ΦΙΛΟΛΟΓΙΚΟ? ΣΥΛΛΟΓΟ? ΡΑίΝΑ^Ο? ΠΛΙ>ΝΛ^Ο* ΦΙΑΟΑΟΓΙΚΟΝ ΓΚΝΟΛΙΚΟΝ ΚΑΤΑ Τ1>ΙΜΗΝΓΑΝ <ΚΑΙΑΟΜ<ΝΟΝ. ΤΟΜΟ* ΙΖ\ ΑΙ>. ι* <ΟΚΤη&ΝΟ*-ΜΚ<Μ&ΝΟ ϊ»75> ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΦΙΛΟΛΟΓΙΚΟ? ΣΥΛΛΟΓΟ? ΡΑίΝΑ^Ο? ΠΛΙ>ΝΛ^Ο* ΦΙΑΟΑΟΓΙΚΟΝ ΓΚΝΟΛΙΚΟΝ ΚΑΤΑ Τ1>ΙΜΗΝΓΑΝ <ΚΑΙΑΟΜ<ΝΟΝ. ΤΟΜΟ* ΙΖ\ ΑΙ>. ι* <ΟΚΤη&ΝΟ*-ΜΚ<Μ&ΝΟ ϊ»75> ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ"

Transcript

1 ΦΙΛΟΛΟΓΙΚΟ? ΣΥΛΛΟΓΟ? ΡΑίΝΑ^Ο? ΠΛΙ>ΝΛ^Ο* ΦΙΑΟΑΟΓΙΚΟΝ ΓΚΝΟΛΙΚΟΝ ΚΑΤΑ Τ1>ΙΜΗΝΓΑΝ <ΚΑΙΑΟΜ<ΝΟΝ ΤΟΜΟ* ΙΖ\ ΑΙ>. ι* <ΟΚΤη&ΝΟ*-ΜΚ<Μ&ΝΟ ϊ»75> ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Γ. ΠΑΠΑΧΑΤΖΗ Το επιστημονικό κοσμοείδοολο τής νεώτερης φυσικής έχει καταδείξει ανεπίτρεπτα ανθρωποκεντρική τήν εως τώρα θεώρηση τής ζωής και τοΰ κόσμου (Μελέτη) Ι. Ν. ΔΑΜΠΑΣΗ. At αιρέσεις εν τή αρχαία Ιατρική παρά Κέλσω (Μελέτη) Ν. ΓΡΥΠΑΡΗ Οί περιπέτειες τής οικογενειακής αλληλογραφίας τοο Δίον. Σολωμοΰ (Μελέτη) Μ. ΠΑΞΙΜΑΔΟΠΟΥΛΟΥ ΣΤΑΥΡΙΝΟΥ... s..το υπόμνημα τοΰ 'Αντωνίου Γάητα για τίς συνταγματικές μεταρρυθμίσεις τής Επτανήσου ( ) (Μελέτη) Γ. ΔΑΝΙΗΛ Προσανατολισμοί στην «Κίχλη» τοϋ Γ. Σεφέρη (Μελέτη) Τ. ΛΟΥΠΉ... ;. Μία άγνωστη οίκογένεια βυζαντινών πρεσβευτών τήν έπόχή τοΰ Ίουστινιανοΰ (Μελέτη) ΙΩ. ΚΟΡΙΝΘΙΟΥ.....' Φραγκοχιώτικοι ΰμνοι (Μελέτη) ΑΙΚ. ΠΑΡΙΩΤΗ Ή «Ήρωΐς» τοϋ Γεωργίου 'Αναξαγόρα Ναύτη (Μελέτη) Σ. ΠΑΠΑΓΕΩΡΠΟΥ..Το πρώτο εργοστάσιο ζάχαρης στην 'Ελλάδα (Μελέτη) Μ. BEH. Συστατική επιστολή Σταΐκου Σταϊκοπούλου υπέρ Όθωμανοϋ ΐ* κατά τάς παραμονάς τής πτώσεως τοΰ Ναυπλίου τφ 1822 (Μελέτη) ΑΝ. ΚΟΦΙΝΙΩΤΗ Νικ. Ι. Σαριπόλου, Κυπρίου, Λαογραφικά καί ποιητικά δοκίμια (Μελέτη) Γ. Θ. ΖΩΡΑ Ή κατάστασις είς τάς παραδουναβίους επαρχίας κατά τήν δκθεσιν προξένου έν Βουκουρεστίω (Μελέτη) ΕΠ. ΒΡΑΝΟΠΟΥΛΟΥ.'Ακροπόλεις καί οχυρά στην αρχαία 'Αττική (Μελέτη) Κ. ΒΟΥΡΒΕΡΗ Τό Γ' διεθνές άνθρωπιστικον συμπόσιον Αθηνών Πηλίου 1975 (Μελέτη) ΧΡΟΝΙΚΑ Γ. Θ. Ζ.Τής Συντάξεως (Χρονικον) it Δεσμός, 'Αφιέρωμα στον Ι. Ν. Θεοδωρακόπουλον (Χρόνικον) μ.μ....'από τήν κίνησιν τοΰ Συλλόγου «Παρνασσός» (Δελτίον αριθμ. 26, 'Οκτώβριος Δεκέμβριος 1975) (Χρονικον) it.. ; Νέα Δημοσιεύματα (Χρονικόν)

2 P'A;>.K A f * Ο S ΙΛ*Λ*ΠΚ*Η P<rl«ÎIKW ΚΑΤΑ TMMHFIAF <ΚΑΙΑ«Μ<Κ«Η Ιδιοκτήτης: ΦΙΛΟΛΟΠΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ «ΠΑΡΝΑΣΣΟΣ» Γραφεία : Πλατεία Άγ. Γεωργίου Καρύτση 8 'Αθήναι (Τ.Τ. 124) Επιτροπή Συντάξεως: Ι. ΘΕΟΔΩΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ : Πρόεδρος Φιλολογικσϋ Συλλόγου Παρνασσός ΣΑΒΒΑΣ ΛΟΪΖΙΔΗΣ : Γεν. Γραμματεύς Φιλολογικού Συλλόγου Παρνασσός ΓΕΩΡΓΙΟΣ Θ. ΖΩΡΑΣ : Πρόεδρος ΦιλολογικοΟ τμήματος Παρνασσού Έκδότης Διευθυντής Συντάξεως: ΓΕΩΡΓΙΟΣ Θ. ΖΩΡΑΣ οδός Πολυτεχνείου 5α, 'Αθήναι (Τ.Τ. 103) Γραμματεύς Σ υ ν τ ά ξ ε ω ς : ΜΑΡΙΑ MANTOΥΒΑΛΟΥ Προϊστάμενος τ υ π ο γ ρ α φ ε ί ο υ : ΙΟΡΔΑΝΗΣ Δ. ΜΥΡΊΙΔΗΣ οδός Σεϊζάνη 5, Αθήναι Τιμή τεύχους Δρχ. 70 (Ν. Δ. 346) 1969, αρθρ. 9, παραγρ. 3) ΕΤΗΣΙΑ ΣΥΝΔΡΟΜΗ (συμπεριλαμβανομένων καί των ταχυδρομικών) : 'Εσωτερικού Δρχ. 280 'Εξωτερικού Δολ. 14 Δια Συλλόγους, Σχολεία Δρχ. 350 Δια Τράπεζας, Επιχειρήσεις, 'Οργανισμούς, 'Ανωνύμους Εταιρείας, Δήμους καί Κοινότητας Δρχ. 400 y 'Εμβάσματα αποστέλλονται έπ* ονόματι τοΰ Φιλολογικού Συλλόγου «Παρνασσός». Χειρόγραφα δημοσιευόμενα ή μή δεν επιστρέφονται.

3 PAÏVASSOS ΤΟΜΟΣ ΙΖ' OKTA&NO* - <Κ<Μ&ΝΟΣ }979 ΑΝ$Μ. 4 ΓΕΩΡΓΙΟΥ Μ. ΠΑΠΑΧΑΤΖΗ Καθηγητού τής Παντείου Σχολής ΤΟ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΚΟΣΜΟΕΙΔΩΛΟ ΤΗΣ ΝΕΩΤΕΡΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΕΧΕΙ ΚΑΤΑΔΕΙΞΕΙ ΑΝΕΠΙΤΡΕΠΤΑ ΑΝΘΡΩΠΟΚΕΝΤΡΙΚΗ ΤΗΝ ΕΩΣ ΤΩΡΑ ΘΕΩΡΗΣΗ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ * Ή αλματώδης πρόοδος πού συντελέσθηκε στις τελευταίες δεκαετίες στον τομέα των φυσικών επιστημών θα περίμενε κανείς ότι θα άνοιγε νέους ευρύτατους ορίζοντες καί στη σφαίρα του φιλοσοφικού στοχασμού. Και ότι οί νέοι αυτοί ευρύτατοι ορίζοντες στη σφαίρα της φιλοσοφικής σκέψης θα κατέληγαν να αποδεσμεύσουν το ανθρώπινο πνεύμα άπό τήν αποκλειστική του προσήλωση στον μικροσκοπικό τούτο κόκκο άμμου της θεϊκής άμμογιαλιας (όπου ή Μοίρα έχει τάξει το δικό μας βιολογικό είδος σε μια διαβίωση χιλιάδων αιώνων : όση πρόκειται να εΐναι ή ανθρώπινη διάρκεια μέσα στή ροή τοΰ ιστορικού χρόνου) και θα κατέληγαν έτσι να διαμορφώσουν μια νέα άποψη στή θεώρηση τοΰ κόσμου και της ζωής. Μια νέα άποψη, άπό άλλη οπτική γωνία, ύπό ευρύτερο δηλαδή πρίσμα, σέ τρόπο πού ό φιλοσοφικός στοχασμός να βρίσκεται περισσότερο σ' επαφή με τή νέα πραγματικότητα της ζωής και τοΰ κόσμου, έτσι όπως οί θετικές επιστήμες μας τήν αποκαλύπτουν αυτήν τήν τελευταία άπ' το δεύτερο ήμισυ τοΰ 19ου ai. και πέρα. "Ομως αυτό δεν έγινε. Ό φιλοσοφικός στοχασμός κι ή κοσμολογική θεώρηση δεν έχουν ακολουθήσει εως τα σήμερα αυτή τήν όδό της αληθινής, τής γνήσιας παγκοσμιότητας, μολονότι ή προσφιλής στις φυσικές επιστήμες μέθοδος τής θετικής έρευνας έχει ανοίξει αυτόν τό δρόμο άπό δεκάδες χρόνια τώρα, μέσα στις απέραντες εκτάσεις τοΰ κοσμικοΰ χώρου. Τα σύγχρονα ρεύματα φιλοσοφικού στοχασμού ακολουθούν εντούτοις * Δύο ανακοινώσεις (25 'Ιανουαρίου καί 31 Μαρτίου 1975) στην ύπό τήν προεδρία τοϋ καθηγητού ακαδημαϊκού κ. Κωνστ. Τσάτσου «Ελληνική Φιλοσοφική Εταιρεία». 31

4 482 τήν πεπατημένη, τήν οδό δηλαδή ή οποία είχε αρχίσει άπό το αρχαίο ελληνικό πνεύμα κι έχει καταστή παραδοσιακή στή δυτική διανόηση μέσω της ιταλικής 'Αναγέννησης. Όλόκληρη ή ουμανιστική παράδοση, ή θρησκευτική διδαχή, το έλληνορρωμαϊκο πνεύμα, ή 'Αναγέννηση κι ή Δύση του Που και του 18ου και του 19ου αιώνα είχανε κληροδοτήσει στή δική τους διανόηση τήν πίστη, τήν ακράδαντη πεποίθηση ότι ό άνθρωπος είναι τό πνευματικό κέντρο του σύμπαντος. Κι έτσι και σήμερα ή φιλοσοφία μας έχει μείνει αθεράπευτα εως τα τώρα εγωκεντρική : άνθρωπομορφική δηλαδή καί γεωκεντρική. Και ώς τα σήμερα ακόμα δίνει τό πνευματικό «κέντρο βάρους» στή δική μας γη καί στή δική μας ανθρωπότητα. Δέν έχει ακόμα ατενίσει πέρα μακρυά γύρω μας στους απέραντους ορίζοντες, τους οποίους οί θετικές επιστήμες μας έχουν ήδη ανοίξει καί μας τους δείχνουν, για να στοχασθή μήπως υπάρχουν κάπου έκεϊ στα φωτόσπαρτα πελάγη του κοσμικού χώρου μυριάδες καί μυριάδες γένη διαφορετικών κάθε φορά βιολογικών ειδών, μερικά τών οποίων τελούνε ϊσως υψηλότερα άπ' τή δική μας βαθμίδα. Υψηλότερα σε νοητική ισχύ, σε πλούτο συναισθηματικό, σέ γνωστικές δυναμικότητες, σέ κεραίες συλλήψεως, εν γένει σέ ποικίλες εκδηλώσεις πνευματικής ζωής. Ή κοσμολογική θεώρηση δέν έχει ακόμα ουσιαστικά υψώσει τό βλέμμα άπ' τή μικροσκοπική μας σφαίρα. Κι έτσι : όταν π.χ. οί έγελιανοί μέ υπερηφάνεια διεκήρυσσαν εως τα τέλη ακόμα τοϋ 19ου ότι τό πνεύμα είναι τό μόνο πού θεωρεί καί στοχάζεται, εννοούσαν αποκλειστικά τό πνεύμα του δικού μας βιολογικού είδους. «Είναι τό μόνο, έλεγαν, πού θεωρεί καί στοχάζεται, έχοντας για αντικείμενα θεωρήσεως ολόκληρο τό σύμπαν καί τον ίδιο τον εαυτό του» (στον τομέα της εσωστρεφούς διανόησης αυτόν τον τελευταίο). «Κάθετι άλλο στους κόσμους τοϋ Υπαρκτού, έλεγαν, καθετί άλλο, εϊτε έμψυχο εϊτε άψυχο, είναι πάντοτε αντικείμενο θεωρήσεως, κανένα δέν είναι υποκείμενο». Ποτέ ό 19ος αιώνας, ακόμα κι ώς τις τελευταίες του δεκαετίες, ποτέ δέν είχε διερωτηθή μήπως εϊναι απαράδεκτα ανθρωποκεντρική αυτή ή εκδοχή, ποτέ δηλαδή δέν εΐχε αίσθανθή τήν ανάγκη να προσθέσει ότι «οί παραπάνω συλλογισμοί ισχύουν φυσικά μέ τήν προϋπόθεση ότι περιορίζουμε τήν παρατήρηση μας μόνο στα πλαίσια πνευματικού βίου πάνω στή μικρή τούτη σφαίρα τούρανοϋ, τή δική μας, πάνω στο δικό μας μονάχα πλανήτη». 'Ανάλογη παρατήρηση για τήν επικράτηση μιας στενά άνθρωπομορφικής νοοτροπίας ισχύει όχι μόνο για τον 19ο αιώνα, άλλα καί για τον δικό μας τον 20ό. Τα κυριαρχοΰντα καί θεωρούμενα ώς νεωτερίζοντα φιλοσοφικά ρεύματα, καί τώρα ακόμα έχουν αυτή τήν ανθρωποκεντρική σφραγίδα τρόπου στοχασμού : "Οταν ό Μαρτίνος Heidegger π.χ. λέγει ότι ό άνθρω

