Ι. Η περίοδος της βασιλείας ( π.χ.)

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Ι. Η περίοδος της βασιλείας (316-168 π.χ.)"

Transcript

1 1 Παντελής Νίγδελης Αναπληρωτής Καθηγητής Αρχαίας Ιστορίας Τμήματος Ιστορίας και Αρχαιολογίας Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης Ι. Η περίοδος της βασιλείας ( π.χ.) Η Θεσσαλονίκη ιδρύθηκε από τον Κάσσανδρο, το γιο του στρατηγού Αντιπάτρου, στο όνομα της συζύγου του, κατά πάσα πιθανότητα το 316 π.χ. Η ίδρυσή της ήταν μια πολιτική ενέργεια από διπλή άποψη. Πρώτα πρώτα γιατί εξυπηρετούσε την ανάγκη του Κασσάνδρου να νομιμοποιήσει τη θέση του ως κυρίαρχου της Μακεδονίας, εφόσον ο διάδοχος του θρόνου, ο Αλέξανδρος ο Δ, ανήλικος γιος του Μεγάλου Αλεξάνδρου και της Περσίδος Ρωξάνης, βρισκόταν ακόμη εν ζωή. Η ίδρυση της πόλης, πέρα από το γεγονός ότι ήταν από μόνη της πράξη βασιλική, παράλληλα τον εμφάνιζε ως συνεχιστή του αντίστοιχου οικιστικού έργου του Φιλίππου του Β και συνακόλουθα ως διάδοχο του βασιλικού οίκου, σε συνδυασμό ασφαλώς με το ότι είχε παντρευτεί την κόρη του, Θεσσαλονίκη. Πολιτική ήταν επίσης η ενέργεια του Κασσάνδρου, επειδή προωθούσε τον αστικό βίο σε μια περιοχή του μακεδονικού κράτους που χρειαζόταν εντατική αστικοποίηση, προκειμένου να διοικηθεί αποτελεσματικά και να αναπτυχθεί οικονομικά. Η έλλειψη αστικών κέντρων στην περιοχή του κόλπου του Θερμαϊκού, όπου ιδρύθηκε η νέα πόλη, φαίνεται καθαρά από το γεγονός ότι σε αυτήν χρειάσθηκε να μεταφερθούν κάτοικοι από μικρές πόλεις και κώμες, που βρίσκονταν στο εσωτερικό της Χαλκιδικής σε απόσταση περίπου 40 χιλιομέτρων (τα εν τη Κρουσίδι πολίσματα). Η Θεσσαλονίκη ιδρύθηκε με την μέθοδο του συνοικισμού. Οι πληθυσμοί είκοσι έξι μικρών πόλεων και χωριών υποχρεώθηκαν να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους και να εγκατασταθούν σε αυτή. Οι αρχαίοι συγγραφείς αναφέρουν τα ονόματα της Θέρμης, της σημαντικότερης από τις συνοικισθείσες πόλεις, της Απολλωνίας, της Χαλάστρας, της Γαρησκού, της Αινείας και του Κισσού. Και μόνον ο αριθμός αυτών των μικρών πόλεων και χωριών αρκεί για να πείσει ότι η νέα πόλη υπήρξε σημαντική. Μια σύγκρισή της, μάλιστα, προς τις άλλες ελληνικές πόλεις που ιδρύθηκαν κατά παρόμοιο τρόπο δείχνει ότι μόνο στην περίπτωση της Μεγαλόπολης της Αρκαδίας είχαν συνοικισθεί περισσότερα πολίσματα. Την άποψη ότι η νέα πόλη βάσει των γνωστών από την αρχαιότητα πολεοδομικών αντιλήψεων θα μπορούσε να χαρακτηρισθεί πόλη «μετρίου» ή ακόμη και «μεγάλου μεγέθους» ενισχύουν και τα αρχαιολογικά δεδομένα, που δείχνουν ότι η οχυρωμένη έκτασή της την εποχή του Κασσάνδρου θα πρέπει να κυμαινόταν από 45 έως 90 εκτάρια, δηλαδή από 100 έως περίπου 200 στρέμματα. Από το στοιχείο αυτό προκύπτει ότι επρόκειτο για τη δεύτερη μεγάλη πόλη του βασιλείου μετά την πρωτεύουσά του, την Πέλλα,

2 Παντελής Νίγδελης 2 που είχε έκταση περί τα 350 εκτάρια. Η πορεία του τείχους της ακολουθούσε σύμφωνα με νεότερη θεωρία μια διαδρομή που κινείται ανατολικά και βόρεια κατά μήκος του ρωμαϊκού τείχους, δυτικά κατά μήκος της Δ. Πολιορκητού και νότια κατά μήκος της Κασσάνδρου και της Φιλίππου. Η πόλη χτίσθηκε κατά το ιπποδάμειο σύστημα, δηλαδή με κάθετα τεμνόμενους δρόμους, ενώ ο πληθυσμός της υπήρξε με τα μέτρα πάντα της αρχαιότητος αξιόλογος, αν κρίνουμε από το χαρακτηρισμό «πολυάνθρωπη», που της αποδίδει ο Ρωμαίος ιστορικός Τ. Λίβιος. Σε ό,τι αφορά τον κυριαρχικό της χώρο, την ύπαιθρο χώρα της δηλαδή, αυτή περιελάμβανε την περιοχή που περικλειόταν από ανατολάς προς δυσμάς μεταξύ του μεγάλου Εμβόλου (μεγάλου Καραμπουρνού), της Θέρμης, των υπωρειών του Χορτιάτη, του Ασβεστοχωρίου και κάποιου απροσδιόριστου ακόμη σημείου, ανάμεσα στους ποταμούς Γαλλικό (Εχέδωρο) και Αξιό. Από πολιτική άποψη, η Θεσσαλονίκη οργανώθηκε κατά το πρότυπο των ελληνικών πόλεων της νότιας Ελλάδας ήδη από την ίδρυσή της. Το σώμα των πολιτών της διαιρέθηκε σε πρωτογενείς πολιτικοδιοικητικές μονάδες, τις φυλές και τους δήμους, από τους οποίους μας έχουν σωθεί μόνο ορισμένα ονόματα. Κυρίαρχο πολιτειακό όργανο ήταν η συνέλευση των αρρένων ενηλίκων πολιτών, η εκκλησία του δήμου, που έπαιρνε, όπως στις δημοκρατούμενες πόλεις της νότιας Ελλάδας, αποφάσεις πάνω σε σχέδια του νόμου, τα οποία επεξεργαζόταν και της υπέβαλλε προς ψήφιση το άλλο σημαντικό πολιτειακό όργανο της πόλης, η βουλή. Παράλληλα, μας είναι γνωστός ένας αριθμός αιρετών αρχόντων με ετήσια θητεία και συγκεκριμένες αρμοδιότητες που εύκολα γίνονται κατανοητές μόνο από τις ονομασίες τους: πρόκειται για τον επώνυμο ιερέα, τους ταμίες, τους γυμνασίαρχους, τους αγορανόμους. Όλοι αυτοί οι θεσμοί αποτελούσαν, ωστόσο, επίφαση δημοκρατικότητας. Η κεντρική διοίκηση όχι μόνο καθόριζε τις εξωτερικές σχέσεις της πόλης, αλλά και επενέβαινε στις εσωτερικές υποθέσεις της μέσω βασιλικών αξιωματούχων, των επιστατών, που ενεργούσαν σύμφωνα με γραπτές εντολές του βασιλιά. Η έκταση των βασιλικών παρεμβάσεων σε θέματα αυτοδιοίκησης της πόλης αποτυπώνεται παραστατικά σε μια νομοθετική ρύθμιση (διάταγμα) του Φιλίππου του Ε ( π.χ.), που μας έχει σωθεί σε επιγραφή του έτους 187 π.χ. Το θέμα της αφορούσε τη διαχείριση των οικονομικών του Σεραπείου (ιδρυμένου από ξένους εμπόρους κυρίως), ενός πλούσιου τοπικού ιερού, την οποία ο βασιλιάς είχε αποσπάσει από τις αρχές της πόλης για να τη μεταβιβάσει στον επιστάτη και τους δικαστές. Αφορμή της ρύθμισης υπήρξε, όπως αφήνει να εννοηθεί το κείμενο, η προσπάθεια για απαλλοτρίωση ενός τμήματος της περιουσίας του που επεχείρησε η πόλη για ενίσχυση των οικονομικών της εκμεταλλευόμενη προφανώς το κλίμα του απομονωτισμού που ακολουθούσε την περίοδο εκείνη ο Φίλιππος ο Ε. Τη φυσιογνωμία και το χαρακτήρα της πόλης στην περίοδο της βασιλείας καθόρισε, κατά κύριο λόγο, το γεγονός ότι ήδη λίγες μόνο δεκαετίες μετά την ίδρυσή της η Θεσσαλονίκη εξελίχθηκε σε ένα από τα σημαντικότερα, αν όχι το σημαντικότερο, εμπορικά κέντρα του βασιλείου της Μακεδονίας. Οι παράγοντες που συντέλεσαν στην εξέλιξη αυτή ήταν αναμφίβολα η φύση του λιμανιού, που μπορεί να χαρακτηρισθεί το ασφαλέστερο όλης της βόρειας παραλίας του Αιγαίου, και η μοναδική γεωπολιτική θέση της πόλης, εφόσον βρίσκεται στην απόληξη ενός ακτινωτού συστήματος φυσικών οδών, που της επέτρεπαν απρόσκοπτη επικοινωνία με όλες τις σημαντικές πόλεις της Μακεδονίας και την ενδοχώρα της. Δύσκολα όμως θα μπορούσε να αρνηθεί κανείς ότι την κύρια ώθηση έδωσαν οι νέες συνθήκες που επικράτησαν στη

3 Ι. Η ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΤΗΣ BAΣΙΛΕΙΑΣ ( π.χ.) 3 Μακεδονία και τη νότια Ελλάδα μετά την άνοδο στο θρόνο του βασιλείου της δυναστείας των Αντιγονιδών και ιδιαίτερα του Αντιγόνου Γονατά ( ). Στο βασιλιά αυτό οι Μακεδόνες χρωστούσαν την αναγέννηση του κράτους τους, που μετά τον θάνατο του Κασσάνδρου γνώρισε μια παρατεταμένη περίοδο πολιτικής αστάθειας, εξαιτίας εμφυλίων συγκρούσεων. Με τη βασιλεία του ίδιου συνδέεται και η αναβάθμιση του πολιτικού και οικονομικού ρόλου της Μακεδονίας στη νότια Ελλάδα. Οι ναυτικές του νίκες σε βάρος των Πτολεμαίων της Αιγύπτου, περί τα μέσα του 3ου αι. π.χ., στο κεντρικό και νότιο Αιγαίο, είχαν ως αποτέλεσμα να παραμεριστεί ο αιγυπτιακός παράγοντας από αυτή τη θαλάσσια περιοχή, η οποία τέθηκε υπό τον έλεγχο των Μακεδόνων. Επρόκειτο για μια σημαντική εξέλιξη, εφόσον μέσω του Αιγαίου διακινούνταν το μεγαλύτερο μέρος των εμπορευμάτων κυρίως των δημητριακών της ανατολικής Μεσογείου. Μέσα στις νέες αυτές συνθήκες, ο Γονατάς και οι διάδοχοί του φρόντισαν αφενός να συνάψουν στενές εμπορικές σχέσεις με τους δυο παράγοντες που κυρίως επηρέαζαν το εμπόριο αυτό, δηλαδή το ναυτικό κράτος της Ρόδου και το διαμετακομιστικό λιμάνι της Δήλου, και αφετέρου να αναδιοργανώσουν το δικό τους πάνω σε νέες βάσεις, με σημαντικότερη τη διακίνηση της παραγωγής των βασικών προϊόντων της Μακεδονίας, δηλαδή των σιτηρών και της ναυπηγήσιμης ξυλείας, μέσω του λιμένος της Θεσσαλονίκης. Ο ρόλος που έπαιζαν οι Θεσσαλονικείς έμποροι στην οικονομική ζωή του βασιλείου, λόγω των εμπειριών τους και, προφανώς, των σχέσεων που είχαν αναπτύξει στο λιμάνι της Δήλου, αντανακλάται σε δυο ψηφίσματα, με τα οποία οι Δήλιοι αποτίουν τιμές σε ισάριθμους Θεσσαλονικείς για τις υπηρεσίες που προσέφεραν στην πόλη τους. Ο πρώτος υπήρξε «σιτώνης» του βασιλιά Δημητρίου του Β ( ), του γιου του Αντιγόνου Γονατά. Ο τίτλος σημαίνει ότι του ανατέθη από τη βασιλική αυλή η ευθύνη της εμπορίας των εξαχθέντων στο νησί δημητριακών της Μακεδονίας. Ο δεύτερος τιμώμενος δεν παρουσιάζεται τουλάχιστον στις σχετικές επιγραφικές μαρτυρίες να κατέχει κάποια επίσημη ιδιότητα. Από το θέμα, ωστόσο, της διπλωματικής αλληλογραφίας μεταξύ Δήλου και Θεσσαλονίκης, που μας έχει σωθεί και που αφορά την απόφαση των Δηλίων να τον τιμήσουν με ανέγερση ανδριάντα στη Θεσσαλονίκη μια ομολογουμένως εξαιρετική τιμή συμπεραίνεται ότι επρόκειτο για έναν πλούσιο επιχειρηματία, εγκατεστημένο στο νησί, ο οποίος ρύθμιζε τις εμπορικές σχέσεις της Μακεδονίας με τον υπόλοιπο ελληνικό κόσμο. Ότι η πόλη αντιμετωπιζόταν ως εμπορικό κέντρο από τους βασιλείς επιβεβαιώνεται εμμέσως και από τη μελέτη των μακεδονικών νομισμάτων των αρχών του 2ου αι. π.χ. Συγκεκριμένα, η Θεσσαλονίκη υπήρξε μια από τις ελάχιστες πόλεις στις οποίες ο Φίλιππος ο Ε, το 187 π.χ., παραχώρησε το δικαίωμα να κόβουν δικά τους νομίσματα. Το μέτρο αποσκοπούσε, σύμφωνα με όλες τις ενδείξεις, στην τόνωση του τοπικού εμπορίου και κατ επέκταση της οικονομίας του βασιλείου, που είχε κλονισθεί από τους αλλεπάλληλους πολέμους του τέλους του 3ου και των αρχών του 2ου αι. π.χ. Ο εμπορικός χαρακτήρας της Θεσσαλονίκης ήταν φυσικό να επηρεάσει τομείς του δημοσίου και του ιδιωτικού βίου της. Οι νέες αντιλήψεις και ιδέες που έφεραν μαζί τους οι ξένοι κάτοικοί της ανιχνεύονται με σαφήνεια στο θρησκευτικό τομέα. Ενδεικτική είναι η περίπτωση της λατρείας των αιγυπτιακών θεοτήτων δηλαδή της Ίσιδος, του Σάραπη, του Όσιρι και του Άνουβη, που διαδόθηκε στην Ελλάδα μέσω εμπορικών δρόμων. Το ιερό της λατρείας αυτής στη Θεσσαλονίκη, το Σεραπείο, το οποίο τοποθετείται πάνω από την Εγνατία, μεταξύ του Διοικητηρίου και της πλατείας Βαρδαρίου, είχε κτισθεί ήδη στα τέλη του 3ου αι. π.χ. Τα αρχαιολογικά και επιγραφικά ευρήματα δείχνουν ότι υπήρξε το μεγαλύτερο κέντρο αιγυπτιακής λατρείας

