Ι. Η περίοδος της βασιλείας ( π.χ.)

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Ι. Η περίοδος της βασιλείας (316-168 π.χ.)"

Transcript

1 1 Παντελής Νίγδελης Αναπληρωτής Καθηγητής Αρχαίας Ιστορίας Τμήματος Ιστορίας και Αρχαιολογίας Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης Ι. Η περίοδος της βασιλείας ( π.χ.) Η Θεσσαλονίκη ιδρύθηκε από τον Κάσσανδρο, το γιο του στρατηγού Αντιπάτρου, στο όνομα της συζύγου του, κατά πάσα πιθανότητα το 316 π.χ. Η ίδρυσή της ήταν μια πολιτική ενέργεια από διπλή άποψη. Πρώτα πρώτα γιατί εξυπηρετούσε την ανάγκη του Κασσάνδρου να νομιμοποιήσει τη θέση του ως κυρίαρχου της Μακεδονίας, εφόσον ο διάδοχος του θρόνου, ο Αλέξανδρος ο Δ, ανήλικος γιος του Μεγάλου Αλεξάνδρου και της Περσίδος Ρωξάνης, βρισκόταν ακόμη εν ζωή. Η ίδρυση της πόλης, πέρα από το γεγονός ότι ήταν από μόνη της πράξη βασιλική, παράλληλα τον εμφάνιζε ως συνεχιστή του αντίστοιχου οικιστικού έργου του Φιλίππου του Β και συνακόλουθα ως διάδοχο του βασιλικού οίκου, σε συνδυασμό ασφαλώς με το ότι είχε παντρευτεί την κόρη του, Θεσσαλονίκη. Πολιτική ήταν επίσης η ενέργεια του Κασσάνδρου, επειδή προωθούσε τον αστικό βίο σε μια περιοχή του μακεδονικού κράτους που χρειαζόταν εντατική αστικοποίηση, προκειμένου να διοικηθεί αποτελεσματικά και να αναπτυχθεί οικονομικά. Η έλλειψη αστικών κέντρων στην περιοχή του κόλπου του Θερμαϊκού, όπου ιδρύθηκε η νέα πόλη, φαίνεται καθαρά από το γεγονός ότι σε αυτήν χρειάσθηκε να μεταφερθούν κάτοικοι από μικρές πόλεις και κώμες, που βρίσκονταν στο εσωτερικό της Χαλκιδικής σε απόσταση περίπου 40 χιλιομέτρων (τα εν τη Κρουσίδι πολίσματα). Η Θεσσαλονίκη ιδρύθηκε με την μέθοδο του συνοικισμού. Οι πληθυσμοί είκοσι έξι μικρών πόλεων και χωριών υποχρεώθηκαν να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους και να εγκατασταθούν σε αυτή. Οι αρχαίοι συγγραφείς αναφέρουν τα ονόματα της Θέρμης, της σημαντικότερης από τις συνοικισθείσες πόλεις, της Απολλωνίας, της Χαλάστρας, της Γαρησκού, της Αινείας και του Κισσού. Και μόνον ο αριθμός αυτών των μικρών πόλεων και χωριών αρκεί για να πείσει ότι η νέα πόλη υπήρξε σημαντική. Μια σύγκρισή της, μάλιστα, προς τις άλλες ελληνικές πόλεις που ιδρύθηκαν κατά παρόμοιο τρόπο δείχνει ότι μόνο στην περίπτωση της Μεγαλόπολης της Αρκαδίας είχαν συνοικισθεί περισσότερα πολίσματα. Την άποψη ότι η νέα πόλη βάσει των γνωστών από την αρχαιότητα πολεοδομικών αντιλήψεων θα μπορούσε να χαρακτηρισθεί πόλη «μετρίου» ή ακόμη και «μεγάλου μεγέθους» ενισχύουν και τα αρχαιολογικά δεδομένα, που δείχνουν ότι η οχυρωμένη έκτασή της την εποχή του Κασσάνδρου θα πρέπει να κυμαινόταν από 45 έως 90 εκτάρια, δηλαδή από 100 έως περίπου 200 στρέμματα. Από το στοιχείο αυτό προκύπτει ότι επρόκειτο για τη δεύτερη μεγάλη πόλη του βασιλείου μετά την πρωτεύουσά του, την Πέλλα,

2 Παντελής Νίγδελης 2 που είχε έκταση περί τα 350 εκτάρια. Η πορεία του τείχους της ακολουθούσε σύμφωνα με νεότερη θεωρία μια διαδρομή που κινείται ανατολικά και βόρεια κατά μήκος του ρωμαϊκού τείχους, δυτικά κατά μήκος της Δ. Πολιορκητού και νότια κατά μήκος της Κασσάνδρου και της Φιλίππου. Η πόλη χτίσθηκε κατά το ιπποδάμειο σύστημα, δηλαδή με κάθετα τεμνόμενους δρόμους, ενώ ο πληθυσμός της υπήρξε με τα μέτρα πάντα της αρχαιότητος αξιόλογος, αν κρίνουμε από το χαρακτηρισμό «πολυάνθρωπη», που της αποδίδει ο Ρωμαίος ιστορικός Τ. Λίβιος. Σε ό,τι αφορά τον κυριαρχικό της χώρο, την ύπαιθρο χώρα της δηλαδή, αυτή περιελάμβανε την περιοχή που περικλειόταν από ανατολάς προς δυσμάς μεταξύ του μεγάλου Εμβόλου (μεγάλου Καραμπουρνού), της Θέρμης, των υπωρειών του Χορτιάτη, του Ασβεστοχωρίου και κάποιου απροσδιόριστου ακόμη σημείου, ανάμεσα στους ποταμούς Γαλλικό (Εχέδωρο) και Αξιό. Από πολιτική άποψη, η Θεσσαλονίκη οργανώθηκε κατά το πρότυπο των ελληνικών πόλεων της νότιας Ελλάδας ήδη από την ίδρυσή της. Το σώμα των πολιτών της διαιρέθηκε σε πρωτογενείς πολιτικοδιοικητικές μονάδες, τις φυλές και τους δήμους, από τους οποίους μας έχουν σωθεί μόνο ορισμένα ονόματα. Κυρίαρχο πολιτειακό όργανο ήταν η συνέλευση των αρρένων ενηλίκων πολιτών, η εκκλησία του δήμου, που έπαιρνε, όπως στις δημοκρατούμενες πόλεις της νότιας Ελλάδας, αποφάσεις πάνω σε σχέδια του νόμου, τα οποία επεξεργαζόταν και της υπέβαλλε προς ψήφιση το άλλο σημαντικό πολιτειακό όργανο της πόλης, η βουλή. Παράλληλα, μας είναι γνωστός ένας αριθμός αιρετών αρχόντων με ετήσια θητεία και συγκεκριμένες αρμοδιότητες που εύκολα γίνονται κατανοητές μόνο από τις ονομασίες τους: πρόκειται για τον επώνυμο ιερέα, τους ταμίες, τους γυμνασίαρχους, τους αγορανόμους. Όλοι αυτοί οι θεσμοί αποτελούσαν, ωστόσο, επίφαση δημοκρατικότητας. Η κεντρική διοίκηση όχι μόνο καθόριζε τις εξωτερικές σχέσεις της πόλης, αλλά και επενέβαινε στις εσωτερικές υποθέσεις της μέσω βασιλικών αξιωματούχων, των επιστατών, που ενεργούσαν σύμφωνα με γραπτές εντολές του βασιλιά. Η έκταση των βασιλικών παρεμβάσεων σε θέματα αυτοδιοίκησης της πόλης αποτυπώνεται παραστατικά σε μια νομοθετική ρύθμιση (διάταγμα) του Φιλίππου του Ε ( π.χ.), που μας έχει σωθεί σε επιγραφή του έτους 187 π.χ. Το θέμα της αφορούσε τη διαχείριση των οικονομικών του Σεραπείου (ιδρυμένου από ξένους εμπόρους κυρίως), ενός πλούσιου τοπικού ιερού, την οποία ο βασιλιάς είχε αποσπάσει από τις αρχές της πόλης για να τη μεταβιβάσει στον επιστάτη και τους δικαστές. Αφορμή της ρύθμισης υπήρξε, όπως αφήνει να εννοηθεί το κείμενο, η προσπάθεια για απαλλοτρίωση ενός τμήματος της περιουσίας του που επεχείρησε η πόλη για ενίσχυση των οικονομικών της εκμεταλλευόμενη προφανώς το κλίμα του απομονωτισμού που ακολουθούσε την περίοδο εκείνη ο Φίλιππος ο Ε. Τη φυσιογνωμία και το χαρακτήρα της πόλης στην περίοδο της βασιλείας καθόρισε, κατά κύριο λόγο, το γεγονός ότι ήδη λίγες μόνο δεκαετίες μετά την ίδρυσή της η Θεσσαλονίκη εξελίχθηκε σε ένα από τα σημαντικότερα, αν όχι το σημαντικότερο, εμπορικά κέντρα του βασιλείου της Μακεδονίας. Οι παράγοντες που συντέλεσαν στην εξέλιξη αυτή ήταν αναμφίβολα η φύση του λιμανιού, που μπορεί να χαρακτηρισθεί το ασφαλέστερο όλης της βόρειας παραλίας του Αιγαίου, και η μοναδική γεωπολιτική θέση της πόλης, εφόσον βρίσκεται στην απόληξη ενός ακτινωτού συστήματος φυσικών οδών, που της επέτρεπαν απρόσκοπτη επικοινωνία με όλες τις σημαντικές πόλεις της Μακεδονίας και την ενδοχώρα της. Δύσκολα όμως θα μπορούσε να αρνηθεί κανείς ότι την κύρια ώθηση έδωσαν οι νέες συνθήκες που επικράτησαν στη

3 Ι. Η ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΤΗΣ BAΣΙΛΕΙΑΣ ( π.χ.) 3 Μακεδονία και τη νότια Ελλάδα μετά την άνοδο στο θρόνο του βασιλείου της δυναστείας των Αντιγονιδών και ιδιαίτερα του Αντιγόνου Γονατά ( ). Στο βασιλιά αυτό οι Μακεδόνες χρωστούσαν την αναγέννηση του κράτους τους, που μετά τον θάνατο του Κασσάνδρου γνώρισε μια παρατεταμένη περίοδο πολιτικής αστάθειας, εξαιτίας εμφυλίων συγκρούσεων. Με τη βασιλεία του ίδιου συνδέεται και η αναβάθμιση του πολιτικού και οικονομικού ρόλου της Μακεδονίας στη νότια Ελλάδα. Οι ναυτικές του νίκες σε βάρος των Πτολεμαίων της Αιγύπτου, περί τα μέσα του 3ου αι. π.χ., στο κεντρικό και νότιο Αιγαίο, είχαν ως αποτέλεσμα να παραμεριστεί ο αιγυπτιακός παράγοντας από αυτή τη θαλάσσια περιοχή, η οποία τέθηκε υπό τον έλεγχο των Μακεδόνων. Επρόκειτο για μια σημαντική εξέλιξη, εφόσον μέσω του Αιγαίου διακινούνταν το μεγαλύτερο μέρος των εμπορευμάτων κυρίως των δημητριακών της ανατολικής Μεσογείου. Μέσα στις νέες αυτές συνθήκες, ο Γονατάς και οι διάδοχοί του φρόντισαν αφενός να συνάψουν στενές εμπορικές σχέσεις με τους δυο παράγοντες που κυρίως επηρέαζαν το εμπόριο αυτό, δηλαδή το ναυτικό κράτος της Ρόδου και το διαμετακομιστικό λιμάνι της Δήλου, και αφετέρου να αναδιοργανώσουν το δικό τους πάνω σε νέες βάσεις, με σημαντικότερη τη διακίνηση της παραγωγής των βασικών προϊόντων της Μακεδονίας, δηλαδή των σιτηρών και της ναυπηγήσιμης ξυλείας, μέσω του λιμένος της Θεσσαλονίκης. Ο ρόλος που έπαιζαν οι Θεσσαλονικείς έμποροι στην οικονομική ζωή του βασιλείου, λόγω των εμπειριών τους και, προφανώς, των σχέσεων που είχαν αναπτύξει στο λιμάνι της Δήλου, αντανακλάται σε δυο ψηφίσματα, με τα οποία οι Δήλιοι αποτίουν τιμές σε ισάριθμους Θεσσαλονικείς για τις υπηρεσίες που προσέφεραν στην πόλη τους. Ο πρώτος υπήρξε «σιτώνης» του βασιλιά Δημητρίου του Β ( ), του γιου του Αντιγόνου Γονατά. Ο τίτλος σημαίνει ότι του ανατέθη από τη βασιλική αυλή η ευθύνη της εμπορίας των εξαχθέντων στο νησί δημητριακών της Μακεδονίας. Ο δεύτερος τιμώμενος δεν παρουσιάζεται τουλάχιστον στις σχετικές επιγραφικές μαρτυρίες να κατέχει κάποια επίσημη ιδιότητα. Από το θέμα, ωστόσο, της διπλωματικής αλληλογραφίας μεταξύ Δήλου και Θεσσαλονίκης, που μας έχει σωθεί και που αφορά την απόφαση των Δηλίων να τον τιμήσουν με ανέγερση ανδριάντα στη Θεσσαλονίκη μια ομολογουμένως εξαιρετική τιμή συμπεραίνεται ότι επρόκειτο για έναν πλούσιο επιχειρηματία, εγκατεστημένο στο νησί, ο οποίος ρύθμιζε τις εμπορικές σχέσεις της Μακεδονίας με τον υπόλοιπο ελληνικό κόσμο. Ότι η πόλη αντιμετωπιζόταν ως εμπορικό κέντρο από τους βασιλείς επιβεβαιώνεται εμμέσως και από τη μελέτη των μακεδονικών νομισμάτων των αρχών του 2ου αι. π.χ. Συγκεκριμένα, η Θεσσαλονίκη υπήρξε μια από τις ελάχιστες πόλεις στις οποίες ο Φίλιππος ο Ε, το 187 π.χ., παραχώρησε το δικαίωμα να κόβουν δικά τους νομίσματα. Το μέτρο αποσκοπούσε, σύμφωνα με όλες τις ενδείξεις, στην τόνωση του τοπικού εμπορίου και κατ επέκταση της οικονομίας του βασιλείου, που είχε κλονισθεί από τους αλλεπάλληλους πολέμους του τέλους του 3ου και των αρχών του 2ου αι. π.χ. Ο εμπορικός χαρακτήρας της Θεσσαλονίκης ήταν φυσικό να επηρεάσει τομείς του δημοσίου και του ιδιωτικού βίου της. Οι νέες αντιλήψεις και ιδέες που έφεραν μαζί τους οι ξένοι κάτοικοί της ανιχνεύονται με σαφήνεια στο θρησκευτικό τομέα. Ενδεικτική είναι η περίπτωση της λατρείας των αιγυπτιακών θεοτήτων δηλαδή της Ίσιδος, του Σάραπη, του Όσιρι και του Άνουβη, που διαδόθηκε στην Ελλάδα μέσω εμπορικών δρόμων. Το ιερό της λατρείας αυτής στη Θεσσαλονίκη, το Σεραπείο, το οποίο τοποθετείται πάνω από την Εγνατία, μεταξύ του Διοικητηρίου και της πλατείας Βαρδαρίου, είχε κτισθεί ήδη στα τέλη του 3ου αι. π.χ. Τα αρχαιολογικά και επιγραφικά ευρήματα δείχνουν ότι υπήρξε το μεγαλύτερο κέντρο αιγυπτιακής λατρείας