5 483 πος είναι το μόνο ον πού έχει την δυνατότητα να κατανοή το Sein (το Είναι), δεν αισθάνεται τήν ανάγκη να προσθέσει ότι «διατυπώνω αύτη τη σκέψη με τήν προϋπόθεση φυσικά ότι περιορίζει κανείς τήν παρατήρηση του στα πλαίσια πνευματικού βίου πάνω στη μικρή τούτη σφαίρα τούρανοΰ, τή δική μας, πάνω στο δικό μας μονάχα πλανήτη». Κι ακόμα στις αρχές τοΰ 20οΰ αιώνα, όταν ό Windelband κι ô Rickert κι οι άλλοι νεοκαντιανοί εκπρόσωποι της φιλοσοφίας των αξιών κι ό κάπως μεταγενέστερος Εδουάρδος Spranger, όταν έλεγαν ότι ολόκληρος ό κόσμος τοΰ αντικειμενικού πνεύματος, το σύνολο δηλαδή των πολιτιστικών άξιων στον τομέα τοΰ πνευματικού πολιτισμοΰ, ότι είναι δημιούργημα τοΰ άνθρωπου, ποτέ τους δέν είχαν αισθανθή τήν ανάγκη να κάνουν τή διάκριση σέ κάθε είδικώτερη σφαίρα πολιτισμοΰ, αναμεταξύ άφ' ενός των ιστορικών πραγματοποιήσεων και άφ' έτερου της αντίστοιχης πολιτιστικής αξίας σαν ίθυντήριου ιδεώδους. "Ελεγαν με γενικώτατη σύλληψη φιλοσοφικοΰ στοχασμού και με γενικώτατη επίσης λεκτική έκφραση, ότι ό πολιτισμός ολόκληρος είναι προβολή τοΰ ανθρώπινου πνεύματος στον εξωτερικό κόσμο. «Είναι πνεύμα έκπορευόμενο εκ τοΰ πνεύματος μας», έλεγαν χρησιμοποιώντας σ' αυτή τή φράση τον όρο «πνεύμα» τήν πρώτη φορά με νόημα αντικειμενικό δηλ. πολιτισμός και τή δεύτερη φορά («έκ τοΰ πνεύματος μας») με νόημα υποκειμενικό, νοώντας δηλαδή στή δεύτερη αυτή φορά τό δημιουργικό τοΰ πολιτισμού ανθρώπινο πνεύμα. Ένα άλλο όμως φλογερό άναρώτημα τοΰ φιλοσοφικού στοχασμού δέν τους είχε καθόλου απασχολήσει, δέν τους εϊχε έλθει καθόλου στή σκέψη. Τό άναρώτημα πού τελεί σέ συνάρτηση μέ τή διάκριση αναμεταξύ των ιστορικώς πραγματοποιηθέντων άφ' ενός και άφ' έτερου της αντίστοιχης πολιτιστικής αξίας αυτής καθ' έαυτήν σαν ίθυντήριου ιδεώδους. Δηλαδή (αν πάρωμε τον τομέα της καλλιτεχνικής δημιουργίας) : Τό ότι είναι έργα ανθρώπων τα συγκεκριμένα μεγάλα έργα, τα ιστορικώς πραγματοποιηθέντα, π.χ. τό σύμπλεγμα τοΰ Λαοκόοντος ή ή Pietà τοΰ Michelangelo, αυτό τό γνωρίζουμε : περί αύτοΰ δέν υπάρχει δεύτερη γνώμη. "Αν γίνει όμως ή πένθιμη υπόθεση πώς άπό μια μοιραία σύμπτωση ουράνιων φαινομένων, ό πλανήτης τούτος είχε ανάψει και καή άπό μιά του σύγκρουση π.χ. μέ κολοσσιαίο μετεωρίτη, πριν προλάβει νάναπτυχθή πάνω του ή ζωή, τί θα είχε χάσει ό πολιτισμός στην παγκοσμιότητα του; Θα ήταν ανύπαρκτες οί αισθητικές αξίες (αυτές καθαυτές) σαν ίθυντήριο ιδεώδες; Θα ήταν ανύπαρκτο αυτό καθαυτό τό νόημα τοΰ ωραίου στην καλλιτεχνική δημιουργία; Ή απλώς δέ θα είχε λάχει ιστορική πραγμάτωση στα συγκεκριμένα μεγάλα έργα τά δικά μας, για τα όποια τόσο είμαστε σαν άνθρωποι υπερήφανοι, τά όποια δηλαδή είναι ανθρώπινα δημιουργήματα και αποτελούνε, ώς υλοποίηση αισθητικών άξιων, τό καύχημα τοΰ πολιτισμού μας;

6 484 Κάτι ανάλογο και με τον τομέα της θρησκευτικότητας. "Αν ή παραπάνω υποθετική καταστροφή είχε γίνει άπό μια τυχαία σύμπτωση ουράνιων φαινομένων πριν προλάβει νάναπτυχθή ή ζωή στον πλανήτη μας, τί θα είχε χάσει ό πολιτισμός στην παγκοσμιότητα του; Τί θα ήταν σήμερα ανύπαρκτο; Το συναίσθημα της θρησκευτικότητας, αυτό καθαυτό, ή θρησκευτικότης σαν ίθυντήριο ιδεώδες, ή θερμή αυτή συναισθηματική έλξη προς ανώτερες δυνάμεις, ή ψυχική αυτή παρόρμηση για τή λατρεία του «Αγίου», θα ήταν ανύπαρκτη και κείνη αυτή καθ' εαυτή ν; Ή απλώς στις επί μέρους θετικές θρησκείες στον βουδισμό, στον χριστιανισμό κλπ. δέν θα είχε λάχει απ' τή Μοίρα ή τύχη της γνωστής ιστορικής πραγματώσεως; Με άλλα λόγια δημιούργημα τών ανθρωπίνων κοινωνιών είναι απλώς οι ιστορικώς πραγματοποιηθείσες θετικές έπί μέρους θρησκείες ή κι αυτό ακόμα το θρησκευτικό συναίσθημα, σαν ίθυντήριο ιδεώδες, στο όποιο οφείλεται ή γένεση κι ή διάπλαση κι ή ανάπτυξη κι ή ιδιόμορφη εσωτερική δομή της καθεμιανής θετικής θρησκείας (ιερά ιστορία, δόγματα, τύποι λατρείας κλπ.) ; Κάτι ανάλογο και μέ τον τομέα τών ηθικών άξιων. "Αν ύποτεθή δτι ή περί ής ανωτέρω ο λόγος βιβλική καταστροφή είχε συντελεσθή πριν προλάβη νάναπτυχθή ή ζωή στον πλανήτη μας, τί θα εϊχε χάσει ό πολιτισμός στην παγκοσμιότητα του; Τί θα ήταν ανύπαρκτο σήμερα; Ή διάκριση αναμεταξύ κάλου και κακοϋ αυτή καθαυτή, ό λεγόμενος δηλαδή ηθικός κανόνας σαν ίθυντήριο ιδεώδες, θα ήτανε κι αυτός ανύπαρκτος, ή μήπως απλώς τά ιστορικώς πραγματοποιηθέντα μεγάλα συναφή κηρύγματα, όπως π.χ. ή ηθική διδαχή του Σωκράτη και του Κομφούκιου και τών άλλων μεγάλων ήθικοδιδασκάλων του γένους μας, μόνον αυτά, δεν θα είχανε καν άναφανή; Μέ άλλα λόγια δημιούργημα τών ανθρωπίνων κοινωνιών καί τών αντίστοιχων υψηλού" επιπέδου παραστημάτων τών μεγάλων ήθικοδιδασκάλων του γένους μας είναι κι αυτή ακόμα ή διάκριση αναμεταξύ κάλου καί κάκου, κι αυτός ακόμα ό ηθικός κανόνας σαν σύλληψη, σαν νόημα, σαν ίθυντήριο ιδεώδες, ή μήπως τό αντίθετο, δημιούργημα ανθρώπινο είναι μόνο τά ιστορικώς πραγματοποιηθέντα μεγάλα ηθικά κηρύγματα; Καί τό άλλο συναφές φλογερό άναρώτημα στον ϊδιο τομέα τών ηθικών άξιων : Τό κήρυγμα για τή διάκριση αναμεταξύ καλοΰ καί κακού, ό ηθικός κανόνας σαν σύλληψη του φιλοσοφικού στοχασμού, τό ιδανικό για τήν ηθική τελείωση του άνθρωπου, εϊναι φτιαχτά ανθρώπινα έργα, τεχνητά, ανθρωπινής κατασκευής, καμωμένα για λόγους μιας ανώτερης σκοπιμότητας, για να καταπολεμούνται τά ένστικτα καί τά όρμέμφυτα, τά εκ καταβολής εδρεύοντα στην ανθρώπινη ψυχοσύνθεση άπό τους καιρούς τών πρωτογόνων καί για να είναι εφικτή μια κατά τό δυνατόν άνθρωπινώτερη μορφή συλλογικής ζωής στον

7 485 κοινωνικό βίο, ή μήπως το αντίθετο, έχουν ενα εξαίσιο οντολογικό 'Αντίκρυσμα κάπου Άλλου, ανεξάρτητα απ' τή δική μας γη κι απ' το βιολογικό είδος πού τήν κατοικεί, ενα εξαίσιο οντολογικό 'Αντίκρυσμα, πού δεν θα έθίγετο στο παραμικρό κι αν ακόμα δεν είχε καθόλου υπάρξει το ανθρώπινο γένος στον δικό μας πλανήτη ; "Αν δοθεί καταφατική απάντηση σ' αυτό το τελευταίο φλογερό άναρώτημα της φιλοσοφικής σκέψης, τότε, με τα δεδομένα τών απέραντων οριζόντων πού έχουνε ανοίξει μέσα στα ευρύτατα πλαίσια του κοσμικού χώρου οι τελευταίες ανακαλύψεις τών φυσικών επιστημών, ή θρησκευτικότης σαν ψυχική παρόρμηση, ή διάκριση αναμεταξύ καλού και κακού, ό εν γένει ηθικός κανόνας, οι αισθητικές αξίες στην καλλιτεχνική δημιουργία, όλα αυτά τα υψηλής στάθμης ίθυντήρια ιδεώδη, έχουνε κι άλλου τις ιστορικές των πραγματοποιήσεις, άλλου, εξω άπ' τή δική μας γή, εξω άπ' τή δική μας ανθρωπότητα, ανεξάρτητα άπ' τό δικό μας βιολογικό είδος. Τις έχουν κι άλλου συντελέσει τις δικές των ιστορικές πραγματοποιήσεις. Κι άλλου πάλι τις είχανε και στο παρελθόν, στο μακρινό παρελθόν, πριν αναφανεί ή ζωή στον δικό μας πλανήτη. Και θα τίς έχουν και στο μέλλον, όταν θάχη πάψει να υπάρχει ζωή στή δική μας σφαίρα. Σε αποστάσεις χρονικές τεράστιες κάποτε και σέ αποστάσεις κοσμικού χώρου κυριολεκτικά αστρονομικές, ό κόσμος τοΰ αντικειμενικού πνεύματος, ό πνευματικός πολιτισμός στους υψηλότερους τομείς του, εμφανίζει μιαν παγκοσμιότητα, για τήν οποίαν δέν είχανε ιδέα οι παλαιότερες εποχές της γεωκεντρικής κι ανθρωποκεντρικής νοοτροπίας. 'Αλλά για να μπορέσει να συλλάβει ό φιλόσοφος αυτή τήν παγκοσμιότητα στον κόσμο τοΰ αντικειμενικού πνεύματος, πρέπει νά έχει πρώτα τήν ικανότητα να απαντήσει αρνητικά στο ερώτημα αν είναι ή όχι άπλα ανθρώπινα κατασκευάσματα ό ηθικός κανόνας, ή θρησκευτικότης, οι υψηλές αισθητικές αξίες κι εν γένει όλα τά υψηλής στάθμης ίθυντήρια ίδεώδη. Ή θέση τήν οποία υποστηρίζουμε μοιάζει εκ πρώτης όψεως ότι διαπνέεται άπό μια τάση προς τό «Υπερβατικό». Πολύ λίγο συμπορεύεται με τό πνεύμα τοΰ 19ου και τού 20οΰ δικοΰ μας αιώνα, πού τους χαρακτηρίζει μια θετικώτερη νοοτροπία στον τομέα τοΰ φιλοσοφικού στοχασμού. 'Εντούτοις αυτή ή θέση καταδεικνύεται πολύ λιγώτερο υπερβατική, αν ήθελε κανείς φιλοσοφήσει σύμφωνα με τά δεδομένα τών τελευταίων ανακαλύψεων τών φυσικών επιστημών κι ιδίως τής αστροφυσικής κι αν ήθελε απαλλαγή άπό τίς παρωπίδες μιας γεωκεντρικής κι άνθρωπομορφικής θεωρήσεως τού κόσμου καί τής ζωής. Στους καιρούς τής πλατωνικής ΐδεοκρατίας θα μπορούσε κανείς νά συναντήσει τό νόημα τοΰ «αιώνιου προτύπου», τής ιδέας, τοΰ αρχέτυπου,

8 486 μέσα στον κόσμο των ιδεών, τη σύλληψη για τη μεταφυσική παλιννόστηση. Κι αύτη όμως διαφέρει σημαντικά άπ'τή δική μας θέση: ότι οί υψηλές αξίες πολιτισμού και τα ΐθυντήρια ιδεώδη έχουν κάπου Άλλου, εξω απ' το δικό μας περιβάλλον ζωής, ενα εξαίσιο οντολογικό 'Αντίκρυσμα. Κάτι δηλαδή οντολογικά 'Αληθινό, Υπαρκτό, πού δέν μπορούν όμως να Τό προσπελάσουν οι νοητικές κεραίες του δικού μας βιολογικού είδους και πολύ όλιγώτερο μπορεί νάτό ερμηνεύσει ή νοητική δομή του άνθρωπου κι ή σύνολη ορθολογική του οργάνωση, όπως τοΰ είναι δοσμένη άπ' τή Μοίρα εκ καταβολής. Ύστερ' άπ' τα κυριαρχήσαντα ρεύματα φιλοσοφικού στοχασμού τοΰ 19ου και τοΰ δικού μας τοΰ 20οΰ, ύστερ' άπ' τήν υπερτιμημένη αξιολόγηση τής θετικής παρατήρησης της γύρω κοινωνικής πραγματικότητας του Αύγουστου Comte, ύστερ' άπ' τήν εκδοχή του για τό τρίτο στάδιο τό βασισμένο στην πραγματιστική θεώρηση, μετά άπ' τή θεολογική χρονική περίοδο και άπ' τήν ύστερώτερη εποχή τής μεταφυσικής πίστης ύστερ' άπ' τους έγελιανούς και τους άλλους νεοκαντιανούς τοΰ 19ου, ύστερ' άπ' τους ύπαρξιστές τοΰ 20οΰ, καιρός τώρα νάκουσθεϊ κι ενα φιλοσοφικό κήρυγμα διαφορετικό, βασισμένο στους απέραντους ορίζοντες βιολογικής υπάρξεως και πλειονότητας κατοικουμένων κόσμων, στους απέραντους ορίζοντες πού έχουν ανοίξει στην κοσμολογική θεώρηση οί τελευταίες ανακαλύψεις των φυσικών επιστημών, με τό απίστευτο για παλαιότερες εποχές εύρος κοσμικού χώρου. Και τό νέο αυτό φιλοσοφικό κήρυγμα, με τό κεντρικό σύνθημα «άπαλλαγήτε άπ' τις παρωπίδες τής ως τά τώρα γεωκεντρικής κι άνθρωπομορφικής θεώρησης τοΰ κόσμου και τής ζωής», τό νέο αυτό φιλοσοφικό κήρυγμα είναι συντονισμένο με τις ώς άνω τελευταίες ανακαλύψεις τής φυσικής. Ό τομέας τής ουράνιας μηχανικής εΐχεν εΰρει τον Κοπέρνικό του πριν πεντακόσια ολόκληρα χρόνια. Καιρός τώρα κι οί δικοί μας τομείς τοΰ επιστητού νά αναζητούνε τον δικό τους Κοπέρνικό : Οί τομείς τοΰ φιλοσοφικού στοχασμού καί τής κοσμολογικής θεώρησης. Και πραγματικά, μονάχα στον τομέα τής ουράνιας μηχανικής μπορέσαμε εμείς οί άνθρωποι νά είμαστε ενσυνείδητα κοπερνίκειοι. Στή σφαίρα τής φιλοσοφίας έχουμε ακόμα μείνει αθεράπευτα πτολεμαϊκοί : «γεωκεντρικοί» δηλαδή κι «ανθρωποκεντρικοί». Διατυπώνω αυτές τις σκέψεις, στηριζόμενος στην πεποίθηση ότι θάρθή μια μέρα, σέ μακρινά μελλοντικά χρόνια, πού ή επιστήμη τής διαστημικής εποχής, τοΰ καιρού των μακρινών απογόνων τής τωρινής μας γενεάς, θα μάς δείξει πιο φανερά με τή θετική μέθοδο πού πάντα άρέσκουνται νά χρησιμοποιούνε οί φυσικές επιστήμες αυτήν τήν παγκοσμιότητα στον τομέα τοΰ αντικειμενικού πνεύματος. Τότε ή όλη νοοτροπία στή σφαίρα

