Απόστολος Λ. Πιερρής ΤΟ ΔΥΤΙΚΟ ΑΕΤΩΜΑ ΤΟΥ ΝΑΟΥ ΤΟΥ ΔΙΟΣ ΣΤΗΝ ΟΛΥΜΠΙΑ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Απόστολος Λ. Πιερρής ΤΟ ΔΥΤΙΚΟ ΑΕΤΩΜΑ ΤΟΥ ΝΑΟΥ ΤΟΥ ΔΙΟΣ ΣΤΗΝ ΟΛΥΜΠΙΑ"

Transcript

1 1 Απόστολος Λ. Πιερρής ΤΟ ΔΥΤΙΚΟ ΑΕΤΩΜΑ ΤΟΥ ΝΑΟΥ ΤΟΥ ΔΙΟΣ ΣΤΗΝ ΟΛΥΜΠΙΑ Έρευνες στην Αισθητή Ιδέα του Κλασσικού Ι Ιστορικά, Χρονολογικά, Προκαταρκτικά Μνήσομαι οὐδὲ λάθωμαι Ἀπόλλωνος Ἑκάτοιο, ὅν τε θεοὶ κατὰ δῶμα Διὸς τρομέουσιν ἰόντα, καί ρά τ ἀναΐσσουσιν ἐπισχεδὸν ἐρχομένοιο πάντες ἀφ ἑδράων, ὅτε φαίδιμα τόξα τιταίνει. Λητὼ δ οἴη μίμνε παραὶ Διὶ τερπικεραύνῳ, ἥ ρα βιόν τ ἔχάλασσε καὶ ἐκλήισε φαρέτρην, καὶ οἱ ἀπ ἰφθίμων ὤμων χείρεσσιν ἑλοῦσα τόξον ἀνεκρέμασε πρὸς κίονα πατρὸς ἑοῖο πασσάλου ἐκ χρυσέου, τὸν δ εἰς θρόνον εἷσεν ἄγουσα.

2 2 τῷ δ ἄρα νέκταρ ἔδωκε πατὴρ δέπαϊ χρυσείῳ δεικνύμενος φίλον υἱόν. ἔπειτα δὲ δαίμονες ἄλλοι ἔνθα καθίζουσιν, χαίρει δέ τε πότνια Λητὼ οὕνεκα τοξοφόρον καὶ καρτερὸν υἱὸν ἔτικτεν. Ὁμηρικὸς Ὕμνος εἰς Ἀπόλλωνα, vv Aber hier ist noch mehr: der ragende Leib und das durchleuchtete Haupt des Apollon. Er ist ein Wendepunkt, nicht nur jener Epoche. Wer ihn gesehen hat, für den gibt es kein Zurück. Ernst Buschor, Die Skulpturen des Zeustempels zu Olympia, 1924, ad fin. Το Δυτικό Αέτωμα του Ναού του Διός στην Ολυμπία αποτελεί την τελειότερη έκφραση του κλασσικού Ελληνισμού. Είναι αυτό καθ εαυτό το κάλλος ως πλέρια Φανέρωση του Απόλυτου. Δεν δείχνει δύναμη περισσεύουσα πάνω από την ασυμβίβαστη αρμονία. Δεν ξεχύνει ερασμιότητα κατακλύζουσα την σοβαρότητα του αψεγάδιαστου κάλλους. Δεν ευωδιάζει χάρη επιτροχάζουσα υπέρ την ασυγκίνητη σεμνότητα της τελειότητας. Ζει χωρίς κίνηση. Είναι η ορατή εικόνα της αιωνιότητας μέσα στον χρόνο εικόνα που είναι το ίδιο το εικονιζόμενο, Φαινόμενο ταυτόν προς το Είναι. Εδράζεται στο απόλυτο κέντρο της ύπαρξης. Το Απόλυτο Φαινόμενο. Γύρο από τον Απόλλωνα ο χρόνος σταματά. Και με το ανέκφραστο Κάλλος του Αιώνιου αποκαλύπτεται ο Ανθός του Κόσμου ως η Μοίρα του Χρόνου που υφαίνει το γίγνεσθαι.

3 3 κάλλος του. Το Μέγα Μυστήριο του Ελληνισμού στέκει γυμνό στο υπέρτατο *** Η Ολυμπία απέκτησε νέα λάμψη μετά τους Περσικούς Πολέμους ως κέντρο Ελληνισμού με σύμβολο τον τότε οικοδομηθέντα Ναό του Διός. Μετά τη μάχη των Πλαταιών οι νικητές αποφάσισαν ευχαριστήριες προσφορές στους θεούς για την ευτυχή έκβαση του πολέμου (Ηρόδοτος ΙΧ, 81). Ο Απόλλων στους Δελφούς, ο Ζευς στην Ολυμπία και ο Ποσειδών στην Ισθμία ήσαν οι τρεις θεοί που έλαβαν τα σχετικά αναθήματα. Η προσφορά στον Απόλλωνα ήταν ένας χρυσούς τρίπους επί χάλκινου κίονος περί τα 6 μ. ύψος, που αποτελείτο από όφι τρικέφαλο (όπως το βλέπει ο Ηρόδοτος) ή τρία περιελισσόμενα ερπετά. Τον τρίποδα τον έλιωσαν οι Φωκείς κατά τον Τρίτο Ιερό Πόλεμο (Παυσανίας Χ, 13-19), αλλά ο οφιώδης κίων διατηρείται (εκτός από τις κεφαλές των όφεων, μια των οποίων σώζεται στο Μουσείο της Πόλης) στον Ιππόδρομο της Πόλης, μεταφερθείς εκεί από τον Μ. Κωνσταντίνο (cf. R. Meiggs D. Lewis, A Selection of Greek Historical Inscriptions, Nο. 27). Οι πόλεις που συμμετείχαν στον Περσικό Πόλεμο είναι εγγεγραμμένες κατά τριάδες στο σώμα των όφεων: είναι 31, με πρώτη τριάδα αποτελούμενη «Λακεδαιμόνιοι Αθαναίοι Κορίνθιοι». Στην Ολυμπία το ανάθημα συνίστατο σε «δεκάπηχυ» ορειχάλκινο άγαλμα του Διός (Ηρόδοτος, loc. cit.), «τοῦτο τέτραπται μὲν πρὸς ἀνίσχοντα ἥλιον», με επιγεγραμμένες τις μετασχούσες πόλεις στα δεξιά του βάθρου (Παυσανίας V, 23, 1-2). Το άγαλμα εποίησε ο Αναξαγόρας Αιγινήτης, τον οποίο οι αρχαίοι ιστορικοί της τέχνης παρέβλεπαν (Παυσανίας 3). Το αφιέρωμα θα έγινε με πρωτοβουλία των Σπαρτιατών,

4 4 οπότε συνάδει η επιλογή γλύπτη της Αιγινητικής Σχολής για το έργο. Οι πόλεις σε αυτό το ανάθημα ήσαν 27 (παραλείπονται οι Θεσπιές, Ερέτρια, Λευκάς και Σίφνος) και υπάρχουν επιμέρους διαφορές στην κατάταξη (με την αυτή πάντως πρώτη τριάδα). Σημασία έχει ότι ο Παυσανίας τονίζει πως από τους Βοιωτούς συμμετείχαν μόνον οι Πλαταιείς (άρα οι Θεσπιείς, παρά την αντίθεσή τους προς τη Θηβαϊκή ηγεμονία της Βοιωτίας, θα είχαν επαμφοτερίζουσα διάθεση) και από την Τριφυλία μόνο οι Λεπρεάτες (παρά τη Νέδα). Οι Ηλείοι υπάρχουν και στις δυο λίστες, αν και στη μάχη των Πλαταιών έφθασαν μετά τη νίκη, ετιμώρησαν δε εν συνεχεία τους στρατηγούς για την καθυστέρηση (Ηρόδοτος ΙΧ, 77, 3). Στην άμυνα του Ισθμού ενώ επέπρωτο η Σαλαμίνα, συμμετείχαν (Ηρόδοτος VIII, 72), αλλά εκεί δεν διεξήχθη αγών. Το 471 π.χ. «οἱ Ἠλεῖοι πλείους καὶ μικρὰς πόλεις οἰκοῦντες εἰς μίαν συνωκίσθησαν τὴν ὀνομαζομένην Ἦλιν» (Διόδωρος, ΧΙ, 54, 1). Cf. Στράβων VIII, 3, 2 pp Cas. Με αφορμή τον συνοικισμό επέβαλαν την κυριαρχία τους στην Πισάτιδα και σε όλη την Τριφυλία, πλην Λεπρέου, με το οποίο συνέπραξαν, αφού ήταν η μόνη πόλις της Τριφυλίας που είχε λάβει μέρος στους Περσικούς Πολέμους με το πλευρό των Συμμάχων και είχε αναγραφεί στα νικητήρια αναθήματα εις Δελφούς και Ολυμπία (και ασφαλώς και στην Ισθμία). Σε αυτές τις κινήσεις των Ηλείων φαίνεται να αναφέρεται ο Στράβων VIII, 3, 30 p. 355 Cas.: καὶ αὐτὸν δὲ τὸν Πύλον τὸν ἠμαθόεντα εἰς τὸ Λέπρεον συνῴκισαν, χαριζόμενοι τοῖς Λεπρεάταις κρατήσασι πολέμῳ, καὶ ἄλλας πολλὰς τῶν κατοικιῶν κατέσπασαν, ὅσας γ ἐώρων αὐτοπραγεῖν ἐθελούσας, καὶ φόρους ἐπράξαντο. Ο Θουκυδίδης εξηγεί τις περιστάσεις της βοήθειας των Ηλείων προς τους Λεπρεάτες και τη συνέχεια των γεγονότων μέχρι του Πελοποννησιακού Πολέμου (V, 31). Βέβαια η επικυριαρχία των Ηλείων εφ όλης της Τριφυλίας ανάγεται αρχικά στον Β Μεσσηνιακό Πόλεμο ( π.χ. κατά Παυσανία), οπότε Αρκάδες και Τριφύλιοι συμμάχησαν

5 5 κατά των Λακεδαιμονίων και υπέρ των Μεσσηνίων (Στράβων VIII, 3, 30 p. 355 Cas.), οπότε οι Σπαρτιάτες βοήθησαν στην υπαγωγή της Πισάτιδος και Τριφυλίας υπό την επιρροή των Ηλείων. Οι Ηλείοι είχαν μια χαλαρή συνεργασία με την Αντισπαρτιατική ζώνη που διέσχιζε την Πελοπόννησο (Άργος-Αρκαδία-Τριφυλία). Στράβων VIII, 4, 10 p. 362 Cas.: τὴν δὲ δευτέραν [sc. κατάκτησιν τῶν Μεσσηνίων ἀπὸ τοὺς Σπαρτιάτες] καθ ἣν ἑλόμενοι συμμάχους Ἀργείους τε καὶ Ἠλείους καὶ Πισάτας <καὶ Ἀρκάδας> ἀπέστησαν, Ἀρκάδων μὲν Ἀριστοκράτην τὸν Ὀρχομενοῦ βασιλέα παρεχομένων στρατηγῶν, Πισατῶν δὲ Πανταλέοντα τὸν Ὀμφαρίωνος. Cf. την λεπτομερή εξιστόρηση του Παυσανία IV, 15, 7-8 και τα εξής κεφάλαια. Στην κρίσιμη μάχη «ἐπὶ τῇ καλουμένῃ Μεγάλῃ Τάφρῳ» οι Ηλείοι δεν παρίστανται (Παυσανίας IV, 17, 7) ούτε Αργείοι, άρα μένουν Αρκάδες σύμμαχοι και Πισαίοι, γι αυτό ο Στράβων μνημονεύει αρχηγούς αυτών των δύο μόνον ενώ αναφέρει ως συμμάχους και Ηλείους και Αργείους. Στο τέλος του Β Μεσσηνιακού Πολέμου κατά την 28η Ολυμπιάδα (668 π.χ.), οι Ηλείοι είχαν πόλεμο προς τους Δυμαίους (Αφρικανός, Ολυμπιάδων Αναγραφή, Ολ. κη ) και απασχολημένοι με αυτόν δεν αντιστάθηκαν στην τέλεση των Ολυμπίων από τους Πισάτες. Μια αντιπάθεια των Ηλείων προς τη Σπάρτη κατά τους χρόνους μετά τον Β Μεσσηνιακό Πόλεμο ίσως υποδηλώνει η αναφορά του Παυσανία V, 9, 1: πένταθλον τε γὰρ παίδων ἐπὶ τῆς ὀγδόης ὀλυμπιάδος καὶ τριακοστῆς (628 π.χ.) ἐτέθη, καὶ ἐπ αὐτῷ τὸν κότινον Εὐτελίδα Λακεδαιμονίου λαβόντος οὐκέτι ἀρεστὰ Ἠλείοις ἦν πεντάθλους εἰσέρχεσθαι παῖδας. Ο Ευτελίδης είχε νικήσει και στην πάλη παίδων κατά την αυτή Ολυμπιάδα (Παυσανίας VI, 15, 4). Η χλιαρή συμπαράταξη των Ηλείων με τη Σπάρτη στον Β Μεσσηνιακό Πόλεμο φαίνεται ότι έδωσε τη θέση της σε μια ψυχρότητα, ή και κατά ευνοϊκή περίσταση αντιπαλότητα, που εκδηλώθηκε και με κάποια μορφή συνέργειας με τους Πισάτες, ειδικά στη διαχείριση του

