωρίς καµιά επεξήγηση της σηµασίας των λέξεων. Ως προς αυτό καινοτοµεί το Αντιλεξικό. Πρώτα τίθενται µέσα σε αγκύλες οι επί µέρους έννοιες (=σηµασίες) και ακολουθούν οι συνώνυµες και συγγενικές λέξεις. (Ο Βοσταντζόγλου δεν κάνει διάκριση των όρων έννοια και σηµασία, παρότι παραθέτει ορισµένες αρχές της λεξικογραφίας και της «νέας επιστήµης της Σηµαντικής», δηλ. της σηµασιολογίας).

3 κωδικός, ο οποίος δηλώνει το επιµέρους διακριτό επίπεδο της σηµασιολογικής ταξινόµησης στην οποία αυτή ανήκει. Ενώ στο δεύτερο, αντιστοιχίζεται σε κάθε λέξη του ΒΝΛ µία σηµασιολογική κατηγορία, βάσει της οποίας, ανάλογα µε το µέρος του λόγου που ανήκει, η λέξη µπορεί να συνδυαστεί µε άλλες λέξεις και µε συγκεκριµένους συντακτικούς ρόλους κάθε φορά. Οι επιτρεπτοί αυτοί συνδυασµοί συνθέτουν τους αντίστοιχους σηµασιοσυντακτικούς κανόνες. 1.2 Η Λεξικογραφική Προσέγγιση της Μελέτης Η Ελληνική γλώσσα είναι µία πλούσια και βαριά κλιτή γλώσσα κατά συνέπεια έχει: 1. πολλούς και ποικίλους µορφολογικούς τύπους που αντιστοιχούν στις ίδιες η διαφορετικές κλιτές λέξεις, 2. µεγάλη ποικιλία εύχρηστων εννοιών και πολύσηµων λέξεων των διαφόρων γλωσσολογικών περιόδων της γλώσσας, που ακόµα είναι σε χρήση, άρα και 3. µεγάλη ποικιλία εύχρηστων συντακτικών δοµών. Οι µέθοδοι και τα εργαλεία της επεξεργασίας της ΝΕΓ που αναπτύσσοµε δεν στηρίζονται σε στατιστικές µεθόδους ή πιθανότητες αλλά σε αναλυτικές µεθόδους µε ακριβή 100% αποτελέσµατα. Έτσι κρίναµε, όπως και µε τη µορφολογική διάσταση (Baldzis, Socrates et ales 2005 [6], Μπαλτζής, Σωκράτης, κ.ά, 2006), ότι είναι αποτελεσµατικότερο τα δείγµατα µας να µην είναι από σώµατα κειµένων αλλά από δοµολειτουργικά λεξικά(μπαλτζής, Σωκράτης, 1993, Baldzis, Socrates, 1999, Baldzis, Socrates et ales 2005 [6]), τα οποία, συνδυαστικά στο σύνολό τους, καταγράφουν επαρκή αριθµό παραδειγµάτων, άρα εύχρηστων περιπτώσεων για τις δικές µας ανάγκες καλύπτοντας επίσης 100% και την επαρκή διδασκαλία της γλώσσας σε όλα τα επίπεδα και όλες τις διαστάσεις της(baldzis, Socrates et ales 2002, Μπαλτζής, Σωκράτης, κ.ά, 2010). Το βασικό πλαίσιο λοιπόν για τη λεξικογραφική προσέγγιση της µελέτης µας ήταν η δηµιουργία ενός δοµολειτουργικού πολυλεξικού που θα βασίζεται αφενός στη µορφολογία αφετέρου στη σηµασιολογία και τη σύνταξη. Στην παρούσα εργασία παρουσιάζοµε εκείνη τη διάσταση του Πολυλεξικού µας η οποία καταγράφει σηµασιοσυντακτικές πληροφορίες, κατά συνέπεια θα ελέγχει, µε τις διαδικασίες που το συνοδεύουν, τις σηµασιοσυντακτικές σχέσεις και θα ενισχύσει την τεκµηρίωσή µας, δηλαδή το ΝΣηµΥπΛ και τα επιµέρους λεξικά του. Το ΝΣηµΥπΛ µας δεν βασίζεται σε επεξεργασία αυθόρµητου συνεχούς λόγου -όπως και στις άλλες διαστάσεις των υπολογιστικών λεξικών του ΒΝΠ - όπου ενδεχοµένως, θα ήταν πιο επίπονη η παρατήρηση σχέσεων αυτού του είδους και η οργάνωση ενδεχοµένως του υλικού. Αντίθετα, προτείνονται θραύσµατα λόγου, δεσποζόντων σηµασιολογικών συνδυασµών, µε ποικιλία στην προτασιακή δοµή, ώστε να συµπεριλαµβάνονται όσο το δυνατόν περισσότερες προτασιακές δοµές και να έχοµε αντιπροσωπευτικότερο δείγµα των σηµασιοσυντακτικών σχέσεων, καλύπτοντας πλήρως και την εκπαιδευτική διάσταση. Επισηµαίνοµε ότι στόχος µας είναι οι υπό µελέτη προτασιακές δοµές να είναι συγκεκριµένοι τύποι προτάσεων και όχι εκφωνήµατα, π.χ. ερωτήσεις, µονολεκτικές απαντήσεις σε ερωτήσεις κλπ., αλλά ακέραιες απλές ή επαυξηµένες προτάσεις που έχουν κανένα, ένα ή δύο αντικείµενα αντίστοιχα. Το µοντέλο της ακεραίας απλής πρότασης και της ακεραίας επαυξηµένης πρότασης µε ένα η δύο αντικείµενα µας παρέχει µια αφηρηµένη αναπαράσταση των ιδιοτήτων των όρων που συνθέτουν την προτασιακή δοµή και θέλοµε να µελετήσοµε, να τυποποιήσοµε και να κωδικοποιήσοµε τις σηµασιοσυντακτικές σχέσεις τους. Έτσι η προσπάθεια που γίνεται ως προς τη λεξικογραφική διάσταση είναι να αναδειχθεί ο ενιαίος χαρακτήρας της ΝΕΓ τόσο σε µορφολογικό (τυπολογικό, φωνολογικό, ορθογραφικό) όσο και σε σηµασιολογικό επίπεδο. Έτσι στο ΒΝΠ µας συµπεριλαµβάνονται τα διάφορα επίπεδα λόγου της Νέας Ελληνικής που ούτως ή άλλως περιέχονται στο Αντιλεξικό και στα λεξικά της Κοινής Νέας Ελληνικής (ΚΝΕ): καθαρεύουσα, λόγιο, καθοµιλουµένη, λαϊκό, ενδεχοµένως και ιδιωτισµοί εφόσον εντοπιστούν. Πρέπει να επισηµανθεί ότι όλες οι παραλλαγές, µέσω των κωδικών που τους αποδίδουµε, συνδέονται µε τους τύπους της ΚΝΕ (Μπαλτζής, Σωκράτης, 1993, Baldzis, Socrates, 1999, Baldzis, Socrates et ales 2005[6]). Επίσης, θα πρέπει να τονίσοµε ότι αν και κύρια πηγή µας είναι το Αντιλεξικό του

4 Βοσταντζόγλου 4, σκοπός µας δεν είναι να παρέµβουµε σε αυτό µε οποιοδήποτε τρόπο - εµπλουτισµό ή βελτίωση - αλλά να εκµεταλλευτούµε µε τον επωφελέστερο τρόπο, για αυτόµατη επεξεργασία, το υλικό που το έργο αυτό παρέχει, αλλά που σε καµία περίπτωση δεν ικανοποιεί πλήρως 5 τις ανάγκες του Πολυλεξικού µας. Βασική πυξίδα µας αποτελεί η κατηγοριοποίηση κατά Βοσταντζόγλου, δοµή την οποία δεν ακολουθούµε πάντα ως έχει, αλλά εξετάζουµε, όπως θα δούµε παρακάτω, κατά πόσο και πώς είναι δεκτική βελτιώσεων. Απώτερος στόχος µας παραµένει πάντα η δηµιουργία του δοµολειτουργικού Πολυλεξικού. Οφείλουµε πάντως να σηµειώσοµε ότι διαπιστώσαµε ελλειµµατική µορφολογική και/ή σηµασιολογική αντιµετώπιση ουσιαστικών και ρηµάτων στο λεξικό του Βοσταντζόγλου, κάτι που, σύµφωνα µε την πάγια τακτική µας, σηµαίνει ότι έπρεπε να συµπληρωθούν τα κενά µε τη µεγαλύτερη δυνατή ακρίβεια, προκειµένου να φέρουµε σε πέρας το εγχείρηµά µας. 1.3 Πηγές και Βοηθήµατα Οι πηγές και τα βοηθήµατα σε µορφολογικό και σηµασιολογικό επίπεδο για τους αποδεκτούς τύπους του Πολυλεξικού µας είναι όσοι απαντούν: 1. στο Αντιλεξικό Βοσταντζόγλου (Βοσταντζόγλου, Θεολόγος, 1962). 2. στα λεξικά της Κοινής Νέας Ελληνικής (ΚΝΕ): των Τριανταφυλλίδη (ηλεκτρονικό ή έντυπο), (Ινστιτούτο Νεοελληνικών Σπουδών, 1998), Μπαµπινιώτη (Μπαµπινιώτης, Γεώργιος, 1998), Κριαρά (Κριαράς, Εµµανουήλ, 1995). 3. στο Αντίστροφο Λεξικό της Άννας Αναστασιάδη-Συµεωνίδη (Αναστασιάδη - Συµεωνίδη, Άννα, 2002) και. 4. στο Διαδίκτυο, επικουρικά, µετά από αναζήτηση µε τη µηχανή αναζήτησης και τη µεταµηχανή Επισηµαίνεται ότι µόνο σε σηµασιολογικό επίπεδο και µόνο σε πολύ λίγες περιπτώσεις µέσω του Διαδικτύου επιχειρείται έλεγχος σηµασιών µέσα από το συγκειµενικό περιβάλλον ορισµένων τύπων που απαντούν µόνο στο αντίστροφο λεξικό της Άννας Αναστασιάδη- Συµεωνίδη και των οποίων η σηµασία δεν είναι πάντα προφανής. Με άλλα λόγια, τουλάχιστον στη φάση αυτή, δεν επιδιώκεται η πρωτογενής αναζήτηση και καταγραφή τύπων και σηµασιών µέσα από το Διαδίκτυο. Πέραν της σηµασιολογικής ταξινόµησης των λέξεων ακολουθώντας τη δοµή του Αντιλεξικού, απαραίτητη κρίθηκε και η σηµασιολογική κατηγοριοποίηση των λέξεων για την οργάνωση των σηµασιοσυντακτικών σχέσεων µέσα σε προτασιακές δοµές. Έτσι σε πρώτη φάση µελετήθηκαν για να κατηγοριοποιηθούν τα σηµασιολογικά χαρακτηριστικά των οµάδων ουσιαστικών ως υποκείµενα και ως αντικείµενα άµεσα ή έµµεσα. Να σηµειωθεί ότι τα ουσιαστικά είναι το µέρος του λόγου που επιδέχεται µε σχετική άνεση µια τέτοιου είδους κατηγοριοποίηση. Επίσης, για την εξαγωγή ή επιλογή σηµασιολογικών χαρακτηριστικών των ουσιαστικών που συναρµόζονται µε τα ρήµατα 6, ώστε να καθοριστούν οι συνδυαστικές ικανότητες οµαδοποιηµένων ουσιαστικών ως υποκείµενα ή αντικείµενα των ρηµάτων ανατρέξαµε στους λεξικογραφικούς ορισµούς των λεξικών των Τριανταφυλλίδη, Μπαµπινιώτη, Κριαρά όχι µόνο για την εξαγωγή των βασικών χαρακτηριστικών των υπερωνύµων αλλά και για την επιβεβαίωση των χαρακτηριστικών των υπωνύµων. Πέρα από τον ορισµό, ιδιαίτερη σηµασία αποδίδουµε στα συνώνυµα και αντώνυµα που ενδεχοµένως προτείνονται στο κάθε λεξικογραφικό άρθρο, γιατί µας βοηθούν στην ακριβέστερη σηµασιολογική οροθέτηση κάθε ουσιαστικού. Σκοπός της σηµασιολογικής ανάλυσης δεν ήταν η δηµιουργία σηµασιολογικών πεδίων, αλλά, µέσω των παραδειγµατικών σχέσεων, να γνωρίσουµε τις σηµασιολογικές δυνατότητες κάθε λεξιλογικής µονάδας, εδώ του ουσιαστικού, ως προς την 4 Το Αντιλεξικόν δεν είναι λεξικό συνωνύµων/αντωνύµων, αλλά θησαυρός διότι συγκεντρώνει υπό µία λέξη όλες τις λέξεις και φράσεις που συνδέονται σηµασιολογικά µε αυτήν. 5 Καθώς η τελευταία συµπληρωµένη έκδοση του Αντιλεξικού πραγµατοποιήθηκε το 1962, το ληµµατολόγιό του αντιστοιχεί στο λεξιλόγιο που ο ίδιος κατά δήλωσή του αποδελτίωσε από την ως τότε λεξικογραφική παραγωγή. 6 Το ρήµα καθορίζει τη δοµή της πρότασης, δηλαδή τη σύνθεσή της, καθώς για κάθε ρήµα ανάλογα µε τη σηµασία του υπαγορεύονται τα σηµασιολογικά χαρακτηριστικά των υποκειµένων του και των αντικειµένων του, των ονοµάτων κυρίως ουσιαστικών ή και άλλων µερών του λόγου (που υποκαθιστούν τα ουσιαστικά) µε τα οποία αυτά εκφέρονται.

5 επιλογή/αντικατάσταση για κάθε περίπτωση ρήµατος. 1.4 Το Περιεχόµενο του Λογικού Υπολογιστικού Λεξικού των Βασικών Εννοιών (ΛΥπΛΒΕ) Υπενθυµίζοµε ότι το ένα από τα δύο λεξικά που συνθέτουν το Νεοελληνικό Σηµασιολογικό Υπολογιστικό Λεξικό (ΝΣηµΥπΛ), είναι το Λογικό Υπολογιστικό Λεξικό των Βασικών Εννοιών (ΛΥπΛΒΕ) µε περιεχόµενο αυτό του ΒΝΛ που ταξινοµείται κατά αυστηρή αλληλουχία των εννοιών του. Έτσι, για την ταξινόµηση αυτή ακολουθούµε εκείνη του Αντιλεξικού, η οποία αποτελεί και ένα µέρος της σηµασιολογικής βάσης του συστήµατός µας. Το πρώτο επίπεδο αυτής της ταξινόµησης διαιρεί τον κόσµο σε 21 Κατηγορίες Ευρύτερων Ενοτήτων Εννοιών/Κεφαλαίων (ΚΕΕΕ/Κ), η κάθε µία από τις οποίες αναφέρεται και σε µία διαφορετική διάσταση της ανθρώπινης πραγµατικότητας. Ο Πίνακας 1 δείχνει το πρώτο επίπεδο αυτής της ενότητας της σηµασιολογικής βάσης του συστήµατός µας. 1. ΓΕΝΙΚΗ 2. ΕΙΔΙΚΗ 1.ΑΦΗΡΗΜΕΝΗ 2.ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΗ 3.ΥΛΙΚΗ 4. ΑΫΛΗ 1.ΥΠΑΡΞΗ 2. ΣΧΕΣΗ 3. ΕΝΟΤΗΤΑ 4.ΤΑΞΗ 5.ΠΟΣΟΤΗΤΑ 6.ΑΡΙΘΜΟΣ 7.ΧΡΟΝΟΣ 8.ΧΩΡΟΣ 9.ΔΙΑΣΤΑΣΗ 10. ΣΧΗΜΑ 11.ΕΝΕΡΓΕΙΑ 12.ΚΙΝΗΣΗ 13.ΑΝΟΡΓΑΝΗΥΛΗ 14.ΟΡΓΑΝΙΚΗΥΛΗ 15.ΝΟΥΣ 16.ΒΟΥΛΗΣΗ 17.ΔΡΑΣΗ 18.ΑΞΙΕΣ 19.ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑ 20.ΗΘΟΣ 21.ΘΕΟΣ Πίνακας 1. Το σύνολο των 21 Κατηγοριών Ευρύτερων Ενοτήτων Εννοιών/Κεφαλαίων το οποίο συνθέτει το πρώτο επίπεδο της σηµασιολογικής µας βάσης Κάθε µία από τις ΚΕΕΕ/Κ υποδιαιρείται σε Έννοιες/Κεφάλαια (Ε/Κ). Κάθε Ε/Κ αποτελεί µία διακριτή έννοια της κάθε ΚΕΕΕ/Κ στην οποία ανήκει. Μία Ε/Κ µπορεί να είναι αντίθετη ή συµπληρωµατική µε µία άλλη Ε/Κ της ίδιας ΚΕΕΕ/Κ (βλπ πιν. 2). Το πλήθος των Ε/Κ είναι Οι Ε/Κ αποτελούν το δεύτερο επίπεδο αυτής της ενότητας της σηµασιολογικής βάσης του συστήµατός µας. 1.Ύπαρξη 2.Ανυπαρξία 3.Κατάσταση 4.Περίσταση 5.Εσωτερικός Κόσµος 6. Εξωτερικός Κόσµος 7.Εγώ Πίνακας 2. Η Κατηγορία Ευρύτερη Ενοτήτα Εννοιών / Κεφαλαίων «Ύπαρξη» περιλαµβάνει 7 Έννοιες/Κεφάλαια Κάθε µία από τις Ε/Κ περιλαµβάνει λέξεις ταξινοµηµένες βάσει του µέρους του λόγου που ανήκουν, ιδιωτισµούς και κοινές φράσεις, οι οποίες εννοιολογικά ανήκουν στην ίδια σηµασιολογική περιοχή. Τα µέρη του λόγου, τα παραγγέλµατα, οι φράσεις και οι ιδιωτισµοί είναι το τρίτο επίπεδο αυτής της ενότητας του συστήµατός µας, το οποίο ονοµάζοµε Παραγράφους. Έτσι κάθε Ε/Κ έχει τόσες Παραγράφους όσες είναι οι κλιτές και οι άκλιτες λέξεις, τα παραγγέλµατα, οι φράσεις και οι ιδιωτισµοί που συναντώνται στη γλώσσα µε την ίδια γενική έννοια. Σηµειώνοµε ότι µε τον όρο «γενική έννοια» αναφερόµαστε σε λέξεις που µπορεί να είναι συνώνυµες ή αντώνυµες µε τη γενικότερη ή ειδικότερη έννοια του όρου. Για παράδειγµα, όπως φαίνεται στον Πίνακα 3, η Ε/Κ Ύπαρξη αποτελείται από µόνο 5 Παραγράφους. Τέλος σε κάθε Παράγραφο εννοιών λέξεων σχηµατίζονται οµάδες σηµασιολογικά συγγενών λέξεων κατά κύριο λόγο βάσει της σχέσης των συνωνύµου, υπερωνύµου ή