9 487 του φιλοσοφικού στοχασμού και της κοσμολογικής θεώρησης θα εχη αλλάξει ριζικά. Δεν θα ξεκινάει πια ή φιλοσοφική θεώρηση άπ' το δικό μας βιολογικό είδος κι άπ' τις δικές μας γνωστικές δυναμικότητες, σαν ά π ò μιαν αδιαμφισβήτητη βάση. Κι ίσως βρεθή κάποιος τότε, στα μακρινά κείνα μελλοντικά χρόνια, να θυμηθεί και να πει : «'Απ' όσα θυμούμαι άπ' τις μελέτες μου της ιστορίας της φιλοσοφίας, κάποια νεότευκτη τότε ελληνική φιλοσοφική εταιρία, κάτι σχετικό μέ δσα σήμερα γνωρίζουμε είχε προείπει. Κάποιες σχετικές σκέψεις είχε και κείνη διατυπώσει, πριν άπό ολόκληρους αιώνες, και μάλιστα κάτω άπ' τή σκιά του ϊδιου εκείνου ιερού Βράχου, πού είχε ΐδή γύρω στους πρόποδες του τετρακόσια χρόνια προ Χριστού τή γένεση των μεγάλων φιλοσοφικών συστημάτων της ελληνικής αρχαιότητας». Κάτι ανάλογο δηλαδή μέ ό,τι συνέβη στον τομέα της ουράνιας μηχανικής : "Οταν τό Κοπερνίκειο σύστημα επεκράτησε, πολλοί ελληνολάτρες ιστορικοί τών θετικών επιστημών θυμήθηκαν κι είπαν : Μα τα είχε προείπει όλα αυτά ό Άρίσταρχος ό Σάμιος δυο χιλιάδες χρόνια πρωτήτερα. Και στην ενδεχόμενη ένσταση κι αντίρρηση ότι «αφήστε νάρθεΐ πρώτα κείνη ή μελλοντική εποχή και νάποδειχθεΐ μέ τή θετική μέθοδο κείνη ή πλειονότητα μορφών ζωής και κείνη ή παγκοσμιότητα του αντικειμενικού πνεύματος και τότε μόνο ας φιλοσοφήσωμε πάνω σ' αυτά», σ'αυτού τοΰ είδους τήν ένσταση κι αντίρρηση θα μπορούσε κανείς νάντιτάξει ότι οι φιλοσοφικές επιστήμες δεν είναι φυσικές επιστήμες, ώστε να άπέχουνε να θεωρούνε σαν αντικείμενο τους κάθετι πού δέν έχει πρωτήτερα περάσει άπ' τό πείραμα κι άπ' τό εργαστήριο κι άπ' τή θετική μέθοδο έρεύνης. Μονάχα ή φυσική ασχολείται αποκλειστικά μέ τα όσα έχουνε περάσει άπ' τή δοκιμασία τής θετικής μεθόδου. Ό φιλοσοφικός στοχασμός κι ή κοσμολογική θεώρηση χρησιμοποιούνε άλλες οδούς αναζητήσεως. Κι ιδίως προσέχουνε να μή προσκολλώνται στο πιο απίθανο, παραμερίζοντας και παραπετώντας τό πιθανώτερο. Είναι οι επιστήμες τών επιστημών. Έχουνε σαν αντικείμενο αναζητήσεως μια συνθετική εικόνα τοΰ συνολικά υπαρκτού, πέρα άπ' τα δεδομένα τών επί μέρους επιστημών. Σκοπεύουνε σέ πορίσματα πολύ καθολικώτερα άπ' τήν καθεμιά έπί μέρους επιστήμη κι έχουνε τάξει στον εαυτό τους στόχους πολύ υψηλούς. Γι' αυτό ακριβώς ξεφεύγουνε άπ' τό εργαστήριο κι άπ' τή θετική μέθοδο έρεύνης, γι' αυτό ακριβώς δέν τους είναι απαραίτητο τό θετικά αποδεδειγμένο, άλλ' αρκούνται να προτιμούνε τό πιο πιθανό, παραμερίζοντας τό εντελώς απίθανο. Και πραγματικά, είναι εντελώς απίθανο τό ότι τα άκαταμέτρητα αυτά εκατομμύρια οι χρυσές σφαίρες, έχουν όλες τους γύρω πλανήτες, πού σέ κανέναν τους δέν έχει ποτέ μπορέσει να εκδηλωθεί τό θεϊκό φαινόμενο τής οργανικής ζωής, παρ' όλη της τή γνωστή στην επιστήμη δύναμη

10 488 προσαρμογής σε διαφορετικό κάθε φορά περιβάλλον. Κι ότι αποτελούνε δήθεν έτσι όλες κείνες οί μυριάδες μυριάδων οι κόσμοι, στα φωτόσπαρτα πελάγη αναρίθμητων γαλαξιών, αποτελούνε δήθεν έναν απλό διάκοσμο, για χάρη του δικοϋ μας προνομιούχου βιολογικού είδους, πού είναι δήθεν το unicum, ή κορωνίδα τής Δημιουργίας, ό μικρός θεός του κόσμου. "Οτι έχουνε γενή όλα κείνα για νάποτελουνε έναν απλό διάκοσμο για χάρη μας, αυτό είναι ή πιο απίθανη σειρά συλλογισμών πού θα μπορούσε ό φιλοσοφικός στοχασμός να συλλάβει. Σας ευχαριστώ πού είχατε την υπομονή να ακούσετε τις σκέψεις μου αυτές, πού δεν είναι άλλωστε πρωτότυπες προσωπικές δικές μου, άλλα τις οφείλω σ' έναν πρόωρα εκλιπόντα βαθυστόχαστο διανοητή, γερμανόφωνο άπό μητέρα, του οποίου τα κείμενα εχω μεταφράσει κι εχω εκδώσει ι και πού το κυριώτερό του χαρακτηριστικό ήτανε ή τέλεια αδυναμία του για αυτοπροβολή, ΐσως και επειδή είχε πεθάνει νέος και δέν έχει αφήσει όνομα. Ξεκινώντας άπ' τήν παραπάνω βάση πώς τό βιολογικό μας είδος δέν αποτελεί τό μόνο δημιούργημα οργανικής ύλης πού να είναι προικισμένο με πνευματική οντότητα, πού τα άτομα του να έχουν τήν ιδιότητα ελεύθερης πνευματικής προσωπικότητας θα πρέπει να καταλήξει κανείς πώς ή θεώρηση τοϋ κόσμου και τής ζωής χρειάζεται μιαν άλλη, πολύ ευρύτερη, οπτική γωνία. "Εως τώρα γινότανε αποκλειστικά δια μέσου τοϋ πνεύματος τοϋ ανθρώπου, τόσο στην αρχαία ελληνική φιλοσοφία, όσο και στην 'Αναγέννηση και στή φιλοσοφία τής Δυτικής Ευρώπης. Κοσμοθεωρία χωρίς τό ανθρώπινο πνεύμα ήταν κάτι ασύλληπτο κι αδιανόητο. Τό δικό μας βιολογικό είδος εθεωρείτο ότι κατέχει τήν ύψιστη ηθική και πνευματική βαθμίδα μέσα στους κόσμους τοϋ Είναι, ότι αποτελεί, όπως λέγαμε, τό unicum, τήν κορωνίδα τής Δημιουργίας. "Αν όμως ίδεΐ ό θεωρών νους τοϋ φιλοσόφου τον κόσμο και τή ζωή υπό άλλο πρίσμα, ευρύτερο, για να είναι περισσότερο σ' έπαφη με τα δεδομένα τής ύπαρξης, μέσα στους απέραντους ορίζοντες τοϋ κοσμικού χώρου, τους διάπλατα ανοιγμένους στα βλέμματα τοϋ φιλοσοφικού στοχασμού άπ' τις τελευταίες ανακαλύψεις των φυσικών επιστημών τότε ό θεωρών νους του φιλοσόφου βλέπει δτι ενα άλλο στοιχείο έρχεται κι εκτοπίζει τον άνθρωπο άπ' τή θέση του σαν πνευματικοΰ κέντρου τοϋ σύμπαντος κόσμου, έρχεται και τον εκτοπίζει και τον διαδέχεται. Και τό άλλο εκείνο στοιχείο είναι τό στοιχείο τής πνευματικής οντότητας γενικώτερα. 1. Βλ. Παύλου Ά μαδέου Ν τ ί ν α χ, Ή Κοιλάδα τών Ρόδων, τόμοι 2.

11 489 Tò στοιχείο της πνευματικής οντότητας προσκτάται ΰστερ' από μακραίωνες εξελίξεις τών μυριάδων κείνων βιολογικών ειδών, ΰστ«ρ' άπο χιλιάδων αιώνων βιολογική εξέλιξη και πνευματική ανάπτυξη. 'Από στάδιο σε στάδιο, άπο επώδυνο πρωτήτερα πέρασμα σ' επάλληλες αναβαθμίδες εξελίξεως, εμφανίζεται κάποτε το στοιχείο της πνευματικής οντότητας, άλλοτε νωρίτερα κι άλλοτε πολύ αργότερα, άλλοτε έντελέστερο, βαθύτερα «εμπλουτισμένο», κι' άλλοτε λιγώτερο έντονο, λιγώτερο «ουσιώδες», σε μυριάδες καί μυριάδες βιολογικά είδη, πού τα χωρίζουνε μεταξύ τους αποστάσεις χρονικές κολοσσιαίες σέ ώρισμένες περιπτώσεις. Κι επίσης τα χωρίζουνε μεταξύ τους αποστάσεις κοσμικού χώρου κυριολεκτικά αστρονομικές. Κι είναι το στοιχείο αυτό τής πνευματικής οντότητας ένας θαυμαστός καρπός μακρόχρονης εξέλιξης καί βιολογικής πορείας. Οί γενικοί του στόχοι είναι «προς τα υψηλότερα ολοένα» («semper excelsius») κι έχουνε νόημα «θεϊκό», άσχετο με την επενέργεια τών τυφλών δυνάμεων τής φύσεως, νόημα άσχετο προς τη μηχανοκρατική υλιστική ερμηνεία. Νόημα «θεϊκό». Το βάθος του νοήματος τών αντικειμενικών αυτών σκοπών καί στόχων, δέν επαρκούνε οί διαθέσιμες άπ' τον άνθρωπο νοητικές κεραίες να τό ερμηνεύσουν (δέν είναι δοσμένο άπό τη Μοίρα να τό γνωρίσει ποτέ ό άνθρωπος), άν καί τόσο ή θετική επιστήμη όσο κι ό θεωρών νους του φιλοσόφου βλέπουνε καθαρά τήν επιφάνεια : "Οτι είναι δηλαδή μια βιολογική εξέλιξη καί μια πνευματική ανάπτυξη «προς τα υψηλότερα ολοένα» (τό «semper excelsius»). Χάρη στο στοιχείο αυτό τής πνευματικής οντότητας ξεφεύγει ή καθεμιά species, τό καθένα άπ' τα ελλογα κείνα είδη τής οργανικής ζωής, ξεφεύγει άπ' τή γύρω του φύση, άπ'τό φυσικό του περιβάλλον, κι εξυψώνεται σέ κάτι εντελώς διαφορετικό άπ' τάρχικά στάδια εξελίξεως. Τί ήτανε στην αρχή αρχή; "Ενα τμήμα τής πανίδας στή καθεμιά κατοικούμενη σφαίρα. Σύν τω χρόνω διαβαίνουνε τα βιολογικά κείνα εϊδη άπ' τήν ανωνυμία κι άπ' τήν έλλειψη αύτεπίγνωσης στην επώνυμη ιστορική τους πορεία. Τάσσουνε οί ίδιοι ώρισμένους σκοπούς στή ζωή τους. Αύτοκαθορίζουνε στόχους υψηλούς καί νιώθουνε τήν εσωτερική ανάγκη, τήν πνευματική καί ψυχική ανυποχώρητη δίψα, να πραγματοποιούνε τους σκοπούς αυτούς, μοχθώντας ενσυνείδητα για χάρη του καθενός άπ' τους στόχους πού έχουνε τάξει : Καί ιδίως : Εις μέν τον ατομικό βίο για τήν ανάδειξη τους σ' ελεύθερη ηθική καί πνευματική προσωπικότητα. Εις δε τή συλλογική καί κοινωνική διαβίωση για τήν έποικοδόμηση (πάνω άπ' τήν υλική καί φυσική ζωή) ενός μεγάλου πλήθους άπό αισθητικές, θρησκευτικές, ηθικές κι εν γένει πνευματικές αξίες, πού συναπαρτίζουνε το οικοδόμημα του αντικειμενικού πνεύματος σέ κάθε κατοικούμενη σφαίρα. Κι έτσι, σύν τω χρόνω, τά βιολογικά αυτά εϊδη λυτρώνουνται άπ' τήν αρχική ζωώδη κατάσταση, κι άπό

12 490 στάδιο σε στάδιο, άπο αναβαθμίδα σε αναβαθμίδα, αποκτούνε, δσο περνούνε οι χιλιετηρίδες, ψυχικό βίο πλουσιώτατο σε άξιες εσωτερικού πολιτισμού. Και κατορθώνουνε επιτεύγματα εξαίσια και θαυμαστά : Να φθάσουνε νάχουνε μετουσιωθή σε κάτι εντελώς διαφορετικό άπ' τα αφετηρία στάδια, άπ' τις αφετηρίες φάσεις αύτοϋ του ξεκινήματος. Νάχουνε μετουσιωθή : σ' έναν κόσμο αυτοσυνειδησίας κι ηθικής ελευθερίας και πνευματικής ομορφιάς. Κι ή φιλοσοφική θεώρηση δέν ξεύρει σ' αυτό το σημείο τι να πρωτοθαυμάσει : Το οικοδόμημα του αντικειμενικού πνεύματος πού έχουνε ανεγείρει τό οικοδόμημα του πνευματικού πολιτισμού ή τον εξ ϊσου αξιοθαύμαστο κόσμο τοϋ εσωτερικού πολιτισμού, τον κόσμο τής αυτοσυνειδησίας στην πνευματική υπόσταση καί στην πορεία ζωής τής καθεμιανής άπ' τις ατομικές εκείνες περιπτώσεις. Ή πρόσκτηση του ως άνω στοιχείου τής πνευματικής οντότητας, αυτή είναι πού ενώνει μεταξύ τους σε μιαν αδιάλειπτη ολοένα πορεία προς τα υψηλότερα (καί σέ αντίστοιχους τελολογικούς σκοπούς) μυριάδες και μυριάδες βιολογικά εϊδη μέ νόηση καί μέ λόγο καί μ' άλλες άγνωστες σέ μάς καί κάποτε ανώτερες άπ'τις δικές μας πνευματικές λειτουργίες. Ή πρόσκτηση τοϋ στοιχείου αύτοϋ αύτη είναι πού αποτελεί τό «κοινό σημείο». Κατά τα λοιπά τα προικισμένα αυτά άπ' τή Μοίρα εϊδη τής βιολογίας μέ τις έμφυτες προδιαθέσεις νάνέλθουν κατά τά λοιπά τελοΰνε αναμεταξύ τους σέ άμετρες ποικιλίες οργανικής ζωής, σέ ασύλληπτες δηλαδή διαφορές, σέ απίστευτους ανατομικούς, φυσιολογικούς (λειτουργικούς) καί γενικώτερα βιολογικούς διαφορισμούς. Κι οί διαφορές αυτές οφείλονται στους εντελώς διαφορετικούς όρους φυσικοΰ περιβάλλοντος, υπό τους όποιους έχουν συντελεσθεί μακροχρόνιες εξελίξεις. Αυτό τό φαινόμενο τής εξελίξεως των ειδών, όπως τό είχε εμφανίσει ή δαρβίνεια θεωρία, εντοπισμένο στο δικό μας βιολογικό είδος, τό είχαν πάρει αρκετοί φιλόσοφοι καί διανοητές τοϋ 19ου καί τό είχανε χρησιμοποιήσει σαν βάση για νά καταλήξουνε σέ πορίσματα υλιστικά καί για να ποϋνε : «Ίδέτε : ή θρησκευτική πίστη διαψεύδεται άπ' την επιστήμη, τά δόγματα άμύνουνται κάθε φορά απεγνωσμένα στα τελευταία τους οχυρά κι ύποχωροΰνε πάντα καί βγαίνουνε ηττημένα αντίκρυ στην επιστημονική πρόοδο». Ένω τό αντίθετο συμβαίνει (κάτι πού ό Biichner κι ό Haeckel κι ό Holbach κι ô La Mettrie κι ό Feuerbach κι οί άλλοι ύλιστές κι οί εμπειριοκράτες τοϋ 19ου στον γερμανόφωνο χώρο, στην κεντρική Ευρώπη, δέν θά τό περίμεναν ποτέ) : Τό ίδιο αυτό φαινόμενο τής εξελίξεως τών ειδών, στην παγκοσμιότητα του, ό ίδιος εκείνος νόμος τής σύν τω χρόνω βιολογικής εξελίξεως καί πνευματικής αναπτύξεως, αυτό τό «semper excelsius» σέ αναρίθμητο πλήθος κατοικούμενες σκοτεινές σφαίρες πλανήτες

