ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΡΟΟΜΕΤΡΙΑΣ ΤΩΝ ΜΗΤΡΙΑΙΩΝ ΑΡΤΗΡΙΩΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΒΛΕΨΗ ΕΠΙΠΛΟΚΩΝ ΤΗΣ ΚΥΗΣΗΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΡΟΟΜΕΤΡΙΑΣ ΤΩΝ ΜΗΤΡΙΑΙΩΝ ΑΡΤΗΡΙΩΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΒΛΕΨΗ ΕΠΙΠΛΟΚΩΝ ΤΗΣ ΚΥΗΣΗΣ"

Transcript

1 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΟΜΕΑΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ Γ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: O ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΕΠ.ΕΤΟΣ Αρ.διατριβής 1895 ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΡΟΟΜΕΤΡΙΑΣ ΤΩΝ ΜΗΤΡΙΑΙΩΝ ΑΡΤΗΡΙΩΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΒΛΕΨΗ ΕΠΙΠΛΟΚΩΝ ΤΗΣ ΚΥΗΣΗΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΣ Α. ΨΑΡΡΑ ΜΑΙΕΥΤΗΡΑ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΥ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΟΥ Ι ΑΚΤΟΡΙΚΗ ΙΑΤΡΙΒΗ ΥΠΟΒΛΗΘΗΚΕ ΣΤΗΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΟΥ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2008

2 Η ΤΡΙΜΕΛΗΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΜΑΜΟΠΟΥΛΟΣ ΜΙΧΑΗΛ ΑΓΟΡΑΣΤΟΣ ΘΕΟ ΩΡΟΣ ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΕΥΣΤΡΑΤΙΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ (ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ) ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Η ΕΠΤΑΜΕΛΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΜΑΜΟΠΟΥΛΟΣ ΜΙΧΑΗΛ ΑΓΟΡΑΣΤΟΣ ΘΕΟ ΩΡΟΣ ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΕΥΣΤΡΑΤΙΟΣ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ ΜΑΚΕ ΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΖΕΒΕΛΕΚΗΣ ΦΙΛΙΠΠΟΣ ΓΙΑΝΝΟΥΛΗΣ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ (ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ) ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΑΝΑΠΛΗΡΩΤΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ «Η έγκριση της διαδακτορικής διατριβής από την Ιατρική Σχολή του Αριστοτέλειου Πανεπιστηµίου Θεσσαλονίκης δεν υποδηλώνει την αποδοχή των γνωµών του συγγραφέα». (Νόµος 53543/32, αρθρ.202/2 και ν.1268/82, αρθρ. 50/8). 2

3 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΡΟΕ ΡΟΣ ΤΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΝΤΟΜΠΡΟΣ ΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΤΟΥ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ Θ. ΓΕΡΑΣΙΜΙ ΗΣ 3

4 Στη µνήµη του πατέρα µου Στην οικογένεια µου 4

5 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ 8 ΓΕΝΙΚΟ ΜΕΡΟΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΥΠΕΡΗΧΩΝ Μετάδοση του υπερηχητικού κύµατος Λήψη της απόκρισης από τους ιστούς Έλεγχος έντασης από το χρόνο εκποµπής Λογαριθµική συµπίεση 14 ΡΟΟΜΕΤΡΙΑ DOPPLER Φαινόµενο Doppler Μετατόπιση Doppler Αιµατική ροή Φάσµα συχνοτήτων Παλµικό Doppler Καθορισµός όγκου αναφοράς Ανάλυση φάσµατος Επιλογή συχνότητας Αρχές έγχρωµης τεχνικής Παράµετροι που επηρεάζουν την έγχρωµη Doppler υπερηχογραφία Εφαρµογή του παλµικού Doppler είκτες µέτρησης κυµατοµορφών 27 ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΩΝ ΙΑΓΝΩΣΤΙΚΩΝ ΥΠΕΡΗΧΩΝ Γενικές επιδράσεις Επιδράσεις στο έµβρυο Επιδηµιολογία Συστάσεις για κλινική εφαρµογή 32 Η ΜΗΤΡΟΠΛΑΚΟΥΝΤΙΑΚΗ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑ Ανατοµία Φυσιολογικές µεταβολές κατά την κύηση Παθολογική ανάπτυξη της µητροπλακουντιακής κυκλοφορίας 5

6 σε προεκλαµψία και βραδύτητα της ενδοµήτριας ανάπτυξης Επεµβατικοί µέθοδοι µέτρησης της αιµατικής ροής στη µήτρας Φυσιολογική και παθολογική κυµατοµορφή της µητριαίας αρτηρίας ιάµετρος της µητριαίας αρτηρίας Μέγιστη και µέση ταχύτητα ροής στη µητριαία αρτηρία Η εγκοπή της µητριαίας αρτηρίας Η επίδραση της θέσης του πλακούντα στην κυµατοµορφή της µητριαίας αρτηρίας Συµπεράσµατα 48 ΡΟΟΜΕΤΡΙΑ DOPPLER ΤΩΝ ΜΗΤΡΙΑΙΩΝ ΑΡΤΗΡΙΩΝ ΣΤΟ ΕΥΤΕΡΟ ΤΡΙΜΗΝΟ ΤΗΣ ΚΥΗΣΗΣ Οξυγόνωση του εµβρύου Εµβρυϊκή υποξία Παθοφυσιολογία της µητροπλακουντιακής ανεπάρκειας Προεκλαµψία Πληθυσµιακός έλεγχος για προεκλαµψία µε ροοµετρία Doppler των µητριαίων αρτηριών στο δεύτερο τρίµηνο της κύησης Βραδύτητα της ενδοµήτριας ανάπτυξης Πληθυσµιακός έλεγχος για βραδύτητα της ενδοµήτριας ανάπτυξης µε ροοµετρία Doppler των µητριαίων αρτηριών στο δεύτερο τρίµηνο της κύησης Πληθυσµιακός έλεγχος για περιγεννητικό θάνατο µε ροοµετρία Doppler των µητριαίων αρτηριών στο δεύτερο τρίµηνο της κύησης Πληθυσµιακός έλεγχος µε ροοµετρία Doppler των µητριαίων αρτηριών στο δεύτερο τρίµηνο της κύησης και βιοχηµικός έλεγχος της µητέρας Πλακουντιακή πρωτεϊνη Αγγειακός ενδοθηλιακός αυξητικός παράγοντας, πλακουντιακός αυξητικός παράγοντας και διαλυτή fms-like κινάση-1 της τυροσίνης Οµοκυστεϊνη Ροοµετρία Doppler των µητριαίων αρτηριών σε γυναίκες µε παθολογικό βιοχηµικό έλεγχο 66 6

7 ΡΟΟΜΕΤΡΙΑ DOPPLER ΤΩΝ ΜΗΤΡΙΑΙΩΝ ΑΡΤΗΡΙΩΝ ΣΤΟ ΠΡΩΤΟ ΤΡΙΜΗΝΟ ΤΗΣ ΚΥΗΣΗΣ Η ροοµετρία Doppler των µητριαίων αρτηριών σαν µέθοδος πληθυσµιακού ελέγχου στο πρώτο τρίµηνο της κύησης Βιοχηµικοί δείκτες πρώτου τριµήνου της κύησης Ροοµετρία Doppler των µητριαίων αρτηριών στο πρώτο τρίµηνο της κύησης σε συνδυασµό µε βιοχηµικούς δείκτες στον ορό της µητέρας Ροοµετρία Doppler των µητριαίων αρτηριών στο πρώτο τρίµηνο της κύησης σε συνδυασµό µε τα χαρακτηριστικά της µητέρας ιαδοχικές µεταβολές στη ροή της µητριαίας αρτηρίας από το πρώτο στο δεύτερο τρίµηνο και έκβαση της κύησης 78 ΕΙ ΙΚΟ ΜΕΡΟΣ ΣΚΟΠΟΣ 81 ΥΛΙΚΟ ΚΑΙ ΜΕΘΟ ΟΣ Ασθενείς Μέθοδος Στατιστική ανάλυση 85 ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ Περιγραφικά στοιχεία Φυσιολογικές τιµές Πρόβλεψη προεκλαµψίας Πρόβλεψη βραδύτητας της ενδοµήτριας ανάπτυξης Πρόβλεψη διαβήτη της κύησης Πρόβλεψη αποκόλλησης πλακούντα Πρόβλεψη ενδοµήτριου νεογνικού θανάτου Λοιπές επιπλοκές 94 ΣΥΖΗΤΗΣΗ 100 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ 115 ΠΕΡΙΛΗΨΗ 116 ABSTRACT 118 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 120 7

8 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Οι υπερτασικές διαταραχές και οι επιπλοκές τους είναι υπεύθυνες σε σηµαντικό βαθµό για την περιγεννητική και µητρική θνητότητα και θνησιµότητα κατά την κύηση. Παρόλο που η ακριβής αιτιολογία των διαταραχών αυτών δεν είναι γνωστή και παρόλο που πιθανολογείται ότι είναι πολυπαραγοντική, οι περισσότερες έρευνες συνηγορούν ότι κοινή βάση τους αποτελεί η παθολογική ανάπτυξη και αιµατική διήθηση του πλακούντα. Η ελλιπής διείσδυση της τροφοβλάστης στις σπειροειδείς αρτηρίες συνδέεται µε ανάπτυξη επιπλοκών όπως προεκλαµψία, βραδύτητα ενδοµήτριας ανάπτυξης, αποκόλληση πλακούντα και εµβρυϊκό θάνατο. Στις κυήσεις αυτές η µητροπλακουντιακή κυκλοφορία παραµένει σε κατάσταση υψηλής αντίστασης η οποία προκαλεί γενικευµένη βλάβη των ενδοθηλιακών κυττάρων, µειώνει την ακεραιότητα του αγγειακού τοιχώµατος και προκαλεί αθηρωµατικές βλάβες στις µικρές αρτηρίες που καταλήγουν σε απόφραξη των αγγείων, τοπική ισχαιµία και νέκρωση. Κάτω από αυτές τις συνθήκες η µητροπλακουντιακή κυκλοφορία παραµένει σε κατάσταση υψηλής αντίστασης και χαµηλής ροής. Η ροοµετρία Doppler των µητριαίων αγγείων αποτελεί µια χρήσιµη, µη επεµβατική µέθοδο εκτίµησης της αιµατικής παροχής στη µητροπλακουντιακή µονάδα που µπορεί να προβλέψει µε ακρίβεια την ανάπτυξη επιπλοκών που σχετίζονται µε µητροπλακουντιακή ανεπάρκεια. Η ροοµετρία Doppler των µητριαίων αρτηριών έχει καταδείξει ότι στις φυσιολογικές κυήσεις η αντίσταση στη ροή των µητριαίων αρτηριών ελαττώνεται µε την πρόοδο της κύησης, ότι η αντίσταση στη ροή είναι αυξηµένη σε προεκλαµψία και βραδύτητα ενδοµήτριας ανάπτυξης, και ότι αυτή η αυξηµένη αντίσταση προηγείται της εµφάνισης του κλινικού συνδρόµου. Υπάρχουν πολυάριθµες µελέτες που εξέτασαν την αποδοτικότητα της ροοµετρίας Doppler των µητριαίων αρτηριών στην πρόβλεψη επιπλοκών που σχετίζονται µε µητροπλακουντιακή ανεπάρκεια. Στις 8

9 περισσότερες από αυτές η ροοµετρία Doppler των µητριαίων αρτηριών χρησιµοποιήθηκε στο δεύτερο τρίµηνο της κύησης. Ο εντοπισµός της οµάδας υψηλού κινδύνου κατά το δεύτερο τρίµηνο µπορεί δυνητικά να βελτιώσει το περιγεννητικό αποτέλεσµα καθώς η στενή παρακολούθηση τόσο της µητέρας όσο και του εµβρύου θα οδηγήσει σε πρώιµη διάγνωση των κλινικών σηµείων της νόσου και θα αποτρέψει την ανάπτυξη σοβαρών επιπλοκών µε έγκαιρη χορήγηση αντιϋπερτασικής αγωγής και έγκαιρη διεξαγωγή τοκετού. Ένα άλλο πλεονέκτηµα του εντοπισµού της οµάδας υψηλού κινδύνου είναι η χορήγηση προφυλακτικής θεραπείας που θα αποτρέψει την εκδήλωση της νόσου ή θα µετριάσει την ισχύ των συµπτωµάτων της. Οι προσπάθειες όµως πρόληψης της προεκλαµψίας µε προφυλακτική χορήγηση φαρµάκων από το δεύτερο τρίµηνο της κύησης έχουν αποδειχθεί σε µεγάλο βαθµό ανεπιτυχείς ή µε µικρή ωφέλεια. Τα τελευταία χρόνια η επιστηµονική έρευνα έχει στραφεί στο πρώτο τρίµηνο της κύησης καθώς υπάρχουν στοιχεία ότι ο προσδιορισµός της κατηγορίας των γυναικών υψηλού κινδύνου µπορεί να οδηγήσει σε καλύτερη εκτίµηση της αποτελεσµατικότητας διάφορων προφυλακτικών στρατηγικών. Παρόλα αυτά προς το παρόν υπάρχουν λίγα στοιχεία για τη ροοµετρία Doppler των µητριαίων αρτηριών στα πρώτα στάδια της κύησης. Την τελευταία δεκαετία µε την καθιέρωση της αυχενικής διαφάνειας (µόνη της ή σε συνδυασµό µε βιοχηµικό έλεγχο και άλλους υπερηχογραφικούς δείκτες), ο πληθυσµιακός έλεγχος για τις χρωµατοσωµατικές ανωµαλίες έχει στραφεί από το δεύτερο στο πρώτο τρίµηνο της κύησης. Με αυτή την έννοια, το υπερηχογράφηµα στις εβδοµάδες της κύησης παρέχει µια άριστη ευκαιρία για πληθυσµιακό έλεγχο και για άλλες επιπλοκές της κύησης σε ένα πρώιµο στάδιο, όταν υπάρχει ακόµη δυνατότητα για παρέµβαση. Στόχος της προοπτικής αυτής µελέτης αυτής ήταν να καθορίσει τις τιµές αναφοράς για τους δείκτες αντίστασης στη ροή των µητριαίων αρτηριών στο πρώτο τρίµηνο της κύησης σε υγιείς γυναίκες µε µονήρεις κυήσεις και να εξετάσει την πιθανή κλινική αξία της ροοµετρίας Doppler στην πρώιµη πρόβλεψη επιπλοκών της κύησης που οφείλονται σε ανεπαρκή ανάπτυξη του πλακούντα. Φυσικά τα ευρήµατα δεν είναι δυνατό να λύσουν το θέµα των επιπλοκών της κύησης, αφού εξετάζουν µόνο µια οµάδα των αιτιών τους. Τόσο η προεκλαµψία όσο και η βραδύτητα της ενδοµήτριας ανάπτυξης αποτελούν πολυπαραγοντικά κλινικά σύνδροµα και αντιµετωπίζοντας τα σαν τέτοια, πρέπει να αποφευχθούν οι απλοϊκές απαντήσεις σε ερωτήµατα που αποδεικνύονται πιο πολυσύνθετα από όσα αρχικά πιστευόταν. 9

10 Τη βαθιά µου ευγνωµοσύνη οφείλω να εκφράσω στον κύριο επιβλέποντα της διδακτορικής µου διατριβής Καθηγητή κ. Μιχαήλ Μαµόπουλο, που ως ιευθυντής της Γ Μαιευτικής Γυναικολογικής Κλινικής του Αριστοτέλειου Πανεπιστηµίου Θεσσαλονίκης, µου επέτρεψε την εκπόνηση αυτής της µελέτης, µε καθοδήγησε και µε ενθάρρυνε στη διάρκεια της έρευνας, αλλά και στους συνεπιβλέποντες Καθηγητές κ. Θεόδωρο Αγοραστό και κ. Ευστράτιο Ασηµακόπουλο για την εµπιστοσύνη που µου έδειξαν και την πολύτιµη βοήθεια που µου παρείχαν κατά τη διάρκεια αυτής της προσπάθειας. Θεωρώ υποχρέωση µου να ευχαριστήσω ολόψυχα τον Καθηγητή κ. Κύπρο Νικολαϊδη, ιευθυντή του Harris Birthright Research Center στο Νοσοκοµείο King s College του Λονδίνου, όπου εξειδικεύθηκα στον τοµέα της εµβρυϊκής υπερηχογραφίας, για την απαράµιλλη διδασκαλία και τις ανεκτίµητες συµβουλές του. Θερµές ευχαριστίες οφείλω επίσης στον Καθηγητή κ. Βασίλειο Καραγιάννη, ιευθυντή της Γ Μαιευτικής Γυναικολογικής Κλινικής του Αριστοτέλειου Πανεπιστηµίου Θεσσαλονίκης, χωρίς την έγκριση του οποίου δεν θα ήταν δυνατό να συνεχισθεί η εκπόνηση αυτής της µελέτης. Ιδιαίτερα θέλω να ευχαριστήσω τον συνάδελφο Μαιευτήρα-Γυναικολόγο κ.αλέξανδρο Σωτηριάδη για τη στατιστική ανάλυση των αποτελεσµάτων και την πολύτιµη βοήθεια του. Ευχαριστώ επίσης την πολύ καλή φίλη και συνάδελφο Μαιευτήρα- Γυναικολόγο κ. Ειρήνη Σεβαστοπούλου για την παραχώρηση δεδοµένων ασθενών αλλά και τη συνολική βοήθεια και συµπαράστασή της. εν θα ήταν σωστό να παραλείψω να ευχαριστήσω ακόµη τις µαίες κ. Αναστασία Σταµκοπούλου, κ. Σοφία Μερτζανίδου, κ. Ελένη Φαλάρα, και κ. Μαρία Πιπή καθώς και την κ. Βασιλική Παρθενιώτη και τον κ. Ιωάννη Αγγέλη για την ανεκτίµητη βοήθεια τους στη συλλογή και επεξεργασία των στοιχείων που αφορούν την έκβαση των κυήσεων. Τέλος, η έναρξη και η ολοκλήρωση της µελέτης αυτής θα ήταν αδύνατη χωρίς την έµπρακτη συµπαράσταση και αµέριστη βοήθεια της οικογένειας µου την οποία οφείλω να ευχαριστήσω θερµά. 10