6 α/απ Παράγραφοι Λέξεις του Βασικού Νεοελληνικού Λεξικού(ΒΝΛ) 1 κ1_ουσιαστικά ύπαρξη, υπόσταση, το είναι, κ.λ.π. 2 κ3_αµετάβατο_ρήµα υπάρχω, είµαι, υφίσταµαι, κ.λ.π. 3 κ4_µεταβατικό_ρήµα δίδω υπόσταση, διατηρώ, κ.λ.π.. 4 κ5_τριτοπρόσωπο_ρήµα υπάρχει, είναι,βρίσκεται, κ.λ.π. 5 κ6_επίθετο υπαρκτός, υπάρχων, υφιστάµενος, κ.λ.π. Πίνακας 3. Η Έννοια/Κεφάλαιο «Ύπαρξη» περιλαµβάνει µόνο 5 Παραγράφους, όπου α/απ είναι ο αύξοντας αριθµός Παραγράφου α/αεε Λέξεις/ουσιαστικά του Βασικού Νεοελληνικού Λεξικού(ΒΝΛ) 1. ύπαρξη, υπόσταση, (το) είναι, οντότητα, 2. αυθυπαρξία, αυτοτέλεια, αυτοζωή, αυτοζωϊα, 3. Προΰπαρξη, προϋπόσταση, 4. Συνύπαρξη, 5. Ενύπαρξη, 6. διατήρηση, παραµονή, 7. διάσωση, περίσωση, επιβίωση, 8. όν, οντότητα, πλάσµα, 9. άτοµο, πρόσωπο, ψυχή, κανείς, κανένα, τις, ένας, κάποιος, 10. αντικείµενο, πράγµα, κάτι, τίποτε, 11. οντολογία. Πίνακας 4. Οι 11 οµάδες σύµφωνα µε τις ΕΕ των λέξεων που αποτελούν την Παράγραφο Ουσιαστικό της Ε/Κ «Ύπαρξη». Όπου α/αεε είναι ο αύξοντας αριθµός της ΕΕ ΒΝΛ ΛΥπΛΒΕ ΚΕΕΕ/Κ. Ε/Κ. Παράγραφος. α/αλ ΝΜΥπΛ ΝΟΥΣ. Μάθηση. ρήµα. α/αλ κ2. α/αλ ΝΟΥΣ. Εξέταση. ρήµα. α/αλ α/α. µελετάω-ώ κ3. α/αλ RM.105 ΝΟΥΣ. Μνεία.ρήµα. α/αλ κ3. α/αλ ΒΟΥΛΗΣΗ. Σκοπός. ρήµα. α/αλ κ3. α/αλ Πίνακας 5. Δείγµα κωδικοποίησης των πολύσηµων λέξεων του ΒΝΠ, οι οποίες ανήκουν σε τόσες διαφορετικές Ε/Κ όσες είναι και οι αντίστοιχες έννοιες τους α/α Λέξη ΚΕΕΕ/Κ Ε/Κ Παράγραφος Επιµέρους Έννοια ΟΡΓΑΝΙΚΗ ΥΛΗ Άνθρωπος ουσιαστικό α/αλ α/α άνθρωπος κ1.1 α/αλ κ1.1. α/αλ Πίνακας 6. Δείγµα σηµασιολογικής κωδικοποίησης λέξης του ΒΝΠ δεδοµένων

7 αντωνύµου. Αυτές οι οµάδες ονοµάζονται Επιµέρους Έννοιες (ΕΕ) και συνθέτουν το τέταρτο επίπεδο αυτής της ενότητας της σηµασιολογικής βάσης του συστήµατός µας. Στον Πίνακα 4 δίνεται το σύνολο των 11 ΕΕ που συνθέτουν την Παράγραφο Ουσιαστικό της Ε/Κ «Ύπαρξη». Στην πρότασή µας οι πολύσηµες λέξεις καταχωρούνται σε διαφορετικές ΚΕΕΕ/Κ ή Ε/Κ ή Παραγράφους ή Επιµέρους Έννοιες, ανάλογα σε ποιο σηµασιολογικό επίπεδο η έννοια της λέξης αρχίζει να διαφοροποιείται. Για τη σηµασιολογική αποδοχή µίας πολύσηµης λέξης εξετάζονται µε ευρεστικές µεθόδους, όλοι οι δυνατοί αποδεκτοί σηµασιολογικοί συνδυασµοί της πολύσηµης λέξης ανάλογα µε τα συµφραζόµενά τους. Στο σηµείο αυτό σηµειώνουµε ότι στη σηµασιολογική βάση αντιστοιχίζοµε έναν κωδικό σε κάθε σηµασιολογικό επίπεδο, ο οποίος ταυτίζεται µε τους αριθµούς πινακοποίησής των (βλπ πιν. 1,2,3,4,5 και 6). Έτσι το σύνολο του σηµασιολογικού περιεχοµένου κάθε λέξης κωδικοποιείται και σχηµατίζει έναν σύνθετο κωδικό µε πεδία. Το κάθε πεδίο του κωδικού αντιστοιχεί στην πληροφορία του κάθε επιπέδου της ταξινόµησής του. Η ακολουθία των πεδίων των κωδικών κινείται από το ευρύτερο στο ειδικότερο επίπεδο σηµασιολογικής πληροφορίας (βλπ πιν. 6) Οι κωδικοί αυτοί είναι το περιεχόµενο του Λογικού Υπολογιστικού Λεξικού των Βασικών Εννοιών (ΛΥπΛΒΕ). Η κωδικοποίηση αυτή είναι ένα βήµα για τον ορισµό και την κατασκευή των σηµασιοσυντακτικών κανόνων. 2. Ο ρόλος του Ρήµατος και των ιδιαίτερων σηµασιολογικών χαρακτηριστικών των Ονοµάτων Ουσιαστικών στην ανάπτυξη και στην κατασκευή των Σηµασιοσυντακτικών Κανόνων 2.1 Εισαγωγή Είναι γνωστό ότι το ρήµα είναι η λέξη που περιγράφει την ενέργεια στην πρόταση και καθορίζει τη σύνθεση και τη συµπεριφορά των λέξεων στον σχηµατισµό της πρότασης. Το ρήµα εκχωρεί ρόλους σε λέξεις - κυρίως σε ουσιαστικά αλλά και σε άλλα µέρη του λόγου - όπως αυτόν του υποκειµένου, του κατηγορουµένου, του αντικειµένου άµεσου ή έµµεσου και του επιρρηµατικού προσδιορισµού του, υπαγορεύοντας αυστηρά τις προδιαγραφές τους κάθε φορά, σηµασιοσυντακτικές και κατά συνέπεια και µορφολογικές 7. Οι προδιαγραφές αυτές άµεσες ή έµµεσες, που αφορούν στη δοµή και λειτουργία προτάσεων, συνθέτουν τη δοµολειτουργία του συνταγµατικού άξονα, που υπαγορεύει το κάθε ρήµα ή η κάθε οµάδα συνωνύµων και αντωνύµων ρηµάτων, µπορούν να κωδικοποιηθούν και να τυποποιηθούν σε πεπερασµένου πλήθους κανόνες και να αξιοποιηθούν µηχανικά. Τους κανόνες αυτούς ορίσαµε ως σηµασιοσυντακτικούς κανόνες. Για κάθε οµάδα ρηµάτων ο συνταγµατικός άξονάς του, ανάλογα µε τη σύνθεσή του, ορίζει και τους αντίστοιχους παραδειγµατικούς άξονες που αντιστοιχούν στις συντακτικές κατηγορίες από τις οποίες αποτελείται η δοµή αυτή. Οι λέξεις του κάθε παραδειγµατικού άξονα έχουν κοινά σηµασιολογικά χαρακτηριστικά τα οποία υπαγορεύονται από κάθε οµάδα ρηµάτων και κάνουν τις λέξεις σηµασιοσυντακτικά αποδεκτές στις αντίστοιχες δοµές. Αυτά τα κοινά σηµασιολογικά χαρακτηριστικά που οµαδοποιούν λέξεις µε τον τρόπο που περιγράφηκε ορίσαµε ως σηµασιολογικές κατηγορίες. Με τις σηµασιολογικές κατηγορίες περιγράφονται οι σηµασιοσυντακτικοί κανόνες. Οι σηµασιολογικές κατηγορίες ταξινοµούνται σε δενδροειδείς δοµές µε κριτήριο βασικά σηµασιολογικά χαρακτηριστικά υπερωνύµων και υπωνύµων. Στόχος µας λοιπόν είναι η τυποποίηση των παραπάνω σηµασιοσυντακτικών κανόνων και σηµασιολογικών κατηγοριών που οδηγεί στη διατύπωση του µοντέλου που προτείνοµε. Δηλαδή απαιτείται ο ορισµός, η ταξινόµηση η κωδικοποίηση και αρχειοθέτησή πεπερασµένου πλήθους σηµασιολογικών κανόνων για να ελέγχεται αποτελεσµατικά - ως 7 Η λέξη µέσα στην πρόταση ανάλογα µε τον συντακτικό της ρόλο διαµορφώνει τον γραµµατικό της τύπο, µέσα στα πλαίσια του αποδεκτού σηµασιολογικού συνδυασµού της.

8 προς την αναγνώριση ή την παραγωγή - το σύνολο των δεσποζόντων 8 αποδεκτών σηµασιολογικών συνδυασµών των εννοιών των λέξεων ανάλογα µε τον συντακτικό τους ρόλο κάθε φορά σε ακέραιες προτάσεις της ΝΕΓ. Οι σηµασιοσυντακτικοί κανόνες και οι σηµασιολογικές κατηγορίες προκύπτουν από την καταγραφή και την τυποποίηση της δοµολειτουργίας των κανόνων συνδυασµού λέξεων της ΝΕΓ σηµασιοσυντακτικά αποδεκτών. Η διαδικασία αυτή απαιτεί τη µελέτη: 1. των εύχρηστων ακέραιων προτάσεων της ΝΕΓ ως προς τη συντακτική δοµή 9 τους, 2. ενός µεγάλου αντιπροσωπευτικού δείγµατος ρηµάτων, µεταβατικών, αµετάβατων, µεταβατικών και αµετάβατων, τριτοπρόσωπων, βοηθητικών, πολύσηµων και σύνθετων µε πρώτο συνθετικό προθέσεις, των συνωνύµων και των αντωνύµων τους, και 3. την οµαδοποίηση ως προς τα βασικά σηµασιολογικά χαρακτηριστικά τους των πιο αντιπροσωπευτικών αλλά και εύχρηστων λέξεων των παραδειγµατικών αξόνων του αντιπροσωπευτικού δείγµατος ρηµάτων που εισάγονται και µελετώνται. Λαµβάνοντας υπόψη τα παραπάνω, συνυπολογίζοντας το εύρος και την ποικιλία συντακτικών δοµών, µορφολογικών τύπων και σηµασιών/εννοιών της κλιτής ΝΕΓ οδηγούµαστε στην ανάγκη, για τον αποτελεσµατικό και ακριβή µηχανικό χειρισµό της γλώσσας, να εισαγάγοµε το Δοµολειτουργικό Πολυλεξικό όπως το έχοµε παραπάνω περιγράψει και το οποίο αφενός βασίζεται σε Θησαυρό Λέξεων και αφετέρου κατά ένα µέρος του στη σηµασιολογική βάση και ιεράρχηση του συστήµατός µας, όπως την έχοµε εισαγάγει και ακολούθως την περιγράφοµε και την τεκµηριώνοµε στην παρούσα εργασία. 2.2 Η έννοια, οι αρχές, η κωδικοποίηση και η ταξινόµηση των σηµασιολογικών κατηγοριών Στόχος µας είναι να ορίσοµε, να τυποποιήσοµε, να κωδικοποιήσοµε και να ταξινοµήσοµε τα κοινά σηµασιολογικά χαρακτηριστικά που υπαγορεύονται από τα ρήµατα ώστε οι λέξεις που αναγνωρίζει το ΒΝΠ, που θα συναρµόζονται και θα ανήκουν στους παραδειγµατικούς άξονες του (που αντιστοιχούν σε κύριους συντακτικούς ρόλους κύριες συντακτικές κατηγορίες του) να οµαδοποιούνται για περαιτέρω µηχανική αξιοποίηση. Επιβάλλεται όµως οι κωδικοποιήσεις αυτές να έχουν µια γενική και προτυποποιηµένη µορφή ώστε να είναι αποτελεσµατικά αξιοποιήσιµες στον αυτόµατο χειρισµό τους. Αυτά τα κοινά σηµασιολογικά χαρακτηριστικά ορίζουν τις σηµασιολογικές κατηγορίες, όπως έχοµε ήδη προαναφέρει. Οι σηµασιολογικές κατηγορίες οµαδοποιούν και κωδικοποιούν περαιτέρω τις λέξεις του Πολυλεξικού µας, δηµιουργώντας το ΛΥπΛΣΝΓ. Επίσης, όπως οι συντακτικές δοµές περιγράφονται από τους συντακτικούς κανόνες µε τη βοήθεια των συντακτικών κατηγοριών, έτσι κατ αντιστοιχία οι σηµασιοσυντακτικές δοµές µπορούν να περιγραφούν από τους σηµασιοσυντακτικούς κανόνες µε τη βοήθεια των σηµασιολογικών κατηγοριών. Για να επιτευχθεί η γενική και προτυποποιηµένη µορφή των σηµασιολογικών κατηγοριών µελετήσαµε παράλληλα: 1. τις δοµές των συνταγµατικών αξόνων σε ένα ικανό δείγµα ρηµάτων, µεταβατικών, αµετάβατων, µεταβατικών και αµετάβατων, τριτοπρόσωπων, βοηθητικών, πολύσηµων και σύνθετων µε πρώτο συνθετικό προθέσεις, των συνωνύµων, παρασυνωνύµων και των αντωνύµων τους, που δηµιουργούσαν αντίστοιχα απλές, και επαυξηµένες προτασιακές δοµές και 8 Τουλάχιστον σε πρώτη φάση, δεν µας ενδιαφέρει το ευρύ συγκειµενικό περιβάλλον, όπως στην περίπτωση κειµένου, αλλά τα πρωτοτυπικά σηµασιολογικά παραδείγµατα, δεδοµένου ότι υπάρχει η ευελιξία της διαρκούς συντήρησης και επέκτασης του µοντέλου µας και των δεδοµένων του. 9 Θα πρέπει να επισηµάνοµε κάποιες σοβαρές διαφορές σε ό,τι ισχύουν στη ΝΕΓ σε σχέση µε όσα στη διεθνή βιβλιογραφία εισάγονται και στηρίζονται στη µελέτη της Αγγλικής Γλώσσας Για παράδειγµα οι κανόνες φρασεοδοµής δεν καλύπτουν την περίπτωση της βαριάς κλιτής ΝΕΓ και αντικαθίστανται από τους κανόνες συντακτικής δοµής (Μπαλτζής, Σωκράτης, 1993, 1995, 1997, Baldzis, Socrates, 1998, Baldzis, Socrates et ales 2002). Έτσι η ανάλυση της πρότασης ως προς τη Συντακτική Προσέγγισή της και ως προς την αντίστοιχη προσέγγιση κατά Γραµµατικές Λειτουργίες, στην περίπτωση της ΝΕΓ επιβάλλεται να ταυτίζονται.