4 Παντελής Νίγδελης 4 στη Μακεδονία και το δεύτερο στον ελληνικό κόσμο, ύστερα από εκείνο της Δήλου κατά την ελληνιστική εποχή. Θα ήταν ωστόσο λάθος να μας οδηγήσουν οι ενδείξεις αυτές στην υπερεκτίμηση της σημασίας των ξένων λατρειών και κατ επέκταση των ξένων στη ζωή της πόλης. Η αδιάλειπτη συνέχεια και η βαρύτητα που αποδίδεται στη λατρεία θεοτήτων όπως ο Διόνυσος και ο Ασκληπιός, από τους οποίους μάλιστα παίρνουν το όνομά τους ισάριθμες φυλές ή ακόμη η αποκλειστική χρήση της ελληνικής ως γλώσσας των επιγραφών, είναι ορισμένες μόνο ενδείξεις του ελληνικού χαρακτήρα που έχει η ζωή της πόλης την περίοδο της βασιλείας. ΙΙ. Η περίοδος της ρωμαιοκρατίας (168 π.χ.-284 μ.χ.) Το 148 π.χ., όταν οι Ρωμαίοι αποφάσισαν τελικά να ιδρύσουν την επαρχία της Μακεδονίας, όρισαν τη Θεσσαλονίκη ως πρωτεύουσά της, αναγνωρίζοντας με τον τρόπο αυτό τα συγκριτικά πλεονεκτήματα που είχε απέναντι στις άλλες μακεδονικές μεγαλουπόλεις, κυρίως το μέγεθος και τη γεωπολιτική της θέση. Τα ίδια πλεονεκτήματα τους είχαν οδηγήσει, άλλωστε, είκοσι χρόνια πρωτύτερα, το 168 π.χ., να την ανακηρύξουν πρωτεύουσα της δεύτερης από τις τέσσερις ανεξάρτητες διοικητικές περιφέρειες στις οποίες είχαν διαιρέσει τη Μακεδονία μετά την ήττα του Περσέα και την κατάλυση του βασιλείου. Η περιφέρεια εκείνη περιελάμβανε τη γεωγραφική περιοχή ανάμεσα στον Στρυμόνα και τον Αξιό. Το ερώτημα που τίθεται εδώ είναι αν η ενσωμάτωση της πόλης στη ρωμαϊκή αυτοκρατορία επηρέασε τη φυσιογνωμία που είχε αποκτήσει την περίοδο της βασιλείας. Για το λόγο αυτό επιβάλλεται να δούμε την ιστορική πορεία της στα περίπου 450 χρόνια ρωμαιοκρατίας. Είναι γεγονός ότι η ανάδειξη της Θεσσαλονίκης σε πρωτεύουσα της επαρχίας, θεωρητικά τουλάχιστον, έθετε τις προϋποθέσεις για την περαιτέρω οικονομική της ανάπτυξη. Η έκταση της επαρχίας σαφώς μεγαλύτερη του βασιλείου είχε ως αποτέλεσμα τη διεύρυνση της φυσικής της ενδοχώρας, εφόσον προς τα βορειοδυτικά έφθανε έως την Αδριατική και ακόμη περιελάμβανε την Ήπειρο. Σημαντική ώθηση στην οικονομική ανάπτυξη της Θεσσαλονίκης θα μπορούσε να δώσει, εξάλλου, η κατασκευή της Εγνατίας οδού (από τις πρώτες κιόλας δεκαετίες της ίδρυσης της επαρχίας), που συνέδεε το Δυρράχιο με τον Εύξεινο πόντο και αποτελούσε επέκταση της Απίας οδού, η οποία ένωνε το Βρινδήσιο με τη Ρώμη. Στον άξονα της Εγνατίας η πόλη ήταν ένας από τους σημαντικότερους σταθμούς και το μοναδικό μεγάλο λιμάνι της Βαλκανικής, που έβλεπε στο Αιγαίο. Το 42 π.χ., εξάλλου, ο Μ. Αντώνιος την ανεκήρυξε ελεύθερη πόλη (civitas libera), της παραχώρησε δηλαδή προνομιακό καθεστώς φορολογικής απαλλαγής εξαιτίας της υποστήριξης που παρείχε σε αυτόν και στον Οκταβιανό κατά την εμφύλια σύγκρουσή τους με το Βρούτο και τον Κάσσιο.

5 ΙΙ. Η ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΤΗΣ ΡΩΜΑΙΟΚΡΑΤΙΑΣ (168 π.χ.-284 μ.χ.) 5 Εντούτοις, οι αναμφίβολα θετικές προϋποθέσεις δεν εξασφάλιζαν κατ ανάγκην ευεργετικά οικονομικά αποτελέσματα για την πόλη, τουλάχιστον στην πρώτη περίοδο της ρωμαιοκρατίας, ιδιαίτερα κατά τον 1ο αι. π.χ. Την εποχή αυτή στη Μακεδονία επικρατούν εξαιρετικά ασταθείς οικονομικές συνθήκες, αφού η μεθοριακή επαρχία της αυτοκρατορίας δέχεται συνεχείς επιδρομές από τα όμορα βαρβαρικά φύλα των Σκορδίσκων, των Δαρδάνων και των Θρακών. Είναι συνεπώς απόλυτα θεμιτό να υποθέσει κανείς ότι οι συνθήκες αυτές θα είχαν αρνητικές συνέπειες στην οικονομία της πόλης, ακόμη και αν οι ελάχιστες επιγραφικές μαρτυρίες της περιόδου πιστοποιούν την παρουσία σε αυτήν ορισμένων μεμονωμένων οικογενειών Ιταλών εμπόρων, που τη χρησιμοποιούν ως έδρα τους για τις οικονομικές δραστηριότητές τους με πόλεις των ακτών του βόρειου Αιγαίου. Αν μάλιστα πιστέψει κανείς το Ρωμαίο πολιτικό Κικέρωνα, που έζησε στην πόλη μερικούς μήνες του έτους 57 π.χ. ως εξόριστος, οι καταστροφές που επέφεραν οι Θράκες σε πόλεις κατά μήκος της Εγνατίας, μεταξύ του 58 και του 56 π.χ., παρέλυσαν σε τέτοιο βαθμό τη ζωή στη Θεσσαλονίκη, που οι κάτοικοί της, φοβούμενοι ανάλογες επιδρομές, την εγκατέλειψαν και κατέφυγαν στην ακρόπολη για να προστατευθούν, μια πληροφορία η οποία, ωστόσο, δεν επιβεβαιώνεται από άλλες πηγές. Οι δυσμενείς συνθήκες ήταν φυσικό πάντως να επιδεινωθούν και εξαιτίας του τρόπου με τον οποίο ασκούσαν τη διοίκηση της επαρχίας οι Ρωμαίοι διοικητές. Μιλώντας για τις ίδιες επιδρομές των Θρακών ο Κικέρων σημειώνει ότι η Θεσσαλονίκη ήταν μια από τις πόλεις που δεινοπαθούσαν λόγω των στρατιωτικών επιτάξεων, τις οποίες επέβαλλε ο επαρχιακός διοικητής Καλπούρνιος Πείσων «με βία και φοβέρα» (vi et metu). Δεν είναι δύσκολο να φαντασθούμε ποιες διαστάσεις θα είχαν προσλάβει αυτές οι καταπιέσεις και τι θα σήμαινε, σε έμψυχο και άψυχο υλικό, για την επαρχία της Μακεδονίας, γενικότερα, και την πόλη της Θεσσαλονίκης, ειδικότερα, το ότι βρέθηκαν στη δίνη των εμφυλίων πολέμων ανάμεσα στους στρατηγούς της Ρώμης. Η πόλη υποχρεώθηκε έτσι το 49/8 π.χ να «φιλοξενήσει» τις λεγεώνες και την εξόριστη κυβέρνηση του Πομπήιου κατά την εμφύλια σύγκρουσή του με τον Καίσαρα. Αυτή η αρνητική εικόνα μεταβλήθηκε μετά το τέλος των εμφυλίων πολέμων. Το 31 π.χ. ο Αύγουστος, μόνος και κύριος της αυτοκρατορίας, εγκαθιδρύει ένα νέο καθεστώς, που φέρνει στο κράτος περίοδο παρατεταμένης ειρήνης, την περίφημη pax romana, η οποία διήρκησε ως τα τέλη περίπου του 2ου αι. μ.χ. Στη βαλκανική χερσόνησο μέσα στις τέσσερις πρώτες δεκαετίες του 1ου αι. μ.χ. σημειώνονται σημαντικές διοικητικές μεταβολές με κυριότερες τη δημιουργία των γειτονικών προς τη Μακεδονία επαρχιών της Μοισίας και της Θράκης, γεγονός που συνεπάγεται τη μετατόπιση των βόρειων βαλκανικών συνόρων της αυτοκρατορίας στο Δούναβη. Η εξέλιξη αυτή είχε θετικές συνέπειες για την οικονομία της επαρχίας και της Θεσσαλονίκης, εφόσον απάλλασσε από τις βαρβαρικές επιδρομές. Αντίθετα, δεν μας είναι γνωστό αν και σε ποιο βαθμό αυτές οι θετικές συνέπειες, μετριάσθηκαν από την υποβάθμιση (και εγκατάλειψη) της Εγνατίας και τη δημιουργία νέων οδικών αξόνων, που εξυπηρετούσαν το εμπόριο στη νότια βαλκανική, όπως π.χ. η οδός που συνέδεε τη Ναϊσσό (σημ.: Νις) με το Βυζάντιο μέσω Σερδικής (σημ.: Σόφια) και Φιλιππουπόλεως. Από τις περιορισμένες πληροφορίες που διαθέτουμε για τον 1ο αι. μ.χ. προκύπτει πάντως ότι η Θεσσαλονίκη εξακολουθεί να χρησιμοποιείται ως λιμάνι, ενώ τον ίδιο αιώνα ο αριθμός των ξένων κατοίκων της δεν είναι διόλου ευκαταφρόνητος (βλ. παρακάτω). Στο πλαίσιο της επαρχίας η πόλη αντιμετωπίζει τον ανταγωνισμό άλλων πόλεων, με σημαντικότερη τη Βέροια. Η σημασία της τελευταίας αυξάνεται, καθώς ορίζεται από τους Ρωμαίους, ίσως ήδη από τον Αύγουστο, ως έδρα των κοινών των Μακεδόνων, μιας ένωσης δηλαδή των πόλεων της επαρχίας, της οποίας οι δραστηριότητες σχετίζονται με τη λατρεία του προσώπου