6 6 Ολυμπιακού ιερού και των αγώνων. Ο βασιλεύς της Πίσας Πανταλέων είχε συμμετάσχει ενεργότερα στον πόλεμο υπέρ των Μεσσηνίων. Παρά ταύτα φαίνεται να επέτυχε μια ικανή περιφερειακή ισχύ ώστε από την 26η Ολυμπιάδα (676 π.χ.) οι Πισάτες είχαν επιρροή και συνδιοργάνωναν τα Ολύμπια: μετὰ <δὲ> τὴν ἕκτην καὶ εἰκοστὴν Ὀλυμπιάδα οἱ Πισᾶται τὴν οἰκείαν ἀπολαβόντες αὐτοὶ συνετέλουν, τὸν ἀγῶνα ὀρῶντες εὐδοκιμοῦντα χρόνοις δ ὕστερον μεταπεσούσης πάλιν τῆς Πισάτιδος εἰς τοὺς Ἠλείους, μετέπεσεν εἰς αὐτοὺς πάλιν καὶ ἡ ἀγωνοθεσία (Στράβων VIII, 3, 30 p. 355 Cas.). Πιθανότατα αυτή τη συνδιοίκηση Ηλείων Πισατών προϋποθέτει η αύξηση του αριθμού της υπέρτατης αρχής των Αγώνων, του Αγωνοθέτη, από ένα εις δύο ακριβώς την 25η Ολυμπιάδα, αν και ο Παυσανίας χαρακτηρίζει Ηλείους και τους δυο κατά κλήρο οριζόμενους, που όμως μπορεί να σημαίνει Ηλείους με την ύστερη έννοια της συνολικής διευρυμένης επικρατείας (Παυσανίας V, 9, 4-6): τὰ δὲ ἐπὶ τοῖς ἀγωνοθετοῦσιν ὡς κατὰ τὰ αὐτὰ ἃ καθεστηκότα ἦν ἐξ αῤχῆς καὶ ἐφ ἡμῶν ἐς αὐτοὺς νομίζουσιν, ἀλλὰ Ἴφιτος μὲν τὸν ἀγῶνα ἔθηκεν αὐτὸς μόνος, καὶ μετὰ Ἴφιτον ἐτίθεσαν ὡσαύτως οἱ ἀπὸ Ὀξύλου πέμπτῃ δὲ <καὶ εἰκοστῇ> ὀλυμπιάδι ἀνδράσι δύο ἐξ ἁπάντων λαχοῦσιν Ἠλείων ἐπετράπη ποιῆσαι τὰ Ὀλύμπια, καὶ ἐπὶ πλεῖστον ἀπὸ ἐκείνου διέμεινε τῶν ἀγωνοθετῶν ὁ ἀριθμὸς τῶν δύο, ἑβδόμῃ δὲ ὀλυμπιάδι καὶ ἑβδομηκοστῇ ἐννέα ἑλλανοδίκας κατέστησαν τρισὶ μὲν δὴ ἐπετέτραπτο ἐξ αὐτῶν ὁ δρόμος τῶν ἵππων, τοσούτοις δὲ ἑτέροις ἐπόπταις εἶναι τοῦ πεντάθλου, τοῖς δὲ ὑπολειπομένοις τὰ λοιπὰ ἔμελε τῶν ἀγωνισμάτων. δευτέρᾳ δὲ ἀπὸ ταύτης ὀλυμπιάδι προσετέθη καὶ ὁ δέκατος ἀθλοθέτης. ἐπὶ δὲ τῆς τρίτης καὶ ἑκατοστῆς φυλαί τε Ἠλείοις δώδεκα καὶ εἷς ἀπὸ φυλῆς ἑκάστης ἐγένετο Ἑλλανοδίκης. Πιεσθέντες δὲ ὑπὸ Ἀρκάδων πολέμῳ μοῖράν τε ἀπέβαλον τῆς γῆς καὶ ὅσοι τῶν δήμων ἦσαν ἐν τῇ ἀποτμηθείσῃ χώρᾳ, καὶ οὕτως ἐς ὀκτώ τε ἀριθμὸν φυλῶν ἐπὶ τῆς τετάρτης συνεστάλησαν ὀλυμπιάδος καὶ ἑκατοστῆς, καὶ Ἑλλανοδίκαι σφίσιν ἴσοι ταῖς φυλαῖς

7 7 ᾑρέθησαν. ὀγδόῃ δὲ ἐπὶ ταῖς ἑκατὸν ὀλυμπιάδι ἐπανῆλθον αὖθις ἐς ἀνδρῶν δέκα ἀριθμόν, καὶ ἤδη τὸ ἀπὸ τούτου διαμεμήνηκεν ἐς ἡμᾶς. [Διόρθωσα στην τέταρτη γραμμή το «πεντηκοστῇ» με τον Schubart (σελ. ΧΙΧ της έκδοσής του, του Παυσανία) σε «πέμπτῃ καὶ εἰκοστῇ» (680 π.χ.). Επίσης παρακάτω στην έκτη και έβδομη γραμμή το «πέμπτῃ δὲ ὀλυμπιάδι καὶ εἰκοστῇ» σε «ἑβδόμῃ δὲ ὀλυμπιάδι καὶ ἑβδομηκοστῇ» (472 π.χ.) για να ταιριάζει η αναδιάρθρωση της αγωνοθεσίας στους Ολυμπιακούς αγώνες με τον συνοικισμό της Ήλιδος. Αν δεν ήταν για αυτό θα προτιμούσα παλαιογραφικά τη διόρθωση του O. Müller (Rhein. Museum, 1834, p. 168) σε «πέμπτῃ δὲ ὀλυμπιάδι καὶ ἑβδομηκοστῇ», αν και πάλι δύσκολα θα έδενε τέτοια αναμόρφωση αμέσως προ της μάχης των Πλαταιών. Χωρίς ισχυρό και επαρκή λόγο ο Rathberger ευνοεί «ὀγδόη δὲ καὶ ἑβδομηκοστῇ»]. Οι δύο αγωνοθέτες από το 680 π.χ., ας υποθέσουμε άτυπα ίσως εις εκ των Ηλείων και εις εκ των Πισατών, σηματοδοτούσαν το νέο modus vivendi στις μεταξύ των δύο φυλών σχέσεις μετά τον Β Μεσσηνιακό Πόλεμο. Αυτό κράτησε μέχρι τη συντριβή των Πισατών και περιοίκων από τους Ηλείους περί το 572 π.χ. (Παυσανίας VI, 22, 2; V, 10, 2; V, 6, 3). Η συνεννόηση μεταξύ των δύο φυλών για έναν αιώνα ήταν μάλλον ασταθής, με προστριβές, και είχε τα οξύτερα προβλήματά της. Την 34η Ολυμπιάδα (644 π.χ.) ο Πανταλέων την τέλεσε χωρίς τους Ηλείους δια της βίας (Παυσανίας VI, 22, 2). Ο Αφρικανός αναφέρει (Συναγωγή Ολυμπιονικών) την 28η (668 π.χ.) ως διενεργηθείσα υπό των Πισαίων, αλλά ο χρόνος συνέπιπτε με το τέλος του Β Μεσσηνιακού Πολέμου και οι Ηλείοι ήσαν απασχολημένοι με τον προς Δυμαίους δικό τους πόλεμο στο άλλο άκρο της επικράτειάς τους: ταύτην ἦξαν Πισαῖοι, Ἠλείων ἀσχολουμένων διὰ τὸν πρὸς Δυμαίους πόλεμον. Μάλλον τότε κατέληξαν σε συνθήκη (ρητή ή σιωπηλή) για τη συνδιοργάνωση των Αγώνων. Οπότε σε τέτοια συμφωνία πρέπει να

8 8 αναφέρεται παραποιώντας την υπέρ των Πισατών η πληροφορία του Αφρικανού για την 30η Ολυμπιάδα (660 π.χ.): Πισαῖοι Ἠλείων ἀποστάντες ταύτην τ ἦξαν καὶ τὰς ἑξῆς κβ. Να εναρμονίσουμε τις πληροφορίες εξηγούμενοι ότι 22 Ολυμπιάδες αγωνοθέτησαν μαζί, ή τέλος πάντων με ανοχή αν όχι συνεννόηση, υπό 2 Αγωνοθέτες. Φθάνουμε έτσι στην 52η Ολυμπιάδα (572 π.χ.) οπότε οι Ηλείοι έθεσαν οριστικά τέρμα στην ασταθή και τεταραγμένη συναντίληψη. Τελευταία μείζων προστριβή ήταν του 588 π.χ., όταν ο μεγαλύτερος γιος και διάδοχος του Πανταλέοντος Δαμοφών δημιούργησε την ιδέα στους Ηλείους ότι νεωτερίζει, οι Ηλείοι αντέδρασαν εισβάλλοντες στην Πισάτιδα στρατιωτικά, ο δε Δαμοφών με δυσκολία τους έπεισε με υποσχέσεις και όρκους ότι επρόκειτο για παρεξήγηση: ὀγδόῃ δὲ ἐπὶ ταῖς τεσσαράκοντα ὀλυμπιάδι Δαμοφῶν ὁ Πανταλέοντος ὑπόνοιαν μέν τινα παρέσχεν Ἠλείοις νεώτερα ἐς αὐτοὺς βουλεύειν, ἐσβαλόντας δὲ ἐς τὴν Πισαίαν σὺν ὅπλοις ἀπελθεῖν οἴκαδε ἀπράκτους ἔπεισε δεήσεσί τε καὶ ὅρκοις. Πύρρου δὲ τοῦ Πανταλέοντος μετὰ Δαμοφῶντα τὸν ἀδελφὸν βασιλεύσαντος Πισαῖοι πόλεμον ἑκούσιον ἐπανείλοντο Ἠλείοις. συναπέστησαν δέ σφισιν ἀπὸ Ἠλείων Μακίστιοι καὶ Σκιλλούντιοι, οὗτοι μὲν ἐκ τῆς Τριφυλίας, τῶν δὲ ἄλλων περιοίκων Δυσπόντιοι. τούτοις καὶ μάλιστα ἐς τοὺς Πισαίους οἰκεῖα ἦν, καὶ οἰκιστὴν Δυσποντέα γενέσθαι σφίσιν Οἰνομάου παῖδα ἐμνημόνευον. Πισαίους μὲν δὴ καὶ ὅσοι τοῦ πολέμου Πισαίοις μετέσχον, ἐπέλαβεν ἀναστάτους ὑπὸ Ἠλείων γενέσθαι. Παυσανίας VI, 22, 3-4. Έναν αιώνα αργότερα, περί το 472 π.χ., έγινε η τελική εκκαθάριση των λογαριασμών. Από τα λάφυρα των κατακτηθέντων και ενσωματωθέντων πια νότιων περιοχών με πρώτη την Πισάτιδα οι Ηλείοι οικοδόμησαν το μέγα σύμβολο του Ελληνισμού, τον Ναό του Διός στην Ολυμπία. Το διαθέσιμο κεφάλαιο θα διογκώθηκε και από

9 9 την αυξημένη εισροή εσόδων λόγω της μεγενθυνόμενης σημασίας των Ολυμπίων και της αποκλειστικής πλέον εκμετάλλευσης του ιερού και των αγώνων από τους Ηλείους. Την ίδια εποχή έγινε η μεγάλη αναδιοργάνωση των αγώνων, ορίσθηκαν 9 Αγωνοθέτες, ένας εξ εκάστης φυλής της διευρυμένης Ηλειακής επικράτειας και συνοικίσθηκε η Ήλις ως πρωτεύουσα της επικράτειας, αυτής που συμπεριέλαβε τελικά την Τριφυλία προς Νότο μέχρι Φιγαλείας στην Αρκαδία και Λεπρέου παρά την Νέδα. [Ένα σημαντικό επεισόδιο αυτής της διαμάχης για τον έλεγχο της χώρας περί και προς νότο του Αλφειού είναι αυτό που ιστορεί ο Παυσανίας VI, 22, 3-4. Το επεισόδιο είχε ως αποτέλεσμα, όπως είδαμε, ώστε «Πισαίους μὲν δὴ καὶ ὅσοι τοῦ πολέμου Πισαίοις μετέσχον, ἐπέλαβεν ἀναστάτους ὑπὸ Ἠλείων γενέσθαι». Η πολεμική αυτή εμπλοκή άρχισε επί της 48ης Ολυμπιάδος ( π.χ.) και κατέληξε στον επόμενο βασιλέα της Πισάτιδος, περί το 472 π.χ.]. Οι Ηλείοι εμπέδωσαν οριστικά την κυριαρχία τους σε όλη την περιοχή από Πισάτιδος μέχρι Μεσσηνίας κατά τις δύο δεκαετίες μετά τη Μάχη των Πλαταιών. [Ήταν η εποχή κατοχύρωσης και συσσώρευσης ισχύος εκ μέρους σημαντικών πόλεων όπως οι Θήβες και το Άργος που προσπάθησαν να κάνουν δια μιας την ενσωμάτωση γειτονικών πόλεων που Σπάρτη και Αθήνα είχαν συντελέσει στις αντίστοιχες περιφέρειές τους κατά την διάρκεια μακρών αιώνων και αγώνων]. Τελευταίες πράξεις της διαδικασίας αυτής ηγεμονικής προβολής των Ηλείων στην περιφέρεια της Δυτικής Πελοποννήσου αναφέρει ο Ηρόδοτος IV, 148, 4. Ομιλεί για τους Μινύες που από τη Λακωνία κατέφυγαν στη χώρα των Παρωρεατών και Καυκώνων (Τριφυλία) όταν ο Θήρας εξήγε από τη Σπάρτη την αποικία στη Θήρα. Οι Μινύες τότε μετακινηθέντες στην Δυτική Πελοπόννησο τους ντόπιους κατοίκους

10 10 «ἐξελάσαντες ἐκ τῆς χώρης σφέας αὐτοὺς ἓξ μοίρας διεῖλον, καὶ ἔπειτα ἔκτισαν πόλιας τάσδε ἐν αὐτοῖσι, Λέπρεον, Μάκιστον, Φρίξας, Πύργον, Ἔπιον, Νούδιον τουτέων δὲ τὰς πλεῦνας ἐπ ἐμέο Ἠλεῖοι ἐπόρθησαν». Το πρώτο ξεκαθάρισμα των Ηλείων θα έγινε με τους Πισάτες για την Ολυμπία. Αυτό πιθανότερο να συνέβη λίγο πριν τον συνοικισμό της Ήλιδας: ήταν η δυναμική αρχή για ό,τι ακολούθησε. Τότε συνέλαβαν οι Ηλείοι να συνοδεύσουν την περιφερειακή προβολή τους με ένα έργο μείζονος κλίμακας, αντάξιο της Ολυμπίας και σύμβολο του πνεύματός της. 300 χρόνια μετά την πρώτη Ολυμπιάδα (776 π.χ.) με την οποία αρχίζει η ακάθεκτη ορμή εις πολιτισμική δημιουργία του Ελληνισμού, οι Ηλείοι, λίγο μετά το 476 π.χ. αρχίζουν την οικοδόμηση του Ναού του Διός. Παυσανίας V, 10, 2: ἐποιήθη δὲ ὁ ναὸς καὶ τὸ ἄγαλμα τῷ Διῒ ἀπὸ λαφύρων, ἠνίκα Πίσαν οἱ Ἠλεῖοι καὶ ὅσον τῶν περιοίκων ἄλλο συναπέστη Πισαίοις πολέμῳ καθεῖλον. [Η επιχειρηματολογία του Furtwängler (υιοθετηθείσα από Urlich, Purgold) προς κατάδειξη ότι άρχισε η οικοδόμηση του ναού περί το 468 π.χ., είναι ισχνότατη και πρέπει να αντιστραφεί: η χρονολόγηση θραυσμάτων επιγραφής από τη θεμελίωση χρειάζεται να αναθεωρηθεί βάσει της λογικής του μείζονος πράγματος (οικοδόμηση του Ναού) και όχι αντιστρόφως. Cf. Σχόλια στην έκδοση Hitzig-Bluemner, II, 1 pp Και εξάλλου η διαφορά μερικών ετών δεν αξίζει στην προκειμένη περίπτωση τον κόπο της επιχειρηματολογίας]. Η διατύπωση του Παυσανία στο V, 10, 2 υποδηλώνει την εν ενί σχεδίω οικοδόμηση του Ναού και ποίηση του αγάλματος. Αυτό αφ εαυτού ενισχύει την ιδέα ότι αετώματα και χρυσελεφάντινος Ζευς είχαν περαιωθεί μέχρι την αρχή του δεύτερου ημίσεος του 5 ου αιώνα, οπότε Φειδίας και (θα δούμε) Αλκαμένης ήσαν ελεύθεροι να ασχοληθούν με το νέο μέγα σχέδιο, την ανίδρυση του Παρθενώνα στην Ακρόπολη, του οποίου η πραγμάτωση άρχιζε ακριβώς τότε.