13 491 γύρω σε μυριάδες και μυριάδες χρυσές σφαίρες του κοσμικού χώρου, δίνει στην ανθρώπινη ψυχή το αίσθημα «του υψηλού», την εμποτίζει με βαθύτατη θρησκευτικότητα και παρωθεί το άνθρώ.τινο πνεύμα προς πεποιθήσεις κάθε άλλο παρά υλιστικές, προς πεποιθήσεις πνευματικώτατες. Κι έτσι βλέπει κανείς να επαληθεύει εδώ ή ρήση του Βάκωνος, ότι ενδέχεται ή άβαθης φιλοσοφία κι ή ολίγη επιστήμη να απομακρύνουν τον άνθρωπο άπό τον Θεό, ή πολλή όμως επιστήμη κι ή βαθύτερη και πληρέστερη φιλοσοφική θεώρηση έπαναστρέφουν τον ανθρώπινο στοχασμό σε πνευματικώτατες πεποιθήσεις. ' λ Ας δούμε όμως τώρα που μας οδηγεί αύτη ή νέα σ' ευρύτερους ορίζοντες κοσμολογική θεώρηση, σέ ποιους στοχασμούς μας οδηγεί, σε συνάρτηση με θέματα γνωσιολογικά. "Οπως είναι γνωστό, οί προσωκρατικοί δεν είχανε καθόλου αντιμετωπίσει τέτοιου είδους προβλήματα. Θάλεγε κανείς ότι ήτανε εντελώς βέβαιοι για τήν πληρότητα των γνωστικών δυναμικοτήτων του άνθρωπου. Ή ωριμότερη αττική φιλοσοφία αντιμετώπισε τα θέματα αυτά κι αυτήν ακολούθησε σέ παρεμφερή φλογερά ερωτηματικά ή ιταλική 'Αναγέννηση και τήν 'Αναγέννηση τήν ακολούθησε ή δυτική διανόηση του 17ου και του 18ου και τοϋ 19ου. Και σ' αυτήν τήν σφαίρα φιλοσοφικής σκέψης, τήν γνωσιοθεωρητική* το ανθρωποκεντρικό στοιχείο σαν βάση διαστοχασμοϋ είναι πέρα ως πέρα έκδηλο και κυρίαρχο. Έως τα σήμερα ακόμα αντικείμενα φιλοσοφικού στοχασμού αποτελούνε αποκλειστικά στον τομέα τον γνωσιολογικό ή εμπειρία (με τις αισθήσεις), ή νοητική δομή τοϋ βιολογικού μας είδους, ή σύνολη ορθολογική του οργάνωση, ώς οί μόνες υπαρκτές «κεραίες», οί μόνες δυνατές δυναμικότητες γνώσεως, τα μόνα μέσα για τήν προσπέλαση προς τον εξωτερικό κόσμο, προς τό Είναι στο σύνολο του, προς τήν εξ αντικειμένου δηλαδή οντολογική πραγματικότητα. Ιδίως στις τελευταίες δεκαετίες του 18ου ή Aufklàrung στον γερμανόφωνο χώρο, οί διαφωτιστές στην 'Αγγλία, ό Diderot, ό d'alembert κι οί άλλοι εγκυκλοπαιδιστές, τό σύνολο των εκπροσώπων της γαλλικής Διαφώτισης, προβαίνουνε όλοι τους στην ανάρρηση τοϋ ορθού λόγου σέ παντοδύναμη γνωστική δυναμικότητα. Τήν ίδια περίπου εποχή, στο δεύτερο ήμισυ του 18ου, ή καντιανή φιλοσοφία διατυπώνει τήν πασίγνωστη βασική της θέση για τήν δημιουργική συνεργασία αισθησιακής εμπειρίας και νοήσεως, για τήν κριτική αλληλοσυμπλήρωση τους. Κι ό ιδρυτής της μεγαλώνυμης αυτής σχολής, ο απαράμιλλος όριοθέτης στή γνωσιολογία, τοΰ κηρύγματος τοϋ οποίου οί απόηχοι πληροϋν καί μεγάλο χρονικό διάστημα τοϋ 19ου μέ τους νεοκαντιανούς, υποστηρίζει μέ δύναμη ότι ή μεταφυσική ποτέ δε θά

14 492 μπορέσει να γενεί αληθινή επιστήμη, ποτέ της δε θα μπορέσει να γίνει ασφαλής γνώσις, γιατί άπ'τα αντικείμενα της θα λείπει για παντοτεινά ή μια άπ' τις δυο θεμελιώδεις βάσεις της ώς άνω κριτικής αλληλοσυμπλήρωσης, ή αισθησιακή δηλαδή εμπειρία. Κι όπως εϊναι σ' όλους γνωστό, αφαιρεί ό Kant απ' τήν περιοχή της επαληθευμένης γνώσεως τα ύψιστα ηθικά αιτήματα και τά μεταθέτει στην περιοχή της πίστεως, γράφοντας το χωριστό συγγραφικό του έργο «Κριτική τοϋ πρακτικού λόγου», ϋστερ' άπ' τήν περίφημη του «Κριτική του καθαρού λόγου». 'Ατενίζοντας όμως ή φιλοσοφική θεώρηση τή ζωή καί τον κόσμο υπό ενα πολύ ευρύτερο πρίσμα, περί τοϋ οποίου έκάμαμε προηγουμένως λόγο, άποδεσμευόμενη δηλαδή ή κοσμολογική θεώρηση άπ' τήν ανθρωποκεντρική νοοτροπία, ή όποια εως τα τώρα τή χαρακτηρίζει, έχει όλες τις δυνατότητες να θέσει ώς βάση σύμφωνα με τους νόμους των πιθανοτήτων να θέσει ώς βάση τό στοχασμό ότι άλλου, άλλου σε πάμπολλες περιοχές τοϋ κοσμικοΰ χώρου, μακρυά άπ' τή δική μας γη, υπάρχουνε τά μεγάλα κέντρα πνευματικοΰ βίου. Κι ότι οι εφικτές κεραίες συλλήψεως τοϋ Εϊναι στο σύνολο του δεν εξαντλούνται με τις άπ' τό ανθρώπινο βιολογικό είδος διαθέσιμες δυναμικότητες γνώσεως. "Ολες οι συζητήσεις αναμεταξύ σ' αΐσθησιοκράτες καί νοησιαρχικούς, όλα κείνα τά δικά μας προβλήματα τά σχετικά μέ τή συγκριτική αξιολόγηση των διαθέσιμων γνωστικών δυναμικοτήτων, όλη κείνη ή έμφαση της καντιανής διανόησης, ότι βρήκε επί τέλους τον σωστό δρόμο στή γνωσιολογία, δίνοντας τό κέντρο βάρους στην δημιουργική συνεργασία μεταξύ αισθησιακής εμπειρίας καί νοήσεως καί στην κριτική αλληλοσυμπλήρωση τους, όλα κείνα φαίνονται τότε καθαρά ότι εϊναι «κατ' άνθρωπον» μονάχα, ότι περιορίζονται στή μικροσκοπική τούτη σφαίρα του κοσμικοΰ χώρου, τή δική μας. Κι έχει όλο τό δικαίωμα ή κοσμολογική θεώρηση στην ευρύτερη τοποθέτηση της οπτικής της γωνίας να ατενίσει πέρα άπ' τή δική μας γη : σέ κεραίες συλλήψεως ισχυρότερες άπ' τον δήθεν παντεπόπτη ορθό λόγο, σέ γνωστικές δυναμικότητες πού να υπερακοντίζουν τή νοητική δομή τοϋ άνθρωπου καί τή σύνολη ορθολογική του οργάνωση. Άλλα μήπως κι έδώ σέ μας, στή δική μας περιοχή βιολογικής ύπαρξης, στον δικό μας χώρο πνευματικού βίου, μήπως εξέχοντες φιλόσοφοι δεν έχουν διατυπώσει αισιόδοξες προοπτικές για τό δικό μας βιολογικό είδος κι ελπίδες, για μιαν ενδεχόμενη πρόσκτηση (σέ πολύ μακρινά μελλοντικά χρόνια) νέων δυναμικοτήτων γνώσεως; Ό Ερρίκος Bergson π.χ. έχει μιλήσει για τήν ενδεχόμενη μελλοντική ενεργοποίηση παμπάλαιων ικανοτήτων, πού πολλές χιλιάδες τώρα χρόνια κοίτουνται αποκοιμισμένες μέσα μας

15 493 και ληθαργοϋνε στα κατάβαθα τοϋ ψυχοπνευματικοΰ οργανισμού μας. Έχει δηλαδή στηρίξει ελπίδες στην intuitio, τη διαίσθηση, την ενόραση των νεοπλατωνικών. "Οχι, προς θεοϋ, μέ νόημα καταλυτικό απέναντι στα δεδομένα της νόησης και του ορθολογισμού. Ό γαλλοεβραϊος στοχαστής αποδίδει στην ενδεχόμενη μελλοντική ισχυροποίηση της intuition νόημα εποικοδομητικό. Δεν θάρθεΐ, λέει, να καταλύσει, κάθε άλλο. Θάρθεΐ να προσθέσει. Αυτό όμως πού θάρθεΐ να προσθέσει, θάναι τό ουσιωδέστερο. Ή θέση αυτή για τήν πιθανώτατη ύπαρξη σε άλλες περιοχές του κοσμικού χώρου κεραιών συλλήψεως και γνωστικών δυναμικοτήτων, πού να είναι ισχυρότερες σε σύγκριση μέ τις διαθέσιμες απ' τό δικό μας βιολογικό είδος, κλονίζει τις πεποιθήσεις τών Διαφωτιστών τοϋ 18ου για τήν απόλυτη γνωστική παντοδυναμία του παντεπόπτη τάχα όρθοϋ λόγου και σε τελευταία ανάλυση θέτει και πολλά ερωτηματικά στην υλιστική νοοτροπία τών τελευταίων δεκαετηρίδων τοϋ 19ου. Οί έμπειριοκράτες κι οί ύλιστές φιλόσοφοι της κεντρικής και της δυτικής Ευρώπης τοϋ 1870 και πέρα γνωστοί και στην Ελλάδα σ' ευρύτερο αναγνωστικό κοινό άπό εκλαϊκευτικές εκδόσεις έργων τους άπ' τήν παλαιά Βιβλιοθήκη Φέξη γύρω στα 1910 έλεγαν πώς ξεκινοΰν άπό μιαν επιστημονική αντίληψη τοϋ κόσμου και τής ζωής κι άρνιοΰνταν σαν ανύπαρκτο κάθετι «υπερβατικό», κάθε αντικείμενο μεταφυσικής αναζήτησης, κι όλα όσα άνταποκρίνουνται στα πιο σεμνά κι άγια ιδανικά τής ανθρώπινης ψυχής. «"Αν ήταν κάτι υπαρκτό, δεν θα τό βλέπαμε; έλεγαν. "Αν όχι οί αισθήσεις, τουλάχιστο όμως ό νους κι ό ορθός λόγος θα τό είχαν συλλάβει». Τάλεγαν αυτά, λησμονώντας τις σχετικές μονάχα δυνατότητες τών διαθέσιμων άπ' τό βιολογικό μας είδος κεραιών. Κι εν γένει σα να μήν υπήρχαν προβλήματα στον γνωσιοθεωρητικό τομέα. Δεν ζημιώνεται όμως στο παραμικρό τό εξ αντικειμένου Είναι, επειδή έχει τύχει αδύναμη εκ καταβολής ή νοητική δομή τοϋ άνθρωπου κι ή σύνολη ορθολογική του οργάνωση. 'Ακριβώς π.χ. όπως δεν ζημιώνουνται στο παραμικρό σε αντικειμενική ύπαρξη και σέ πραγματικότητα οί πέρα άπ' τό ιώδες κι οί κάτω άπ' τό ερυθρό ακτίνες, επειδή έτυχε νάναι στο δικό μας βιολογικό είδος πεπερασμένες οί δυνατότητες συλλήψεως τοϋ αισθητήριου τής οράσεως. Δέν πρόκειται για αντικειμενική ανυπαρξία. Πρόκειται για μιαν απλή ατέλεια τοϋ αισθητήριου. Είναι όπλα για τον άνθρωπο οί αισθήσεις μέσα στο περιβάλλον πού είναι ταγμένος να ζή. Συνάμα όμως είναι και φραγμοί. Καιρός να λεχθή τό ίδιο και για τις δυναμικότητες γνώσεως πού διαθέτει. Είναι όπλα για τον άνθρωπο οί κεραίες μέ τις όποιες έχει προικισθή, συνάμα όμως είναι και φραγμοί. Δέν πρόκειται για αντικειμενική ανυπαρξία τών μεγάλων 'Εκείνων πραγματικοτήτων, πού άνταποκρίνουνται σέ βαθύτατες προδιαθέσεις τής ανθρώπινης ψυχής κι άποτελοϋνε,

16 494 καθώς είπα και προηγουμένως, τα πιο σεμνά κι άγια ιδανικά της ψυχής του ανθρώπου όπως ή έννοια του «θείου», ή ή μεταθανάτια δικαίωση της αρετής ή το άφθιτο κείνο στοιχείο πνευματικής οντότητας, πού έπιζή στα πλαίσια τής ανθρώπινης υπόστασης και κατανικάει τή βιολογική φθορά και τή χρονική διάρκεια. Δεν πρόκειται για ανυπαρξία εξ αντικειμένου. Πρόκειται για μιαν ιδιότητα πεπερασμένου και ατελούς, ιδιότητα πού συμπορεύεται εκ καταβολής με τις γνωστικές δυναμικότητες του βιολογικού μας είδους, με τις όποιες αυτό εϊναι άπ' τή Μοίρα προικισμένο : με τήν ατελή νοητική του δομή και με τήν πεπερασμένη ορθολογική του οργάνωση. Οι δυο αυτές είναι όπλα αδιαμφισβήτητα για τό δικό μας βιολογικό είδος. Συνάμα όμως είναι και φραγμοί.

17 Ι. Ν. ΔΑΜΠΑΣΗ ΑΙ ΑΙΡΕΣΕΙΣ ΕΝ ΤΗ ΑΡΧΑΙΑ ΙΑΤΡΙΚΗ ΠΑΡΑ ΚΕΛΣΩ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Το α' ήμισυ του Α' μ.χ. αιώνος, κατώτερον της προηγουμένης περιόδου εις επιστημονικήν ενεργητικότητα, δύναται να θεωρηθή εποχή ύφέσεως, καθ' ήν ή μόνη αξιόλογος φυσιογνωμία ύπήρξεν ή του Κέλσου, του ιατρού, του οποίου και τυγχάνει επώνυμος 1. Κατά τους Ρωμαίο Ελληνιστικούς αυτούς χρόνους ή ιατρική έχει να παρουσίαση τήν πρώτην έπίσημον εν Ρώμη σχολήν (Schola medicorum), διάδοχον της άπό του α' ήμίσεος του Α' π.χ. αιώνος ύπό Άσκληπιάδου του Βιθυνού 2 ιδρυθείσης ιδιωτικής τοιαύτης, έξελιχθεΐσαν ούτως, ώστε οί διδάσκοντες να άνήκωσιν εις τήν ύπηρεσίαν τής πολιτείας και ακμάσασαν μέχρι τών αρχών του Τ' μ.χ. αιώνος. Ή διδασκαλία έδίδετο εις Έλληνικήν γλώσσαν, τής Λατινικής εισαχθείσης βαθμηδόν και δια ρυθμού βραδύτατου 3. Σύγχρονοι εις τον Κέλσον φέρονται ό Ρωμαίος φαρμακολόγος Scribonius Largus, συγγράψας «Compositiones medicamentorum» και ό Έλλην απελεύθερος Μενεκράτης 4, διατελέσας ιατρός του αύτοκράτορος Κλαυδίου 5, εις τον όποιον αφιέρωσε τό βιβλίον του, ύπό τον τίτλον «Αύτοκρά 1. S a r t ο n, G., Introduction to the History of Science, vol. I, p Ed. Carnegie Institution of Washington, Άκμάσας κατά το α' ήμισυ του Α' π.χ. αιώνος, έκτήσατο μεγάλην φήμην εν Ρώμη. Άντετίθετο εις τήν θεωρίαν τών χυμών (τοϋ Ιπποκράτους) και έδίδασκε μηχανικάς και άτομικας θεωρίας, ύποστηρίζων ότι ή υγεία εξαρτάται εκ τοϋ τρόπου τής κινήσεως τών στερεών συστατικών τοϋ σώματος, τών ατόμων. (Cohen, Μ. D r a b k i n, I., Source Book of Greek Science, p Ed. Harvard University, 1958). 3. Sarton, G., Ibid., pp Συνώνυμος αύτοϋ ύπήρξεν ό έπί Φιλίππου Β' βασιλέως τής Μακεδονίας ( π.χ.) άκμάσας κομπορρήμων ιατρός, άποκαλών εαυτόν Δία (α' Σουΐδας : Έν λέξει. "Εκδ. Aldus, β' Αιλιανός : Ποικίλη 'Ιστορία, ΙΔ', 51. Ed. Teubneri, Lipsiae, 1857). 5. Lavastine, L., Histoire Générale de la Médecine, vol. I, p Ed. Michel, Paris, 1936.