11 Γ Ε Ν Ι Κ Ο Μ Ε Ρ Ο Σ 11

12 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΥΠΕΡΗΧΩΝ Η ιστορία της απεικόνισης µε χρήση υπερήχων στην ιατρική διάγνωση ξεκινάει το Τα πρώτα συστήµατα στηρίχθηκαν στη µέθοδο µέτρησης της απόστασης κάτω από το νερό µε τη χρήση ηχητικών κυµάτων SONAR (Sound Navigation and Ranging) που αναπτύχθηκε στη διάρκεια του δεύτερου παγκόσµιου πολέµου. Από τότε η εξέλιξη στο πεδίο αυτό ήταν ταχύτατη. Τα συστήµατα ήταν αρχικά Α-mode (απεικόνιζαν την ηχώ σε µία διάσταση) ενώ σήµερα µπορούµε να λάβουµε ανατοµικές εικόνες και εικόνες της ροής του αίµατος σε πραγµατικό χρόνο µε µεγάλη ακρίβεια 1. Στις µέρες µας οι διαγνωστικοί υπέρηχοι χρησιµοποιούνται σε περισσότερο από το 25% όλων των ιατρικών περιστατικών όπου απαιτείται να χρησιµοποιηθεί κάποια απεικονιστική µέθοδος. Οι υπέρηχοι χρησιµοποιούνται σχεδόν σε όλες τις ιατρικές ειδικότητες, µε µεγαλύτερη επιτυχία τη γυναικολογία και την καρδιολογία 2. Η µεγάλη επιτυχία των ιατρικών υπερήχων στηρίζεται στο χαµηλό κόστος, την ασφάλεια, την εύκολη µεταφορά του υπερηχηχογραφικού µηχανήµατος, την µεγάλη ταχύτητα επεξεργασίας και την ικανότητα να παρέχουν πληροφορίες για την ροή του αίµατος σε πραγµατικό χρόνο. Τα βασικά σηµεία στην λήψη και επεξεργασία µιας υπερηχογραφικής εικόνας είναι τα εξής 3 : 1. Μετάδοση του υπερηχητικού κύµατος: Οι υπέρηχοι δηµιουργούνται όταν ένα ηλεκτρικό σήµα εφαρµόζεται σε έναν υπερηχητικό ηχοβολέα που κατασκευάζεται από πιεζοηλεκτρικούς κρυστάλλους που µετατρέπουν την ηλεκτρική ενέργεια σε ακουστική και το αντίστροφο. Μέχρι πρόσφατα οι σαρωτές χρησιµοποιούσαν απλά αναλογικά κυκλώµατα για να δηµιουργήσουν πολύ µικρές κορυφές για την διέγερση των ηχοβολέων. Όµως σήµερα µε την εξέλιξη στον τοµέα της κωδικοποιηµένης διέγερσης και µε την χρήση της αρµονικής απεικόνισης όπου χρησιµοποιείται αντιστροφή παλµού, οι κατασκευαστές των υπερηχητικών συστηµάτων έχουν αναπτύξει µετατροπείς που µπορούν να παράγουν µονοπολικές και διπολικές κυµατοµορφές. Σήµερα παρουσιάζονται ακόµα και ψηφιακοί ποµποί που µπορούν να παράγουν αυθαίρετες κυµατοµορφές και ακολουθούνται από ψηφιακούς σε αναλογικούς µετατροπείς και γραµµικούς ενισχυτές. 12

13 2. Λήψη της απόκρισης από τους ιστούς : Όταν ο κρύσταλλος του ηχοβολέα διεγερθεί µε ένα ηλεκτρικό σήµα στην συχνότητα συντονισµού του κρυστάλλου, αρχίζει να πάλλεται και δηµιουργεί µεταβολές της πίεσης µε αποτέλεσµα να διαδίδονται ηχητικά κύµατα στον ιστό. Οι µικρές µεταβολές στην πυκνότητα του µέσου και στην ταχύτητα του ήχου προκαλούν ανάκλαση και σκέδαση των κυµάτων. Στα υπερηχητικά συστήµατα η εικόνα δηµιουργείται από την ηχώ που λαµβάνεται από τον ίδιο ηχοβολέα που στέλνει τα κύµατα. Η ηχώ αυτή είναι το οπισθοσκεδαζόµενο σήµα (Σχήµα 1). Σχήµα 1. Το διάγραµµα δείχνει ένα σκεδαστή S που κινείται µε ταχύτητα V. Η ταχύτητα µπορεί να υπολογισθεί από τη χρονική διαφορά µεταξύ της στιγµής µετάδοσης και λήψης από το πρώτο (t1) στο δεύτερο σήµα (t2) καθώς ο σκεδαστής κινείται µέσα στην υπερηχητική δέσµη. (Από: Doppler in Obstetrics, Diploma in Fetal Medicine& ISUOG Educational Series 2002,σελ 5). Το µεγαλύτερο µέρος της ενέργειας γίνεται θερµότητα ή σκεδάζεται σε διαφορετικές κατευθύνσεις, και µόνο ένα µικρό ποσοστό της εκπεµπόµενης ενέργειας επιστρέφει, παρέχοντας πληροφορίες για τις δοµές κατά µήκος της περιοχής διάδοσής του. Η ηχώ που λαµβάνεται µετατρέπεται σε ηλεκτρικό σήµα από τον ηχοβολέα ενώ το πλάτος είναι µέτρο της ανακλαστικότητας και της ικανότητας σκέδασης των ιστών. Το σήµα της τάσης είναι συνάρτηση του χρόνου, η οποία µπορεί να µετατραπεί σε συνάρτηση του βάθους, θεωρώντας σταθερή την ταχύτητα του ήχου κατά µήκος της διεύθυνσης διάδοσης. Η ταχύτητα του ήχου µεταβάλλεται ελάχιστα στους ιστούς και 13

14 κυµαίνεται από 1446 m/s (στο λίπος) σε1566 m/s (ήπαρ, νεφρά και σπλήνα). Η τιµή που χρησιµοποιούν για την ταχύτητα του ήχου οι σαρωτές είναι 1540m/s. 3. Έλεγχος έντασης από τον χρόνο εκποµπής (Time Gain Control) : Το λαµβανόµενο σήµα αρχικά ενισχύεται. Χρησιµοποιείται η TGC έτσι ώστε να αντισταθµιστεί η µεγάλη απώλεια ενέργειας λόγω της εξασθένισης των υπερηχητικών κυµάτων καθώς διαδίδονται µέσα στους ιστούς. Η εξασθένιση στους ιστούς είναι της τάξης του 1dB [cmmhz], το οποίο δηλώνει εκθετική ελάττωση της ισχύος του σήµατος και µε τη συχνότητα και µε το βάθος. Για ένα υπερηχητικό κύµα των 4 MHz που µετρήθηκε σε βάθος 10 cm, η εξασθένιση θα είναι 80 db. 4. Λογαριθµική συµπίεση: Εφόσον το δυναµικό εύρος των λαµβανόµενων αποκρίσεων είναι πολύ µεγάλο, εφαρµόζεται λογαριθµική συµπίεση για να απεικονισθούν τα δεδοµένα. Τα σήµατα που λαµβάνονται από το αίµα µπορεί να είναι από 20 έως 40 db (10 έως 100 φορές) ασθενέστερα από αυτά που λαµβάνονται από τον περιβάλλοντα ιστό. Σε µία συνηθισµένη απεικόνιση οι εικόνες έχουν δυναµικό εύρος της τάξης των 60 db. Ακόµα και µετά την λογαριθµική συµπίεση τα πιο ασθενή σήµατα µπορούν να επικαλυφθούν από ισχυρότερα σήµατα, όπως αυτά που λαµβάνουµε από το διάφραγµα ή σύνορα των ιστών που είναι κάθετα στην ακτίνα εκποµπής. Σε αυτή την περίπτωση, ο γιατρός µπορεί να αυξήσει την ένταση του σαρωτή, έτσι ώστε σήµατα που προέρχονται από τόσο ισχυρούς σκεδαστές να κορεσθούν και να είναι δυνατή η λήψη των ασθενέστερων σηµάτων. Αρχικά η απεικόνιση της επεξεργασµένης πληροφορίας γινόταν ως συνάρτηση του βάθους. Αυτός ο µονοδιάστατος τρόπος απεικόνισης είναι γνωστός ως Α-mode, όπου το Α αναφέρεται στο πλάτος. Αν αποκτηθούν αρκετές Α-γραµµές από την ίδια διεύθυνση και αν απεικονιστούν σε µία στήλη δίπλα η µία µε την άλλη, δίνεται πληροφορία για την κίνηση. Ο τρόπος αυτός απεικόνισης λέγεται M-mode. Σε αυτόν τον τρόπο απεικόνισης ο οριζόντιος x-άξονας αντιστοιχεί στον χρόνο και ο κάθετος y-άξονας στο βάθος. Η µέθοδος αυτή χρησιµοποιήθηκε εκτεταµένα τα πρώτα χρόνια των ιατρικών υπερήχων στην καρδιολογία ενώ συνεχίζει να χρησιµοποιείται στην διάγνωση ασθενειών των βαλβίδων της καρδιάς. Τα υπερηχητικά συστήµατα σήµερα παρέχουν δισδιάστατη απεικόνιση της περιοχής ενδιαφέροντος του ιστού. Αυτό γίνεται στέλνοντας εστιασµένα σήµατα διαδοχικά σε 14

15 διαφορετικές περιοχές και αποκτώντας πολλές Α-γραµµές που καλύπτουν όλη την περιοχή ενδιαφέροντος. Αυτές οι γραµµές στην συνέχεια ενώνονται για να δηµιουργήσουν µια εικόνα. εδοµένα που δεν υπάρχουν ανάµεσα σε διαδοχικές Α- γραµµές δηµιουργούνται µε παρεµβολή. Τα τελικά δεδοµένα στην συνέχεια µετατρέπονται σε ορθογώνιες συνιστώσες (µετατροπή σάρωσης) και απεικονίζονται. Αυτός ο τρόπος απεικόνισης αναφέρεται ως Β-mode και είναι ο βασικός τρόπος απεικόνισης των ανατοµικών εικόνων. Η αξονική διακριτική ικανότητα καθορίζει την ικανότητα διαχωρισµού δύο στόχων ευθυγραµµισµένων κατά την αξονική διεύθυνση (τη διεύθυνση της διάδοσης του ηχητικού παλµού). Η αξονική διακριτική ικανότητα εξαρτάται από την διάρκεια του ακουστικού σήµατος που δηµιουργείται σε κάθε στοιχείο, η οποία µε την σειρά της εξαρτάται από την κεντρική συχνότητα και το εύρος ζώνης του ηχοβολέα. Ηχοβολείς µε µεγάλο εύρος ζώνης που λειτουργούν σε υψηλές συχνότητες παράγουν ακουστικούς παλµούς µε καλή αξονική ευαισθησία. Η εγκάρσια (γωνιακή) διακριτική ικανότητα καθορίζει την ικανότητα διαχωρισµού δύο στόχων ευθυγραµµισµένων σε άξονα κάθετο προς τη δέσµη των υπερήχων και εξαρτάται από το εύρος της ηχητικής δέσµης στο συγκεκριµένο βάθος. Ο σκοπός του διαµορφωτή δέσµης είναι η απόκτηση καλής εγκάρσιας διακριτικής ικανότητας για µια µεγάλη αξονική απόσταση γύρω από το εστιακό σηµείο. Σε ποσοτικά δεδοµένα, η εγκάρσια διακριτική ικανότητα είναι αντιστρόφως ανάλογη από το µέγεθος του παραθύρου εφόσον ένα µεγαλύτερο παράθυρο µπορεί να παρέχει περισσότερα εστιακά πεδία. Πιο συγκεκριµένα, είναι ανάλογη µε τον αριθµό f, που είναι ο λόγος µεταξύ της αξονικής εστιακής απόστασης και του µεγέθους του παραθύρου. Για να έχει µια υπερηχoγραφική εικόνα τα επιθυµητά χαρακτηριστικά εστίασης ένας διαµορφωτής δέσµης µπορεί να διατηρεί σταθερό τον αριθµό f, ανανεώνοντας συνεχώς τις καθυστερήσεις και επανεστιάζοντας την δέσµη για κάθε βάθος µε σχεδόν σταθερή εγκάρσια διακριτική ικανότητα και βάθος εστίασης. Η εγκάρσια διακριτική ικανότητα εξαρτάται επίσης από την συχνότητα εκποµπής. Όταν χρησιµοποιούνται υψηλότερες συχνότητες βελτιώνεται η εγκάρσια διακριτική ικανότητα, αλλά µειώνεται το βάθος διείσδυσης λόγω εξασθένισης. Για τυπικές τιµές εύρους ζώνης ηχοβολέα, η αξονική διακριτική ικανότητα είναι της τάξης από ένα έως τρία µήκη κύµατος. Στη µαιευτική χρησιµοποιούνται συνήθως διακοιλιακές κεφαλές µε εύρος συχνότητας 2-4 MHz. Έτσι εάν ο ηχοβολέας χρησιµοποιεί συχνότητα 4 MHz και εφόσον η ταχύτητα του ήχου είναι σταθερή και 15

16 ίση µε 1540 m/s, το µήκος κύµατος είναι mm και η αξονική διακριτική ικανότητα κυµαίνεται µεταξύ mm και mm. Όσο αφορά την εγκάρσια συνιστώσα, η διακριτική ικανότητα είναι προσεγγιστικά ίση µε το µήκος κύµατος πολλαπλασιασµένο µε τον αριθµό f. Χρησιµοποιώντας έναν διαµορφωτή δέσµης που διατηρεί έναν αριθµό f µεταξύ 3 και 5, η εγκάρσια διακριτική ικανότητα κυµαίνεται από mm έως mm. Συνεπώς, η εγκάρσια διακριτική ικανότητα είναι τυπικά χειρότερη από την αξονική διακριτική ικανότητα και αυτό γίνεται εύκολα αντιληπτό σε όλες τις υπερηχογραφικές εικόνες. 16

17 ΡΟΟΜΕΤΡΙΑ DOPPLER Η προέλευση της σύγχρονης ιατρικής τεχνολογίας µπορεί να αναζητηθεί στην Ευρώπη του δέκατου ένατου αιώνα όταν η βιοµηχανική επανάσταση επέφερε καταλυτικές αλλαγές στην καθηµερινή ζωή. Ανάµεσα στις ανακαλύψεις εκείνης της περιόδου ξεχωρίζει ένα επιστηµονικό γεγονός που αποτέλεσε τη βάση για την εξέλιξη της τεχνολογίας Doppler του εικοστού αιώνα: η ανακάλυψη ενός φυσικού φαινοµένου που έγινε γνωστό ως φαινόµενο Doppler από τον Aυστριακό φυσικοµαθηµατικό Christian Andreas Doppler ( ). Ένα άλλο σηµαντικό γεγονός ήταν η ανακάλυψη του πιεζοηλεκτρικού φαινόµενου από τους Pierre Curie και Jacques Curie πάνω στο οποίο, πολλές δεκαετίες αργότερα, στηρίχθηκε η κατασκευή των κεφαλών των υπερηχογραφικών µηχανηµάτων. 1. Φαινόµενο Doppler Μετατόπιση Doppler Το φαινόµενο Doppler είναι η µεταβολή της συχνότητας που αντιλαµβάνεται ένας παρατηρητής σε σχέση µε τη συχνότητα του ήχου που εκπέµπει µια ηχητική πηγή όταν πηγή και παρατηρητής βρίσκονται σε σχετική κίνηση 4. Το φαινόµενο αυτό παρατηρείται σε όλα τα ηχητικά κύµατα. Η συχνότητα αυξάνει όταν η πηγή και ο παρατηρητής πλησιάζουν και ελαττώνεται όταν αποµακρύνονται. Όταν υψηλής συχνότητας κύµατα προσπίπτουν σε σταθερή επιφάνεια, η ανακλώµενη δέσµη κυµάτων (υπερήχων) έχει ουσιαστικά την ίδια συχνότητα ή µήκος κύµατος µε τα προσπίπτοντα κύµατα. Αν εντούτοις, η επιφάνεια που ανακλάται κινείται (όπως π.χ. τα αιµοσφαίρια στην περίπτωση εφαρµογής των υπερήχων στη διαγνωστική των αγγείων) η συχνότητα του ήχου που οπισθοσκεδάζεται, αλλάζει. Η αλλαγή στη συχνότητα είναι ανάλογη της ταχύτητας της επιφάνειας που ανακλάται και ονοµάζεται µετατόπιση Doppler : fd = ft fr όπου fd είναι η µετατόπιση της συχνότητας Doppler, ft είναι η µεταδιδόµενη συχνότητα και fr είναι η προσλαµβανόµενη συχνότητα. Το φαινόµενο Doppler παρατηρείται όταν η δέσµη των υπερήχων προσπίπτει σε αιµατική ροή. Με την κυκλοφορία του αίµατος, εκατοµµύρια ερυθρών κυττάρων λειτουργούν σαν σκεδαστές του προσπίπτοντα ηχητικού κύµατος. Κάτω από αυτές τις συνθήκες τα 17