11 11 Ο Ναός του Διός ολοκληρώθηκε μέχρι τη Μάχη της Τανάγρας το 457 π.χ., η οικοδόμησή του διήρκεσε δηλαδή περί τα 15 έτη, όσα και ο Παρθενών μετά. Μια χρυσή ασπίς κρεμάστηκε κάτω από επίχρυση Νίκη που επέκειτο στη γωνία της κορυφής του πρόσθιου αετώματος ήταν αφιέρωμα των Σπαρτιατών, δεκάτη από τα λάφυρα της νίκης τους στην περιβόητη μάχη κατά των Αθηναίων και Αργείων. ἐν δὲ Ὀλυμπίᾳ λέβης ἐπίχρυσος ἐπὶ ἑκάστῳ τοῦ ὀρόφου τῷ πέρατι ἐπίκειται, καὶ Νίκη κατὰ μέσον μάλιστα ἔστηκε τὸν ἀετόν, ἐπίχρυσος καὶ αὕτη. ὑπὸ δὲ τῆς Νίκης τὸ ἄγαλμα ἀσπὶς ἀνάκειται χρυσῆ, Μέδουσαν τὴν Γοργόνα ἔχουσα ἐπειργασμένην. τὸ ἐπίγραμμα δὲ τὸ ἐπὶ τῇ ἀσπίδι τούς τε ἀναθέντας δηλοῖ καὶ καθ ἥντινα αἰτίαν ἀνέθεσαν λέγει γὰρ δὴ οὕτω, Ναὸς μὲν φιάλαν χρυσέαν ἔχει, ἐκ δὲ Τανάγρας τοὶ Λακεδαιμόνιοι συμμαχία τ ἀνέθεν δῶρον ἀπ Ἀργείων καὶ Ἀθαναίων καὶ Ἰώνων, τὰν δεκάταν νίκας εἵνεκα τῶ πολέμω. (Παυσανίας V, 10, 4. Cf. I, 29, 9; Θουκυδίδης Ι, ; Διόδωρος ΧΙ, 81). Τρία τμήματα μαρμάρινου στελέχους φέροντος την επιγραφή βρέθηκαν κατά τις ανασκαφές στην Ολυμπία (Olympia V, Inschriften, No. 253). Προφανώς έκειτο επί του εδάφους σε στήλη και αναπαρήγε την επιγραφή που είχε χαραχθεί στην ασπίδα και βρισκόταν πάνω από το αέτωμα. Έτσι εξηγείται και η διαφορά της γενικής «τοῦ πολέμου», που γράφεται κατά το κοινό στην επιγραφή, ενώ ο Παυσανίας δίνει τη διαλεκτικά σωστή γραφή «τῶ πολέμω». Η μαρμάρινη επιγραφή μπορεί να είναι και λίγο μεταγενέστερη, όταν έγινε η σκέψη ή συνειδητοποιήθηκε η ανάγκη να τεκμηριωθεί τι γράφει εκεί ψηλά (68 πόδες δίδει ο Παυσανίας για το μέγιστο ύψος, μ. αν πρόκειται για Ρωμαϊκούς πόδες όπως ο Dörpfeld υποθέτει). Ο Ναός είχε δομικά ολοκληρωθεί λοιπόν, μετά της μαρμάρινης στέγης και των αετωμάτων, το 457/6, όταν έγινε η αφιέρωση. Από τον

12 12 γλυπτικό διάκοσμο οι 12 μετόπες του πρόναου και του οπισθόδομου είχαν τοποθετηθεί στην αρχιτεκτονική δομή του ναού. Αλλά δεν υπάρχει παρόμοια τεχνική ανάγκη για τα γλυπτά των αετωμάτων και τα επαέτια στοιχεία. (Νίκη στην κορυφή και λέβητες (τριποδικοί) στα δυο άκρα της ανατολικής όψης μόνον μάλλον παρά και των δύο. Η διατύπωση του Παυσανία υποδηλώνει μια μόνο τριάδα Νίκης και λεβήτων, αφού μια μόνο χρυσή ασπίδα ήταν το Λακεδαιμόνιο ανάθημα). Ακόμη περισσότερο δεν ήταν ανάγκη να είναι αμέσως έτοιμο με την αρχιτεκτονική ολοκλήρωση του ναού και το λατρευτικό άγαλμα του θεού. Βέλτιστη υπόθεση είναι ότι τα αετώματα τελείωσαν περί το 455 π.χ. ( με διαφορά μεταξύ τους, νωρίτερα το ανατολικό και αργότερα το δυτικό και για λόγους οικοδομικής τεχνικής και για λόγους τεχνοτροπίας και μορφολογίας), και μερικά χρόνια αργότερα, και πάντως μέχρι το 449, το άγαλμα. Με την πολιτική κυριαρχία του Περικλή στην Αθήνα από το 450/449 π.χ. (που έγινε απόλυτη από το 445/444 π.χ.) συνδυάστηκε η πολιτισμική-καλλιτεχνική εποπτεία του Φειδία (κάτι ανάλογο σαν του David στην Γαλλική Επανάσταση, την Υπατεία και την Αυτοκρατορία του Μ. Ναπολέοντος). Και τα γιγαντιαία έργα ανάπλασης της Ακρόπολης και οι μυριοτάλαντοι ναοί που διασπάθιζαν τους συμμαχικους φόρους σε λαικές επιδοτήσεις κατά το κατηγορητήριο της ολιγαρχικής αντιπολίτευσης, άρχισαν ένα χρόνο αργότερα. Αρχιτέκτων του Ναού στην Ολυμπία ήταν εντόπιος, ο Ηλείος Λίβων (Παυσανίας V, 10, 3). Το υλικό από κοινή ντόπια πέτρα, σημειώνει ο Παυσανίας, είναι «ἐπιχώριος πῶρος» (ibid.). Η στέγη από μάρμαρο Πεντελικό (ibid.). Μερικά κομμάτια προκύπτει από τα ανασκαφικά δεδομένα ότι ήταν από Πάριο μάρμαρο. (Λογικότερη ιδέα αυτή από το να υποθέσουμε ότι αρχικά ήταν εξ ολοκλήρου από Πάριο μάρμαρο, ενώ αργότερα αντικαταστάθηκε (γιατί;) εντελώς από Πεντελικό. (Η

13 13 αντικατάσταση και προσθήκη λεοντοκέφαλων υδρορροών είναι άλλο πράγμα). Η αρχιτεκτονική δομή είναι αυστηρή, εναρμόνια στιβαρή, «διατονική» και μεγαλοπρεπής: η πεμπτουσία του Δωρικού ρυθμού, μεταξύ του ΔυτικοΕλληνικού βάρους και της Αττικής χάρης. Η μορφή ισορροπεί ακριβώς στην απόλυτη αιχμή της ύπαρξης, συντονίζεται οξύτατα με την τελειότητα του Είναι όπου όλη η δύναμη του όντος έχει ουσιωθεί εις κάλλος. Ο ναός συνελήφθη ως μνημείο Ελληνισμού. Ο γλυπτικός διάκοσμος ανήκει σε τρεις διαφορετικούς καλλιτέχνες. Και χωρίς τη μαρτυρία του Παυσανία θα έπρεπε να καταλαβαίνουμε ότι οι τρεις ομάδες των δυο αετωμάτων και των μετοπών επιδεικνύουν τρεις διαφορετικές μορφολογικές τροπικότητες. (Cf. e.g. L. Alscher, Zum Anteil Verschiedener Bildhauerschulen an der Ausführung der Giebelskulpturen von Zeustemple. Der Zeus und der Apollonmeister, πρόχειρα στο H.-V. Herrmann, Die Olympia-Skulpturen, pp. 287 sqq.). Οι μετόπες έγιναν αναγκαστικά πρώτες και ενσωματώθηκαν στην αρχιτεκτονική δομή πριν την ολοκλήρωση του Ναού. Θα αναλύσω το θέμα αλλού, αλλά υποδηλώνουν Αιγινητική τεχνοτροπία και μορφολογία. Για τα αετώματα έγινε διαγωνισμός. Υπό την κυριαρχία του Αγωνιστικού Ιδεώδους και το πνεύμα του πανταχού κρατούντος Αγώνος και της συνεπακόλουθης Αριστείας, επιζητήθηκε το άριστο για το σύμβολο της αριστείας. (Μαρτυρίες για διαγωνισμούς γλυπτικών συνθέσεων μειζόνων έργων πολλαπλασιάζονται στον Χρυσούν Αιώνα. Για αυτό έγινε χρυσούς. Περιβόητος έμεινε ο αγών για την πληγωμένη Αμαζόνα). Τεκμηρίωση του γεγονότος προκειμένου για τον Ναό του

14 14 Διός στην Ολυμπία έχουμε από την αναθηματική επιγραφή στην τριγωνική μνημειακή βάση της Νίκης του Παιωνίου. Τις περιστάσεις του αφιερώματος εκθέτει ο Παυσανίας (V, 26, 1): Μεσσηνίων δὲ τῶν Δωριέων οἱ Ναύπακτόν ποτε παρὰ Ἀθηναίων λαβόντες ἄγαλμα ἐν Ὀλυμπίᾳ Νίκης ἐπὶ τῷ κίονι ἀνέθεσαν. τοῦτό ἐστιν ἔργον μὲν Μενδαίου Παιωνίου, πεποίηται δὲ ἀπὸ ἀνδρῶν πολεμίων, ὅτε Ἀκαρνᾶσι καὶ Οἰνιάδαις, ἐμοὶ δοκεῖν, ἐπολέμησαν. Μεσσήνιοι δὲ αὐτοὶ λέγουσι τὸ ἀνάθημά σφισιν ἀπὸ τοῦ ἔργου τοῦ ἐν τῇ Σφακτηρίᾳ νήσῳ μετὰ Ἀθηναίων, καὶ οὐκ ἐπιγράψαι τὸ ὄνομα τῶν πολεμίων σφᾶς τῷ ἀπὸ Λακεδαιμονίων δείματι, ἐπεὶ Οἰνιαδῶν γε καὶ Ἀκαρνάνων οὐδένα ἔχειν φόβον. [Ο Παυσανίας κατά κανόνα σαφώς διακρίνει το τι συνάγει (στηριζόμενος σε δεδομένα που αναφέρει) από το τι ασφαλώς γνωρίζει. Π.χ. στην περίπτωση του Ναού του Επικούριου Απόλλωνος ρητά αναφέρει ως αρχιτέκτονα τον Ικτίνο, ενώ συνάγει την ερμηνεία που δίνει της σημασίας του θείου επιθέτου, «Επικούριος» από δυο γεγονότα, ένα εκ των οποίων είναι ακριβώς ποιος ήταν ο αρχιτέκτων του έργου]. Η επιγραφή στο τριπρισματικό βάθρο της Νίκης βρέθηκε στις ανασκαφές. Olympia V, Νο. 259: Μεσσάνιοι καὶ Ναυπάκτιοι ἀνέθεν Διὶ Ὀλυμπίῳ δεκάταν ἀπὸ τῶν πολεμίων. Παιόνιος ἐποίησε Μενδαῖος καὶ τ ἀκρωτήρια ποιῶν ἐπὶ τὸν ναὸν ἐνίκα. Όπως ο Παυσανίας υποδηλώνει, η επιγραφή δεν αναφέρει ποιοι ήσαν οι πολέμιοι. Ο λόγος δεν μπορεί να είναι ειδικά ο φόβος των Σπαρτιατών όπως υποστήριζαν οι Μεσσήνιοι. Πολλά αναθήματα μιλούν γενικώς για εχθρούς, πιθανότατα γιατί προέρχονται από πολλές επιχειρήσεις και εναντίον διαφόρων αντιπάλων και όχι από μια μέγιστη

15 15 και περιβόητη νίκη. (Σωστά οι Dittenberger και Purgold ad loc. col. 381). Ο λόγος της αφιέρωσης δεν μπορεί επίσης να είναι, τουλάχιστον αποκλειστικά, τα γεγονότα της Σφακτηρίας (425 π.χ.), γιατί αν και συμμετείχαν ενεργά στην Αθηναϊκή επιτυχία εκεί Μεσσήνιοι (Θουκυδίδης IV, 9, 1; 32, 2; 36, 1), εντούτοις η νίκη εκείνη είχε περισσότερο τεράστια ηθική και ψυχολογική σημασία παρά κάποια σημαντική υλική, ώστε να δικαιολογεί το ανάθημα, το οποίο σε τέτοια περίπτωση θα ανέφερε τους Αθηναίους ως συναναθέτες και όχι τους απόντες και αμέτοχους γηγενείς Ναυπακτίους. ( Μεσσάνιοι και Ναυπάκτιοι δεν είναι οι εν Ναυπάκτῳ Μεσσήνιοι απλώς, όπως σωστά ο Curtius παρατήρησε, cf. op.cit. col Αν και πάλι η συμπερίληψη των Ναυπακτίων στην επιγραφή μπορεί να είναι πράξη αβροφροσύνης για τους συμπολίτες που de facto αποτελούσαν την ασθενέστερη και υποδεέστερη ομάδα στον νέο συνοικισμό της Ναυπάκτου από τους Μεσσηνίους. Ή Μεσσάνιοι να είναι άλλοι Μεσσήνιοι και όχι οι εν Ναυπάκτω εγκατασταθέντες από τους Αθηναίους). Η αφιέρωση αφορά πάντως ασφαλώς σε γεγονότα μετά την εγκατάσταση Μεσσηνίων στη Ναύπακτο από τους Αθηναίους (μετά το 460 π.χ.). Το γεγονός σηματοδοτούσε την συνολική αλλαγή στρατηγικής στην Αθήνα κατά το τέλος της δεκαετίας π.χ. Το 464 π.χ. (Ολυμπιάς 79η) έγινε ο μεγάλος σεισμός στη Σπάρτη και η επανάσταση των Ειλώτων, Μεσσηνίων συλλήβδην ονομαζόμενων διότι αυτοί ήσαν οι κυριότεροι υποτελείς στη Σπάρτη (Θουκυδίδης Ι, 101, 2). [Την ιστορία διηγείται ο Θουκυδίδης Ι, ; Παυσανίας IV, 24, 4-7; cf. Διόδωρος ΧΙ, 70; Πλούταρχος, Κίμων, 16]. Τελευταίο προπύργιο των Μεσσηνίων κατέστη πάλι η Ιθώμη (όπως στον Α Μεσσηνιακό Πόλεμο), όπου άντεξαν μια δεκαετία (Θουκυδίδης Ι, 103, 1). Η Σπάρτη βρέθηκε σε ανάγκη, προσκάλεσε εις βοήθεια τους συμμάχους, ο Κίμων διείπε τα πράγματα στην Αθήνα υπέρμαχος της