4 Παντελής Νίγδελης 4 στη Μακεδονία και το δεύτερο στον ελληνικό κόσμο, ύστερα από εκείνο της Δήλου κατά την ελληνιστική εποχή. Θα ήταν ωστόσο λάθος να μας οδηγήσουν οι ενδείξεις αυτές στην υπερεκτίμηση της σημασίας των ξένων λατρειών και κατ επέκταση των ξένων στη ζωή της πόλης. Η αδιάλειπτη συνέχεια και η βαρύτητα που αποδίδεται στη λατρεία θεοτήτων όπως ο Διόνυσος και ο Ασκληπιός, από τους οποίους μάλιστα παίρνουν το όνομά τους ισάριθμες φυλές ή ακόμη η αποκλειστική χρήση της ελληνικής ως γλώσσας των επιγραφών, είναι ορισμένες μόνο ενδείξεις του ελληνικού χαρακτήρα που έχει η ζωή της πόλης την περίοδο της βασιλείας. ΙΙ. Η περίοδος της ρωμαιοκρατίας (168 π.χ.-284 μ.χ.) Το 148 π.χ., όταν οι Ρωμαίοι αποφάσισαν τελικά να ιδρύσουν την επαρχία της Μακεδονίας, όρισαν τη Θεσσαλονίκη ως πρωτεύουσά της, αναγνωρίζοντας με τον τρόπο αυτό τα συγκριτικά πλεονεκτήματα που είχε απέναντι στις άλλες μακεδονικές μεγαλουπόλεις, κυρίως το μέγεθος και τη γεωπολιτική της θέση. Τα ίδια πλεονεκτήματα τους είχαν οδηγήσει, άλλωστε, είκοσι χρόνια πρωτύτερα, το 168 π.χ., να την ανακηρύξουν πρωτεύουσα της δεύτερης από τις τέσσερις ανεξάρτητες διοικητικές περιφέρειες στις οποίες είχαν διαιρέσει τη Μακεδονία μετά την ήττα του Περσέα και την κατάλυση του βασιλείου. Η περιφέρεια εκείνη περιελάμβανε τη γεωγραφική περιοχή ανάμεσα στον Στρυμόνα και τον Αξιό. Το ερώτημα που τίθεται εδώ είναι αν η ενσωμάτωση της πόλης στη ρωμαϊκή αυτοκρατορία επηρέασε τη φυσιογνωμία που είχε αποκτήσει την περίοδο της βασιλείας. Για το λόγο αυτό επιβάλλεται να δούμε την ιστορική πορεία της στα περίπου 450 χρόνια ρωμαιοκρατίας. Είναι γεγονός ότι η ανάδειξη της Θεσσαλονίκης σε πρωτεύουσα της επαρχίας, θεωρητικά τουλάχιστον, έθετε τις προϋποθέσεις για την περαιτέρω οικονομική της ανάπτυξη. Η έκταση της επαρχίας σαφώς μεγαλύτερη του βασιλείου είχε ως αποτέλεσμα τη διεύρυνση της φυσικής της ενδοχώρας, εφόσον προς τα βορειοδυτικά έφθανε έως την Αδριατική και ακόμη περιελάμβανε την Ήπειρο. Σημαντική ώθηση στην οικονομική ανάπτυξη της Θεσσαλονίκης θα μπορούσε να δώσει, εξάλλου, η κατασκευή της Εγνατίας οδού (από τις πρώτες κιόλας δεκαετίες της ίδρυσης της επαρχίας), που συνέδεε το Δυρράχιο με τον Εύξεινο πόντο και αποτελούσε επέκταση της Απίας οδού, η οποία ένωνε το Βρινδήσιο με τη Ρώμη. Στον άξονα της Εγνατίας η πόλη ήταν ένας από τους σημαντικότερους σταθμούς και το μοναδικό μεγάλο λιμάνι της Βαλκανικής, που έβλεπε στο Αιγαίο. Το 42 π.χ., εξάλλου, ο Μ. Αντώνιος την ανεκήρυξε ελεύθερη πόλη (civitas libera), της παραχώρησε δηλαδή προνομιακό καθεστώς φορολογικής απαλλαγής εξαιτίας της υποστήριξης που παρείχε σε αυτόν και στον Οκταβιανό κατά την εμφύλια σύγκρουσή τους με το Βρούτο και τον Κάσσιο.

5 ΙΙ. Η ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΤΗΣ ΡΩΜΑΙΟΚΡΑΤΙΑΣ (168 π.χ.-284 μ.χ.) 5 Εντούτοις, οι αναμφίβολα θετικές προϋποθέσεις δεν εξασφάλιζαν κατ ανάγκην ευεργετικά οικονομικά αποτελέσματα για την πόλη, τουλάχιστον στην πρώτη περίοδο της ρωμαιοκρατίας, ιδιαίτερα κατά τον 1ο αι. π.χ. Την εποχή αυτή στη Μακεδονία επικρατούν εξαιρετικά ασταθείς οικονομικές συνθήκες, αφού η μεθοριακή επαρχία της αυτοκρατορίας δέχεται συνεχείς επιδρομές από τα όμορα βαρβαρικά φύλα των Σκορδίσκων, των Δαρδάνων και των Θρακών. Είναι συνεπώς απόλυτα θεμιτό να υποθέσει κανείς ότι οι συνθήκες αυτές θα είχαν αρνητικές συνέπειες στην οικονομία της πόλης, ακόμη και αν οι ελάχιστες επιγραφικές μαρτυρίες της περιόδου πιστοποιούν την παρουσία σε αυτήν ορισμένων μεμονωμένων οικογενειών Ιταλών εμπόρων, που τη χρησιμοποιούν ως έδρα τους για τις οικονομικές δραστηριότητές τους με πόλεις των ακτών του βόρειου Αιγαίου. Αν μάλιστα πιστέψει κανείς το Ρωμαίο πολιτικό Κικέρωνα, που έζησε στην πόλη μερικούς μήνες του έτους 57 π.χ. ως εξόριστος, οι καταστροφές που επέφεραν οι Θράκες σε πόλεις κατά μήκος της Εγνατίας, μεταξύ του 58 και του 56 π.χ., παρέλυσαν σε τέτοιο βαθμό τη ζωή στη Θεσσαλονίκη, που οι κάτοικοί της, φοβούμενοι ανάλογες επιδρομές, την εγκατέλειψαν και κατέφυγαν στην ακρόπολη για να προστατευθούν, μια πληροφορία η οποία, ωστόσο, δεν επιβεβαιώνεται από άλλες πηγές. Οι δυσμενείς συνθήκες ήταν φυσικό πάντως να επιδεινωθούν και εξαιτίας του τρόπου με τον οποίο ασκούσαν τη διοίκηση της επαρχίας οι Ρωμαίοι διοικητές. Μιλώντας για τις ίδιες επιδρομές των Θρακών ο Κικέρων σημειώνει ότι η Θεσσαλονίκη ήταν μια από τις πόλεις που δεινοπαθούσαν λόγω των στρατιωτικών επιτάξεων, τις οποίες επέβαλλε ο επαρχιακός διοικητής Καλπούρνιος Πείσων «με βία και φοβέρα» (vi et metu). Δεν είναι δύσκολο να φαντασθούμε ποιες διαστάσεις θα είχαν προσλάβει αυτές οι καταπιέσεις και τι θα σήμαινε, σε έμψυχο και άψυχο υλικό, για την επαρχία της Μακεδονίας, γενικότερα, και την πόλη της Θεσσαλονίκης, ειδικότερα, το ότι βρέθηκαν στη δίνη των εμφυλίων πολέμων ανάμεσα στους στρατηγούς της Ρώμης. Η πόλη υποχρεώθηκε έτσι το 49/8 π.χ να «φιλοξενήσει» τις λεγεώνες και την εξόριστη κυβέρνηση του Πομπήιου κατά την εμφύλια σύγκρουσή του με τον Καίσαρα. Αυτή η αρνητική εικόνα μεταβλήθηκε μετά το τέλος των εμφυλίων πολέμων. Το 31 π.χ. ο Αύγουστος, μόνος και κύριος της αυτοκρατορίας, εγκαθιδρύει ένα νέο καθεστώς, που φέρνει στο κράτος περίοδο παρατεταμένης ειρήνης, την περίφημη pax romana, η οποία διήρκησε ως τα τέλη περίπου του 2ου αι. μ.χ. Στη βαλκανική χερσόνησο μέσα στις τέσσερις πρώτες δεκαετίες του 1ου αι. μ.χ. σημειώνονται σημαντικές διοικητικές μεταβολές με κυριότερες τη δημιουργία των γειτονικών προς τη Μακεδονία επαρχιών της Μοισίας και της Θράκης, γεγονός που συνεπάγεται τη μετατόπιση των βόρειων βαλκανικών συνόρων της αυτοκρατορίας στο Δούναβη. Η εξέλιξη αυτή είχε θετικές συνέπειες για την οικονομία της επαρχίας και της Θεσσαλονίκης, εφόσον απάλλασσε από τις βαρβαρικές επιδρομές. Αντίθετα, δεν μας είναι γνωστό αν και σε ποιο βαθμό αυτές οι θετικές συνέπειες, μετριάσθηκαν από την υποβάθμιση (και εγκατάλειψη) της Εγνατίας και τη δημιουργία νέων οδικών αξόνων, που εξυπηρετούσαν το εμπόριο στη νότια βαλκανική, όπως π.χ. η οδός που συνέδεε τη Ναϊσσό (σημ.: Νις) με το Βυζάντιο μέσω Σερδικής (σημ.: Σόφια) και Φιλιππουπόλεως. Από τις περιορισμένες πληροφορίες που διαθέτουμε για τον 1ο αι. μ.χ. προκύπτει πάντως ότι η Θεσσαλονίκη εξακολουθεί να χρησιμοποιείται ως λιμάνι, ενώ τον ίδιο αιώνα ο αριθμός των ξένων κατοίκων της δεν είναι διόλου ευκαταφρόνητος (βλ. παρακάτω). Στο πλαίσιο της επαρχίας η πόλη αντιμετωπίζει τον ανταγωνισμό άλλων πόλεων, με σημαντικότερη τη Βέροια. Η σημασία της τελευταίας αυξάνεται, καθώς ορίζεται από τους Ρωμαίους, ίσως ήδη από τον Αύγουστο, ως έδρα των κοινών των Μακεδόνων, μιας ένωσης δηλαδή των πόλεων της επαρχίας, της οποίας οι δραστηριότητες σχετίζονται με τη λατρεία του προσώπου