18 ερυθροκύτταρα δρουν αρχικά σαν κινητοί αποδέκτες και στη συνέχεια σαν κινητές πηγές, αποτελώντας έτσι τη βάση της εξίσωσης Doppler: fd = 2ft. v / c όπου fd είναι η µετατόπιση της συχνότητας Doppler, ft η συχνότητα της κεφαλής των υπερήχων, v η ταχύτητα του σκεδαστή προς µια κατεύθυνση και c η ταχύτητα διάδοσης του ήχου στο µέσο. Ο παράγοντας 2 στην εξίσωση οφείλεται στο γεγονός ότι το µεταδιδόµενο υπερηχητικό κύµα υπόκειται διπλή µετατόπιση Doppler πριν επιστρέψει στην κεφαλή του υπερηχοτοµογράφου, καθώς ο σκεδαστής λειτουργεί πρώτα σαν αποδέκτης και στη συνέχεια σαν πηγή. Εάν η κατεύθυνση του προσπίπτοντα υπερηχητικού κύµατος σχηµατίζει γωνία ( θ ) µε την κατεύθυνση της αιµατικής ροής, η εξίσωση Doppler µεταβάλλεται ανάλογα µε το συνηµίτονο της γωνίας ( θ ) : fd = 2ft. cos θ. v / c Για να υπολογισθεί η ταχύτητα του σκεδαστή, η εξίσωση µεταγράφεται ως εξής : v = fd. c / 2ft. cos θ Με τον τρόπο αυτό, εφόσον η γωνία πρόπτωσης και η µετατόπιση Doppler είναι γνωστές, είναι δυνατό να υπολογισθεί η ταχύτητα της αιµατικής ροής (Σχήµα 2) 5. Κεφαλή υπερήχων (συχνότητα ft) fd = 2 ft. cos θ. v / c Ταχύτητα ροής V δέσµη ( c είναι η ταχύτητα του ήχου στον ιστό) Υψηλή συχνότητα Doppler παρατηρείται όταν: - Η ταχύτητα (v) είναι αυξηµένη - Η δέσµη είναι παράλληλη προς την αιµατική ροή - Η χρησιµοποιούµενη συχνότητα (ft) είναι υψηλή Σχήµα 2. Ροοµετρία Doppler. Με τη ροοµετρία Doppler καταγράφεται η κίνηση των σκεδαστών διαµέσου της δέσµης των υπερήχων σαν αλλαγή φάσης στο προσλαµβανόµενο σήµα. Η µετατόπιση της συχνότητας χρησιµοποιείται για να µετρηθεί η ταχύτητα της ροής εφόσον η γωνία πρόπτωσης είναι γνωστή. (Από: Doppler in Obstetrics, Diploma in Fetal Medicine& ISUOG Educational Series 2002,σελ 6). 18

19 2. Αιµατική ροή Το κυκλοφορικό σύστηµα είναι υπερβολικά σύνθετο και σε σύσταση και σε λειτουργία και η ροή του αίµατος επηρεάζεται από πολυάριθµους παράγοντες όπως η καρδιακή λειτουργία, η ελαστικότητα των τοιχωµάτων του αγγείου, η τάση των µυών µε ελαφρά αγγείωση και τα διάφορα σχέδια, διαστάσεις και συνδέσεις χιλιάδων διακλαδιζόµενων αγγείων. Η θεώρηση αυτών των παραµέτρων που επηρεάζουν την αιµατική ροή είναι χρήσιµη για την κατανόηση της φυσιολογίας της κυκλοφορίας του αίµατος και των ανωµαλιών που δηµιουργούνται µε την παρουσία αγγειακής απόφραξης. Αν και η ροοµετρία Doppler µπορεί να χρησιµοποιηθεί για τη µελέτη διαφόρων τύπων κίνησης στο σώµα, η κυρίαρχη χρήση της παραµένει η ανίχνευση και ο ποσοτικός προσδιορισµός της ροής στην καρδιά, αρτηρίες και φλέβες. Τα σήµατα Doppler από αυτές τις "πηγές" περιέχουν πλήθος πληροφορίες για τη ροή. Αλλά, η αιµατική ροή στις αρτηρίες είναι σύνθετη. Η ροή είναι παλµική, το αίµα είναι ανοµοιογενές, µη Νευτώνειο υγρό, και οι αρτηρίες διχάζονται, καµπυλώνουν και διακλαδίζονται. Η αιµατική ροή και η κατανοµή της ταχύτητας του αίµατος δίδουν στα σήµατα Doppler τα χαρακτηριστικά τους στοιχεία. Η ροή και η πίεση, όµως, είναι άρρηκτα δεµένες και εποµένως η πίεση δεν µπορεί ν' αγνοηθεί. Πράγµατι, η ανίχνευση ή η µέτρηση της ταχύτητας του αίµατος επιτρέπει την εξαγωγή πληροφοριών σχετικών µε την πίεση. Στα περισσότερα αγγεία, το αίµα κινείται σε οµοκεντρικά στρώµατα. Κάθε στρώµα ρέει µε διαφορετική ταχύτητα. Ένα µικρό στρώµα κοντά στο τοίχωµα έχει ταχύτητα µηδέν λόγω των δυνάµεων συνάφειας αίµατος και εσωτερικού τοιχώµατος του αγγείου. Το στρώµα στο µέσο του αγγείου ρέει µε τη µέγιστη ταχύτητα ενώ η µέση ταχύτητα στο αγγείο είναι το ήµισυ της µεγίστης. Απόκλιση από τη στρωµατική ροή µπορεί να οφείλεται σε φυσιολογικούς παράγοντες ή σε παθολογικές καταστάσεις π.χ. η ταχύτητα ροής αλλάζει στον καρδιακό κύκλο σαν αποτέλεσµα της επιτάχυνσης στη συστολή και επιβράδυνσης στη διαστολή. Κατά πόσο µια αιµοδυναµική ανωµαλία οφείλεται σε στένωση και πόσο σοβαρή είναι, εξαρτάται από αρκετούς παράγοντες όπως: 1) το µήκος και τη διάµετρο του στενού τµήµατος, 2) τις ανωµαλίες του ενδοθηλίου, 3) τον λόγο της διατοµής στο σηµείο της στένωσης προς το φυσιολογικό αγγείο, και, 4) το ρυθµό ροής. Η στρωµατική ροή γίνεται ασταθής σε υψηλές ταχύτητες και αλλάζει σε τυρβώδη ροή. Αυτό συµβαίνει σε περιοχές των αγγείων που παρουσιάζουν στένωση. 19

20 3. Φάσµα συχνοτήτων "µετατόπισης Doppler" Στις κλινικές εφαρµογές, το φαινόµενο Doppler είναι ιδιαίτερα χρήσιµο για την εκτίµηση της αιµατικής ροής. Όταν η υπερηχητική δέσµη περνά διαµέσου ενός αγγείου µικρές ποσότητες υπερηχητικής ενέργειας συναντούν τα ερυθρά αιµοσφαίρια και σκεδάζονται προς όλες τις διευθύνσεις. Εφόσον τα ερυθρά αιµοσφαίρια κινούνται σε σχέση µε τον ανιχνευτή, το φαινόµενο Doppler προκαλεί τη µεταβολή της συχνότητας της οπισθοσκεδαζόµενης ενέργειας. Το µέγεθος και η διεύθυνση αυτής της µετατόπισης είναι ανάλογα της ταχύτητας και της διεύθυνσης της κίνησης των ερυθρών αιµοσφαιρίων σε σχέση µε τον ανιχνευτή 6. Αφού ένα µεγάλο εύρος ταχυτήτων είναι πάντα παρόν (από µηδέν στα τοιχώµατα του αγγείου έως τη µεγίστη τιµή κοντά στο κέντρο της κοιλότητας του αγγείου) αντίστοιχα ένα φάσµα συχνοτήτων "µετατόπισης Doppler" είναι πάντα παρόν. Τα δεδοµένα της µετατόπισης Doppler καταγράφονται σαν γραφική παράσταση της κατανοµής των συχνοτήτων Doppler στο χρόνο. ηλαδή απεικονίζεται η µεταβολή στο χρόνο, των συχνοτήτων Doppler που ανιχνεύονται στον όγκο-αναφοράς. Το φάσµα συχνοτήτων παράγεται από την εφαρµογή του µαθηµατικού µετασχηµατισµού Fourier στις κυµατοµορφές των ανακλάσεων. Το φάσµα Doppler µπορεί να γίνει πολύ σύνθετο λόγω της παλµικής ροής αίµατος και της κίνησης των τοιχωµάτων του αγγείου. 4. Παλµικό Doppler Τα υπερηχητικά κύµατα είναι, όπως και οι ακουστοί ήχοι, µηχανικά κύµατα που διαδίδονται µέσω της ύλης. Η πηγή παραγωγής και ανίχνευσης τους είναι οι πιεζοηλεκτρικοί κρύσταλλοι στην κεφαλή του υπερηχοτοµογράφου. Στην ιατρική πράξη οι συχνότητες Doppler που χρησιµοποιούνται είναι 1-15 MHz. Τα µήκη κύµατος που αντιστοιχούν σ' αυτές τις συχνότητες, για τον µαλακό ιστό, είναι κατά µέσο όρο mm. Τα συστήµατα Doppler είναι δυνατό να παράγουν συνεχές ή παλµικό κύµα υπερήχων. Οι παλµοί ποικίλουν σε µήκος από 2 έως 10 κύκλους ανάλογα µε το σύστηµα των υπερήχων. Οι εντάσεις που παράγονται µε συνεχείς και παλµικούς Doppler υπερήχους είναι 100 και 400 mw / cm² αντίστοιχα. 20

21 ιάφοροι µέθοδοι απεικόνισης µε Doppler έχουν χρησιµοποιηθεί για να δοθούν πληροφορίες για την ανατοµία του αγγείου σε συνδυασµό µε τη ροή αίµατος. Η απλούστερη απ' αυτές τις τεχνικές υπήρξε η χρήση συνεχούς κύµατος υπερήχων Doppler (Σχήµα 3). Αν και η διεύθυνση της ροής καθορίζεται µε τους συνεχείς υπερήχους, αυτοί δεν επιτρέπουν διευκρίνιση της κίνησης από όργανα σε βάθος, όπως η καρδιά, ή αγγειοβριθή όργανα όπως ο εγκέφαλος. Ακόµη και σήµατα από επιφανειακά αγγεία είναι µερικές φορές δύσκολο να διευκρινισθούν. Εποµένως υστερούν σηµαντικά σε διακριτική ικανότητα σε βάθος. Ο πιο πρακτικός τρόπος για να αυξηθεί η διακριτική ικανότητα βάθους σε σύστηµα Doppler είναι η µεν πηγή να παράγει παλµούς, ο δε δέκτης να λειτουργεί µε ηλεκτρονική πύλη. Έτσι, η µεταβολή της ταχύτητας της αιµατικής ροής ανιχνεύεται άµεσα από τις διαφορές στο φάσµα συχνοτήτων Doppler ενώ τα σχετικά χαρακτηριστικά της ροής πιστοποιούνται στα διάφορα τµήµατα της κυµατοµορφής. Σχήµα 3. Στα συστήµατα συνεχούς κύµατος γίνεται συνεχής µετάδοση και λήψη των υπερήχων. Τα σήµατα Doppler προσλαµβάνονται από όλα τα αγγεία στη διαδροµή της υπερηχητικής δέσµης (µέχρι να εξασθενήσουν λόγω βάθους). Οι υπέρηχοι συνεχούς κύµατος Doppler δεν µπορούν να εντοπίσουν την ακριβή θέση των ταχυτήτων µέσα στη δέσµη και δεν µπορούν να χρησιµοποιηθούν για έγχρωµη απεικόνιση.( Από: Doppler in Obstetrics, Diploma in Fetal Medicine& ISUOG Educational Series 2002,σελ 7). Οι συσκευές παλµικού Doppler εκπέµπουν παλµούς υπερήχων σε κανονικό ρυθµό επανάληψης δηλαδή µε συγκεκριµένη συχνότητα επανάληψης παλµού (Σχήµα 4). Οι παλµοί απέχουν µεταξύ τους τόσο όσο ώστε να µην διαδίδεται νέος παλµός µέχρι να επιστρέψουν οι ανακλάσεις του προηγούµενου παλµού. Οι παλµικές 21

22 συσκευές Doppler χρησιµοποιούν ηλεκτρονική πύλη χώρου για συλλογή ανακλάσεων από επιλεγµένο βάθος, για ανάλυση και για απεικόνιση. Ο προεπιλεγµένος χώρος απ' όπου συλλέγονται δεδοµένα ροής µπορεί να ελέγχεται ως προς το µήκος του, το βάθος και τη θέση. Το µήκος του παλµού και η διάρκεια που ο ανιχνευτής λειτουργεί σαν δέκτης (δηλαδή η περίοδος επανάληψης λήψης ανακλάσεων) καθορίζουν το µήκος του όγκου αναφοράς. Το πλάτος του όγκου αναφοράς εξαρτάται από το πλάτος της δέσµης στο επιλεγµένο βάθος και φυσικά καθορίζεται από την εστία του ανιχνευτή. Υπάρχει αναλογία µεταξύ της διάρκειας του παλµού σε κύκλους, της οδηγού συχνότητας παραγωγής υπερήχων και της συχνότητας επανάληψης του παλµού (pulse repetition frequency, PRF, ή αλλιώς γνωστή ως scale). Η µείωση της συχνότητας επανάληψης παλµού, δίνει τη δυνατότητα αύξησης του ελεγχόµενου βάθους ενώ η αύξηση της συχνότητας επανάληψης παλµού περιορίζει το πεδίο ελέγχου σε επιφανειακούς ιστούς. Σχήµα 4. Η χρήση του παλµικού Doppler επιτρέπει τη µέτρηση του βάθους (ή εύρους) της θέσης ροής. Επιπρόσθετα σε αυτήν µπορεί να µεταβληθεί το µέγεθος του όγκου του δείγµατος και να γίνει έγχρωµη απεικόνιση.(από: Doppler in Obstetrics, Diploma in Fetal Medicine& ISUOG Educational Series 2002,σελ 7). 5. Καθορισµός όγκου αναφοράς (Sample Volume) Ο στόχος της χρήσης ενός παλµικού συστήµατος υπερήχων είναι η συλλογή των πληροφοριών Doppler µόνο από µια περιορισµένη περιοχή. Αυτή η περιοχή είναι ο όγκος αναφοράς ή το δείγµα όγκου (sample volume). Χρόνος και βάθος, στο σύστηµα, έχουν την ίδια σηµασία αφού η µέση ταχύτητα του ήχου είναι σταθερή. 22

23 Στους ιστούς, το µήκος του όγκου αναφοράς καθορίζεται άµεσα από το µήκος του παλµού. Η διάρκεια του παλµού επιλέγεται έτσι ώστε και η µικρότερη µετατόπιση συχνότητας (που αντιπροσωπεύει τη µικρότερη ταχύτητα σε δεδοµένη γωνία λήψης) να απεικονίζεται στο σύστηµα. Η πλάγια διάσταση του όγκου-αναφοράς καθορίζεται από το εύρος της δέσµης. Σαν αποτέλεσµα, ο όγκος αναφοράς αλλάζει διαστάσεις µε την αλλαγή του εύρους της δέσµης και της διάρκειας του παλµού. Συνοπτικά, το µήκος του όγκου αναφοράς εξαρτάται από το µήκος του παλµού και από το µήκος του εύρους της ηλεκτρονικής πύλης και δεν είναι µια σταθερή ποσότητα αλλά εξαρτάται από τις ρυθµίσεις του συστήµατος. Η φασµατική ανάλυση απεικονίζει φαινόµενα ροής µόνο µέσα στον όγκο αναφοράς. 6. Ανάλυση φάσµατος Σε ένα µεγάλο αγγείο η ταχύτητα του αίµατος συνήθως δεν είναι η ίδια σε όλα τα σηµεία αλλά ακολουθεί µια κατανοµή (π.χ. παραβολική). Σαν αποτέλεσµα, το Doppler σήµα είναι σύνθετο. Η ανάλυση φάσµατος διαχωρίζει ένα σύνθετο σήµα στις συνιστώσες συχνότητες του έτσι ώστε να καθορισθεί η σχετική συνεισφορά τους στο αρχικό σήµα. Το φάσµα των σηµάτων Doppler εξαρτάται από τα χαρακτηριστικά της ροής στο αγγείο και από το µέγεθος του όγκου αναφοράς. Ένα σχέδιο ροής που παρουσιάζει ενδιαφέρον σε αιµατικές µελέτες είναι αυτό που δίδει η στροβιλοειδής ροή. Πλάτυνση του φάσµατος Doppler δίνει ενδείξεις της στροβιλοειδούς ροής. Η µορφή αυτής της κατανοµής των µεγίστων συχνοτήτων φαίνεται να εξαρτάται από την κατάσταση των αγγείων π.χ. από την παρουσία αποφρακτικής πάθησης του αγγείου. Τα µειονεκτήµατα του παλµικού Doppler διαπιστώνονται στην αποτύπωση ροής υψηλών ταχυτήτων. Καθώς το παλµικό σύστηµα είναι σύστηµα δειγµάτων (προσδιορίζει δηλαδή τη µετατόπιση Doppler περιοδικά) ο ρυθµός επανάληψης του παλµού (PRF) είναι µεταβλητός. Η µαθηµατική θεωρία χρήσης δειγµάτων πυλών ορίζει ότι η µέγιστη αναµφισβήτητη µετατόπιση συχνότητας Doppler που ανιχνεύεται είναι ίση µε το ήµισυ της συχνότητας επανάληψης παλµού PRF (συχνότητα δειγµατοληψίας). Αν η ταχύτητα ροής είναι αρκετά µεγάλη ώστε να παράγει και µετατόπιση Doppler µεγαλύτερη από το ½ PRF τότε δηµιουργείται το φαινόµενο της ψευδούς µετατόπισης (aliasing) όπου αλλοιώνεται η τελική ανάλυση φάσµατος Doppler. ηλαδή, απεικονίζονται ως µικρότερης µετατόπισης Doppler απ' ότι είναι 23