9 2. τα βασικά σηµασιολογικά χαρακτηριστικά µεγάλου δείγµατος λέξεων, που ανήκουν κάθε φορά στον ίδιο παραδειγµατικό άξονα, όχι απαραίτητα συνωνύµων ή αντωνύµων, των αντίστοιχων παραδειγµατικών αξόνων που υπαγορεύονται από το δείγµα των υπό µελέτη ρηµάτων. Συγκεκριµένα, σε πρώτη φάση, µελετήσαµε για να οµαδοποιήσοµε/κατηγοριοποιήσοµε τα βασικά σηµασιολογικά χαρακτηριστικά επιλεγµένων κάθε φορά ουσιαστικών ώστε να µπορούν να λειτουργήσουν ως υποκείµενα και ως αντικείµενα άµεσα ή έµµεσα του υπό µελέτη δείγµατος ρηµάτων που καλύπτουν µεγάλο εύρος αντιπροσωπευτικών δεσποζόντων σηµασιολογικών συνδυασµών. Έτσι, πέραν από τη σηµασιολογική ταξινόµηση των λέξεων βάσει της δοµής του Αντιλεξικού, οδηγηθήκαµε: 1. στη σηµασιολογική κατηγοριοποίηση των λέξεων για τη γενική και προτυποποιηµένη οργάνωση των σηµασιοσυντακτικών σχέσεων µέσα σε προτασιακές δοµές και κατά συνέπεια, 2. στον ολοκληρωµένο ορισµό της σηµασιολογικής βάσης του συστήµατός µας (Βοσταντζόγλου1962 Kümel1979 Μπαλτζής 1993 Baldzis 1998, 1999 Baldzis etal.2007). Σηµειώνοµε ότι, η οµαδοποίηση των λέξεων σε σηµασιολογικές ενότητες και η περαιτέρω οργάνωσή τους σε µία σηµασιολογική βάση είναι µία συνήθης πρακτική στον χώρο της υπολογιστικής γλωσσολογίας. Η πρακτική αυτή οδήγησε στην κατασκευή γενικευµένων σηµασιολογικών βάσεων [PANGLOSS (Hovyand Knight 1993), EuroWordNet (Vossen 1999), SIMPLE (PAROLE 2000)] τα οποία συχνά αναφέρονται ως γλωσσολογικές οντολογίες. α/α ΣΗΜΑΣΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΕΝΟΤΗΤΕΣ της λέξης «άνθρωπος» ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΥΠΟΣΤΑΣΗ ΑΝΤΙΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΔΕΚΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΥΓΓΕΝΗΣ ΚΑΤΟΙΚΟΣ ΠΑΡΟΧΕΑΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΓΕΩΡΓΙΑΣ ΚΤΗΝΟΤΡΟΦΙΑΣ ΕΜΠΟΡΙΟ ΕΛΕΥΘΕΡΟ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑ ΥΠΑΛΛΗΛΟΣ ΠΟΛΕΜΙΚΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΔΙΑΝΟΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΡΗΣΚΕΙΑ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ ΝΟΜΙΚΗ ΔΙΑΦΟΡΑ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΔΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗΣ ΠΑΡΟΧΗ ΚΥΡΙΑΡΧΙΑ ΙΔΙΟΚΤΗΣΙΑ Ο ΠΑΡΑΛΑΜΒΑΝΩΝ - ΔΙΔΩΝ ΑΚΙΝΗΤΟ Πίνακας 7. Σηµασιολογικές Ενότητες που διέπουν την έννοια της λέξης «άνθρωπος», µε χαρακτηριστική σηµασιολογική ιδιότητα ανθρώπινο ον ή <ανθρωπιν_ον> Εξ ορισµού οι σηµασιολογικές κατηγορίες οµαδοποιούν λέξεις µε κοινά σηµασιολογικά χαρακτηριστικά, οι οποίες µπορούν να ανήκουν στον ίδιο παραδειγµατικό άξονα, ενός συνταγµατικού άξονα ρήµατος και µπορούν να εναλλάσσονται αποδεκτά. Η παρατήρηση αυτή οδηγεί στην εξής παραδοχή η οποία τεκµηριώνεται στην πράξη: η κάθε σηµασιολογική κατηγορία οµαδοποιεί ονόµατα ουσιαστικά τα οποία µπορεί να ανήκουν στην ίδια παράγραφο, ακόµα και διαφορετικών Ε/Κ, αλλά µπορούν αποδεκτά να εναλλάσσονται ως

10 υποκείµενα ή αντικείµενα, άµεσα ή έµµεσα, στο ίδιο ρήµα, σε συνώνυµά του ή ακόµα και σε αντώνυµά του ή πολλές φορές και σε παρασυνώνυµά τους. Αξιοσηµείωτες είναι κάποιες παρατηρήσεις που αφορούν τη σχέση που µπορεί να έχουν µεταξύ τους οι σηµασιολογικές κατηγορίες και έχουν άµεση επίπτωση στην αποτελεσµατικότερη αυτόµατη αξιοποίηση των σηµασιοσυντακτικών κανόνων. 1. τα σηµασιολογικά χαρακτηριστικά κάποιων οµάδων λέξεων µπορεί να µην είναι ξένα µεταξύ τους αλλά να σχετίζονται µε κριτήρια υπερωνύµων και υπωνύµων. Αυτό σηµαίνει ότι και οι αντίστοιχες σηµασιολογικές κατηγορίες τους σχετίζονται ανάλογα και ανήκουν στην ίδια διαδροµή της ίδιας δενδροειδούς δοµής. Οι σχέσεις αυτές βοηθούν στο να επεκτείνεται ή να περιορίζεται το εύρος των σηµασιών και το πλήθος των λέξεων στους παραδειγµατικούς άξονες ανάλογα µε την περίπτωση κάθε φορά. Κανόνες Παραγωγής ή Αντικατάστασης ορισµού των Σηµασιολογικών Κατηγοριών 1.0 <εµψυχ_ον> ::= <ανθρωπιν_ον> ::= <παροχεας_υπηρεσιων_ανθρωπιν_ον> ::= και κωδικοποίησή τους <παροχεας_υπηρεσιων_ εκπαιδευσης> ::= < διδασκων> <διδασκων> <διδακτικο_προσωπικο> ::= <ανθρωπιν_ον> <ζω_ον> <πετειν_ον> <ψαρι_ον> <εντοµ_ον> <ερπετ_ον> <ανθρωπιν_υποσταση> <παροχεας_υπηρεσιων_ανθρωπιν_ον> <ατοµο_µε_αρνητικη_συµπεριφορα> <διδασκοµενος> <εχων_συγγενεια> <κατοικων> <παροχ_αγροκτηνοτροφικων_υπηρεσιων> <ασκων_εµποριο_ελευθερο_επαγγελµα> <εχων_υπαλληλικη_σχεση> <παροχεας_πολεµικων_υπηρεσιων> <ασκων_διανοητικη_εργασια> <υπηρετων_θρησκεια> <υπηρετων_αθλητισµο> <εχων_νοµικη_διαφορα> <παροχεας_υπηρεσιων_διαµεσολαβησης> <παροχεας> <εχων_κυριαρχια_κατεχων_ιδιοκτησια> <παραλαµβανων_διδων_ακινητο> <παροχεας_υπηρεσιων_εκπαιδευσης> <παροχεας_υπηρεσιων_ενηµερωσης> <παροχεας_υπηρεσιων_ενηµερωσης> <παροχεας_υπηρεσιων_πολιτισµου> <παροχεας_υπηρεσιων_διακυβερνησης> <παροχεας_νοµικων_υπηρεσιων> <παροχεας_υπηρεσιων_υγειας> <παροχεας_υπηρεσιων_φυλαξης> διδακτικό προσωπικό ( κ1.19.1) εκπαιδευτικός ( κ1.19.3) παιδαγωγός ( κ1.6.1) <διδακτικο_προσωπικο_προσχολικης> <διδακτικο_προσωπικο_α_βαθµιας> <διδακτικο_προσωπικο_β_βαθµιας> <διδακτικο_προσωπικο_γ_βαθµιας> Πίνακας 8. Δείγµα ορισµού Σηµασιολογικών Κατηγοριών µε τους κωδικούς τους και Λέξεων ή Σύζευξη Λέξεων που αντιστοιχούν στην ίδια Σηµασιολογική Κατηγορία µε τους αντίστοιχους κωδικούς τους. Στη δεξιά στήλη όσες Σηµασιολογικές Κατηγορίες είναι µε έντονα Γράµµατα αυτές µόνο στον πίνακά µας αντικαθίστανται από τα υπώνυµά τους. Η Σύζευξη Λέξεων είναι µε έντονα γράµµατα διότι στο επόµενο επίπεδο µετατρέπεται σε Σηµασιολογική Κατηγορία και αναλύεται περαιτέρω υποδένδρα της αλλά οµαδοποιούνται µε ένα επιπλέον κοινό σηµασιολογικό χαρακτηριστικό. 2. τα σηµασιολογικά χαρακτηριστικά κάποιων οµάδων λέξεων µπορεί να είναι ξένα µεταξύ τους, δηλαδή να µη σχετίζονται µε κριτήρια υπερωνύµων και υπωνύµων. Τότε και οι

11 αντίστοιχες σηµασιολογικές κατηγορίες τους ή ανήκουν σε διαφορετικά υποδένδρα του ίδιου δένδρου ή ανήκουν σε διαφορετικά δένδρα. 3. ορίζοµε την έννοια της σύνθετης σηµασιολογικής κατηγορίας σαν επέκταση της έννοιας της σηµασιολογικής κατηγορίας, ως την οµαδοποίηση σηµασιολογικών κατηγοριών, υπωνύµων σηµασιολογικής κατηγορίας, που ανήκουν στο ίδιο υποδένδρο της ή διαφορετικά Για παράδειγµα ως υποκείµενα του γράφω µπορεί να είναι λέξεις που ανήκουν σε υπώνυµες σηµασιολογικές κατηγορίες της σηµασιολογικής κατηγορίας <ανθρωπιν_ον> που ανήκουν σε διαφορετικά υποδένδρα της όπως : <ατοµο_νεαρης_ηλικιας>, <ατοµο_µεγαλης_ηλικιας>, <διαµενων_ στην_πολη>, <επαγγελµατιας_ενδυµατος>, <εχων_περιουσια_κυριοτητα>, κ.λ.π. µε ένα επιπλέον κοινό σηµασιολογικό χαρακτηριστικό, την ικανότητα γραφής και ανάγνωσης. Τότε εισάγεται µία νέα σύνθετη σηµασιολογική κατηγορία: <ανθρωπιν_ον_µε_ικανοτητα_γραφης_αναγνωσης> που τις οµαδοποιεί. Έτσι : <ανθρωπιν_ον_µε_ικανοτητα_γραφης_αναγνωσης> ::=... <ατοµο_νεαρης_ηλικιας> <ατοµο_µεγαλης_ηλικιας> <διαµενων_στην_πολη> <επαγγελµατιας_ενδυµατος> <εχων_περιουσια_κυριοτητα> Η ταξινόµηση αυτή των δενδροειδών δοµών των κοινών σηµασιολογικών χαρακτηριστικών των λέξεων και των επεκτάσεών τους, σε συνδυασµό µε την ταξινόµηση των λέξεων σε Ε/Κ και Παραγράφους προσδίδει στο σύστηµά µας µία πλήρη, αποτελεσµατική, ευέλικτη και ευκολοσυντήρητη σηµασιολογική βάση. Με τη βοήθεια της βάσης αυτής µπορούµε να ορίσοµε το πεπερασµένο σύστηµα των σηµασιοσυντακτικών κανόνων µας, αφού πεπερασµένα είναι τα ρήµατα και ελέγξιµη η ποικιλία των ουσιαστικών, ώστε να περιγράψοµε τους δεσπόζοντες σηµασιολογικούς συνδυασµούς των εννοιών των λέξεων και κατά συνέπεια των δεσποζόντων σηµασιοσυντακτικών δοµών της ΝΕΓ. Κανόνες Παραγωγής Σηµασιολογικών Κατηγοριών-Λέξεις που οµαδοποιούν και κωδικοποιήσεις τους <διδακτικο_ προσωπικο_προσχολικης> νηπιαγωγός ( κ1.6.2) <διδακτικο_ προσωπικο_α_βαθµιας> <διδακτικο_ προσωπικο_β_βαθµιας> <διδακτικο_ προσωπικο_γ_βαθµιας> δασκάλα ( κ1.2.2) δάσκαλος ( κ1.1.2) γυµνασιάρχης ( κ1.18.2) γυµναστής ( κ1.11.1) καθηγητής ( κ1.15.1) λυκειάρχης ( κ1.18.3) µαθηµατικός ( κ1.19.3) φιλόλογος ( κ1.6.1) φυσικός ( κ1.13.9) χηµικός ( κ1.9.1) αναπληρωτής καθηγητή( κ ) διδάκτορας ( κ1.15.6) επίκουρος καθηγητής ( κ1.15.9) επισκέπτης καθηγητής ( ) καθηγητής ( κ ) κοσµήτορας ( κ1.18.4) λέκτορας ( κ1.15.5) οµότιµος καθηγητής ( κ1.17.1) πρύτανης ( κ1.18.5) Πίνακας 9: Η συνέχεια του κλάδου του δένδρου του προηγούµενου πίνακα και η κατάληξή του σε λέξεις. Τέλος, κάθε σηµασιολογική κατηγορία συµβολίζεται µε ελληνικές άτονες και µε πεζά γράµµατα, µέσα σε ένα ζευγάρι γωνιασµένων αγκυλών < >, λέξεις ή σύζευξη λέξεων που περιγράφουν τα κοινά σηµασιολογικά χαρακτηριστικά των λέξεων που οµαδοποιούν (βλπ πιν.8 και πιν.9).

12 2.3 Ο ρόλος του ρήµατος και τα κύρια χαρακτηριστικά του ονόµατος ουσιαστικού ως υποκειµένου και αντικειµένου στην ανάπτυξη και κατασκευή των σηµασιοσυντακτικών κανόνων Στις τυπικές γλώσσες 10 προηγείται της γλώσσας ο ορισµός των κανόνων παραγωγής τους, ώστε οτιδήποτε παράγεται από αυτούς να είναι στοιχείο της γλώσσας. Έτσι, όλα τα παραγόµενα στοιχεία από όλους τους κανόνες παραγωγής ορίζουν την αντίστοιχη τυπική γλώσσα κάθε φορά. Αντίθετα, οι φυσικές γλώσσες προϋπάρχουν των (δοµολειτουργικών) κανόνων τους οι οποίοι απλά τις περιγράφουν. Η τυποποίηση και η κωδικοποίηση των (δοµολειτουργικών) κανόνων στις φυσικές γλώσσες για την αποτελεσµατική µηχανική αξιοποίησή τους προϋποθέτουν την ενδελεχή µελέτη του συνόλου των εύχρηστων περιπτώσεων των δεδοµένων και των (δοµολειτουργικών) κανόνων της κάθε γλωσσολογικής διάστασης της γλώσσας που µελετάµε κάθε φορά. Σε ό,τι αφορά το ρήµα, για παράδειγµα, για την αποτελεσµατική µορφολογική µηχανική επεξεργασία 11 του µελετήθηκε, τυποποιήθηκε και κωδικοποιήθηκε ένα αντιπροσωπευτικό δείγµα 201 ρηµάτων, βάσει των οποίων κλίνονται όλα τα ρήµατα της ΝΕΓ (Baldzis, Socrates et ales 2005 [6]). Στην περίπτωση της σηµασιολογικής διάστασης, όπως διεξοδικά αναλύθηκε παραπάνω, κάθε ρήµα εισάγει τον δικό του συνταγµατικό άξονα και υπαγορεύει αντίστοιχους συντακτικούς ρόλους (παραδειγµατικούς άξονες) σε σηµασιολογικώς συµβατά σύνολα λέξεων και µάλιστα και ουσιαστικά ως υποκείµενα και αντικείµενά του. Για να µπορέσοµε να διατυπώσοµε γενικευµένους και πεπερασµένου πλήθους σηµασιοσυντακτικούς κανόνες για αποτελεσµατική µηχανική επεξεργασία επιβάλλεται να µελετήσοµε ένα αντιπροσωπευτικό δείγµα ρηµάτων ως προς τις δοµές που εισάγουν και το ευρύ φάσµα των σηµασιών/εννοιών τους, πέραν των 201 ρηµάτων της µορφολογικής διάστασης. Στην παρούσα εργασία θα παρουσιάσοµε πινακοποιηµένα χαρακτηριστικά παραδείγµατα από τη διεξοδική µελέτη, τυποποίηση και κωδικοποίηση ενός αντιπροσωπευτικού ρήµατος του δείγµατός µας, του γράφω καθώς και την ταξινόµηση και κωδικοποίηση µόνο των συναρµοζουσών αντιπροσωπευτικών οµάδων δείγµατος ουσιαστικών ως υποκείµενα και αντικείµενά του. Είναι αξιοσηµείωτο ότι το ρήµα γράφω είναι πολύσηµο µε 20 διαφορετικές σηµασίες στη ΝΕΓ (µε αντίστοιχους διαφορετικούς συνταγµατικούς ή παραδειγµατικούς άξονες) και µόλις 10 στην αγγλική, συναντάται ως µεταβατικό και αµετάβατο ή ως και τα δύο µαζί, ως τριτοπρόσωπο καθώς επίσης ως ενεργητικό, µέσο και παθητικό. Επίσης, αν συνυπολογιστούν τα συνώνυµα και τα αντώνυµα αν υπάρχουν σε κάθε µία από τις 20 διαφορετικές σηµασίες του και τα σύνθετα µε πρώτο συνθετικό πρόθεση και δεύτερο συνθετικό το γράφω και σε καθένα από αυτά και πάλι τα συνώνυµα και αντώνυµά τους, τότε δηµιουργείται ένα µεγάλο και αντιπροσωπευτικό δείγµα του µοντέλου µας για τη διατύπωση ενός αντίστοιχου γενικευµένου και αντιπροσωπευτικού συνόλου σηµασιοσυντακτικών κανόνων. Για να διατυπωθούν µε ακρίβεια και αποτελεσµατικότητα οι σηµασιοσυντακτικοί κανόνες λαµβάνονται υπόψη τα παρακάτω: 1. ένα από τα βασικά στοιχεία που ευνοεί την πολυσηµία οποιουδήποτε ρήµατος, άρα και του γράφω, είναι ο µεταβατικός ή αµετάβατος χαρακτήρας του, 1.1 το <υποκειµενο> είναι έµψυχο και µάλιστα ανθρώπινο ον, π.χ. Ο µαθητής γράφει, 1.2 το <υποκειµενο> είναι άψυχο, π.χ. Το µολύβι γράφει, 1.3 το <αντικειµενο_1> είναι έµψυχο και µάλιστα ανθρώπινο ον, π.χ. Η µητέρα γράφει το παιδί στο σχολείο, 1.4 το <αντικειµενο_1> είναι άψυχο, π.χ. Η πινακίδα γράφει την τιµή, Η µαµά γράφει γράµµα, 1.5 το <αντικειµενο_2> είναι πάντα έµψυχο και µάλιστα ανθρώπινο ον, π.χ. Η γιαγιά 10 όπως είναι για παράδειγµα οι γλώσσες περιγραφής αλγορίθµων, οι γλώσσες προγραµµατισµού, οι µεταγλώσσες κ.ά. 11 δηλαδή ηλεκτρονικά-υπολογιστικά να αναγνωρίζεται και να παράγεται κάθε τύπος ρήµατος της ΝΕΓ µονολεκτικός ή περιφραστικός