6 Παντελής Νίγδελης 6 του αυτοκράτορα. Με την λατρεία αυτή κορυφώνονταν πολυήμερες εορτές που διεξάγονταν στη Βέροια κάθε χρόνο και την καθιστούσαν το κέντρο της επαρχίας, εφόσον εκεί συνέρρεαν τα μέλη της μακεδονικής αριστοκρατίας ως εκπρόσωποι των πόλεών τους στο κοινό, αλλά και πλήθος απλών Μακεδόνων. Από άποψη ιεραρχίας, μάλιστα, για τους Ρωμαίους ο τίτλος «μητρόπολις της Μακεδονίας» και το προνόμιο της «νεωκόρου» πόλεως, δηλαδή της πόλεως με ναό της επαρχιακής αυτοκρατορικής λατρείας, που κατείχε η Βέροια, την καθιστούσαν ανώτερη από τη Θεσσαλονίκη. Έτσι δικαιολογούνται οι άκαρπες εν τέλει προσπάθειες των Θεσσαλονικέων, στα τέλη του 1ου αι. μ.χ., να της αφαιρεθούν αυτά τα προνόμια. Αντίθετα προς την εικόνα του πρώτου μεταχριστιανικού αιώνα, η ιστορική πορεία που διαγράφει η πόλη από τα μέσα του 2ου αι. μ.χ. και εξής είναι εντυπωσιακή. Όντας η «πολυανθρωπότερη» και «πλουσιότερη» πόλη της Μακεδονίας και χάρη προφανώς στις ικανότητες των κατοίκων της, κυρίως της τοπικής αριστοκρατίας, κατορθώνει πάντοτε να ευνοείται από τις νέες εξελίξεις. Βαθμιαία η πόλη υπερβαίνει το στενό πλαίσιο της πρωτεύουσας μιας από τις μικρότερες επαρχίες της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας και εξελίσσεται σε μια μεγαλούπολη της ελληνικής Ανατολής. Το πρώτο βήμα σε αυτήν την πορεία υπήρξε η ένταξή της στη νεοϊδρυμένη δελφική αμφικτυονία, το δεύτερο η συμμετοχή της στο αττικό Πανελλήνιο, έναν ευρύτερο πολιτικό σχηματισμό, στον οποίο παίρνουν μέρος ελληνικές πόλεις του ανατολικού τμήματος της αυτοκρατορίας. Η ακμή της πόλης την εποχή των Αντωνίνων ( ) και των Σεβήρων ( ) αντανακλάται στην εκτεταμένη οικοδομική δραστηριότητά της, την οποία πιστοποιούν τα ανασκαφικά δεδομένα. Είναι η εποχή που διαμορφώνεται το μεγαλύτερο μέρος της εικόνας που έχουμε σήμερα από τη δημόσια ρωμαϊκή πόλη. Σημαντικότερο έργο της, το συγκρότημα της αγοράς στην πλατεία Δικαστηρίων, το πολιτικό και διοικητικό κέντρο της πόλης με χαρακτηριστικά κτίσματα, όπως τον cryptoporticus, τη βιβλιοθήκη, το ωδείο και τη στοά των «Ειδώλων», τις περίφημες Incantadas. Η σημασία της πόλης ενισχύεται στις αρχές του 3ου αι. μ.χ., καθώς οι επιδρομές των Πάρθων στα ανατολικά σύνορα της αυτοκρατορίας συντελούν στην αναβίωση της στρατιωτικής σημασίας της Εγνατίας οδού. Ρωμαϊκές λεγεώνες περνούν από την πόλη κατευθυνόμενες προς τη Μικρά Ασία, ενώ τη Θεσσαλονίκη επισκέπτονται αυτοκράτορες ευρισκόμενοι καθ οδόν προς το μέτωπο. Στα ταραγμένα χρόνια των μέσων του 3ου αι. μ.χ., παρά τη γενική παρακμή που γνωρίζει το μεγαλύτερο μέρος της αυτοκρατορίας εξαιτίας της πολιτικής αστάθειας και των βαρβαρικών επιδρομών, η πόλη αντιμετωπίζει με επιτυχία, χάρη στα επισκευασμένα τείχη της, δυο αλλεπάλληλες πολιορκίες των Γότθων, το 254 και 268 μ.χ.. Σε αναγνώριση αυτών των επιτυχιών, αλλά και της νομιμοφροσύνης των κατοίκων της απέναντί τους, οι στρατιωτικοί αυτοκράτορες που κυβερνούν το ρωμαϊκό κράτος την εποχή αυτή της παραχωρούν, εκτός από τον τιμητικό τίτλο της «αποικίας», ορισμένα άλλα προνόμια. Πρόκειται για τα γνωστά προνόμια της «μητροπόλεως» και της «νεωκόρου», με τα οποία η Θεσσαλονίκη εξισώνεται τελικά από ιεραρχική άποψη με τη Βέροια. Οι παραχωρήσεις αυτές δεν ήταν όμως απλές διπλωματικές ενέργειες που κολάκευαν την αυταρέσκεια των κατοίκων της. Πολύ περισσότερο αποτελούσαν αναγνώριση μιας πραγματικότητας, της θέσης δηλαδή που είχε αρχίσει να αποκτά ήδη από τα τέλη του προηγούμενου αιώνα η πόλη στο ανατολικό τμήμα της αυτοκρατορίας. Σε αυτό θα πρέπει να συνέβαλε και η διαρκής συρρίκνωση του αριθμού των πόλεων της Μακεδονίας αλλά και των βαλκανικών επαρχιών, ιδιαίτερα κατά τον 3ο αι. μ.χ., γεγονός που ενίσχυσε τη σημασία της Θεσσαλονίκης ως αστικού κέντρου και του μεγαλύτερου διαμετακομιστικού λιμανιού της χερσονήσου, με το οποίο ασφαλώς δε θα μπορούσε να συγκριθεί η πόλη της Βέροιας. Με την έννοια αυτή, δεν είναι καθόλου περίεργο ότι το 298/299 μ.χ. ο καίσαρας Μαξιμιανός Γαλέριος,

7 ΙΙ. Η ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΤΗΣ ΡΩΜΑΙΟΚΡΑΤΙΑΣ (168 π.χ.-284 μ.χ.) 7 που μαζί με τον Διοκλητιανό διοικούσε το ανατολικό τμήμα της αυτοκρατορίας, επέλεξε τη Θεσσαλονίκη ως έδρα της επικράτειάς του και στη συνέχεια έκτισε εδώ το γνωστό μεγαλοπρεπές του ανάκτορο. Τα περίπου 450 χρόνια ρωμαιοκρατίας ήταν επόμενο να μεταβάλουν ορισμένες τουλάχιστον όψεις της ζωής στην πόλη της Θεσσαλονίκης. Τούτο δεν σημαίνει ωστόσο ότι οι όποιες μεταβολές υπήρξαν απόρροια συστηματικών επεμβάσεων του ρωμαϊκού κράτους. Αντίθετα, μάλιστα, κατά την πάγια τακτική της, η ρωμαϊκή εξουσία δεν επέφερε λ.χ. αλλαγές στον τομέα της πολιτικής οργάνωσης της Θεσσαλονίκης, σεβόμενη τους υφιστάμενους από την περίοδο της βασιλείας θεσμούς αυτοδιοίκησης, με την πιθανή εισαγωγή ενός μόνο νέου αξιώματος, εκείνου των πολιταρχών. Αλλά και η ολοένα αυξανόμενη υποβάθμιση του ρόλου του δήμου προς όφελος της βουλής και των αρχόντων που μαρτυρείται από τις πηγές μας έχει ελάχιστη σχέση με ρωμαϊκές παρεμβάσεις και περισσότερο σχετίζεται με εξελίξεις στην κοινωνία. Αντίθετα, εκείνο που μεταβάλλεται ραγδαία σε σχέση με την περίοδο της βασιλείας είναι η δημογραφική φυσιογνωμία της πόλης. Ως σημαντικός οδικός κόμβος και μεγάλο διαμετακομιστικό λιμάνι μιας αχανούς αυτοκρατορίας, η Θεσσαλονίκη εξελίσσεται μέσα στην ιστορική της πορεία σε κοσμοπολιτικό κέντρο. Οι επιγραφές της, οι περισσότερες χρονολογημένες στα αυτοκρατορικά χρόνια, δεν αφήνουν καμία αμφιβολία ότι η πόλη δέχτηκε το μεγαλύτερο αριθμό ξένων από οποιαδήποτε άλλη της Μακεδονίας. Τον κοσμοπολίτικο χαρακτήρα της Θεσσαλονίκης υπογραμμίζουν καταρχήν μεμονωμένες περιπτώσεις προσώπων από άλλες πόλεις και περιοχές της αυτοκρατορίας που την επισκέφθηκαν, έζησαν ή πέθαναν σε αυτή. Ρωμαίοι στρατιώτες και διοικητικοί υπάλληλοι του επιτελείου του εκάστοτε επαρχιακού διοικητή αλλά και του αυτοκρατορικού επιτρόπου (procurator) που διαχειριζόταν την αυτοκρατορική περιουσία στην επαρχία, Εδεσσαίοι και Κασσανδρείς από τις γειτονικές περιοχές, Δασαρήτιοι και Ηρακλεώτες Λυγκηστείς από την Άνω Μακεδονία, Παυταλιώτες από τη σημερινή Βουλγαρία, Κορίνθιοι, Λακεδαιμόνιοι και Κρήτες από τη νότια Ελλάδα αποτελούν ένα μικρό μόνο μέρος αυτού του πολύχρωμου ανθρώπινου καμβά. Εντυπωσιακή είναι η παρουσία των ξένων που κατάγονται από πόλεις και περιοχές της Μικράς Ασίας όπως η Νίκαια και η Νικομήδεια της Βιθυνίας, η Άμαστρη του Πόντου, τα Θυάτειρα της Καρίας, η Αττάλεια της Παμφυλίας, η Κωρυκός της Κιλικίας, για να περιορισθούμε σε ορισμένα μόνο παραδείγματα. Οι περισσότεροι θα πρέπει να ήταν ναυτικοί και έμποροι, φαίνεται όμως να βρίσκονται σε σταθερή επικοινωνία με την πόλη, αν κρίνουμε από το γεγονός ότι συγκροτούν ένα θίασο Ασιανών, ένα σύλλογο δηλαδή υπό την προστασία του Διονύσου. Παρόμοιοι θίασοι μας είναι γνωστοί και από άλλες περιοχές της Βαλκανικής, όπου συναντούμε Μικρασιάτες εμπόρους. Από τις εθνικές ομάδες που συγκροτούν την πληθυσμιακή φυσιογνωμία της πόλης ένα μικρό μέρος ήταν Θράκες. Η παρουσία τους ανιχνεύεται μέσω της μελέτης των ονομάτων τους σε επιγραφές της πόλης που είναι συνταγμένες στα ελληνικά. Πολυανθρωπότερη θα πρέπει να ήταν άλλη εθνική ομάδα, η εβραϊκή. Οι απαρχές της ιστορίας της δεν μπορούν να προσδιορισθούν με ακρίβεια, βέβαιο είναι όμως ότι, όταν ο απόστολος Παύλος επισκέπτεται την Θεσσαλονίκη, το 50 μ.χ., για να κηρύξει τον χριστιανισμό, η εβραϊκή κοινότητα έχει μια συναγωγή και μέλη που διαθέτουν κοινωνικό κύρος και δύναμη, τέτοια που να μπορούν να πείσουν τις τοπικές αρχές να παρέμβουν υπέρ της υπόθεσής τους. Η ζωή της κοινότητας συνεχίζεται αδιάλειπτα ως τις αρχές της βυζαντινής περιόδου. Δεν αποκλείεται,