24 πραγµατικά. Αν η PRF αυξηθεί σε τιµή τουλάχιστον του διπλάσιου της µέγιστης µετατόπισης το φαινόµενο εξαφανίζεται. Όταν το εξεταζόµενο αγγείο είναι σε βάθος, µπορεί να µην είναι εφικτή η αύξηση της PRF µε αποτέλεσµα να ελαττώνεται η µέγιστη µετρήσιµη µετατόπιση Doppler όσο το βάθος αυξάνει. Το πρόβληµα της ψευδούς µετατόπισης ελαχιστοποιείται επίσης αλλάζοντας τη γωνία πρόσπτωσης της δέσµης στο αγγείο καθώς η µετατόπιση Doppler είναι ανάλογη του συνηµίτονου της γωνίας θ µεταξύ του αγγείου και της δέσµης και θεωρητικά είναι µηδέν σε γωνία 90 ο. Στην πράξη η ψευδής µετατόπιση αναγνωρίζεται συνήθως εύκολα. Η αύξηση του PRF µε στόχο την εκτίµηση ταχείας ροής περιορίζει το πεδίο σε πολύ επιφανειακά όργανα και αυξάνει την πιθανότητα για σφάλµατα ασάφειας χώρου. 7. Επιλογή συχνότητας Doppler Η ένταση των υπερηχητικών κυµάτων που σκεδάζονται από µικρούς σκεδαστές όπως τα ερυθρά αιµοσφαίρια, είναι ανάλογη της 4ης δύναµης της συχνότητας των κυµάτων. Εντούτοις µε την αύξηση της συχνότητας αυξάνει ο ρυθµός εξασθένησης της δέσµης. Στην επιλογή της βέλτιστης συχνότητας για µελέτη αιµατικής ροής αυτοί οι ανταγωνιστικοί παράγοντες λαµβάνονται υπόψη και η επιλογή συχνά καθορίζεται από το βάθος του ελεγχόµενου αγγείου. 8. Αρχές έγχρωµης τεχνικής Η γεννήτρια παλµών παράγει ηλεκτρικούς παλµούς που οδηγούν τον ανιχνευτή. Επίσης παράγει παλµούς συγχρονισµού που στέλνονται στο δέκτη και στη µνήµη για την έναρξη του ανιχνευτή. Ο ανιχνευτής (σαν πηγή) παράγει υπερηχητικό παλµό. Για κάθε ανάκλαση παράγεται ηλεκτρικό σήµα. Τα ηλεκτρικά σήµατα µέσω του δέκτη αποθηκεύονται στη µνήµη. Οι µετατοπίσεις Doppler των ανακλάσεων οδηγούνται στη µνήµη µέσω της έγχρωµης οδού. Κάθε χρώµα έχει τρεις βασικές συνιστώσες: χροιά, πληρότητα και λαµπρότητα. Στα έγχρωµα συστήµατα Doppler η παρουσία ροής καταγράφεται σαν έγχρωµο σήµα, η διεύθυνση και η φορά της ροής αντιπροσωπεύονται από το χρώµα του σήµατος (η ροή προς τον ανιχνευτή καταγράφεται µε χρώµα κόκκινο ενώ η ροή αντίθετα από τον ανιχνευτή καταγράφεται µε χρώµα µπλε) ενώ η ταχύτητα της ροής 24

25 αποδίδεται µε την απόχρωση (το κόκκινο χρώµα τείνει σε κίτρινο και το µπλε σε γαλάζιο όταν οι ταχύτητες ροής είναι υψηλές). Μια καλή προσέγγιση της µελέτης ροής είναι η τεχνική που επιτρέπει εκτίµηση των χαρακτηριστικών ροής σε ολόκληρη την εικόνα σε συνδυασµό µε υψηλής διακριτικής ικανότητος αποτύπωση των τοιχωµάτων των αγγείων και των στοιχείων και διαχωρισµό αυτών από τους περιβάλλοντες ιστούς. Αυτή εφαρµόζεται στην έγχρωµη υπερηχοτοµογραφία. Στην έγχρωµη Doppler απεικόνιση χρησιµοποιείται επίσης η τεχνική παλµών-ανακλάσεων, µε τη χρήση του φαινοµένου Doppler. Αυτό απαιτεί παλµούς µακρύτερους από τους πολύ βραχείς παλµούς της κλασσικής υπερηχοτοµογραφίας. Ανακλάσεις που δεν υπέστησαν µετατόπιση Doppler απεικονίζονται στην κλίµακα του γκρίζου. Στις ανακλάσεις µε µετατόπιση Doppler, υπολογίζεται αρχικά η µετατόπιση Doppler και ακολουθεί η απεικόνιση τους µε χρώµα. Το χρώµα αντιπροσωπεύει την ποιοτική διεύθυνση της ροής αλλά και την ταχύτητα και τον χαρακτήρα της ροής. Σε αντίθεση µε την κλασσική, σε κλίµακα του γκρίζου, υπερηχοτοµογραφία, στην έγχρωµη real-time Doppler υπερηχογραφία απαιτούνται τρεις µε τέσσερις φορές µακρύτεροι παλµοί για µια έγχρωµη γραµµική σάρωση µε αποτέλεσµα τη µείωση της αξονικής ευκρίνειας. 9. Παράµετροι που επηρεάζουν την έγχρωµη Doppler υπερηχογραφία Οι κύριοι παράγοντες που επηρεάζουν την έγχρωµη απεικόνιση µε Doppler περιγράφονται παρακάτω και συνοψίζονται στον Πίνακα 1 7 : 1) Ισχύς και ένταση: Στην έγχρωµη απεικόνιση χρησιµοποιείται υψηλότερη ισχύς από ότι στο B-mode και άρα πρέπει να τηρούνται όλες οι προδιαγραφές ασφάλειας για το έµβρυο. Τόσο η ισχύς όσο και η ένταση πρέπει να καθορίζονται µε τρόπο τέτοιο ώστε να λαµβάνονται σήµατα αιµατικής ροής καλής ποιότητας ενώ ταυτόχρονα περιορίζονται τα σήµατα από τους περιβάλλοντες ιστούς. 2) Επιλογή συχνότητας: Οι υψηλές συχνότητες διακρίνουν καλύτερα τις χαµηλές ροές ενώ έχουν καλύτερη ευκρίνεια. Οι χαµηλές συχνότητες έχουν καλύτερη διείσδυση και εµφανίζουν το φαινόµενο της ψευδούς µετατόπισης σε µικρότερο βαθµό. 3) Συχνότητα επανάληψης παλµού (PRF) ή κλίµακα ταχύτητας (velocity scale): Οι χαµηλές συχνότητες επανάληψης παλµού επιτρέπουν την ανίχνευση ροής 25

26 µικρής ταχύτητας αλλά εµφανίζουν το φαινόµενο της ψευδούς µετατόπισης όταν συναντούν υψηλές ταχύτητες ροής. 4) Περιοχή ενδιαφέροντος: Όσο µικρότερη είναι η περιοχή όπου εξετάζεται η αιµατική ροή τόσο βελτιώνεται η πυκνότητα της έγχρωµης γραµµικής σάρωσης και η ευκρίνεια. 5) Εστία: Η εστία πρέπει να βρίσκεται στο επίπεδο της υπό εξέταση περιοχής, καθώς έτσι διαµορφώνεται τόσο η µορφή όσο και η ακρίβεια της απεικόνισης. Στην πράξη ο εξεταστής καλείται να τροποποιεί τον έλεγχο των λειτουργιών του µηχανήµατος και να δοκιµάζει διαφορετικές θέσεις της κεφαλής των υπερήχων για να πετύχει τη βέλτιστη κατά περίπτωση απεικόνιση. Πίνακας 1. Παράγοντες που επηρεάζουν την έγχρωµη απεικόνιση της αιµατικής ροής Ισχύς: µεταδιδόµενη ισχύς στους ιστούς Ένταση: συνολική ευαισθησία σε σήµατα ροής Συχνότητα: όσο αυξάνει η διείσδυση τόσο ελαττώνονται η ευαισθησία και η ευκρίνεια Συχνότητα επανάληψης παλµού: η χαµηλή κλίµακα ταχύτητας επιτρέπει την καταγραφή χαµηλών ταχυτήτων, η υψηλή κλίµακα ελαττώνει το φαινόµενο ψευδούς µετατόπισης Περιοχή ενδιαφέροντος: µια µεγάλη περιοχή δρα σε βάρος της ευκρίνειας Εστία: βελτιώνει την έγχρωµη απεικόνιση σε εστιακή ζώνη Φίλτρο: το υψηλής συχνότητας φίλτρο περιορίζει τον «θόρυβο» αλλά αποκλείει περισσότερα σήµατα αιµατικής ροής 10. Εφαρµογή του παλµικού Doppler Το µέγεθος του σήµατος Doppler εξαρτάται από την: 1) Ταχύτητα αιµατικής ροής: όσο αυξάνει η ταχύτητα τόσο αυξάνει η συχνότητα, 26

27 2) Συχνότητα των υπερήχων: οι υψηλές συχνότητες των υπερήχων αποδίδουν υψηλότερη συχνότητα Doppler. Όπως και στο B-mode, οι χαµηλότερες συχνότητες έχουν καλύτερη διείσδυση. Η επιλογή της συχνότητας αποτελεί ένα συµβιβασµό µεταξύ µεγαλύτερης ευαισθησίας στη ροή και καλύτερης διείσδυσης, 3) Γωνία πρόπτωσης της δέσµης των υπερήχων: η συχνότητα Doppler αυξάνει όσο πιο παράλληλη είναι η δέσµη των υπερήχων προς την διεύθυνση της αιµατικής ροής (δηλαδή όσο µικρότερη είναι η γωνία θ). Η παρατήρηση αυτή έχει τεράστια σηµασία για τη σωστή χρήση της ροοµετρίας Doppler (Σχήµα 5). Στη σχηµατική παράσταση η δέσµη Α σχηµατίζει µικρότερη γωνία θ µε τη διεύθυνση της αιµατικής ροής από ότι η δέσµη Β και παράγει σήµατα Doppler υψηλότερης συχνότητας. Η δέσµη C σχηµατίζει γωνία 90 ο µε αποτέλεσµα το σήµα Doppler να είναι ιδιαίτερα ασθενές. Η ροή που συναντά η δέσµη D αποµακρύνεται από τον ηχοβολέα και το σήµα είναι αρνητικό. Σχήµα 5. Επίδραση της γωνίας πρόπτωσης της δέσµης των υπερήχων Doppler στην απεικόνιση της ροής. (Από: Doppler in Obstetrics, Diploma in Fetal Medicine& ISUOG Educational Series 2002,σελ 6). 11. είκτες µέτρησης κυµατοµορφών Η κυµατοµορφή της παλµικής Doppler ροοµετρίας περιέχει έναν τεράστιο όγκο αιµοδυναµικών πληροφοριών για την εξεταζόµενη περιοχή. Η πληροφορία στο φάσµα της αποτελείται από τρεις κύριες µεταβλητές: συχνότητα, εύρος και χρόνο. Η συχνότητα του φάσµατος αντιπροσωπεύει τον αριθµό των σκεδαστών που κινούνται µε µια συγκεκριµένη ταχύτητα και είναι γνωστή ως ισχύς του φάσµατος. Το εύρος του φάσµατος εξαρτάται από την ποσότητα των κινούµενων ερυθρών αιµοσφαιρίων στο δείγµα όγκου και άρα αντιπροσωπεύει τον όγκο της αιµατικής ροής. Η τρίτη µεταβλητή είναι το χρονικό διάστηµα στο οποίο µεταβάλλονται η συχνότητα και το εύρος. Η ανάλυση λοιπόν του φάσµατος της ροοµετρίας Doppler είναι στην πραγµατικότητα τρισδιάστατη. Μια τέτοια ανάλυση όµως είναι πολύ σύνθετη και όχι 27

28 ιδιαίτερα χρήσιµη για κλινική εφαρµογή. Ευτυχώς υπάρχουν εναλλακτικές µέθοδοι που χαρακτηρίζουν αποτελεσµατικά το φάσµα της ροοµετρίας Doppler. Ο ιδανικός τρόπος για την εκτίµηση της αιµατικής παροχής σε ένα όργανο είναι η µέτρηση του παρεχόµενου όγκου αίµατος σε αυτό στη µονάδα του χρόνου που υπολογίζεται από τη διάµετρο του αγγείου και τη µέση ταχύτητα ροής σε αυτό. Τέτοιοι υπολογισµοί έχουν αποδειχθεί πολύπλοκοι και αναξιόπιστοι για να έχουν κλινική εφαρµογή. Αναζητήθηκαν έτσι εναλλακτικοί τρόποι εκτίµησης της αιµοδυναµικής ροής µε διάφορους δείκτες που περιγραφούν τις κυµατοµορφές της ροοµετρίας Doppler. Οι τεχνικές ποικίλλουν από τον απλό λόγο συστολικής προς διαστολική ροή µέχρι την σύνθετη ανάλυση στοιχείων αλλά είναι όλες σχεδιασµένες έτσι ώστε να περιγράφουν την κυµατοµορφή µε ποσοτικό τρόπο. Σε γενικές γραµµές επέρχεται ένας συµβιβασµός µεταξύ της απλότητας της µεθόδου και των πληροφοριών που εξάγονται. Οι Gosling και King ήταν οι πρώτοι που περιέγραψαν το δείκτη παλµικότητας (PI) σαν µέτρο του διαφορικού συστολής-διαστολής χρησιµοποιώντας τη µετατροπή Fourier 8 ενώ στη συνέχεια περιγράφηκε µια απλούστερη εκδοχή βασισµένη στις µέγιστες µετατοπίσεις κατά τη συστολή (S) και την τελοδιαστολή (D) και τη διάµεση τιµή της µέγιστης µετατόπισης της συχνότητας σε ένα καρδιακό κύκλο (Α)*. Το ίδιο χρονικό διάστηµα ο Pourcelot περιέγραφε έναν παρόµοιο δείκτη ονοµαζόµενο δείκτη αντίστασης (RI) 9. Οι Stuart και συν. περιέγραψαν έναν απλούστερο δείκτη µε αριθµητή και παρανοµαστή τη µέγιστη µετατόπιση κατά τη συστολή (S) και την τελο-διαστολή (D) αντίστοιχα (σχέση S/D) 10. Συνοπτικά οι συχνότερα χρησιµοποιούµενοι δείκτες στα υπερηχογραφικά µηχανήµατα είναι οι εξής: 1) είκτης παλµικότητας (Pulsatility Index PI), 2) είκτης αντίστασης (Resistance Index RI): ορισµένες φορές αναφέρεται σαν δείκτης Pourcelot, 3) Σχέση συστολής / διαστολής (Systolic / diastolic ratio S/D): ορισµένες φορές αναφέρεται σαν σχέση A/Β. Ο υπολογισµός αυτών των δεικτών περιγράφεται στο Σχήµα 6. Ο υπολογισµός του PΙ είναι πιο πολύπλοκος από τον υπολογισµό του RI και του S/D γιατί περιλαµβάνει τη µέτρηση του µέσου ύψους της κυµατοµορφής. Από την άλλη πλευρά όµως αποδίδει µεγαλύτερο εύρος τιµών όπως για παράδειγµα στην καταγραφή κυµατοµορφών µε 28

29 αρνητική τελο-διαστολική ροή. Πέρα από τους ποσοτικούς αυτούς δείκτες, η κυµατοµορφή χαρακτηρίζεται ποιοτικά από την απουσία ή παρουσία ειδικών στοιχείων όπως για παράδειγµα η απουσία τελο-διαστολικής ροής και η παρουσία πρωτοδιαστολικής εγκοπής (Σχήµα 7). είκτες αρτηριακής ροής RI = (S D) / S PI = (S D) / Vm S/D Ratio = S/D S = ζενίθ συστολής (µέγιστη ταχύτητα) D = τελοδιαστολική ροή A = µέση µετατόπιση συχνότητας σε 1 καρδιακό κύκλο Vm = µέση ταχύτητα Σχήµα 6. είκτες µέτρησης της ταχύτητας αιµατικής ροής. (Από: Doppler in Obstetrics, Diploma in Fetal Medicine& ISUOG Educational Series 2002,σελ 23). Σε γενικές γραµµές, κυµατοµορφές χαµηλής συχνότητας είναι ενδεικτικές χαµηλών περιφερικών αντιστάσεων ενώ κυµατοµορφές υψηλής συχνότητας συναντώνται σε αγγειακά δίκτυα υψηλής αντίστασης. Παρόλα αυτά η ύπαρξη στένωσης, αγγειακής διαφυγής ή αρτηριοφλεβικού συριγγίου µπορεί να µεταβάλλει την κυµατοµορφή. Επιπρόσθετα, οι µεταβολές του καρδιακού ρυθµού µπορούν να µεταβάλλουν τόσο την κυµατοµορφή όσο και τις τιµές των ποσοτικών δεικτών µέτρησης. Σχήµα 7. Κυµατοµορφή της µητριαίας αρτηρίας µε εγκοπή στην πρώιµη διαστολή και χαµηλή ροή στο τέλος της διαστολικής φάσης (ιδία περίπτωση) 29