13

14 γράφει γράµµα στον παππού, 1.6 όταν το <υποκειµενο> είναι άψυχο το <αντικειµενο_1> σε µεταβατική χρήση του γράφω είναι πάντα άψυχο, π.χ. το βιβλίο γράφει την ιστορία της Ελλάδας. 2. η εισαγωγή ενδεικτικά της έννοιας της σηµασιολογικής κατηγορίας <αρχειο> βάσει της οποίας διατυπώνεται το αντικείµενο (άµεσο - έµµεσο) του ρήµατος γράφω στον αντίστοιχο σηµασιοσυντακτικό κανόνα: <αρχειο> ::= <κειµενο> <ηχο> <εικονα> <κειµενο> ::= <κειµενο> <απλο_κειµενο> <ειδικο_κειµενο> <συνθετο_κειµενο> <εντυπο> <κειµενο_επικοινωνιας> <απλο_κειµενο> ::= χαρακτήρας γράµµα συλλαβή λέξη σύµβολο αριθµός το όνοµά µου, <ειδικο_κειµενο> ::= τιµή συµβόλαιο κατάλογος κατάσταση λίστα καρτέλα πινάκιο διαγώνισµα µάθηµα εξετάσεις παρατηρήσεις υπόµνηµα ερώτηση απάντηση πρόβληµα λύση συνταγή φάρµακο θεραπεία αγωγή θεώρηµα πρακτικά αίτηση απολογισµός αποµνηµονεύµατα µνηµόνιο σηµείωµα παράκληση κατηγορητήριο απολογία σκορ ηµερολόγιο κλήση ορνιθοσκαλίσµατα, <συνθετο_κειµενο> ::= κείµενο παράγραφο τίτλο πίνακα εισαγωγή πρόλογος προοίµιο επίλογος συµπέρασµα πόρισµα επίµετρο σχόλιο σηµείωση άρθρο εργασία διατριβή κριτική άσκηση ιδέες έκθεση περίληψη σύνοψη αναµνήσεις σκέψεις ιστορία, <εντυπο_κειµενο> ::= λεξικό βιβλίο µελέτη ποίηση πρόζα θέατρο έργο επιταγή, <κειµενο_επικοινωνιας> ::= σύνθηµα γράµµα επιστολή µήνυµα αναφορά, ευχαριστίες επιγραφή πινακίδα ταµπέλα αφιέρωση ανακοίνωση, <κείµενο_µονάδες> ::= χιλιόµετρα µονάδες, <κείµενο_δεδοµενων> ::= δεδοµένα, <ηχο> ::= <απλος_ηχος> <συνθετος_ηχος> <απλος_ηχος> ::= εκφώνηση <συνθετος_ηχος> ::= <εικονα> ::= 3. Ενδεικτικές κωδικοποιήσεις στοιχεία του Λογικού Υπολογιστικού Λεξικού των Βασικών Εννοιών(ΛΥπΛΣΒΕ) : 3.1 γράφω κ ξαναγράφω κ <κειµενο>::= <συνθετο_κειµενο> 3.4 <συνθετο_κειµενο> ::= κείµενο ( κ ντπ1) ( κ1.5.1.ντπ1) ( κ1.5.1.ντπ1) παράγραφο ( κ1.6.7) ( κ1.2.5) τίτλο ( κ1.11.5) ( κ1.1.2) ( κ1.1.12) πίνακα ( κ τπ2.σ2) ( κ1.1.5.τπ2) εισαγωγή ( κ1.11.1) ( κ1.31.2) πρόλογο ( κ1.11.4) προοίµιο ( κ ντπ1) επίλογο ( κ1.7.1) συµπέρασµα ( κ1.11.1) πόρισµα ( κ1.11.2) ( κ1.7.2) επίµετρο ( κ ντπ1) σχόλιο ( κ ντπ1) ( κ ντπ1) σηµείωση ( κ1.4.1.ντπ1) ( κ1.3.2.ντπ1) άρθρο ( κ1.5.1.ντπ1) ( κ ντπ1) ( κ1.2.3.ντπ1) συµβόλαιο ( κ1.1.4.ντπ1) εργασία ( κ1.2.1)

15 διατριβή ( κ1.19.2) ( κ νσ1) κριτική κ1.5.1 άσκηση ( κ ντπ) ιδέα ( κ1.1.1) ( κ1.5.2) ( κ1.4.1) έκθεση ( κ ντπ1) ( κ1.2.3.ντπ1) ( κ ντπ1) περίληψη ( κ1.6.9.ντπ1) σύνοψη ( κ ντπ1) διαγώνισµα ( κ νν) µάθηµα ( κ1.16.1) εξετάσεις ( κ σ2). Έτσι µε τη βοήθεια των παραπάνω διατυπώνοµε δύο σηµασιοσυνταικούς κανόνες (σσκ) που αφορούν στον έλεγχο των άµεσων αντικειµένων (σσκ_αµεσο_αντικειµενο) του γράφω και του ξαναγράφω: 1. σσκ_αµεσο_αντικειµενο(γράφω) ::= <συνθετο_κειµενο> ή σσκ_αµεσο_αντικειµενο( κ4.1.1) ::= ( κ ντπ1) ( κ1.5.1.ντπ1) ( κ1.5.1.ντπ1) ( κ1.6.7) ( κ1.2.5) ( κ1.11.5) ( κ1.1.2) ( κ1.1.12) ( κ τπ2.σ2) ( κ1.1.5.τπ2) ( κ1.11.1) ( κ1.31.2) ( κ1.11.4) ( κ ντπ1) ( κ1.7.1) ( κ1.11.1) ( κ1.11.2) ( κ1.7.2) ( κ ντπ1) ( κ ντπ1) ( κ ντπ1) ( κ1.4.1.ντπ1) ( κ1.3.2.ντπ1) ( κ1.5.1.ντπ1) ( κ ντπ1) ( κ1.2.3.ντπ1) ( κ1.1.4.ντπ1) ( κ1.2.1) ( κ1.19.2) ( κ νσ1) ( κ1.5.1) ( κ ντπ) ( κ1.1.1) ( κ1.5.2) ( κ1.4.1) ( κ ντπ1) ( κ1.2.3.ντπ1) ( κ ντπ1) ( κ1.6.9.ντπ1) ( κ ντπ1) ( κ νν) ( κ1.16.1) ( κ σ2). 2. σσκ_αµεσο_αντικειµενο(ξαναγράφω) ::= <συνθετο_κειµενο> ή σσκ_αµεσο_αντικειµενο( κ4.13.4) ::= ( κ ντπ1) ( κ1.5.1.ντπ1) ( κ1.5.1.ντπ1) ( κ1.6.7) ( κ1.2.5) ( κ1.11.5) ( κ1.1.2) ( κ1.1.12) ( κ τπ2.σ2) ( κ1.1.5.τπ2) ( κ1.11.1) ( κ1.31.2) ( κ1.11.4) ( κ ντπ1) ( κ1.7.1) ( κ1.11.1) ( κ1.11.2) ( κ1.7.2) ( κ ντπ1)

16 ( κ ντπ1) ( κ ντπ1) ( κ1.4.1.ντπ1) ( κ1.3.2.ντπ1) ( κ1.5.1.ντπ1) ( κ ντπ1) ( κ1.2.3.ντπ1) ( κ1.1.4.ντπ1) ( κ1.2.1) ( κ1.19.2) ( κ νσ1) ( κ1.5.1) ( κ ντπ) ( κ1.1.1) ( κ1.5.2) ( κ1.4.1) ( κ ντπ1) ( κ1.2.3.ντπ1) ( κ ντπ1) ( κ1.6.9.ντπ1) ( κ ντπ1) ( κ νν) ( κ1.16.1) ( κ σ2). Παρατηρούµε ότι τα δύο παρασυνώνυµα ρήµατα γράφω και ξαναγράφω, που έχουν γα προφανείς λόγους τον ίδιο σηµασιολογικό πυρήνα, σε ορισµένες σηµασίες τους έχουν τα ίδια άµεσα αντικείµενα. Τέλος, ορίζοµε ως σηµασιολογική βάση της ΝΕΓ το Νεοελληνικό Σηµασιολογικό Υπολογιστικό Λεξικό (ΝΣηµΥπΛ) µε τα δύο επιµέρους λεξικά του, που είναι βάσεις σηµασιολογικών δεδοµένων των λέξεων του ΒΝΛ, δηλαδή, 1. το Λογικό Υπολογιστικό Λεξικό των Βασικών Εννοιών (ΛΥπΛΒΕ) και 2. το Υπολογιστικό Λεξικό των Συµφραζοµένων της ΝΕΓ (ΛΥπΛΣΝΓ) όπως αυτά περιγράφηκαν παραπάνω και το σύνολο των σηµασιοσυντακτικών κανόνων που περιγράφουν δεσπόζοντες σηµασιοσυντακτικούς συνδυασµούς λέξεων, όπως αυτοί ορίστηκαν στα προηγούµενα. 3. Σύγκριση µε άλλες γενικευµένες σηµασιολογικές βάσεις Το πρόβληµα αναπαράστασης του σηµασιολογικού περιεχοµένου των λέξεων ήταν ανέκαθεν δυσεπίλυτο, λόγω της πολυσηµίας των λέξεων και των επίκτητων σηµασιών βάσει συµφραζοµένων. Αρχικά, το πρόβληµα αυτό αντιµετωπίστηκε µε την απόδοση της σηµασίας των λέξεων βάση στοιχειωδών σηµασιολογικών δοµών (semantic primitives), αργότερα µε την ταξινόµηση των εννοιών των λέξεων σε σηµασιολογικές οµάδες συνώνυµων λέξεων και την µετέπειτα οργάνωση των οµάδων αυτών σε ιεραρχικές δοµές βάση σηµασιολογικών σχέσεων όπως υπερωνυµία, υπωνυµία, µερωνυµία κλπ. Αυτό οδήγησε στα λεγόµενα δίκτυα λέξεων, τα γνωστά Wordnets. Στη συνέχεια η ανάγκη δηµιουργίας ενός κοινού µοντέλου σηµασιολογικής αναπαράστασης για όλες τις Ευρωπαϊκές γλώσσες οδήγησε στην σύζευξη των σηµασιολογικών λεξικών µε οντολογίες έτσι ώστε να δηµιουργηθεί ένα ανώτερο, καθαρά εννοιολογικό, επίπεδο ανεξάρτητο από λέξεις στο οποίο θα ήταν προσαρτηµένα τα δίκτυα λέξεων κάθε γλώσσας και το οποίο θα επέτρεπε την µετάφραση µίας λέξης από την µία γλώσσα στην άλλη, π.χ. οι οντολογίες Pangloss (Hovy and Knight 1993), EuroWordNet (Vossen 1999) και SIMPLE (PAROLE 2000). Η µεταφορά από τη λέξη στην έννοια επέτρεψε την αντιµετώπιση της πολυσηµίας εν µέρει, καθώς µία πολύσηµη λέξη αντιστοιχούσε στις διακριτές έννοιές της, καθεµία από τις οποίες είχε τον δικό της κωδικό στη σηµασιολογική βάση, όµως δεν αντιµετώπιζε το πρόβληµα των περιορισµών επιλογής που επιβάλλονται από τη µία λέξη στην άλλη (selectional restrictions), π.χ. λέµε o µαθητής διαβάζει το µάθηµα και όχι το τραπέζι διαβάζει το µάθηµα, το πρόβληµα των συµφράσεων (collocations) π.χ. δυνατός και όχι ισχυρός καφές αλλά ούτε και των επίκτητων από τα συµφραζόµενα σηµασιών, π.χ. το ρήµα κάνω στις συµφράσεις κάνω µπάνιο ή κάνω χάζι. Οι αδυναµίες αυτές γίνονται άµεσα εµφανείς από την αδυναµία των υπολογιστικών συστηµάτων να επιλέξουν τη σωστή έννοια µίας λέξης και να αποδώσουν το νόηµα των αναλυόµενων προτάσεων. Στην κατεύθυνση επίλυσης του προβλήµατος αυτού, οι ερευνητές εµπλούτισαν τα σηµασιολογικά λεξικά µε πολλαπλά επίπεδα πληροφορίας. Παραδείγµατος χάριν στο SIMPLE που υπήρξε και η τελευταία προσπάθεια σε Ευρωπαϊκό επίπεδο να

17 δηµιουργηθεί ένα κοινό µοντέλο σηµασιολογικής αναπαράστασης για όλες τις γλώσσες έχουµε καταγεγραµµένες στην βάση δεδοµένων τους για κάθε λέξη, την σηµασιολογική οµάδα στην οποία ανήκει, τον θεµατικό χώρο (π.χ. πολιτική, οικοδοµή, γεωργία), τους συντακτικούς της όρους, τις σηµασιολογικές οµάδες των συντακτικών της όρων, τις συµφράσεις (collocations) κλπ. Όλα αυτά βέβαια φανερώνουν αφενός την αδάµαστη φύση του νοήµατος αλλά και την αδυναµία εύρεσης ενός υποκείµενου συστήµατος σηµασιολογικής ανάλυσης των λέξεων που να αναλύει την πλειοψηφία των περιπτώσεων 12. Αποτέλεσµα της αδυναµίας αυτής είναι το γεγονός ότι οι στατιστικές προσεγγίσεις στη σηµασιολογική ανάλυση των γλωσσών κυριάρχησαν στη δεκαετία που πέρασε. Αυτές υπήρξαν οι κυρίαρχες τάσεις στο εξωτερικό τα προηγούµενα χρόνια όσον αφορά την αναπαράσταση του σηµασιολογικού περιεχοµένου των λέξεων. Όπως όµως έχουµε ήδη αναφέρει, οι λέξεις δέχονται επιρροές και από το συγκειµενικό λεκτικό περιβάλλον µε κυρίαρχη επιρροή εκείνη του ρήµατος (Hanks and Pustejovfsky 2005). Έτσι η αναγνώριση της ακριβούς έννοιας µίας λέξης υποβοηθάται εάν γνωρίζουµε τη συντακτική της θέση στο κείµενο, τον θεµατικό της ρόλο 13, τους επιλογικούς περιορισµούς που ασκεί ή υφίσταται ή γενικότερα την κατανοµή της στο κείµενο (distributional theory 14 ). Λαµβάνοντας τα παραπάνω υπόψη, τα πιο πρόσφατα συστήµατα σηµασιολογικής επεξεργασίας συνδυάζουν την χρήση των ευρέως διαδεδοµένων πια λεκτικών δικτύων (wordnets) µε πληροφορία για την συντακτική θέση των λέξεων, των θεµατικών τους ρόλων και των συµφράσεών τους. Αυτό επιτυγχάνεται είτε χρησιµοποιώντας λεξικά που έχουν καταγεγραµµένη αυτή την πληροφορία π.χ. Framenet (Rodman and Baker 2009), είτε εφαρµόζοντας διαδοχικά συντακτικούς και σηµασιολογικούς αναλυτές (Ruifang and Mooney 2009, Esteve Ferrer 2010) είτε χρησιµοποιώντας σώµατα κειµένων που φέρουν πληροφορία για την µορφολογία, για την σύνταξη, για την σηµασιολογία των λέξεων καθώς και για τους θεµατικούς τους ρόλους, π.χ. Semcore (Miller et al. 1993), ATR General English Treebank (Black et al. 1996) and Probank (Palmer et al. 2005) είτε τέλος πηγές συµπαραθέσεων (collocation resources) που καταγράφουν τις τάσεις των λέξεων να συνεµφανίζονται µε άλλες π.χ. the Word Sketch Engine, JustTheWord, The British National Corpus Collocations. Η πλειοψηφία πάντως των συστηµάτων που επιχειρούν σηµασιολογική ανάλυση της γλώσσας αξιοποιούν και συντακτική πληροφορία µε την µορφή συντακτικών όρων, επιλογικών προτιµήσεων κλπ. και σηµασιολογική µε την µορφή σηµασιολογικών οµάδων στις οποίες ανήκει µία λέξη και τους σηµασιολογικούς/θεµατικούς ρόλους που προσδίδει (Dang and Palmer 2005 Pradhan et al. 2005), και πληροφορία για τις συγκείµενες λέξεις όπως παραθέσεις και πληροφορία κατανοµής (Specia et al Cheung and Penn 2012) και γενικότερα εγκυκλοπαιδική γνώση προερχόµενη είτε από την ενσωµάτωση οντολογιών (Finch et al. 2006) είτε από τη χρήση σωµάτων κειµένων στο διαδίκτυο τα οποία φέρουν πληροφορία εγκυκλοπαιδικής φύσεως δοµηµένη σε διακριτά επιστηµονικά πεδία, π.χ. Wikipedia (Ponzetto and Navigli 2010). Μέσα λοιπόν σε όλο αυτό πλαίσιο ο παρών τρόπος σηµασιολογικής επεξεργασίας της Ελληνικής (Μπαλτζής, Σωκράτης, 1993, Baldzis, Socrates 1999, Baldzis, Socrates et ales [5]) παρουσιάζει τις εξής οµοιότητες και αποκλίσεις. Η πρώτη οµοιότητα αφορά την ταξινόµηση των λέξεων σε σηµασιολογικές ενότητες. Η σηµασιολογική όµως αυτή ταξινόµηση βασίστηκε σε ένα µοντέλο (Βοσταντζόγλου, Θεολόγος, 1962) που προϋπήρχε των λεκτικών δικτύων και ήταν βασισµένη σε µοντέλο ταξινόµησης θησαυρού και όχι σηµασιολογικών σχέσεων µεταξύ των λέξεων. 12 Αξίζει βέβαια να σηµειωθεί εδώ πως στο SIMPLE δοκιµάστηκε και µία επιπλέον προσέγγιση στην σηµασιολογική ανάλυση των λέξεων, όπου κάθε σηµασία επιχειρείται να αναλυθεί βάση τεσσάρων αξόνων: ο πρώτος άξονας κατατάσσει τη λέξη σε ένα δίκτυο λέξεων και την συνδέει µε τα υπερώνυµα, υπώνυµα και αντώνυµα, ο δεύτερος αναφέρεται σε µία χαρακτηριστική ιδιότητα της, ο τρίτος αναφέρεται στον σκοπό ή στη λειτουργία µιας λέξης και ο τέταρτος στο αίτιο, στην πηγή ή προέλευση µιας λέξης. Η απουσία όµως συστηµάτων που να κάνουν χρήση αυτού του µοντέλου αποτελεί απόδειξη της υπολογιστικής δυσχρηστίας του. 13 Η τελευταία πληροφορία είναι απαραίτητη καθώς τα υποκείµενα/αντικείµενα επιφανειακής δοµής δεν συµπίπτουν µε τα υποκείµενα/αντικείµενα βαθειάς δοµής. 14 Σύµφωνα µε την θεωρία κατανοµής οι λέξεις που βρίσκονται σε παρόµοια περιβάλλοντα µοιράζονται κοινές σηµασιολογικές ιδιότητες.