6 Παντελής Νίγδελης 6 του αυτοκράτορα. Με την λατρεία αυτή κορυφώνονταν πολυήμερες εορτές που διεξάγονταν στη Βέροια κάθε χρόνο και την καθιστούσαν το κέντρο της επαρχίας, εφόσον εκεί συνέρρεαν τα μέλη της μακεδονικής αριστοκρατίας ως εκπρόσωποι των πόλεών τους στο κοινό, αλλά και πλήθος απλών Μακεδόνων. Από άποψη ιεραρχίας, μάλιστα, για τους Ρωμαίους ο τίτλος «μητρόπολις της Μακεδονίας» και το προνόμιο της «νεωκόρου» πόλεως, δηλαδή της πόλεως με ναό της επαρχιακής αυτοκρατορικής λατρείας, που κατείχε η Βέροια, την καθιστούσαν ανώτερη από τη Θεσσαλονίκη. Έτσι δικαιολογούνται οι άκαρπες εν τέλει προσπάθειες των Θεσσαλονικέων, στα τέλη του 1ου αι. μ.χ., να της αφαιρεθούν αυτά τα προνόμια. Αντίθετα προς την εικόνα του πρώτου μεταχριστιανικού αιώνα, η ιστορική πορεία που διαγράφει η πόλη από τα μέσα του 2ου αι. μ.χ. και εξής είναι εντυπωσιακή. Όντας η «πολυανθρωπότερη» και «πλουσιότερη» πόλη της Μακεδονίας και χάρη προφανώς στις ικανότητες των κατοίκων της, κυρίως της τοπικής αριστοκρατίας, κατορθώνει πάντοτε να ευνοείται από τις νέες εξελίξεις. Βαθμιαία η πόλη υπερβαίνει το στενό πλαίσιο της πρωτεύουσας μιας από τις μικρότερες επαρχίες της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας και εξελίσσεται σε μια μεγαλούπολη της ελληνικής Ανατολής. Το πρώτο βήμα σε αυτήν την πορεία υπήρξε η ένταξή της στη νεοϊδρυμένη δελφική αμφικτυονία, το δεύτερο η συμμετοχή της στο αττικό Πανελλήνιο, έναν ευρύτερο πολιτικό σχηματισμό, στον οποίο παίρνουν μέρος ελληνικές πόλεις του ανατολικού τμήματος της αυτοκρατορίας. Η ακμή της πόλης την εποχή των Αντωνίνων ( ) και των Σεβήρων ( ) αντανακλάται στην εκτεταμένη οικοδομική δραστηριότητά της, την οποία πιστοποιούν τα ανασκαφικά δεδομένα. Είναι η εποχή που διαμορφώνεται το μεγαλύτερο μέρος της εικόνας που έχουμε σήμερα από τη δημόσια ρωμαϊκή πόλη. Σημαντικότερο έργο της, το συγκρότημα της αγοράς στην πλατεία Δικαστηρίων, το πολιτικό και διοικητικό κέντρο της πόλης με χαρακτηριστικά κτίσματα, όπως τον cryptoporticus, τη βιβλιοθήκη, το ωδείο και τη στοά των «Ειδώλων», τις περίφημες Incantadas. Η σημασία της πόλης ενισχύεται στις αρχές του 3ου αι. μ.χ., καθώς οι επιδρομές των Πάρθων στα ανατολικά σύνορα της αυτοκρατορίας συντελούν στην αναβίωση της στρατιωτικής σημασίας της Εγνατίας οδού. Ρωμαϊκές λεγεώνες περνούν από την πόλη κατευθυνόμενες προς τη Μικρά Ασία, ενώ τη Θεσσαλονίκη επισκέπτονται αυτοκράτορες ευρισκόμενοι καθ οδόν προς το μέτωπο. Στα ταραγμένα χρόνια των μέσων του 3ου αι. μ.χ., παρά τη γενική παρακμή που γνωρίζει το μεγαλύτερο μέρος της αυτοκρατορίας εξαιτίας της πολιτικής αστάθειας και των βαρβαρικών επιδρομών, η πόλη αντιμετωπίζει με επιτυχία, χάρη στα επισκευασμένα τείχη της, δυο αλλεπάλληλες πολιορκίες των Γότθων, το 254 και 268 μ.χ.. Σε αναγνώριση αυτών των επιτυχιών, αλλά και της νομιμοφροσύνης των κατοίκων της απέναντί τους, οι στρατιωτικοί αυτοκράτορες που κυβερνούν το ρωμαϊκό κράτος την εποχή αυτή της παραχωρούν, εκτός από τον τιμητικό τίτλο της «αποικίας», ορισμένα άλλα προνόμια. Πρόκειται για τα γνωστά προνόμια της «μητροπόλεως» και της «νεωκόρου», με τα οποία η Θεσσαλονίκη εξισώνεται τελικά από ιεραρχική άποψη με τη Βέροια. Οι παραχωρήσεις αυτές δεν ήταν όμως απλές διπλωματικές ενέργειες που κολάκευαν την αυταρέσκεια των κατοίκων της. Πολύ περισσότερο αποτελούσαν αναγνώριση μιας πραγματικότητας, της θέσης δηλαδή που είχε αρχίσει να αποκτά ήδη από τα τέλη του προηγούμενου αιώνα η πόλη στο ανατολικό τμήμα της αυτοκρατορίας. Σε αυτό θα πρέπει να συνέβαλε και η διαρκής συρρίκνωση του αριθμού των πόλεων της Μακεδονίας αλλά και των βαλκανικών επαρχιών, ιδιαίτερα κατά τον 3ο αι. μ.χ., γεγονός που ενίσχυσε τη σημασία της Θεσσαλονίκης ως αστικού κέντρου και του μεγαλύτερου διαμετακομιστικού λιμανιού της χερσονήσου, με το οποίο ασφαλώς δε θα μπορούσε να συγκριθεί η πόλη της Βέροιας. Με την έννοια αυτή, δεν είναι καθόλου περίεργο ότι το 298/299 μ.χ. ο καίσαρας Μαξιμιανός Γαλέριος,

7 ΙΙ. Η ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΤΗΣ ΡΩΜΑΙΟΚΡΑΤΙΑΣ (168 π.χ.-284 μ.χ.) 7 που μαζί με τον Διοκλητιανό διοικούσε το ανατολικό τμήμα της αυτοκρατορίας, επέλεξε τη Θεσσαλονίκη ως έδρα της επικράτειάς του και στη συνέχεια έκτισε εδώ το γνωστό μεγαλοπρεπές του ανάκτορο. Τα περίπου 450 χρόνια ρωμαιοκρατίας ήταν επόμενο να μεταβάλουν ορισμένες τουλάχιστον όψεις της ζωής στην πόλη της Θεσσαλονίκης. Τούτο δεν σημαίνει ωστόσο ότι οι όποιες μεταβολές υπήρξαν απόρροια συστηματικών επεμβάσεων του ρωμαϊκού κράτους. Αντίθετα, μάλιστα, κατά την πάγια τακτική της, η ρωμαϊκή εξουσία δεν επέφερε λ.χ. αλλαγές στον τομέα της πολιτικής οργάνωσης της Θεσσαλονίκης, σεβόμενη τους υφιστάμενους από την περίοδο της βασιλείας θεσμούς αυτοδιοίκησης, με την πιθανή εισαγωγή ενός μόνο νέου αξιώματος, εκείνου των πολιταρχών. Αλλά και η ολοένα αυξανόμενη υποβάθμιση του ρόλου του δήμου προς όφελος της βουλής και των αρχόντων που μαρτυρείται από τις πηγές μας έχει ελάχιστη σχέση με ρωμαϊκές παρεμβάσεις και περισσότερο σχετίζεται με εξελίξεις στην κοινωνία. Αντίθετα, εκείνο που μεταβάλλεται ραγδαία σε σχέση με την περίοδο της βασιλείας είναι η δημογραφική φυσιογνωμία της πόλης. Ως σημαντικός οδικός κόμβος και μεγάλο διαμετακομιστικό λιμάνι μιας αχανούς αυτοκρατορίας, η Θεσσαλονίκη εξελίσσεται μέσα στην ιστορική της πορεία σε κοσμοπολιτικό κέντρο. Οι επιγραφές της, οι περισσότερες χρονολογημένες στα αυτοκρατορικά χρόνια, δεν αφήνουν καμία αμφιβολία ότι η πόλη δέχτηκε το μεγαλύτερο αριθμό ξένων από οποιαδήποτε άλλη της Μακεδονίας. Τον κοσμοπολίτικο χαρακτήρα της Θεσσαλονίκης υπογραμμίζουν καταρχήν μεμονωμένες περιπτώσεις προσώπων από άλλες πόλεις και περιοχές της αυτοκρατορίας που την επισκέφθηκαν, έζησαν ή πέθαναν σε αυτή. Ρωμαίοι στρατιώτες και διοικητικοί υπάλληλοι του επιτελείου του εκάστοτε επαρχιακού διοικητή αλλά και του αυτοκρατορικού επιτρόπου (procurator) που διαχειριζόταν την αυτοκρατορική περιουσία στην επαρχία, Εδεσσαίοι και Κασσανδρείς από τις γειτονικές περιοχές, Δασαρήτιοι και Ηρακλεώτες Λυγκηστείς από την Άνω Μακεδονία, Παυταλιώτες από τη σημερινή Βουλγαρία, Κορίνθιοι, Λακεδαιμόνιοι και Κρήτες από τη νότια Ελλάδα αποτελούν ένα μικρό μόνο μέρος αυτού του πολύχρωμου ανθρώπινου καμβά. Εντυπωσιακή είναι η παρουσία των ξένων που κατάγονται από πόλεις και περιοχές της Μικράς Ασίας όπως η Νίκαια και η Νικομήδεια της Βιθυνίας, η Άμαστρη του Πόντου, τα Θυάτειρα της Καρίας, η Αττάλεια της Παμφυλίας, η Κωρυκός της Κιλικίας, για να περιορισθούμε σε ορισμένα μόνο παραδείγματα. Οι περισσότεροι θα πρέπει να ήταν ναυτικοί και έμποροι, φαίνεται όμως να βρίσκονται σε σταθερή επικοινωνία με την πόλη, αν κρίνουμε από το γεγονός ότι συγκροτούν ένα θίασο Ασιανών, ένα σύλλογο δηλαδή υπό την προστασία του Διονύσου. Παρόμοιοι θίασοι μας είναι γνωστοί και από άλλες περιοχές της Βαλκανικής, όπου συναντούμε Μικρασιάτες εμπόρους. Από τις εθνικές ομάδες που συγκροτούν την πληθυσμιακή φυσιογνωμία της πόλης ένα μικρό μέρος ήταν Θράκες. Η παρουσία τους ανιχνεύεται μέσω της μελέτης των ονομάτων τους σε επιγραφές της πόλης που είναι συνταγμένες στα ελληνικά. Πολυανθρωπότερη θα πρέπει να ήταν άλλη εθνική ομάδα, η εβραϊκή. Οι απαρχές της ιστορίας της δεν μπορούν να προσδιορισθούν με ακρίβεια, βέβαιο είναι όμως ότι, όταν ο απόστολος Παύλος επισκέπτεται την Θεσσαλονίκη, το 50 μ.χ., για να κηρύξει τον χριστιανισμό, η εβραϊκή κοινότητα έχει μια συναγωγή και μέλη που διαθέτουν κοινωνικό κύρος και δύναμη, τέτοια που να μπορούν να πείσουν τις τοπικές αρχές να παρέμβουν υπέρ της υπόθεσής τους. Η ζωή της κοινότητας συνεχίζεται αδιάλειπτα ως τις αρχές της βυζαντινής περιόδου. Δεν αποκλείεται,

8 Παντελής Νίγδελης 8 μάλιστα, μετά τις μεγάλες καταστροφές του μητροπολιτικού ιουδαϊσμού στην Παλαιστίνη, το 70 και το 130 μ.χ. ο αριθμός των συναγωγών να αυξήθηκε. Παρά τις λιγοστές μαρτυρίες που έχουμε, δικαιούμαστε να συμπεράνουμε ότι τα μέλη της, μολονότι επεδίωκαν ως ένα βαθμό την προσαρμογή τους στο ελληνικό περιβάλλον, εντούτοις δεν παρέλειπαν να τονίζουν τα στοιχεία εκείνα που υπογράμμιζαν την ιδιαίτερη ταυτότητά τους. Σημαντικότερη κοινότητα ξένη στην πόλη μπορεί ανεπιφύλακτα να χαρακτηρισθεί εκείνη των Ιταλών, που εξελίχθηκε σε τέτοιο σημείο, ώστε να γίνει και η μεγαλύτερη της Μακεδονίας. Οι πρώτες εγκαταστάσεις των Ιταλών στη Θεσσαλονίκη χρονολογούνται στα τελευταία χρόνια του 1ου αι. π.χ., αλλά ο αριθμός τους αρχίζει να αυξάνεται σημαντικά στον επόμενο αιώνα. Αυτή η όψιμη χρονολόγηση, σε σχέση με την κατάκτηση της Μακεδονίας, δείχνει ότι ορισμένες τουλάχιστον οικογένειες θα πρέπει να ήρθαν στην πόλη όχι απευθείας από την Ιταλία αλλά από άλλα κέντρα της Ελλάδας ή της Μικράς Ασίας, που υπέστησαν οικονομική και εμπορική παρακμή, λόγω των καταστροφικών συνθηκών της ύστερης ρεπουμπλικανικής εποχής. Πάντως, τον 1ο αι. μ.χ. οι Ιταλοί της Θεσσαλονίκης είναι τόσοι, ώστε να συγκροτούν ένα σώμα, την ένωση Ρωμαίων πολιτών, μέσω της οποίας προστάτευαν προφανώς τα κοινά οικονομικά τους συμφέροντα. Το κύριο σημείο επαφής τους, λόγω της ετερόκλητης καταγωγής και ιστορίας τους, ήταν η προνομιακή τους θέση ως Ρωμαίων πολιτών. Αυτού του είδους η οργάνωση δεν σημαίνει ωστόσο ότι αποτελούσαν ή ήθελαν να αποτελούν ένα σώμα με αίσθηση ξεχωριστής ταυτότητας. Η πολιτιστική συγγένεια του ρωμαϊκού και του ελληνικού κόσμου και η πολιτική τους ενοποίηση μετά την επικράτηση του Αυγούστου δεν προσέφεραν έδαφος για τέτοιες συμπεριφορές. Την προσαρμογή τους στο ελληνικό περιβάλλον υποβοηθούσαν εξάλλου οι συναλλαγές τους με αυτό και σε ορισμένες περιπτώσεις η προηγούμενη μακρά παραμονή σε ελληνικές πόλεις, όπως δείχνει άλλωστε η γενικευμένη ανάμεσά τους χρήση της ελληνικής γλώσσας. Οι επιγραφές δείχνουν καθαρά ότι οι μόνιμα εγκατεστημένοι Ιταλοί δεν είχαν ιδιαίτερο πρόβλημα να ενταχθούν στην κοινωνική ζωή της πόλης, συμμετέχοντας με τους ντόπιους σε θρησκευτικούς και επαγγελματικούς συλλόγους ή δημόσια αξιώματα. Ορισμένοι μάλιστα από αυτούς, με το κύρος και την οικονομική δύναμη που διέθεταν λόγω των επικερδών τραπεζιτικών και εμπορικών τους απασχολήσεων, έρχονταν σε επιγαμίες με ισχυρές ντόπιες οικογένειες, κυρίως αυτές που διέθεταν ρωμαϊκά πολιτικά δικαιώματα (civitas romana), με αποτέλεσμα να αφομοιώνονται μαζί τους σε ένα αξεδιάλυτο σύνολο, ενισχύοντας την υφιστάμενη τοπική αριστοκρατία. Τον κυριαρχικό ρόλο στη ζωή της πόλης διαδραμάτιζε ωστόσο το πολυπληθέστερο πληθυσμιακό της στοιχείο, οι Έλληνες. Όπως σε άλλες περιπτώσεις, έτσι και με τη Θεσσαλονίκη, οι πηγές μας επιτρέπουν να παρακολουθήσουμε ικανοποιητικά τη δράση και τις τύχες μόνο του ανώτερου στρώματος. Παρά τις εσωτερικές διαφοροποιήσεις, τα μέλη του έχουν ένα ομοιόμορφο πρότυπο συμπεριφοράς, τον «ευεργετισμό»: πρόκειται για ένα σύστημα ηθικών δεσμεύσεων και νομικών υποχρεώσεων εξελισσόμενο ήδη από την ελληνιστική εποχή και γενικευμένο σε ολόκληρη την αυτοκρατορία, που οδηγεί τις τοπικές αριστοκρατίες να αναλαμβάνουν με δικά τους έξοδα το σημαντικότερο τμήμα των λειτουργιών μιας πόλης. Είναι αυτοί, με άλλα λόγια, που συνεισφέρουν στην ανοικοδόμηση και τον εξωραϊσμό της, την οργάνωση πολυδάπανων αγώνων ή την εκπροσώπησή της σε διεθνείς οργανισμούς, για να αναφέρουμε μερικά μόνο παραδείγματα. Συχνά λέγεται και γράφεται ότι οι τοπικές αριστοκρατίες των πόλεων της ανατολής είχαν εκρωμαϊσθεί και είχαν χάσει την ελληνική τους συνείδηση. Ένας τέτοιος ισχυρισμός συνήθως στηρίζεται στην ορθή παρατήρηση ότι τα μέλη τους επεδίωκαν να γίνουν Ρωμαίοι πολίτες,