18 496 τωρ ολογράμματος αξιόλογων φαρμάκων» 1. 'Ας σημειωθή ότι υπό το όνομα Κέλσος, πλην του ημετέρου, φέρονται : ό διαπρεπής Ρωμαίος νομοδιδάσκαλος, άκμάσας επί 'Αδριανού ( ) 2 ο υπό τοΰ Ρωμαίου μαθηματικού Balbus (α' ήμισυ του Β' μ.χ. αιώνος) αναφερόμενος 3 ό συγγραφεύς βιβλίου μαγγανείας χάριν τοΰ ψευδομάντεος 'Αλεξάνδρου τοΰ Άβωνοτειχίτου 4 ό κατά το β' ήμισυ τοΰ Β' μ.χ. αιώνος άκμάσας Πλατωνικός φιλόσοφος έκπονήσας συστηματικήν κριτικήν τοΰ Χριστιανισμού, υπό τον τίτλον «'Αληθής λόγος», γνωστήν εκ τής υπό τοΰ Ώριγένους συγγραφείσης ανασκευής, τιτλοφορουμένης «Κατά Κέλσου» 5. Ό Κέλσος, τοΰ οποίου το πλήρες όνοματεπώνυμον εϊναι Aulus Cornelius Celsus (το κατά παράδοσιν Aurelius δεν είναι ορθόν, διότι δεν είναι κύριον όνομα), έζησε, κατά πασαν πιθανότητα, επί Αυγούστου και Τιβερίου (29 37 μ.χ.) καί, παρά τήν ην έκτήσατο φήμην, δεν άφήκε στοιχεία ικανά περί τοΰ βίου του. Ό Κουϊντιλιανός (β' ήμισυ τοΰ Α' μ.χ. αιώνος), συγγραφεύς τοΰ βιβλίου «Institutio Oratoria», θεωρεί αυτόν «vir mediocri ingenio» καί πληροφορεί ότι έγραψε καί επί άλλων θεμάτων, πλην τής ιατρικής. Έξ αύτοΰ τίνες τεκμαίρονται ότι ό Κέλσος ύπήρξεν άπλοΰς εκδότης εγκυκλοπαίδειας (περιλαμβανούσης, ώς γνωστόν, περί γεωργίας, στρατιωτικής τέχνης, ρητορικής, φιλοσοφίας, νομοθεσίας), μέρος τής οποίας ήτο τό εκτενές έργον «De Medicina». Καί, γεννάται τό ερώτημα, εάν ύπήρξεν ιατρός ασκών τό επάγγελμα ή άπλοΰς γνώστης τής ιατρικής εκ τής γενικής αύτοΰ μορφώσεως. Έν προκειμένω, Πλίνιος ό πρεσβύτερος (β' ήμισυ τοΰ Α' μ.χ. αιώνος) καταλέγει αυτόν μεταξύ τών συγγραφέων καί ουχί μεταξύ τών ιατρών. 'Αλλά, έν φ μία εργασία τόσον πλήρης καί σαφής θα πρέπει να εϊναι προϊόν τής γραφίδος εμπείρου έπαγγελματίου ιατρού, έν τούτοις δεν αποκλείεται ή ύπόθεσις, ότι τό εκτενές τοΰτο πόνημα «De Medicina» να εϊναι μετάφρασις Ελληνικών ιατρικών βιβλίων, ώς τής Ιπποκρατικής συλλογής 6, 1. Sarto n, G., Ibid., ρ Μεγάλη Ελληνική 'Εγκυκλοπαίδεια, τόμ. ΙΔ', σ "Εκδ. Πυρσοϋ, 'Αθήναι, Sarton, G., Ibid., p Λουκιανός, 'Αλέξανδρος ή ψευδομάντις, 1. Άπαντα, τόμ. Β', σ Ed. Teubneri, Lipsiae, Sarton, G., Ibid., p.p 'Ιατρικά έργα, γραφέντα προ τής εποχής τοΰ 'Ιπποκράτους, κατά τήν περίοδον τής ακμής αύτοϋ καί μετά ταύτην, επελέγησαν υπό τών γραμματικών τών περίφημων 'Αλεξανδρινών καί Περγαμίων βιβλιοθηκών, κατά τους 'Ελληνιστικούς χρόνους, καί, ένσωματωθέντα, κατέστησαν επώνυμα τοΰ επικρατέστερου ίατροϋ, του 'Ιπποκράτους. Ή 'Ιπποκρατική συλλογή (Corpus Hippocraticum), όθεν, είναι είδος ιατρικής βιβλιοθήκης καί απηχεί τάς απόψεις διαφόρων ιατρικών σχολών (Κωακής, Κνιδίας, Σικελικής), ώς καί φιλοσοφικών, ακόμη, τοο Ε', Δ' καί Γ' π.χ. αιώνος. Έάν ό 'Ιπποκράτης άφήκεν έργα

19 497 του Άσκληπιάδου ι, του Ήρακλείδου 2, του 'Ερασιστράτου 3 και του Μέγητος Σιδωνίου 4. Τινές, μάλιστα, ύποθέτουσιν ότι ό Κέλσος μετέφρασεν Έλληνικήν συγγραφήν του φίλου του Κασσίου 5 και άλλοι ότι το πρωτότυπον εις την Έλληνικήν εγράφη υπό του μαθητού του Άσκληπιάδου Aufidius Siculus και υπό του Κέλσου μετεφράσθη εις την Λατινικήν. Πάντως, ή άποψις υπό τύπον σημειώσεων καί παρατηρήσεων, αντί συγγραμμάτων ύπο τήν μορφήν των εν τη φερωνύμφ συλλογή περιλαμβανομένων, τοϋτο δέν μειοΐ τήν άξίαν των οΰτε καί τήν γνησιότητα αυτών θέτει υπό άμφισβήτησιν. Είναι πιθανόν, ύπό των υίών του Θεσσαλού καί Δράκοντος καί τοΰ έπί θυγατρί γαμβρού του Πολύβου, των πρώτων δογματικών, να έγένετο ή πρώτη επεξεργασία καί διαμόρφωσις τών 'Ιπποκρατικών καταλοίπων άλλα το πνεϋμα καί αί ίδέαι τοϋ διδασκάλου παρέμειναν βασικώς καί κατέστησαν ερείσματα της σχολής τών διαδόχων. Ή 'Ιπποκρατική συλλογή, συνεπώς, καίτοι περιλαμβάνει έργα ουχί γνήσια, πολλά εξ αυτών αμέσως ή εμμέσως είναι προϊόντα τής διδασκαλίας του (α' Δ ά μ π α σ η ς, Ι. Ν., Ή 'Ιπποκρατική Συλλογή. «'Ελληνική Ίατρικήν, 39 : 9 10, β' Δ ά μ π α σ η ς, Ι. Ν., Ή 'Ιπποκρατική Φιλοσοφία. «Παρνασσός», 13:1,1971). 1. Περί αύτοϋ έν προηγουμένη υποσημειώσει. 2. 'Ηρακλείδης ό Ταραντϊνος, ήκμασε κατά τό πρώτον ήμισυ του Α' π.χ. αιώνος καί ανήκει εις τήν σχολήν τών εμπειρικών (Β a r i é t y, M. C ο u r y, C, Histoire de la Médecine, p Ed. Fayard, Paris, 1963). 3. Τής ιατρικής σχολής τής 'Αλεξανδρείας ίδρυταί υπήρξαν δύο έξέχουσαι προσωπικότητες* ό 'Ηρόφιλος, άκμάσας έπί Πτολεμαίου Σωτήρος, καί ό νεώτερος του 'Ερασίστρατος, άκμάσας έπί Πτολεμαίου Φιλαδέλφου* ήτοι, ό μεν πρώτος κατά τα τέλη τοΰ Δ' καί το πρώτον τέταρτον τοΰ Γ' π.χ. αιώνος, ό δε δεύτερος κατά τό πρώτον ήμισυ τοΰ Γ' π.χ. αιώνος. Τούτων ό εις θα ήδύνατο να θεωρηθή θεμελιωτής τής «συστηματικής ανατομίας» καί ό έτερος τής «επιστημονικής φυσιολογίας» (Δ ά μ π α σ η ς, Ι. Ν., 'Ηρόφιλος καί 'Ερασίστρατος, οι Κορυφαίοι τής 'Αλεξανδρινής 'Ιατρικής Σχολής. «'Ιατρικά Χρονικά», 8 : 2, 1968). 4. Χειρουργός τής 'Αλεξανδρινής σχολής, ήκμασε κατά τον Β' π.χ. αιώνα (Bari et y, M. Cour y, C, Ibid., p. 152). 5. Ύπό το όνομα Κάσσιος αναφέρονται τρεις ιατροί. Τον πρώτον μνημονεύουσιν οί έξης : ό Κέλσος, ώς έκ τών πλέον επιδέξιων ιατρών τής εποχής του, ουχί άπό μακροϋ θανόντα* ό Γαληνός καί ό Καίλιος Αύρηλιανός, ώς φαρμακολόγον ό Sartori, ώς συγγραφέα ΐατρικοΰ έργου εις τήν Έλληνικήν, περί τω μ.χ., μεταγλωττισθέντος ύπό τοΰ Κέλσου εις τήν Λατινικήν, ύπό τον τίτλον «De Medicina«. Ό Κάσσιος ούτος, πιθανώς 'Ελληνικής καταγωγής, ήκμασεν έν Ρώμη κατά τό α' τρίτον τοΰ Α' μ.χ. αιώνος. Τον δεύτερον, άποκαλούμενον ίατροσοφιστήν, 'Ελληνικής καταγωγής καί ζήσαντα έν Ρώμη, θεωροΰσι συγγραφέα εγχειριδίου, υπό τον τίτλον «Ίατρικαί άπορίαι καί προβλήματα φυσικά». Ούτος θα ήκμασε, κατά πάσαν πιθανότητα, φθίνοντος τοΰ Α' ή αρχομένου τοΰ Β' μ.χ. αιώνος. Τον τρίτον, άποκαλούμενον Ευτυχή (Felix), Λατΐνον ΐατρόν, άκμάσαντα περί τα μέσα τοΰ Ε' μ.χ. αίώνος, άναφέρουσιν ώς μεταφραστήν 'Ελληνικών ιατρικών έργων καί δή συλλογής παθολογίας καί θεραπευτικής, υπό τον τίτλον «De Medicina ex Graecis Logicae Sectae Auctoribus Liber Translatus», προερχομένης κυρίως έκ τών συγγραφών τοΰ Γαληνοΰ (Δ ά μπα ση ς, Ι. Ν., Κάσσιος ό Ίατροσοφιστής. «'Ιατρικά Χρονικά», 5 : 12, 1965). 32

20 498 ότι ήσκει το επάγγελμα του ίατροϋ υποστηρίζεται εκ του γεγονότος, δτι εις πολλά σημεία του «De Medicina» εκφράζει τάς απόψεις του περί θεραπείας και συμπτωμάτων, μεταχειριζόμενος τό πρώτον πρόσωπον και εις άλλα τονίζει μετ' έμφάσεως το «εγώ», και αναφέρεται εις ασθενείς, τους οποίους έγνώριζε προσωπικώς και έπεμελήθη αυτών και κατά την νύκτα, είναι σαφώς ενήμερος τών έργων συγχρόνων του και παλαιοτέρων γνωστών Ελλήνων συγγραφέων, είς τους οποίους ανατρέχει ι. Ό Κέλσος, εξ οικογενείας πατρικίων καταγόμενος, θεωρείται ό μεγαλύτερος τών Λατίνων συγγραφέων ιατρικής και καταλέγεται εις τήν χορείαν τών εγκυκλοπαιδικών, μετά του Ούάρρωνος (β' ήμισυ Α' π.χ. αιώνος) και τοΰ Πλινίου. 'Εάν ήτο ιατρός ή όχι, τό πρόβλημα τοϋτο άπησχόλησεν ίκανόν αριθμόν λογίων μελετητών. Καί, εάν δεχθώμεν ότι δεν ήσκει τό ΐατρικόν επάγγελμα, ήτο πάντως «φιλίατρος», φίλος τ.ε. τών ιατρών, καί υπήρξε προσωπικότης ευρείας μορφώσεως, ερευνητής τών φυσικών επιστημών καί της ιατρικής, δυνάμενος νά χαράκτηρισθή ώς αρμόδιος να έκφέρη ελευθέρως καί άξιοπίστως τάς απόψεις του επί ιατρικών θεμάτων. Παρά ταύτα, ήγνοήθη υπό τών συγχρόνων του ιατρών, πιθανώς διότι οί πλείστοι εξ αυτών, δντες "Ελληνες, έθεώρουν κατωτέραν τήν έπιστημονικήν έργασίαν ενός Ρωμαίου* άλλα καί κατά τον Μεσαίωνα ήτο ολίγον γνωστός, μέχρι τής εποχής του πάπα Νικολάου Ε' ( ), άποκαλύψαντος τό έργον του Κέλσου, τό όποιον έξετυπώθη τό πρώτον εν Φλωρεντία τω 1478* βραδύτερον δε έπηκολούθησαν πολλαί εκδόσεις και, κατά τήν Άναγέννησιν, ή διδασκαλία του διεδόθη ευρύτατα. Είς αυτόν ανήκει ή μεγάλη τιμή, δια τάς πλείστας πληροφορίας επί τής ιατρικής τής Ελληνιστικής περιόδου καί τής 'Αλεξανδρινής χειρουργικής καί, ακόμη, διότι αυτός πρώτος μετέφρασε τους ιατρικούς όρους έκ τής Ελληνικής είς τήν Λατινικήν γλώσσαν, δημιουργήσας τήν Λατινικήν έπιστημονικήν όρολογίαν 2. Ό Κέλσος, λοιπόν, διαδέχεται είς τον πρώτον ιστορικόν τής ιατρικής Μένωνα, ίατρόν καί μαθητήν τοΰ 'Αριστοτέλους, άκμάσαντα φθίνοντος του Δ' π.χ. αιώνος 3. 'Αλλά, καί κατά τήν γνώμην τών προγενεστέρων, 1. Spenser, W., Celsus. De Medicina, vol. I, pp. VII XII. Ed. Heinemann, London, Castiglioni, Α., History of Medicine, pp Ed. Knopf. New York, Γαληνός : Ώσπερ γε πάλιν είς τας τών παλαιών ιατρών δόξας έθέλοις ίστορήσαι, πάρεστί σοι τάς τής ιατρικής συναγωγής άναγνώναι βίβλους, έπιγεγραμμένας μέν Άριστοτέλει, όμολογουμένας δε υπό τοΰ Μένωνος, ος ην μαθητής αύτοϋ, γεγράφθαι, διό καί Μενώνεια προσαγορεύουσιν ενιοι ταυτί τά βιβλία. ('Υπόμνημα είς τό 'Ιπποκράτους περί Φύσιος 'Ανθρώπου Α', τόμ. ΙΕ', σσ , Kuhn. Ed. Cnoblochii, Lipsiae, 1828). Tò έν λόγω βιβλίον του Μένωνος επιστεύετο άπολεσθέν, μέχρι τής ανευρέσεως του έν

21 499 εκείνο το οποίον συνιστά το έργον του Κέλσου είναι περίληψις της ιατρικής και της χειρουργικής των Ιπποκρατικών και'αλεξανδρινών, περίληψις αξιόλογος, λεπτοΰ ΰφους, εμφανισθείσα εις χρόνον καθ' δν αί τελευταϊαι προσπάθειαι τής δημιουργικής περιόδου εκάμπτοντο έναντι τής εισβολής τών μεθοδικών (περί ών κατωτέρω). Έν απουσία τοϋ «De Medicina», μέρος τής ιστορίας τής 'Αλεξανδρινής σχολής, κυρίως είς ο,τι άφορα εις την ίατρικήν, θα είχε διαφύγει. Καίτοι είχεν άδυναμίαν είς τους εμπειρικούς (περί ών κατωτέρω), έν τούτοις αί κύριαι πηγαί αύτοϋ προέρχονται εκ συγγραφέων ορθοδόξων και κρίνει τα συστήματα ψυχραίμως, άνεπηρεάστως και ακριβοδίκαιος, έν αντιθέσει προς τον Γαληνον (β' ήμισυ Β' μ.χ. αιώνος), δογματικόν, έπιχειροΰντα να ενσωμάτωση είς μίαν, τής προτιμήσεως του, ολας τάς ΐατρικάς θεωρίας τής αρχαιότητος, συζητοϋντα μετά πάθους και συχνάκις αδίκως έπιτιθέμενον ι. Είναι αληθές, ότι ό Γαληνός, ό μετά τον Κέλσον αξιόλογος εγκυκλοπαιδικός, τοϋ οποίου το πολύτομον έργον είναι ανεκτίμητος πηγή πληροφοριών, βλέπων τήν κάμψιν τής Ιπποκρατικής θεωρίας, δια τής εμφανίσεως τών αιρέσεων τών μεθοδικών και εμπειρικών 2, ανέλαβε τήν ύπομνημάτισιν τών έργων τής Ιπποκρατικής συλλογής, διαχωρήσας τα γνήσια τών νόθων, και έγένετο απολογητής τών απόψεων τοϋ μεγάλου διδασκάλου 3. Τό όλον σύγγραμμα τοϋ Κέλσου, τό είς τήν ίατρικήν αφορών, αποτελείται εκ Προοιμίου, ένθα περί ειδικοτήτων και αιρέσεων, και οκτώ βιβλίων. ετει 1892 υπό τοϋ Kenyon και τής ύπο τοϋ Diels δημοσιεύσεως του, υπό τον τίτλον «Anonymi Londinensis ex Aristotelis latricis Menoniis et aliis Medicis Eclogae» (Berlin 1893), δτε και έχαρακτηρίσθη ώς σημαντικόν τής ιατρικής γραμματείας απόκτημα. Ό Λονδίνειος Πάπυρος τοϋ 'Ανωνύμου (γραφέως) χρονολογείται άπο τοϋ Β' μ.χ. αιώνος και θεωρείται άντίγραφον προγενεστέρας εκδόσεως τών «Μενωνείων», ώς είχον ταϋτα κατά τήν έποχήν 'Αλεξάνδρου τοϋ Φιλαλήθους (άρχαί Α' μ.χ. αιώνος), συγγραφέως τών «Άρεσκόντων», βιβλίου νομιζομένου ώς πηγή, υπό τοϋ 'Ανωνύμου χρησιμοποιηθείσα, και δή, κατόπιν τών προσθηκών και τροποποιήσεων τών μεταγενεστέρων τοϋ Μένωνος διδασκάλων (α' Jones, W., The Medical Writings of Anonymus Londinensis, p. 14. Ed. University Press, Cambridge, β' Δ ά μ π α σ η ς, Ι. Ν., Οί παρά Μένωνι άπαντώμενοι άγνωστοι 'Ιατροί. «'Ιατρικά Χρονικά», 4: 3, γ' Δάμπασ η ς, Ι. Ν., Ή 'Ιατρική τοϋ Πλάτωνος παρά Μένωνι. «Πλάτων», 20: 39 40, 1968). 1. Dare m ber g, C, Histoire des Sciences Médicales, vol. I, pp Ed. Ballière, Paris, 'Εν τώ περί 'Ιπποκράτους κεφαλαίω τοϋ Λονδινείου Παπύρου τοϋ 'Ανωνύμου δεν γίνεται μνεία τής φερωνύμου συλλογής (V 35 VII, 40) οϋτε τιμητική διάκρισις τοϋ πατρός τής ιατρικής, αναφερομένου ίσοτίμως μεταξύ γνωστών και αγνώστων Ιατρών. 'Απόψεις τινές αύτοϋ αναγράφονται έκ τοϋ περί Φυσών, σοφιστικοΰ και μή γνησίου βιβλίου, και τών γνησίων περί Νούσων Α' και περί Φύσιος ανθρώπου, ώς τεκμαίρεται. 3. α' Δά μ π α σ η ς, Ι. Ν., Ή Ιπποκρατική Συλλογή. Ένθ' άνωτ. β' Δάμπασης, Ι. Ν., Ή Ιπποκρατική Φιλοσοφία. Ένθ' άνωτ.