16 16 πολιτικής συνεργασίας με τη Σπάρτη σε διπολική γεωπολιτική βάση, παρευρέθη στρατηγών ο ίδιος εις ενίσχυση της πολιτικής του με ισχυρή δύναμη στην Ιθώμη, αλλά υποπτευθέντες οι Αθηναίοι απεπέμφθησαν υπό των Σπαρτιατών. Η Κιμώνεια πολιτική κατέρρευσε, ο Κίμων εξωστρακίσθη και οι Αθηναίοι για πρώτη φορά υιοθέτησαν στρατηγική φανερής αντιπαράθεσης προς τη Σπάρτη. Όταν τελικά, κατά το 455 π.χ. οι Σπαρτιάτες εξέβαλαν υποσπόνδους τους Μεσσήνιους από την Ιθώμη, οι Αθηναίοι παρέδωσαν στους βουλομένους εξ αυτών τη Ναύπακτο που είχαν πρόσφατα αποσπάσει από τους Λοκρούς Οζόλες. Ο Παυσανίας (IV, 25) διηγείται ότι εδραιωμένοι στη Ναύπακτο και ήρωες μεταξύ βαρβάρων αυτοί που ηττήθηκαν από τους Σπρτιάτες όχι κατ έλλειμμα ανδρείας και ύφεση αρετής («οἵ μηδὲ Λακεδαιμονίων ἀνδρίᾳ, τύχῃ δὲ ἠλλαττώθησαν», Παυσανίας IV, 25, 5), επιχείρησαν να πολυπραγμονήσουν στρεφόμενοι κατά των Ακαρνάνων και καταλαβόντες για ένα χρόνο τις Οινιάδες με την εύφορη γη στο δέλτα του Αχελώου. Δυνατόν ο Παυσανίας να εννοεί αυτές τις πολεμικές ανδραγαθίες όταν ερμηνεύει τους πολεμίους του αναθήματος στην Ολυμπία Ακαρνάνες και Οινιάδες (V, 26, 1). Οι οποίες ενδέχεται να συνεχίστηκαν κατά την κατάσταση επίσημου διπολισμού που επεκράτησε στην Ελλάδα μετά τα μέσα του αιώνα και πριν την έκρηξη του Πελοποννησιακού Πολέμου. Αλλά πιθανότερο είναι ο συσχετισμός του Παυσανία να είναι προς τις επιχειρήσεις των Αθηναίων στην Ακαρνανία κατά την αρχή του Πελοποννησιακού Πολέμου για τη στερέωση της φιλοαθηναϊκής μερίδας εκεί και συγκεκριμένα κατά των Οινιάδων, οι οποίες ήσαν «ἀεί ποτε πολέμιοι». Στις επιχειρήσεις αυτές ( π.χ.) συνέπραξαν ισάριθμα οι Μεσσήνιοι της Ναυπάκτου και υπήρξε λεία (Θουκυδίδης, ΙΙ ; cf. III, 7). Μετά την επιτυχία στη Σφακτηρία και τη σύλληψη των Σπαρτιατών

17 17 εκεί, οι Αθηναίοι τοποθέτησαν Μεσσήνιους από τη Ναύπακτο εις φυλακή της Πύλου. Οι Μεσσήνιοι αυτοί λήστευαν τη Λακωνική (δηλαδή την περί την Πύλο Μεσσηνία), οι δε Λακεδαιμόνιοι όντες αμαθείς και άπρακτοι σε ληστρικούς πολέμους και αντάρτικο είχαν έναν επιπλέον λόγο να επιδιώκουν την ειρήνευση με τους Αθηναίους (Θουκυδίδης IV, 41). Το λογικότερο είναι από αυτήν τη συσσωρευμένη λεία 4 περίπου ετών ( π.χ.), συν την άλλη, προγενέστερη κατά την αρχή του πολέμου και συγχρονίζουσα συνεχιζόμενη κατά τα Πυλιακά, από τους κοντινούς στη Ναύπακτο στόχους, να προέρχεται το ανάθημα της Νίκης του Παιωνίου, που έτσι μπορεί να χρονολογηθεί στην αρχή της Νικιείου Ειρήνης (421 π.χ.). Η χρονολόγηση αυτή είναι βαρύνουσα για την εκτίμηση του γλύπτη που ανέλαβε το ανατολικό αέτωμα, του ίδιου του Παιώνιου. Το σημαντικότερο στοιχείο της επιγραφής είναι η τελευταία προσθήκη: καὶ τ ἀκρωτήρια ποιῶν ἐπὶ τὸν ναὸν ἐνίκα. Το ρήμα σημαίνει συγκεκριμένη νίκη σε διαγωνισμό, σε κάποιον πραγματικό αγώνα, και όχι γενικά και αφηρημένα την εκ των υστέρων υπεροχή. Πρόκειται για αγώνα και για κρίση καλλιτεχνική. Περί τίνος πράγματος το λέει «τὰ ἀκρωτήρια». Τα ακρωτήρια επί τον ναόν δεν είναι εύλογο να σημαίνει τη Νίκη και τους λέβητες υπέρ το ανατολικό αέτωμα. Η αναφορά πρέπει να είναι σε κάτι σημαντικότερο από το ίδιο το έργο του οποίου αναθηματική επιγραφή είναι τα λεγόμενα. (Η ρητορική αύξηση είναι εικόνα και σήμα γενικής αξιολογικής αύξησης στο κλασσικό πνεύμα). Η ιδέα του υφολογικού anticlimax είναι απεχθής, δυσαρμόνια. Ακρωτήρια σημαίνει εδώ το αέτωμα που είναι ως στέγη πάνω από τον ναό. Ακριβώς με αυτή την έννοια ο Πλούταρχος ονομάζει «ακρωτήριον» το ναώδες αέτωμα στην οικεία του Καίσαρος (Καίσαρ, 63, 9). Στον φανταστικό Ναό του Ποσειδώνος ( εἶδος βαρβαρικὸν ἔχοντος ) που

18 18 αισθητοποιεί ο Πλάτων στον Κριτία, τα ακρωτήρια είναι επίχρυσα, τα αετώματα δηλαδή: «πάντα δὲ ἔξωθεν περιήλειψαν τὸν νεὼν ἀργύρῳ, πλὴν τῶν ἀκρωτηρίων, τὰ δὲ ἀκρωτήρια χρυσῷ τὰ δ ἐντός, τὴν μὲν ὀροφὴν ἐλεφαντίνην ἰδεῖν πᾶσαν χρυσῷ τε καὶ ἀργύρῳ καὶ ὀρειχάλκῳ πεποικιλμένην, τὰ δὲ ἄλλα πάντα τῶν τοίχων τε καὶ κιόνων καὶ ἐδάφους ὀρειχάλκῳ περιέλαβον (Κριτίας, 116d). Ο παραλληλισμός εξωτερικούεσωτερικού κάνει σαφέστερη τη δύναμη της σημασίας ακρωτήρια = αετώματα με τα εναέτια αγάλματα. Το βάθρο με τη Νίκη του Παιωνίου έκειτο νοτιοανατολικά της εισόδου του Ναού. Τα ακρωτήρια της επιγραφής είναι λοιπόν τα εγγύς ευρισκόμενα εναέτια αγάλματα, ο γλυπτικός διάκοσμος του ανατολικού αετώματος του Ναού. Εναρμονίζεται αυτή η ερμηνεία με τη ρητή δήλωση του Παυσανία ότι τα γλυπτά του ανατολικού αετώματος δημιούργησε ο Παιώνιος. τὰ μὲν δὴ ἔμπροσθεν ἐν τοῖς ἀετοῖς ἐστὶ Παιωνίου, γένος ἐκ Μένδης τῆς Θρᾳκίας, τὰ δὲ ὄπισθεν αὐτῶν Ἀλκαμένους, ἀνδρὸς ἡλικίαν τε κατὰ Φειδίαν καὶ δευτερεῖα ἐνεγκαμένου σοφίας ἐς ποίησιν ἀγαλμάτων (Παυσανίας V, 10, 8). Αετοί = το αέτωμα (cf. επίσης Παυσανίας Ι, 24, 5; ΙΙ, 11, 8; VIII, 45, 6; 7; Ευστάθιος Σχόλια στην Ιλιάδα, Ω 317). Σε διαγωνισμό ταυτόχρονο ή χωριστό ο Παιώνιος κέρδισε αναλαβών το ανατολικό αέτωμα, ο δε Αλκαμένης το Δυτικό. Ο Φειδίας εποίησε το χρυσελεφάντινο άγαλμα του Διός. Ο Παυσανίας το περιγράφει αναλυτικότατα ως θαύμα (V, 11). Αναφέρει και τις μετόπες με τα κατορθώματα του Ηρακλή, αλλά δεν δίνει όνομα γλύπτη (V, 10, 9). Η περιγραφή του Ναού του Διός είναι εξαιρετικά προσεγμένη και λεπτομερής. Η επιγραφή της Νίκης του Παιωνίου εναρμονίζεται προς τις πληροφορίες του Παυσανία.

19 19 Ο ακριβέστερος προσδιορισμός των σχετικών χρονολογιών, πότε έγιναν τα γλυπτά των αετωμάτων, των μετοπών και το λατρευτικό άγαλμα του Διός, προϋποθέτει την ανάλυση των έργων. Στο τελευταίο στάδιο της οικοδομής του ναού, επομένως γύρω στο 460 π.χ. το αργότερο, τοποθετούνται οι μετόπες. Προς το μέσο και μετά εκείνης της δεκαετίας ταιριάζουν τα δύο αετώματα. Θα δούμε αν μια a priori πιθανότητα να ανήκει ο Ζευς του Φειδίου στο μισό του αιώνα και την άμεση αρχή της επόμενης δεκαετίας μπορεί να επαληθευθεί. Η λογική διαδοχή είναι: Μετόπες (~ 460 π.χ. για την 80 η Ολυμπιάδα) Ανατολικό Αέτωμα και επαέτια επ αυτού (~ 456 π.χ. για την 81 η Ολυμπιάδα και το ανάθημα των Λακεδαιμονίων μετά την Μάχη της Τανάγρας) Δυτικό Αέτωμα (~ 452 π.χ. για την 82 η Ολυμπιάδα) Χρυσελαφάντινο Άγαλμα (~ μέχρι το 448 π.χ. για την 83 η Ολυμπιάδα. Πενταετείς Σπονδές το 450, Θάνατος του Κίμωνα και Ειρήνη του Καλλία μεταξύ Αθηνών και Περσίας το 449 π.χ.) *** Η γλυπτική αποκορύφωση σε συμβολισμό και μορφή του Ναού του Διός συντελείται στο Δυτικό Αέτωμα με τον Απόλλωνα στην Κενταυρομαχία. Η κλασσική μελέτη κάθε πράγματος αρχίζει από το τέλος, την ακμή και αποκορύφωση, της ουσίας του. *** Και πρώτα ορισμένες προσανατολιστικές ομοιότητες.

20 20 1) Έχει επισημανθεί η φυσιογνωμική συνάφεια μεταξύ της Κεφαλής του Απόλλωνα και του «Ξανθού Αγοριού» από την Ακρόπολη. Συγκρίνετε ειδικότερα την όψη Fig. 113 (H. Payne and G. Mackworth Young, Archaic Marble Sculpture from the Acropolis) με p. 19 (R. Hamann, Olympische Kunst) και Abb. 46 (G. Rodenwaldt und W. Hege, Olympia) και Frontispiece (Ashmole etc.); Fig (Payne+Young) με p. 21 (Hamann), Abb. 47 (Rodenwaldt-Hege) και Figs. 106 και 108 (B. Ashmole, N. Yalouris and A. Frantz, Olympia, The Sculptures of the Temple of Zeus); Fig. 570 (G. Richter, Kouroi) με Fig. 109 (Ashmole etc.); Fig (Payne+Young) με Fig. 107 (Ashmole etc.) και Abb. 47 (Rodenwaldt-Hege). Φυσιογνωμία, δομή προσώπου, κόμμωση, έκφραση συγκλίνουν σε έναν τύπο και μια ιδέα. Η συνάφεια εκτείνεται και στην τεκτονική του σώματος. Τα ισχία και η ήβη του «Ξανθού Αγοριού» έχουν πιθανότατα διασωθεί στο απόσπασμα Fig. 572 (Richter. Πλάγια και οπίσθια όψη Figs Richter). Συγκρίνετε με το αντίστοιχο μέρος του Απόλλωνα, Frontispiece και Abb. 43 (Rodenwaldt- Hege) και Figs (Ashmole etc.). Ιδιαίτερα εμφαντικός είναι ο σχηματισμός των ιλιακών μυών. 2) Κεφαλή του Λαπίθη του οποίου το χέρι δαγκώνει Κένταυρος, Figs , 90 (Ashmole etc.), Abb. 55 (Rodenwaldt-Hege) με την Κεφαλή από τις Μετόπες του Παρθενώνα Tafel 184 (Fr. Brommer, Die Metopen des Parthenon). 3) Κεφαλή του Θησέα, Figs (Ashmole etc.) με την Κεφαλή του Λαπίθη που ανήκει στην περίφημη νότια μετόπη 4 του Παρθενώνα, Tafel και Tafel 177 (Brommer). [Η μετόπη με την ευγενική όψη του Κενταύρου]. Cf. επίσης Tafel (Brommer). Και στη Νότια Μετόπη 1, Tafel ) Για σωματική δομή, αν και η λογική της σύνθεσης σε αέτωμα και μετόπη είναι τελείως διαφορετική, συγκριτέος ο Λαπίθης Figs (Ashmole etc.) = Abb. 56 και 58 (Rodenwaldt-Hege) = Abb. 30 (Hamann) και ο

21 21 συμμετρικόs Λαπίθης στην άλλη πλευρά του αετώματος Figs. 139, 140, 142 (Ashmole etc.) = Abb. 63 (Rodenwaldt-Hege), με τον Λαπίθη της Νότιας Μετόπης 2 του Παρθενώνα Tafel 165, 167 (Brommer). Αν αφαιρέσουμε τη μεγαλύτερη κλίση στον Λαπίθη της Ολυμπίας με ότι αυτό συνεπάγεται σε μυϊκή ένταση, η σωματική τεκτονική συγκλίνει. 5) Κένταυρος Figs. 82, 86, 87 και 89 (Ashmole etc.) με Κένταυρο Tafeln (Brommer). 6) Η «Αφροδίτη Louvre-Neapel, γνωστή σε πληθώρα αντιγράφων, συνάπτεται στο πρόσωπο τριών από αυτών (συμπεριλαμβανομένων των δύο καλύτερων που δίνουν την ονομασία του τύπου) με τη Δηϊδάμεια και τη νεαρή Λαπίθισσα στη γωνία του Δυτικού Αετώματος της Ολυμπίας. Συγκρίνετε (λαμβάνοντας υπόψη ότι οι Αφροδίτες είναι άτονα και μαλακά αντίγραφα σπουδαιότατου πρωτοτύπου) τα πρόσωπα της Αφροδίτης Louvre (Tafel 1, M. Brinke, Die Aphrodite Louvre-Neapel, στο Antike Plastik, Lieferung 25, pp. 7 sqq.), της Αφροδίτης Neapel 5997 (Tafel 11 Brinke) και της Αφροδίτης Neapel 5998 (Tafel 25 Brinke) με τη Δηϊδάμεια (Figs Ashmole etc.) και τη νεαρότερη έρπουσα Λαπίθισσα στη γωνία (Fig. 62 Ashmole etc.). Θα δείξω σε επόμενη μελέτη ότι η Αφροδίτη Louvre-Neapel αντιγράφει την περιβόητη Αφροδίτη εν Κήποις του Αλκαμένη (cf. Ch. Waldstein, Alcamenes and the Establishment of the Classical Type in Greek Art, pp ). Η σύλληψη της Κενταυρομαχίας ως πολεμικής μεν διαμάχης μέχρι φόνου, αλλά και ως αγωνιστικής αθλητικής αντιπαράθεσης δίκην πάλης και παγκρατίου, με την αντίστοιχη επίδειξη επιφανούς σωματικής τελειότητας εν έργω και εντάσει, είναι χαρακτηριστική τόσο του Δυτικού Αετώματος όσο και της Κενταυρομαχίας στις μετόπες του Παρθενώνα, όσο και σε σύγχρονες αγγειογραφικές συνθέσεις. Από την Ολυμπία σχετικά είναι τα συμπλέγματα Fig. 73 και 86 (Ashmole κ.λπ.). Στον

22 22 Παρθενώνα οι νότιες μετόπες βρίθουν από παλαιστικές λαβές και πυγμαχικές προβολές. V. Tafeln 187, 217, 229, 233 (παγκράτιο) [Brommer]. Το μοτίβο να πάει να σπάσει ο Κένταυρος μια στάμνα στο κεφάλι του Λαπίθη (Tafeln Brommer) επαναλαμβάνεται σε αγγειογραφία στη Φλωρεντία, No. 489 (E. Pfuhl, Malerei und Zeichnung der Griechen, III Band) = Abb. 5 (E. Löwy, Polygnot, Ein Buch von griechischer Malerei) όπου ο Κένταυρος έχει Σατυρική κεφαλή και ο Λαπίθης είναι Απολλωνόμορφος. (Aπό τον Ζωγράφο της Κενταυρομαχίας της Φλωρεντίας). Cf. Abb. 5 (Löwy).

Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη

Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη Τμήμα: Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας 8. Πανελλήνια Ιερά. Δελφοί και Ολυμπία Τα Πανελλήνια

Διαβάστε περισσότερα

ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ [www.philosophical-research.org] ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΙΣΤΟΡΙΚΟΦΙΛΟΣΟΦΙΚΟΥ ΛΟΓΟΥ. Μελέτη Ελληνισμού

ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ [www.philosophical-research.org] ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΙΣΤΟΡΙΚΟΦΙΛΟΣΟΦΙΚΟΥ ΛΟΓΟΥ. Μελέτη Ελληνισμού ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ [www.philosophical-research.org] ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΙΣΤΟΡΙΚΟΦΙΛΟΣΟΦΙΚΟΥ ΛΟΓΟΥ ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ Λ. ΠΙΕΡΡΗΣ ΚΥΚΛΟΣ ΚΖ ΠΕΡΙΟΔΟΣ 2013-2014 Μελέτη Ελληνισμού Ιδέα 5ης Χωρολογικής Εκδρομής: Ολυμπία

Διαβάστε περισσότερα

Η θεώρηση και επεξεργασία του θέματος οφείλει να γίνεται κυρίως από αρχιτεκτονικής απόψεως. Προσπάθεια κατανόησης της συνθετικής και κατασκευαστικής

Η θεώρηση και επεξεργασία του θέματος οφείλει να γίνεται κυρίως από αρχιτεκτονικής απόψεως. Προσπάθεια κατανόησης της συνθετικής και κατασκευαστικής ΑΝΑΓΝΩΣΗ - ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΜΝΗΜΕΙΟΥ ΝΑΟΣ ΤΟΥ ΗΦΑΙΣΤΟΥ Η θεώρηση και επεξεργασία του θέματος οφείλει να γίνεται κυρίως από αρχιτεκτονικής απόψεως. Προσπάθεια κατανόησης της συνθετικής και κατασκευαστικής δομής

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη

Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη Τμήμα: Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας 9. Ναοί του 4 ου αι. π.χ. στην ηπειρωτική Ελλάδα

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 7. Kλασική Εποχή. Οι Τέχνες και τα Γράμματα

Κεφάλαιο 7. Kλασική Εποχή. Οι Τέχνες και τα Γράμματα Κεφάλαιο 7 Kλασική Εποχή Οι Τέχνες και τα Γράμματα Στόχοι: Mε το τέλος της ενότητας οι μαθητές να είναι σε θέση να διαπιστώσουν τον ιδιαίτερο χαρακτήρα της ελληνικής τέχνης σε συνδυασμό με τις πολιτικές

Διαβάστε περισσότερα

Ομάδα 3 η Μπέσσας Γιάννης Μπινιάρη Εβελίνα Ντασιώτης Φάνης

Ομάδα 3 η Μπέσσας Γιάννης Μπινιάρη Εβελίνα Ντασιώτης Φάνης Ομάδα 3 η Μπέσσας Γιάννης Μπινιάρη Εβελίνα Ντασιώτης Φάνης Μετά την τελική επικράτησή τους στους Περσικούς πολέμους οι Έλληνες έκαναν πολλά και ποικίλα αναθήματα σε διάφορα ιερά. Στους Δελφούς αφιέρωσαν

Διαβάστε περισσότερα

Ο Παρθενώνας, ναός χτισμένος προς τιμήν της Αθηνάς, προστάτιδας της πόλης της Αθήνας, υπήρξε το αποτέλεσμα της συνεργασίας σημαντικών αρχιτεκτόνων

Ο Παρθενώνας, ναός χτισμένος προς τιμήν της Αθηνάς, προστάτιδας της πόλης της Αθήνας, υπήρξε το αποτέλεσμα της συνεργασίας σημαντικών αρχιτεκτόνων Ο Παρθενώνας, ναός χτισμένος προς τιμήν της Αθηνάς, προστάτιδας της πόλης της Αθήνας, υπήρξε το αποτέλεσμα της συνεργασίας σημαντικών αρχιτεκτόνων και γλυπτών στα μέσα του 5ου π.χ. αιώνα. Η εποχή της κατασκευής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΟΓΙΚΑ. και ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

ΠΡΟΛΟΓΙΚΑ. και ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 1 ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΙΣΤΟΡΙΚΟΦΙΛΟΣΟΦΙΚΟΥ ΛΟΓΟΥ ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ Λ. ΠΙΕΡΡΗΣ ΚΥΚΛΟΣ Λ ΠΕΡΙΟΔΟΣ 2016-2017 ΣΥΝΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΠΑΡΤΗΣ Η Σπάρτη και η Δωρική Ουσία του Ελληνισμού ΠΡΟΛΟΓΙΚΑ και ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 2 Η Σπάρτη και η Δωρική Ουσία

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΥΣΕΙΟ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ. Μουσειακή παρουσίαση του οικοδομικού προγράμματος του Αυτοκράτορα Αδριανού. Μουσείο Ακρόπολης, Ισόγειο.

ΜΟΥΣΕΙΟ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ. Μουσειακή παρουσίαση του οικοδομικού προγράμματος του Αυτοκράτορα Αδριανού. Μουσείο Ακρόπολης, Ισόγειο. ΜΟΥΣΕΙΟ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ Μουσειακή παρουσίαση του οικοδομικού προγράμματος του Αυτοκράτορα Αδριανού για την Αθήνα του 2 ου αιώνα μ.χ Μουσείο Ακρόπολης, Ισόγειο Ελεύθερη πρόσβαση Ώρες λειτουργίας του Μουσείου

Διαβάστε περισσότερα

1:Layout 1 10/2/2009 11:00 μ Page 1. το αρχαιολογικό μουσείο ιωαννίνων

1:Layout 1 10/2/2009 11:00 μ Page 1. το αρχαιολογικό μουσείο ιωαννίνων 1:Layout 1 10/2/2009 11:00 μ Page 1 το αρχαιολογικό μουσείο ιωαννίνων 1:Layout 1 10/2/2009 11:00 μ Page 2 1:Layout 1 10/2/2009 11:00 μ Page 3 ΒΑΣΙΛΕΥΣ ΠΥΡΡΟΣ αντίγραφο από πρωτότυπο του 3ου π.χ. αι. της

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Αρχαία Ελληνική Ιστορία (55ΑΥ2) Διδάσκων: Α. Farrington (email: eduserv@otenet.gr. Έλεγχος προόδου (Ενότητες 4 5)

Εισαγωγή στην Αρχαία Ελληνική Ιστορία (55ΑΥ2) Διδάσκων: Α. Farrington (email: eduserv@otenet.gr. Έλεγχος προόδου (Ενότητες 4 5) Εισαγωγή στην Αρχαία Ελληνική Ιστορία (55ΑΥ2) Διδάσκων: Α. Farrington (email: eduserv@otenet.gr 1. Ποια από τις ακόλουθες μάχες δεν έχει σχέση με τους Μηδικούς Πολέμους; α. η μάχη της Μυκάλης β. η μάχη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΓΙΝΕΙΑ ΜΑΡΜΑΡΑ Με τον όρο ΕΛΓΙΝΕΙΑ ΜΑΡΜΑΡΑ εννοούμε τα μαρμάρινα γλυπτά του Παρθενώνα που βρίσκονται στο Βρετανικό Μουσείο. Αυτά τα γλυπτά ήταν στα

ΕΛΓΙΝΕΙΑ ΜΑΡΜΑΡΑ Με τον όρο ΕΛΓΙΝΕΙΑ ΜΑΡΜΑΡΑ εννοούμε τα μαρμάρινα γλυπτά του Παρθενώνα που βρίσκονται στο Βρετανικό Μουσείο. Αυτά τα γλυπτά ήταν στα ΕΛΓΙΝΕΙΑ ΜΑΡΜΑΡΑ Με τον όρο ΕΛΓΙΝΕΙΑ ΜΑΡΜΑΡΑ εννοούμε τα μαρμάρινα γλυπτά του Παρθενώνα που βρίσκονται στο Βρετανικό Μουσείο. Αυτά τα γλυπτά ήταν στα αετώματα, στις μετώπες και στη ζωφόρο του Παρθενώνα,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΟ ΚΕΙΜΕΝΟ. ΕΝΟΤΗΤΑ 4η

ΑΡΧΑΙΟ ΚΕΙΜΕΝΟ. ΕΝΟΤΗΤΑ 4η ΑΡΧΑΙΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΕΝΟΤΗΤΑ 4η 15. Bούλομαι δὲ καὶ ἃς βασιλεῖ πρὸς τὴν πόλιν συνθήκας ὁ Λυκοῦργος ἐποίησε διηγήσασθαι: μόνη γὰρ δὴ αὕτη ἀρχὴ διατελεῖ οἵαπερ ἐξ ἀρχῆς κατεστάθη: τὰς δὲ ἄλλας πολιτείας εὕροι

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΙ ΚΑΙ ΟΙ ΑΛΛΟΙ ΑΘΛΗΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ

ΟΙ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΙ ΚΑΙ ΟΙ ΑΛΛΟΙ ΑΘΛΗΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΟΙ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΙ ΚΑΙ ΟΙ ΑΛΛΟΙ ΑΘΛΗΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΘΕΜΑΤΑ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ Πανελλήνιοικαιτοπικοίαγώνες.

Διαβάστε περισσότερα

Η Νίκη ήταν κόρη της Στύγας και του Πάλλαντα. Είχε αδέρφια της το Κράτος, το Ζήλο και τη Βία.

Η Νίκη ήταν κόρη της Στύγας και του Πάλλαντα. Είχε αδέρφια της το Κράτος, το Ζήλο και τη Βία. Η Νίκη σε νομίσματα Νίκη: θεά της ελληνικής μυθολογίας προσωποποιούσε τη δόξα του ελληνικού πολιτισμού. Η Νίκη στέλνονταν από το Δία για να εξυμνήσει μία νίκη, να προσφέρει σπονδές ή να στεφανώσει ένα

Διαβάστε περισσότερα

Δωρικές και Ολυμπιακές Μελέτες

Δωρικές και Ολυμπιακές Μελέτες 1 Απόστολος Πιερρής Δωρικές και Ολυμπιακές Μελέτες *** Η Μορφολογία του Δωρικού και του Ιωνικού Ρυθμού στην Πρώιμη Αρχαϊκή Γλυπτική ΙΙ 25 Φεβρουαρίου 2015 2 Παράλληλα, και λίγο αργότερα από τη γραμμή της

Διαβάστε περισσότερα

Αφιερώνω αυτή τηνεργασία στην αγαπηµένη µου δασκάλα, κυρία Ειρήνη Καραγιάννη, που µας δίδαξε µε τόση αγάπη και χαρά όλα τα µαθήµατα της Γ και Τάξης

Αφιερώνω αυτή τηνεργασία στην αγαπηµένη µου δασκάλα, κυρία Ειρήνη Καραγιάννη, που µας δίδαξε µε τόση αγάπη και χαρά όλα τα µαθήµατα της Γ και Τάξης 6ο Γυµνάσιο Νέας Ιωνίας Τάξη:Α Τµήµα:2 Μάθηµα:Αρχαία Ιστορία ιδάσκουσα:ελ.σάρδη Η ΘΕΑ ΑΘΗΝΑ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΗΣ ΜΑΘΗΤΡΙΑΣ:ΣΕΒΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΠΟΥΛΟΥ ΜΑΪΟΣ 2015 Αφιερώνω αυτή τηνεργασία στην αγαπηµένη µου

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη

Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη Τμήμα: Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας 3. Κλασική Αρχιτεκτονική και Τοπογραφία. Αθηναϊκή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΤΕ ΓΙΝΟΝΤΑΝ ΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΑΓΩΝΟΘΕΤΕΣ-ΒΡΑΒΕΙΑ

ΠΟΤΕ ΓΙΝΟΝΤΑΝ ΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΑΓΩΝΟΘΕΤΕΣ-ΒΡΑΒΕΙΑ ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΟΤΕ ΓΙΝΟΝΤΑΝ ΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΑΓΩΝΟΘΕΤΕΣ-ΒΡΑΒΕΙΑ Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΘΕΜΑΤΑ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ Λόγοι

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη

Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη Τμήμα: Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας 6. Οι χρυσελεφάντινοι κολοσσοί του Φειδία και

Διαβάστε περισσότερα

ΘΟΥΚΥ Ι Η ΠΕΡΙΚΛΕΟΥΣ ΕΠΙΤΑΦΙΟΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 36

ΘΟΥΚΥ Ι Η ΠΕΡΙΚΛΕΟΥΣ ΕΠΙΤΑΦΙΟΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 36 ΘΟΥΚΥ Ι Η ΠΕΡΙΚΛΕΟΥΣ ΕΠΙΤΑΦΙΟΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 36 ΘΕΜΑ: Εγκώμιο των προγόνων, των πατέρων και της σύγχρονης γενιάς. Υποδήλωση του θέματος του Επιταφίου. ΠΡΟΓΟΝΟΙ (Από τη μυθική εποχή ως το τέλος των Περσικών

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη

Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη Τμήμα: Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας 12. Γλύπτες του 4 ου αι. π.χ. Σκόπας, Ευφράνωρ,

Διαβάστε περισσότερα

Η Γνώση. Tι γίνεται στη φύση το Μάιο

Η Γνώση. Tι γίνεται στη φύση το Μάιο Η Γνώση Tι γίνεται στη φύση το Μάιο Η ακακία κράταιγος, η σημύδα, η μελία, το σπάρτο, η βελανιδιά, ο σμίλακας, η μανόλια, η καρυδιά, η μηλιά, η αχλαδιά, ο φιλάδελφος, η σορβιά και ο σαμπούκος είναι ανθισμένα.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. ΘΟΥΚΥΔΙΔΗ, ΒΙΒΛΙΟ 3 ο,70 (1,2)

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. ΘΟΥΚΥΔΙΔΗ, ΒΙΒΛΙΟ 3 ο,70 (1,2) ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΘΟΥΚΥΔΙΔΗ, ΒΙΒΛΙΟ 3 ο,70 (1,2) Εμφύλια διαμάχη στην Κέρκυρα Μετά την καταστολή της αποστασίας των Μυτιληναίων από τους Αθηναίους και την κατάληψη των Πλαταιών από τους Σπαρτιάτες(427π.Χ.),

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΟΜΟ ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΑΛΑΙΟΛΙΘΙΚΗ ΕΩΣ ΤΗ ΡΩΜΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ. Χρονολογία. 100.000 ως 20.000 10.000. 7000 ως 6000. Νεότερη

ΣΥΝΤΟΜΟ ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΑΛΑΙΟΛΙΘΙΚΗ ΕΩΣ ΤΗ ΡΩΜΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ. Χρονολογία. 100.000 ως 20.000 10.000. 7000 ως 6000. Νεότερη ΣΥΝΤΟΜΟ ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΑΛΑΙΟΛΙΘΙΚΗ ΕΩΣ ΤΗ ΡΩΜΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ Χρονολογία Ελλάδα - Αιγαίο 100.000 ως 20.000 Μέση και Νεότερη Παλαιολιθική 10.000 Μεσολιθική εποχή 7000 ως 6000 Έναρξη Νεολιθικής 5600 Μέση

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΑΣΙΚΗ ΕΠΟΧΗ 479 323 π.χ.