9 ΙΙ. Η ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΤΗΣ ΡΩΜΑΙΟΚΡΑΤΙΑΣ (168 π.χ.-284 μ.χ.) 9 όπως και συνέβαινε. Θα πρέπει, ωστόσο, να επισημανθεί κατ αρχήν ότι για τις αριστοκρατίες αυτές, η κατοχή του δικαιώματος του Ρωμαίου πολίτη αποτελούσε αναγκαία προϋπόθεση, αν ήθελαν να υπερβούν το στενό πλαίσιο της πόλης-κράτους τους και να προσαρμοσθούν στις νέες πολιτικές συνθήκες που τους παρείχε η αυτοκρατορία. Τούτο ίσχυε και για την περίπτωση που ορισμένοι από αυτούς, ασφαλώς οι σημαντικότεροι, ήθελαν να ανέλθουν στην κρατική αριστοκρατία, δηλαδή να γίνουν συγκλητικοί ή Ρωμαίοι ιππείς προκειμένου να αναλάβουν σημαντικές θέσεις στη διοίκηση της αυτοκρατορίας. Αξίζει ασφαλώς να επισημανθεί ότι αρκετοί Θεσσαλονικείς τον 3ο αι. μ.χ. γίνονται πράγματι συγκλητικοί και ιππείς. Όμως αυτή η προσαρμογή δεν σήμαινε ότι οι Θεσσαλονικείς που είχαν γίνει Ρωμαίοι πολίτες είχαν χάσει την ιστορική και, κατ επέκταση, την ελληνική τους συνείδηση. Για να υποστηρίξει κανείς τη θέση αυτή θα μπορούσε να θυμίσει τις κολακευτικές αναφορές του συγγραφέα (του 2ου αι. μ.χ.) Λουκιανού για τις πνευματικές επιδόσεις του ακροατηρίου που συνάντησε στην πόλη και το οποίο «είναι γεμάτο από ρήτορες και συγγραφείς και σοφιστές διασημότερους, τέτοιους που να υπάρχει φόβος μήπως το έργο μου φανεί περισσότερο ασήμαντο εδώ (δηλαδή στη Θεσσαλονίκη) παρά στην Ολυμπία» (Ηροδ. 8). Θα μπορούσε ακόμη να μνημονεύσει κανείς τα περίφημα ψηφιδωτά δάπεδα με τις παραστάσεις της συνάντησης της κοιμωμένης Αριάδνης με τον Διόνυσο και της αρπαγής του Γανυμήδη, που βρέθηκαν σε ιδιωτικά σπίτια του 3ου αι. μ.χ. και προδίδουν γνώση και οικείωση με την ελληνική μυθολογία. Τη συλλογική συνείδηση των Θεσσαλονικέων δείχνει ωστόσο πολύ καλύτερα η επιτυχής τους προσπάθεια να εντάξουν την πόλη τους στο αττικό Πανελλήνιο (βλ. παραπάνω), αρκεί μόνο να εκτιμηθούν ορθά δύο στοιχεία που συνδέονται με αυτό: α) ότι το Πανελλήνιο είχε την έδρα του στην Αθήνα και β) ότι για να γίνει μια πόλη μέλος του έπρεπε να αποδείξει με ακρίβεια την ελληνική της προέλευση. Με αυτό το κοσμοπολίτικο προφίλ και τους κατοίκους της να ζουν το παρόν και να σέβονται το παρελθόν τους, η Θεσσαλονίκη εισέρχεται στη νέα μεγάλη περίοδο της ιστορίας της, τη βυζαντινή. Επιλογή βιβλιογραφίας Ascough, R. S. Paul s Macedonian Associations. The social Context of Philippians and 1. Thessalonians, Tübingen 2003 Κανατσούλης, «Η μακεδονική πόλις από της εμφανίσεώς της μέχρι των χρόνων του Μεγάλου Αλεξάνδρου», Μακεδονικά 4 (1955-6), του ιδίου 5 (1961-3). Edson, C. Cults of Thessalonica (Macedonica III), The Harvard Theological Review, XLI (July, 1948), Number 3, 153 κ. εξ. Edson, Ch. Inscriptiones Graecae (Epiri, Macedoniae, Thraciae, Scythiae), Pars II (Inscriptiones Macedoniae), Fasciculus I (Inscriptiones Thessalonicae et Viciniae), Berlin 1972

10 Παντελής Νίγδελης 10 Makaronas, Ch. Via Egnatia and Thessalonike, Studies presented to David M. Robinson, τομ. 1, 380 κ.ε., Μισσούρι 1951, και A. Romiopoulou, Un nouveau milliaire de la via Egnatia, BCH 98 (1974), 813 κ.ε. Νίγδελης, Π. Μ. «Η οικογένεια των Ιταλικών Auli Avii στη Θεσσαλονίκη. Με αφορμή μια δίγλωσση αναθηματική επιγραφή», Τεκμήρια 1 (1995), 65 κ. εξ. Επιγραφικά Θεσσαλονίκεια. Συμβολή στην πολιτική και κοινωνική ιστορία της Αρχαίας Θεσσαλονίκης, Nigdelis, P. M. Geminii und Claudii: Die Geschichte zweier fuhrender Familien von Thessaloniki in der späteren Kaiserzeit, στο A. D. Rizakis (εκδ.), Roman Onomastics in the Greek East.Social and Political Aspects, proceedings of the international Colloquium organized by the Finnish Institute and the Centre for Greek and Roman Antiquity (Athens 7-9 Sept. 1993), Αθήνα 1996, 129 κ.ε. «Synagoge(n) und Gemeinde der Juden in Thessaloniki: Fragen aufgrund einer neuen Judischen Gradinschrift der Kaiserzeit», ZPE 102 (1994), 207 κ.ε. Mihailov, G. Aspects de l onomastique dans les inscriptions anciennes de Thessalonique, στο Η Θεσσαλονίκη μεταξύ Ανατολής και Δύσεως, πρακτικά συμποσίου τεσσαρακονταετηρίδος της Εταιρείας Μακεδονικών Σπουδών ( ), Θεσσαλονίκη 1982, 69 κ. εξ. Papazoglou, F. Les villes de Macédoine à l époque romaine, BCH Suppl. XVI, Paris Quelques aspects de l histoire de la province de Macédoine, ANRW II (1979), 301 κ.εξ. Ριζάκη, A. Δ. «Η κοινότητα των συμπραγματευομένων Ρωμαίων της Θεσσαλονίκης και η ρωμαϊκή διείσδυση στη Μακεδονία», Αρχαία Μακεδονία ΙV, Θεσσαλονίκη 1984, 511 κ.ε. Rostovtzeff, Μ. The Social and Economic History of the Hellenistic World, Oxford 1953 Σαμσάρης, Δ. «Ατομικές χορηγήσεις της ρωμαϊκής πολιτείας και η διάδοσή της στη ρωμαϊκή επαρχία Μακεδονίας. Ι. Η περίπτωση της Θεσσαλονίκης πρωτεύουσας της επαρχίας», Μακεδονικά 26 (1987-8), 329 κ.ε. Touratsoglou, J. Die Münzstätte von Thessaloniki in der römischen Kaiserzeit, Berlin 1988 Τουράτσογλου, I. «Ο Πομπήιος στη Θεσσαλονίκη. Η νομισματική μαρτυρία», στο Αμητος, τιμητικός τόμος για τον καθ. Μ. Ανδρόνικο, Θεσσαλονίκη 1987, 885 κ.εξ. «Του αγιωτάτου πατρίου θεού Καβείρου», Η Θεσσαλονίκη Ι (1985), 71 κ.ε. Voutiras, Ε. Sanctuaire privé-cult public? Le cas du Sarapieion de Thessalonique in Dasen, V. & Piérart, M. (eds), Ιδία και δημοσία. Les cadres privés et publics de la région grecque antique, actes du IXe colloque du CIERGA (Fribourg du 8 au 10 sept. 2003), Kernos Supplément 15, Liège 2005, 273 κ. εξ. Von Brocke, Chr. Thessaloniki Stadt des Kassander und Gemeinde des Paulus, Eine frühechristliche Gemeinde in ihrer heidnischen Umwelt, Tübingen 2001.

ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ

ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΔΙΟΝ ΤΟΠΟΘΕΣΙΑ Το Δίον ήταν μια αρχαιότατη πόλη στρατηγικής σημασίας και μια από τις πιο φημισμένες μακεδονικές πολιτείες. Η γεωγραφική θέση

Διαβάστε περισσότερα

Η Ίδρυση της Ρώμης και η οργάνωσή της. Επιμέλεια Δ. Πετρουγάκη, φιλόλογος

Η Ίδρυση της Ρώμης και η οργάνωσή της. Επιμέλεια Δ. Πετρουγάκη, φιλόλογος Η Ίδρυση της Ρώμης και η οργάνωσή της Επιμέλεια Δ. Πετρουγάκη, φιλόλογος Εκδοχές ίδρυσης Σύμφωνα με την παράδοση από τον Ρωμύλο, γιο του Αινεία (γύρω στο 735 π.x.) Σύμφωνα με την αρχαιολογική έρευνα στη

Διαβάστε περισσότερα

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»;

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Ο όρος«βυζαντινόν» αναφέρεται στο Μεσαιωνικό κράτος που εδιοικείτο από την Κωνσταντινούπολη, τη μεγάλη πόλη των ακτών του Βοσπόρου. Οι ιστορικοί χρησιμοποιούν τον όρο αυτόν

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνος: από τη Ρώμη στη Νέα Ρώμη

Κωνσταντίνος: από τη Ρώμη στη Νέα Ρώμη Επανάληψη Κωνσταντίνος: από τη Ρώμη στη Νέα Ρώμη Ο Κωνσταντίνος Βυζάντιο 1. Αποφασίζει τη μεταφορά της πρωτεύουσας στην Ανατολή κοντά στο αρχαίο Βυζάντιο: νέο διοικητικό κέντρο η Κωνσταντινούπολη 2. 313

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. - Γενική Εισαγωγή..2. - Iστορική αναδρομή...3-4. - Περιγραφή του χώρου...5-8. - Επίλογος...9. - Βιβλιογραφία 10

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. - Γενική Εισαγωγή..2. - Iστορική αναδρομή...3-4. - Περιγραφή του χώρου...5-8. - Επίλογος...9. - Βιβλιογραφία 10 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ - Γενική Εισαγωγή..2 - Iστορική αναδρομή....3-4 - Περιγραφή του χώρου.....5-8 - Επίλογος...9 - Βιβλιογραφία 10 1 Γενική Εισαγωγή Επίσκεψη στο Επαρχιακό Μουσείο Πάφου Το Επαρχιακό Μουσείο της

Διαβάστε περισσότερα

ΡΩΜΑΙΚΟ ΩΔΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

ΡΩΜΑΙΚΟ ΩΔΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού Γενική Διεύθυνση Αρχαιοτήτων και Πολιτιστικής Κληρονομιάς ΙΣΤ Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων Τμήμα Εκπαιδευτικών Προγραμμάτων και Επικοινωνίας ΡΩΜΑΙΚΟ ΩΔΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 2ης ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 2ης ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΕΛΠ 11: Ελληνική Ιστορία Ακ. Έτος: 2008-9 ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 2ης ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΜΑ: Η βυζαντινή αριστοκρατία κατά τους 9 ο έως 12 ο αιώνα: δομή και χαρακτηριστικά, ανάπτυξη και σχέσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ "ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ ΚΑΙ ΕΝΩΣΗ "