18 Για να µπορέσουµε να τυποποιήσουµε τη σηµασιολογία, η οποία παρουσιάζει µεγάλη πολυπλοκότητα και σε µεγάλο βαθµό εξαρτάται από τη σύνταξη, δηλαδή τα συµφραζόµενα, ταξινοµήσαµε τις νεοελληνικές λέξεις µε βάση την ταξινόµηση του Αντιλεξικού και δηµιουργήσαµε τέσσερα επίπεδα σηµασιολογικών ενοτήτων. Με τη δηµιουργία των Ε/Κ, δεύτερη ενότητα, οµαδοποιούµε και κωδικοποιούµε ανά µέρος του λόγου όλες τις λέξεις που ανήκουν στην ίδια σηµασιολογική περιοχή. Έτσι επιτυγχάνεται η κωδικοποίηση όχι µόνο των συνωνύµων και των αντωνύµων αλλά και των πολύσηµων λέξεων που µπορούν να ανήκουν σε δύο ή περισσότερες Ε/Κ ανάλογα µε το µέρος του λόγου που ανήκουν. Επιπλέον, δεν καταφύγαµε σε σύζευξη σηµασιολογικών λεξικών µε οντολογίες ούτε έχουµε εντάξει στη βάση δεδοµένων µας για κάθε λέξη, µεµονωµένα είτε την σηµασιολογική οµάδα στην οποία ανήκει, είτε τον θεµατικό χώρο, είτε τους συντακτικούς της όρους, είτε τις σηµασιολογικές οµάδες των συντακτικών της όρων. Απεναντίας εισαγάγαµε την έννοια της σηµασιολογικής κατηγορίας για να οµαδοποιήσουµε λέξεις που, παρότι ανήκουν στο ίδιο µέρος του λόγου στην ίδια ή σε διαφορετικές Ε/Κ, µπορούν να αντικατασταθούν µεταξύ τους αποδεκτά σε παραδειγµατικούς άξονες - άρα καταλαµβάνοντας την ίδια συντακτική θέση να παρουσιάζουν τις ίδιες ιδιότητες κατανοµής στο κείµενο - ώστε σε συνδυασµό µε τον εκάστοτε συνταγµατικό άξονα, που υπαγορεύει το κάθε ρήµα, να µπορέσοµε να διατυπώσοµε τους σηµασιοσυντακτικούς κανόνες, για αποτελεσµατική αυτόµατη αξιοποίηση. Σηµειώνοµε ότι καθώς οι σηµασιολογικές κατηγορίες υπόκεινται σε ταξινοµήσεις υπερωνύµων-υπωνύµων ανάλογα µε τις βασικές ιδιότητες των εννοιών που εκπροσωπούν, µπορούν να αποτελέσουν στην πραγµατικότητα ένα ιεραρχικά δοµηµένο εννοιολογικό δίκτυο, ιδιότητα που βοηθά στην αποτελεσµατική αξιοποίησή τους. Είναι αξιοσηµείωτο πως αν και τα λεκτικά δίκτυα έχουν αποτελέσει το κατεξοχήν µέσο αναπαράστασης του σηµασιολογικού περιεχοµένου των λέξεων και έχουν χρησιµοποιηθεί από την πλειοψηφία των συστηµάτων, εντούτοις δεν έχουν λείψει και οι προσπάθειες χρησιµοποίησης θησαυρών και µάλιστα µε συγκρίσιµα αποτελέσµατα (McHalle 1998 Kennedy and Szpakowicz 2008 Kennedy and Szpakowicz 2012). Επιπλέον, είναι συχνές οι επικρίσεις των ερευνητών για τους περιορισµούς των λεκτικών δικτύων που συνοψίζονται στην υπερδιάκριση των σηµασιών των λέξεων πράγµα που καθιστά δύσκολη ακόµα και για τον ανθρώπινο αναλυτή την επιλογή της σωστής σηµασίας (McHale 1998 Rada and Moldovan 2001), καθώς επίσης και στην έλλειψη συσχετισµού των λέξεων στον συνταγµατικό άξονα, ένα σηµαντικό µειονέκτηµα δεδοµένου ότι η πληροφορία που προέρχεται από τους επιλεκτικούς περιορισµούς που θέτουν οι λέξεις είναι απαραίτητη για οποιαδήποτε υπολογιστική εργασία (Bentivogli andpianta 2004). Τελικά η µέθοδος που προτείνοµε για τη σηµασιολογική ανάλυση της ΝΕΓ αποτελείται από 1. το Νεοελληνικό Σηµασιολογικό Υπολογιστικό Λεξικό (ΝΣηµΥπΛ) µε τα δύο επιµέρους λεξικά του (βάσεις σηµασιολογικών δεδοµένων)το ΛΥπΛΒΕ και το ΛΥπΛΣΝΓ όπως αυτά περιγράφηκαν παραπάνω και 2. τους σηµασιοσυντακτικούς κανόνες. Το µοντέλο αυτό συνδυάζει τα πλεονεκτήµατα ενός θησαυρού 15 για την κωδικοποίηση των σηµασιών των λέξεων (ΛΥπΛΒΕ) και την ευελιξία µίας ιεραρχικής και δικτυακής δοµής που προσοµοιάζει αυτή µιας οντολογίας τα µέλη της οποίας, οι σηµασιολογικές κατηγορίες (ΛΥπΛΣΝΓ), µπορούν να λειτουργήσουν ως µεταβλητές στους σηµασιοσυντακτικούς κανόνες. Κανόνες που συνοψίζουν και αξιοποιούν ταυτόχρονα σηµασιολογική πληροφορία, συντακτική πληροφορία και πληροφορία κατανοµής σε ένα ενιαίο φορµαλισµό που καταγράφεται στο ΒΝΠ και αξιοποιείται από τους αλγορίθµους που το συνοδεύουν. 15 Σύµφωνα µε τον McHalle (1998), ένα από τα βασικά πλεονεκτήµατα ενός θησαυρού έναντι ενός γλωσσικού δικτύου είναι µία πιο ρηχή σηµασιολογική ταξινόµηση σταθερού βάθους που αποδεικνύεται πιο αποτελεσµατική για την υπολογιστική διάκριση ή συσχέτιση εννοιών. Επιπλέον ένας θησαυρός συσχετίζει εννοιολογικά λέξεις που ανήκουν σε διαφορετικά µέρη του λόγου δίνοντας έτσι µία ευρύτερη και πληρέστερη αναπαράσταση εννοιολογικών περιοχών. Άλλωστε πολλές φορές µία έννοια πραγµατώνεται µε λέξεις που ανήκουν σε διαφορετικά µέρη του λόγου από γλώσσα σε γλώσσα. Τέλος σε έναν θησαυρό περιλαµβάνονται και ιδιωµατισµοί.

19 4. Συµπεράσµατα H µέθοδος που προτείνοµε για τη σηµασιολογική ανάλυση της ΝΕΓ, την οποία ορίζοµε ως σηµασιολογική βάση της ΝΕΓ, αποτελείται από το Νεοελληνικό Σηµασιολογικό Υπολογιστικό Λεξικό (ΝΣηµΥπΛ) µε τα δύο επιµέρους λεξικά του, που είναι βάσεις σηµασιολογικών δεδοµένων των λέξεων του ΒΝΛ - τα λεξικά αυτά είναι, 1. το Λογικό Υπολογιστικό Λεξικό των Βασικών Εννοιών (ΛΥπΛΒΕ) και 2. το Υπολογιστικό Λεξικό των Συµφραζοµένων της ΝΕΓ (ΛΥπΛΣΝΓ) όπως αυτά περιγράφηκαν παραπάνω - και το σύνολο των σηµασιοσυντακτικών κανόνων που περιγράφουν δεσπόζοντες σηµασιοσυντακτικούς συνδυασµούς λέξεων, όπως αυτοί ορίστηκαν στα προηγούµενα και αναδεικνύουν τον καθοριστικό ρόλο του ρήµατος στον σχηµατισµό τους. H µέθοδος αυτή, 1. δεν στηρίζεται σε στατιστικές µεθόδους η πιθανότητες, 2. δεν χρησιµοποιεί σώµατα κειµένων, 3. δεν λειτουργεί βάσει δικτύων λέξεων που στηρίζονται στις στοιχειώδεις σηµασιολογικές δοµές ούτε στις σχέσεις συνωνυµίας, υπερωνυµίας, υπωνυµίας και µερωνυµίας για να αντιµετωπίσουµε την πολυσηµία 4. δεν καταφεύγει σε σύζευξη σηµασιολογικών λεξικών µε οντολογίες και 5. δεν εντάσσει στη βάση δεδοµένων µας για κάθε λέξη, την σηµασιολογική οµάδα στην οποία ανήκει, τον θεµατικό χώρο, τους συντακτικούς της όρους, τις σηµασιολογικές οµάδες των συντακτικών της όρων, τις συµφράσεις κλπ. Αντίθετα, 1. στηρίζεται σε αναλυτικές µεθόδους µε ακριβή 100% αποτελέσµατα, 2. χρησιµοποιεί δείγµατα που είναι από δοµολειτουργικά λεξικά, τα οποία, συνδυαστικά στο σύνολό τους, καταγράφουν επαρκή αριθµό παραδειγµάτων, άρα εύχρηστων περιπτώσεων για τις δικές µας ανάγκες καλύπτοντας επίσης 100% και την επαρκή διδασκαλία της γλώσσας σε όλα τα επίπεδα και όλες τις διαστάσεις της, ως µητρικής ή δεύτερης γλώσσας και 3. συνδυάζει τα πλεονεκτήµατα ενός θησαυρού για την κωδικοποίηση των σηµασιών των λέξεων (ΛΥπΛΒΕ) και την ευελιξία µίας ιεραρχικής και δικτυακής δοµής που προσοµοιάζει αυτή µιας οντολογίας τα µέλη της οποίας, οι σηµασιολογικές κατηγορίες (ΛΥπΛΣΝΓ), µπορούν να λειτουργήσουν ως µεταβλητές στους σηµασιοσυντακτικούς κανόνες. Κανόνες που συνοψίζουν και αξιοποιούν ταυτόχρονα σηµασιολογική πληροφορία, συντακτική πληροφορία και πληροφορία κατανοµής σε ένα ενιαίο φορµαλισµό που καταγράφεται στο ΒΝΠ και αξιοποιείται από τους αλγορίθµους που το συνοδεύουν. Αναλυτικότερα για να µπορέσοµε να τυποποιήσοµε τη σηµασιολογία, η οποία παρουσιάζει µεγάλη πολυπλοκότητα και σε µεγάλο βαθµό εξαρτάται από τη σύνταξη, δηλαδή τα συµφραζόµενα, ταξινοµήσαµε τις νεοελληνικές λέξεις µε βάση την ταξινόµηση του Αντιλεξικού και δηµιουργήσαµε τέσσερα επίπεδα σηµασιολογικών ενοτήτων. Με τη δηµιουργία των Ε/Κ, δεύτερη ενότητα, οµαδοποιούµε και κωδικοποιούµε ανά µέρος του λόγου όλες τις λέξεις που ανήκουν στην ίδια σηµασιολογική περιοχή. Έτσι επιτυγχάνεται η κωδικοποίηση όχι µόνο των συνωνύµων και των αντωνύµων αλλά και των πολύσηµων λέξεων που µπορούν να ανήκουν σε δύο ή περισσότερες Ε/Κ ανάλογα µε το µέρος του λόγου. Εισαγάγαµε την έννοια της σηµασιολογικής κατηγορίας για να οµαδοποιήσουµε λέξεις που, παρότι ανήκουν στο ίδιο µέρος του λόγου στην ίδια ή σε διαφορετικές Ε/Κ, µπορούν να αντικατασταθούν µεταξύ τους αποδεκτά σε παραδειγµατικούς άξονες, ώστε σε συνδυασµό µε τον εκάστοτε συνταγµατικό άξονα, που υπαγορεύει το κάθε ρήµα, ώστε να µπορέσοµε να διατυπώσοµε τους σηµασιοσυντακτικούς κανόνες, για αποτελεσµατική αυτόµατη αξιοποίηση. Σηµειώνουµε ότι οι σηµασιολογικές κατηγορίες υπόκεινται σε ταξινοµήσεις υπερωνύµων - υπωνύµων, δηµιουργώντας δενδροειδείς δοµές των κοινών σηµασιολογικών χαρακτηριστικών των λέξεων και των επεκτάσεών τους, ανάλογα µε τις βασικές ιδιότητες των εννοιών που εκπροσωπούν, ιδιότητα που βοηθά στην αποτελεσµατική αξιοποίησή τους. Ορίσαµε ως σηµασιολογική βάση της ΝΕΓ το Νεοελληνικό Σηµασιολογικό Υπολογιστικό Λεξικό (ΝΣηµΥπΛ) µε τα δύο επιµέρους λεξικά του, που είναι βάσεις σηµασιολογικών

20 δεδοµένων των λέξεων του ΒΝΛ, δηλαδή, 1. το Λογικό Υπολογιστικό Λεξικό των Βασικών Εννοιών (ΛΥπΛΒΕ) και 2. το Υπολογιστικό Λεξικό των Συµφραζοµένων της ΝΕΓ (ΛΥπΛΣΝΓ) όπως αυτά περιγράφηκαν παραπάνω και το σύνολο των σηµασιοσυντακτικών κανόνων που περιγράφουν δεσπόζοντες σηµασιοσυντακτικούς συνδυασµούς λέξεων, όπως αυτοί ορίστηκαν στα προηγούµενα. Το ΝΣηµΥπΛ µας δεν βασίζεται σε επεξεργασία αυθόρµητου συνεχούς λόγου - όπως και στις άλλες διαστάσεις των υπολογιστικών λεξικών του ΒΝΠ - όπου ενδεχοµένως, θα ήταν πιο επίπονη η παρατήρηση σχέσεων αυτού του είδους και η οργάνωση του υλικού. Αντίθετα, προτείνονται τεµάχια λόγου, δεσποζόντων σηµασιολογικών συνδυασµών, µε ποικιλία στην προτασιακή δοµή, για τη µεγαλύτερη δυνατή αντιπροσωπευτικότητα των σηµασιοσυντακτικών σχέσεων, αναδεικνύοντας τον ενιαίο χαρακτήρα της ΝΕΓ και σε σηµασιολογικό επίπεδο. Το µοντέλο της ακεραίας απλής πρότασης και της ακεραίας επαυξηµένης πρότασης µε ένα η δύο αντικείµενα µας παρέχει µια αφηρηµένη αναπαράσταση των ιδιοτήτων των συνθετικών όρων της προτασιακής δοµής που θέλοµε να µελετήσοµε, να τυποποιήσοµε και να κωδικοποιήσοµε τις σηµασιοσυντακτικές σχέσεις τους. Η ταξινόµηση αυτή των δενδροειδών δοµών των κοινών σηµασιολογικών χαρακτηριστικών των λέξεων και των επεκτάσεών τους, σε συνδυασµό µε την ταξινόµηση των λέξεων σε Ε/Κ και παραγράφους προσδίδει στο σύστηµά µας µία πλήρη, αποτελεσµατική, ευέλικτη και ευκολοσυντήρητη σηµασιολογική βάση. Με τη βοήθεια της βάσης αυτής µπορούµε να ορίσοµε το πεπερασµένο σύστηµα των σηµασιοσυντακτικών κανόνων µας, αφού πεπερασµένα είναι τα ρήµατα και ελέγξιµη η ποικιλία των ουσιαστικών, ώστε να περιγράψοµε τους δεσπόζοντες σηµασιολογικούς συνδυασµούς των εννοιών των λέξεων, ως προς τον συντακτικό τους ρόλο κάθε φορά, και κατά συνέπεια των δεσποζόντων σηµασιοσυντακτικών δοµών της ΝΕΓ. Τέλος παρουσιάσαµε πινακοποιηµένα χαρακτηριστικά παραδείγµατα από τη διεξοδική µελέτη, τυποποίηση και κωδικοποίηση ενός αντιπροσωπευτικού ρήµατος του δείγµατός µας, του γράφω καθώς και την ταξινόµηση και κωδικοποίηση µόνο των συναρµοζουσών αντιπροσωπευτικών οµάδων δείγµατος ουσιαστικών ως υποκείµενα και αντικείµενά του Άµεσες προτεραιότητές µας είναι ο εµπλουτισµός, η ολοκλήρωση και η υλοποίηση του Νεοελληνικού Σηµασιολογικού Υπολογιστικού Λεξικού (ΝΣηµΥπΛ) µε τα δύο επιµέρους λεξικά του και η εφαρµογή των αποτελεσµάτων σε σώµατα κειµένων. 5. Βιβλιογραφία 5.1 Πηγές [1] Αναστασιάδη - Συµεωνίδη, Άννα: Αντίστροφο λεξικό της Νέας Ελληνικής. Θεσσαλονίκη: ΑΠΘ, Ινστιτούτο Νεοελληνικών Σπουδών [2] Βοσταντζόγλου, Θεολόγος: Αντιλεξικόν ή Ονοµαστικόν Λεξικόν της Νεοελληνικής Γλώσσης. Αθήνα: [3] Κριαράς, Εµµανουήλ: Νέο Ελληνικό Λεξικό. Αθήνα: Εκδοτική Αθηνών1995. [4] Μπαµπινιώτης, Γεώργιος: Λεξικό της Νέας Ελληνικής Γλώσσας. Αθήνα: Κέντρο Λεξικολογίας [5]Λεξικό της Κοινής Νεοελληνικής. Θεσσαλονίκη: Ινστιτούτο Νεοελληνικών Σπουδών Ελληνόγλωσση βιβλιογραφία [1] Μπαλτζής, Σωκράτης Δ.: Αυτόµατη Επεξεργασία της Νεοελληνικής µε Τροποποιηµένης Εκδοχής Γραµµατικές της Ιεραρχίας Chomsky και µε το Βασικό Νεοελληνικό Πολυλεξικό. Διδακτορική Διατριβή Πανεπιστήµιο Ιωαννίνων, Ιωάννινα: [2] Μπαλτζής, Σωκράτης Δ.: «Μητροειδείς Γραµµατικές και Αυτόµατη Επεξεργασία πιο Νεοελληνικής». Πρακτικά του 5ου Πανελλήνιου Συνεδρίου Πληροφορικής ΕΠΥ ΙΙ. Αθήνα: 1995:

Για την εξέταση των Αρχαίων Ελληνικών ως μαθήματος Προσανατολισμού, ισχύουν τα εξής:

Για την εξέταση των Αρχαίων Ελληνικών ως μαθήματος Προσανατολισμού, ισχύουν τα εξής: Τρόπος εξέτασης των πανελλαδικά εξεταζόμενων μαθημάτων Τα θέματα των πανελλαδικά εξεταζόμενων μαθημάτων λαμβάνονται από την ύλη που ορίζεται ως εξεταστέα για κάθε μάθημα κατά το έτος που γίνονται οι εξετάσεις.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΤΗΣ ΙΑΤΑΞΗΣ ΤΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ ΚΑΙ ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΛΥΤΗΣ ΤΙΜΗΣ ΣΤΟΝ ΑΞΟΝΑ ΤΩΝ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Εισαγωγή

ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΤΗΣ ΙΑΤΑΞΗΣ ΤΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ ΚΑΙ ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΛΥΤΗΣ ΤΙΜΗΣ ΣΤΟΝ ΑΞΟΝΑ ΤΩΝ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Εισαγωγή ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΤΗΣ ΙΑΤΑΞΗΣ ΤΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ ΚΑΙ ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΛΥΤΗΣ ΤΙΜΗΣ ΣΤΟΝ ΑΞΟΝΑ ΤΩΝ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ Αθανάσιος Γαγάτσης Τµήµα Επιστηµών της Αγωγής Πανεπιστήµιο Κύπρου Χρήστος Παντσίδης Παναγιώτης Σπύρου Πανεπιστήµιο

Διαβάστε περισσότερα

Ψηφίδες για τη Νεοελληνική Γλώσσα

Ψηφίδες για τη Νεοελληνική Γλώσσα [1] Ψηφίδες για τη Νεοελληνική Γλώσσα Παρουσίαση και ενδεικτικά παραδείγματα εκπαιδευτικής αξιοποίησης Συντάκτρια: Μαρία Αλεξίου (εκπαιδευτικός ΠΕ02, ΜΔΕ Θεωρητικής Γλωσσολογίας, συντονίστρια του ψηφιακού

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ (ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ)

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ (ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ) ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ (ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ) ΑΘΗΝΑ 1999 ΜΕΡΟΣ Α Οµάδα Σύνταξης Άννα ηµητροκάλη,

Διαβάστε περισσότερα

Επιµέλεια Θοδωρής Πιερράτος

Επιµέλεια Θοδωρής Πιερράτος Η έννοια πρόβληµα Ανάλυση προβλήµατος Με τον όρο πρόβληµα εννοούµε µια κατάσταση η οποία χρήζει αντιµετώπισης, απαιτεί λύση, η δε λύση της δεν είναι γνωστή ούτε προφανής. Μερικά προβλήµατα είναι τα εξής:

Διαβάστε περισσότερα

ΥΛΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2007 ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΥΠΟΤΡΟΦΩΝ ΚΑΘΙΔΡΥΜΑΤΟΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΜΑΤΑΛΑ Α ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ

ΥΛΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2007 ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΥΠΟΤΡΟΦΩΝ ΚΑΘΙΔΡΥΜΑΤΟΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΜΑΤΑΛΑ Α ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΥΛΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2007 ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΥΠΟΤΡΟΦΩΝ ΚΑΘΙΔΡΥΜΑΤΟΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΜΑΤΑΛΑ Α ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Μετά την αλλαγή των σχολικών εγχειριδίων το σχολικό έτος 2006-2007 και επειδή, λόγω της εφαρμογής κύκλων συνδιδασκαλίας

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση Πάγιου Ενεργητικού

Διαχείριση Πάγιου Ενεργητικού Διαχείριση Πάγιου Ενεργητικού Το συγκεκριμένο εγχειρίδιο δημιουργήθηκε για να βοηθήσει την κατανόηση της διαδικασίας διαχείρισης Παγίου Ενεργητικού. Η διαδικασία περιλαμβάνει αναλυτική παρουσίαση των εκτυπωτικών

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΛΛΕΓΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Σχολικό έτος: ΤΜΗΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. Προτεινόμενος Προγραμματισμός κατά ενότητα

ΚΟΛΛΕΓΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Σχολικό έτος: ΤΜΗΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. Προτεινόμενος Προγραμματισμός κατά ενότητα ΚΟΛΛΕΓΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Σχολικό έτος: 202-203 ΤΜΗΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Προτεινόμενος Προγραμματισμός κατά ενότητα η Ενότητα Οι πρώτες μέρες σε ένα σχολείο Διδακτικές : 9

Διαβάστε περισσότερα

Διαδικασία Διαχείρισης Παγίου Ενεργητικού

Διαδικασία Διαχείρισης Παγίου Ενεργητικού Διαδικασία Διαχείρισης Παγίου Ενεργητικού 1 Περίληψη Το συγκεκριμένο εγχειρίδιο δημιουργήθηκε για να βοηθήσει την κατανόηση της διαδικασίας διαχείρισης Παγίου Ενεργητικού. Η διαδικασία περιλαμβάνει αναλυτική

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Το μάθημα της Νέας Ελληνικής Γλώσσας στην Α Γυμνασίου διδάσκεται τρεις (3) περιόδους την εβδομάδα. Συνεπώς, το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ -ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ -ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Σχέδιο Διδασκαλίας Τάξη: Β Γυμνασίου Μάθημα: Νεοελληνική Γλώσσα Θέμα: Η συνοχή ενός ευρύτερου Κειμένου Διάρκεια: Μία περίοδος Στην τέταρτη ενότητα ο προγραμματισμός προβλέπει έξι περιόδους. Η συγκεκριμένη

Διαβάστε περισσότερα

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους του Σταύρου Κοκκαλίδη Μαθηματικού Διευθυντή του Γυμνασίου Αρχαγγέλου Ρόδου-Εκπαιδευτή Στα προγράμματα Β Επιπέδου στις ΤΠΕ Ορισμός της έννοιας του σεναρίου.

Διαβάστε περισσότερα

Λογισμικό διδασκαλίας των μαθηματικών της Γ Τάξης Γυμνασίου

Λογισμικό διδασκαλίας των μαθηματικών της Γ Τάξης Γυμνασίου Λογισμικό διδασκαλίας των μαθηματικών της Γ Τάξης Γυμνασίου Δρ. Βασίλειος Σάλτας 1, Αλέξης Ηλιάδης 2, Ιωάννης Μουστακέας 3 1 Διδάκτωρ Διδακτικής Μαθηματικών, Επιστημονικός Συνεργάτης ΑΣΠΑΙΤΕ Σαπών coin_kav@otenet.gr

Διαβάστε περισσότερα

3ο Νηπ/γείο Κορδελιού Τμήμα Ένταξης

3ο Νηπ/γείο Κορδελιού Τμήμα Ένταξης ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΠΡΟΦΟΡΙΚΟΥ ΛΟΓΟΥ Περιεχόμενα Α ΕΠΙΠΕΔΟ (λεξιλόγιο) 1 ο ΣΤΑΔΙΟ : Ονοματοποίηση αντικειμένων και προσώπων 2 Ο ΣΤΑΔΙΟ: Ονοματοποίηση πράξεων 3 ο ΣΤΑΔΙΟ : Καθημερινές εκφράσεις και χαιρετισμοί

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιασµός Ανάπτυξη Οντολογίας

Σχεδιασµός Ανάπτυξη Οντολογίας Σχεδιασµός Ανάπτυξη Οντολογίας ΈλεναΜάντζαρη, Γλωσσολόγος, Ms.C. ΙΑΤΡΟΛΕΞΗ: Ανάπτυξη Υποδοµής Γλωσσικής Τεχνολογίας για το Βιοϊατρικό Τοµέα Τι είναι η οντολογία; Μιαοντολογίαείναιέναλεξικόόρωνπου διατυπώνονται

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΩΣΣΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ:

ΓΛΩΣΣΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ: ΓΛΩΣΣΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ: Η ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ Ημερίδα παρουσίασης CLARIN-EL 1/10/2010 Πένυ Λαμπροπούλου Ινστιτούτο Επεξεργασίας Λόγου / Ε.Κ. "Αθηνά" ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗ ΧΩΡΟΥ ΓΤ ΓΙΑ ΚΑΕ Στο

Διαβάστε περισσότερα

Σχολείο Ηµεροµηνία ιδακτική Ώρα Τάξη/Τµήµα Αριθµός Μαθητών

Σχολείο Ηµεροµηνία ιδακτική Ώρα Τάξη/Τµήµα Αριθµός Μαθητών 2.2. Φόρµα Μαθήµατος 2 ης Τηλεδιάσκεψης Το νερό νεράκι Ερευνητικό εκπαιδευτικό πρόγραµµα εξ Αποστάσεως Εκπαίδευσης σε ηµοτικά Σχολεία της Ελλάδος και της Κύπρου ΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΚΛΗΡΟΥ ΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΚΑΡΥΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Στοιχεία Θεωρίας Υπολογισµού (1): Τυπικές Γλώσσες, Γραµµατικές

Στοιχεία Θεωρίας Υπολογισµού (1): Τυπικές Γλώσσες, Γραµµατικές Στοιχεία Θεωρίας Υπολογισµού (1): Τυπικές Γλώσσες, Γραµµατικές Ορέστης Τελέλης telelis@unipi.gr Τµήµα Ψηφιακών Συστηµάτων, Πανεπιστήµιο Πειραιώς Ο. Τελέλης Πανεπιστήµιο Πειραιώς Θεωρία Υπολογισµού 1 /

Διαβάστε περισσότερα

Ποιές οι θεµελιώδεις δυνατότητες και ποιοί οι εγγενείς περιορισµοί των υπολογιστών ; Τί µπορούµε και τί δε µπορούµε να υπολογίσουµε (και γιατί);

Ποιές οι θεµελιώδεις δυνατότητες και ποιοί οι εγγενείς περιορισµοί των υπολογιστών ; Τί µπορούµε και τί δε µπορούµε να υπολογίσουµε (και γιατί); Μοντελοποίηση του Υπολογισµού Στοιχεία Θεωρίας Υπολογισµού (): Τυπικές Γλώσσες, Γραµµατικές Ορέστης Τελέλης telelis@unipi.gr Τµήµα Ψηφιακών Συστηµάτων, Πανεπιστήµιο Πειραιώς Ποιές οι θεµελιώδεις δυνατότητες

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλα γλωσσικής επεξεργασίας: σύνταξη

Μοντέλα γλωσσικής επεξεργασίας: σύνταξη Μοντέλα γλωσσικής επεξεργασίας: σύνταξη Μάθημα: Εισαγωγή στις επιστήμες λόγου και ακοής Ιωάννα Τάλλη, Ph.D. Σύνταξη Είναι ο τομέας της γλώσσας που μελετά τη δομή των προτάσεων, δηλαδή ποια είναι η σειρά

Διαβάστε περισσότερα

Η κοινωνική και πολιτική οργάνωση στην Αρχαία Ελλάδα

Η κοινωνική και πολιτική οργάνωση στην Αρχαία Ελλάδα ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ (Θεωρητική Κατεύθυνση) Η κοινωνική και πολιτική οργάνωση στην Αρχαία

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Γ ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Γ ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Γ ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Το μάθημα της Νέας Ελληνικής Γλώσσας στην Γ Γυμνασίου διδάσκεται τρεις (3) περιόδους την εβδομάδα. Συνεπώς, το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

Φροντιστήρια "ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ" www.prooptikh.com 1. Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο

Φροντιστήρια ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ www.prooptikh.com 1. Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο Φροντιστήρια "ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ" www.prooptikh.com 1 Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο Η εξεταστέα ύλη του Γυμνασίου είναι τα 3/5 της ύλης που διδάχθηκε, με την προϋπόθεση ότι η

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση των δραστηριοτήτων κατά γνωστική απαίτηση

Ανάλυση των δραστηριοτήτων κατά γνωστική απαίτηση Ανάλυση των δραστηριοτήτων κατά γνωστική απαίτηση Πέρα όµως από την Γνωσιακή/Εννοιολογική ανάλυση της δοµής και του περιεχοµένου των σχολικών εγχειριδίων των Μαθηµατικών του Δηµοτικού ως προς τις έννοιες

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες για τη διδασκαλία µαθηµάτων Πληροφορικής του Ενιαίου Λυκείου

Οδηγίες για τη διδασκαλία µαθηµάτων Πληροφορικής του Ενιαίου Λυκείου Οδηγίες για τη διδασκαλία µαθηµάτων Πληροφορικής του Ενιαίου Λυκείου Εγγραφο Γ2/4769/4-9-1998 ΣΧΕΤ. 2794/23-6-98 έγγραφο του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου Σας αποστέλλουµε οδηγίες για τη διδασκαλία των µαθηµάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΣΕ Π ΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΙΚΟ Π ΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΣΕ Π ΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΙΚΟ Π ΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΣΕ Π ΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΙΚΟ Π ΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Κ Υ Κ Λ Ο Υ Π Λ Η Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Η Σ Κ Α Ι Υ Π Η Ρ Ε Σ Ι Ω Ν Τ Ε Χ Ν Ο Λ Ο Γ Ι Κ Η

Διαβάστε περισσότερα

2. ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΝΓ

2. ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΝΓ 2. ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΝΓ 2.1. Πρόγραμμα Σπουδών Ελληνικής Νοηματικής Γλώσσας του Νηπιαγωγείου Στόχοι - Άξονες Περιεχομένου Κατανόηση θέματος που εκφέρεται στην ΕΝΓ.

Διαβάστε περισσότερα

Γενικές Παρατηρήσεις. Μη Κανονικές Γλώσσες - Χωρίς Συµφραζόµενα (1) Το Λήµµα της Αντλησης. Χρήση του Λήµµατος Αντλησης.

Γενικές Παρατηρήσεις. Μη Κανονικές Γλώσσες - Χωρίς Συµφραζόµενα (1) Το Λήµµα της Αντλησης. Χρήση του Λήµµατος Αντλησης. Γενικές Παρατηρήσεις Μη Κανονικές Γλώσσες - Χωρίς Συµφραζόµενα () Ορέστης Τελέλης telelis@unipi.gr Τµήµα Ψηφιακών Συστηµάτων, Πανεπιστήµιο Πειραιώς Υπάρχουν µη κανονικές γλώσσες, π.χ., B = { n n n }. Αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Β τάξη. Κειµενικοί στόχοι Λεξικογραµµατικοί στόχοι Γραπτά µηνύµατα του περιβάλλοντος

Β τάξη. Κειµενικοί στόχοι Λεξικογραµµατικοί στόχοι Γραπτά µηνύµατα του περιβάλλοντος Β τάξη Στο δρόµο για το σχολείο Ενότητα Κειµενικοί στόχοι Λεξικογραµµατικοί στόχοι Γραπτά µηνύµατα του περιβάλλοντος Προφορικός λόγος: Απαντητική ετοιµότητα Αναδιήγηση Συζήτηση Διατύπωση γνώµης Κατάτµηση

Διαβάστε περισσότερα

4.4 Ερωτήσεις διάταξης. Στις ερωτήσεις διάταξης δίνονται:

4.4 Ερωτήσεις διάταξης. Στις ερωτήσεις διάταξης δίνονται: 4.4 Ερωτήσεις διάταξης Στις ερωτήσεις διάταξης δίνονται:! µία σειρά από διάφορα στοιχεία και! µία πρόταση / κανόνας ή οδηγία και ζητείται να διαταχθούν τα στοιχεία µε βάση την πρόταση αυτή. Οι ερωτήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική Προγραμματισμού. Χαρίκλεια Τσαλαπάτα 20/2/2012

Διδακτική Προγραμματισμού. Χαρίκλεια Τσαλαπάτα 20/2/2012 Διδακτική Προγραμματισμού Χαρίκλεια Τσαλαπάτα 20/2/2012 Διδακτική προγραμματισμού Παλαιότερα, η διδασκαλία του προγραμματισμού ταυτιζόταν με τη διδακτική της πληροφορικής Πλέον Η διδακτική της πληροφορικής

Διαβάστε περισσότερα

Ρετσινάς Σωτήριος ΠΕ 1703 Ηλεκτρολόγων ΑΣΕΤΕΜ

Ρετσινάς Σωτήριος ΠΕ 1703 Ηλεκτρολόγων ΑΣΕΤΕΜ Ρετσινάς Σωτήριος ΠΕ 1703 Ηλεκτρολόγων ΑΣΕΤΕΜ Τι είναι η ερευνητική εργασία Η ερευνητική εργασία στο σχολείο είναι μια δυναμική διαδικασία, ανοιχτή στην αναζήτηση για την κατανόηση του πραγματικού κόσμου.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟ ΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΙΑ: ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟΥ ΣΕΝΑΡΙΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ, ΓΙΑ ΤΑ ΑΣΗ, ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΑΒΑΚΙΟΥ (E-SLATE)

ΑΠΟ ΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΙΑ: ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟΥ ΣΕΝΑΡΙΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ, ΓΙΑ ΤΑ ΑΣΗ, ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΑΒΑΚΙΟΥ (E-SLATE) ΑΠΟ ΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΙΑ: ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟΥ ΣΕΝΑΡΙΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ, ΓΙΑ ΤΑ ΑΣΗ, ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΑΒΑΚΙΟΥ (E-SLATE) Βασιλοπούλου Ευαγγελία, Γιαννακόπουλος ηµήτρης, Εκπαιδευτικοί,

Διαβάστε περισσότερα

III_Β.1 : Διδασκαλία με ΤΠΕ, Γιατί ;

III_Β.1 : Διδασκαλία με ΤΠΕ, Γιατί ; III_Β.1 : Διδασκαλία με ΤΠΕ, Γιατί ; Eρωτήματα ποιες επιλογές γίνονται τελικά; ποιες προκρίνονται από το Π.Σ.; ποιες προβάλλονται από το εγχειρίδιο; ποιες υποδεικνύονται από το ίδιο το αντικείμενο; με

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014-2015 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014-2015 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 014-015 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 014-15 ΕΙΣΑΓΩΓΗ: Στο πλαίσιο του εκσυγχρονισμού του Εκπαιδευτικού

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ στο µάθηµα Γενικής Παιδείας.