ΚΛΑΣΙΚΗ ΕΠΟΧΗ 479 323 π.χ. ΚΛΑΣΙΚΗ ΕΠΟΧΗ 479 323 π.χ. Α. Η ΣΥΜΜΑΧΙΑ ΤΗΣ ΔΗΛΟΥ Ή Α ΑΘΗΝΑΪΚΗ ΣΥΜΜΑΧΙΑ (478 431 π.χ.) ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΑΚΗΣ ΧΡΗΣΤΟΣ ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ 1. Οι ελληνικές πόλεις παραμέρισαν τις διαφορές τους και συμμάχησαν για την αντιμετώπιση

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΥΜΠΙΑΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ ΑΓΓΕΛΗ ΕΥΓΕΝΙΑ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΔΗ ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΒΙΛΛΗ ΕΦΗ ΓΕΩΡΒΑΣΙΛΗ ΤΖΟΥΛΙΑ

ΟΛΥΜΠΙΑΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ ΑΓΓΕΛΗ ΕΥΓΕΝΙΑ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΔΗ ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΒΙΛΛΗ ΕΦΗ ΓΕΩΡΒΑΣΙΛΗ ΤΖΟΥΛΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ ΑΓΓΕΛΗ ΕΥΓΕΝΙΑ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΔΗ ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΒΙΛΛΗ ΕΦΗ ΓΕΩΡΒΑΣΙΛΗ ΤΖΟΥΛΙΑ Από την Αρχαία Ελλάδα στο Σήμερα 900 π.χ: η πρώτη γραπτή μαρτυρία 6 ος 5 ος αι.: σημαντική εξέλιξη

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ ΜΕ ΤΗ ΜΑΡΙΖΑ ΝΤΕΚΑΣΤΡΟ

ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ ΜΕ ΤΗ ΜΑΡΙΖΑ ΝΤΕΚΑΣΤΡΟ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ ΜΕ ΤΗ ΜΑΡΙΖΑ ΝΤΕΚΑΣΤΡΟ Το εκπαιδευτικό πρόγραμμα σχεδίασε η Μαρίζα Ντεκάστρο, παιδαγωγός-συγγραφέας, για την πολιτιστική εταιρεία Η ΠΥΡΝΑ. Βιβλιογραφία Πάνος Βαλαβάνης-Ιωάννα Φωκά,

Διαβάστε περισσότερα

Το αντικείμενο [τα βασικά]

Το αντικείμενο [τα βασικά] Το αντικείμενο [τα βασικά] Στην ενότητα αυτή θα ασχοληθούμε με το αντικείμενο στα αρχαία ελληνικά. Παράλληλα θα δίνονται παραδείγματα και στα Νέα Ελληνικά (ΝΕ) Τι είναι το αντικείμενο; Αντικείμενο είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ. Αριστοτέλους Πολιτικά, Θ 2, 1 4)

ΔΙΔΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ. Αριστοτέλους Πολιτικά, Θ 2, 1 4) 53 Χρόνια ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΑΒΒΑΪΔΗ-ΜΑΝΩΛΑΡΑΚΗ ΠΑΓΚΡΑΤΙ : Φιλολάου & Εκφαντίδου 26 : Τηλ.: 2107601470 ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ : ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 2013 ΔΙΔΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ Αριστοτέλους Πολιτικά,

Διαβάστε περισσότερα

Δωρικές Μελέτες *** Απόστολος Πιερρής. Η Ανάδυση της Μορφής. στα Ορειχάλκινα Ειδώλια της Ολυμπίας ΙΙ. Οι «Απόλλωνες» της Πρωτοαρχαϊκής Εποχής

Δωρικές Μελέτες *** Απόστολος Πιερρής. Η Ανάδυση της Μορφής. στα Ορειχάλκινα Ειδώλια της Ολυμπίας ΙΙ. Οι «Απόλλωνες» της Πρωτοαρχαϊκής Εποχής 1 Απόστολος Πιερρής Δωρικές Μελέτες *** Η Ανάδυση της Μορφής στα Ορειχάλκινα Ειδώλια της Ολυμπίας ΙΙ. Οι «Απόλλωνες» της Πρωτοαρχαϊκής Εποχής 4 Φεβρουαρίου 2015 2 Μια ομάδα ειδωλίων στην Ολυμπία διαδηλώνει

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΟΛΥΜΠΙΑΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΙ Η ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΤΟΥΣ. Βασίλης Γιωργαλλάς Καθηγητής Φυσικής Αγωγής

ΟΙ ΟΛΥΜΠΙΑΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΙ Η ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΤΟΥΣ. Βασίλης Γιωργαλλάς Καθηγητής Φυσικής Αγωγής ΟΙ ΟΛΥΜΠΙΑΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΙ Η ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΤΟΥΣ Βασίλης Γιωργαλλάς Καθηγητής Φυσικής Αγωγής ...φθειρομένης τότε δή μάλιστα της Ελλάδος υπό εμφυλίων στάσεων και υπό νόσου λοιμώδους, επήλθεν αιτήσαι τον εν Δελφοίς

Διαβάστε περισσότερα

Δωρικές και Ολυμπιακές Μελέτες

Δωρικές και Ολυμπιακές Μελέτες 1 Απόστολος Πιερρής Δωρικές και Ολυμπιακές Μελέτες *** Η Μορφολογία του Δωρικού και του Ιωνικού Ρυθμού στην Πρώιμη Αρχαϊκή Γλυπτική Ι 18 Φεβρουαρίου 2015 2 Der griechische Tempel ist ein hohes Lied auf

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΚ ΚΑΒΑΛΑΣ ΗΜΕΡΙΔΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΣΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Τετάρτη

ΠΕΚ ΚΑΒΑΛΑΣ ΗΜΕΡΙΔΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΣΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Τετάρτη ΠΕΚ ΚΑΒΑΛΑΣ ΗΜΕΡΙΔΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΣΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Τετάρτη 12-12-2012 Δρ. Κωνσταντίνα Κηροποιού Σχολική Σύμβουλος Φιλολόγων Καβάλας μεταξύ σας. ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ 1: Καθίστε σε ομάδες των τεσσάρων

Διαβάστε περισσότερα

Α Κύκλος: 1 14 Ιουλίου 2013

Α Κύκλος: 1 14 Ιουλίου 2013 Α Κύκλος: 1 14 Ιουλίου 2013 ΔΕΥΤΕΡΑ, 1 Ιουλίου Άφιξη στο ξενοδοχείο Ιλισός και τακτοποίηση στα δωμάτια 17:30 Κέρασμα και συνάντηση με τους υπεύθυνους των Θερινών Σχολείων 20:30-23:00 ΤΡΙΤΗ, 2 Ιουλίου 09:30-10:00

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ Πυραμίδες στην Ελλάδα

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ Πυραμίδες στην Ελλάδα ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ Πυραμίδες στην Ελλάδα Oι πυραμίδες που έχουν εντοπιστεί στην Ελλάδα, αποτελούν μοναδικά δείγματα πυραμιδικής αρχιτεκτονικής στον ευρωπαϊκό χώρο. Η μορφή τους, η αρχιτεκτονική τους, καθώς

Διαβάστε περισσότερα

ΒΩΜΟΣ ΤΟΥ ΙΟΝΥΣΟΥ ΑΡΧΑΙΟ ΙΚΑΡΙΟΝ

ΒΩΜΟΣ ΤΟΥ ΙΟΝΥΣΟΥ ΑΡΧΑΙΟ ΙΚΑΡΙΟΝ ΒΩΜΟΣ ΤΟΥ ΙΟΝΥΣΟΥ ΑΡΧΑΙΟ ΙΚΑΡΙΟΝ Ἐριχθονίου δὲ ἀποθανόντος καὶ ταφέντος ἐν τῷ αὐτῷ τεµένει τῆς Ἀθηνᾶς Πανδίων ἐβασίλευσεν, ἐφ οὗ ηµήτηρ καὶ ιόνυσος εἰς τὴν Ἀττικὴν ἦλθον. ἀλλὰ ήµητρα µὲν Κελεὸς [εἰς τὴν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΘΕΜΑ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ. Αριστοτέλη «Πολιτικά»

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΘΕΜΑ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ. Αριστοτέλη «Πολιτικά» Ελευθερίου Βενιζέλου 237, Γάζι Τηλ./Fax: 2810 823411 email: syxekp@gmail. com www.syekp.gr Βρέντζου Μαρία, Φιλόλογος ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΘΕΜΑ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΚΕΙΜΕΝΟ Αριστοτέλη «Πολιτικά»

Διαβάστε περισσότερα

1. Λίθινοι ναοί 2. Λίθινα αγάλματα σε φυσικό και υπερφυσικό μέγεθος

1. Λίθινοι ναοί 2. Λίθινα αγάλματα σε φυσικό και υπερφυσικό μέγεθος ΑΡΧΑΪΚΗ ΤΕΧΝΗ ΒΑΣΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ 1. Λίθινοι ναοί 2. Λίθινα αγάλματα σε φυσικό και υπερφυσικό μέγεθος Επίδραση από τέχνη Ανατολής και Αιγύπτου μνημειακοί ναοί Πέτρα, μάρμαρο Το σχήμα θυμίζει μέγαρο ΜΕΡΗ

Διαβάστε περισσότερα

Ι ΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ Αριστοτέλους Πολιτικά (Γ1, 1-2, 3-4/6/12) Τῷ περὶ πολιτείας ἐπισκοποῦντι, καὶ τίς ἑκάστη καὶ ποία

Ι ΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ Αριστοτέλους Πολιτικά (Γ1, 1-2, 3-4/6/12) Τῷ περὶ πολιτείας ἐπισκοποῦντι, καὶ τίς ἑκάστη καὶ ποία ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ʹ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΥΤΕΡΑ 29 ΜΑΪΟΥ 2006 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) Ι ΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ Αριστοτέλους

Διαβάστε περισσότερα

ψ Ρ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΚΑΙ ΣΤΟ ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΩΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ -N^ ->5^ **' ΑΣΗΜΙΝΑ ΛΕΟΝΤΗ

ψ Ρ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΚΑΙ ΣΤΟ ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΩΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ -N^ ->5^ **' ΑΣΗΜΙΝΑ ΛΕΟΝΤΗ ψ Ρ ' '.'."» *?' Ρ -N^ ->5^ ι"*** **' "HSf % ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΚΑΙ ΣΤΟ ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΩΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ ΑΣΗΜΙΝΑ ΛΕΟΝΤΗ Το Τμήμα Εκπαιδευτικών Προγραμμάτων της Υπηρεσίας Συντήρησης Μνημείων

Διαβάστε περισσότερα

Αλέξανδρος Νικολάου, ΒΠΠΓ

Αλέξανδρος Νικολάου, ΒΠΠΓ Αλέξανδρος Νικολάου, ΒΠΠΓ Στην αρχαϊκή εποχή εικάζεται ότι υπήρχε κάποιο είδος θεατρικής κατασκευής στο χώρο που βρίσκονται τα σημερινά ευρήματα του θεάτρου, ενώ στα κλασσικά χρόνια υπήρχε σίγουρα κάποια

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΟΛΥΜΠΙΑ Ή ΟΛΥΜΠΙΑΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ

ΤΑ ΟΛΥΜΠΙΑ Ή ΟΛΥΜΠΙΑΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΤΑ ΟΛΥΜΠΙΑ Ή ΟΛΥΜΠΙΑΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΘΕΜΑΤΑ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ Ίδρυση και καθιέρωση

Διαβάστε περισσότερα

0,1,1,2,3,5,8,13,21,34,55,89...

0,1,1,2,3,5,8,13,21,34,55,89... ΧΡΥΣΗ ΤΟΜΗ: Β ΜΕΡΟΣ 0,1,1,2,3,5,8,13,21,34,55,89... Οι παραπάνω αριθμοί ονομάζονται Ακολουθία Fibonacci το άθροισμα των 2 προηγουμένων αριθμών ισούται με τον επόμενο αριθμό στην ακολουθία. Το πηλίκο τον

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2014

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2013 2014 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΤΑΞΗ: Α ΜΑΘΗΜΑ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 2 ΩΡΕΣ ΩΡΑ: 8.00 10.00 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 6/6/2014 ΤΟ ΓΡΑΠΤΟ ΑΠΟΤΕΛΕΙΤΑΙ ΑΠΟ 7 ΣΕΛΙΔΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Τα 7 θαύματα του αρχαίου κόσμου Χαρίδης Φίλιππος

Τα 7 θαύματα του αρχαίου κόσμου Χαρίδης Φίλιππος Τα 7 θαύματα του αρχαίου κόσμου Χαρίδης Φίλιππος 1. Η μεγάλη Πυραμίδα της Γκίζας Η τεράστια αυτή πυραμίδα είναι το αρχαιότερο από τα εφτά θαύματα του Αρχαίου Κόσμου, αλλά είναι το μόνο που διασώζετε 4.000χ.Όταν

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟ ΜΑΘΗΤΗ. υο λόγια για το βιβλίο σου

ΙΣΤΟΡΙΑ ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟ ΜΑΘΗΤΗ. υο λόγια για το βιβλίο σου ΙΣΤΟΡΙΑ ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟ ΜΑΘΗΤΗ ΑΡ. ΣΕΛΙ ΑΣ ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΣ & ΣΤΙΧΟΣ ΥΠΑΡΧΟΥΣΑ ΙΑΤΥΠΩΣΗ ΙΟΡΘΩΣΗ 5 Εισαγωγικό σημείωμα για το μαθητή 6 3 η παράγραφος 3 ος ισθμό 7 Παράθεμα 1 ο Α 8 Παράθεμα 2 Α 11 2 η παράγραφος

Διαβάστε περισσότερα

Η μετατροπή της Αθηναϊκής Συμμαχίας σε Ηγεμονία

Η μετατροπή της Αθηναϊκής Συμμαχίας σε Ηγεμονία Θέμα της διδακτικής πρότασης Η μετατροπή της Αθηναϊκής Συμμαχίας σε Ηγεμονία Τάξη: Α Γυμνασίου Στοχοθεσία Επιδιώκεται οι μαθητές/τριες να προσδιορίσουν την πορεία που οδήγησε την Αθήνα σε ρόλο ηγεμόνα

Διαβάστε περισσότερα

ΘΟΥΚΥΔΙΔΟΥ ΠΕΡΙΚΛΕΟΥΣ ΕΠΙΤΑΦΙΟΣ- ΚΕΦ. 39 ΘΕΜΑ: Σύγκριση Αθήνας και Σπάρτης στα πολεμικά

ΘΟΥΚΥΔΙΔΟΥ ΠΕΡΙΚΛΕΟΥΣ ΕΠΙΤΑΦΙΟΣ- ΚΕΦ. 39 ΘΕΜΑ: Σύγκριση Αθήνας και Σπάρτης στα πολεμικά ΘΟΥΚΥΔΙΔΟΥ ΠΕΡΙΚΛΕΟΥΣ ΕΠΙΤΑΦΙΟΣ- ΚΕΦ. 39 ΘΕΜΑ: Σύγκριση Αθήνας και Σπάρτης στα πολεμικά Διαφέρομεν δὲ καὶ ταῖς τῶν πολεμικῶν μελέταις τῶν ἐναντίων τοῖσδε Το ρήμα διαφέρομεν φανερώνει ότι η εξέταση των

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη

Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη Τμήμα: Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας 1. Εισαγωγικό Μάθημα Αρχιτεκτονική/Τοπογραφία-Γλυπτική-Αγγειογραφία.