22 500 Εις τα πρώτα τέσσαρα περιλαμβάνονται σχεδόν δλα τα «εσωτερικά» νοσήματα, τα χρήζοντα διαιτητικής αγωγής εις το πέμπτον και έκτον κατατάσσονται αί «έξωτερικαί» νόσοι, αί χρήζουσαι τοπικής θεραπείας* και εις το εβδομον και ογδοον περικλείονται αί χειρουργικαί παθήσεις 1. Έν προκειμένω ενδιαφέρει ημάς τα εν τω προοιμίω διαλαμβανόμενα. 'Από του Όμηρου έκκινών και εις τους υίούς του Μαχάονα και Ποδαλείριον αναφερόμενος, φθάνει εις τους φιλοσόφους ιατρούς Πυθαγόραν, Έμπεδοκλέα και Δημόκριτον, δια να κατάληξη εις τον Κώον ΊΓπποκράτην, τον όποιον, ως λέγει, πρέπει να ενθυμούμεθα πάντοτε ώς τον πλέον άξιον εις το επάγγελμα καί εύγλωττίαν, τον διαχωρίσαντα τήν ίατρικήν τέχνην τής φιλοσοφίας 2. Εις αυτόν, συνεχίζει, ήκολούθησαν Διοκλής ό Καρύστιος, είτα Πραξαγόρας καί Χρύσιππος και κατόπιν Ηρόφιλος καί Ερασίστρατος, συντελέσαντες εις τήν πρόοδον τής τέχνης ταύτης 3. Λησμονεί, όμως, τους συγχρονοϋντας τω Ίπποκράτει, πρεσβυτέρους ή νεωτέρους, άκμάσαντας κατά τό β' ήμισυ τοϋ Ε' καί αρχάς του Δ' π.χ. αιώνος, αποκλειστικώς εις τήν ίατρικήν άσχοληθέντας, ώς ό Κώος Άπολλωνίδης, ιατρός τής αυλής Άρταξέρξου τοϋ Μακρόχειρος ( π.χ.), θεραπεύσας τον σατράπην Μεγάβυζον, σοβαρώς τραυματισθέντα 4 οί ήγέται τής Κνιδίας ιατρικής σχολής Εύρυφών 5 καί Ήρόδικος 6, συγγραφείς τών περίφημων «Κνιδίων Γνωμών» 7 1. Spenser, W., Celsus. De Medicina, vols I, II, III, Ibid. 2. Celsus : Hippocrates Cous, primus ex omnibus memoris dignus,a studio sapientiae disciplinam hanc separavit, vir et arte et facundia insignis (De Medicina. Prooemium, 8, Spencer). 3. Παρά τοις φιλοσόφοις ΐατροΐς καί είσηγηταΐς βιολογικών θεωριών, τοις προ Σωκρατικοϊς Ιδία, οί έπαγγελλόμενοι τον πρακτικον ΐατρόν εθεωρούντο άπλοϊ τεχνϊται καί εις τήν τάξιν τών ασκούντων δια χειρός έργασίαν έτάσσοντο. Χάρις δε είς τους 'Ιπποκρατικούς, ώς έν τω «Όρκω» καταφαίνεται, ή ιατρική τέχνη είς έπιστήμην τών ολίγων εκλεκτών προήχθη καί προς τήν φιλοσοφίαν έτάχθη αντιμέτωπος (Δ ά μ π α σ η ς, Ι. Ν., Περί του 'Ιπποκρατικού "Ορκου. «'Ιατρικά Χρονικά», 9 : 82, 1969). Περί ιατρικής τέχνης ό λόγος καί έν τοις βιβλίοις «Περί Τέχνης», «Παραγγελίαι», «Αφορισμοί» καί «Περί Άρχαίης Ίητρικής» τής 'Ιπποκρατικής Συλλογής. Το τελευταΐον θα εΐχεν, ασφαλώς υπ' όψει ό Κέλσος, γράφων περί διαχωρισμού τής ιατρικής τέχνης τής φιλοσοφίας. («'Εγώ δε τουτέων μεν όσα τινί εϊρηται σοφιστή ή ίητρώ, ή γέγραπται περί φύσιος, ήσσον νομίζω τή ίητρική τέχνη προσήκειν ή τη γραφική. Νομίζω δε περί φύσιος γνώναί τι σαφές ούδαμόθεν άλλοθεν ή έξ ΐητρικής». Αυτόθι, Littré). 4. Δάμπασης, Ι. Ν., Κτησίας, ό Κνίδιος 'Ιστορικός καί 'Ιατρός. «Παρνασσός», 7:1, (Ένθα περί Άπολλωνίδου). 5. Δάμπασης, Ι. Ν., Εύρυφών, ό 'Ηγέτης τής Κνιδίας 'Ιατρικής Σολής. «'Ελληνική Ιατρική», 34 : 2, Δάμπασης, Ι. Ν., Ήρόδικος, ό Κνίδιος 'Ιατρός. «'Ελληνική Ιατρική», 33 : 7, (Ούτος δεν πρέπει να συγχέηται μετά του Ήροδίκου Σηλυμβριανοϋ, διασήμου γυμναστοΰ ιατρού). 7. Δάμπασης, Ι. Ν., Αί Κνίδιαι γνώμαι, «'Ιατρικά Χρονικά», 3 : 3, 1964.

ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ

ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ LypCh1:Layout 1 copy 11/13/08 8:53 PM Page 3 ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΛΥΠΟΥΡΛΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΟΜΗΡΟ ΣΤΟΝ ΙΠΠΟΚΡΑΤΗ ΚΕΙΜΕΝΑ ΚΑΙ ΕΙΚΟΝΕΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2008 LypCh1:Layout 1 copy 11/13/08 8:53 PM Page

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ

ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ Κάθε γνήσιο αντίτυπο φέρει την υπογραφή του συγγραφέα Σειρά: Εκπαιδευση Σχολικά βοηθήματα (για το Λύκειο) Πλάτωνος Πρωταγόρας Γ Λυκείου Θεωρητική Κατεύθυνση

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα»

Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα» Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα» Α] Ασκήσεις κλειστού τύπου (Σωστό Λάθος) Για τον Πλάτωνα οι καθολικές έννοιες, τα «καθόλου», δεν είναι πράγματα ξεχωριστά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΑΠΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗ ΝΕΟΤΕΡΗ ΕΠΟΧΗ.

ΟΙ ΑΠΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗ ΝΕΟΤΕΡΗ ΕΠΟΧΗ. 24 ΟΙ ΑΠΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗ ΝΕΟΤΕΡΗ ΕΠΟΧΗ. Οι σκεπτικιστικές απόψεις υποχώρησαν στη συνέχεια και ως την εποχή της Αναγέννησης κυριάρχησε απόλυτα το αριστοτελικό μοντέλο. Η εκ νέου αμφιβολία για

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 Στο σημείο αυτό του οδοιπορικού γνωριμίας με τις διάφορες μεθόδους αυτογνωσίας θα συναντήσουμε την Αστρολογία και θα μιλήσουμε για αυτή. Θα ερευνήσουμε δηλαδή

Διαβάστε περισσότερα

Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου

Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου Αικατερίνη Καλέρη, Αν. Καθηγήτρια το μάθημα Αισθητική διδάσκεται στο 4ο έτος, Ζ εξάμηνο εισάγει στις κλασσικές έννοιες και θεωρίες της φιλοσοφίας της τέχνης

Διαβάστε περισσότερα

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός http://users.uoa.gr/~dhatziha/ Διαφάνεια:

Διαβάστε περισσότερα

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α.

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. Θέµατα & Ασκήσεις από: www.arnos.gr 2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22 ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σύµφωνα µε τη θεωρία του εµπειρισµού

Διαβάστε περισσότερα

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ 2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ Συμπλήρωση κενών ακόλουθες λέξεις (τρεις λέξεις περισσεύουν): βιβλιοθήκη, Βαλκανική, ανθρωπιστικός, πανεπιστήμιο, χειρόγραφο, Ιταλική, τυπογραφία, σπάνιος. Η Αναγέννηση και

Διαβάστε περισσότερα

(Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου)

(Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου) Εν αρχή ην ο Λόγος. (Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου) Στις νωπογραφίες της οροφής της Καπέλα Σιξτίνα φαίνεται να απεικονίζονται μέρη του ανθρώπινου σώματος, όπως ο εγκέφαλος,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΚΑΙ ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ

ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΚΑΙ ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΚΑΙ ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ Το Δ ευαγγέλιο και η σχέση του με τα Συνοπτικά «Πνευματικό» ευαγγέλιο- «σωματικά» ευαγγέλια Ομοιότητες-διαφορές Δε διασώζει καμία από τις 50 και πλέον παραβολές

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Περίληψη ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Α. Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόµενο του κειµένου σε 100-120 λέξεις χωρίς δικά σας σχόλια. Το κείµενο αναφέρεται στις επιπτώσεις της

Διαβάστε περισσότερα

Οι Πυθαγόρειοι φιλόσοφοι είναι μια φιλοσοφική, θρησκευτική και πολιτική σχολή που ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα π.χ από τον Πυθαγόρα τον Σάμιο στον Κρότωνα

Οι Πυθαγόρειοι φιλόσοφοι είναι μια φιλοσοφική, θρησκευτική και πολιτική σχολή που ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα π.χ από τον Πυθαγόρα τον Σάμιο στον Κρότωνα Κ. Σ. Δ. Μ. Ο. Μ. Οι Πυθαγόρειοι φιλόσοφοι είναι μια φιλοσοφική, θρησκευτική και πολιτική σχολή που ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα π.χ από τον Πυθαγόρα τον Σάμιο στον Κρότωνα της Κάτω Ιταλίας. Η κοινότητα στεγαζόταν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΕΛΠ22 ΤΡΙΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΡΟΤΥΠΗ

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΕΛΠ22 ΤΡΙΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΡΟΤΥΠΗ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΕΛΠ22 ΤΡΙΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΡΟΤΥΠΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ... 2 Εισαγωγή... 3 Οι αρχές του σύμπαντος κατά τον Αριστοτέλη... 3 Ο υποσελήνιος χώρος... 3 Ο χώρος

Διαβάστε περισσότερα

πίστη είναι κάτι ανεξήγητο. Αυτός είναι ο Θεός στην Ευρύτερη Κοινότητα. Και από εδώ πρέπει να ξεκινήσετε.

πίστη είναι κάτι ανεξήγητο. Αυτός είναι ο Θεός στην Ευρύτερη Κοινότητα. Και από εδώ πρέπει να ξεκινήσετε. ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΘΕΟΣ; ΣΤΗΝ ΕΥΡΥΤΕΡΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ, Ο ΘΕΟΣ ΕΙΝΑΙ ΓΝΩΣΗ. Στην Ευρύτερη Κοινότητα, ο Θεός είναι εμπειρία. Στην Ευρύτερη Κοινότητα, ο Θεός είναι επικοινωνία βαθιών ενοράσεων και αναγνώρισης του ενός

Διαβάστε περισσότερα

Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ.

Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ. Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ. Οι κατακτήσεις του Μ. Αλεξάνδρου και η πολιτική ενοποίηση του χώρου

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα για το Πριν, το Τώρα και το Μετά.

Λίγα για το Πριν, το Τώρα και το Μετά. 1 Λίγα για το Πριν, το Τώρα και το Μετά. Ψάχνοντας από το εσωτερικό κάποιων εφημερίδων μέχρι σε πιο εξειδικευμένα περιοδικά και βιβλία σίγουρα θα έχουμε διαβάσει ή θα έχουμε τέλος πάντων πληροφορηθεί,

Διαβάστε περισσότερα

Χριστιανική Γραμματεία Ι

Χριστιανική Γραμματεία Ι Χριστιανική Γραμματεία Ι Ενότητα 1-A3-4: Εκκλησιαστικές διατάξεις και ποίηση Αναστάσιος Γ. Μαράς, Δρ Θ. Πρόγραμμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση...

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση... Γιώργης Παυλόπουλος Τι είναι ποίηση... "Αν ένα πουλί μπορούσε να πει με ακρίβεια τι τραγουδάει, γιατί τραγουδάει, και τι είναι αυτό που το κάνει να τραγουδάει, δεν θα τραγούδαγε". Κυρίες και Κύριοι Φίλες

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Χωρίς αµφιβολία οι αρχαίοι Έλληνες στοχαστές, ποιητές και φιλόσοφοι πρώτοι έχουν αναπτύξει τις αξίες πάνω στις οποίες θεµελιώνεται η Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1.

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1. ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ HMEΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΡΙΤΗ 21 ΜΑΪΟΥ 2013 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΗΜΕΡΗΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν Κ Ε Ν Τ Ρ Ο Ε Λ Λ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 2 Η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 2012-2013 ΘΕΜΑ: «Να συγκρίνετε τις απόψεις του Βέμπερ με αυτές του Μάρξ σχετικά με την ηθική της

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΚΑΛΥΒΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΙΩΑΝΝΑ

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΚΑΛΥΒΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΙΩΑΝΝΑ ΚΩΔΙΚΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ: 18673 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 16/12/2014 ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: ΚΑΛΥΒΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΙΩΑΝΝΑ ΚΕΙΜΕΝΟ Η ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ Α. Ο συγγραφέας του παρόντος κειμένου παρουσιάζει τον προβληματισμό του αναφορικά με

Διαβάστε περισσότερα

Σύγκριση του ισχύοντος και του νέου ωρολογίου προγράμματος του Λυκείου

Σύγκριση του ισχύοντος και του νέου ωρολογίου προγράμματος του Λυκείου Σύγκριση του ισχύοντος και του νέου ωρολογίου προγράμματος του Λυκείου ΙΣΧΥΟΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΩΡΕΣ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗ 2011 1. Θρησκευτικά 2 Θρησκευτικά: 2 ώρες 2. Αρχαία Ελληνική Γλώσσα & Γραμματεία

Διαβάστε περισσότερα

η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού

η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού 1 η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού Το βιβλίο αυτό, του ψυχοθεραπευτή Gestalt Πέτρου Θεοδώρου, κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ΒΙΒΛΙΟΦΟΡΟΣ και σε Ελληνική και

Διαβάστε περισσότερα

Ηγεσία. Ενότητα 5: Τα συστατικά στοιχεία του ηγέτη. Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής

Ηγεσία. Ενότητα 5: Τα συστατικά στοιχεία του ηγέτη. Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Ηγεσία Ενότητα 5: Τα συστατικά στοιχεία του ηγέτη Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ»

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ» Εργαστήριο δικτύωσης σε εκπαιδευτικούς πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης με θέμα: «Η συναισθηματική νοημοσύνη και η επίδρασή της στην εκπαιδευτική διαδικασία» 6 7 Μαΐου 2014 Κέντρο Πρόληψης των

Διαβάστε περισσότερα

Η φιλοσοφία και οι επιστήμες στα Αρχαϊκά χρόνια. Μαριάννα Μπιτσάνη Α 2

Η φιλοσοφία και οι επιστήμες στα Αρχαϊκά χρόνια. Μαριάννα Μπιτσάνη Α 2 Η φιλοσοφία και οι επιστήμες στα Αρχαϊκά χρόνια Μαριάννα Μπιτσάνη Α 2 Τι είναι η φιλοσοφία; Φιλοσοφία είναι η επιστήμη που ασχολείται με: ερωτήματα προβλήματα ή απορίες που μπορούμε να αποκαλέσουμε οριακά,

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΝΤΑΞΗ ΣΥΣΤΑΤΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΟΛΗΣ

ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΝΤΑΞΗ ΣΥΣΤΑΤΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΟΛΗΣ ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΝΤΑΞΗ ΣΥΣΤΑΤΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΟΛΗΣ Είτε κάνετε αίτηση για θέση εργασίας, είτε για τη συμμετοχή σας σε πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών (ή ακόμα και σε πρόγραμμα προπτυχιακών σε περίπτωση

Διαβάστε περισσότερα

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»;

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Ο όρος«βυζαντινόν» αναφέρεται στο Μεσαιωνικό κράτος που εδιοικείτο από την Κωνσταντινούπολη, τη μεγάλη πόλη των ακτών του Βοσπόρου. Οι ιστορικοί χρησιμοποιούν τον όρο αυτόν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ 18/5/2015

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ 18/5/2015 ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ 18/5/2015 Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές και αποδίδονται για να διευκολύνουν τους μαθητές να κατανοήσουν το σύνολο του διαγωνίσματος και απόλυτα

Διαβάστε περισσότερα

Ο Φιλοκοσμικός Διαφωτισμός

Ο Φιλοκοσμικός Διαφωτισμός ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ Ο ΔΙΑΛΟΓΟΣ ΓΙΑ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ RICHARD DAWKINS «ΤΗΕ GOD DELUSION» («Η ΠΕΡΙ ΘΕΟΥ ΑΥΤΑΠΑΤΗ») Ο Φιλοκοσμικός Διαφωτισμός ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ: 08/07/2007 00:00 Του Π. Ν. ΠΑΡΑΣΚΕΥΟΠΟΥΛΟΥ Η ανθρωπότητα και

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ & ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β )

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ & ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ & ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 21 / 05 / 2012 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

Προσχέδιο έργου Ανάδειξης των Καταλόγων και της Βιβλιοθήκης της Ιεράς Μονής Καρακάλλου (Δεκέμβριος 2008)

Προσχέδιο έργου Ανάδειξης των Καταλόγων και της Βιβλιοθήκης της Ιεράς Μονής Καρακάλλου (Δεκέμβριος 2008) Προσχέδιο έργου Ανάδειξης των Καταλόγων και της Βιβλιοθήκης της Ιεράς Μονής Καρακάλλου (Δεκέμβριος 2008)

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΤΑΞΗ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Σ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 23 ΜΑΪΟΥ 2002 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΤΕΣΣΕΡΙΣ (4) ΚΕΙΜΕΝΟ O εικοστός αιώνας δικαίως χαρακτηρίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Γλωσσάρι ΘΕΜΕΛΙΩΔΕΙΣ ΕΝΝΟΙΕΣ:

Γλωσσάρι ΘΕΜΕΛΙΩΔΕΙΣ ΕΝΝΟΙΕΣ: Γλωσσάρι Αυτό το γλωσσάρι, παρέχει ορισμούς / εξηγήσεις για όλες τις λέξεις ή φράσεις που χρησιμοποιούνται στην έρευνα, οι οποίες επιλέχθηκαν από τους εταίρους από όλα τα κράτη μέλη της Ε.Ε., που ενδεχομένως

Διαβάστε περισσότερα

Παρακαλούμε όποιον γνωρίζει το που μπορούμε να βρούμε ολόκληρα τα κείμενα στα ελληνικά, να μας ενημερώσει.