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ ΚΑΙ ΕΝΩΣΗ ΕΘΝΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΡΕΥΝΩΝ ΚΑΙ ΜΕΛΕΤΩΝ "ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΣ Κ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ" ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ "ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ ΚΑΙ ΕΝΩΣΗ 1911-1913" Κεφάλαιο 5 Ο χάρτης των Βαλκανίων

Διαβάστε περισσότερα

α. Βασίλειο πόλεις-κράτη ομοσπονδιακά κράτη συμπολιτείες Η διάσπαση του κράτους του Μ. Αλεξάνδρου (σελ ) απελευθερωτικοί αγώνες εξεγέρσεις

α. Βασίλειο πόλεις-κράτη ομοσπονδιακά κράτη  συμπολιτείες Η διάσπαση του κράτους του Μ. Αλεξάνδρου (σελ ) απελευθερωτικοί αγώνες εξεγέρσεις ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΗ ΕΠΟΧΗ 323 [Θάνατος Μ. Αλεξάνδρου] ΕΩΣ 30 π.χ. [κατάληψη της Αιγύπτου από τους Ρωμαίους ολοκληρώνεται η κατάκτηση της Ανατολής από τους Ρωμαίους, ξεκινά η περίοδος της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας]

Διαβάστε περισσότερα

7ος αι. 610 641 8 ος αι. ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ. αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις

7ος αι. 610 641 8 ος αι. ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ. αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις 7ος αι. 610 641 8 ος αι. ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις πώς διαχειρίστηκε ο Ηράκλειος τόσο τους κινδύνους που απειλούσαν τα σύνορα του ανατολικού ρωμαϊκού κράτους όσο και τα σοβαρά προβλήματα

Διαβάστε περισσότερα

Κυριότερες πόλεις ήταν η Κνωσός, η Φαιστός, η Ζάκρος και η Γόρτυνα

Κυριότερες πόλεις ήταν η Κνωσός, η Φαιστός, η Ζάκρος και η Γόρτυνα Ηφαίστειο της Θήρας Η Μινωική Κρήτη λόγω της εμπορικής αλλά και στρατηγικής θέσης της έγινε γρήγορα μεγάλη ναυτική και εμπορική δύναμη. Οι Μινωίτες πωλούσαν τα προϊόντα τους σε όλη τη Μεσόγειο με αποτέλεσμα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦ. 4. ΟΙ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ

ΚΕΦ. 4. ΟΙ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΚΕΦ. 4. ΟΙ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ α. η αραβική εξάπλωση με την καθοδήγηση των δύο πρώτων χαλιφών οι Άραβες εισέβαλαν και κατέκτησαν σε σύντομο χρονικό διάστημα τις πλούσιες χώρες της Εγγύς

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 29 Οι Βαλκανικοί πόλεμοι Ιστορία Γ Γυμνασίου. Η απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης (26 Οκτωβρίου 1912)

Ενότητα 29 Οι Βαλκανικοί πόλεμοι Ιστορία Γ Γυμνασίου. Η απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης (26 Οκτωβρίου 1912) Ενότητα 29 Οι Βαλκανικοί πόλεμοι 1912-1913 Ιστορία Γ Γυμνασίου Η απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης (26 Οκτωβρίου 1912) Χρονολόγιο 1897-1908 Μακεδόνικος Αγώνας 1912-1913 Βαλκανικοί πόλεμοι 1914-1918 Α' Παγκόσμιος

Διαβάστε περισσότερα

ΣΚΟΠΟΣ: Η σύνδεση της καλλιτεχνικής δημιουργίας με το χαρακτήρα και τη φυσιογνωμία ενός πολιτισμού.

ΣΚΟΠΟΣ: Η σύνδεση της καλλιτεχνικής δημιουργίας με το χαρακτήρα και τη φυσιογνωμία ενός πολιτισμού. ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ (file://localhost/c:/documents%20and%20settings/user/επιφάνεια%20εργασίας/κ έντρο%20εξ%20αποστάσεως%20επιμόρφωσης%20- %20Παιδαγωγικό%20Ινστιτούτο.mht) Κέντρο Εξ Αποστάσεως Επιμόρφωσης

Διαβάστε περισσότερα

Η Νίκη ήταν κόρη της Στύγας και του Πάλλαντα. Είχε αδέρφια της το Κράτος, το Ζήλο και τη Βία.

Η Νίκη ήταν κόρη της Στύγας και του Πάλλαντα. Είχε αδέρφια της το Κράτος, το Ζήλο και τη Βία. Η Νίκη σε νομίσματα Νίκη: θεά της ελληνικής μυθολογίας προσωποποιούσε τη δόξα του ελληνικού πολιτισμού. Η Νίκη στέλνονταν από το Δία για να εξυμνήσει μία νίκη, να προσφέρει σπονδές ή να στεφανώσει ένα

Διαβάστε περισσότερα

3.3. Η ίδρυση της Ρώμης και η οργάνωσή της 3.4 Η συγκρότηση της ρωμαϊκής πολιτείας Res publica (σελ.170-αρχή 175)

3.3. Η ίδρυση της Ρώμης και η οργάνωσή της 3.4 Η συγκρότηση της ρωμαϊκής πολιτείας Res publica (σελ.170-αρχή 175) Λατινική ορολογία για τις Ενότητες της Ρωμαϊκής Ιστορίας Plebes (171) = 1. οι πληβείοι (= αρχικά όσοι δεν ήταν πατρίκιοι, αργότερα όσοι δεν ήταν πατρίκιοι ούτε ιππείς). 2. το πλήθος, ο όχλος. Senatus (171,

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες για Λήμματα Τοπωνυμίων

Οδηγίες για Λήμματα Τοπωνυμίων Το λήμμα αποτελείται από τα εξής μέρη: Οδηγίες για Λήμματα Τοπωνυμίων Τίτλος λήμματος Δελτίο λήμματος Κυρίως λήμμα Χρονολόγιο Προτεινόμενη βιβλιογραφία (βλ. Γενικές Οδηγίες Σύνταξης Λημμάτων) Γλωσσάρι

Διαβάστε περισσότερα

συνέχεια Πτολεμαίος Α Σωτήρ Αρσινόη Β Βερενίκη Αρσινόη Γ Κλεοπάτρα Τρύφαινα Κλεοπάτρα Δ Πτολεμαίος Θ Λάθυρος Κλεοπάτρα Θεά Κλεοπάτρα Γ

συνέχεια Πτολεμαίος Α Σωτήρ Αρσινόη Β Βερενίκη Αρσινόη Γ Κλεοπάτρα Τρύφαινα Κλεοπάτρα Δ Πτολεμαίος Θ Λάθυρος Κλεοπάτρα Θεά Κλεοπάτρα Γ Πτολεμαίος Α Σωτήρ Πτολεμαίος Β Φιλάδερφος Αρσινόη Β Βερενίκη Πτολεμαίος Γ Ευεργέτης Πτολεμαίος Δ Φιλοπάτωρ Αρσινόη Γ Πτολεμαίος Ε Επιφανής Πτολεμαίος ΣΤ Β Φιλομήτωρ Πτολεμαίος Η Φύσκων Θεά συνέχεια Πτολεμαίος

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ Α1 α. σχολικό βιβλίο, σελ. 46. Φεντερασιόν: ήταν μεγάλη πολυεθνική εργατική οργάνωση της Θεσσαλονίκης, με πρωτεργάτες σοσιαλιστές από την ανοικτή σε νέες ιδέες

Διαβάστε περισσότερα

33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1

33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1 ΕΝΑ ΓΟΗΤΕΥΤΙΚΟ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΧΡΟΝΙΑ, ΓΕΜΑΤΟ ΕΚΠΛΗΞΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΛΑ ΣΗΜΑΝΤΙΚΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ. 33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1 Εικόνα 1 Εικόνα 2 Ρωμαϊκές λεγεώνες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΟΙ ΚΑΙ ΡΩΜΑΪΚΟΙ ΧΡΟΝΟΙ: 323 Π.Χ. 324 Μ.Χ.

ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΟΙ ΚΑΙ ΡΩΜΑΪΚΟΙ ΧΡΟΝΟΙ: 323 Π.Χ. 324 Μ.Χ. ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΟΙ ΚΑΙ ΡΩΜΑΪΚΟΙ ΧΡΟΝΟΙ: 323 Π.Χ. 324 Μ.Χ. Α.ΤΑ ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΑ ΒΑΣΙΛΕΙΑ Β. ΑΠΟΤΗΡΩΜΗΣΤΟΒΥΖΑΝΤΙΟ 1 Τα ελληνιστικά βασίλεια Ελληνιστικός : από το ρήµα ελληνίζω, δηλ. µιµούµαι τους Έλληνες Ήταν τα βασίλεια

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Αρχαία Ελληνική Ιστορία (55ΑΥ2) Διδάσκων: Α. Farrington (email: eduserv@otenet.gr. Έλεγχος προόδου (Ενότητες 4 5)

Εισαγωγή στην Αρχαία Ελληνική Ιστορία (55ΑΥ2) Διδάσκων: Α. Farrington (email: eduserv@otenet.gr. Έλεγχος προόδου (Ενότητες 4 5) Εισαγωγή στην Αρχαία Ελληνική Ιστορία (55ΑΥ2) Διδάσκων: Α. Farrington (email: eduserv@otenet.gr 1. Ποια από τις ακόλουθες μάχες δεν έχει σχέση με τους Μηδικούς Πολέμους; α. η μάχη της Μυκάλης β. η μάχη

Διαβάστε περισσότερα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ. Της Μαρίας Αποστόλα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ. Της Μαρίας Αποστόλα ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ Της Μαρίας Αποστόλα Η Ελλάδα υπήρξε από τους πρώτους δέκτες του Χριστιανισμού και τα μνημεία της ελληνικής ορθοδοξίας αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της εθνικής κληρονομιάς, αποτελώντας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΘΕΑΤΑ & ΠΕΡΙΗΓΗΣΕΙΣ

ΑΞΙΟΘΕΑΤΑ & ΠΕΡΙΗΓΗΣΕΙΣ ON SALONICA SOCCER CUP ΑΞΙΟΘΕΑΤΑ & ΠΕΡΙΗΓΗΣΕΙΣ ΛΕΥΚΟΣ ΠΥΡΓΟΣ ΑΨΙΔΑ ΤΟΥ ΓΑΛΕΡΙΟΥ ΠΛΑΤΕΙΑ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΟΥΣ ΚΑΣΤΡΑ & ΤΕΙΧΗ ΡΩΜΑΪΚΗ ΑΓΟΡΑ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΟΥ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΠΛΑΝΗΤΑΡΙΟ ΒΕΡΓΙΝΑ Μπείτε στην Pentagon... ταξιδέψτε

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΒΔΟΜΗ Η ΠΡΩΙΜΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΒΔΟΜΗ Η ΠΡΩΙΜΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΒΔΟΜΗ Η ΠΡΩΙΜΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ 1. Εισαγωγή - Η πιο παραμελημένη περίοδος της ιστορίας της Ελληνικής είναι η μεσαιωνική. Για λόγους καθαρά ιδεολογικούς και πολιτικούς, το

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑΞΗ ΣΥΓΚΛΗΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΒΟΥΛΕΥΤΩΝ-Βουλευτές:

ΤΑΞΗ ΣΥΓΚΛΗΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΒΟΥΛΕΥΤΩΝ-Βουλευτές: ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΔΙΑΡΘΡΩΣΗ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΑΣΚΑΙΟΙΠΕΡΙΑΥΤΟΝ ΣΥΓΚΛΗΤΙΚΟΙKAI BOYΛΕΥΤΕΣ (HONESTIORES ΕΝΤΙΜΟΤΑΤΟΙ) - ΣΤΡΑΤΟΣ- ΚΛΗΡΟ ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Αυτοκράτορας: H ανάρρηση στο θρόνο χάρη στο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6. ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6. ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6. ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 6 ος 9 ος αι Οικονομική κατάσταση στο Βυζάντιο από το β μισό του 6 ου αι. αρχές 9 ου αι. το κίνημα του Θωμά του Σλάβου 6 ος 8 ος αι. Προβλήματα δημογραφικά Προβλήματα

Διαβάστε περισσότερα

Γκουνέλα Μαρία ΒΠΠΓ. Αρχαία Νικόπολη

Γκουνέλα Μαρία ΒΠΠΓ. Αρχαία Νικόπολη Γκουνέλα Μαρία ΒΠΠΓ Αρχαία Νικόπολη Νικόπολη Στη σημερινή χερσόνησο της Πρέβεζας, στη νοτιοδυτική Ήπειρο, σε απόσταση μόλις 6 χλμ. από την ομώνυμη πόλη, βρίσκεται η αρχαία Νικόπολη. Ίδρυση Νικόπολης Κλεοπάτρα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟ ΚΑΣΤΡO ΤΗΣ ΚΩ Η ΓΕΦΥΡΑ ΤΟΥ ΚΑΣΤΡΟΥ

ΣΤΟ ΚΑΣΤΡO ΤΗΣ ΚΩ Η ΓΕΦΥΡΑ ΤΟΥ ΚΑΣΤΡΟΥ ΣΤΟ ΚΑΣΤΡO ΤΗΣ ΚΩ Το Κάστρο των Ιπποτών είναι ένα από τα σημαντικότερα ιστορικά μνημεία της Κω. Ιδιαίτερα εντυπωσιακό και επιβλητικό είναι ένα από τα αξιοθέατα που κάθε επισκέπτης του νησιού πρέπει να