30 ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΩΝ ΙΑΓΝΩΣΤΙΚΩΝ ΥΠΕΡΗΧΩΝ Η χρήση των υπερήχων για διαγνωστικούς σκοπούς θεωρείται σε γενικές γραµµές ασφαλής και χωρίς παρενέργειες τόσο από τους εξεταστές όσο και από τις ασθενείς. Καθώς οι υπέρηχοι χρησιµοποιούνται πολύ συχνά κατά τη διάρκεια της κύησης, είναι πολύ σηµαντικό για όλους τους εξεταστές να είναι βέβαιοι ότι η εξέταση παραµένει ασφαλής. Οι υπέρηχοι ασκούν θερµική και µηχανική επίδραση στους ιστούς που αυξάνει ανάλογα µε την ισχύ. Την τελευταία δεκαετία υπήρξε µια γενικότερη τάση αύξησης της ισχύς µε την εισαγωγή της έγχρωµης απεικόνισης, τη µεγαλύτερη χρήση του παλµικού Doppler και τις αυξανόµενες απαιτήσεις της απεικόνισης µε B-mode. Η αύξηση αυτή είχε σαν αποτέλεσµα να δηµοσιευθούν οδηγίες ασφάλειας από διάφορους οργανισµούς, ιατρικές εταιρείες και ινστιτούτα σχετικά µε τη χρήση των υπερήχων. 1. Επιδράσεις Οι υπέρηχοι αποτελούν µηχανική ενέργεια κατά την οποία ένα κύµα πίεσης διαπερνά τους ιστούς. Η ανάκλαση και η σκέδαση προς τον ηχοβολέα χρησιµοποιούνται για την απεικόνιση. Οι φυσικές επιδράσεις των υπερήχων κατηγοριοποιούνται ως εξής 11 : α) Θερµικές επιδράσεις: Πρόκειται για αύξηση της θερµοκρασίας των ιστών κατά την απορρόφηση των υπερήχων. Θερµότητα παράγεται επίσης στην επιφάνεια του ηχοβολέα. Η αύξηση της θερµοκρασίας εξαρτάται από το συντελεστή απορροφητικότητας και τα θερµικά χαρακτηριστικά κάθε ιστού, την ένταση των υπερήχων και τη διάρκεια της εξέτασης. Η ένταση µε τη σειρά της εξαρτάται από την ισχύ, τη χρήση B-mode, έγχρωµου ή παλµικού Doppler, το βάθος της εξέτασης, την εστία, το ζουµ και την περιοχή της έγχρωµης απεικόνισης. β) Σπηλαίωση: Πρόκειται για τη δηµιουργία φυσαλίδων από τη διάδοση του ήχου σε ένα υγρό µε προϋπάρχοντες πυρήνες αερίου. Κατά τη φάση της αποσυµπίεσης η διάλυση των φυσαλίδων µπορεί να προκαλέσει τοπική αύξηση της θερµοκρασίας και της πίεσης. Η απουσία αερίου στα έµβρυα σηµαίνει ότι το όριο 30

31 σπηλαίωσης είναι υψηλό και δεν αποτελεί ουσιαστικό κίνδυνο µε τα συνήθη επίπεδα των διαγνωστικών υπερήχων. γ) Μηχανικές επιδράσεις: Η διάδοση των υπερήχων σε έναν ιστό ασκεί µια δύναµη µε χαµηλή ακτινοβολία σε αυτόν. Η δύναµη αυτή προκαλεί πίεση στην κατεύθυνση της δέσµης των υπερήχων αλλά είναι πολύ ασθενής ακόµη και όταν χρησιµοποιούνται οι υψηλότερες εντάσεις για διαγνωστικούς σκοπούς. 2. Επιδράσεις στο έµβρυο Όσο αφορά τις µηχανικές επιδράσεις δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι η σπηλαίωση αποτελεί κίνδυνο κατά την υπερηχογραφία του εµβρύου. Παρόλο που µελέτες σε πειραµατόζωα έδειξαν ότι µπορεί να προκληθεί αιµορραγία από την κίνηση των ιστών που προκαλεί η ακτινοβολία, δεν υπάρχουν στοιχεία ότι κάτι ανάλογο προκαλείται in vivo στο έµβρυο από τους υπερήχους. Η κύρια ανησυχία για την υπερηχογραφική απεικόνιση του εµβρύου είναι η αύξηση της θερµοκρασίας καθώς είναι γνωστό ότι η υπερθερµία είναι τερατογόνος. Οι έρευνες έχουν επικεντρωθεί στον καθορισµό της αύξησης εκείνης της θερµοκρασίας και του χρόνου έκθεσης που µπορούν να προκαλέσουν βιολογικές επιδράσεις έτσι ώστε να οριοθετηθούν τα ασφαλή επίπεδα των υπερήχων. Σε πειραµατόζωα έχει παρατηρηθεί αύξηση της θερµοκρασίας κατά 2.5 ο C στον εγκεφαλικό ιστό µετά από έκθεση 2 λεπτών σε υψηλής έντασης υπερηχογραφία παλµικού Doppler. Σε οστικές επιφάνειες η αύξηση της θερµοκρασίας έφθανε µέχρι τους 5 ο C. Η Παγκόσµια Οµοσπονδία Ασφάλειας των Υπερήχων στην Ιατρική και Βιολογία 12 θεωρεί ασφαλή τη χρήση υπερήχων που προκαλούν αύξηση της θερµοκρασίας µικρότερη από 1.5 ο C. Αντίθετα, η έκθεση σε υπερήχους που προκαλούν αύξηση της θερµοκρασίας µεγαλύτερη από 4 ο C για περισσότερο από 5 λεπτά θεωρείται δυνητικά επικίνδυνη. 3. Επιδηµιολογία Η ανάπτυξη των εµβρύων που εξετέθησαν σε διαφορετικά επίπεδα υπερηχογραφικών εξετάσεων υπήρξε το αντικείµενο πολυάριθµων µελετών. Εργασίες 31

32 που συνέκριναν τα έµβρυα αυτά µε άλλα που δεν είχαν υποβληθεί σε κάποιο υπερηχογράφηµα δεν διαπίστωσαν διαφορά όσο αφορά το βάρος γέννησης στις δύο οµάδες. Επιπρόσθετα δεν διαπιστώθηκαν προβλήµατα στην ακοή, στην όραση, στη συµπεριφορά ή στη νευρολογική ανάπτυξη που να οφείλονταν στην υπερηχογραφική εξέταση. Σε µεγάλη διασταυρωµένη µελέτη 3200 κυήσεων στις µισές από τις οποίες έγινε υπερηχογράφηµα µεταξύ της 19 ης 32 ης εβδοµάδας, δεν διαπιστώθηκε βραδύτητα στην ανάπτυξη ή στις νευρολογικές λειτουργίες στα παιδιά αυτά σε ηλικία 8-9 ετών 13. Η υπερηχογραφική εξέταση στην περιπτώσεις αυτές περιελάµβανε µόνο B-mode. Σε follow up µελέτη που εξέτασε παιδιά ηλικίας 8 ετών που είχαν υποβληθεί σε πολλαπλά υπερηχογραφήµατα κατά τη διάρκεια της κύησης δεν διαπιστώθηκε καµία διαφορά στην ανάπτυξη, στην οµιλία, στη συµπεριφορά ή στις νευρολογικές λειτουργίες σε σύγκριση µε παιδιά που είχαν υποβληθεί σε ένα µόνο υπερηχογράφηµα 14. Έχουν πάντως διατυπωθεί ανησυχίες ότι οι µέχρι σήµερα επιδηµιολογικές µελέτες δεν αντιπροσωπεύουν τις µεγαλύτερης ισχύος δυνατότητες των σύγχρονων υπερηχογραφικών µηχανηµάτων. 4. Συστάσεις για κλινική εφαρµογή To 1993 ο Αµερικανικός Οργανισµός Τροφίµων και Φαρµάκων (FDA) τροποποίησε τις οδηγίες του για την ασφάλεια των υπερήχων. Οι καινούργιες οδηγίες συνδυάζουν ένα συνολικό όριο 720 mw/cm 2 για όλα τα µηχανήµατα µε σύστηµα ένδειξης της ισχύος παραγωγής που επιτρέπει την αποτελεσµατική και συνετή χρήση των υπερήχων ανάλογα µε την ένδειξη 15. Τα νέα αυτά όρια επιτρέπουν τη χρήση µέχρι και οκταπλάσιας έντασης κατά την υπερηχογραφική εξέταση του εµβρύου. Μεγάλη ευθύνη εναπόκειται στους εξεταστές για την κατανόηση της ισχύς παραγωγής των µηχανηµάτων και τη σωστή χρήση της. Η ένδειξη της ισχύος παραγωγής των µηχανηµάτων βασίζεται σε δύο δείκτες, το µηχανικό δείκτη και το θερµικό δείκτη. Ο µηχανικός δείκτης αφορά το µέγιστο εύρος του παλµού πίεσης στους ιστούς και αντανακλά το σχετικό κίνδυνο για µηχανικές επιδράσεις όπως η σπηλαίωση. Το όριο για το µηχανικό δείκτη είναι 1.9 για όλες τις εφαρµογές εκτός από την οφθαλµολογική (µέγιστο όριο 0.23). Ο θερµικός δείκτης είναι η σχέση της ισχύος που χρησιµοποιείται µε αυτήν που προκαλεί µέγιστη αύξηση της θερµοκρασίας κατά 1 ο C. Καθώς η αύξηση της 32

ΕΓΧΡΩΜΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ DOPPLER

ΕΓΧΡΩΜΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ DOPPLER 1 ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ. NATIONAL ΚAPODISTRIAN UNIVERSITY OF ATHENS ΜΑΡΙΑ ΛΥΡΑ ΓΕΩΡΓΟΣΟΠΟΥΛΟΥ ΑΝ. ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ, ΦΥΣΙΚΟΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ Α ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΓΧΡΩΜΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ DOPPLER Γεωργοσοπούλου

Διαβάστε περισσότερα

ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ Ι. ΦΡΕΝΤΖΟΣ. 6 ο ΕΤΟΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ (2004-05) του Ε.Κ.Π.Α. ΕΡΓΑΣΙΑ

ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ Ι. ΦΡΕΝΤΖΟΣ. 6 ο ΕΤΟΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ (2004-05) του Ε.Κ.Π.Α. ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ Ι. ΦΡΕΝΤΖΟΣ 6 ο ΕΤΟΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ (2004-05) του Ε.Κ.Π.Α. ΕΡΓΑΣΙΑ 148 ΑΡΧΕΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΤΩΝ ΥΠΕΡΗΧΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΩΝ ΥΠΕΡΗΧΩΝ ΣΤΗ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ Γ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΝ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Δ. ΚΑΣΣΑΝΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Υπερηχογραφία Αγγείων Βασικές αρχές

Υπερηχογραφία Αγγείων Βασικές αρχές Υπερηχογραφία Αγγείων Βασικές αρχές Δημ. Καρδούλας M.Sc, Ph.D Ιατρικό Τμήμα Πανεπιστημίου Κρήτης Ευρωκλινική Αθηνών Σάββατο 15 Φεβρουαρίου 2014 Βασικές Αρχές Φυσικής Οργανολογία των Υπερήχων Αιμοδυναμική

Διαβάστε περισσότερα

Τµήµα Υπερήχων & Εµβρυοµητρικής Ιατρικής. Το θαύµα... της ζωής!

Τµήµα Υπερήχων & Εµβρυοµητρικής Ιατρικής. Το θαύµα... της ζωής! Τµήµα Υπερήχων & Εµβρυοµητρικής Ιατρικής Το θαύµα... της ζωής! Οι Υπέρηχοι Εγκυμοσύνης... Τμήμα Υπερήχων & Εμβρυομητρικής Ιατρικής Στο Τμήμα Υπερήχων & Εμβρυομητρικής Ιατρικής της ΡΕΑ Μαιευτικής Γυναικολογικής

Διαβάστε περισσότερα

ό ς ς ί ς ύ ί ύ ς ό ς ά

ό ς ς ί ς ύ ί ύ ς ό ς ά ό ς ς ί ς ύ ί ύ ς ί ς ό ς ά 3ο Επιστηµονικό Καλοκαιρινό Διαδραστικό Διεταιρικό Συµπόσιο NAVARINO DUNES 23 26 Ιουνίου 2011 ί ά Medical ultrasound βασίστηκε σε αρχές sonar που αναπτυχθήκαν στο World War

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΙΚΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΑ

ΙΑΤΡΙΚΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΑ ΙΑΤΡΙΚΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΑ Κλινικές εφαρμογές 4 Αιμοδυναμική μελέτη Doppler 1. Αγγεία κοιλιάς 2. Περιφερικά αγγεία Κ. Χατζημιχαήλ Υπερηχοτομογραφία Μορφολογική μελέτη Αιμοδυναμική μελέτη Doppler

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΙΚΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΑ

ΙΑΤΡΙΚΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΑ ΙΑΤΡΙΚΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΑ Γενικές Αρχές Απεικόνισης 2 Κ. Χατζημιχαήλ ΙΑΤΡΙΚΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΑ Καλώς ήλθατε..δεν ξεχνώ Ιατρική Απεικόνιση-Υπερηχογραφία Υπέρηχοι Για τη διάδοση απαιτείται

Διαβάστε περισσότερα

πλάτος που διαμορφώνεται από τον όρο του ημιτόνου με

πλάτος που διαμορφώνεται από τον όρο του ημιτόνου με Διακροτήματα Τα διακροτήματα προκύπτουν από την συμβολή κυμάτων ίσου πλάτους αλλά ελαφρώς διαφορετικής συχνότητας f και f. Τα διακροτήματα προκαλούν μεταβολές της ακουστότητας. Η συχνότητα των διακροτημάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΥΝΑΜΙΚΟ ΕΓΧΡΩΜΟ TRIPLEX ΤΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ ΤΟΥ ΠΕΟΥΣ

ΥΝΑΜΙΚΟ ΕΓΧΡΩΜΟ TRIPLEX ΤΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ ΤΟΥ ΠΕΟΥΣ ηµήτρης Γ. Χατζηχρήστου Καθηγητής Ουρολογίας Ανδρολογίας Αριστοτελείου Πανεπιστηµίου Θεσσαλονίκης 01 ΥΝΑΜΙΚΟ ΕΓΧΡΩΜΟ TRIPLEX ΤΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ ΤΟΥ ΠΕΟΥΣ Ποια είναι τα αγγειακά προβλήµατα της στύσης; Τα αγγειακά

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ (ΕΚΠΑ) ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΑΚ.ΕΤΟΥΣ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΙΑΤΡΙΚΗ ΦΥΣΙΚΗ

ΙΑΤΡΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ (ΕΚΠΑ) ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΑΚ.ΕΤΟΥΣ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΙΑΤΡΙΚΗ ΦΥΣΙΚΗ ΙΑΤΡΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ (ΕΚΠΑ) ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΑΚ.ΕΤΟΥΣ 2016-2017 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΙΑΤΡΙΚΗ ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΜΑ 1 ο Περιγράψτε τη μικρή (πνευμονική) κυκλοφορία και τη μεγάλη (συστηματική) κυκλοφορία

Διαβάστε περισσότερα

Ηχητικά κύματα Διαμήκη κύματα

Ηχητικά κύματα Διαμήκη κύματα ΦΥΣ 131 - Διαλ.38 1 Ηχητικά κύματα Διαμήκη κύματα Τα ηχητικά κύματα χρειάζονται ένα μέσο για να μεταδοθούν π.χ. αέρας Δεν υπάρχει ήχος στο κενό Ηχητικές συχνότητες 20Ηz 20ΚΗz Τα ηχητικά κύματα διαδίδονται

Διαβάστε περισσότερα

Amplitude Mode, A - Mode

Amplitude Mode, A - Mode US TPA Amplitude Mode, A - Mode 1. Κεφαλή Υπερήχων, 2. Εκπεμπόμενη δέσμη, 3. Ηχοανακλαστικές επιφάνειες, 4. Επιστρεφόμενη Ηχώ 5. Απεικόνιση Αφετηρία για την εξέλιξη... Βασικές αρχές: Απεικόνιση ως peaks

Διαβάστε περισσότερα

HY Ιατρική Απεικόνιση. ιδάσκων: Kώστας Μαριάς

HY Ιατρική Απεικόνιση. ιδάσκων: Kώστας Μαριάς HY 571 - Ιατρική Απεικόνιση ιδάσκων: Kώστας Μαριάς 6. Υπέρηχοι-Υπερηχοτοµογραφία 2 Ultrasound-Παραγωγή και ανίχνευση υπερήχων Μετατροπέας υπερήχων ενός στοιχείου (κρυστάλλου) Ultrasound-Χαρακτηριστικά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΚΌΛΛΗΣΗ ΠΛΑΚΟΎΝΤΑ

ΑΠΟΚΌΛΛΗΣΗ ΠΛΑΚΟΎΝΤΑ ΑΠΟΚΌΛΛΗΣΗ ΠΛΑΚΟΎΝΤΑ Παθοφυσιολογία, Διάγνωση και Αντιμετώπιση Alexander Kofinas, MD Director Kofinas Perinatal Associate Professor Clinical Obstetrics and Gynecology Cornell University, College of Medicine

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΓΕΙΟΓΡΑΦΙΑ. Χατζηιωάννου Αχιλλέας Καθηγητής Επεμβατικής Ακτινολογίας Αρεταίειο Νοσοκομείο

ΑΓΓΕΙΟΓΡΑΦΙΑ. Χατζηιωάννου Αχιλλέας Καθηγητής Επεμβατικής Ακτινολογίας Αρεταίειο Νοσοκομείο ΑΓΓΕΙΟΓΡΑΦΙΑ Χατζηιωάννου Αχιλλέας Καθηγητής Επεμβατικής Ακτινολογίας Αρεταίειο Νοσοκομείο Mέθοδοι απεικονιστικής διάγνωσης των παθήσεων των Aγγειογραφία αγγείων Yπερηχοτομογράφημα Doppler Eνδαγγειακό

Διαβάστε περισσότερα

ENOTHTA 1: ΚΡΟΥΣΕΙΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

ENOTHTA 1: ΚΡΟΥΣΕΙΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 Ο : ΚΡΟΥΣΕΙΣ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ DOPPLER ENOTHT 1: ΚΡΟΥΣΕΙΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ Κρούση: Κρούση ονομάζουμε το φαινόμενο κατά το οποίο δύο ή περισσότερα σώματα έρχονται σε επαφή για πολύ μικρό χρονικό διάστημα κατά

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΘΟΔΟΙ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ ΥΠΕΡΗΧΩΝ

ΜΕΘΟΔΟΙ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ ΥΠΕΡΗΧΩΝ ΜΕΘΟΔΟΙ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ ΥΠΕΡΗΧΩΝ ΚΑΘ. Δ. Κουτσούρης Δρ. Ο. Πάνου-Διαμάντη MΕΘΟΔΟΙ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ ΥΠΕΡΗΧΩΝ Χρήση των υπερήχων στην Ιατρική κύρια στο τομέα της Διάγνωσης με τη μέτρηση διαφόρων χαρακτηριστικών των

Διαβάστε περισσότερα

HY Ιατρική Απεικόνιση. ιδάσκων: Kώστας Μαριάς

HY Ιατρική Απεικόνιση. ιδάσκων: Kώστας Μαριάς HY 571 - Ιατρική Απεικόνιση ιδάσκων: Kώστας Μαριάς 5. Υπέρηχοι-Υπερηχοτοµογραφία Ultrasound Υπερηχοτοµογραφία Οι υπέρηχοι, όπως και οι ακτίνες Χ, είναι κύµατα που µεταφέρουν ενέργεια (όχι ύλη) στο χώρο.