8 Παντελής Νίγδελης 8 μάλιστα, μετά τις μεγάλες καταστροφές του μητροπολιτικού ιουδαϊσμού στην Παλαιστίνη, το 70 και το 130 μ.χ. ο αριθμός των συναγωγών να αυξήθηκε. Παρά τις λιγοστές μαρτυρίες που έχουμε, δικαιούμαστε να συμπεράνουμε ότι τα μέλη της, μολονότι επεδίωκαν ως ένα βαθμό την προσαρμογή τους στο ελληνικό περιβάλλον, εντούτοις δεν παρέλειπαν να τονίζουν τα στοιχεία εκείνα που υπογράμμιζαν την ιδιαίτερη ταυτότητά τους. Σημαντικότερη κοινότητα ξένη στην πόλη μπορεί ανεπιφύλακτα να χαρακτηρισθεί εκείνη των Ιταλών, που εξελίχθηκε σε τέτοιο σημείο, ώστε να γίνει και η μεγαλύτερη της Μακεδονίας. Οι πρώτες εγκαταστάσεις των Ιταλών στη Θεσσαλονίκη χρονολογούνται στα τελευταία χρόνια του 1ου αι. π.χ., αλλά ο αριθμός τους αρχίζει να αυξάνεται σημαντικά στον επόμενο αιώνα. Αυτή η όψιμη χρονολόγηση, σε σχέση με την κατάκτηση της Μακεδονίας, δείχνει ότι ορισμένες τουλάχιστον οικογένειες θα πρέπει να ήρθαν στην πόλη όχι απευθείας από την Ιταλία αλλά από άλλα κέντρα της Ελλάδας ή της Μικράς Ασίας, που υπέστησαν οικονομική και εμπορική παρακμή, λόγω των καταστροφικών συνθηκών της ύστερης ρεπουμπλικανικής εποχής. Πάντως, τον 1ο αι. μ.χ. οι Ιταλοί της Θεσσαλονίκης είναι τόσοι, ώστε να συγκροτούν ένα σώμα, την ένωση Ρωμαίων πολιτών, μέσω της οποίας προστάτευαν προφανώς τα κοινά οικονομικά τους συμφέροντα. Το κύριο σημείο επαφής τους, λόγω της ετερόκλητης καταγωγής και ιστορίας τους, ήταν η προνομιακή τους θέση ως Ρωμαίων πολιτών. Αυτού του είδους η οργάνωση δεν σημαίνει ωστόσο ότι αποτελούσαν ή ήθελαν να αποτελούν ένα σώμα με αίσθηση ξεχωριστής ταυτότητας. Η πολιτιστική συγγένεια του ρωμαϊκού και του ελληνικού κόσμου και η πολιτική τους ενοποίηση μετά την επικράτηση του Αυγούστου δεν προσέφεραν έδαφος για τέτοιες συμπεριφορές. Την προσαρμογή τους στο ελληνικό περιβάλλον υποβοηθούσαν εξάλλου οι συναλλαγές τους με αυτό και σε ορισμένες περιπτώσεις η προηγούμενη μακρά παραμονή σε ελληνικές πόλεις, όπως δείχνει άλλωστε η γενικευμένη ανάμεσά τους χρήση της ελληνικής γλώσσας. Οι επιγραφές δείχνουν καθαρά ότι οι μόνιμα εγκατεστημένοι Ιταλοί δεν είχαν ιδιαίτερο πρόβλημα να ενταχθούν στην κοινωνική ζωή της πόλης, συμμετέχοντας με τους ντόπιους σε θρησκευτικούς και επαγγελματικούς συλλόγους ή δημόσια αξιώματα. Ορισμένοι μάλιστα από αυτούς, με το κύρος και την οικονομική δύναμη που διέθεταν λόγω των επικερδών τραπεζιτικών και εμπορικών τους απασχολήσεων, έρχονταν σε επιγαμίες με ισχυρές ντόπιες οικογένειες, κυρίως αυτές που διέθεταν ρωμαϊκά πολιτικά δικαιώματα (civitas romana), με αποτέλεσμα να αφομοιώνονται μαζί τους σε ένα αξεδιάλυτο σύνολο, ενισχύοντας την υφιστάμενη τοπική αριστοκρατία. Τον κυριαρχικό ρόλο στη ζωή της πόλης διαδραμάτιζε ωστόσο το πολυπληθέστερο πληθυσμιακό της στοιχείο, οι Έλληνες. Όπως σε άλλες περιπτώσεις, έτσι και με τη Θεσσαλονίκη, οι πηγές μας επιτρέπουν να παρακολουθήσουμε ικανοποιητικά τη δράση και τις τύχες μόνο του ανώτερου στρώματος. Παρά τις εσωτερικές διαφοροποιήσεις, τα μέλη του έχουν ένα ομοιόμορφο πρότυπο συμπεριφοράς, τον «ευεργετισμό»: πρόκειται για ένα σύστημα ηθικών δεσμεύσεων και νομικών υποχρεώσεων εξελισσόμενο ήδη από την ελληνιστική εποχή και γενικευμένο σε ολόκληρη την αυτοκρατορία, που οδηγεί τις τοπικές αριστοκρατίες να αναλαμβάνουν με δικά τους έξοδα το σημαντικότερο τμήμα των λειτουργιών μιας πόλης. Είναι αυτοί, με άλλα λόγια, που συνεισφέρουν στην ανοικοδόμηση και τον εξωραϊσμό της, την οργάνωση πολυδάπανων αγώνων ή την εκπροσώπησή της σε διεθνείς οργανισμούς, για να αναφέρουμε μερικά μόνο παραδείγματα. Συχνά λέγεται και γράφεται ότι οι τοπικές αριστοκρατίες των πόλεων της ανατολής είχαν εκρωμαϊσθεί και είχαν χάσει την ελληνική τους συνείδηση. Ένας τέτοιος ισχυρισμός συνήθως στηρίζεται στην ορθή παρατήρηση ότι τα μέλη τους επεδίωκαν να γίνουν Ρωμαίοι πολίτες,

9 ΙΙ. Η ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΤΗΣ ΡΩΜΑΙΟΚΡΑΤΙΑΣ (168 π.χ.-284 μ.χ.) 9 όπως και συνέβαινε. Θα πρέπει, ωστόσο, να επισημανθεί κατ αρχήν ότι για τις αριστοκρατίες αυτές, η κατοχή του δικαιώματος του Ρωμαίου πολίτη αποτελούσε αναγκαία προϋπόθεση, αν ήθελαν να υπερβούν το στενό πλαίσιο της πόλης-κράτους τους και να προσαρμοσθούν στις νέες πολιτικές συνθήκες που τους παρείχε η αυτοκρατορία. Τούτο ίσχυε και για την περίπτωση που ορισμένοι από αυτούς, ασφαλώς οι σημαντικότεροι, ήθελαν να ανέλθουν στην κρατική αριστοκρατία, δηλαδή να γίνουν συγκλητικοί ή Ρωμαίοι ιππείς προκειμένου να αναλάβουν σημαντικές θέσεις στη διοίκηση της αυτοκρατορίας. Αξίζει ασφαλώς να επισημανθεί ότι αρκετοί Θεσσαλονικείς τον 3ο αι. μ.χ. γίνονται πράγματι συγκλητικοί και ιππείς. Όμως αυτή η προσαρμογή δεν σήμαινε ότι οι Θεσσαλονικείς που είχαν γίνει Ρωμαίοι πολίτες είχαν χάσει την ιστορική και, κατ επέκταση, την ελληνική τους συνείδηση. Για να υποστηρίξει κανείς τη θέση αυτή θα μπορούσε να θυμίσει τις κολακευτικές αναφορές του συγγραφέα (του 2ου αι. μ.χ.) Λουκιανού για τις πνευματικές επιδόσεις του ακροατηρίου που συνάντησε στην πόλη και το οποίο «είναι γεμάτο από ρήτορες και συγγραφείς και σοφιστές διασημότερους, τέτοιους που να υπάρχει φόβος μήπως το έργο μου φανεί περισσότερο ασήμαντο εδώ (δηλαδή στη Θεσσαλονίκη) παρά στην Ολυμπία» (Ηροδ. 8). Θα μπορούσε ακόμη να μνημονεύσει κανείς τα περίφημα ψηφιδωτά δάπεδα με τις παραστάσεις της συνάντησης της κοιμωμένης Αριάδνης με τον Διόνυσο και της αρπαγής του Γανυμήδη, που βρέθηκαν σε ιδιωτικά σπίτια του 3ου αι. μ.χ. και προδίδουν γνώση και οικείωση με την ελληνική μυθολογία. Τη συλλογική συνείδηση των Θεσσαλονικέων δείχνει ωστόσο πολύ καλύτερα η επιτυχής τους προσπάθεια να εντάξουν την πόλη τους στο αττικό Πανελλήνιο (βλ. παραπάνω), αρκεί μόνο να εκτιμηθούν ορθά δύο στοιχεία που συνδέονται με αυτό: α) ότι το Πανελλήνιο είχε την έδρα του στην Αθήνα και β) ότι για να γίνει μια πόλη μέλος του έπρεπε να αποδείξει με ακρίβεια την ελληνική της προέλευση. Με αυτό το κοσμοπολίτικο προφίλ και τους κατοίκους της να ζουν το παρόν και να σέβονται το παρελθόν τους, η Θεσσαλονίκη εισέρχεται στη νέα μεγάλη περίοδο της ιστορίας της, τη βυζαντινή. Επιλογή βιβλιογραφίας Ascough, R. S. Paul s Macedonian Associations. The social Context of Philippians and 1. Thessalonians, Tübingen 2003 Κανατσούλης, «Η μακεδονική πόλις από της εμφανίσεώς της μέχρι των χρόνων του Μεγάλου Αλεξάνδρου», Μακεδονικά 4 (1955-6), του ιδίου 5 (1961-3). Edson, C. Cults of Thessalonica (Macedonica III), The Harvard Theological Review, XLI (July, 1948), Number 3, 153 κ. εξ. Edson, Ch. Inscriptiones Graecae (Epiri, Macedoniae, Thraciae, Scythiae), Pars II (Inscriptiones Macedoniae), Fasciculus I (Inscriptiones Thessalonicae et Viciniae), Berlin 1972

10 Παντελής Νίγδελης 10 Makaronas, Ch. Via Egnatia and Thessalonike, Studies presented to David M. Robinson, τομ. 1, 380 κ.ε., Μισσούρι 1951, και A. Romiopoulou, Un nouveau milliaire de la via Egnatia, BCH 98 (1974), 813 κ.ε. Νίγδελης, Π. Μ. «Η οικογένεια των Ιταλικών Auli Avii στη Θεσσαλονίκη. Με αφορμή μια δίγλωσση αναθηματική επιγραφή», Τεκμήρια 1 (1995), 65 κ. εξ. Επιγραφικά Θεσσαλονίκεια. Συμβολή στην πολιτική και κοινωνική ιστορία της Αρχαίας Θεσσαλονίκης, Nigdelis, P. M. Geminii und Claudii: Die Geschichte zweier fuhrender Familien von Thessaloniki in der späteren Kaiserzeit, στο A. D. Rizakis (εκδ.), Roman Onomastics in the Greek East.Social and Political Aspects, proceedings of the international Colloquium organized by the Finnish Institute and the Centre for Greek and Roman Antiquity (Athens 7-9 Sept. 1993), Αθήνα 1996, 129 κ.ε. «Synagoge(n) und Gemeinde der Juden in Thessaloniki: Fragen aufgrund einer neuen Judischen Gradinschrift der Kaiserzeit», ZPE 102 (1994), 207 κ.ε. Mihailov, G. Aspects de l onomastique dans les inscriptions anciennes de Thessalonique, στο Η Θεσσαλονίκη μεταξύ Ανατολής και Δύσεως, πρακτικά συμποσίου τεσσαρακονταετηρίδος της Εταιρείας Μακεδονικών Σπουδών ( ), Θεσσαλονίκη 1982, 69 κ. εξ. Papazoglou, F. Les villes de Macédoine à l époque romaine, BCH Suppl. XVI, Paris Quelques aspects de l histoire de la province de Macédoine, ANRW II (1979), 301 κ.εξ. Ριζάκη, A. Δ. «Η κοινότητα των συμπραγματευομένων Ρωμαίων της Θεσσαλονίκης και η ρωμαϊκή διείσδυση στη Μακεδονία», Αρχαία Μακεδονία ΙV, Θεσσαλονίκη 1984, 511 κ.ε. Rostovtzeff, Μ. The Social and Economic History of the Hellenistic World, Oxford 1953 Σαμσάρης, Δ. «Ατομικές χορηγήσεις της ρωμαϊκής πολιτείας και η διάδοσή της στη ρωμαϊκή επαρχία Μακεδονίας. Ι. Η περίπτωση της Θεσσαλονίκης πρωτεύουσας της επαρχίας», Μακεδονικά 26 (1987-8), 329 κ.ε. Touratsoglou, J. Die Münzstätte von Thessaloniki in der römischen Kaiserzeit, Berlin 1988 Τουράτσογλου, I. «Ο Πομπήιος στη Θεσσαλονίκη. Η νομισματική μαρτυρία», στο Αμητος, τιμητικός τόμος για τον καθ. Μ. Ανδρόνικο, Θεσσαλονίκη 1987, 885 κ.εξ. «Του αγιωτάτου πατρίου θεού Καβείρου», Η Θεσσαλονίκη Ι (1985), 71 κ.ε. Voutiras, Ε. Sanctuaire privé-cult public? Le cas du Sarapieion de Thessalonique in Dasen, V. & Piérart, M. (eds), Ιδία και δημοσία. Les cadres privés et publics de la région grecque antique, actes du IXe colloque du CIERGA (Fribourg du 8 au 10 sept. 2003), Kernos Supplément 15, Liège 2005, 273 κ. εξ. Von Brocke, Chr. Thessaloniki Stadt des Kassander und Gemeinde des Paulus, Eine frühechristliche Gemeinde in ihrer heidnischen Umwelt, Tübingen 2001.