Διαβάστε περισσότερα

7. Τα νέα ελληνιστικά βασίλεια

7. Τα νέα ελληνιστικά βασίλεια 7. Τα νέα ελληνιστικά βασίλεια Ερωτήσεις ανάπτυξης 1. ΠΗΓΗ 1 Ο Ευµένης (βασιλιάς των Σελευκιδών), παρέδωσε τις αποµακρυσµένες πόλεις στη διακυβέρνηση των φίλων του, τους έκανε φρούραρχους και τους διόρισε

Διαβάστε περισσότερα

Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης;

Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης; Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης; Μέρος της οχύρωσης Οι αρχαιολογικές ανασκαφές που διενεργούνται στην περιοχή της La Bastida (Totana, Murcia στην Ισπανία) έχουν αποκαλύψει ένα επιβλητικό οχυρωματικό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΔΙΟΥ, Αλέξανδρος Μπαξεβανάκης, ΒΠΠΓ

ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΔΙΟΥ, Αλέξανδρος Μπαξεβανάκης, ΒΠΠΓ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΔΙΟΥ, Αλέξανδρος Μπαξεβανάκης, ΒΠΠΓ ΔΙΟΝ ΑΠΟ ΤΙΣ ΠΙΟ ΟΝΟΜΑΣΤΕΣ ΠΟΛΕΙΣ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ Το αρχαίο Δίον του Ολύμπου βρίσκεται 15 χλμ. νότια της Κατερίνης, στους πρόποδες του Ολύμπου δίπλα στο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης 2 η εργασία 2012 13 ΘΕΜΑ: «Στις παραμονές της λεγόμενης βιομηχανικής επανάστασης,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ (σελ.84-97) Α. Βασιλεία α. Δικαίωμα να ψηφίζουν για ζητήματα της πόλης είχαν όλοι οι πολίτες, ακόμα και οι πιο φτωχοί

ΑΡΧΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ (σελ.84-97) Α. Βασιλεία α. Δικαίωμα να ψηφίζουν για ζητήματα της πόλης είχαν όλοι οι πολίτες, ακόμα και οι πιο φτωχοί 1. Να αντιστοιχήσετε τις λέξεις της στήλης Α με αυτές της στήλης Β. Α Β Α. Βασιλεία α. Δικαίωμα να ψηφίζουν για ζητήματα της πόλης είχαν όλοι οι πολίτες, ακόμα και οι πιο φτωχοί Β. Αριστοκρατία β. Κριτήριο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΛΕΞΗ ΤΡΙΤΗ ΤΟ ΑΛΦΑΒΗΤΟ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΔΙΑΛΕΚΤΩΝ

ΔΙΑΛΕΞΗ ΤΡΙΤΗ ΤΟ ΑΛΦΑΒΗΤΟ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΔΙΑΛΕΚΤΩΝ ΔΙΑΛΕΞΗ ΤΡΙΤΗ ΤΟ ΑΛΦΑΒΗΤΟ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΔΙΑΛΕΚΤΩΝ 1. Από τη Γραμμική Β στην εισαγωγή του αλφαβήτου - Στον ελληνικό χώρο, υπήρχε ένα σύστημα γραφής μέχρι το 1200 π.χ. περίπου, η

Διαβάστε περισσότερα

Η Θεσσαλονίκη από τον Κάσσανδρο ως τον Γαλέριο

Η Θεσσαλονίκη από τον Κάσσανδρο ως τον Γαλέριο 1 Θεοδοσία Στεφανίδου-Τιβερίου Καθηγήτριας Κλασικής Αρχαιολογίας Τμήματος Ιστορίας και Αρχαιολογίας Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης Η Θεσσαλονίκη από τον Κάσσανδρο ως τον Γαλέριο H αρχαία Θεσσαλονίκη

Διαβάστε περισσότερα

Η Βυζαντινή Κωνσταντινούπολη

Η Βυζαντινή Κωνσταντινούπολη Η Βυζαντινή Κωνσταντινούπολη ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ Ε ΤΑΞΗ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Σελίδα 1 Κωνσταντινούπολη Η ξακουστή και δοξασµένη πολιτεία, µε τη λαµπρή, χιλιόχρονη ιστορία, που για δέκα αιώνες δέσποζε πρωτεύουσα της

Διαβάστε περισσότερα

Αρχαία Ρώμη. Ιφιγένεια Λιούπα

Αρχαία Ρώμη. Ιφιγένεια Λιούπα Αρχαία Ρώμη Ιφιγένεια Λιούπα Η αρχαία Ρώμη ξεκίνησε από την ιταλική χερσόνησο κατά τον 8ο αιώνα π.χ. Με επίκεντρο την πόλη της Ρώμης εξελίχθηκε σε μία από τις μεγαλύτερες αυτοκρατορίες του αρχαίου κόσμου.

Διαβάστε περισσότερα

Ανασκόπηση Στο προηγούμενο μάθημα είδαμε πως μετά το θάνατο του Βασιλείου Β : το Βυζάντιο έδειχνε ακμαίο, αλλά είχαν τεθεί οι βάσεις της κρίσης στρατι

Ανασκόπηση Στο προηγούμενο μάθημα είδαμε πως μετά το θάνατο του Βασιλείου Β : το Βυζάντιο έδειχνε ακμαίο, αλλά είχαν τεθεί οι βάσεις της κρίσης στρατι Εσωτερική κρίση εξωτερικοί κίνδυνοι 1054-10811081 Στο σημερινό μάθημα θα δούμε: 1. τα εσωτερικά προβλήματα 2. τους εξωτερικούς κινδύνους 3. κυρίως τη μάχη στο Ματζικέρτ και τις συνέπειές της Ανασκόπηση

Διαβάστε περισσότερα

Οι 13 βρετανικές αποικίες Η Αγγλία ήταν η θαλασσοκράτειρα δύναμη από τον 17 ο αιώνα ίδρυσε 13 αποικίες στη βόρεια Αμερική. Ήταν ο προορ

Οι 13 βρετανικές αποικίες Η Αγγλία ήταν η θαλασσοκράτειρα δύναμη από τον 17 ο αιώνα ίδρυσε 13 αποικίες στη βόρεια Αμερική. Ήταν ο προορ Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής Γνωρίζετε τι είναι οι Η.Π.Α σήμερα; Θα δούμε πώς δημιουργήθηκαν και ποια είναι τα θεμέλια της ισχύος τους. Οι 13 βρετανικές αποικίες Η Αγγλία ήταν η θαλασσοκράτειρα δύναμη

Διαβάστε περισσότερα

Η σταδιακή επέκταση του κράτους των Βουλγάρων

Η σταδιακή επέκταση του κράτους των Βουλγάρων 1 ΙΣΤΟΡΙΑ Ε ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΕΝΟΤΗΤΑ : ΟΙ ΑΝΤΙΠΑΛΟΙ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ Οι Βούλγαροι Οι Ονογούροι Βούλγαροι. Οι πρώτες Βουλγαρικές φυλές πρέπει να έφθασαν στην περιοχή ανάμεσα στον Καύκασο και την Αζοφική Θάλασσα στα

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΧΡΗΜΑΤΟΣ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΧΡΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΧΡΗΜΑΤΟΣ 1. Τα πολύ παλιά χρόνια, όταν οι άνθρωποι δημιούργησαν οικισμούς, άρχισαν να καλλιεργούν τη γη και να εκτρέφουν ζώα. Επειδή τα μέταλλα δεν είχαν ανακαλυφθεί ακόμα, οι συναλλαγές τους

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Ενότητα 6: Ιστορικό Πλαίσιο 8ου-9ου αιώνα: Σκοτεινοί αιώνες-εικονομαχία. Θεοφάνης: Βίος και Έργο. Κιαπίδου Ειρήνη-Σοφία Τμήμα Φιλολογίας Σκοποί ενότητας Οι φοιτητές θα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΥΤ Κ*ΑΤοΡ1Α. Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΥΤ*Κ*ΑΤοΡ1Α. Η 3υζαντινή εποχή Γ* - * **-^ Διασυνδέσεις. ΒιΒλιογραφία Τ Τ"*-*

Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΥΤ Κ*ΑΤοΡ1Α. Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΥΤ*Κ*ΑΤοΡ1Α. Η 3υζαντινή εποχή Γ* - * **-^ Διασυνδέσεις. ΒιΒλιογραφία Τ Τ*-* Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΥΤΚΑΤοΡ1Α Η 3υζαντινή εποχή Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΥΤ ΚΑΤοΡ1Α Κωνσταντινούπολη, Μ' ένα λεωφορείο τριγυρνάμε όλοι μέσα στην πόλη, σελ. 59-63. Βυζαντινή αυτοκρατορία, Εμπορικοί δρόμοι, σελ 34 Μύθοι και

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνιστική Περίοδος Πολιτισμός. Τάξη: Α4 Ονόματα μαθητών : Παρλιάρου Βάσω Σφήκας Ηλίας

Ελληνιστική Περίοδος Πολιτισμός. Τάξη: Α4 Ονόματα μαθητών : Παρλιάρου Βάσω Σφήκας Ηλίας Ελληνιστική Περίοδος Πολιτισμός Τάξη: Α4 Ονόματα μαθητών : Παρλιάρου Βάσω Σφήκας Ηλίας ελληνιστικός ονομάστηκε o πολιτισμός που προήλθε από τη σύνθεση ελληνικών και ανατολικών στοιχείων κατά τους τρεις

Διαβάστε περισσότερα

Περπατώντας στην ªÂÛ ÈˆÓÈÎ fiïë

Περπατώντας στην ªÂÛ ÈˆÓÈÎ fiïë Περπατώντας στην ªÂÛ ÈˆÓÈÎ fiïë Σπάνια έχει κάποιος την ευκαιρία να διαβεί 2400 χρόνια ιστορίας, συγκεντρωµένα σε µια έκταση 58,37 εκταρίων που περικλείεται ανάµεσα στα τείχη της Μεσαιωνικής Πόλης. Έναν

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Αρχαία Πόλη: Βρίσκεται: Ταυτίζεται με: Κατοικείται από:

ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Αρχαία Πόλη: Βρίσκεται: Ταυτίζεται με: Κατοικείται από: ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΑΛΕΠΑΚΟΥ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ ΝΙΚΟΣ ΔΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΜΑΡΙΑ ΓΙΑΡΙΚΑ ΓΕΩΡΓΙΑ ΓΚΙΚΑ ΘΟΔΩΡΗΣ ΚΑΦΗΡΑΣ ΑΓΓΕΛΟΣ ΖΕΡΒΟΠΟΥΛΟΣ ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΑΝΑΣΤΟΥΛΗ ΑΚΗΣ ΖΑΦΕΙΡΙΟΥ ΑΡΙΣΤΟΦΑΝΗΣ ΑΝΤΥΠΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

2. Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ (610-641). ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ

2. Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ (610-641). ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ 2. Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ (610-641). ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ Συμπλήρωση κενών Να συμπληρώσετε τα κενά του αποσπάσματος, βάζοντας στην κατάλληλη θέση μία από τις ακόλουθες λέξεις (τρεις

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα Ιστορίας Α Λυκείου από όλη την ύλη

Θέματα Ιστορίας Α Λυκείου από όλη την ύλη Θέματα Ιστορίας Α Λυκείου από όλη την ύλη 1. Σημασία του Νείλου για την οικονομία της Αιγύπτου. Σελ. 21. Προσοχή στο παράθεμα της ίδιας σελίδας. 2. Κοινωνική οργάνωση στην αρχαία Αίγυπτο. Σελ. 22 3. Πολιτική

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο Ζ Ηανάπτυξητης Μακεδονίας.