Διαβάστε περισσότερα

Προγεννητικός Έλεγχος - Μαιευτικό Υπερηχογράφημα

Προγεννητικός Έλεγχος - Μαιευτικό Υπερηχογράφημα Προγεννητικός Έλεγχος - Μαιευτικό Υπερηχογράφημα upadate swfobject.embedswf('/plugins/content/avreloaded/mediaplayer.swf','avreloaded0','400','320','7. 0.14','/plugins/content/avreloaded/expressinstall.swf',

Διαβάστε περισσότερα

Προεκλαμψία. Έγκαιρη εκτίμηση κινδύνου στις 11 13+6 εβδομάδες

Προεκλαμψία. Έγκαιρη εκτίμηση κινδύνου στις 11 13+6 εβδομάδες Προεκλαμψία Έγκαιρη εκτίμηση κινδύνου στις 11 13+6 εβδομάδες Ο έλεγχος για προεκλαμψία μεταξύ των εβδομάδων 11 έως 13+6 μπορεί να εντοπίσει κυήσεις υψηλού κινδύνου, επιτρέποντας τη θεραπεία με α σπιρίνη

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 15 ΚίνησηΚυµάτων. Copyright 2009 Pearson Education, Inc.

Κεφάλαιο 15 ΚίνησηΚυµάτων. Copyright 2009 Pearson Education, Inc. Κεφάλαιο 15 ΚίνησηΚυµάτων ΠεριεχόµεναΚεφαλαίου 15 Χαρακτηριστικά Κυµατικής Είδη κυµάτων: ιαµήκη και Εγκάρσια Μεταφορά ενέργειας µε κύµατα Μαθηµατική Περιγραφή της ιάδοσης κυµάτων ΗΕξίσωσητουΚύµατος Κανόνας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΠΑΧΟΥΣ ΚΑΙ ΑΤΕΛΕΙΩΝ ΤΩΝ ΥΛΙΚΩΝ ΜΕ ΥΠΕΡΗΧΟΥΣ

ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΠΑΧΟΥΣ ΚΑΙ ΑΤΕΛΕΙΩΝ ΤΩΝ ΥΛΙΚΩΝ ΜΕ ΥΠΕΡΗΧΟΥΣ Άσκηση 1 ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΠΑΧΟΥΣ ΚΑΙ ΑΤΕΛΕΙΩΝ ΤΩΝ ΥΛΙΚΩΝ ΜΕ ΥΠΕΡΗΧΟΥΣ 1.1. Γενικά 1.2. Αρχή λειτουργίας 1.3. Μέτρηση πάχους εξαρτημάτων 1.4. Εντοπισμός ελαττωμάτων 1.5. Πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα της

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΟΝΙΚΗ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑ. Ευάγγελος Παντελής Επ. Καθ. Ιατρικής Φυσικής Εργαστήριο Ιατρικής Φυσικής Ιατρική Σχολή Αθηνών

ΑΞΟΝΙΚΗ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑ. Ευάγγελος Παντελής Επ. Καθ. Ιατρικής Φυσικής Εργαστήριο Ιατρικής Φυσικής Ιατρική Σχολή Αθηνών ΑΞΟΝΙΚΗ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑ Ευάγγελος Παντελής Επ. Καθ. Ιατρικής Φυσικής Εργαστήριο Ιατρικής Φυσικής Ιατρική Σχολή Αθηνών ΙΑΤΡΙΚΗ ΦΥΣΙΚΗ Διαγνωστικές και θεραπευτικές εφαρμογές ακτινοβολιών : Κεφάλαιο 11 ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 15 Κίνηση Κυµάτων. Copyright 2009 Pearson Education, Inc.

Κεφάλαιο 15 Κίνηση Κυµάτων. Copyright 2009 Pearson Education, Inc. Κεφάλαιο 15 Κίνηση Κυµάτων Περιεχόµενα Κεφαλαίου 15 Χαρακτηριστικά των Κυµάτων Είδη κυµάτων: Διαµήκη και Εγκάρσια Μεταφορά ενέργειας µε κύµατα Μαθηµατική Περιγραφή της Διάδοσης κυµάτων Η Εξίσωση του Κύµατος

Διαβάστε περισσότερα

Υπέρηχοι Παραγωγή και ανίχνευση Πιεζοηλεκτρικό φαινόμενο Κυματικά φαινόμενα Μηχανισμοί στη βιολογική επίδραση Ιατρικές Εφαρμογές Θεραπευτικές και

Υπέρηχοι Παραγωγή και ανίχνευση Πιεζοηλεκτρικό φαινόμενο Κυματικά φαινόμενα Μηχανισμοί στη βιολογική επίδραση Ιατρικές Εφαρμογές Θεραπευτικές και Υπέρηχοι Παραγωγή και ανίχνευση Πιεζοηλεκτρικό φαινόμενο Κυματικά φαινόμενα Μηχανισμοί στη βιολογική επίδραση Ιατρικές Εφαρμογές Θεραπευτικές και διαγνωστικές εφαρμογές Διαθερμία Οριακές τιμές ασφάλειας

Διαβάστε περισσότερα

Ιατρική Υπερηχογραφία: Φυσικές αρχές και οργανολογία

Ιατρική Υπερηχογραφία: Φυσικές αρχές και οργανολογία Ιατρική Υπερηχογραφία: Φυσικές αρχές και οργανολογία Περίληψη Ιστορία Τρόπος διάδοσης ήχων, Ηχητικό φάσµα Εξασθένηση των υπερήχων Πιεζοηλεκτρικό φαινόµενο Πιεζοηλεκτρικοί κρύσταλλοι Σχεδιασµός µεταλλακτών

Διαβάστε περισσότερα

«Επικοινωνίες δεδομένων»

«Επικοινωνίες δεδομένων» Εργασία στο μάθημα «Διδακτική της Πληροφορικής» με θέμα «Επικοινωνίες δεδομένων» Αθήνα, Φεβρουάριος 2011 Χρονολογική απεικόνιση της εξέλιξης των Τηλεπικοινωνιών Χρονολογική απεικόνιση της εξέλιξης των

Διαβάστε περισσότερα

25. RHESUS (Rh) ANOΣΟΠΟΙΗΣΗ

25. RHESUS (Rh) ANOΣΟΠΟΙΗΣΗ Η Rh ανοσοποίηση οφείλεται σε εμβρυο-μητρική μετάγγιση (ΕΜΜ), όπου ποσότητα Rh θετικού εμβρυϊκού αίματος εισέρχεται στη μητρική κυκλοφορία Rh αρνητικής εγκύου και δημιουργούνται αντισώματα κατά του παράγοντα

Διαβάστε περισσότερα

«Επικοινωνίες δεδομένων»

«Επικοινωνίες δεδομένων» Εργασία στο μάθημα «Διδακτική της Πληροφορικής» με θέμα «Επικοινωνίες δεδομένων» Αθήνα, Φεβρουάριος 2011 Χρονολογική απεικόνιση της εξέλιξης των Τηλεπικοινωνιών Χρονολογική απεικόνιση της εξέλιξης των

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΔΙΟΠΑΘΕΙΕΣ ΚΑΙ ΚΥΗΣΗ- ΣΗΜΑΝΤΙΚΟΤΕΡΕΣ ΜΕΛΕΤΕΣ ΤΟΥ 2014

ΚΑΡΔΙΟΠΑΘΕΙΕΣ ΚΑΙ ΚΥΗΣΗ- ΣΗΜΑΝΤΙΚΟΤΕΡΕΣ ΜΕΛΕΤΕΣ ΤΟΥ 2014 ΚΑΡΔΙΟΠΑΘΕΙΕΣ ΚΑΙ ΚΥΗΣΗ- ΣΗΜΑΝΤΙΚΟΤΕΡΕΣ ΜΕΛΕΤΕΣ ΤΟΥ 2014 Βασιλική Δηµ. Μιχαλίτση Μαιευτήρ-Γυναικολόγος, MD, PhD, MSc, RCR/RCOG in Maternal Medicine, Heart Disease and Pregnancy Specialist, Υπότροφος ΕΚΠΑ,

Διαβάστε περισσότερα

Universitäts-Frauenklinik Essen. Προγεννετικος Ελεγχος και Περιγεννητικη Ιατρικη Επιπεδο 1

Universitäts-Frauenklinik Essen. Προγεννετικος Ελεγχος και Περιγεννητικη Ιατρικη Επιπεδο 1 Universitäts-Frauenklinik Essen Προγεννετικος Ελεγχος και Περιγεννητικη Ιατρικη Επιπεδο 1 Αξιοτιμοι συναδελφοι, αγαπητοι γονεις, Τα πανεπιστημιακα μας εξωτερικα Ιατρεια Περιγεννητικης ιατρικης σας προσφερουν

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ 05 ΦΥΣΙΚΗ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΘΕΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ Διάρκεια: 3 ώρες ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) U β A

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ 05 ΦΥΣΙΚΗ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΘΕΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ Διάρκεια: 3 ώρες ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) U β A Σελίδα 1 από 5 ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ 05 ΦΥΣΙΚΗ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΘΕΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ Διάρκεια: 3 ώρες ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ερωτήσεις Α1- Α και

Διαβάστε περισσότερα

Γράφει: Ελένη Αναστασίου, Υπεύθυνη Διαβητολογικού Κέντρου Κύησης του Α' Ενδοκρινολογικού Τμήματος» του Νοσοκομείου «Αλεξάνδρα»

Γράφει: Ελένη Αναστασίου, Υπεύθυνη Διαβητολογικού Κέντρου Κύησης του Α' Ενδοκρινολογικού Τμήματος» του Νοσοκομείου «Αλεξάνδρα» Γράφει: Ελένη Αναστασίου, Υπεύθυνη Διαβητολογικού Κέντρου Κύησης του Α' Ενδοκρινολογικού Τμήματος» του Νοσοκομείου «Αλεξάνδρα» Παρακάτω θα αναφερθούμε χωριστά στις επιπτώσεις και την αντιμετώπιση (α) του

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΦΥΣΙΚΗΣ ΙΙ

ΘΕΜΑΤΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΦΥΣΙΚΗΣ ΙΙ ΘΕΜΑΤΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΦΥΣΙΚΗΣ ΙΙ ΘΕΜΑ 1 ο (βαθµοί 2) Σώµα µε µάζα m=5,00 kg είναι προσαρµοσµένο στο ελεύθερο άκρο ενός κατακόρυφου ελατηρίου και ταλαντώνεται εκτελώντας πέντε (5) πλήρης ταλαντώσεις σε χρονικό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΕ. Παρουσίαση περιστατικού. ΑΜΕΘ Γ.Ν.Θ. «Γ. Παπανικολάου»

ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΕ. Παρουσίαση περιστατικού. ΑΜΕΘ Γ.Ν.Θ. «Γ. Παπανικολάου» ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΕ ARDS - ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΜΕ ΝΟ Παρουσίαση περιστατικού ΑΜΕΘ Γ.Ν.Θ. «Γ. Παπανικολάου» Παρουσίαση περιστατικού Από τον απεικονιστικό έλεγχο διαπιστώθηκαν: κατάγµατα λεκάνης και δεξιού άνω

Διαβάστε περισσότερα

ιαγώνισµα Γ Τάξης Ενιαίου Λυκείου Κύµατα - Φαινόµενο Doppler Ενδεικτικές Λύσεις Σάββατο 17 εκέµβρη 2016 Θέµα Α

ιαγώνισµα Γ Τάξης Ενιαίου Λυκείου Κύµατα - Φαινόµενο Doppler Ενδεικτικές Λύσεις Σάββατο 17 εκέµβρη 2016 Θέµα Α ιαγώνισµα Γ Τάξης Ενιαίου Λυκείου Κύµατα - Φαινόµενο Doppler Ενδεικτικές Λύσεις Σάββατο 17 εκέµβρη 2016 Θέµα Α Α.1 Η συχνότητα ταλάντωσης µιας πηγής, που παράγει εγκάρσιο αρµονικό κύµα σε ένα ελαστικό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΜΠΟΣ ΕΚΤΗΣ ΑΝΙΧΝΕΥΤΗΣ

ΠΟΜΠΟΣ ΕΚΤΗΣ ΑΝΙΧΝΕΥΤΗΣ Σαν ήχος χαρακτηρίζεται οποιοδήποτε μηχανικό ελαστικό κύμα ή γενικότερα μία μηχανική διαταραχή που διαδίδεται σε ένα υλικό μέσο και είναι δυνατό να ανιχνευθεί από τον άνθρωπο μέσω της αίσθησης της ακοής.

Διαβάστε περισσότερα

Artifacts στην Υπερηχογραφία

Artifacts στην Υπερηχογραφία Artifacts στην Υπερηχογραφία Στην ιατρική απεικόνιση ο όρος artifact, χρησιμοποιείται για να υποδηλώσει κάθε περιοχή της εικόνας που δεν αντιπροσωπεύει ακριβώς την ανατομία της απεικονιζόμενης περιοχής

Διαβάστε περισσότερα

ιαγώνισµα Γ Τάξης Ενιαίου Λυκείου Κύµατα - Φαινόµενο Doppler Ενδεικτικές Λύσεις - Β έκδοση Θέµα Α

ιαγώνισµα Γ Τάξης Ενιαίου Λυκείου Κύµατα - Φαινόµενο Doppler Ενδεικτικές Λύσεις - Β έκδοση Θέµα Α ιαγώνισµα Γ Τάξης Ενιαίου Λυκείου Κύµατα - Φαινόµενο Doppler Ενδεικτικές Λύσεις - Β έκδοση Θέµα Α Α.. Σε ένα γραµµικό ελαστικό µέσο διαδίδονται ταυτόχρονα δύο κύµατα µε ίδιο πλάτος, ίδια συχνότητα και

Διαβάστε περισσότερα

Μαρία Λύρα, Aν Καθ., Φυσικός Ιατρικής, Εργ. Ακτινολογίας, Παν/μιο Αθηνών. Υπέροχοι Υπέρηχοι

Μαρία Λύρα, Aν Καθ., Φυσικός Ιατρικής, Εργ. Ακτινολογίας, Παν/μιο Αθηνών. Υπέροχοι Υπέρηχοι Υπέροχοι Υπέρηχοι Φυσική, τεχνολογία και νέες τάσεις στην διάγνωση με Υπερήχους Απεικόνιση: μετά την αλληλεπίδραση της ενέργειας (φώς, ραδιοκύματα, υπέρηχοι και άλλα) με την ύλη ένα αντικείμενο-στόχο-,

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές αρχές υπέρηχων

Βασικές αρχές υπέρηχων HY 673 - Ιατρική Απεικόνιση Στέλιος Ορφανουδάκης Κώστας Μαριάς Σημειώσεις III: Βασικές αρχές υπέρηχων Σεπτέμβριος 2003-Φεβρουάριος 2004 ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΥΠΕΡΗΧΩΝ Ακουστική, Κυματική και Υπέρηχοι Οι υπέρηχοι,

Διαβάστε περισσότερα

«ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΕΝΑ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟ ΖΕΥΓΑΡΙ ΜΗΤΕΡΑ «ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ» ΤΖΕΦΕΡΑΚΟΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ

«ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΕΝΑ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟ ΖΕΥΓΑΡΙ ΜΗΤΕΡΑ «ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ» ΤΖΕΦΕΡΑΚΟΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ «ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΣΕ ΕΝΑ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟ ΖΕΥΓΑΡΙ ΠΡΙΝ ΚΑΙ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΔΙΕΓΕΡΣΗ ΤΩΝ ΩΟΘΗΚΩΝ» ΤΖΕΦΕΡΑΚΟΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ «ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ» ΜΗΤΕΡΑ Η εξέλιξη στην υπερηχογραφική τεχνολογία

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 3 ο : ΕΙΣΑΓΩΓΗ στις ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ. ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΟ ΚΥΜΑ και ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ

Κεφάλαιο 3 ο : ΕΙΣΑΓΩΓΗ στις ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ. ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΟ ΚΥΜΑ και ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ Μάθηµα 1ο Θέµα Εισαγωγή στις τηλεπικοινωνίες 1. Τι ορίζουµε µε τον όρο τηλεπικοινωνία; 2. Ποιες οι βασικότερες ανταλλασσόµενες πληροφορίες, ανάλογα µε τη φύση και το χαρακτήρα τους; 3. Τι αποκαλούµε ποµπό

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΟΡΙΑ ΚΑΙ ΟΙ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΕΓΧΡΩΜΗΣ ΥΠΕΡΗΧΟΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑΣ ΣΤΗΝ ΜΕΛΕΤΗ ΤΩΝ ΑΡΤΗΡΙΩΝ ΤΩΝ ΚΑΤΩ ΑΚΡΩΝ

ΤΑ ΟΡΙΑ ΚΑΙ ΟΙ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΕΓΧΡΩΜΗΣ ΥΠΕΡΗΧΟΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑΣ ΣΤΗΝ ΜΕΛΕΤΗ ΤΩΝ ΑΡΤΗΡΙΩΝ ΤΩΝ ΚΑΤΩ ΑΚΡΩΝ ΤΑ ΟΡΙΑ ΚΑΙ ΟΙ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΕΓΧΡΩΜΗΣ ΥΠΕΡΗΧΟΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑΣ ΣΤΗΝ ΜΕΛΕΤΗ ΤΩΝ ΑΡΤΗΡΙΩΝ ΤΩΝ ΚΑΤΩ ΑΚΡΩΝ Γιαταγάνας Γεώργιος Διευθυντής Ακτινολόγος Ακτινολογικό Εργαστήριο Νοσοκοµείο Παπαγεωργίου - Θεσσαλονίκη

Διαβάστε περισσότερα

Οδός Ξενίας 1, 115 27 Αθήνα, T ηλ.: 210 7775444 Fax: 210 7775420 e-mail: info@diamedica.gr http://www.diamedica.gr. Πίνακας 1.