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ στο µάθηµα Γενικής Παιδείας. ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ στο µάθηµα Γενικής Παιδείας ιστορία νεότερη και σύγχρονη ΑΘΗΝΑ 2000 Οµάδα Σύνταξης Συντονιστής:

Διαβάστε περισσότερα

Β06Σ03 ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ

Β06Σ03 ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Β06Σ03 ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ Ενότητα 2: Επαγωγική-περιγραφική στατιστική, παραµετρικές

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΘΕΜΕΛΙΩΣΕΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΛΥΚΕΙΟ

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΘΕΜΕΛΙΩΣΕΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΛΥΚΕΙΟ ΜΕΡΟΣ ΤΡΙΤΟ Ένταξη των Τ.Π.Ε. στην διδασκαλία και τη µάθηση I) ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΘΕΜΕΛΙΩΣΕΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΛΥΚΕΙΟ Παύλος Γ. Σπυράκης (google: Paul Spirakis) Ερευνητικό Ακαδηµαϊκό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ Μαθηματικά (Άλγεβρα - Γεωμετρία) Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ και Α, Β ΤΑΞΕΙΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ και Α ΤΑΞΗ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΠΑΛ ΚΕΝΤΡΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Ανάλυση προβλήματος. Δομή ακολουθίας. Δομή επιλογής. Δομή επανάληψης. Απαντήσεις. 1. Η έννοια πρόβλημα Επίλυση προβλημάτων...

Περιεχόμενα. Ανάλυση προβλήματος. Δομή ακολουθίας. Δομή επιλογής. Δομή επανάληψης. Απαντήσεις. 1. Η έννοια πρόβλημα Επίλυση προβλημάτων... Περιεχόμενα Ανάλυση προβλήματος 1. Η έννοια πρόβλημα...13 2. Επίλυση προβλημάτων...17 Δομή ακολουθίας 3. Βασικές έννοιες αλγορίθμων...27 4. Εισαγωγή στην ψευδογλώσσα...31 5. Οι πρώτοι μου αλγόριθμοι...54

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ. Μάθημα 1 ο : Εισαγωγή στην γλωσσική τεχνολογία. Γεώργιος Πετάσης. Ακαδημαϊκό Έτος: 2012 2013

ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ. Μάθημα 1 ο : Εισαγωγή στην γλωσσική τεχνολογία. Γεώργιος Πετάσης. Ακαδημαϊκό Έτος: 2012 2013 ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ Μάθημα 1 ο : Εισαγωγή στην γλωσσική τεχνολογία Γεώργιος Πετάσης Ακαδημαϊκό Έτος: 2012 2013 ΤMHMA MHXANIKΩΝ Η/Υ & ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ, Πανεπιστήμιο Πατρών, 2012 2013 Τι είναι η γλωσσική τεχνολογία;

Διαβάστε περισσότερα

5.4. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΕΡΕΥΝΩΝ ΜΕ ΡΗΤΟΥΣ ΑΡΙΘΜΟΥΣ ΤΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΤΗΣ ΦΥΣΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΖΩΗΣ

5.4. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΕΡΕΥΝΩΝ ΜΕ ΡΗΤΟΥΣ ΑΡΙΘΜΟΥΣ ΤΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΤΗΣ ΦΥΣΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΖΩΗΣ 5.4. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΕΡΕΥΝΩΝ ΜΕ ΡΗΤΟΥΣ ΑΡΙΘΜΟΥΣ ΤΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΤΗΣ ΦΥΣΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΖΩΗΣ 5.4.1. Αποτελέσματα από το πρόγραμμα εξ αποστάσεως επιμόρφωσης δασκάλων και πειραματικής εφαρμογής των νοερών

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΕΞΙΛΟΓΙΟΥ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ

Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΕΞΙΛΟΓΙΟΥ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Περιεχόμενα ΠΡΟΛΟΓΟΣ 13 1. ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ: ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ 17 ΣΗΜΑΝΤΙΚΗ ΟΡΟΛΟΓΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ 17 1.1 Η αξία του λεξιλογίου και η θέση του στο γλωσσικό μάθημα 18 1.2 Εμπόδια στη

Διαβάστε περισσότερα

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Περιεχόμενα 1. Εισαγωγικά στοιχεία 1.1 Η τρέχουσα αντιμετώπιση του γλωσσικού δανεισμού 1.2 Η προσέγγιση του θέματος μέσα από το σχολείο 1.3 Σχετικά

Διαβάστε περισσότερα

Θησαυρού της Ελληνικής Γλώσσας του Ινστιτούτου Επεξεργασίας Λόγου (http://hnc.ilsp.gr/)

Θησαυρού της Ελληνικής Γλώσσας του Ινστιτούτου Επεξεργασίας Λόγου (http://hnc.ilsp.gr/) Παραγωγικά επιθήματα: ουσιαστικά παράγωγα από ρήματα Περιεχόμενα 1 η Φάση: Συγκέντρωση σχετικών λημμάτων Εναλλακτική διαδικασία για την υλοποίηση της 1 η φάσης 2 η Φάση: Κυρίως διερευνητική εργασία. Α.

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ «ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ»

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ «ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ» ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ «ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ» ΑΘΗΝΑ 1999 Οµάδα σύνταξης Συντονιστής: Γεώργιος Κιούσης,

Διαβάστε περισσότερα

Προσεγγίζοντας παιδαγωγικά τη γλώσσα της σύγχρονης τέχνης με τη χρήση πολυμεσικών εφαρμογών: Η περίπτωσης της Mec Art του Νίκου Κεσσανλή

Προσεγγίζοντας παιδαγωγικά τη γλώσσα της σύγχρονης τέχνης με τη χρήση πολυμεσικών εφαρμογών: Η περίπτωσης της Mec Art του Νίκου Κεσσανλή Προσεγγίζοντας παιδαγωγικά τη γλώσσα της σύγχρονης τέχνης με τη χρήση πολυμεσικών εφαρμογών: Η περίπτωσης της Mec Art του Νίκου Κεσσανλή Πανάγου Ελένη, Ερευνήτρια του Ινστιτούτου Πολιτιστικής & Εκπ/κής

Διαβάστε περισσότερα

Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις

Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Α/ Α Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Απλή Αν κάνετε αναζήτηση µιας λέξης σε ένα αρχαιοελληνικό σώµα κειµένων, αυτό που θα λάβετε ως αποτέλεσµα θα είναι: Μια καταγραφή όλων των εµφανίσεων της λέξης στο συγκεκριµένο

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρµοσµένη ιδακτική των Φυσικών Επιστηµών (Πρακτικές Ασκήσεις Β Φάσης)

Εφαρµοσµένη ιδακτική των Φυσικών Επιστηµών (Πρακτικές Ασκήσεις Β Φάσης) Πανεπιστήµιο Αιγαίου Παιδαγωγικό Τµήµα ηµοτικής Εκπαίδευσης Μιχάλης Σκουµιός Εφαρµοσµένη ιδακτική των Φυσικών Επιστηµών (Πρακτικές Ασκήσεις Β Φάσης) Παρατήρηση ιδασκαλίας και Μοντέλο Συγγραφής Έκθεσης

Διαβάστε περισσότερα

Παραδειγματικό σενάριο στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας. «Μουσική»

Παραδειγματικό σενάριο στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας. «Μουσική» Π.3.1.4 Ολοκληρωμένα παραδείγματα εκπαιδευτικών σεναρίων ανά γνωστικό αντικείμενο με εφαρμογή των αρχών σχεδίασης Παραδειγματικό σενάριο στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας «Μουσική» ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΜΠΑΛΚΙΖΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΩΝΗΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ (µικρές τάξεις ηµοτικού) Σχεδιασµός σεναρίου µε θέµα «Ο καιρός» µε τη χρήση λογισµικών γενικής χρήσης, οπτικοποίησης, διαδικτύου και λογισµικών εννοιολογικής χαρτογράφησης. ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ. Μάθημα 10 ο : Αποσαφήνιση εννοιών λέξεων. Γεώργιος Πετάσης. Ακαδημαϊκό Έτος:

ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ. Μάθημα 10 ο : Αποσαφήνιση εννοιών λέξεων. Γεώργιος Πετάσης. Ακαδημαϊκό Έτος: ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ Μάθημα 10 ο : Αποσαφήνιση εννοιών λέξεων Γεώργιος Πετάσης Ακαδημαϊκό Έτος: 2012 2013 ΤMHMA MHXANIKΩΝ Η/Υ & ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ, Πανεπιστήμιο Πατρών, 2012 2013 Οι διαφάνειες αυτού του μαθήματος

Διαβάστε περισσότερα

Πολύγωνο αθροιστικών σχετικών συχνοτήτων και διάµεσος µιας τυχαίας µεταβλητής ρ. Παναγιώτης Λ. Θεοδωρόπουλος πρώην Σχολικός Σύµβουλος ΠΕ03 e-mail@p-theodoropoulos.gr Πρόλογος Στην εργασία αυτή αναλύονται

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ Α ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ

ΘΕΜΑ Α ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΘΕΜΑ Α ΑΝΑΚΕΦΑΛΑΙΩΤΙΚΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Γ' ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 26 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2012 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΣΕ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική οργάνωση και διαχείριση του μαθηματικού περιεχομένου και της διαπραγμάτευσης των δραστηριοτήτων στην τάξη

Διδακτική οργάνωση και διαχείριση του μαθηματικού περιεχομένου και της διαπραγμάτευσης των δραστηριοτήτων στην τάξη Διδακτική οργάνωση και διαχείριση του μαθηματικού περιεχομένου και της διαπραγμάτευσης των δραστηριοτήτων στην τάξη Φαινόμενα Εμπειρίες φαινομένων Οργάνωση φαινομένων Νοούμενα (πρώτες μαθηματικές έννοιες

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΞΙΛΟΓΙΚΟ ΒΟΗΘΗΜΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΤΩΝ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΩΝ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΩΣ ΔΕΥΤΕΡΗ/ΞΕΝΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ

ΛΕΞΙΛΟΓΙΚΟ ΒΟΗΘΗΜΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΤΩΝ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΩΝ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΩΣ ΔΕΥΤΕΡΗ/ΞΕΝΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ 1 Εκμάθηση του λεξιλογίου μιας γλώσσας σημαίνει να γνωρίζει ο σπουδαστής τη μορφή, τη σημασία, την κλίση, την παραγωγή, την πραγματολογική λειτουργία, την κοινωνική χρήση μιας λέξης.

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ «ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ»

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ «ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ» ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ «ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ» ΑΘΗΝΑ 1999 Οµάδα σύνταξης Συντονιστής: Γεώργιος Κιούσης,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΛΛΕΓΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Σχολικό έτος: ΤΜΗΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΓΥΜΝΑΣΙΟ

ΚΟΛΛΕΓΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Σχολικό έτος: ΤΜΗΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΟΛΛΕΓΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Σχολικό έτος: 013-014 ΤΜΗΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Προγραμματισμός κατά ενότητα 1 η ΕΝΟΤΗΤΑ Από τον τόπο μου σ όλη την Ελλάδα Ταξίδια, περιηγήσεις, γνωριμία

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα: «Βιβλία Γλώσσας Α, Β, Γ ηµοτικού», «Μαθηµατικά Α, Β ηµοτικού»

Θέµατα: «Βιβλία Γλώσσας Α, Β, Γ ηµοτικού», «Μαθηµατικά Α, Β ηµοτικού» 1 ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΤΜΗΜΑ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ Για την ενηµέρωση των υποψηφίων συγγραφέων εγχειριδίων Γλώσσας και Μαθηµατικών, κοινοποιούµε απάντηση σε σχετικό ερωτηµατολόγιο που µας είχαν υποβάλει

Διαβάστε περισσότερα

Γεωµετρία Β' Λυκείου. Συµµεταβολή µεγεθών. Εµβαδόν ισοσκελούς τριγώνου. Σύστηµα. συντεταγµένων. Γραφική παράσταση συνάρτησης. Μέγιστη - ελάχιστη τιµή.

Γεωµετρία Β' Λυκείου. Συµµεταβολή µεγεθών. Εµβαδόν ισοσκελούς τριγώνου. Σύστηµα. συντεταγµένων. Γραφική παράσταση συνάρτησης. Μέγιστη - ελάχιστη τιµή. Σενάριο 6. Συµµεταβολές στο ισοσκελές τρίγωνο Γνωστική περιοχή: Γεωµετρία Β' Λυκείου. Συµµεταβολή µεγεθών. Εµβαδόν ισοσκελούς τριγώνου. Σύστηµα συντεταγµένων. Γραφική παράσταση συνάρτησης. Μέγιστη - ελάχιστη

Διαβάστε περισσότερα

3 βήματα για την ένταξη των ΤΠΕ: 1. Εμπλουτισμός 2. Δραστηριότητα 3. Σενάριο Πέτρος Κλιάπης-Όλγα Κασσώτη Επιμόρφωση εκπαιδευτικών

3 βήματα για την ένταξη των ΤΠΕ: 1. Εμπλουτισμός 2. Δραστηριότητα 3. Σενάριο Πέτρος Κλιάπης-Όλγα Κασσώτη Επιμόρφωση εκπαιδευτικών 3 βήματα για την ένταξη των ΤΠΕ: 1. Εμπλουτισμός 2. Δραστηριότητα 3. Σενάριο Πέτρος Κλιάπης-Όλγα Κασσώτη Επιμόρφωση εκπαιδευτικών Παρουσίαση βασισμένη στο κείμενο: «Προδιαγραφές ψηφιακής διαμόρφωσης των

Διαβάστε περισσότερα

Αναλυτικό Πρόγραμμα Μαθηματικών

Αναλυτικό Πρόγραμμα Μαθηματικών Αναλυτικό Πρόγραμμα Μαθηματικών Σχεδιασμός... αντιμετωπίζει ενιαία το πλαίσιο σπουδών (Προδημοτική, Δημοτικό, Γυμνάσιο και Λύκειο), είναι συνέχεια υπό διαμόρφωση και αλλαγή, για να αντιμετωπίζει την εξέλιξη,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Α ΤΑΞΗΣ ΤΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Α ΤΑΞΗΣ ΤΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Α ΤΑΞΗΣ ΤΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΑΘΗΝΑ 1999 Οµάδα σύνταξης Συντονιστής: Κιούσης

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΟΝΗΣΗ ΤΗΣ ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΟΝΗΣΗ ΤΗΣ ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΟΝΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Τ.Ξ.Γ.Μ.Δ. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΟΛΟΓΙΑ ΙΙ ΔΙΔΑΣΚΟΥΣΑ : Μ. ΤΣΙΓΚΟΥ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΟΝΗΣΗ ΤΗΣ ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1. Γενικά για την εργασία: Η εργασία

Διαβάστε περισσότερα

Κείµενο [Η αξιολόγηση του µαθητή]

Κείµενο [Η αξιολόγηση του µαθητή] 41 Διαγώνισµα 121 Κριτική Κείµενο [Η αξιολόγηση του µαθητή] Η αξιολόγηση των µαθητών στο σχολείο είναι µια διαδικασία στενά συνυφασµένη µε τη διδακτική πράξη και κατ επέκταση µε τη συνολική κοινωνική λειτουργία

Διαβάστε περισσότερα

Ο πρώτος ηλικιακός κύκλος αφορά μαθητές του νηπιαγωγείου (5-6 χρονών), της Α Δημοτικού (6-7 χρονών) και της Β Δημοτικού (7-8 χρονών).