Παρακαλούμε όποιον γνωρίζει το που μπορούμε να βρούμε ολόκληρα τα κείμενα στα ελληνικά, να μας ενημερώσει. Η μετάφραση των κειμένων στα ελληνικά, που παρατίθεται εδώ, είναι βασισμένη στις μεταφράσεις από τα κοπτικά και ελληνικά στα αγγλικά των: Wesley W. Isenberg, Stephen Patterson, Marvin Meyer, Thomas O.

Διαβάστε περισσότερα

Αναπηρία: όροι και ορισμοί. Η έννοια της διαφορετικότητας

Αναπηρία: όροι και ορισμοί. Η έννοια της διαφορετικότητας Αναπηρία: όροι και ορισμοί Η έννοια της διαφορετικότητας Η Αναπηρία στην Αρχαία Ελλάδα Ο Όμηρος στην Οδύσσεια αναφέρει τον τυφλό ποιητή, ο οποίος συχνά ήταν προσκεκλημένος στο παλάτι και είχε την εύνοια

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΣΤΗΝ ΚΑΙΝΗ ΔΙΑΘΗΚΗ

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΣΤΗΝ ΚΑΙΝΗ ΔΙΑΘΗΚΗ Ο όρος διαθήκη Οι Εβδομήντα μεταφράζουν την εβραϊκή λέξη berith στα ελληνικά διαθήκη Απαντάται στις εκφράσεις παλαιά διαθήκη και καινή διαθήκη. Σημαίνει συμφωνία (γάμου), που συντελέσθηκε ανάμεσα στο Θεό

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α )

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) 29 Μαΐου 2014 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) Α1. Ο συγγραφέας του κειμένου αναφέρεται στη σημασία του δημιουργικού σχολείου στη

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Αναπτύσσομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Γιατί είναι απαραίτητη η ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ. Τριμηνιαία Έρευνα. Α Τρίμηνο 2012

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ. Τριμηνιαία Έρευνα. Α Τρίμηνο 2012 ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ Τριμηνιαία Έρευνα Α Τρίμηνο 2012 Αθήνα, Απρίλιος 2012 2 Έρευνα Καταναλωτικής Εμπιστοσύνης Α Τρίμηνο 2012 3 4 ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα λόγια για την προσευχή με το κομποσχοίνι.

Λίγα λόγια για την προσευχή με το κομποσχοίνι. Λίγα λόγια για την προσευχή με το κομποσχοίνι. Το κομποσχοίνι είναι φτιαγμένο για να κάνουμε προσευχή. Δεν είναι διακοσμητικό, ούτε κάτι μαγικό. Είναι όπλο ιερό, μας υπενθυμίζει την προσευχή την οποία

Διαβάστε περισσότερα

Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1. Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες.

Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1. Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες. Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1 Σενάριο Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες. Σε αντίθεση με τα αφηγηματικά ή λογοτεχνικά είδη, το σενάριο περιγράφει αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Κλασικών Σπουδών και Φιλοσοφίας

Τμήμα Κλασικών Σπουδών και Φιλοσοφίας Τμήμα Κλασικών Σπουδών και Φιλοσοφίας Γραφεία: Κτήριο Αποστολίδη, Καλλιπόλεως και Ερεσού 1 T.K. 20537, 1678 Λευκωσία, Τηλ.: + 357 22893850, Τηλομ.: + 357 22 894491 Παρουσίαση 26 Ιανουαρίου 2014 2. ΣΚΟΠΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ

ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΟΜΕΑΣ ΑΝΑΤΟΜΙΚΗΣ ΚΑΙ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗΣ ΑΝΑΤΟΜΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ Τηλ.: (2310) 999136 Fax: (2310) 999139 E-mail: ealetra@hotmail.com ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Η Προκήρυξη. Υπάρχει ένα Νέο Μήνυμα του Θεού στον Κόσμο. Προέρχεται από τον Δημιουργό όλης της ζωής.

Η Προκήρυξη. Υπάρχει ένα Νέο Μήνυμα του Θεού στον Κόσμο. Προέρχεται από τον Δημιουργό όλης της ζωής. Η Προκήρυξη Όπως αποκαλύφτηκε στον Μάρσαλ Βιάν Σάμμερς στης 15 Φεβρουαρίου 2007 στο Μπόλντερ, Κολοράντο, ΗΠΑ Υπάρχει ένα Νέο Μήνυμα του Θεού στον Κόσμο. Προέρχεται από τον Δημιουργό όλης της ζωής. Έχει

Διαβάστε περισσότερα

ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά για αξίες και συναισθήματα»

ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά για αξίες και συναισθήματα» Ημερομηνία 8/4/2015 Μέσο Συντάκτης Link http://artpress.sundaybloody.com/ Βασίλης Κάργας http://goo.gl/di6ugf Μαρίνα Γιώτη, συγγραφέαςεικονογράφος : «Τα παραμύθια είναι ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά

Διαβάστε περισσότερα

Pierre Hadot: Πλωτίνος ή η απλότητα του βλέμματος (μτφρ.: Ε. Δελλή). Αθήνα: Αρμός 2007, 366 σ., 13,50.

Pierre Hadot: Πλωτίνος ή η απλότητα του βλέμματος (μτφρ.: Ε. Δελλή). Αθήνα: Αρμός 2007, 366 σ., 13,50. 1/6 2009-12 Αντό: Πλωτίνος Pierre Hadot: Πλωτίνος ή η απλότητα του βλέμματος (μτφρ.: Ε. Δελλή). Αθήνα: Αρμός 2007, 366 σ., 13,50. Κρίνει ο Ιωάννης Παπαχρήστου (Υπ. Δρ Φιλοσοφίας, Παν. Αθηνών) g.papachristou@yahoo.gr

Διαβάστε περισσότερα

Το παραμύθι της Επιπεδίας

Το παραμύθι της Επιπεδίας Το παραμύθι της Επιπεδίας Ιστορία του J.Weeks, βασισμένη σε ιδέες του μυθιστορήματος Flatland: a romance in many dimensions, του E.A.Abbott, το οποίο δημοσιεύτηκε το 1884, και στο οποίο βασίστηκε το κινηματογραφικό

Διαβάστε περισσότερα

22 ο ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΠΟΙΗΤΩΝ WORLD CONGRESS OF POETS ΛΑΡΙΣΑ, 29 ΙΟΥΝΙΟΥ ΕΩΣ 3 ΙΟΥΛΙΟΥ 2011 ΟΜΙΛΙΑ ΒΟΥΛΑΣ ΚΩΣΤΟΠΕΤΡΟΥ ΜΕ ΘΕΜΑ:

22 ο ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΠΟΙΗΤΩΝ WORLD CONGRESS OF POETS ΛΑΡΙΣΑ, 29 ΙΟΥΝΙΟΥ ΕΩΣ 3 ΙΟΥΛΙΟΥ 2011 ΟΜΙΛΙΑ ΒΟΥΛΑΣ ΚΩΣΤΟΠΕΤΡΟΥ ΜΕ ΘΕΜΑ: 22 ο ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΠΟΙΗΤΩΝ WORLD CONGRESS OF POETS ΛΑΡΙΣΑ, 29 ΙΟΥΝΙΟΥ ΕΩΣ 3 ΙΟΥΛΙΟΥ 2011 ΟΜΙΛΙΑ ΒΟΥΛΑΣ ΚΩΣΤΟΠΕΤΡΟΥ ΜΕ ΘΕΜΑ: «ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΜΗΝΥΜΑΤΑ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΔΗΜΗΤΡΗ ΚΑΚΑΛΙΔΗ» 1 Παγκόσμια

Διαβάστε περισσότερα

1 ΕΚΘΕΣΗ ΕΚΦΡΑΣΗ B ΛΥΚΕΙΟΥ (Θεωρία Σχολικού βιβλίου, σελ. 249-257) A.ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΓΡΑΠΤΟ ΛΟΓΟ 1. Κρατώ σηµειώσεις κατά παράγραφο 1. Εντοπίζω τα κύρια συστατικά της παραγράφου 2. Παρουσιάζω παραλλαγές

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΕ. Θέμα: Απόδειξη του ότι η αρετή μπορεί να διδαχτεί είναι η ίδια η αγωγή των νέων στην Αθήνα.

ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΕ. Θέμα: Απόδειξη του ότι η αρετή μπορεί να διδαχτεί είναι η ίδια η αγωγή των νέων στην Αθήνα. ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΕ Θέμα: Απόδειξη του ότι η αρετή μπορεί να διδαχτεί είναι η ίδια η αγωγή των νέων στην Αθήνα. Οι φορείς της αγωγής στην Αθήνα Βαθμίδες αγωγής Παιδευτικά μέσα A).. α).......

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΔΕΥΤΕΡΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΠΟ31 ΘΕΜΑ

ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΔΕΥΤΕΡΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΠΟ31 ΘΕΜΑ ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΔΕΥΤΕΡΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΠΟ31 ΘΕΜΑ «Προτάξτε τρεις βασικές προϋποθέσεις της Επιστημονικής Επανάστασης. Αναλύστε και τεκμηριώστε τις επιλογές σας» Επαναδιατύπωση του θέματος- Στόχοι της εργασίας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ Κριτική στην Πλατωνική θεωρία των ιδεών : Ποια η σχέση των Πλατωνικών ιδεών με την αισθητή πραγματικότητα ; Δύο δυνατότητες

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ Κριτική στην Πλατωνική θεωρία των ιδεών : Ποια η σχέση των Πλατωνικών ιδεών με την αισθητή πραγματικότητα ; Δύο δυνατότητες ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ Κριτική στην Πλατωνική θεωρία των ιδεών : Ποια η σχέση των Πλατωνικών ιδεών με την αισθητή πραγματικότητα ; Δύο δυνατότητες Α Ο ιδέες παριστάνονται στα αισθητά αντικείμενα Β Τα αισθητά αντικείμενα

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητική Εργασία με θέμα: «Ερευνώντας τα χρονικά μυστικά του Σύμπαντος»

Ερευνητική Εργασία με θέμα: «Ερευνώντας τα χρονικά μυστικά του Σύμπαντος» Ερευνητική Εργασία με θέμα: «Ερευνώντας τα χρονικά μυστικά του Σύμπαντος» Σωτήρης Τσαντίλας (PhD, MSc), Μαθηματικός Αστροφυσικός Σύντομη περιγραφή: Χρησιμοποιώντας δεδομένα από το διαστημικό τηλεσκόπιο

Διαβάστε περισσότερα

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. «Μόνο γιατί µ αγάπησες» (Οι τρίλιες που σβήνουν, 1928, σελ. 72 73 σχολικού βιβλίου) ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. «Μόνο γιατί µ αγάπησες» (Οι τρίλιες που σβήνουν, 1928, σελ. 72 73 σχολικού βιβλίου) ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ «Μόνο γιατί µ αγάπησες» (Οι τρίλιες που σβήνουν, 1928, σελ. 72 73 σχολικού βιβλίου) Μαρία Πολυδούρη ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1. Το ποίηµα υπερασπίζεται µια ορισµένη ποιητική επιλογή. Ποια είναι αυτή και σε ποιο είδος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΘΟΥΣΑ 4. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 Θετικές σχέσεις: θεωρία και πράξη

ΑΙΘΟΥΣΑ 4. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 Θετικές σχέσεις: θεωρία και πράξη TETARTH 15 ΜΑΪΟΥ 2013 14.00-15.00 ΠΡΟΣΕΛΕΥΣΗ ΣΥΝΕΔΡΩΝ-ΕΓΓΡΑΦΕΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ, ΝΕΑ ΧΗΛΗ ΚΑΡΑΘΕΟΔΩΡΗ ΑΜΦΙΘΕΑΤΡΟ ΑΙΘΟΥΣΑ 9 ΑΙΘΟΥΣΑ 10 ΑΙΘΟΥΣΑ ΣΥΝΕΛΕΥΣΕΩΝ 15.00-17.00 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 1 Σκέφτομαι & Πράττω

Διαβάστε περισσότερα

Η Ηγεσία Κάνει τη Διαφορά: Κρίση, Αυτογνωσία, Αναγέννηση

Η Ηγεσία Κάνει τη Διαφορά: Κρίση, Αυτογνωσία, Αναγέννηση Η Ηγεσία Κάνει τη Διαφορά: Κρίση, Αυτογνωσία, Αναγέννηση Χαρίδημος Τσούκας Καθηγητής Στρατηγικής Διοίκησης στην Έδρα Columbia Ship Management, Κοσμήτορας της Σχολής Οικονομικών Επιστημών και Διοίκησης,

Διαβάστε περισσότερα

( μαθήτρια Γ γυμνασίου) ***

( μαθήτρια Γ γυμνασίου) *** «...Η γλωσσομάθεια στις μέρες μας είναι απαραίτητη. Τα άτομα με επαρκή γνώση μιας ξένης γλώσσας έχουν τη δυνατότητα να είναι αποτελεσματικότεροι στις σπουδές τους, αφού μπορούν ψάχνοντας σε ξένες βιβλιογραφίες

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητική Εργασία Β2

Ερευνητική Εργασία Β2 ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΓΕΛ ΠΑΤΡΑΣ Ερευνητική Εργασία Β2 Σχολικό έτος 2014-15 Β τετράμηνο Θέμα: «Τριτοβάθμια Εκπαίδευση και επαγγελματική αποκατάσταση» Ερευνητικό υποερώτημα: «Ποια τα Κριτήρια για την επιλογή

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΟΠΟΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΥ

ΤΡΟΠΟΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΥ ΤΡΟΠΟΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΥ 1. ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ: συχνά η θεματική πρόταση διασαφηνίζεται και αναπτύσσεται καλύτερα με την παράθεση συγκεκριμένων παραδειγμάτων. Όσο πιο κοντά μας διαδραματίζεται ένα γεγονός,

Διαβάστε περισσότερα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΜΟΥΣΟΥΛΜΑΝΙΣΜΟΣ

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΜΟΥΣΟΥΛΜΑΝΙΣΜΟΣ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΜΟΥΣΟΥΛΜΑΝΙΣΜΟΣ ΙΣΛΑΜ ) إسالم (αραβικά: Η αραβική λέξη «Ισλάμ» σημαίνει «υποταγή» και νοείται από τους μουσουλμάνους ως «υποταγή στον Θεό» εκείνοι που αποδέχονται την θρησκεία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ»

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ» ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ» ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Περιληπτική Απόδοση Κειμένων ΑΣΚΗΣΗ: Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόμενο του κειμένου που ακολουθεί σε μία παράγραφο 100 έως 120 λέξεων. (Πανελλαδικές Εξετάσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΗΜΟΝΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ. 1. Σι είναι επιστήμη 2. Η γέννηση της επιστημονικής γνώσης 3. Οριοθέτηση θεωριών αστικότητας

ΕΠΙΣΗΜΟΝΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ. 1. Σι είναι επιστήμη 2. Η γέννηση της επιστημονικής γνώσης 3. Οριοθέτηση θεωριών αστικότητας ΕΠΙΣΗΜΟΝΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ 1. Σι είναι επιστήμη 2. Η γέννηση της επιστημονικής γνώσης 3. Οριοθέτηση θεωριών αστικότητας 1. Μια διαδεδομένη αντίληψη περί επιστήμης Γνώση / Κατανόηση των φαινομένων του φυσικού κόσμου

Διαβάστε περισσότερα

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο Μορφές Εκπόνησης Ερευνητικής Εργασίας Μαρία Κουτσούμπα Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι «η τηλεδιάσκεψη». Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε ερευνητικό ερώτημα που θέσαμε πριν από λίγο Κουτσούμπα/Σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

Απολυτήριο Λυκείου ( Β' Λύκειο Κορίνθου)

Απολυτήριο Λυκείου ( Β' Λύκειο Κορίνθου) τ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΠΙΘΕΤΟ ΟΝΟΜΑ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑΣ ΤΗΛΕΦΩΝΟ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΓΕΝΝΗΣΗΣ ΤΟΠΟΣ ΓΕΝΝΗΣΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΕΡΖΟΠΟΥΛΟΥ ΞΕΝΗ ΕΥΦΡΟΣΥΝΗΣ 9 ΑΘΗΝΑ Τ.Κ. 104 41 210 5157874

Διαβάστε περισσότερα

Η πρώτη γνωστή συλλογή ορισμένων βιβλίων της Κ. Δ. οφείλεται στον αιρετικό Μαρκίωνα (140 μ.χ., Ρώμη)

Η πρώτη γνωστή συλλογή ορισμένων βιβλίων της Κ. Δ. οφείλεται στον αιρετικό Μαρκίωνα (140 μ.χ., Ρώμη) Η πρώτη γνωστή συλλογή ορισμένων βιβλίων της Κ. Δ. οφείλεται στον αιρετικό Μαρκίωνα (140 μ.χ., Ρώμη) Α Ο ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΤΟΥ MURATORI Ο κατάλογος έχει ιδιαίτερη αξία για τον κανόνα της Κ. Διαθήκης. Είναι ο αρχαιότερος

Διαβάστε περισσότερα

ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΗ

ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΗ Στάθης Ψύλλος 24/2/2011 1. Η φιλοσοφία συγκροτείται ως δραστηριότητα μέσω μιας σειράς θεμελιωδών ερωτημάτων που προκύπτουν κατά την διάρκεια της προσπάθειας μας να αποκτήσουμε μια

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟ

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟ Έχει παρατηρηθεί ότι οι πέρα από τα κοινά μέτρα δημιουργικοί άνθρωποι στον τομέα του πνεύματος έχουν σιδερένιαν αντοχή και μπορούν να εργάζονται σκληρά

Διαβάστε περισσότερα

αντισταθµίζονται µε τα πλεονεκτήµατα του άλλου, τρόπου βαθµολόγησης των γραπτών και της ερµηνείας των σχετικών αποτελεσµάτων, και

αντισταθµίζονται µε τα πλεονεκτήµατα του άλλου, τρόπου βαθµολόγησης των γραπτών και της ερµηνείας των σχετικών αποτελεσµάτων, και 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Όλα τα είδη ερωτήσεων που αναφέρονται στο «Γενικό Οδηγό για την Αξιολόγηση των µαθητών στην Α Λυκείου» µπορούν να χρησιµοποιηθούν στα Μαθηµατικά, τόσο στην προφορική διδασκαλία/εξέταση, όσο

Διαβάστε περισσότερα

Προσωπο-κεντρική θεωρία (person-centred) [πρώην Πελατο-κεντρική θεωρία ]

Προσωπο-κεντρική θεωρία (person-centred) [πρώην Πελατο-κεντρική θεωρία ] Προσωπο-κεντρική θεωρία (person-centred) [πρώην Πελατο-κεντρική θεωρία ] Φαινομενολογική θεωρητική κατεύθυνση η οποία υποστηρίζει ότι ο άνθρωπος διαθέτει από μόνος του την ικανότητα για προσωπική ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Κλασικές Σπουδές και Σύγχρονη Κοινωνία

Κλασικές Σπουδές και Σύγχρονη Κοινωνία Κλασικές Σπουδές και Σύγχρονη Κοινωνία Γιατί εξακολουθεί να είναι σηµαντικό να σπουδάζουµε αρχαία Ελληνικά και Λατινικά, γλώσσες που σπάνια πια χρησιµοποιούνται στη σύγχρονη κοινωνία; Γιατί να ξοδεύουµε

Διαβάστε περισσότερα

Μια οµαδικοαναλυτική άποψη για την ιστορία και το χρόνο

Μια οµαδικοαναλυτική άποψη για την ιστορία και το χρόνο Η παρακάτω εργασία παρουσιάστηκε στο εισαγωγικό σεµινάριο στα οµαδικά δυναµικά στην Ελληνική Εταιρεία Οµαδικής Ανάλυσης και Ψυχοθεραπείας, τον Ιανουάριο του 2000. Στην οµάδα που συνεργάστηκε µαζί µου για

Διαβάστε περισσότερα

γραπτή εξέταση στo μάθημα ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ ΕΠΑΛ

γραπτή εξέταση στo μάθημα ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ ΕΠΑΛ γραπτή εξέταση στo μάθημα ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ ΕΠΑΛ Τάξη: Γ ΕΠΑΛ Τμήμα: Βαθμός: Ονοματεπώνυμο: Καθηγητές: Κείμενο «Όπλο επιβίωσης» η δια βίου εκπαίδευση και η κατάρτιση. Στο ευρωπαϊκό προσκήνιο τίθεται

Διαβάστε περισσότερα

Μια καινοτομική διδακτική πρόταση για την τριβή, δομημένη σε στοιχεία από την Ιστορία της τριβής

Μια καινοτομική διδακτική πρόταση για την τριβή, δομημένη σε στοιχεία από την Ιστορία της τριβής Μια καινοτομική διδακτική πρόταση για την τριβή, δομημένη σε στοιχεία από την Ιστορία της τριβής Κ. Φραγκάκης, Εκπαιδευτικός ΔΕ Δ. Κολιόπουλος, Καθηγητής ΤΕΕΑΠΗ, Πανεπιστήμιο Πατρών Συνοπτική περιγραφή

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΟΙ. Έρευνα-επιλογή: Μαρτίνα Λόος Μετάφραση-επιµέλεια: Βασιλική Καντζάρα

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΟΙ. Έρευνα-επιλογή: Μαρτίνα Λόος Μετάφραση-επιµέλεια: Βασιλική Καντζάρα Έρευνα-επιλογή: Μαρτίνα Λόος Μετάφραση-επιµέλεια: Βασιλική Καντζάρα ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΟΙ Εισαγωγή Το παρόν κείµενο περιλαµβάνει ορισµένα µόνο ονόµατα γνωστών µαθηµατικών από την ιστορία της επιστήµης. Η έρευνα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΟ Εμείς και οι αρχαίοι χώροι θέασης και ακρόασης

ΚΕΙΜΕΝΟ Εμείς και οι αρχαίοι χώροι θέασης και ακρόασης ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ Δ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΔΕΥΤΕΡΑ 18 ΜΑΪΟΥ 2015 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΕΙΜΕΝΟ Εμείς και οι αρχαίοι

Διαβάστε περισσότερα

μαθηματικά β γυμνασίου

μαθηματικά β γυμνασίου μαθηματικά β γυμνασίου Κάθε αντίτυπο φέρει την υπογραφή ενός εκ των συγγραφέων Σειρά: Γυμνάσιο, Θετικές Επιστήμες Μαθηματικά Β Γυμνασίου, Βασίλης Διολίτσης Ιωάννα Κοσκινά Νικολέττα Μπάκου Θεώρηση Κειμένου:

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑΣ & ΔΙΑΣΤΗΜΙΚΗΣ. Β' Τάξη Γενικού Λυκείου

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑΣ & ΔΙΑΣΤΗΜΙΚΗΣ. Β' Τάξη Γενικού Λυκείου ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑΣ & ΔΙΑΣΤΗΜΙΚΗΣ Β' Τάξη Γενικού Λυκείου Ομάδα συγγραφής: Κων/νος Γαβρίλης, καθηγητής Μαθηματικών Β/θμιας Εκπαίδευσης. Μαργαρίτα Μεταξά, Δρ. Αστροφυσικής, καθηγήτρια Φυσικής του Τοσιτσείου-Αρσακείου

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση Διδακτικής του Μαθήµατος των Θρησκευτικών. Γ Οµάδα

Άσκηση Διδακτικής του Μαθήµατος των Θρησκευτικών. Γ Οµάδα Άσκηση Διδακτικής του Μαθήµατος των Θρησκευτικών Γ Οµάδα Διδάσκων: Αθ. Στογιαννίδης Λέκτορας 11ο Μάθηµα Διερεύνηση Προϋποθέσεων Διδασκαλίας - Α : Η θεωρία του Jean Piaget για τη νοητική ανάπτυξη του ανθρώπου

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ Β ΛΥΚΕΙΟΥ 2003 ΑΡΧΕΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ Β ΛΥΚΕΙΟΥ 2003 ΑΡΧΕΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΡΧΕΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑ Α Α Α.1 Να γράψετε στο τετράδιό σας τα ονόµατα των φιλοσόφων της Στήλης Α και δίπλα το γράµµα της θέσης που αποδίδεται στον καθένα από αυτούς από τη Στήλη Β.

Διαβάστε περισσότερα

113 Φιλολογίας Ιωαννίνων

113 Φιλολογίας Ιωαννίνων 113 Φιλολογίας Ιωαννίνων Η Φιλοσοφική Σχολή ιδρύθηκε στα Ιωάννινα και λειτούργησε για πρώτη φορά κατά το ακαδημαϊκό έτος 1964-65 ως παράρτημα της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (Β.Δ.

Διαβάστε περισσότερα

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 α) Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5 επιλέγοντας τη σωστή απάντηση, σύμφωνα με τη διδασκαλία της Εκκλησίας,

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Θεολογίας. Αννα Κόλτσιου Νικήτα Αναπλ. Καθηγήτρια

Τμήμα Θεολογίας. Αννα Κόλτσιου Νικήτα Αναπλ. Καθηγήτρια Τμήμα Θεολογίας Α.Π.Θ. Αννα Κόλτσιου Νικήτα Αναπλ. Καθηγήτρια ΘΕΟΛΟΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ Α. ΤΟΜΕΙΣ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ Το Τμήμα Θεολογίας της Θεολογικής

Διαβάστε περισσότερα

χωριά μας! Συσχέτισε το όνομα σου με αξίες κοινωνικής ευαισθησίας.

χωριά μας! Συσχέτισε το όνομα σου με αξίες κοινωνικής ευαισθησίας. Τα διαμάντια είναι παντοτινά. Βοήθησε να τα αποκτήσουν περισσότερα χωριά μας! Συνεργάσου με την Ελληνική Λέσχη του Βιβλίου. Συσχέτισε το όνομα σου με αξίες κοινωνικής ευαισθησίας. Γίνε κι εσύ χορηγός βιβλίων

Διαβάστε περισσότερα

1. ΟΡΑΜΑ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΛΕΜΕΣΟΥ 2. ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗΝ ΛΕΜΕΣΟ 3. ΤΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ 4. Η ΕΠΑΝΑΧΡΗΣΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΩΝ ΚΤΙΡΙΩΝ ΣΤΗΝ ΛΕΜΕΣΟ

1. ΟΡΑΜΑ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΛΕΜΕΣΟΥ 2. ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗΝ ΛΕΜΕΣΟ 3. ΤΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ 4. Η ΕΠΑΝΑΧΡΗΣΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΩΝ ΚΤΙΡΙΩΝ ΣΤΗΝ ΛΕΜΕΣΟ 1. ΟΡΑΜΑ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΛΕΜΕΣΟΥ 2. ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗΝ ΛΕΜΕΣΟ 3. ΤΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ 4. Η ΕΠΑΝΑΧΡΗΣΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΩΝ ΚΤΙΡΙΩΝ ΣΤΗΝ ΛΕΜΕΣΟ 5. Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ 6. ΣΧΕΔΙΟ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΜΕΤΑΞΥ ΠΑΛΑΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247

Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247 Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247 Κείμενο [Η επίδραση της τηλεόρασης στην ανάγνωση] Ένα σημαντικό ερώτημα που αφορά τις σχέσεις τηλεόρασης και προτιμήσεων του κοινού συνδέεται

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΜΕΤΡΙΑ: ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΔΙΑΠΙΣΤΩΣΕΙΣ Ι

ΓΕΩΜΕΤΡΙΑ: ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΔΙΑΠΙΣΤΩΣΕΙΣ Ι ΔΙΑΠΙΣΤΩΣΕΙΣ Ι 1.Ελλιπής ή ατελής διδασκαλία της σύγχρονης γεωμετρίας στα λύκεια. 2.Ελάχιστες ώρες μαθηματικών και έλλειψη ολοκληρωμένης διδασκαλίας της σύγχρονης γεωμετρίας στις σχολές "οικοδόμων" μηχανικών,

Διαβάστε περισσότερα

Κύκλος ικαιωµάτων του Ανθρώπου ΣΥΝΟΨΗ ΘΕΣΕΩΝ ΤΟΥ ΣΥΝΗΓΟΡΟΥ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΑΠΟΤΕΦΡΩΣΗ ΝΕΚΡΩΝ. Αναφορά υπ αρ. πρωτ. 13189/13.12.1999, πόρισµα της 24.4.

Κύκλος ικαιωµάτων του Ανθρώπου ΣΥΝΟΨΗ ΘΕΣΕΩΝ ΤΟΥ ΣΥΝΗΓΟΡΟΥ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΑΠΟΤΕΦΡΩΣΗ ΝΕΚΡΩΝ. Αναφορά υπ αρ. πρωτ. 13189/13.12.1999, πόρισµα της 24.4. Κύκλος ικαιωµάτων του Ανθρώπου ΣΥΝΟΨΗ ΘΕΣΕΩΝ ΤΟΥ ΣΥΝΗΓΟΡΟΥ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΑΠΟΤΕΦΡΩΣΗ ΝΕΚΡΩΝ Αναφορά υπ αρ. πρωτ. 13189/13.12.1999, πόρισµα της 24.4.2000 Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη: Χειριστής: Γιώργος Καµίνης

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΗΡΗΤΗΣ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ & ΕΡΓΩΝ ΤΕΧΝΗΣ

ΣΥΝΤΗΡΗΤΗΣ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ & ΕΡΓΩΝ ΤΕΧΝΗΣ ΣΥΝΤΗΡΗΤΗΣ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ & ΕΡΓΩΝ ΤΕΧΝΗΣ ΚΩΔΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ Δεν έχει καταχωρηθεί κωδικός επαγγέλματος από την Εθνική Στατιστική Υπηρεσία ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ Αντικείμενο του ισχύοντος προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16) Βαθ. 1,0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12)

1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16) Βαθ. 1,0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12) ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΤΑΞΗ: Β ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ Α ΟΜΑΔΑ: 1 1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16),0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12),0 3. Ποιοι είναι οι μαθητές του

Διαβάστε περισσότερα

Διδαγμένο κείμενο. Ἀριστοτέλους Πολιτικά (Α1,1/Γ1,2/Γ1,3-4/6/12)

Διδαγμένο κείμενο. Ἀριστοτέλους Πολιτικά (Α1,1/Γ1,2/Γ1,3-4/6/12) Διδαγμένο κείμενο Ἀριστοτέλους Πολιτικά (Α1,1/Γ1,2/Γ1,3-4/6/12) Ἐπειδὴ πᾶσαν πόλιν ὁρῶμεν κοινωνίαν τινὰ οὖσαν καὶ πᾶσαν κοινωνίαν ἀγαθοῦ τινος ἕνεκεν συνεστηκυῖαν (τοῦ γὰρ εἶναι δοκοῦντος ἀγαθοῦ χάριν

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία του Δρ. Nordhoff Αντιδήμαρχος, υπεύθυνος πολιτισμού

Ομιλία του Δρ. Nordhoff Αντιδήμαρχος, υπεύθυνος πολιτισμού 19 Ιανουαρίου 2006 Ομιλία του Δρ. Nordhoff Αντιδήμαρχος, υπεύθυνος πολιτισμού Εγκαίνια της έκθεσης «Τα μάρμαρα του Παρθενώνα» στην αίθουσα Schwanenhalle του Δημαρχείου της Φραγκφούρτης. Σας καλωσορίζω

Διαβάστε περισσότερα

Μουσική και Μαθηματικά!!!

Μουσική και Μαθηματικά!!! Μουσική και Μαθηματικά!!! Η μουσική είναι ίσως από τις τέχνες η πιο δεμένη με τα μαθηματικά, με τη μαθηματική σκέψη, από την ίδια τη φύση της. Η διατακτική δομή μπορεί να κατατάξει τα στοιχεία ενός συνόλου,

Διαβάστε περισσότερα