Οδός Ξενίας 1, 115 27 Αθήνα, T ηλ.: 210 7775444 Fax: 210 7775420 e-mail: info@diamedica.gr http://www.diamedica.gr. Πίνακας 1. Ενημερωτικό Δελτίο Τεύχος 1 Δεκέμβριος 2007 Εργαστήριο Κλινικής Βιοχημείας και Εργαστηριακής Ιατρικής Οδός Ξενίας 1, 115 27 Αθήνα, T ηλ.: 210 7775444 Fax: 210 7775420 e-mail: info@diamedica.gr http://www.diamedica.gr

Διαβάστε περισσότερα

β) Για ένα μέσο, όπου το Η/Μ κύμα έχει ταχύτητα υ

β) Για ένα μέσο, όπου το Η/Μ κύμα έχει ταχύτητα υ Ασκ. 5 (σελ 354) Το πλάτος του μαγνητικού πεδίου ενός ηλεκτρομαγνητικού κύματος ειναι 5.4 * 10 7 Τ. Υπολογίστε το πλάτος του ηλεκτρικού πεδίου, αν το κύμα διαδίδεται (a) στο κενό και (b) σε ένα μέσο στο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΧΕΙ ΤΑΞΙΝΟΜΗΘΕΙ ΑΝΑ ΕΝΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΑΝΑ ΤΥΠΟ ΓΙΑ ΔΙΕΥΚΟΛΥΝΣΗ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΣΑΣ ΚΑΛΗ ΕΠΙΤΥΧΙΑ ΣΤΗ ΠΡΟΣΠΑΘΕΙΑ ΣΑΣ ΚΙ 2014

ΕΧΕΙ ΤΑΞΙΝΟΜΗΘΕΙ ΑΝΑ ΕΝΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΑΝΑ ΤΥΠΟ ΓΙΑ ΔΙΕΥΚΟΛΥΝΣΗ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΣΑΣ ΚΑΛΗ ΕΠΙΤΥΧΙΑ ΣΤΗ ΠΡΟΣΠΑΘΕΙΑ ΣΑΣ ΚΙ 2014 ΤΟ ΥΛΙΚΟ ΕΧΕΙ ΑΝΤΛΗΘΕΙ ΑΠΟ ΤΑ ΨΗΦΙΑΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΒΟΗΘΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΠΑΙΔΕΙΑΣ http://www.study4exams.gr/ ΕΧΕΙ ΤΑΞΙΝΟΜΗΘΕΙ ΑΝΑ ΕΝΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΑΝΑ ΤΥΠΟ ΓΙΑ ΔΙΕΥΚΟΛΥΝΣΗ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΣΑΣ ΕΡΩΤΗΣΗ 1. Το φαινόμενο

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 3. Κυκλοφορικό Σύστημα. Καρδιά Αιμοφόρα αγγεία Η κυκλοφορία του αίματος Αίμα

Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 3. Κυκλοφορικό Σύστημα. Καρδιά Αιμοφόρα αγγεία Η κυκλοφορία του αίματος Αίμα Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 3 Κυκλοφορικό Σύστημα Καρδιά Αιμοφόρα αγγεία Η κυκλοφορία του αίματος Αίμα Η μεταφορά των θρεπτικών ουσιών στα κύτταρα και των ιστών και η απομάκρυνση από αυτά των άχρηστων γίνεται

Διαβάστε περισσότερα

ULTRASOUND IN ANAESTHESIA Θανόπουλος Ιωάννης Αναισθησιολόγος 492 ΓΣΝΑ Θανόπουλος Ιωάννης Αναισθησιολόγος 492 ΓΣΝΑ Υπέρηχοι είναι µορφή ακουστικού κύµατος που µπορεί να ταξιδέψει ανάµεσα σε ιστούς Συχνότητα

Διαβάστε περισσότερα

ιαγώνισµα Γ Τάξης Ενιαίου Λυκείου Κύµατα - Φαινόµενο Doppler

ιαγώνισµα Γ Τάξης Ενιαίου Λυκείου Κύµατα - Φαινόµενο Doppler ιαγώνισµα Γ Τάξης Ενιαίου Λυκείου Κύµατα - Φαινόµενο Doppler Σύνολο Σελίδων: επτά (7) - ιάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες Σάββατο 17 εκέµβρη 2016 Βαθµολογία % Ονοµατεπώνυµο: Θέµα Α Στις ηµιτελείς προτάσεις Α.1

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι το γλαύκωμα;

Τι είναι το γλαύκωμα; Τι είναι το γλαύκωμα; Το γλαύκωμα περιλαμβάνει μια ομάδα παθήσεων που βλάπτουν το οπτικό νεύρο, προκαλώντας διαταραχές όρασης, οι οποίες, αν δεν αντιμετωπιστούν έγκαιρα, μπορούν να εξελιχθούν και να επιφέρουν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΕΝΑΣ ΓΙΑΤΡΟΣ ΘΑ ΙΑΓΝΩΣΕΙ ΜΙΑ ΣΥΓΓΕΝΗ ΚΑΡ ΙΟΠΑΘΕΙΑ

ΠΩΣ ΕΝΑΣ ΓΙΑΤΡΟΣ ΘΑ ΙΑΓΝΩΣΕΙ ΜΙΑ ΣΥΓΓΕΝΗ ΚΑΡ ΙΟΠΑΘΕΙΑ 2 ΠΩΣ ΕΝΑΣ ΓΙΑΤΡΟΣ ΘΑ ΙΑΓΝΩΣΕΙ ΜΙΑ ΣΥΓΓΕΝΗ ΚΑΡ ΙΟΠΑΘΕΙΑ Κατά κανόνα, η διάγνωση µιας συγγενούς καρδιοπάθειας γίνεται στη βρεφική ηλικία, αν και αρκετές περιπτώσεις µπορούν να διαγνωσθούν σε οποιαδήποτε

Διαβάστε περισσότερα

1. Η συχνότητα αρμονικού κύματος είναι f = 0,5 Hz ενώ η ταχύτητα διάδοσης του υ = 2 m / s.

1. Η συχνότητα αρμονικού κύματος είναι f = 0,5 Hz ενώ η ταχύτητα διάδοσης του υ = 2 m / s. 1. Η συχνότητα αρμονικού κύματος είναι f = 0,5 Hz ενώ η ταχύτητα διάδοσης του υ = 2 m / s. Να βρεθεί το μήκος κύματος. 2. Σε ένα σημείο του Ειρηνικού ωκεανού σχηματίζονται κύματα με μήκος κύματος 1 m και

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΖΩΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΖΩΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΖΩΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ Ηλεκτροκαρδιογράφηµα Ι. ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΠΙΕΣΗ Η πίεση στην αορτή, στην αρτηρία του βραχίονα και σε άλλες µεγάλες αρτηρίες σ' ένα ενήλικο άτοµο µεταβάλλεται από 120 mmhg (συστολική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΠΙΕΣΗ (Α.Π.)

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΠΙΕΣΗ (Α.Π.) ΥΠΕΡΤΑΣΗ Η καρδιά προωθεί το αίμα στον οργανισμό μέσω των αρτηριών, με αποτέλεσμα οι αρτηρίες να βρίσκονται υπό πίεση. Η πίεση αυξάνει όταν είμαστε αναστατωμένοι, όταν τρομάζουμε, όταν καταβάλουμε κάποια

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ Α : α. 3000 V/m β. 1500 V/m γ. 2000 V/m δ. 1000 V/m

ΘΕΜΑ Α : α. 3000 V/m β. 1500 V/m γ. 2000 V/m δ. 1000 V/m ΑΡΧΗ 1 ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Α : Για να απαντήσετε στις παρακάτω ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής αρκεί να γράψετε

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογία επεµβατικής Ακτινολογίας στην Καρδιολογία

Τεχνολογία επεµβατικής Ακτινολογίας στην Καρδιολογία 37 o ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ Β ΣΤΡΟΓΓΥΛΟ ΤΡΑΠΕΖΙ Ακτινοπροστασία σε εφαρµογές επεµβατικής Καρδιολογίας Τεχνολογία επεµβατικής Ακτινολογίας στην Καρδιολογία Π. Ι. Παπαγιάννης Επ. Καθ. Εργαστήριο

Διαβάστε περισσότερα

HY 571 - Ιατρική Απεικόνιση. ιδάσκων: Kώστας Μαριάς

HY 571 - Ιατρική Απεικόνιση. ιδάσκων: Kώστας Μαριάς HY 571 - Ιατρική Απεικόνιση ιδάσκων: Kώστας Μαριάς 7. Υπολογιστική τοµογραφία Η ανάγκη απεικόνισης στις 3- ιαστάσεις Στην κλασική ακτινολογία η τρισδιάστατη ανθρώπινη ανατοµία προβάλλεται πάνω στο ακτινογραφικό

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΗΜΑΤΟΣ ΣΤΗ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ 1ο & 3ο ΤΡΙΜΗΝΟ ΚΥΗΣΗΣ

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΗΜΑΤΟΣ ΣΤΗ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ 1ο & 3ο ΤΡΙΜΗΝΟ ΚΥΗΣΗΣ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΗΜΑΤΟΣ ΣΤΗ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ 1ο & 3ο ΤΡΙΜΗΝΟ ΚΥΗΣΗΣ 8-9 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2016 ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ Σε συνεργασία µε την Α Μαιευτική & Γυναικολογική

Διαβάστε περισσότερα

Νικόλαος Δ. Βραχνής. και Εμβρυομητρικής. Αρεταίειο Νοσοκομείο

Νικόλαος Δ. Βραχνής. και Εμβρυομητρικής. Αρεταίειο Νοσοκομείο Υπερηχογραφικά καθοδηγούμενος επεμβατικός έλεγχος στη Μαιευτική Νικόλαος Δ. Βραχνής Επίκουρος Καθηγητής Μαιευτικής Γυναικολογίας και Εμβρυομητρικής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών Αρεταίειο Νοσοκομείο

Διαβάστε περισσότερα

1. Το σημείο Ο ομογενούς ελαστικής χορδής, τη χρονική στιγμή t= αρχίζει να εκτελεί Α.Α.Τ. με εξίσωση y=,5ημπt ( SI), κάθετα στη διεύθυνση της χορδής. Το κύμα που παράγεται διαδίδεται κατά τη θετική κατεύθυνση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ (ΣΤΕΝΩΣΕΙΣ) ΤΗΣ ΚΑΡ ΙΑΣ Ή ΤΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ

ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ (ΣΤΕΝΩΣΕΙΣ) ΤΗΣ ΚΑΡ ΙΑΣ Ή ΤΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ 8 ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ (ΣΤΕΝΩΣΕΙΣ) ΤΗΣ ΚΑΡ ΙΑΣ Ή ΤΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ Μία παρακώλυση της ροής του αίµατος οφείλεται συχνά σε στένωση και µπορεί να σταµατήσει τη ροή του αίµατος µερικώς ή τελείως. Κάθε µία από

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (ΘΕΡΙΝΑ) ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 19/02/17 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΟΣ: ΑΡΧΩΝ ΜΑΡΚΟΣ

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (ΘΕΡΙΝΑ) ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 19/02/17 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΟΣ: ΑΡΧΩΝ ΜΑΡΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (ΘΕΡΙΝΑ) ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 19/02/17 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΟΣ: ΑΡΧΩΝ ΜΑΡΚΟΣ ΘΕΜΑ Α Οδηγία: Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ερωτήσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2ο: ΜΗΧΑΝΙΚΑ- ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΑ ΚΥΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2ο: ΜΗΧΑΝΙΚΑ- ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΑ ΚΥΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ. ΤΟ ΥΛΙΚΟ ΕΧΕΙ ΑΝΤΛΗΘΕΙ ΑΠΟ ΤΑ ΨΗΦΙΑΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΒΟΗΘΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΠΑΙΔΕΙΑΣ http://www.study4exams.gr/ ΕΧΕΙ ΤΑΞΙΝΟΜΗΘΕΙ ΑΝΑ ΕΝΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΑΝΑ ΤΥΠΟ ΓΙΑ ΔΙΕΥΚΟΛΥΝΣΗ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΣΑΣ ΚΑΛΗ ΕΠΙΤΥΧΙΑ ΣΤΗ

Διαβάστε περισσότερα

Δίκτυα Κινητών και Προσωπικών Επικοινωνιών

Δίκτυα Κινητών και Προσωπικών Επικοινωνιών Δίκτυα Κινητών και Προσωπικών Επικοινωνιών Ασύρματο Περιβάλλον στις Κινητές Επικοινωνίες Άγγελος Ρούσκας Τμήμα Ψηφιακών Συστημάτων Πανεπιστήμιο Πειραιώς Ραδιοδίαυλοι Απαραίτητη η γνώση των χαρακτηριστικών

Διαβάστε περισσότερα

Υπερηχογραφική διερευνηση των νεφρικών αρτηριών.

Υπερηχογραφική διερευνηση των νεφρικών αρτηριών. Χ. Ναλμπαντίδου - Υπερηχογραφική διερευνηση των νεφρικών αρτηριών 5 Υπερηχογραφική διερευνηση των νεφρικών αρτηριών. Ναλμπαντίδου Χ. Επιμελήτρια Α Γ.Ν.Θ. «Γ. Γεννηματάς» ΠΑΘΟΓΕΝΕΙΑ Αθηροσκληρωτική νεφραγγειακή

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑ. Σχηµατική απεικόνιση της µεγάλης και της µικρής κυκλοφορίας

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑ. Σχηµατική απεικόνιση της µεγάλης και της µικρής κυκλοφορίας ΤΕΙ ΠΑΤΡΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΑΝΑΤΟΜΙΑ Ι ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ : Γεράσιµος Π. Βανδώρος ΑΙΜΟΦΟΡΑ ΑΓΓΕΙΑ ΑΡΤΗΡΙΕΣ - ΦΛΕΒΕΣ - ΤΡΙΧΟΕΙ Η 1 ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑ Μεγάλη και µικρή κυκλοφορία Σχηµατική

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογίες Πληροφορικής και Επικοινωνιών (ΤΠΕ) για την υποστήριξη ιατρικών πράξεων σε νησιωτικές περιοχές στο Αιγαίο

Τεχνολογίες Πληροφορικής και Επικοινωνιών (ΤΠΕ) για την υποστήριξη ιατρικών πράξεων σε νησιωτικές περιοχές στο Αιγαίο Τεχνολογίες Πληροφορικής και Επικοινωνιών (ΤΠΕ) για την υποστήριξη ιατρικών πράξεων σε νησιωτικές περιοχές στο Αιγαίο ρ. Η. Μαγκλογιάννης Πανεπιστήµιο Αιγαίου Τµήµα Μηχανικών Πληροφοριακών και Επικοινωνιακών

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΜΗ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΜΗ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΜΗ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΥΠΕΡΗΧΟ Δρ. Βουλγαράκη Χαριτίνη ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΟΥ 2016 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1.Μέθοδος των Υπερήχων 3 1.1. Φυσική των Υπερήχων 3 1.2. Τύποι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧ. Η/Υ & ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ. Ασύρματη Διάδοση ΑΣΥΡΜΑΤΑ ΔΙΚΤΥΑ. Ευάγγελος Παπαπέτρου

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧ. Η/Υ & ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ. Ασύρματη Διάδοση ΑΣΥΡΜΑΤΑ ΔΙΚΤΥΑ. Ευάγγελος Παπαπέτρου ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧ. Η/Υ & ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Ασύρματη Διάδοση ΑΣΥΡΜΑΤΑ ΔΙΚΤΥΑ Ευάγγελος Παπαπέτρου Διάρθρωση μαθήματος Ασύρματη διάδοση Εισαγωγή Κεραίες διάγραμμα ακτινοβολίας, κέρδος, κατευθυντικότητα

Διαβάστε περισσότερα

Υπέρηχοι Οι υπέρηχοι είναι διαμήκη ελαστικά κύματα με συχνότητα μεγαλύτερη από 20 kηz που είναι το ανώτατο όριο της ανθρώπινης ακοής.