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»;

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Ο όρος«βυζαντινόν» αναφέρεται στο Μεσαιωνικό κράτος που εδιοικείτο από την Κωνσταντινούπολη, τη μεγάλη πόλη των ακτών του Βοσπόρου. Οι ιστορικοί χρησιμοποιούν τον όρο αυτόν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης 2 η εργασία 2012 13 ΘΕΜΑ: «Στις παραμονές της λεγόμενης βιομηχανικής επανάστασης,

Διαβάστε περισσότερα

Η Θεσσαλονίκη από τον Κάσσανδρο ως τον Γαλέριο

Η Θεσσαλονίκη από τον Κάσσανδρο ως τον Γαλέριο 1 Θεοδοσία Στεφανίδου-Τιβερίου Καθηγήτριας Κλασικής Αρχαιολογίας Τμήματος Ιστορίας και Αρχαιολογίας Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης Η Θεσσαλονίκη από τον Κάσσανδρο ως τον Γαλέριο H αρχαία Θεσσαλονίκη

Διαβάστε περισσότερα

2. Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ (610-641). ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ

2. Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ (610-641). ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ 2. Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ (610-641). ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ Συμπλήρωση κενών Να συμπληρώσετε τα κενά του αποσπάσματος, βάζοντας στην κατάλληλη θέση μία από τις ακόλουθες λέξεις (τρεις

Διαβάστε περισσότερα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ. Της Μαρίας Αποστόλα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ. Της Μαρίας Αποστόλα ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ Της Μαρίας Αποστόλα Η Ελλάδα υπήρξε από τους πρώτους δέκτες του Χριστιανισμού και τα μνημεία της ελληνικής ορθοδοξίας αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της εθνικής κληρονομιάς, αποτελώντας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ»

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ» ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ» ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Περιληπτική Απόδοση Κειμένων ΑΣΚΗΣΗ: Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόμενο του κειμένου που ακολουθεί σε μία παράγραφο 100 έως 120 λέξεων. (Πανελλαδικές Εξετάσεις

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο Ζ Ηανάπτυξητης Μακεδονίας.

Κεφάλαιο Ζ Ηανάπτυξητης Μακεδονίας. Πρόταση διδασκαλίας Κεφάλαιο Ζ Ηανάπτυξητης Μακεδονίας. Ενότητα 4. Το έργο του Αλέξανδρου Κύρια σημεία της ενότητας Περιγραφή της γεωγραφικής έκτασης και της ποικιλίας των λαών του κράτους που δημιούργησε

Διαβάστε περισσότερα

Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη

Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη Θεατρικές Παραστάσεις στα νησιά του Βορείου Αιγαίου Λήμνος, Λέσβος, Χίος Καλοκαίρι 2014 «Ένα τραγούδι γυρεύουμε. Το τραγούδι των τραγουδιών καρτερούμε. Το τραγούδι

Διαβάστε περισσότερα

Ευκαιρίες ανάπτυξης για το Λιμένα Θεσσαλονίκης και συνεισφορά στην τοπική και περιφερειακή οικονομία

Ευκαιρίες ανάπτυξης για το Λιμένα Θεσσαλονίκης και συνεισφορά στην τοπική και περιφερειακή οικονομία Ευκαιρίες ανάπτυξης για το Λιμένα Θεσσαλονίκης και συνεισφορά στην τοπική και περιφερειακή οικονομία Θεσσαλονίκη, Σεπτέμβριος 2014 Με την υποστήριξη της: Οι μεγαλύτερες δυνατότητες ανάπτυξης των ελληνικών

Διαβάστε περισσότερα

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ 2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ Συμπλήρωση κενών ακόλουθες λέξεις (τρεις λέξεις περισσεύουν): βιβλιοθήκη, Βαλκανική, ανθρωπιστικός, πανεπιστήμιο, χειρόγραφο, Ιταλική, τυπογραφία, σπάνιος. Η Αναγέννηση και

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ του Παντελή Νίγδελη

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ του Παντελή Νίγδελη ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ του Παντελή Νίγδελη Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Ιστορίας Αρχαιολογίας Τομέας Αρχαίας, Ρωμαϊκής, Βυζαντινής και Μεσαιωνικής Ιστορίας Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης 541 24 Θεσσαλονίκη Τηλέφωνο

Διαβάστε περισσότερα

Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης;

Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης; Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης; Μέρος της οχύρωσης Οι αρχαιολογικές ανασκαφές που διενεργούνται στην περιοχή της La Bastida (Totana, Murcia στην Ισπανία) έχουν αποκαλύψει ένα επιβλητικό οχυρωματικό

Διαβάστε περισσότερα

Οι Μαθητές: Αγγελόπουλος Ηρακλής Ανδρεσάκης Κωνσταντίνος

Οι Μαθητές: Αγγελόπουλος Ηρακλής Ανδρεσάκης Κωνσταντίνος Οι Μαθητές: Αγγελόπουλος Ηρακλής Ανδρεσάκης Κωνσταντίνος Ο Πειραιάς (Αρχαία Ελληνικά: Πειραιεύς) είναι πόλη της περιφέρειας Αττικής και διαθέτει τον σημαντικότερο λιμένα της Ελλάδας και της ανατολικής

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Μάθημα: Ιστορία Τάξη: Α Λυκείου Χρόνος εξέτασης: 2 ώρες και 30 λεπτά ΜΕΡΟΣ Α (20 μονάδες) Να απαντήσετε ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΑ και στις δύο (2) ερωτήσεις. 1. Κάθε

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΟΜΟ ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΑΛΑΙΟΛΙΘΙΚΗ ΕΩΣ ΤΗ ΡΩΜΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ. Χρονολογία. 100.000 ως 20.000 10.000. 7000 ως 6000. Νεότερη

ΣΥΝΤΟΜΟ ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΑΛΑΙΟΛΙΘΙΚΗ ΕΩΣ ΤΗ ΡΩΜΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ. Χρονολογία. 100.000 ως 20.000 10.000. 7000 ως 6000. Νεότερη ΣΥΝΤΟΜΟ ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΑΛΑΙΟΛΙΘΙΚΗ ΕΩΣ ΤΗ ΡΩΜΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ Χρονολογία Ελλάδα - Αιγαίο 100.000 ως 20.000 Μέση και Νεότερη Παλαιολιθική 10.000 Μεσολιθική εποχή 7000 ως 6000 Έναρξη Νεολιθικής 5600 Μέση

Διαβάστε περισσότερα

Ορτυγία. Κάντε κλικ για να επεξεργαστείτε τον υπότιτλο του υποδείγματος

Ορτυγία. Κάντε κλικ για να επεξεργαστείτε τον υπότιτλο του υποδείγματος Ορτυγία Κάντε κλικ για να επεξεργαστείτε τον υπότιτλο του υποδείγματος Τοποθεσία Πού βρίσκεται; Το νησί της Ορτυγίας βρίσκεται στην κάτω Ιταλία στις Συρακούσες. Τα αξιοθέατα: Ο ναός του Απόλλωνα üη πλατεία

Διαβάστε περισσότερα

Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ

Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η σημερινή βασιλική «Αγ. Σοφία» βρίσκεται στο κέντρο της κύριας νεκρόπολης της αρχαίας πόλης Σέρντικα. Σ αυτή την περιοχή έχουν ανακαλυφθεί

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Ρωμαϊκή Ιστορία (55 ΒΥ1) Διδάσκων: Andrew Farrington (eduserv@otenet.gr)

Εισαγωγή στη Ρωμαϊκή Ιστορία (55 ΒΥ1) Διδάσκων: Andrew Farrington (eduserv@otenet.gr) Εισαγωγή στη Ρωμαϊκή Ιστορία (55 ΒΥ1) Διδάσκων: Andrew Farrington (eduserv@otenet.gr) Ενότητα 2: H ρωμαϊκή αυτοκρατορία: Εξάπλωση της κυριαρχίας της Ρώμης μέχρι το τέλος της Δημοκρατίας 1.). Η γεωγραφία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ: ΕΓΝΑΤΙΑ Ο ΟΣ ΚΑΙ Ν. ΗΜΑΘΙΑΣ

ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ: ΕΓΝΑΤΙΑ Ο ΟΣ ΚΑΙ Ν. ΗΜΑΘΙΑΣ ΕΓΝΑΤΙΑ Ο ΟΣ Α.Ε. ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΕΓΝΑΤΙΑΣ Ο ΟΥ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ: ΕΓΝΑΤΙΑ Ο ΟΣ ΚΑΙ Ν. ΗΜΑΘΙΑΣ εκ. 2005 Η παρούσα Ενηµερωτική Έκθεση αποτελεί µια συνοπτική θεώρηση των επιδράσεων της Εγνατίας Οδού στον

Διαβάστε περισσότερα

Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της.

Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της. Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της. Βρίσκεται στο κέντρο σχεδόν της ελληνικής χερσονήσου, πάνω στο

Διαβάστε περισσότερα

11. Γυναίκες πολεµίστριες και ηρωίδες

11. Γυναίκες πολεµίστριες και ηρωίδες 11. Γυναίκες πολεµίστριες και ηρωίδες Συλλογή-επιλογή:Μ. ΛΟΟΣ Μετάφραση: Μ. ΣΚΟΜΠΑ Επιµέλεια: Β. ΚΑΝΤΖΑΡΑ Κλεοπάτρα 69 30 π.χ. Αίγυπτος -Βασίλισσα Η Κλεοπάτρα γεννήθηκε το 69 π.χ. Βασίλεψε στην Αίγυπτο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΛΙΝΔΟΥ ΣΟΦΙΑ ΒΑΣΑΛΟΥ ΒΠΠΓ

ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΛΙΝΔΟΥ ΣΟΦΙΑ ΒΑΣΑΛΟΥ ΒΠΠΓ ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΛΙΝΔΟΥ ΣΟΦΙΑ ΒΑΣΑΛΟΥ ΒΠΠΓ Περιγραφή μνημείου Το αρχαίο θέατρο της Λίνδου διαμορφώνεται στους πρόποδες της δυτικής πλαγιάς του βράχου της λινδιακής ακρόπολης. Το κοίλο χωρίζεται σε

Διαβάστε περισσότερα

Η ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΗΣ ALPHA BANK

Η ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΗΣ ALPHA BANK Η ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΗΣ ALPHA BANK Η σηµερινή φυσιογνωµία της Βιβλιοθήκης της Alpha Βank διαµορφώθηκε µετά το 2000 µε τη συγχώνευση της Alpha Τραπέζης Πίστεως µε την Ιονική Τράπεζα. Τότε και οι Βιβλιοθήκες των

Διαβάστε περισσότερα

Φλώρινα, Δεκέμβριος 2012 Η εξωτερική μετανάστευση από και προς τη Δυτική Μακεδονία στην περίοδο 1990-2009 και οι επιπτώσεις στην αγορά εργασίας

Φλώρινα, Δεκέμβριος 2012 Η εξωτερική μετανάστευση από και προς τη Δυτική Μακεδονία στην περίοδο 1990-2009 και οι επιπτώσεις στην αγορά εργασίας Φλώρινα, Δεκέμβριος 2012 Η εξωτερική μετανάστευση από και προς τη Δυτική Μακεδονία στην περίοδο 1990-2009 και οι επιπτώσεις στην αγορά εργασίας Χρήστος Νίκας Εισαγωγή Η εισροή μεταναστών στην Ελλάδα και

Διαβάστε περισσότερα

«H ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΧΡΟΝΙΑ ΕΩΣ ΣΗΜΕΡΑ»

«H ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΧΡΟΝΙΑ ΕΩΣ ΣΗΜΕΡΑ» «H ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΧΡΟΝΙΑ ΕΩΣ ΣΗΜΕΡΑ» Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΚΑΙ Η ΘΑΛΑΣΣΑ Οι χρησιμότητες της θάλασσας είναι πολλές όπως πολλές είναι κι οι ωφέλειες που η θάλασσα παρέχει στον άνθρωπο. Ο ι

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Χωρίς αµφιβολία οι αρχαίοι Έλληνες στοχαστές, ποιητές και φιλόσοφοι πρώτοι έχουν αναπτύξει τις αξίες πάνω στις οποίες θεµελιώνεται η Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΚΡΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΤΗΣ ΙΔΡΥΣΗΣ

ΜΙΚΡΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΤΗΣ ΙΔΡΥΣΗΣ Κεφαλαιο Πρωτο ΜΙΚΡΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΤΗΣ ΙΔΡΥΣΗΣ ΤΟΥ χρηματιστηριου Αξιων Αθηνων Χρηματιστήριο είναι ο τόπος όπου διεξάγονται αγοραπωλησίες αξιών, οι τιμές των οποίων διαμορφώνονται σύμφωνα με τους κανόνες προσφοράς

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΝ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟΝ Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΠΕΤΡΑΣ ΚΑΙ ΧΕΡΡΟΝΗΣΟΥ ΝΕΚΤΑΡΙΟΣ

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΝ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟΝ Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΠΕΤΡΑΣ ΚΑΙ ΧΕΡΡΟΝΗΣΟΥ ΝΕΚΤΑΡΙΟΣ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΝ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟΝ Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΠΕΤΡΑΣ ΚΑΙ ΧΕΡΡΟΝΗΣΟΥ ΝΕΚΤΑΡΙΟΣ Αγαπητοί μου, Όλοι μας χαιρόμαστε απόψε ιδιαίτερα στα Θυρανοίξια του Ιερού αυτού Ναού. Βλέπουμε τον ιστορικό αυτό Ναό της Παναγίας

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομική Προσφορά για την οργάνωση της πενθήμερης εκδρομής της Γ τάξης Λυκείου του Πρότυπου Πειραματικού Γενικού