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνη καθηγήτρια: κα. Π. Γιαννακοπούλου Μαθήτριες: Ασσάτωφ Άννα, Μιχαλιού Μαντώ, Αργύρη Μαρία, Τσαουσίδου - Πετρίτση Σοφία Τμήμα: Α3

Υπεύθυνη καθηγήτρια: κα. Π. Γιαννακοπούλου Μαθήτριες: Ασσάτωφ Άννα, Μιχαλιού Μαντώ, Αργύρη Μαρία, Τσαουσίδου - Πετρίτση Σοφία Τμήμα: Α3 Υπεύθυνη καθηγήτρια: κα. Π. Γιαννακοπούλου Μαθήτριες: Ασσάτωφ Άννα, Μιχαλιού Μαντώ, Αργύρη Μαρία, Τσαουσίδου - Πετρίτση Σοφία Τμήμα: Α3 Η Σπάρτη ήταν πόλη- κράτος στην Αρχαία Ελλάδα, χτισμένη στις όχθες

Διαβάστε περισσότερα

Το Νόημα της Ιστορίας

Το Νόημα της Ιστορίας 1 ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ [www.philosophical-research.org] ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΙΣΤΟΡΙΚΟΦΙΛΟΣΟΦΙΚΟΥ ΛΟΓΟΥ ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ Λ. ΠΙΕΡΡΗΣ ΚΥΚΛΟΣ ΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ 2014-2015 Το Νόημα της Ιστορίας Σεμινάριο 18 ο Πέμπτη 2 α Απριλίου

Διαβάστε περισσότερα

Κάθε Σάββατο και διαφορετική εμπειρία στο Μουσείο Ακρόπολης

Κάθε Σάββατο και διαφορετική εμπειρία στο Μουσείο Ακρόπολης Κάθε Σάββατο και διαφορετική εμπειρία στο Μουσείο Ακρόπολης Εναλλασσόμενες θεματικές παρουσιάσεις Κάθε Σάββατο και διαφορετική εμπειρία στο Μουσείο Ακρόπολης Εναλλασσόμενες θεματικές παρουσιάσεις Ποιοι

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό πρόγραμμα: «Αγώνες: δράση και θέαμα»

Εκπαιδευτικό πρόγραμμα: «Αγώνες: δράση και θέαμα» Εκπαιδευτικό πρόγραμμα: «Αγώνες: δράση και θέαμα» Υλικό για προαιρετική ενασχόληση των μαθητών πριν και μετά την επίσκεψη στο Μουσείο Ακρόπολης. Κατά την επίσκεψη της σχολικής σας ομάδας στο Μουσείο Ακρόπολης,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ (σελ.84-97) Α. Βασιλεία α. Δικαίωμα να ψηφίζουν για ζητήματα της πόλης είχαν όλοι οι πολίτες, ακόμα και οι πιο φτωχοί

ΑΡΧΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ (σελ.84-97) Α. Βασιλεία α. Δικαίωμα να ψηφίζουν για ζητήματα της πόλης είχαν όλοι οι πολίτες, ακόμα και οι πιο φτωχοί 1. Να αντιστοιχήσετε τις λέξεις της στήλης Α με αυτές της στήλης Β. Α Β Α. Βασιλεία α. Δικαίωμα να ψηφίζουν για ζητήματα της πόλης είχαν όλοι οι πολίτες, ακόμα και οι πιο φτωχοί Β. Αριστοκρατία β. Κριτήριο

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΝΑΣΤΗΛΩΣΗ

Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΝΑΣΤΗΛΩΣΗ ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΑΘΗΝΩΝ Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΝΑΣΤΗΛΩΣΗ 18 Sunday Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΠΑΕΙ ΤΑ ΕΣΜΑ ΤΗΣ Ίσως είναι το πιο αναγνωρίσιμο μνημείο παγκοσμίως, συνυφασμένο με τη δημοκρατία που γεννήθηκε και ζει(;) σε αυτήν τη χώρα. Και

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α Μ Α Θ Η Τ Ω Ν ΤΗΣ Ε ΚΑΙ ΣΤ ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΗΡΙΩΝ «ΑΘΗΝΑ» ΘΕΜΑ: ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΤΩΝ ΑΘΗΝΩΝ

Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α Μ Α Θ Η Τ Ω Ν ΤΗΣ Ε ΚΑΙ ΣΤ ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΗΡΙΩΝ «ΑΘΗΝΑ» ΘΕΜΑ: ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΤΩΝ ΑΘΗΝΩΝ Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α Μ Α Θ Η Τ Ω Ν ΤΗΣ Ε ΚΑΙ ΣΤ ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΗΡΙΩΝ «ΑΘΗΝΑ» ΘΕΜΑ: ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΤΩΝ ΑΘΗΝΩΝ Ε ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΤ ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΑΡΒΑΝΙΤΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΥ ΕΛΕΝΗ ΓΕΡΕΝΤΕ ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΤΡΑΚΑ ΗΜΗΤΡΑ

Διαβάστε περισσότερα

6 ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΠΡΟΤΑΣΗ ΝΕΑΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΠΡΟΣΒΑΣΕΩΝ ΣΤΟΝ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟ ΧΩΡΟ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΟΛΥΜΠΙΑΣ

6 ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΠΡΟΤΑΣΗ ΝΕΑΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΠΡΟΣΒΑΣΕΩΝ ΣΤΟΝ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟ ΧΩΡΟ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΟΛΥΜΠΙΑΣ 6 ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΠΡΟΤΑΣΗ ΝΕΑΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΠΡΟΣΒΑΣΕΩΝ ΣΤΟΝ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟ ΧΩΡΟ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΟΛΥΜΠΙΑΣ Θεωρούμε ότι η διαμόρφωση του περιβάλλοντος ενός αρχαιολογικού χώρου, ιδιαίτερα μάλιστα όταν πρόκειται

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ

Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΚΑΛΥΔΩΝΑΣ. βασίσθηκε στην εργασία που εκπόνησε ειδική επιστημονική ομάδα υπό τους κ.κ. Λάζαρο Κολώνα τ. γενικό Διευθυντή Αρχαιοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

Δειγματική Διδασκαλία του αδίδακτου αρχαιοελληνικού κειμένου στη Β Λυκείου με διαγραμματική παρουσίαση και χρήση της τεχνολογίας

Δειγματική Διδασκαλία του αδίδακτου αρχαιοελληνικού κειμένου στη Β Λυκείου με διαγραμματική παρουσίαση και χρήση της τεχνολογίας ΓΕΛ Ελευθερούπολης, Πέμπτη 7-2-2013 3 ο ΓΕΛ Καβάλας, Πέμπτη 14-2-2013 Δρ Κωνσταντίνα Κηροποιού Σχολική Σύμβουλος Φιλολόγων Καβάλας Δειγματική Διδασκαλία του αδίδακτου αρχαιοελληνικού κειμένου στη Β Λυκείου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΤΗΤΑ 6 Η ΜΟΥΣΙΚΗ ΕΞΗΜΕΡΩΝΕΙ.

ΕΝΟΤΗΤΑ 6 Η ΜΟΥΣΙΚΗ ΕΞΗΜΕΡΩΝΕΙ. ΕΝΟΤΗΤΑ 6 Η ΜΟΥΣΙΚΗ ΕΞΗΜΕΡΩΝΕΙ http://www.edutv.gr/index.php?option=com_content&task=view&id=417&itemid=181 http://www.edutv.gr/index.php?option=com_content&task=view&id=416&itemid=181 Μουσικήν [...] πᾶσι

Διαβάστε περισσότερα

1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΤΗΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΤΗΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ 1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΤΗΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Α Κείμενο Ἀκούσας ταῦτα ὁ Θηραμένης, ἀνεπήδησεν ἐπί τήν ἑστίαν καί εἶπεν: «Ἐγώ δ ἔφη, ὦ ἄνδρες, ἱκευεύω τά πάντων ἐννομώτατα, μή ἐπί Κριτίᾳ εἶναι ἐξαλείφειν

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη

Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη Τμήμα: Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας 10. Ιωνικοί Ναοί της Μ. Ασίας στον 4 ο αι.

Διαβάστε περισσότερα

Διδαγμένο κείμενο. Ἀριστοτέλους Πολιτικά (Α1,1/Γ1,2/Γ1,3-4/6/12)

Διδαγμένο κείμενο. Ἀριστοτέλους Πολιτικά (Α1,1/Γ1,2/Γ1,3-4/6/12) Διδαγμένο κείμενο Ἀριστοτέλους Πολιτικά (Α1,1/Γ1,2/Γ1,3-4/6/12) Ἐπειδὴ πᾶσαν πόλιν ὁρῶμεν κοινωνίαν τινὰ οὖσαν καὶ πᾶσαν κοινωνίαν ἀγαθοῦ τινος ἕνεκεν συνεστηκυῖαν (τοῦ γὰρ εἶναι δοκοῦντος ἀγαθοῦ χάριν

Διαβάστε περισσότερα

ΘΟΥΚΥΔΙΔΗ ΠΕΡΙΚΛΕΟΥΣ ΕΠΙΤΑΦΙΟΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 35

ΘΟΥΚΥΔΙΔΗ ΠΕΡΙΚΛΕΟΥΣ ΕΠΙΤΑΦΙΟΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 35 ΘΟΥΚΥΔΙΔΗ ΠΕΡΙΚΛΕΟΥΣ ΕΠΙΤΑΦΙΟΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 35 «Οἱ μὲν πολλοὶ ἐπαινοῦσι τὸν προσθέντα Ο Περικλής, όμως, διαφωνεί. τῷ νόμῳ τὸν λόγον τόνδε» Γιατί; 1. «ἐμοὶ δὲ ἀρκοῦν ἂν ἐδόκει εἶναι ἀνδρῶν ἀγαθῶν ἔργῳ γενομένων

Διαβάστε περισσότερα

Ι ΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ Αριστοτέλους Ηθικά Νικομάχεια Β 1,5-8

Ι ΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ Αριστοτέλους Ηθικά Νικομάχεια Β 1,5-8 ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ʹ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 28 ΜΑΪΟΥ 2009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) Ι ΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ Αριστοτέλους

Διαβάστε περισσότερα

Να συμπληρώσετε τα παρακάτω κείμενα με τις λέξεις που σας δίνονται στην παρένθεση

Να συμπληρώσετε τα παρακάτω κείμενα με τις λέξεις που σας δίνονται στην παρένθεση ΠΗΓΕΣ 1 2 Φύλλο εργασίας:1 Να συμπληρώσετε τα παρακάτω κείμενα με τις λέξεις που σας δίνονται στην παρένθεση 1) Ο Ηρακλής πρώτος, κατά την παράδοση, έφερε την -- -- -- -- -- -- -- -- στο χώρο της Ολυμπίας

Διαβάστε περισσότερα

Η ζωή χωρίς ηλεκτρικό!

Η ζωή χωρίς ηλεκτρικό! Η ζωή χωρίς ηλεκτρικό! Στα αρχαία χρόνια δεν υπήρχε ηλεκτρισμός, όπως σήμερα. Όμως οι άνθρωποι της εποχής ήθελαν να φωτίσουν τα σπίτια τους και τους ναούς τους! Χρησιμοποιούσαν, λοιπόν, τα., μικρά πήλινα,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ: ΠΛΑΤΩΝ ΚΑΙ Η ΘΕΩΡΙΑ ΤΩΝ ΙΔΕΩΝ

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ: ΠΛΑΤΩΝ ΚΑΙ Η ΘΕΩΡΙΑ ΤΩΝ ΙΔΕΩΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ: ΠΛΑΤΩΝ ΚΑΙ Η ΘΕΩΡΙΑ ΤΩΝ ΙΔΕΩΝ Διάλεξη 08 Δεύτερο επεισόδιο (163e-165a7): Κριτίου ρήσις και τέταρτος ορισμός της σωφροσύνης (τὸ γιγνώσκειν αὐτὸν ἑαυτόν) Νικόλαος Γ. Χαραλαμπόπουλος

Διαβάστε περισσότερα

ναού του Ολύμπιου Διός που ολοκλήρωσε, το 131 μ.χ., ο Ρωμαίος αυτοκράτορας Αδριανός.

ναού του Ολύμπιου Διός που ολοκλήρωσε, το 131 μ.χ., ο Ρωμαίος αυτοκράτορας Αδριανός. ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ ΠΥΛΗ ΤΟΥ ΑΔΡΙΑΝΟΥ Πρόκειται για τα απομεινάρια ενός από τους μεγαλύτερους ναούς του αρχαίου κόσμου, του ναού του Ολύμπιου Διός που ολοκλήρωσε, το 131 μ.χ., ο Ρωμαίος αυτοκράτορας Αδριανός.

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη

Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη Τμήμα: Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας 5. Τα εναέτια γλυπτά του Παρθενώνος Tα αετωματικά

Διαβάστε περισσότερα

ΘΟΥΚΥΔΙΔΗΣ H ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ Στην εποχή του Θουκυδίδη πραγματοποιείται ένα σπουδαίο γεγονός που έγινε βασική αιτία να εξασθενίσουν οι Αρχαίες Ελληνικές πόλεις καθώς να συντριβή το πολιτισμικό μεγαλείο της αρχαίας

Διαβάστε περισσότερα

Δωρικές και Ολυμπιακές Μελέτες

Δωρικές και Ολυμπιακές Μελέτες 1 Απόστολος Πιερρής Δωρικές και Ολυμπιακές Μελέτες *** Η Ανάδυση της Μορφής στα Ορειχάλκινα Ειδώλια της Ολυμπίας ΙΙΙ. Ο Άλτης 11 Φεβρουαρίου 2015 2 Οι «Απόλλωνες» της Ολυμπίας δείχνουν την ανάδυση της

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΑΘΟΛΙΚΗΣ ΛΕΜΕΣΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΘΕΜΑ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΑΞΗ : Α

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΑΘΟΛΙΚΗΣ ΛΕΜΕΣΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΘΕΜΑ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΑΞΗ : Α ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΑΘΟΛΙΚΗΣ ΛΕΜΕΣΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2013-2014 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΘΕΜΑ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΑΞΗ : Α ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 12.06.2014 ΧΡΟΝΙΚΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 2 ώρες (7:45π.μ.- 9:45μ.μ.) Βαθμός :...