Υπέρηχοι Οι υπέρηχοι είναι διαμήκη ελαστικά κύματα με συχνότητα μεγαλύτερη από 20 kηz που είναι το ανώτατο όριο της ανθρώπινης ακοής. Υπέρηχοι Οι υπέρηχοι είναι διαμήκη ελαστικά κύματα με συχνότητα μεγαλύτερη από 20 kηz που είναι το ανώτατο όριο της ανθρώπινης ακοής. Στη διαγνωστική ιατρική χρησιμοποιούνται υπέρηχοι συχνότητας 1-50 ΜΗz.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΙΧΝΕΥΤΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ- ΠΡΟΓΕΝΝΗΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ Δρ. Ε.Τρακάκης

ΑΝΙΧΝΕΥΤΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ- ΠΡΟΓΕΝΝΗΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ Δρ. Ε.Τρακάκης ΑΝΙΧΝΕΥΤΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ- ΠΡΟΓΕΝΝΗΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ Δρ. Ε.Τρακάκης Οι ανιχνευτικές εξετάσεις (screening test) έχουν ευρεία εφαρμογή και μεγάλη πρακτική χρησιμότητα στον προγεννητικό έλεγχο. Ο προγεννητικός έλεγχος

Διαβάστε περισσότερα

Υπλογιστικός Αξονικός Τοµογράφος

Υπλογιστικός Αξονικός Τοµογράφος Υπλογιστικός Αξονικός Τοµογράφος Υπολογιστικός Αξονικός Τοµογράφος Η Υπολογιστική Τοµογραφία ή Αξονική Τοµογραφία, έχει διεθνώς επικρατήσει από τα αρχικά των αγγλικών λέξεων Computed Tomography. Θεωρείται

Διαβάστε περισσότερα

Doppler Radar. Μεταφορά σήµατος µε την βοήθεια των µικροκυµάτων.

Doppler Radar. Μεταφορά σήµατος µε την βοήθεια των µικροκυµάτων. ρ. Χ. Βοζίκης Εργαστήριο Φυσικής ΙΙ 101 10. Άσκηση 10 Doppler Radar. Μεταφορά σήµατος µε την βοήθεια των µικροκυµάτων. 10.1 Σκοπός της εργαστηριακής άσκησης Σκοπός της άσκησης είναι η γνωριµία των σπουδαστών

Διαβάστε περισσότερα

«ΜΕΛΕΤΗ ΙΑΤΑΞΕΩΝ ΦΩΤΟΝΙΚΩΝ ΚΡΥΣΤΑΛΛΩΝ ΓΙΑ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ»

«ΜΕΛΕΤΗ ΙΑΤΑΞΕΩΝ ΦΩΤΟΝΙΚΩΝ ΚΡΥΣΤΑΛΛΩΝ ΓΙΑ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ» ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΝ ΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΕΚΠΟΝΗΣΗ Ι ΑΚΤΟΡΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΒΗΣ «ΜΕΛΕΤΗ ΙΑΤΑΞΕΩΝ ΦΩΤΟΝΙΚΩΝ ΚΡΥΣΤΑΛΛΩΝ ΓΙΑ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ» Υπεύθυνος Καθηγητής: κ. Θωµάς Σφηκόπουλος Υπεύθυνος Επιστηµονικός Συνεργάτες:

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο. Παθολογική Χειρουργική Νοσηλευτική ΙΙ. «Μέτρηση της αιματηρής. Αρτηριακής Πίεσης»

Εργαστήριο. Παθολογική Χειρουργική Νοσηλευτική ΙΙ. «Μέτρηση της αιματηρής. Αρτηριακής Πίεσης» Εργαστήριο Παθολογική Χειρουργική Νοσηλευτική ΙΙ «Μέτρηση της αιματηρής Αρτηριακής Πίεσης» Αιμοδυναμική παρακολούθηση α) Μη επεμβατική Ηλεκτροκαρδιογράφημα Αρτηριακός σφυγμός Αναίμακτη αρτηριακή πίεση

Διαβάστε περισσότερα

Συναρτήσεις Συσχέτισης

Συναρτήσεις Συσχέτισης Συναρτήσεις Συσχέτισης Για ένα σήµα ενέργειας ορίζεται η συνάρτηση αυτοσυσχέτισης R + ( τ = ( τ ( τ = ( ( τ d = ( + τ + ( d Για ένα σήµα ισχύος ορίζεται η µέση χρονική συνάρτηση αυτοσυσχέτισης R ( τ =

Διαβάστε περισσότερα

Ασκήσεις στα Συστήµατα Ηλεκτρονικών Επικοινωνιών Κεφάλαιο 3 ο : ΕΙΣΑΓΩΓΗ στις ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΟ ΚΥΜΑ και ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ

Ασκήσεις στα Συστήµατα Ηλεκτρονικών Επικοινωνιών Κεφάλαιο 3 ο : ΕΙΣΑΓΩΓΗ στις ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΟ ΚΥΜΑ και ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ Κεφάλαιο 3 ο : ΕΙΣΑΓΩΓΗ στις ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΟ ΚΥΜΑ και ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ 1. Ποµπός ΑΜ εκπέµπει σε φέρουσα συχνότητα 1152 ΚΗz, µε ισχύ φέροντος 10KW. Η σύνθετη αντίσταση της κεραίας είναι

Διαβάστε περισσότερα

Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ε π α ν α λ η π τ ι κ ά θ έ µ α τ α 0 0 5 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 1 ΘΕΜΑ 1 o Για τις ερωτήσεις 1 4, να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που

Διαβάστε περισσότερα

Φασµατογράφος NMR. Μαγνήτης. ΑποσυζευκτÞò Β 2 Β 3. ÄÝκτηò S N. ΚανÜλι κλειδþìατοò. Β 1 Ποìπüò ADC. (data points) (data points) Επεξεργασßα.

Φασµατογράφος NMR. Μαγνήτης. ΑποσυζευκτÞò Β 2 Β 3. ÄÝκτηò S N. ΚανÜλι κλειδþìατοò. Β 1 Ποìπüò ADC. (data points) (data points) Επεξεργασßα. INPUT ΠεριφερειακÜ (σκληρüò δßσκοò) ΠαλìογρÜφοò ΚαταγραφÝαò Φασµατογράφος NMR Η/Υ Κονσüλα Επεξεργασßα δεδοìýνων (daa poins) Β 1 Ποìπüò Β 2 ΑποσυζευκτÞò Β 3 ΚανÜλι κλειδþìατοò ΑποθÞκευση δεδοìýνων (daa

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΕΝΩΣΗ ΙΣΘΜΟΥ ΑΟΡΤΗΣ

ΣΤΕΝΩΣΗ ΙΣΘΜΟΥ ΑΟΡΤΗΣ ΣΤΕΝΩΣΗ ΙΣΘΜΟΥ ΑΟΡΤΗΣ ΗΛΙΚΙΑ ΔΙΑΓΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΛΟΓΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΠΩΤΕΡΗ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ Κωνσταντίνος Θωμαϊδης Καρδιολογική Κλινική Γ.Ν «Γ.ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ» Συνηθισμένη συγγενής ανωμαλία (6-8% των Σ.Κ.) Συχνότητα:

Διαβάστε περισσότερα

HMY 333 Φωτονική Διάλεξη 12 Οπτικοί κυματοδηγοί

HMY 333 Φωτονική Διάλεξη 12 Οπτικοί κυματοδηγοί 4 Hsiu. Ha Ανάκλαση και μετάδοση του φωτός σε μια διηλεκτρική επαφή HMY 333 Φωτονική Διάλεξη Οπτικοί κυματοδηγοί i i i r i si c si v c hp://www.e.readig.ac.u/clouds/awell/ c 3 Γωνία πρόσπτωσης < κρίσιμη

Διαβάστε περισσότερα

ÊÏÑÕÖÇ ÊÁÂÁËÁ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΦΥΣΙΚΗ

ÊÏÑÕÖÇ ÊÁÂÁËÁ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΦΥΣΙΚΗ Επαναληπτικά Θέµατα ΟΕΦΕ 007 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΦΥΣΙΚΗ ZHTHMA Στις ερωτήσεις έως 4 να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα σε κάθε αριθµό το γράµµα που αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

Το υποσύστηµα "αίσθησης" απαιτήσεις και επιδόσεις φυσικά µεγέθη γενική δοµή και συγκρότηση

Το υποσύστηµα αίσθησης απαιτήσεις και επιδόσεις φυσικά µεγέθη γενική δοµή και συγκρότηση Το υποσύστηµα "αίσθησης" απαιτήσεις και επιδόσεις φυσικά µεγέθη γενική δοµή και συγκρότηση Το υποσύστηµα "αίσθησης" είσοδοι της διάταξης αντίληψη του "περιβάλλοντος" τροφοδοσία του µε καθορίζει τις επιδόσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (ΘΕΡΙΝΑ) ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 19/02/17 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΟΣ: ΑΡΧΩΝ ΜΑΡΚΟΣ

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (ΘΕΡΙΝΑ) ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 19/02/17 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΟΣ: ΑΡΧΩΝ ΜΑΡΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ Γ ΥΚΕΙΟΥ (ΘΕΡΙΝΑ) ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 9/02/7 ΕΠΙΜΕΕΙΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΟΣ: ΑΡΧΩΝ ΜΑΡΚΟΣ ΘΕΜΑ Α Οδηγία: Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ερωτήσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ 04 ΦΥΣΙΚΗ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΘΕΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ Διάρκεια: 3 ώρες ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5)

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ 04 ΦΥΣΙΚΗ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΘΕΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ Διάρκεια: 3 ώρες ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) Σελίδα από 5 ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ 4 ΦΥΣΙΚΗ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΘΕΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ Διάρκεια: 3 ώρες ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) ΘΕΜΑ Α Α. Σ ένα στάσιμο κύμα όλα τα μόρια του ελαστικού μέσου στο οποίο δημιουργείται α. έχουν

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην τεχνική Προσανατολισμός εικόνων, θέση εξεταζομένου Ορολογία ΥΓ κριτήρια Προετοιμασία ασθενούς Κλινικές εφαρμογές

Εισαγωγή στην τεχνική Προσανατολισμός εικόνων, θέση εξεταζομένου Ορολογία ΥΓ κριτήρια Προετοιμασία ασθενούς Κλινικές εφαρμογές Εισαγωγή στην τεχνική Προσανατολισμός εικόνων, θέση εξεταζομένου Ορολογία ΥΓ κριτήρια Προετοιμασία ασθενούς Κλινικές εφαρμογές Απαιτείται δεξιότητα και εμπειρία, συγχρονισμός κινήσεων χεριού & οφθαλμού

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1ο 1. Ποιος είναι ο ρόλος των ερυθρών κυττάρων του αίματος; α. μεταφέρουν οξυγόνο σε όλο το σώμα β. μεταφέρουν θρεπτικά συστατικά, άλατα, ορμόνες και πρωτεΐνες γ. μεταφέρουν

Διαβάστε περισσότερα

Ένωση Ελλήνων Φυσικών ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΦΥΣΙΚΗΣ 2007 Πανεπιστήμιο Αθηνών Εργαστήριο Φυσικών Επιστημών, Τεχνολογίας, Περιβάλλοντος Γ Λυκείου

Ένωση Ελλήνων Φυσικών ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΦΥΣΙΚΗΣ 2007 Πανεπιστήμιο Αθηνών Εργαστήριο Φυσικών Επιστημών, Τεχνολογίας, Περιβάλλοντος Γ Λυκείου Γ Λυκείου 21 Απριλίου 27 Θεωρητικό Μέρος Θέμα 1 ο : 1. Σε μια πειραματική άσκηση χρησιμοποιήσαμε τη διάταξη που φαίνεται στο διπλανό σχήμα. Γεμίσαμε με νερό μια προχοΐδα, την στηρίξαμε L κατακόρυφα και

Διαβάστε περισσότερα

Ένωση Ελλήνων Φυσικών ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΦΥΣΙΚΗΣ Γ Λυκείου

Ένωση Ελλήνων Φυσικών ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΦΥΣΙΚΗΣ Γ Λυκείου Γ Λυκείου 21 Απριλίου 27 Θεωρητικό Μέρος Θέμα 1 ο : 1. Σε μια πειραματική άσκηση χρησιμοποιήσαμε τη διάταξη που φαίνεται στο διπλανό σχήμα. Γεμίσαμε με νερό μια προχοΐδα, την στηρίξαμε L κατακόρυφα και

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΑΝΑΛΟΓΙΚΩΝ & ΨΗΦΙΑΚΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΑΝΑΛΟΓΙΚΩΝ & ΨΗΦΙΑΚΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ Σχολή Θετικών Επιστημών Τεχνολογίας Τηλεπικοινωνιών Τμήμα Επιστήμης και Τεχνολογίας Τηλεπικοινωνιών ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΑΝΑΛΟΓΙΚΩΝ & ΨΗΦΙΑΚΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ ΙI Εργαστήριο 7 ο : Διαμόρφωση Θέσης Παλμών

Διαβάστε περισσότερα

Κυματική οπτική. Συμβολή Περίθλαση Πόλωση

Κυματική οπτική. Συμβολή Περίθλαση Πόλωση Κυματική οπτική Η κυματική οπτική ασχολείται με τη μελέτη φαινομένων τα οποία δεν μπορούμε να εξηγήσουμε επαρκώς με τις αρχές της γεωμετρικής οπτικής. Στα φαινόμενα αυτά περιλαμβάνονται τα εξής: Συμβολή

Διαβάστε περισσότερα

Συνιστώνται για... Οι δονήσεις είναι αποτελεσματικές...

Συνιστώνται για... Οι δονήσεις είναι αποτελεσματικές... ΠΕΔΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ Εκφυλιστικές αλλοιώσεις Αγγειακές παθήσεις Παθολογίες των πνευμόνων Ουρο-γυναικολογικές διαταραχές Καρδιακές παθήσεις Παθολογίες σπονδυλικής στήλης Παθολογίες αρθρώσεων Παθολογίες συνδέσμων

Διαβάστε περισσότερα

Μετρήσεις Διατάξεων Laser Ανιχνευτές Σύμφωνης Ακτινοβολίας. Ιωάννης Καγκλής Φυσικός Ιατρικής Ακτινοφυσικός

Μετρήσεις Διατάξεων Laser Ανιχνευτές Σύμφωνης Ακτινοβολίας. Ιωάννης Καγκλής Φυσικός Ιατρικής Ακτινοφυσικός Μετρήσεις Διατάξεων Laser Ανιχνευτές Σύμφωνης Ακτινοβολίας Ιωάννης Καγκλής Φυσικός Ιατρικής Ακτινοφυσικός Maximum Permissible Exposure (MPE) - Nominal Hazard Zone (NHZ) Μέγιστη Επιτρεπτή Έκθεση (MPE) Το

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ (ΝΕΟ ΣΥΣΤΗΜΑ) 23 ΜΑΪOY 2016 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΦΥΣΙΚΗ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ (ΝΕΟ ΣΥΣΤΗΜΑ) 23 ΜΑΪOY 2016 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α ΦΥΣΙΚΗ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ (ΝΕΟ ΣΥΣΤΗΜΑ) 3 ΜΑΪOY 016 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Στις ερωτήσεις Α1-Α4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και, δίπλα, το γράµµα που αντιστοιχεί στη φράση η οποία συµπληρώνει

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 6 ΣΕΛΙΔΕΣ

ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 6 ΣΕΛΙΔΕΣ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΚΥΡΙΑΚΗ 23/04/2017 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ Ο.Π ΘΕΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΕΞΙ (6) ΘΕΜΑ Α Στις ερωτήσεις Α1 Α4 να γράψετε στο τετράδιο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΣΗΣΗ 5

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΣΗΣΗ 5 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΦΥΣΙΚΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΣΗΣΗ 5 Προσδιορισµός του ύψους του οραικού στρώµατος µε τη διάταξη lidar. Μπαλής

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία βιολογίας Μ. Παναγιώτα A 1 5 ο ΓΕΛ Χαλανδρίου 2013-14. Αγγειοπλαστική Bypass

Εργασία βιολογίας Μ. Παναγιώτα A 1 5 ο ΓΕΛ Χαλανδρίου 2013-14. Αγγειοπλαστική Bypass Εργασία βιολογίας Μ. Παναγιώτα A 1 5 ο ΓΕΛ Χαλανδρίου 2013-14 Αγγειοπλαστική Bypass Η αντιμετώπιση των καρδιαγγειακών νόσων περιλαμβάνει: φαρμακευτική αγωγή συστάσεις για αλλαγές στον τρόπο ζωής και τις

Διαβάστε περισσότερα

Βασική Κατηγοριοποίηση Αισθητήρων Γιώργος Βασιλείου

Βασική Κατηγοριοποίηση Αισθητήρων Γιώργος Βασιλείου Βασική Κατηγοριοποίηση Αισθητήρων Γιώργος Βασιλείου Εισαγωγή Τι είναι οι αισθητήρες και ποιος ο ρόλος τους στα ρομπότ; Μετρούν μια φυσική ποσότητα. Μετατρέπουν σε σήμα που μπορεί να διαβαστεί από παρατηρητή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2015 Β ΦΑΣΗ. Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΦΥΣΙΚΗ Ηµεροµηνία: Κυριακή 26 Απριλίου 2015 ιάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2015 Β ΦΑΣΗ. Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΦΥΣΙΚΗ Ηµεροµηνία: Κυριακή 26 Απριλίου 2015 ιάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 015 ΤΑΞΗ: ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΜΑΘΗΜΑ: ΘΕΜΑ A Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΦΥΣΙΚΗ Ηµεροµηνία: Κυριακή 6 Απριλίου 015 ιάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Στις ηµιτελείς προτάσεις Α1

Διαβάστε περισσότερα