Ο πρώτος ηλικιακός κύκλος αφορά μαθητές του νηπιαγωγείου (5-6 χρονών), της Α Δημοτικού (6-7 χρονών) και της Β Δημοτικού (7-8 χρονών). Μάθημα 5ο Ο πρώτος ηλικιακός κύκλος αφορά μαθητές του νηπιαγωγείου (5-6 χρονών), της Α Δημοτικού (6-7 χρονών) και της Β Δημοτικού (7-8 χρονών). Ο δεύτερος ηλικιακός κύκλος περιλαμβάνει την ηλικιακή περίοδο

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ στο µάθηµα Γενικής Παιδείας.

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ στο µάθηµα Γενικής Παιδείας. ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ στο µάθηµα Γενικής Παιδείας ιστορία νεότερη και σύγχρονη (1789-1909) ΑΘΗΝΑ 1999 1ο Μέρος (κεφάλαια

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΚΑΙ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΜΟΝΑ Α ΑΥΤΟΜΑΤΗΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΓΛΩΣΣΩΝ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΚΑΙ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΜΟΝΑ Α ΑΥΤΟΜΑΤΗΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΓΛΩΣΣΩΝ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΚΑΙ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΜΟΝΑ Α ΑΥΤΟΜΑΤΗΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΓΛΩΣΣΩΝ Ονοµατικά σύνολα της Νέας Ελληνικής: Εξάλειψη µορφολογικών αµφισηµιών

Διαβάστε περισσότερα

ヤ Διδασκαλία της Γλώσσας στις τάξεις Γ & Δ

ヤ Διδασκαλία της Γλώσσας στις τάξεις Γ & Δ ヤ Διδασκαλία της Γλώσσας στις τάξεις Γ & Δ Μαρία Θ. Παπαδοπούλου, PhD Σχολική Σύμβουλος 6ης Περιφέρειας Π.Ε. ν. Λάρισας Ελασσόνα, 19 Νοεμβρίου 2012 Επιμέρους τομείς στο γλωσσικό μάθημα 1. Προφορικός Λόγος

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ - ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ - ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ -

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ - ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ - ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ - ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ - ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ - ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ - Τάξη Δείκτες Επιτυχίας Κατανόηση Γραπτού Λόγου Δείκτες Επάρκειας A Τα παιδιά 1. Τοποθετούν ένα κείμενο σε πλαίσιο (θεματικό,

Διαβάστε περισσότερα

H αξιολόγηση στην καρδιά της εκπαίδευσης

H αξιολόγηση στην καρδιά της εκπαίδευσης ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ, ΤΜΗΜΑ ΜΠΔ, ΜΑΘΗΜΑ Σ.Υ.Α. H αξιολόγηση στην καρδιά της εκπαίδευσης Πρόσφατες παρατηρήσεις από δύο γραπτές εργασίες στο φροντιστήριο Σ.Υ.Α. 2011 Συνεργάτης Μαθήματος: Περιεχόμενα Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ Τεχνικές κατασκευής δένδρων επιθεµάτων πολύ µεγάλου µεγέθους και χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Προπτυχιακές και µεταπτυχιακές εργασίες Μάρτιος 2005

Προπτυχιακές και µεταπτυχιακές εργασίες Μάρτιος 2005 ΕΚΕΦΕ «ηµόκριτος» Ινστιτούτο Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών Εργαστήριο Τεχνολογίας Γνώσεων και Λογισµικού Προπτυχιακές και µεταπτυχιακές εργασίες Μάρτιος 2005 Το Εργαστήριο Τεχνολογίας Γνώσεων και Λογισµικού

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ - ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ - ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ -

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ - ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ - ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ - ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ - ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ - ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ - Τάξη Δείκτες Επιτυχίας Κατανόηση Γραπτού Λόγου Δείκτες Επάρκειας Β Τα παιδιά 1. Τοποθετούν ένα κείμενο σε πλαίσιο (θεματικό,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΤΩΝ Η/Υ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΤΩΝ Η/Υ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ Γώγουλος Γ., Κοτσιφάκης Γ., Κυριακάκη Γ., Παπαγιάννης Α., Φραγκονικολάκης Μ., Χίνου Π. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Παραδειγματικό σενάριο στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας. «Βιβλία-βιβλιοθήκες»

Παραδειγματικό σενάριο στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας. «Βιβλία-βιβλιοθήκες» Π.3.1.4 Ολοκληρωμένα παραδείγματα εκπαιδευτικών σεναρίων ανά γνωστικό αντικείμενο με εφαρμογή των αρχών σχεδίασης Παραδειγματικό σενάριο στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας «Βιβλία-βιβλιοθήκες» ΣΩΤΗΡΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Α. Βαγγελάτος 2, Γ. Ορφανός 2, Χ. Τσαλίδης 2, Χ. Καλαμαρά 3

Α. Βαγγελάτος 2, Γ. Ορφανός 2, Χ. Τσαλίδης 2, Χ. Καλαμαρά 3 Ανάπτυξη Οντολογίας Βιοϊατρικών Όρων Α. Βαγγελάτος 2, Γ. Ορφανός 2, Χ. Τσαλίδης 2, Χ. Καλαμαρά 3 www.iatrolexi.cti.gr 1 Ερευνητικό Ακαδημαϊκό Ινστιτούτο Τεχνολογίας Υπολογιστών (ΕΑΙΤΥ) Σελίδα 1 Ημερομηνία:

Διαβάστε περισσότερα

Διαδικτυακό Περιβάλλον Διαχείρισης Ασκήσεων Προγραμματισμού

Διαδικτυακό Περιβάλλον Διαχείρισης Ασκήσεων Προγραμματισμού ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΤΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ Διπλωματική Εργασία με θέμα: Διαδικτυακό Περιβάλλον Διαχείρισης Ασκήσεων Προγραμματισμού Καραγιάννης Ιωάννης Α.Μ.

Διαβάστε περισσότερα

Γραµµική Αλγεβρα Ι. Ενότητα: Εισαγωγικές Εννοιες. Ευάγγελος Ράπτης. Τµήµα Μαθηµατικών

Γραµµική Αλγεβρα Ι. Ενότητα: Εισαγωγικές Εννοιες. Ευάγγελος Ράπτης. Τµήµα Μαθηµατικών Ενότητα: Εισαγωγικές Εννοιες Ευάγγελος Ράπτης Τµήµα Μαθηµατικών Αδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό υλικό, όπως εικόνες, που υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

Παραδειγματικό σενάριο στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας. «Τα ζώα που ζουν κοντά μας»

Παραδειγματικό σενάριο στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας. «Τα ζώα που ζουν κοντά μας» Π.3.1.4 Ολοκληρωμένα παραδείγματα εκπαιδευτικών σεναρίων ανά γνωστικό αντικείμενο με εφαρμογή των αρχών σχεδίασης Παραδειγματικό σενάριο στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας «Τα ζώα που ζουν κοντά μας»

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΘΕΟΔΩΡΟΥ ΕΛΕΝΗ ΑΜ:453 ΕΞ.: Ζ ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΔΡ. ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΤΣΩΛΗΣ ΚΟΛΟΜΒΟΥ ΑΦΡΟΔΙΤΗ

Διαβάστε περισσότερα

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Εισαγωγή Η χώρα μας απέκτησε Νέα Προγράμματα Σπουδών και Νέα

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η καλλιέργεια της ικανότητας για γραπτή έκφραση πρέπει να αρχίζει από την πρώτη τάξη. Ο γραπτός λόγος χρειάζεται ως μέσο έκφρασης. Βέβαια,

Διαβάστε περισσότερα

Βοηθήστε τη ΕΗ. Ένα µικρό νησί απέχει 4 χιλιόµετρα από την ακτή και πρόκειται να συνδεθεί µε τον υποσταθµό της ΕΗ που βλέπετε στην παρακάτω εικόνα.

Βοηθήστε τη ΕΗ. Ένα µικρό νησί απέχει 4 χιλιόµετρα από την ακτή και πρόκειται να συνδεθεί µε τον υποσταθµό της ΕΗ που βλέπετε στην παρακάτω εικόνα. Γιώργος Μαντζώλας ΠΕ03 Βοηθήστε τη ΕΗ Η προβληµατική της Εκπαιδευτικής ραστηριότητας Η επίλυση προβλήµατος δεν είναι η άµεση απόκριση σε ένα ερέθισµα, αλλά ένας πολύπλοκος µηχανισµός στον οποίο εµπλέκονται

Διαβάστε περισσότερα

Θεόδωρος Βυζάς Ελευθερία Δογορίτη ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ

Θεόδωρος Βυζάς Ελευθερία Δογορίτη ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ Αυτόνομη και συλλογική διαχείριση της ορολογίας μέσα από συναφή και παράλληλα κείμενα με την υποστήριξη εργαλείου κοινωνικής επισήμανσης στο μάθημα της εξειδικευμένης μετάφρασης Θεόδωρος Βυζάς Ελευθερία

Διαβάστε περισσότερα

Το Μάθημα της Γλώσσας στο Δημοτικό του Κολλεγίου Αθηνών

Το Μάθημα της Γλώσσας στο Δημοτικό του Κολλεγίου Αθηνών Το Μάθημα της Γλώσσας στο Δημοτικό του Κολλεγίου Αθηνών 1 η Τάξη Στόχοι Τα παιδιά: Αναπτύσσουν, σε κάθε ευκαιρία, τον προφορικό λόγο. Ως ομιλητές απαντούν σε απλές ερωτήσεις, ανακοινώνουν, περιγράφουν,

Διαβάστε περισσότερα

O μετασχηματισμός μιας «διαθεματικής» δραστηριότητας σε μαθηματική. Δέσποινα Πόταρη Πανεπιστήμιο Πατρών

O μετασχηματισμός μιας «διαθεματικής» δραστηριότητας σε μαθηματική. Δέσποινα Πόταρη Πανεπιστήμιο Πατρών O μετασχηματισμός μιας «διαθεματικής» δραστηριότητας σε μαθηματική Δέσποινα Πόταρη Πανεπιστήμιο Πατρών Η έννοια της δραστηριότητας Δραστηριότητα είναι κάθε ανθρώπινη δράση που έχει ένα κίνητρο και ένα

Διαβάστε περισσότερα

ΓΡΑΠΤΟΣ ΛΟΓΟΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ

ΓΡΑΠΤΟΣ ΛΟΓΟΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ο γραπτός λόγος είναι μια βασική μορφή επικοινωνίας του ανθρώπου που τον βοηθά να αντλήσει, αλλά και να μεταδώσει γνώσεις και πληροφορίες. Απαραίτητη για το σκοπό αυτό είναι η κατάκτηση των δεξιοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

Σεπτ 2011 - Αυγ 2013. Καινοτοµία

Σεπτ 2011 - Αυγ 2013. Καινοτοµία Παρουσίαση Προγράµµατος σε Διδασκαλικό Σύλλογο Δηµοτικού Σχολείου Αγ. Αντωνίου Αξιοποίηση Λαϊκών Ιστοριών της Κύπρου για Προώθηση της Διαπολιτισµικής Εκπαίδευσης Σεπτ 2011 - Αυγ 2013 Δίκτυο συνεργασίας

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΚΛΟΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΚΥΚΛΟΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΥΚΛΟΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Βασίλης Καραγιάννης Η παρέμβαση πραγματοποιήθηκε στα τμήματα Β2 και Γ2 του 41 ου Γυμνασίου Αθήνας και διήρκησε τρεις διδακτικές ώρες για κάθε τμήμα. Αρχικά οι μαθητές συνέλλεξαν

Διαβάστε περισσότερα

υναµική σύνθεση νοηµάτων µε χρήση εικονικού βοηθού για την υποστήριξη της διδασκαλίας γλώσσας σε κωφούς µαθητές

υναµική σύνθεση νοηµάτων µε χρήση εικονικού βοηθού για την υποστήριξη της διδασκαλίας γλώσσας σε κωφούς µαθητές υναµική σύνθεση νοηµάτων µε χρήση εικονικού βοηθού για την υποστήριξη της διδασκαλίας γλώσσας σε κωφούς µαθητές Eλένη Ευθυµίου eleni_e@ilsp.gr Οµάδα Υποστηρικτικών Τεχνολογιών Ινστιτούτο Επεξεργασίας Λόγου

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην έννοια του Αλγορίθμου

Εισαγωγή στην έννοια του Αλγορίθμου Εισαγωγή στην έννοια του Αλγορίθμου ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Νίκος Μιχαηλίδης, Πληροφορικός ΠΕ19 ΣΧΟΛΕΙΟ 2 ο Πρότυπο Πειραματικό Γυμνάσιο Θεσσαλονίκης Θεσσαλονίκη, 24 Φεβρουαρίου 2015 1. Συνοπτική περιγραφή της

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Σηµασιολογία. Γεωπληροφορική 2004-2005 Ελένη Τοµαή

Εισαγωγή στην Σηµασιολογία. Γεωπληροφορική 2004-2005 Ελένη Τοµαή Εισαγωγή στην Σηµασιολογία Γεωπληροφορική 2004-2005 Ελένη Τοµαή Ορισµοί Εξετάζει την σηµασιολογική δοµή µιας γλώσσας Τοµέας της γραµµατικής 1. Αναλύει την σηµασία των λέξεων 2. α) Ερµηνεύει την σηµασιολογική

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ 1 Τεχνικές Εξαγωγής Συµφράσεων από εδοµένα Κειµένου και Πειραµατική Αξιολόγηση

ΘΕΜΑ 1 Τεχνικές Εξαγωγής Συµφράσεων από εδοµένα Κειµένου και Πειραµατική Αξιολόγηση ΘΕΜΑ 1 Τεχνικές Εξαγωγής Συµφράσεων από εδοµένα Κειµένου και Πειραµατική Αξιολόγηση Οι συµφράσεις είναι ακολουθίες όρων οι οποίοι συνεµφανίζονται σε κείµενο µε µεγαλύτερη συχνότητα από εκείνη της εµφάνισης

Διαβάστε περισσότερα

Αναλυτικά Προγράμματα και Δείκτες Επάρκειας στη Γλώσσα Μαίρη Κουτσελίνη-Πανεπιστήμιο Κύπρου

Αναλυτικά Προγράμματα και Δείκτες Επάρκειας στη Γλώσσα Μαίρη Κουτσελίνη-Πανεπιστήμιο Κύπρου Αναλυτικά Προγράμματα και Δείκτες Επάρκειας στη Γλώσσα Μαίρη Κουτσελίνη-Πανεπιστήμιο Κύπρου Προβλήματα ΘΕΜΑΤΑ Δείκτες επάρκειας (στόχοι, δείκτες επίπεδα) Διδασκαλία Αρνητικά αποτελέσματα επίδοσης Συγκριτικά

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΟΛΕΞΗ. Neurosoft A.E. --- ΕΑΙΤΥ. ΓΓΕΤ, ΚτΠ, Πρόγραµµα «ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΕΙΚΟΝΩΝ, ΗΧΟΥ ΚΑΙ ΓΛΩΣΣΑΣ»

ΙΑΤΡΟΛΕΞΗ. Neurosoft A.E. --- ΕΑΙΤΥ. ΓΓΕΤ, ΚτΠ, Πρόγραµµα «ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΕΙΚΟΝΩΝ, ΗΧΟΥ ΚΑΙ ΓΛΩΣΣΑΣ» Ανάπτυξη Υποδοµής Γλωσσικής Τεχνολογίας για το Βιοϊατρικό Τοµέα Neurosoft A.E. --- ΕΑΙΤΥ ΓΓΕΤ, ΚτΠ, Πρόγραµµα «ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΕΙΚΟΝΩΝ, ΗΧΟΥ ΚΑΙ ΓΛΩΣΣΑΣ» Προϋπολογισµός: 561.240 ιάρκεια: 18 µήνες Επιστηµονικός

Διαβάστε περισσότερα

Σύµφωνα µε την Υ.Α /Γ2/ Εξισώσεις 2 ου Βαθµού. 3.2 Η Εξίσωση x = α. Κεφ.4 ο : Ανισώσεις 4.2 Ανισώσεις 2 ου Βαθµού

Σύµφωνα µε την Υ.Α /Γ2/ Εξισώσεις 2 ου Βαθµού. 3.2 Η Εξίσωση x = α. Κεφ.4 ο : Ανισώσεις 4.2 Ανισώσεις 2 ου Βαθµού Σύµφωνα µε την Υ.Α. 139606/Γ2/01-10-2013 Άλγεβρα Α ΤΑΞΗ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΛ Ι. ιδακτέα ύλη Από το βιβλίο «Άλγεβρα και Στοιχεία Πιθανοτήτων Α Γενικού Λυκείου» (έκδοση 2013) Εισαγωγικό κεφάλαιο E.2. Σύνολα Κεφ.1

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Ειδική Αγωγή και Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Ειδική Αγωγή και Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Ειδική Αγωγή και Εκπαίδευση Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδια

Διαβάστε περισσότερα

Μετάφραση και δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας (DGT/2013/TIPRs)

Μετάφραση και δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας (DGT/2013/TIPRs) Μετάφραση και δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας (DGT/2013/TIPRs) Τελική έκθεση Ιούλιος 2014 ΣΥΝΟΨΗ Σκοπός της μελέτης αυτής είναι να παρουσιάσει ορισμένα από τα κυριότερα ζητήματα που αφορούν τα δικαιώματα

Διαβάστε περισσότερα

Η διάρκεια πραγματοποίησης της ανοιχτής εκπαιδευτικής πρακτικής ήταν 2 διδακτικές ώρες

Η διάρκεια πραγματοποίησης της ανοιχτής εκπαιδευτικής πρακτικής ήταν 2 διδακτικές ώρες ΣΧΟΛΕΙΟ Η εκπαιδευτική πρακτική αφορούσε τη διδασκαλία των μεταβλητών στον προγραμματισμό και εφαρμόστηκε σε μαθητές της τελευταίας τάξης ΕΠΑΛ του τομέα Πληροφορικής στα πλαίσια του μαθήματος του Δομημένου

Διαβάστε περισσότερα