Οικονομική Προσφορά για την οργάνωση της πενθήμερης εκδρομής της Γ τάξης Λυκείου του Πρότυπου Πειραματικού Γενικού Οικονομική Προσφορά για την οργάνωση της πενθήμερης εκδρομής της Γ τάξης Λυκείου του Πρότυπου Πειραματικού Γενικού Λυκείου Ηρακλείου στη Θεσσαλονίκη Χρόνος πραγματοποίησης εκδρομής: Μεταξύ 23/2/2012 και

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ ΙΣΤΟΡΙΚΩΝ ΣΥΝΟΛΩΝ

ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ ΙΣΤΟΡΙΚΩΝ ΣΥΝΟΛΩΝ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ ΙΣΤΟΡΙΚΩΝ ΣΥΝΟΛΩΝ -Η κάθε αστική ή αγροτική τοποθεσία που µαρτυρεί πολιτισµό έχει µνηµειακή αξία -Το ενδιαφέρον δεν περιορίζεται µόνο στην υψηλή αρχιτεκτονική αλλά και στα

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 1 : Το ταξίδι των λέξεων στον χρόνο

Ενότητα 1 : Το ταξίδι των λέξεων στον χρόνο Αρχαία Ελληνική Γλώσσα Α Γυμνασίου Ενότητα 1 : Το ταξίδι των λέξεων στον χρόνο 1 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Διαφάνειες Οι Έλληνες και η ελληνική γλώσσα 3-4 Η καταγωγή του ελληνικού αλφαβήτου 5-7 Οι διάλεκτοι της Αρχαίας

Διαβάστε περισσότερα

Λιμάνι Πατρών: Ολοκληρωμένος πολυτροπικός διάδρομος στο Διευρωπαϊκό Δίκτυο Μεταφορών

Λιμάνι Πατρών: Ολοκληρωμένος πολυτροπικός διάδρομος στο Διευρωπαϊκό Δίκτυο Μεταφορών Λιμάνι Πατρών: Ολοκληρωμένος πολυτροπικός διάδρομος στο Διευρωπαϊκό Δίκτυο Μεταφορών Το λιμάνι της Πάτρας από τον 11 ο π.χ. αιώνα έχει συνδεθεί με την ιστορική ανάπτυξη της Πάτρας και της ευρύτερης περιφέρειας.

Διαβάστε περισσότερα

Ιστοσελίδα: www.enallaktiki-drasi.grτηλ-φαξ: (0030)2108958016

Ιστοσελίδα: www.enallaktiki-drasi.grτηλ-φαξ: (0030)2108958016 Ιστοσελίδα: www.enallaktiki-drasi.grτηλ-φαξ: (0030)2108958016 Ε-mail ena.drasi@gmail.com Facebook: enallaktiki drasi 10-13 ΑΠΡΙΛΙΟΥ ΠΑΣΧΑ ΣΤΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ Μ. ΠΑΡΑΣΚΕΥΉ-Μ. ΣΑΒΒΑΤΟ ΚΥΡΙΑΚΗ ΠΑΣΧΑ- ΔΕΥΤΕΡΑ ΠΑΣΧΑ

Διαβάστε περισσότερα

Ο αρχαιολογικός χώρος του Καλαμωτού βρίσκεται 2 χλμ. νότια του χωριού και είναι γνωστός στους κατοίκους του με την ονομασία Τούμπες ή Καστέλλια.

Ο αρχαιολογικός χώρος του Καλαμωτού βρίσκεται 2 χλμ. νότια του χωριού και είναι γνωστός στους κατοίκους του με την ονομασία Τούμπες ή Καστέλλια. ΑΡΧΑΙΑ ΚΑΛΙΝΔΟΙΑ ΣΥΝΟΨΗ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΕΥΡΗΜΑΤΩΝ ΤΟΠΟΘΕΣΙΑ ΑΡΧΑΙΑΣ ΠΟΛΗΣ: Ο αρχαιολογικός χώρος του Καλαμωτού βρίσκεται 2 χλμ. νότια του χωριού και είναι γνωστός στους κατοίκους του με την ονομασία Τούμπες

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ 2011 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ 2011 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ 2011 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΗ ΘΕΜΑ Α1 Να δώσετε το περιεχόµενο των ακόλουθων όρων: α. Εξαρχία β. Σοβιέτ γ. όγµα Τρούµαν Μονάδες 15 ΘΕΜΑ Α2 Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που ακολουθούν

Διαβάστε περισσότερα

Λόγοι υψηλής ελκυστικότητας της Μυκόνου και δυνατότητα εφαρμογής του μοντέλου τουριστικής ανάπτυξης της σε άλλους προορισμούς

Λόγοι υψηλής ελκυστικότητας της Μυκόνου και δυνατότητα εφαρμογής του μοντέλου τουριστικής ανάπτυξης της σε άλλους προορισμούς Λόγοι υψηλής ελκυστικότητας της Μυκόνου και δυνατότητα εφαρμογής του μοντέλου τουριστικής ανάπτυξης της σε άλλους προορισμούς Σαακιάν Χρήστος Απρίλιος 2013 Εισαγωγή Η παρούσα εργασία ασχολείται με τη Μύκονο

Διαβάστε περισσότερα

Η Ρώμη και ο ελληνικός κόσμος 146 π.χ. -- 330 μ.χ.

Η Ρώμη και ο ελληνικός κόσμος 146 π.χ. -- 330 μ.χ. Η Ρωμη και ο Ελληνικοσ Κοσμοσ Κεφάλαιο 7 Η Ρώμη και ο ελληνικός κόσμος Για τετρακόσια χρόνια (από τον 1ο αιώνα π.χ. έως τον 3ο αιώνα μ.χ.), η ιστορία της Ευρώπης και της Μέσης Ανατολής, από το Γιβραλτάρ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Συντροφιά με την Κιθάρα ΕΚΔΟΣΗ: ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ

ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Συντροφιά με την Κιθάρα ΕΚΔΟΣΗ: ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ Συντροφιά με την Κιθάρα ΕΚΔΟΣΗ: ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ Συντροφιά με την Κιθάρα ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ Συντροφιά με την Κιθάρα ΑΘΗΝΑ 2011 Έκδοση: c Πνευματικό

Διαβάστε περισσότερα

Α.1.1.α.6 ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ ΛΟΙΠΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΑ ΜΕΓΕΘΗ ΚΑΙ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΧΩΡΟΤΑΞΙΚΗΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ

Α.1.1.α.6 ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ ΛΟΙΠΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΑ ΜΕΓΕΘΗ ΚΑΙ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΧΩΡΟΤΑΞΙΚΗΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ Α.1.1.α.6 ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ ΛΟΙΠΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΑ ΜΕΓΕΘΗ ΚΑΙ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΧΩΡΟΤΑΞΙΚΗΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ 1. ΗΜΟΓΡΑΦΙΚΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΑΙ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ 1.1 Πληθυσµός Κατά την εκπόνηση του

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. «Η Επιχειρηματικότητα στην Ελλάδα 2012-13: Ενδείξεις ανάκαμψης της μικρής επιχειρηματικότητας;»

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. «Η Επιχειρηματικότητα στην Ελλάδα 2012-13: Ενδείξεις ανάκαμψης της μικρής επιχειρηματικότητας;» ΙΔΡΥΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ FOUNDATION FOR ECONOMIC & INDUSTRIAL RESEARCH Τσάμη Καρατάσου 11, 117 42 Αθήνα, Tηλ.: 210 92 11 200-10, Fax: 210 92 33 977, www.iobe.gr 11 Tsami Karatassou, 117

Διαβάστε περισσότερα

ΗΡΑΚΛΕΙΟ - ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ ΠΟΛΗΣ

ΗΡΑΚΛΕΙΟ - ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ ΠΟΛΗΣ 1 η μέρα: ΗΡΑΚΛΕΙΟ - ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ ΠΟΛΗΣ Συγκέντρωση στο αεροδρόμιο Ν. Καζαντάκης. Επιβίβαση στο αεροσκάφος και με απευθείας πτήση αναχώρηση για την Θεσσαλονίκη. Άφιξη και αναχώρηση για μια πρώτη

Διαβάστε περισσότερα

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 α) Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5 επιλέγοντας τη σωστή απάντηση, σύμφωνα με τη διδασκαλία της Εκκλησίας,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΠ11 Τελικέςεξετάσεις 2011-12

ΕΛΠ11 Τελικέςεξετάσεις 2011-12 ΕΛΠ11 Τελικέςεξετάσεις 2011-12 1 Α φάση Εξέτασης Οµάδα Α 1) ΠότεκαιγιαποιουςλόγουςιδρύθηκεηΑ ΑθηναϊκήΣυµµαχία; 2) Πότε εµφανίστηκε η αλφαβητική γραφή στον ελληνικό κόσµο και ποιες ανάγκεςεξυπηρετούσε;

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό Α.Ε. Το Ακίνητο

Ελληνικό Α.Ε. Το Ακίνητο Ελληνικό Α.Ε. Το Ακίνητο Η Θέση του Aκίνητου στην περιοχή της Μεσογείου Σημείωση: Η ακτίνα χρόνου πτήσης είναι ενδεικτική. Η θέση του Ακινήτου στην Ελλάδα Σημείωση: Η ακτίνα χρόνου πτήσης είναι ενδεικτική.

Διαβάστε περισσότερα

Θεσσαλονίκη πάνω - κάτω ένταξη κεντρικών αρχαιολογικών χώρων

Θεσσαλονίκη πάνω - κάτω ένταξη κεντρικών αρχαιολογικών χώρων Οµάδα εργασίας Ξενοφών Γιαννάκης Πρόδροµος Νικηφορίδης Κυριακή Πετρίδου Παρασκευή Ταράνη Το ιστορικό κέντρο της Θεσσαλονίκης χαρακτηρίζεται απόέντονηοικιστικήπυκνότητα, η οποία καθιστά εξαιρετικά πολύτιµη

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική πρόταση 1: 1 Πώς οργανώνονταν οι άνθρωποι της. Γεωμετρικής Εποχής»

Διδακτική πρόταση 1: 1 Πώς οργανώνονταν οι άνθρωποι της. Γεωμετρικής Εποχής» Διδακτική πρόταση 1: 1 Πώς οργανώνονταν οι άνθρωποι της Γεωμετρική ς Εποχής; Ερωτήματα - κλειδιά: 2 Πόσο μεγάλες ήταν οι ομάδες των ανθρώπων της Γεωμετρικής Εποχής; Υπήρχαν αρχηγοί στις ομάδες των ανθρώπων

Διαβάστε περισσότερα

Πολύ γρήγορα, η Σεφαραδίτικη δη μιουρ γικότητα στην Θεσσαλονίκη έφθασε στην ακμή της τον 16ο αιώνα.

Πολύ γρήγορα, η Σεφαραδίτικη δη μιουρ γικότητα στην Θεσσαλονίκη έφθασε στην ακμή της τον 16ο αιώνα. M TH Ο Ι εβραιοι Ïé Åâñáßïé τησ θε ôç Το Εβραϊκό Μουσείο Θεσ σαλο νίκης ιδρύθηκε για να τιμήσει την πλούσια και δημιου ρ γική Σεφαραδίτικη κλη ρο νομιά του πολιτισμού που αναπτύχθηκε στην πόλη αυτή μετά

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΕΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ. Διεύθυνση Διεθνών Σχέσεων και Ευρωπαϊκής Ένωσης

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΕΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ. Διεύθυνση Διεθνών Σχέσεων και Ευρωπαϊκής Ένωσης Γραφείο Υπουργού ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΕΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ minoff@culture.gr Διεύθυνση Διεθνών Σχέσεων και Ευρωπαϊκής Ένωσης Ειδική Προβολής και Αξιοποίησης

Διαβάστε περισσότερα

Γυναίκες πολεµίστριες και ηρωίδες. Έρευνα-επιλογή:Μ. Λόος Μετάφραση: Μ. Σκόµπα Επιµέλεια: Β. Καντζάρα

Γυναίκες πολεµίστριες και ηρωίδες. Έρευνα-επιλογή:Μ. Λόος Μετάφραση: Μ. Σκόµπα Επιµέλεια: Β. Καντζάρα Γυναίκες πολεµίστριες και ηρωίδες Έρευνα-επιλογή:Μ. Λόος Μετάφραση: Μ. Σκόµπα Επιµέλεια: Β. Καντζάρα Cleopatra (Κλεοπάτρα) 69 30 π.χ. Αίγυπτος Βασίλισσα Η Κλεοπάτρα γεννήθηκε το 69 π.x και βασίλεψε στην

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ Ν.Ο.Π.Ε ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ Πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών Δημοσίου Δικαίου Μάθημα: Συνταγματικό Δίκαιο

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ Ν.Ο.Π.Ε ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ Πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών Δημοσίου Δικαίου Μάθημα: Συνταγματικό Δίκαιο ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ Ν.Ο.Π.Ε ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ Πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών Δημοσίου Δικαίου Μάθημα: Συνταγματικό Δίκαιο ΚΑΖΛΑΡΗ ΒΑΣΙΛΙΚΗ Θέμα εργασίας: ΤΟ ΙΣΠΑΝΙΚΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ.

Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ. Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ. Οι κατακτήσεις του Μ. Αλεξάνδρου και η πολιτική ενοποίηση του χώρου

Διαβάστε περισσότερα

600 π.χ. - 300 π.χ. Ο ΕΛΛΗΝΑΣ ΟΠΛΙΤΗΣ

600 π.χ. - 300 π.χ. Ο ΕΛΛΗΝΑΣ ΟΠΛΙΤΗΣ 600 π.χ. - 300 π.χ. Ο ΕΛΛΗΝΑΣ ΟΠΛΙΤΗΣ ΠΛΗΣΙΑΣΕ, ΝΥΞΕ ΜΕ ΤΗ ΜΑΚΡΙΑ ΛΟΓΧΗ Ή ΤΟ ΞΙΦΟΣ ΕΚ ΤΟΥ ΣΥΝΕΓΓΥΣ ΚΑΙ ΦΟΝΕΥΣΕ ΕΝΑΝ ΑΝΔΡΑ. ΑΝΤΙΤΑΞΕ ΠΕΛΜΑ ΣΤΟ ΠΕΛΜΑ, ΘΕΣΕ ΑΣΠΙΔΑ ΣΤΗΝ ΑΣΠΙΔΑ, ΠΡΟΤΑΞΕ ΛΟΦΙΟ ΣΤΟ ΛΟΦΙΟ, ΚΡΑΝΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Κατάλογος διευκρινιστικού υλικού..................................... 18 Πρόλογος....................................................... 27 Ευχαριστίες......................................................

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΛΠ11 ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Βυζάντιο και Χριστιανισμός: η δυναμική της θρησκείας στον καθορισμό της φυσιογνωμίας της αυτοκρατορίας και των

Διαβάστε περισσότερα

Διευρωπαϊκά Δίκτυα Μεταφορών: Η ΕΓΝΑΤΙΑ ΟΔΟΣ πύλη προς την Ευρώπη. Καθ. Παρασκευάς Σαββαΐδης Πρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος

Διευρωπαϊκά Δίκτυα Μεταφορών: Η ΕΓΝΑΤΙΑ ΟΔΟΣ πύλη προς την Ευρώπη. Καθ. Παρασκευάς Σαββαΐδης Πρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος Διευρωπαϊκά Δίκτυα Μεταφορών: Η ΕΓΝΑΤΙΑ ΟΔΟΣ πύλη προς την Ευρώπη Καθ. Παρασκευάς Σαββαΐδης Πρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ... Τα συστήματα μεταφορών στην Ευρώπη αναπτύσσονταν κατά κύριο

Διαβάστε περισσότερα

Η Πόλη έξω από τα Â Ë

Η Πόλη έξω από τα Â Ë Η Πόλη έξω από τα Â Ë Είναι τόσα πολλά αυτά που έχει να κάνει και να δει ο επισκέπτης της Πόλης της Ρόδου, τόσες πολλές οι επιλογές που σίγουρα δεν θα πλήξει. Μέρες ολόκληρες θα µπορούσε κανείς να περάσει

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΚΟΖΑΝΗΣ

ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΚΟΖΑΝΗΣ ΔΗΜΟΣ ΚΟΖΑΝΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ, ΕΡΕΥΝΑΣ &ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΚΟΖΑΝΗΣ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΕΔΙΟΥ Οκτώβριος 2014 IV. ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ: ΚΑΤΟΙΚΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

από το 1985. Φορβίων, από προέρχεται Η εκκλησία αποτελεί το αιώνα

από το 1985. Φορβίων, από προέρχεται Η εκκλησία αποτελεί το αιώνα Η εκκλησία της Παναγίας της Φορβιώτισσας, περισσότερο γνωστή ως η Παναγία της Ασίνου, βρίσκεται στις βόρειες υπώρειες της οροσειράς ο του Τροόδους. Είναι κτισμένη στην ανατολική όχθη ενός μικρού χείμαρρου,

Διαβάστε περισσότερα

ΘΟΥΚΥΔΙΔΗΣ H ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ Στην εποχή του Θουκυδίδη πραγματοποιείται ένα σπουδαίο γεγονός που έγινε βασική αιτία να εξασθενίσουν οι Αρχαίες Ελληνικές πόλεις καθώς να συντριβή το πολιτισμικό μεγαλείο της αρχαίας

Διαβάστε περισσότερα

Γραφείο Ισότητας των Φύλων ΕΝ.Π.Ε. Ελένη Νταλάκα Σωτηρία Αποστολάκη ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑ 590 82.7%

Γραφείο Ισότητας των Φύλων ΕΝ.Π.Ε. Ελένη Νταλάκα Σωτηρία Αποστολάκη ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑ 590 82.7% ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑ 7.% 590 8.7% Γράφημα. Κατανομή των μελών των περιφερειακών συμβουλίων στο σύνολο της επικράτειας 9% 7 8% Γράφημα. Κατανομή των αιρετών αντιπεριφερειαρχών στο σύνολο της επικράτειας 8.% 8 7.8%

Διαβάστε περισσότερα

Εξ αποστάσεως εκπαίδευση Η εξ αποστάσεως εκπαίδευση αποτελεί ένα εναλλακτικό σύστημα παροχής υπηρεσιών εκπαίδευσης. Ειδοποιό διαφορά από τα

Εξ αποστάσεως εκπαίδευση Η εξ αποστάσεως εκπαίδευση αποτελεί ένα εναλλακτικό σύστημα παροχής υπηρεσιών εκπαίδευσης. Ειδοποιό διαφορά από τα Εξ αποστάσεως εκπαίδευση Η εξ αποστάσεως εκπαίδευση αποτελεί ένα εναλλακτικό σύστημα παροχής υπηρεσιών εκπαίδευσης. Ειδοποιό διαφορά από τα παραδοσιακά συστήματα συνιστά το γεγονός ότι διδάσκοντες και

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. ΦΥΣΙΚΗ ΚΙΝΗΣΗ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ έτους 2013

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. ΦΥΣΙΚΗ ΚΙΝΗΣΗ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ έτους 2013 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Πειραιάς, 30 Σεπτεμβρίου 2014 ΦΥΣΙΚΗ ΚΙΝΗΣΗ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ έτους 2013 Από την Ελληνική Στατιστική Αρχή ανακοινώνονται τα στατιστικά στοιχεία που αποτυπώνουν

Διαβάστε περισσότερα

Μυκηναϊκή θρησκεία. 3. Από την ανασκαφή θρησκευτικών κτηρίων στα ανάκτορα και ιερών σε οικίες

Μυκηναϊκή θρησκεία. 3. Από την ανασκαφή θρησκευτικών κτηρίων στα ανάκτορα και ιερών σε οικίες Μυκηναϊκή θρησκεία Τα στοιχεία που διαθέτουμε για αυτήν προέρχονται: 1.Από την εικονογραφία σφραγιστικών δακτυλιδιών, σφραγίδων, τοιχογραφιών και αντικειμένων μικροτεχνίας (ελεφαντουργίας κλπ). Κεντρική

Διαβάστε περισσότερα

Κύριε Υπουργέ, Αξιότιμοι προσκεκλημένοι,

Κύριε Υπουργέ, Αξιότιμοι προσκεκλημένοι, Εκδήλωση: ΕΞΩΣΤΡΕΦΕΙΑ: Η συμβολή των τελωνειακών διαδικασιών και των logistics στην ανάπτυξη των ελληνικών εξαγωγών Ομιλητής: Αντιπρόεδρος ΣΕΒΕ, Δρ. Κυριάκος Λουφάκης Τίτλος Ομιλίας: Η ανάπτυξη των υποδομών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ Ο ρόλος της Δια βίου Μάθησης στην καταπολέμηση των εκπαιδευτικών και κοινωνικών ανισοτήτων. Τοζήτηματωνκοινωνικώνανισοτήτωνστηνεκπαίδευσηαποτελείένα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΧΩΡΗΣΕΙΣ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΧΩΡΩΝ ΚΑΙ ΜΝΗΜΕΙΩΝ ΠΡΟΣ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΗΣΗ. Ανακτορούπολη - εξωτερικά της νότιας πλευράς του χώρου, Νέα Πέραμος

ΠΑΡΑΧΩΡΗΣΕΙΣ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΧΩΡΩΝ ΚΑΙ ΜΝΗΜΕΙΩΝ ΠΡΟΣ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΗΣΗ. Ανακτορούπολη - εξωτερικά της νότιας πλευράς του χώρου, Νέα Πέραμος ΠΑΡΑΧΩΡΗΣΕΙΣ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΧΩΡΩΝ ΚΑΙ ΜΝΗΜΕΙΩΝ ΠΡΟΣ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΗΣΗ Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας & Θράκης Αρχαιολογικός Χώρος Αβδήρων Αρχαιολογικός Χώρος Ζώνης, Έβρος Ιερό Μεγάλων θεών, Σαμοθράκη Αρχαίο

Διαβάστε περισσότερα

Αξιοθέατα Μακεδονίας, Στερεάς Ελλάδας και Θράκης

Αξιοθέατα Μακεδονίας, Στερεάς Ελλάδας και Θράκης PROJECT Β ΤΕΤΡΑΜΗΝΟΥ Αξιοθέατα Μακεδονίας, Στερεάς Ελλάδας και Θράκης Μέλη: Αλέξανδρος Χατζόπουλος, Δέσποινα Γρηγοριάδου, Μαρία Γούλα, Αθανάσιος Ουζούνης, Ευθύμης Καραβίτης, Δημήτρης Χατζηβλασίου Επιμελητές:

Διαβάστε περισσότερα

Χαρτογράφηση της εξαγωγικής δραστηριότητας της Ελλάδας ανά Περιφέρεια και Νοµό 2008-2012

Χαρτογράφηση της εξαγωγικής δραστηριότητας της Ελλάδας ανά Περιφέρεια και Νοµό 2008-2012 Χαρτογράφηση της εξαγωγικής δραστηριότητας της Ελλάδας ανά Περιφέρεια και Νοµό 2008-2012 Ινστιτούτο Εξαγωγικών Ερευνών και Σπουδών Σύνδεσµος Εξαγωγέων Βορείου Ελλάδος Θεσσαλονίκη, 23/05/13 Σκοπός της µελέτης:

Διαβάστε περισσότερα

Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247

Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247 Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247 Κείμενο [Η επίδραση της τηλεόρασης στην ανάγνωση] Ένα σημαντικό ερώτημα που αφορά τις σχέσεις τηλεόρασης και προτιμήσεων του κοινού συνδέεται

Διαβάστε περισσότερα

ναού του Ολύμπιου Διός που ολοκλήρωσε, το 131 μ.χ., ο Ρωμαίος αυτοκράτορας Αδριανός.

ναού του Ολύμπιου Διός που ολοκλήρωσε, το 131 μ.χ., ο Ρωμαίος αυτοκράτορας Αδριανός. ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ ΠΥΛΗ ΤΟΥ ΑΔΡΙΑΝΟΥ Πρόκειται για τα απομεινάρια ενός από τους μεγαλύτερους ναούς του αρχαίου κόσμου, του ναού του Ολύμπιου Διός που ολοκλήρωσε, το 131 μ.χ., ο Ρωμαίος αυτοκράτορας Αδριανός.