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΑ Α ΓΥΜΝΑΙΟΥ

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΑ Α ΓΥΜΝΑΙΟΥ ΕΝΟΤΗΤΑ 4 Ετυμολογικά 1. Να κατατάξετε τα παρακάτω παράγωγα ουσιαστικά στην κατηγορία στην οποία ανήκουν (υποκοριστικά, περιεκτικά, τοπικά): κυνηγέσιον, πευκών, σφηκιά, κηπάριον, χαλκεῖον, πυργίσκος, ξιφίδιον,

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ

Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΣΤΡΑΤΟΥ. βασίσθηκε στην εργασία που εκπόνησε ειδική επιστημονική ομάδα υπό τους κ.κ. Λάζαρο Κολώνα τ. γενικό Διευθυντή Αρχαιοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Κυριακή 21 Φεβρουαρίου 2016 Διδαγμένο κείμενο: 1. Και ονομάζω μέσον σε σχέση με το πράγμα, αυτό που απέχει εξίσου από καθένα από τα δύο άκρα,

Διαβάστε περισσότερα

Επίσκεψη στην Αρχαία Αγορά

Επίσκεψη στην Αρχαία Αγορά Επίσκεψη στην Αρχαία Αγορά Η Αγορά ήταν η μεγαλύτερη πλατεία της πόλης. Η πλατεία άρχισε να χρησιμοποιείται ως δημόσιος χώρος από τα αρχαϊκά χρόνια. Μέχρι τότε στην περιοχή υπήρχαν σπίτια και τάφοι. Ο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΘΕΝΩΝΑΣ. Ας εξετασουμε ένα προς ένα τα στοιχεια της αισθητικης αυτης υπεροχης:

ΠΑΡΘΕΝΩΝΑΣ. Ας εξετασουμε ένα προς ένα τα στοιχεια της αισθητικης αυτης υπεροχης: ΠΑΡΘΕΝΩΝΑΣ Ο Παρθενώνας είναι το μεγαλύτερο και επισημότερο οικοδόμημα της Ακρόπολης και συγκεντρώνει τον θαυμασμό όλου του κόσμου αιώνες τώρα. Οι εργασίες για την ανέγερση του ολομάρμαρου αυτου ναου της

Διαβάστε περισσότερα

Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ

Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η σημερινή βασιλική «Αγ. Σοφία» βρίσκεται στο κέντρο της κύριας νεκρόπολης της αρχαίας πόλης Σέρντικα. Σ αυτή την περιοχή έχουν ανακαλυφθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΘΟΥΚΥΔΙΔΗ ΠΕΡΙΚΛΕΟΥΣ ΕΠΙΤΑΦΙΟΣ-Κεφάλαιο 34

ΘΟΥΚΥΔΙΔΗ ΠΕΡΙΚΛΕΟΥΣ ΕΠΙΤΑΦΙΟΣ-Κεφάλαιο 34 ΘΟΥΚΥΔΙΔΗ ΠΕΡΙΚΛΕΟΥΣ ΕΠΙΤΑΦΙΟΣ-Κεφάλαιο 34 ΘΕΜΑ:Η περιγραφή του ενταφιασμού των Αθηναίων που σκοτώθηκαν τον πρώτο χρόνο του Πελοποννησιακού πολέμου Tα στάδια της διαδικασίας της επιτάφιας τελετής στην

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Μάθημα: Ιστορία Τάξη: Α Λυκείου Χρόνος εξέτασης: 2 ώρες και 30 λεπτά ΜΕΡΟΣ Α (20 μονάδες) Να απαντήσετε ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΑ και στις δύο (2) ερωτήσεις. 1. Κάθε

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΚΑΛΥΒΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΙΩΑΝΝΑ

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΚΑΛΥΒΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΙΩΑΝΝΑ ΚΩΔΙΚΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ: 18673 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 16/12/2014 ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: ΚΑΛΥΒΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΙΩΑΝΝΑ ΚΕΙΜΕΝΟ Η ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ Α. Ο συγγραφέας του παρόντος κειμένου παρουσιάζει τον προβληματισμό του αναφορικά με

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΙΟΙ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΕΣ ΣΤΑ ΑΠΟΤΥΠΩΜΑΤΑ ΤΟΥ ΠΑΡΘΕΝΩΝΑ. 3ο Γυμνάσιο Τρικάλων Ψάλλα Αθανασία

ΕΥΡΩΠΑΙΟΙ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΕΣ ΣΤΑ ΑΠΟΤΥΠΩΜΑΤΑ ΤΟΥ ΠΑΡΘΕΝΩΝΑ. 3ο Γυμνάσιο Τρικάλων Ψάλλα Αθανασία ΕΥΡΩΠΑΙΟΙ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΕΣ ΣΤΑ ΑΠΟΤΥΠΩΜΑΤΑ ΤΟΥ ΠΑΡΘΕΝΩΝΑ 3ο Γυμνάσιο Τρικάλων Ψάλλα Αθανασία ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΑΘΗΝΩΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΠΥΛΗ ΤΟΥ ΒΡΑΔΕΜΒΟΥΡΓΟΥ ΠΡΟΠΥΛΑΙΑ ΤΟΥ ΜΟΝΑΧΟΥ 1ο ΜΕΡΟΣ ΑΘΗΝΑ ΒΕΡΟΛΙΝΟ ΜΟΝΑΧΟ ΑΚΡΟΠΟΛΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ 126ο: Θουκυδίδου Ἱστορίαι, 3,

ΘΕΜΑ 126ο: Θουκυδίδου Ἱστορίαι, 3, ΘΕΜΑ 126ο: Θουκυδίδου Ἱστορίαι, 3, 72-73. 2. Ποιες είναι, κατά τον Θουκυδίδη, οι βασικές προϋποθέσεις για τη συγκρότηση ενός ισχυρού, από στρατιωτική άποψη, κράτους; 3. α) λῆψις, λήπτης, κάτοχος, σχῆμα,

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ 423ο: Θουκυδίδου Ἱστορίαι, 3, 81,3-5

ΘΕΜΑ 423ο: Θουκυδίδου Ἱστορίαι, 3, 81,3-5 ΘΕΜΑ 423ο: Θουκυδίδου Ἱστορίαι, 3, 81,3-5 1. Να μεταφραστεί το τμήμα: Ἡμέρας τε ἑπτά τῷ ἱερῷ 2. Να περιγράψετε το πρότυπο του ηγέτη που ενσαρκώνει ο Περικλής, κατά τον Θουκυδίδη. 3. α) γιγνόμενα, παρέμεινε,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ. Ι ΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ Θουκυδίδου Περικλέους Ἐπιτάφιος (ΙΙ, 41)

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ. Ι ΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ Θουκυδίδου Περικλέους Ἐπιτάφιος (ΙΙ, 41) ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ʹ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΥΤΕΡΑ 6 IOYΝIOY 2005 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ : ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ : ΠΕΝΤΕ (5) Ι ΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ Θουκυδίδου

Διαβάστε περισσότερα

Οδύσσεια Τα απίθανα... τριτάκια! Tετάρτη τάξη. 3 Ο ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ΜΑΘΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ Οι Περσικοί Πόλεμοι (κεφ ) Οι Περσικοί Πόλεμοι (κεφ.

Οδύσσεια Τα απίθανα... τριτάκια! Tετάρτη τάξη. 3 Ο ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ΜΑΘΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ Οι Περσικοί Πόλεμοι (κεφ ) Οι Περσικοί Πόλεμοι (κεφ. Οδύσσεια Τα απίθανα... τριτάκια! Tετάρτη τάξη 3 Ο ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ΜΑΘΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ Οι Περσικοί Πόλεμοι (κεφ. 15-19) Οι Περσικοί Πόλεμοι (κεφ. 15-19) ΑΣΚΗΣΗ 1. Αντιστοιχίζω ό,τι ταιριάζει : Μάχη Μαραθώνα Παυσανίας

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτήσεις ανοικτού τύπου

Ερωτήσεις ανοικτού τύπου 3. Ξενοφών Γρύλλου Ερχιεύς Ερωτήσεις ανοικτού τύπου 1. Η ΖΩΗ ΤΟΥ 1. Να δώσετε βασικές πληροφορίες για την καταγωγή του Ξενοφώντα και για το οικογενειακό περιβάλλον µέσα στο οποίο µεγάλωσε. 2. Σε ποια εποχή

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ. Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις στις τρεις (3). Κάθε ερώτηση βαθμολογείται με τέσσερις (4) μονάδες.

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ. Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις στις τρεις (3). Κάθε ερώτηση βαθμολογείται με τέσσερις (4) μονάδες. ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ Μάθημα: Μεσαιωνική και Νεότερη Ιστορία Τάξη: Β Γυμνασίου Ενότητα: Οι πρώτοι αιώνες του Βυζαντίου Χρόνος εξέτασης: 45 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ & ΠΟΡΕΙΑ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ

ΑΡΧΗ & ΠΟΡΕΙΑ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ ΑΡΧΗ & ΠΟΡΕΙΑ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ Η φιλοσοφική σκέψη Στοχάζεται.. Θαλής ο Μιλήσιος: «Κάλλιστος ὁ κόσμος. Ποίημα γάρ Θεοῦ ἐστι». Αναξαγόρας: «Νοῦς τις ἐστί ὁ τά πάντα διακοσμήσας». Πλάτων : «Ὁ κόσμος εἰκών τοῦ νοητοῦ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΓΥΜΝΑΣΤΙΚΗ ΚΑΙ Ο ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΑΘΗΝΑ

Η ΓΥΜΝΑΣΤΙΚΗ ΚΑΙ Ο ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΑΘΗΝΑ ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ Η ΓΥΜΝΑΣΤΙΚΗ ΚΑΙ Ο ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΑΘΗΝΑ Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΘΕΜΑΤΑ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ Η

Διαβάστε περισσότερα

Απόστολος Πιερρής. Δωρικές Μελέτες. Η Ανάδυση της Μορφής. στα Ορειχάλκινα Ειδώλια της Ολυμπίας. Προετοιμασία στους Γεωμετρικούς

Απόστολος Πιερρής. Δωρικές Μελέτες. Η Ανάδυση της Μορφής. στα Ορειχάλκινα Ειδώλια της Ολυμπίας. Προετοιμασία στους Γεωμετρικούς 1 Απόστολος Πιερρής Δωρικές Μελέτες *** Η Ανάδυση της Μορφής στα Ορειχάλκινα Ειδώλια της Ολυμπίας Ι. Προετοιμασία στους Γεωμετρικούς Χρόνους και στην Μεταβατική Εποχή 28 Ιανουαρίου 2015 2 Στην Ολυμπία

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτιστική διαδρομή στην Κάτω Ιταλία

Πολιτιστική διαδρομή στην Κάτω Ιταλία Πολιτιστική διαδρομή στην Κάτω Ιταλία 11 ο Γυμνάσιο Αχαρνών Το εξώφυλλο του βιβλίου μας Αχαρναί 2010 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Πρόλογος Αρχαίες αποικίες Πυθαγόρας ο Σάμιος Η διάλεκτος των Ελλήνων της Κάτω Ιταλίας

Διαβάστε περισσότερα

Το Νόημα της Ιστορίας

Το Νόημα της Ιστορίας ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ [www.philosophical-research.org] ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΙΣΤΟΡΙΚΟΦΙΛΟΣΟΦΙΚΟΥ ΛΟΓΟΥ ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ Λ. ΠΙΕΡΡΗΣ ΚΥΚΛΟΣ ΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ 2014-2015 Το Νόημα της Ιστορίας Σεμινάριο 1 ο Πέμπτη 13 Νοεμβρίου

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΒΛΙΟ ΠΕΜΠΤΟ. Η ΑΓΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτη Πανταζή

ΒΙΒΛΙΟ ΠΕΜΠΤΟ. Η ΑΓΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτη Πανταζή ΒΙΒΛΙΟ ΠΕΜΠΤΟ Η ΑΓΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτη Πανταζή Όταν λέµε Αγία Παρασκευή εννοούµε τη µικρή Εκκλησία, που είναι δυτικά του χωριού στη θέση Παναγία (Παναΐα), την οποία βλέπουµε στην

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ

ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΔΙΟΝ ΤΟΠΟΘΕΣΙΑ Το Δίον ήταν μια αρχαιότατη πόλη στρατηγικής σημασίας και μια από τις πιο φημισμένες μακεδονικές πολιτείες. Η γεωγραφική θέση

Διαβάστε περισσότερα

ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ [www.philosophical-research.org] ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΙΣΤΟΡΙΚΟΦΙΛΟΣΟΦΙΚΟΥ ΛΟΓΟΥ. Μελέτη Ελληνισμού

ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ [www.philosophical-research.org] ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΙΣΤΟΡΙΚΟΦΙΛΟΣΟΦΙΚΟΥ ΛΟΓΟΥ. Μελέτη Ελληνισμού ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ [www.philosophical-research.org] ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΙΣΤΟΡΙΚΟΦΙΛΟΣΟΦΙΚΟΥ ΛΟΓΟΥ ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ Λ. ΠΙΕΡΡΗΣ ΚΥΚΛΟΣ ΚΖ ΠΕΡΙΟΔΟΣ 2013-2014 Μελέτη Ελληνισμού 4η Χωρολογική Εκδρομή: Αργολίδα 25

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΑ Γ ΓΥΜΝΑΙΟΥ

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΑ Γ ΓΥΜΝΑΙΟΥ ΕΝΟΣΗΣΑ 2 1. Να συμπληρώσετε τα κενά με τα παραθετικά των επιθέτων και των επιρρημάτων που βρίσκονται στην παρένθεση. - Τὸ σῴζειν τἀγαθὰ τοῦ κτήσασθαι (χαλεπόν, συγκρ.). - Τῶν ἀνδρῶν ἐπολέμησαν αἱ γυναῖκες

Διαβάστε περισσότερα

Αρχαία Ελληνική Γλώσσα Β Γυμνασίου. Ενότητα 2 : Γ. Γραμματική

Αρχαία Ελληνική Γλώσσα Β Γυμνασίου. Ενότητα 2 : Γ. Γραμματική Αρχαία Ελληνική Γλώσσα Β Γυμνασίου Ενότητα 2 : Γ. Γραμματική 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Διαφάνειες Γραμματική: Συμφωνόληκτα 3 Κλήση αφωνόληκτων 4-6 Κλίση ημιφωνόληκτων 7-15 Ασκήσεις 16-23 Εργασία για το σπίτι 24 Κ.

Διαβάστε περισσότερα