Κεφάλαιο Ζ Ηανάπτυξητης Μακεδονίας. Πρόταση διδασκαλίας Κεφάλαιο Ζ Ηανάπτυξητης Μακεδονίας. Ενότητα 4. Το έργο του Αλέξανδρου Κύρια σημεία της ενότητας Περιγραφή της γεωγραφικής έκτασης και της ποικιλίας των λαών του κράτους που δημιούργησε

Διαβάστε περισσότερα

Το ταξίδι του ελληνικού χρήματος από την αρχαιότητα έως σήμερα. Από τον αντιπραγματισμό στο κερματόμορφο νόμισμα. Υπεύθυνος καθηγητής Βασιλική

Το ταξίδι του ελληνικού χρήματος από την αρχαιότητα έως σήμερα. Από τον αντιπραγματισμό στο κερματόμορφο νόμισμα. Υπεύθυνος καθηγητής Βασιλική Το ταξίδι του ελληνικού χρήματος από την αρχαιότητα έως σήμερα. Από τον αντιπραγματισμό στο κερματόμορφο νόμισμα. Υπεύθυνος καθηγητής Βασιλική Κατσούλη, οικονομολόγος Παιδαγωγική διαδικασία Α. Σκοπός έρευνας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Α ΤΕΤΡΑΜΗΝΟΥ

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Α ΤΕΤΡΑΜΗΝΟΥ 3 ο ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΚΟΜΟΤΗΝΗΣ Β 5 ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Α ΤΕΤΡΑΜΗΝΟΥ Των μαθητριών: Στέλλα Κουρκουρίδου Μαρίνα Κουσικιάν ΑΝΔΡΙΑΝΑ ΓΙΑΝΤΟΥΡΗ ΧΡΥΣΑ ΑΝΤΕΜΗ ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΟΥΖΟΥΝΑΚΗ ΝΙΚΟΛΕΤΑ ΑΝΤΩΝΙΟΥ Υπεύθυνη Καθηγήτρια:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ»

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ» ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ» ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Περιληπτική Απόδοση Κειμένων ΑΣΚΗΣΗ: Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόμενο του κειμένου που ακολουθεί σε μία παράγραφο 100 έως 120 λέξεων. (Πανελλαδικές Εξετάσεις

Διαβάστε περισσότερα

Πόλεμος και Πολιτική

Πόλεμος και Πολιτική ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Μάθημα 3 ο : Η Ελληνική Αρχαιότητα. Η ακμή και η παρακμή της Πόλης. Μακεδονικός τρόπος πολέμου. 4 ος αι. π.χ. 4 ος αι. μ.χ. Γεώργιος Μαργαρίτης,

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΠΟΛΕΙΣ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΠΟΛΕΙΣ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΠΟΛΕΙΣ Πόλη: Οικισμός μόνιμου χαρακτήρα με μικρό ή μεγάλο πληθυσμιακό μέγεθος, δομημένος έτσι ώστε να εξυπηρετεί τη ζωή των κατοίκων της. Οικισμός: Κατοικημένη περιοχή, οριοθετημένη

Διαβάστε περισσότερα

ποδράσηη Διονυσία Διονυσίου Σιδώνια Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ Γυμνάσιο Αγιάς Λάρισας

ποδράσηη Διονυσία Διονυσίου Σιδώνια Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ Γυμνάσιο Αγιάς Λάρισας ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ 9 ποδράσηη 5 Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 «Αθανασάκειο» Αρχαιολογικό Μουσείο Βόλου Γυμνάσιο Αγιάς Λάρισας Διονυσία Διονυσίου Σιδώνια ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Ένα ξεχασμένο θέατρο. (το Ρωμαϊκό Ωδείο) Έφη Νικολοπούλου, ΒΠΠΓ

Ένα ξεχασμένο θέατρο. (το Ρωμαϊκό Ωδείο) Έφη Νικολοπούλου, ΒΠΠΓ Ένα ξεχασμένο θέατρο. (το Ρωμαϊκό Ωδείο) Έφη Νικολοπούλου, ΒΠΠΓ Στο ευρύτερο αρχαιολογικό χώρο της Γόρτυνας στη Κρήτη, έχουν εντοπιστεί από τους αρχαιολόγους τέσσερις θεατρικοί χώροι διαφορετικών εποχών.

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΗΡΙΚΗ ΕΠΟΧΗ (

ΟΜΗΡΙΚΗ ΕΠΟΧΗ ( ΟΜΗΡΙΚΗ ΕΠΟΧΗ (1100-750 π.χ.).) Ή ΓΕΩΜΕΤΡΙΚΗ ΕΠΟΧΗ Δ. ΠΕΤΡΟΥΓΑΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΡΕΘΥΜΝΟΥ ΚΥΡΙΑ ΠΗΓΗ ΤΑ ΟΜΗΡΙΚΑ ΕΠΗ ΣΕ ΑΥΤΌ ΟΦΕΙΛΕΙ ΤΗΝ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΟΜΗΡΙΚΗ. ΩΣΤΟΣΟ ΟΙ ΟΡΟΙ ΣΚΟΤΕΙΝΟΙ ΑΙΩΝΕΣ Ή ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ. (479: τέλος Περσικών πολέμων)

ΑΡΧΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ. (479: τέλος Περσικών πολέμων) ΑΡΧΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ 750 479 (479: τέλος Περσικών πολέμων) Γιατί ονομάστηκε «αρχαϊκή» Σε αυτή την εποχή σημειώνεται η αρχή (οι απαρχές) της οικονομικής, πολιτικής και πολιτιστικής ανάπτυξης του ελληνικού κόσμου

Διαβάστε περισσότερα

Η Αμμόχωστος (λατινικά: Famagusta, τούρκικα: Gazimağusa), είναι πόλη στην Κύπρο και βρίσκεται στο ανατολικό τμήμα του νησιού, στον κόλπο που φέρει και

Η Αμμόχωστος (λατινικά: Famagusta, τούρκικα: Gazimağusa), είναι πόλη στην Κύπρο και βρίσκεται στο ανατολικό τμήμα του νησιού, στον κόλπο που φέρει και Μάριος Πρέτα Η Αμμόχωστος (λατινικά: Famagusta, τούρκικα: Gazimağusa), είναι πόλη στην Κύπρο και βρίσκεται στο ανατολικό τμήμα του νησιού, στον κόλπο που φέρει και το όνομά της. Η αρχαία Αμμόχωστος έφερε

Διαβάστε περισσότερα

Ιουδαϊσµός. α) Παρουσίαση θρησκείας:

Ιουδαϊσµός. α) Παρουσίαση θρησκείας: Ιουδαϊσµός α) Παρουσίαση θρησκείας: Ο Ιουδαϊσµός είναι η παραδοσιακή θρησκεία των Εβραίων. Σύµφωνα µε τον ορθόδοξο Ιουδαϊσµό και τους βαθιά θρησκευόµενους Εβραίους, ο βιβλικός πατριάρχης Αβραάµ ήταν ο

Διαβάστε περισσότερα

ΗΕΠΟΧΗΤΗΣΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054

ΗΕΠΟΧΗΤΗΣΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054 ΗΕΠΟΧΗΤΗΣΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054 Η ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054 867 886 912 913

Διαβάστε περισσότερα

18 ος 19 ος αι. ΣΟ ΑΝΑΣΟΛΙΚΟ ΖΗΣΗΜΑ. «Σώστε με από τους φίλους μου!»

18 ος 19 ος αι. ΣΟ ΑΝΑΣΟΛΙΚΟ ΖΗΣΗΜΑ. «Σώστε με από τους φίλους μου!» 18 ος 19 ος αι. ΣΟ ΑΝΑΣΟΛΙΚΟ ΖΗΣΗΜΑ «Σώστε με από τους φίλους μου!» Σο Ανατολικό ζήτημα, ορισμός Είναι το ζήτημα της διανομής των εδαφών της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, η οποία από τις αρχές του 18ου αιώνα

Διαβάστε περισσότερα

1 Η Ελλάδα ζήτησε τη συνδρομή της Κοινωνίας των Εθνών, προκειμένου να αντιμετωπίσει ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΣ ΠΡΟΣΦΥΓΩΝ (ΕΑΠ)

1 Η Ελλάδα ζήτησε τη συνδρομή της Κοινωνίας των Εθνών, προκειμένου να αντιμετωπίσει ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΣ ΠΡΟΣΦΥΓΩΝ (ΕΑΠ) Γ. Η ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΠΡΟΣΦΥΓΩΝ 1. Η Επιτροπή Αποκατάστασης Προσφύγων (ΕΑΠ) 1 Η Ελλάδα ζήτησε τη συνδρομή της Κοινωνίας των Εθνών, προκειμένου να αντιμετωπίσει την περίθαλψη των προσφύγων την αποκατάσταση

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗΣ. Ονομασία Φορέα: ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗ ΦΙΛΙΠΠΩΝ - ΝΕΑΠΟΛΕΩΣ - ΘΑΣΟΥ - ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΑΓΙΟΥ ΠΑΥΛΟΥ - ΚΑΒΑΛΑ

ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗΣ. Ονομασία Φορέα: ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗ ΦΙΛΙΠΠΩΝ - ΝΕΑΠΟΛΕΩΣ - ΘΑΣΟΥ - ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΑΓΙΟΥ ΠΑΥΛΟΥ - ΚΑΒΑΛΑ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗΣ Ονομασία Φορέα: ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗ ΦΙΛΙΠΠΩΝ - ΝΕΑΠΟΛΕΩΣ - ΘΑΣΟΥ - ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΑΓΙΟΥ ΠΑΥΛΟΥ - ΚΑΒΑΛΑ Όνομα συντάκτη: Δρ. Αντώνιος Κώστας Στοιχεία επικοινωνίας: (τηλέφωνο, e-mail)

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ Ιερό Αφροδίτης Π α ν α γ ι ώ τ η ς Ν ε ο φ ύ τ ο υ Β 2 Υπεύθυνη καθηγήτρια: Μαρία Χατζημιχαήλ 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Γενική Εισαγωγή..σελ.3 Ιστορική αναδρομή..σελ.3 Περιγραφή του χώρου.σελ.4

Διαβάστε περισσότερα

Οι πρώτοι ταχυδρόμοι

Οι πρώτοι ταχυδρόμοι Το ταχυδρομείο Οι πρώτοι ταχυδρόμοι Η ιστορία του ταχυδρομείου πάει πίσω στους αιώνες, αρχικά με τους αγγελιοφόρους να μεταφέρουν προφορικά μηνύματα και στη συνέχεια να παραδίδουν και υλικά αντικείμενα

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτική, Πόλεμος, Στρατηγική

Πολιτική, Πόλεμος, Στρατηγική ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα2:Ο πόλεμος στην εποχή του χαλκού Γιώργος Μαργαρίτης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

Ψηφιοποίηση, επεξεργασία, προσθήκες, χαρτογραφικό υλικό: Αρχείο Πανοράματος (http://www.apan.gr) Απρίλιος 2014

Ψηφιοποίηση, επεξεργασία, προσθήκες, χαρτογραφικό υλικό: Αρχείο Πανοράματος (http://www.apan.gr) Απρίλιος 2014 Από τα Θρακικά τ. 25 (1956) σσ. 149-158 Άρθρο του Γεώργιου Μαμέλη για την ιδιαίτερη πατρίδα του, το Ξαμίλι ή Εξαμίλιον, ένα μικρό ελληνικό χωριό της Ανατολικής Θράκης / Ευρωπαϊκής Τουρκίας. Ψηφιοποίηση,

Διαβάστε περισσότερα

Τα 7 θαύματα του αρχαίου κόσμου Χαρίδης Φίλιππος

Τα 7 θαύματα του αρχαίου κόσμου Χαρίδης Φίλιππος Τα 7 θαύματα του αρχαίου κόσμου Χαρίδης Φίλιππος 1. Η μεγάλη Πυραμίδα της Γκίζας Η τεράστια αυτή πυραμίδα είναι το αρχαιότερο από τα εφτά θαύματα του Αρχαίου Κόσμου, αλλά είναι το μόνο που διασώζετε 4.000χ.Όταν

Διαβάστε περισσότερα

Οι Μαθητές: Αγγελόπουλος Ηρακλής Ανδρεσάκης Κωνσταντίνος

Οι Μαθητές: Αγγελόπουλος Ηρακλής Ανδρεσάκης Κωνσταντίνος Οι Μαθητές: Αγγελόπουλος Ηρακλής Ανδρεσάκης Κωνσταντίνος Ο Πειραιάς (Αρχαία Ελληνικά: Πειραιεύς) είναι πόλη της περιφέρειας Αττικής και διαθέτει τον σημαντικότερο λιμένα της Ελλάδας και της ανατολικής

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΝΗΣΙΑ ΤΩΝ ΚΥΚΛΑΔΩΝ

ΤΑ ΝΗΣΙΑ ΤΩΝ ΚΥΚΛΑΔΩΝ ΤΑ ΝΗΣΙΑ ΤΩΝ ΚΥΚΛΑΔΩΝ Η Σύρος είναι νησί των Κυκλάδων. Πρωτεύουσά της είναι η Ερμούπολη, η οποία είναι πρωτεύουσα της Περιφέριας Νότιου Αιγαίου αλλά και του πρώην Νομού Κυκλάδων. Η Σύρος αναπτύχθηκε ιδιαίτερα

Διαβάστε περισσότερα

Όψεις Βυζαντίου... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας. Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας

Όψεις Βυζαντίου... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας. Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας Το φυλλάδιο αυτό είναι του/της... που επισκέφθηκε το Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας στις... Το φυλλάδιο που κρατάς στα χέρια σου

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα Εργατικού Δυναμικού - B Τρίμηνο

Έρευνα Εργατικού Δυναμικού - B Τρίμηνο Έρευνα Εργατικού Δυναμικού - B Τρίμηνο - Κατά το B Τρίμηνο του ο αριθμός των Απασχολουμένων ανήλθε σε 3.702.613 άτομα και των Ανέργων σε 1.112.075. Το ποσοστό ανεργίας κατά τη διάρκεια του B τριμήνου διαμορφώθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Η ιστορική πατρότητα του όρου «Μεσόγειος θάλασσα» ανήκει στους Λατίνους και μάλιστα περί τα μέσα του 3ου αιώνα που πρώτος ο Σολίνος τη ονομάζει

Η ιστορική πατρότητα του όρου «Μεσόγειος θάλασσα» ανήκει στους Λατίνους και μάλιστα περί τα μέσα του 3ου αιώνα που πρώτος ο Σολίνος τη ονομάζει Η ιστορική πατρότητα του όρου «Μεσόγειος θάλασσα» ανήκει στους Λατίνους και μάλιστα περί τα μέσα του 3ου αιώνα που πρώτος ο Σολίνος τη ονομάζει χαρακτηριστικά «Mare Mediterraneum» ως μεταξύ δύο ηπείρων

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ ΔΥΣΗΣ Ι

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ ΔΥΣΗΣ Ι ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ ΔΥΣΗΣ Ι 1 Ενότητα #2: Βασικές Γνώσεις I Οικονομία και κοινωνία στη Βαρβαρική Δύση Νικόλαος Καραπιδάκης Τμήμα Ιστορίας 2 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΕΡΗΣΙΑ ΓΕΝΙΚΑ ΛΥΚΕΙΑ

ΗΜΕΡΗΣΙΑ ΓΕΝΙΚΑ ΛΥΚΕΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΙΑΙΟΣ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ Π/ΘΜΙΑΣ & Δ/ΘΜΙΑΣ ----- ΕΚΠ/ΣΗΣ Δ/ΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ Ταχ. Δ/νση: ΤΜΗΜΑ Ανδρέα Παπανδρέου Α 37 Τ.Κ. Πόλη: 15180

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 19 - Από την 3η Σεπτεμβρίου 1843 έως την έξωση του Όθωνα (1862) Ιστορία Γ Γυμνασίου

Ενότητα 19 - Από την 3η Σεπτεμβρίου 1843 έως την έξωση του Όθωνα (1862) Ιστορία Γ Γυμνασίου Ενότητα 19 - Από την 3η Σεπτεμβρίου 1843 έως την έξωση του Όθωνα (1862) Ιστορία Γ Γυμνασίου Ο Όθων συνδιαλέγεται με τον έφιππο συνταγματάρχη Δημήτριο Καλλέργη που του ζητά την παραχώρηση συντάγματος Καθιέρωση

Διαβάστε περισσότερα

Ειδικότερα: Ο Εδαφικός Διακανονισμός της Συνθήκης της Λωζάννης και η Νομολογία Διεθνών Δικαιοδοτικών Οργάνων. Κωνσταντίνος Αντωνόπουλος

Ειδικότερα: Ο Εδαφικός Διακανονισμός της Συνθήκης της Λωζάννης και η Νομολογία Διεθνών Δικαιοδοτικών Οργάνων. Κωνσταντίνος Αντωνόπουλος 1 Ο Εδαφικός Διακανονισμός της Συνθήκης της Λωζάννης και η Νομολογία Διεθνών Δικαιοδοτικών Οργάνων Κωνσταντίνος Αντωνόπουλος Αναπληρωτής Καθηγητής Νομικής Σχολής ΔΠΘ Η Συνθήκη Ειρήνης της Λωζάννης της

Διαβάστε περισσότερα

Η Ανάπτυξη του Ελληνικού Τουρισμού

Η Ανάπτυξη του Ελληνικού Τουρισμού Η Ανάπτυξη του Ελληνικού Τουρισμού ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2015 Βελισσαρίου Ευστάθιος Καθηγητής Τουριστικής Οικονομίας 1 Εξέλιξη του τουριστικού φαινομένου στην Ελλάδα 15ος - 19ος αιώνας: Πολιτιστικός τουρισμός επιστημόνων,

Διαβάστε περισσότερα

Παπαζώης Τριαντάφυλλος

Παπαζώης Τριαντάφυλλος digitalarchive publishing by tag Παπαζώης Τριαντάφυλλος Πρόκειται για τον ιστορικό ερευνητή που ανέτρεψε τα δεδομένα στη Βεργίνα! Έπειτα από πολυετή έρευνα αποκάλυψε ότι στον τάφο της Βεργίνας δεν βρίσκεται

Διαβάστε περισσότερα

Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της.

Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της. Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της. Βρίσκεται στο κέντρο σχεδόν της ελληνικής χερσονήσου, πάνω στο

Διαβάστε περισσότερα

Ευκαιρίες ανάπτυξης για το Λιμένα Θεσσαλονίκης και συνεισφορά στην τοπική και περιφερειακή οικονομία

Ευκαιρίες ανάπτυξης για το Λιμένα Θεσσαλονίκης και συνεισφορά στην τοπική και περιφερειακή οικονομία Ευκαιρίες ανάπτυξης για το Λιμένα Θεσσαλονίκης και συνεισφορά στην τοπική και περιφερειακή οικονομία Θεσσαλονίκη, Σεπτέμβριος 2014 Με την υποστήριξη της: Οι μεγαλύτερες δυνατότητες ανάπτυξης των ελληνικών

Διαβάστε περισσότερα

Ομάδα 3 η Μπέσσας Γιάννης Μπινιάρη Εβελίνα Ντασιώτης Φάνης

Ομάδα 3 η Μπέσσας Γιάννης Μπινιάρη Εβελίνα Ντασιώτης Φάνης Ομάδα 3 η Μπέσσας Γιάννης Μπινιάρη Εβελίνα Ντασιώτης Φάνης Μετά την τελική επικράτησή τους στους Περσικούς πολέμους οι Έλληνες έκαναν πολλά και ποικίλα αναθήματα σε διάφορα ιερά. Στους Δελφούς αφιέρωσαν

Διαβάστε περισσότερα

Υπάρχει ο μαγικός κόσμος των μνημείων του Αρχαίου Ελληνικού κόσμου Οι σιωπηλοί αυτοί μάρτυρες του παρελθόντος

Υπάρχει ο μαγικός κόσμος των μνημείων του Αρχαίου Ελληνικού κόσμου Οι σιωπηλοί αυτοί μάρτυρες του παρελθόντος Υπάρχει ο μαγικός κόσμος των μνημείων του Αρχαίου Ελληνικού κόσμου Οι σιωπηλοί αυτοί μάρτυρες του παρελθόντος ΑΠΛΟΤΗΤΑ και ΜΕΓΑΛΕΙΟ... Στο θέατρο τα δύο αυτά χαρακτηριστικά συνδυάζονται με τον καλύτερο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗ ΧΑΜΕΝΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ. Αμαλία Κ. Ηλιάδη, φιλόλογοςιστορικός

ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗ ΧΑΜΕΝΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ. Αμαλία Κ. Ηλιάδη, φιλόλογοςιστορικός ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗ ΧΑΜΕΝΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ 1 ΒΥΖΑΝΤΙΟ Η ΜΑΚΡΟΒΙΟΤΕΡΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΟΤΗΤΑΣ 2 ΣΚΟΤΕΙΝΗ ΠΛΕΥΡΑ Συνομωσίες, ίντριγκες και μηχανορραφίες. Θρησκευτικός φανατισμός Δεισιδαιμονία.

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΗΜΑΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΕΘΝΟΣΗΜΟ

Η ΣΗΜΑΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΕΘΝΟΣΗΜΟ Η ΒΟΥΛΓΑΡΙΑ Η ΣΗΜΑΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΕΘΝΟΣΗΜΟ Η σημαία της Βουλγαρίας αποτελείται από τρεις ισομεγέθεις οριζόντιες λωρίδες χρώματος λευκού(στην κορυφή), πράσινου και κόκκινου. Το λευκό αντιπροσωπεύει την ειρήνη,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΠΟΛΙΤΙΚΟΙ ΘΕΣΜΟΙ Ο.Παλιάτσου Π.Ρίζου. O.Παλιάτσου

ΟΙ ΠΟΛΙΤΙΚΟΙ ΘΕΣΜΟΙ Ο.Παλιάτσου Π.Ρίζου. O.Παλιάτσου ΟΙ ΠΟΛΙΤΙΚΟΙ ΘΕΣΜΟΙ Ο.Παλιάτσου Π.Ρίζου 1 Το δικαίωμα συμμετοχής: Αποτελούσε προνόμιο όλων των ελεύθερων πολιτών που είχαν εκπληρώσει τις στρατιωτικές τους υποχρεώσεις, δηλ. βρίσκονταν στην ηλικία τουλάχιστον

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924

Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924 Γ. ΕΡΓΑΣΙΕΣ - ΑΣΚΗΣΕΙΣ (ενδεικτικά παραδείγµατα) Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924 Με βάση τα στοιχεία που παρέχει το κεφάλαιο ΚΒ του σχολικού σας βιβλίου (σσ. 73-119) να συντάξετε έναν χρονολογικό πίνακα

Διαβάστε περισσότερα

Εγκαίνια έκθεσης 23.10.2013, 13.00 Διάρκεια Έκθεσης 19.10.2013 19.1.2014

Εγκαίνια έκθεσης 23.10.2013, 13.00 Διάρκεια Έκθεσης 19.10.2013 19.1.2014 Εγκαίνια έκθεσης 23.10.2013, 13.00 Διάρκεια Έκθεσης 19.10.2013 19.1.2014 Επιμέλεια έκθεσης Αγαθονίκη Τσιλιπάκου, Νίκος Μπονόβας Mε την περιοδική έκθεση «Η τιμή του αγίου Μάμαντος στη Μεσόγειο: Ένας ακρίτας

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΟΜΟ ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΑΛΑΙΟΛΙΘΙΚΗ ΕΩΣ ΤΗ ΡΩΜΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ. Χρονολογία. 100.000 ως 20.000 10.000. 7000 ως 6000. Νεότερη

ΣΥΝΤΟΜΟ ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΑΛΑΙΟΛΙΘΙΚΗ ΕΩΣ ΤΗ ΡΩΜΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ. Χρονολογία. 100.000 ως 20.000 10.000. 7000 ως 6000. Νεότερη ΣΥΝΤΟΜΟ ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΑΛΑΙΟΛΙΘΙΚΗ ΕΩΣ ΤΗ ΡΩΜΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ Χρονολογία Ελλάδα - Αιγαίο 100.000 ως 20.000 Μέση και Νεότερη Παλαιολιθική 10.000 Μεσολιθική εποχή 7000 ως 6000 Έναρξη Νεολιθικής 5600 Μέση

Διαβάστε περισσότερα

H ΕΣΩΤΕΡΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΩΝ ΚΟΜΝΗΝΩΝ

H ΕΣΩΤΕΡΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΩΝ ΚΟΜΝΗΝΩΝ H ΕΣΩΤΕΡΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΩΝ ΚΟΜΝΗΝΩΝ Στο θρόνο βρίσκεται ο Αλέξιος Α Κομνηνός 1081 1118 (ιδρυτής δυναστείας Κομνηνών) Ο Αλέξιος Α Κομνηνός μπροστά στο Χριστό Ο Αλέξιος Α διαπραγματεύεται με τους σταυροφόρους

Διαβάστε περισσότερα

Αλέξανδρος Νικολάου, ΒΠΠΓ

Αλέξανδρος Νικολάου, ΒΠΠΓ Αλέξανδρος Νικολάου, ΒΠΠΓ Στην αρχαϊκή εποχή εικάζεται ότι υπήρχε κάποιο είδος θεατρικής κατασκευής στο χώρο που βρίσκονται τα σημερινά ευρήματα του θεάτρου, ενώ στα κλασσικά χρόνια υπήρχε σίγουρα κάποια

Διαβάστε περισσότερα

Φιλικές σχέσεις και συγκρούσεις με τους Βούλγαρους και τους Ρώσους Α. Οι Βούλγαροι α μέρος

Φιλικές σχέσεις και συγκρούσεις με τους Βούλγαρους και τους Ρώσους Α. Οι Βούλγαροι α μέρος Φιλικές σχέσεις και συγκρούσεις με τους Βούλγαρους και τους Ρώσους Α. Οι Βούλγαροι α μέρος Βούλγαροι Αρχικά ζουν σε εδάφη του Βυζαντίου εμποδίζουν άλλους λαούς να μετακινηθούν Αργότερα ιδρύουν κράτος προσπαθούν

Διαβάστε περισσότερα

Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ

Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η σημερινή βασιλική «Αγ. Σοφία» βρίσκεται στο κέντρο της κύριας νεκρόπολης της αρχαίας πόλης Σέρντικα. Σ αυτή την περιοχή έχουν ανακαλυφθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΑ ΓΝΩΡΙΣΜΑΤΑ-ΣΥΓΚΡΙΣΗ. Ε Ομάδα Παναγιώτης Σιδηρόπουλος Μαρία Τριανταφυλλιά Ρεβέλου Μιχάλης Ριτσατάκης Μαρίνα Σπηλιωτοπούλου

ΒΑΣΙΚΑ ΓΝΩΡΙΣΜΑΤΑ-ΣΥΓΚΡΙΣΗ. Ε Ομάδα Παναγιώτης Σιδηρόπουλος Μαρία Τριανταφυλλιά Ρεβέλου Μιχάλης Ριτσατάκης Μαρίνα Σπηλιωτοπούλου ΒΑΣΙΚΑ ΓΝΩΡΙΣΜΑΤΑ-ΣΥΓΚΡΙΣΗ Ε Ομάδα Παναγιώτης Σιδηρόπουλος Μαρία Τριανταφυλλιά Ρεβέλου Μιχάλης Ριτσατάκης Μαρίνα Σπηλιωτοπούλου ~Βασικά γνωρίσματα της βασιλείας στην ομηρική εποχή Ο θεσμός της Βασιλείας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ

ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ Επισκόπηση της Ελληνικής Ιστορίας, Β. Θ. Θεοδωρακόπουλος, Ph.D. Διόρθωση - Επιμέλεια: Λίλυ Πανούση Εκδόσεις Γιαλός Αθήνα, Δεκέμβριος 2015 ISBN: 978 960 82275 0 7 Εκδόσεις

Διαβάστε περισσότερα

Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη

Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη Θεατρικές Παραστάσεις στα νησιά του Βορείου Αιγαίου Λήμνος, Λέσβος, Χίος Καλοκαίρι 2014 «Ένα τραγούδι γυρεύουμε. Το τραγούδι των τραγουδιών καρτερούμε. Το τραγούδι

Διαβάστε περισσότερα

11. Γυναίκες πολεµίστριες και ηρωίδες

11. Γυναίκες πολεµίστριες και ηρωίδες 11. Γυναίκες πολεµίστριες και ηρωίδες Συλλογή-επιλογή:Μ. ΛΟΟΣ Μετάφραση: Μ. ΣΚΟΜΠΑ Επιµέλεια: Β. ΚΑΝΤΖΑΡΑ Κλεοπάτρα 69 30 π.χ. Αίγυπτος -Βασίλισσα Η Κλεοπάτρα γεννήθηκε το 69 π.χ. Βασίλεψε στην Αίγυπτο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ

ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΒΑΛΚΑΝΙΑ 1913-2011 Εκατό Χρόνια Θύελλες και Χίμαιρες ΓΕΝΙΚΗ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ Η Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών Σας προσκαλεί με τιμή να μετάσχετε στη σειρά των επιστημονικών διαλέξεων

Διαβάστε περισσότερα