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ. Χανιά, Απρίλιος 2014

ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ. Χανιά, Απρίλιος 2014 ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ Χανιά, Απρίλιος 2014 Τον Αύγουστο του 2010, ενεργοί πολίτες των Χανίων προχωρήσαμε στη δημιουργία της ανεξάρτητης δημοτικής μας κίνησης με επικεφαλής τον Τάσο Βάμβουκα. Με διαφορετικές αφετηρίες,

Διαβάστε περισσότερα

Προσχέδιο έργου Ανάδειξης των Καταλόγων και της Βιβλιοθήκης της Ιεράς Μονής Καρακάλλου (Δεκέμβριος 2008)

Προσχέδιο έργου Ανάδειξης των Καταλόγων και της Βιβλιοθήκης της Ιεράς Μονής Καρακάλλου (Δεκέμβριος 2008) Προσχέδιο έργου Ανάδειξης των Καταλόγων και της Βιβλιοθήκης της Ιεράς Μονής Καρακάλλου (Δεκέμβριος 2008)

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτιστική Εταιρεία Πανόραμα Οκτώβριος 2012

Πολιτιστική Εταιρεία Πανόραμα Οκτώβριος 2012 Πολιτιστική Εταιρεία Πανόραμα Οκτώβριος 2012 Πέντε διαλέξεις για τα Βαλκάνια των δύο πρώτων δεκαετιών του 20ού αιώνα Κώστας Καραμαλής 1912 2012 Εκατό Χρόνια Ελλαδικής Θεσσαλονίκης ( ἤ εκατό χρόνια μοναξιάς;

Διαβάστε περισσότερα

Α Ι Γ Υ Π Τ Ο Σ. 2. Ποια ήταν η κοινωνική διάρθρωση στην αρχαία Αίγυπτο; (6) [σελ. 22-23: παράγραφος «Η κοινωνία»]

Α Ι Γ Υ Π Τ Ο Σ. 2. Ποια ήταν η κοινωνική διάρθρωση στην αρχαία Αίγυπτο; (6) [σελ. 22-23: παράγραφος «Η κοινωνία»] Σ Υ Γ Κ Ε Ν Τ Ρ Ω Σ Η Κ Α Ι Κ Α Τ Η Γ Ο Ρ Ι Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ω Ν Σ Υ Ν Τ Ο Μ Η Σ Α Ν Α Π Τ Υ Ξ Η Σ Τ Ρ Α Π Ε Ζ Α Θ Ε Μ Α Τ Ω Ν Ι Σ Τ Ο Ρ Ι Α Α Λ Υ Κ Ε Ι Ο Υ Γ ε ν ι κ έ ς π α ρ α τ η ρ ή σ ε

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ 2015

ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ 2015 ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ 2015 ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α1 α. σχολικό βιβλίο σελίδα 77 «Οι ορεινοί των πλοιοκτητών» β. σχολικό βιβλίο σελίδα 157 «Για τη στέγαση των προσφύγων τηρήθηκε (αυτεπιστασία)»

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ SET15: ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ ΕΜΠΟΡΙΟ

ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ SET15: ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ ΕΜΠΟΡΙΟ ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ ΟΡΙΣΜΟΣ - ΣΚΟΠΙΜΟΤΗΤΑ Ο δείκτης εκτιμά στην αξία των εισαγωγών και εξαγωγών ανά Περιφέρεια από και προς τις χώρες της ΕΕ ή τρίτες χώρες, καθώς και τη σχέση των εξαγωγών ως προς

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ SET15: ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ ΕΜΠΟΡΙΟ

ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ SET15: ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ ΕΜΠΟΡΙΟ ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ SET15: ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ ΕΜΠΟΡΙΟ ΟΡΙΣΜΟΣ - ΣΚΟΠΙΜΟΤΗΤΑ Ο δείκτης εκτιμά την αξία των εισαγωγών και εξαγωγών ανά Περιφέρεια από και προς τις χώρες της ΕΕ ή τρίτες χώρες, καθώς και τη

Διαβάστε περισσότερα

Ο Πολιτισμός ως στρατηγικός παράγοντας ανάπτυξης στην Προγραμματική Περίοδο 2014 2020 Δρ Λίνα Μενδώνη Γενική Γραμματέας

Ο Πολιτισμός ως στρατηγικός παράγοντας ανάπτυξης στην Προγραμματική Περίοδο 2014 2020 Δρ Λίνα Μενδώνη Γενική Γραμματέας Ο Πολιτισμός ως στρατηγικός παράγοντας ανάπτυξης στην Προγραμματική Περίοδο 2014 2020 Δρ Λίνα Μενδώνη Γενική Γραμματέας Περιφερειακό Αναπτυξιακό Συνέδριο Ανατολικής Μακεδονίας Θράκης για την προγραμματική

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ

ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ Η πολυπόθητη μέρα για την εκδρομή μας στην Κωνσταντινούπολη είχε φτάσει! Βαλίτσες, φωτογραφικές μηχανές, τα λόγια που είχε να μάθει ο καθένας από όσους συμμετέχουμε

Διαβάστε περισσότερα

Παύλεια. digitalarchive

Παύλεια. digitalarchive digitalarchive publishing by tag Γιορτή που διεξάγεται στη Βέροια προς τιμήν του Αποστόλου Παύλου. Τα γιορτάζονται κάθε Ιούνιο, στο Βήμα του Αποστόλου Παύλου, στο σημείο, δηλαδή, από όπου εκείνος μίλησε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ Βόλος 26. 01. 2012. ΔΗΜΟΣ ΒΟΛΟΥ Ο ΔΗΜΑΡΧΟΣ ΠΡΟΣ : τον κ. Πρόεδρο του Δημοτικού Συμβουλίου ΕΝΤΑΥΘΑ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ Βόλος 26. 01. 2012. ΔΗΜΟΣ ΒΟΛΟΥ Ο ΔΗΜΑΡΧΟΣ ΠΡΟΣ : τον κ. Πρόεδρο του Δημοτικού Συμβουλίου ΕΝΤΑΥΘΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ Βόλος 26. 01. 2012 Αριθ. Πρωτ.:8259/ΓΠ1933 ΔΗΜΟΣ ΒΟΛΟΥ Ο ΔΗΜΑΡΧΟΣ ΠΡΟΣ : τον κ. Πρόεδρο του Δημοτικού Συμβουλίου ΕΝΤΑΥΘΑ ΘΕΜΑ: «Ορισμός εκπροσώπων του Δήμου Βόλου στη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ ΘΕΜΑ Α1 Να δώσετε το περιεχόμενο των ακόλουθων όρων: α. Εξαρχία β. Σοβιέτ γ. Δόγμα Τρούμαν Μονάδες 15 ΘΕΜΑ Α2 Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις

Διαβάστε περισσότερα

Εγνατία Οδός: Άξονας ανάπτυξης και συνεργασίας

Εγνατία Οδός: Άξονας ανάπτυξης και συνεργασίας Εγνατία Οδός: Άξονας ανάπτυξης και συνεργασίας Η Εγνατία Οδός δεν αποτελεί μόνον έναν σημαντικό άξονα μεταφορών που συνδέει τα μεγάλα αστικά κέντρα και αναπτύσσει τον βορειοελλαδικό χώρο, αλλά αναμένεται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 18 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2012 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 18 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2012 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 18 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2012 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ Α Α.1.1 Να καταγράψετε τις ενέργειες των επαναστατών

Διαβάστε περισσότερα

γραπτή εξέταση στo μάθημα ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ ΕΠΑΛ

γραπτή εξέταση στo μάθημα ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ ΕΠΑΛ γραπτή εξέταση στo μάθημα ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ ΕΠΑΛ Τάξη: Γ ΕΠΑΛ Τμήμα: Βαθμός: Ονοματεπώνυμο: Καθηγητές: Κείμενο «Όπλο επιβίωσης» η δια βίου εκπαίδευση και η κατάρτιση. Στο ευρωπαϊκό προσκήνιο τίθεται

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορική διαδρομή της ασφάλισης

Ιστορική διαδρομή της ασφάλισης Ιστορική διαδρομή της ασφάλισης Η ιδέα της ιδιωτικής ασφάλισης δεν είναι νέα. Ανάγεται στους αρχαίους χρόνους, με ισχυρές ενδείξεις ότι τα πρώτα ψήγματα ασφάλισης εμφανίστηκαν στη Μεσοποταμία. Στο πλαίσιο

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνής Οικονομική. Paul Krugman Maurice Obsfeld

Διεθνής Οικονομική. Paul Krugman Maurice Obsfeld Paul Krugman Maurice Obsfeld Διεθνής Οικονομική Κεφάλαιο 21 Η Διεθνής Αγορά Κεφαλαίου και τα κέρδη από το Εμπόριο Διεθνής Τραπεζική Λειτουργία και Διεθνής Κεφαλαιαγορά Φιλίππου Ευαγγελία Α.Μ. 1207 Μ069

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ι. Άρθρο 1. Άρθρο 2. Άρθρο 3. Άρθρο 4

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ι. Άρθρο 1. Άρθρο 2. Άρθρο 3. Άρθρο 4 16.12.2004 EL Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης C 310/261 7. ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΑ ΠΡΟΝΟΜΙΑ ΚΑΙ ΤΙΣ ΑΣΥΛΙΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΤΑ ΥΨΗΛΑ ΣΥΜΒΑΛΛΟΜΕΝΑ ΜΕΡΗ, ΕΚΤΙΜΩΝΤΑΣ ότι, σύμφωνα με το άρθρο

Διαβάστε περισσότερα

Φρούρια, Κάστρα Κέρκυρα. Παλαιό Φρούριο

Φρούρια, Κάστρα Κέρκυρα. Παλαιό Φρούριο Παλαιό Φρούριο Είναι χτισμένο σε μια δίκορφη φυσική τοποθεσία από τον 16ο αιώνα στην άλλοτε Βυζαντινή πόλη της Κέρκυρας. Το Παλιό φρούριο είναι ένα χαρακτηριστικό σύμβολο της παλιάς πόλης και οι δύο κορυφές

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλο δραστηριοτήτων 4 ης τηλεδιάσκεψης

Φύλλο δραστηριοτήτων 4 ης τηλεδιάσκεψης Φύλλο δραστηριοτήτων 4 ης τηλεδιάσκεψης Οµάδα... Ονόµατα::...... ραστηριότητα 1 η Από το βιβλίο Ιστορίας της Νεότερης Ελλάδας χάθηκε το κεφάλαιο του Μικρασιατικού πολέµου. Εσείς αναλαµβάνετε να το γράψετε.

Διαβάστε περισσότερα

Α Κύκλος: 1 14 Ιουλίου 2013

Α Κύκλος: 1 14 Ιουλίου 2013 Α Κύκλος: 1 14 Ιουλίου 2013 ΔΕΥΤΕΡΑ, 1 Ιουλίου Άφιξη στο ξενοδοχείο Ιλισός και τακτοποίηση στα δωμάτια 17:30 Κέρασμα και συνάντηση με τους υπεύθυνους των Θερινών Σχολείων 20:30-23:00 ΤΡΙΤΗ, 2 Ιουλίου 09:30-10:00

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 Στο σημείο αυτό του οδοιπορικού γνωριμίας με τις διάφορες μεθόδους αυτογνωσίας θα συναντήσουμε την Αστρολογία και θα μιλήσουμε για αυτή. Θα ερευνήσουμε δηλαδή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ 2009-2012 Ιούνιος 2014

ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ 2009-2012 Ιούνιος 2014 Το παρόν κείμενο εργασίας παρουσιάζει τα αποτελέσματα επεξεργασίας δεδομένων της ΕΛΣΤΑΤ για την εξέλιξη της ιδιωτικής οικοδομικής δραστηριότητας στις Περιφέρειες διέλευσης της Εγνατίας Οδού και των καθέτων

Διαβάστε περισσότερα

Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης

Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης Γυναίκες καλλιτέχνες και δημόσιος χώρος στη σύγχρονη Ελλάδα: όροι και όρια μιας σχέσης Διάχυτη είναι στις μέρες μας η αντίληψη ότι πλέον οι αντιξοότητες, θεσμικές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΠ 40. Εθνοπολιτισμικές ταυτότητες και χορευτικά ρεπερτόρια του Βορειοελλαδικού χώρου.

ΕΛΠ 40. Εθνοπολιτισμικές ταυτότητες και χορευτικά ρεπερτόρια του Βορειοελλαδικού χώρου. ΕΛΠ 40 Εθνοπολιτισμικές ταυτότητες και χορευτικά ρεπερτόρια του Βορειοελλαδικού χώρου. Διαμόρφωση κεφαλαίων εργασίας: 1. Μουσική και χορός: απαραίτητα στοιχέια κουλτούρας 2. Βορειοελλαδικός χώρος και πληθυσιακές

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΟΠΟΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΥ

ΤΡΟΠΟΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΥ ΤΡΟΠΟΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΥ 1. ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ: συχνά η θεματική πρόταση διασαφηνίζεται και αναπτύσσεται καλύτερα με την παράθεση συγκεκριμένων παραδειγμάτων. Όσο πιο κοντά μας διαδραματίζεται ένα γεγονός,

Διαβάστε περισσότερα

http://edu.klimaka.gr ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΤΑΞΗ

http://edu.klimaka.gr ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΤΑΞΗ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ʹ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 1 ΙΟΥΝΙΟΥ 2007 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΕΞΙ (6) ΟΜΑ Α Α ΘΕΜΑ Α.1 Α.1.1 Να χαρακτηρίσετε

Διαβάστε περισσότερα

Η Λίνδος απέχει 50 χλμ. νότια από την πόλη της Ρόδου. Ο οικισμός διατηρεί το χρώμα και την ατμόσφαιρα μιας άλλης εποχής. Κυρίαρχο στοιχείο ο

Η Λίνδος απέχει 50 χλμ. νότια από την πόλη της Ρόδου. Ο οικισμός διατηρεί το χρώμα και την ατμόσφαιρα μιας άλλης εποχής. Κυρίαρχο στοιχείο ο Η Λίνδος απέχει 50 χλμ. νότια από την πόλη της Ρόδου. Ο οικισμός διατηρεί το χρώμα και την ατμόσφαιρα μιας άλλης εποχής. Κυρίαρχο στοιχείο ο ρομαντισμός, που καταλαμβάνει τον επισκέπτη, μόλις φθάσει στο

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΚΒ ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ & ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΑ Θ Ε Α Τ Ρ Ο ΛΙΝΔΟΥ ΧΟΡΗΓΙΚΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΚΒ ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ & ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΑ Θ Ε Α Τ Ρ Ο ΛΙΝΔΟΥ ΧΟΡΗΓΙΚΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΚΒ ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ & ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΑ Θ Ε Α Τ Ρ Ο ΛΙΝΔΟΥ ΧΟΡΗΓΙΚΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΡΟΔΟΣ, ΜΑΡΤΙΟΣ 2011 1 1. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Σελ. 2 2. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΜΝΗΜΕΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα