Mark Rothko: Κείμενα για την Τέχνη

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Mark Rothko: Κείμενα για την Τέχνη"

Transcript

1 ΙΟΝΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΩΝ ΗΧΟΥ ΚΑΙ ΕΙΚΟΝΑΣ Εξάμηνο ΣΤ Εργασία στο Μάθημα Ιστορία της Σύγχρονης Τέχνης Ι Mark Rothko: Κείμενα για την Τέχνη Η Σχολή της Νέας Υόρκης και η Έκφραση του Ατόμου Αρετή Κατσούλα ΤΧ Ιουστίνη Ελούλ ΤΧ Σεπτέμβριος 2010 ΚΕΡΚΥΡΑ

2 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Σελίδα Εισαγωγή Βιογραφικά Στοιχεία Πρώιμη Περίοδος. Ονειρικά Τοπία και Σουρεαλισμός και Μελέτες Μια χρονολογική παρουσίαση των έργων του κατά την πρώιμη περίοδο ( ) Όψιμη Περίοδος. Διαμορφώνοντας Ένα Προσωπικό Στυλ Μια χρονολογική παρουσίαση των έργων του κατά την όψιμη περίοδο ( ) Ανακεφαλαίωση Βιβλιογραφία

3 Mark Rothko: Κείμενα για την Τέχνη Η Σχολή της Νέας Υόρκης και η Έκφραση του Ατόμου Εισαγωγή Σκοπός της συγκεκριμένης εργασίας είναι η έρευνα και καταγραφή των απόψεων και έργων του Mark Rothko στο πλαίσιο του αφηρημένου εξπρεσιονισμού τόσο κατά τη διάρκεια του Β Παγκοσμίου Πολέμου, όσο και μεταπολεμικά. Ο αφηρημένος εξπρεσιονισμός ή αλλιώς Σχολή της Νέας Υόρκης αποτέλεσε ένα καλλιτεχνικό κίνημα με κέντρο τη Νέα Υόρκη από τα μέσα της δεκαετίας του 40 με αρκετά ευρεία όρια. Πρόκειται για ένα κίνημα το οποίο συμπεριλαμβάνει πολλές διαφορετικές μεταξύ τους τεχνοτροπίες και ποικίλες τεχνικές, όπως επίσης και καλλιτέχνες, το έργο των οποίων διαφέρει σε μεγάλο βαθμό, με μία ωστόσο κοινή συνισταμένη για όλους, την ελεύθερη και αυθόρμητη έκφραση. Η αυτόματη γραφή (επιρροές από την ψυχανάλυση του Jung), ο αυτοσχεδιασμός και οι επιρροές από τον κυβισμό και τον υπερρεαλισμό σε συνδυασμό με την θεωρητική γνώση για την τέχνη σε μια εποχή όπως η έκρυθμη περίοδος του πολέμου, αποτέλεσαν τις πρώτες βάσεις για την ανάπτυξη και εξάπλωση του αφηρημένου εξπρεσιονισμού. Αυτή ακριβώς η ποικιλομορφία του κινήματος επέτρεψε σε πολλούς καλλιτέχνες να εκφραστούν μέσα από αυτό με πολλούς τρόπους αναπτύσσοντας νέες τεχνικές όπως την παρουσία του τυχαίου με το dripping και τα σταξίματα σε μεγάλες επιφάνειες (all over), οι οποίες συνοψίζονται με τον όρο action painting, με θέματα επηρεασμένα από την αμερικανική πολιτική και τα αρχετυπικά μοτίβα με βάση την αφαίρεση. Μερικοί από τους κυριότερους εκπροσώπους του ήταν ο Jackson Pollock, o Willem de Kooning και ο Mark Rothko. Αρχικά λοιπόν θα γίνει μια σύντομη αναφορά στη ζωή και το έργο του Mark Rothko, ενώ στη συνέχεια θα ακολουθήσει μια εκτενής καταγραφή ανά χρονολογική σειρά στα κείμενα του προς κριτικούς και θεωρητικούς της τέχνης σχετικά με το ρόλο της και τον τρόπο διδασκαλίας της στους νέους. 3

4 1. Βιογραφικά Στοιχεία O Rothko γεννήθηκε το 1903 στο Dvinsk της Ρωσίας (Λετονία) σε μια αρκετά μορφωμένη οικογένεια, η οποία το 1913 μετανάστευσε στις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής. Το φοίτησε στο Lincoln High School ενώ το 1922 στο Yale. Το 1923 έφυγε από το Yale για να επιστρέψει στο Πόρτλαντ και τελικά να οδηγηθεί στη Νέα Υόρκη το 1926, όπου και φοίτησε στην Art Student s League με δάσκαλο το Max Weber, ο οποίος και άσκησε σημαντική επιρροή στο έργο του. Εκεί οι δυνατότητες ελεύθερης έκφρασης και δημιουργίας ήταν περισσότερες. Ήταν το κατάλληλο περιβάλλον για να εκφράσει με μεγαλύτερη ευκολία τις πολιτικές πεποιθήσεις του και τις καλλιτεχνικές του ανησυχίες. Η μετακίνησή του στη Νέα Υόρκη αποτέλεσε ορόσημο στην πορεία του ως καλλιτέχνη. Η πρώτη του ομαδική έκθεση ήταν στην Opportunity Gallery το 1929 και η πρώτη του ατομική στην Contemporary Art Gallery το Επιπλέον, ο ρόλος του Rothko υπήρξε καταλυτικός για το σχηματισμό της πρώτης ομάδας εξπρεσιονιστών στην Αμερική The Ten ( ), ενώ έργα του από αυτή την φάση εκτέθηκαν στη γκαλερί του J.B. Neuman το Tα πρώτα έργα του στα τέλη της δεκαετίας του 20 αντλούσαν τη θεματολογία τους από πιο συμβατικά ζητήματα σε σύγκριση με τα μεταγενέστερα, όπως τοπία και γυμνά (βλ. πίνακα Untitled [Cityscape]-1936, σελ.13 και Seated Figure-1939, σελ. 14) και χαίρονταν της αποδοχής των κριτικών. Με τη μετακίνησή του στη Νέα Υόρκη, παρατηρείται μια έντονη μεταστροφή στη θεματολογία των έργων του, στην τεχνοτροπία και γενικότερα σε όλη τη φιλοσοφία της δημιουργικής διαδικασίας. Ο Rothko υποστήριζε ότι οι μεγάλες διαστάσεις του καμβά δίνουν τη δυνατότητα στο θεατή να συμμετέχει στο έργο, ενώ τα μεγάλα πεδία χρώματος βοηθούν στην έκφραση των βαθύτερων συναισθημάτων. To 1939 σταμάτησε να ζωγραφίζει για ένα χρόνο. Εστίασε το ενδιαφέρον του σε μελέτες σχετικά με ιδέες του για το ρόλο και τη διδασκαλία της τέχνης. Μέσα λοιπόν από πλήθος επιστολών του Rothko σε θεωρητικούς της τέχνης, είναι εμφανείς οι απόψεις του σχετικά με τον τρόπο διδασκαλίας της και τις τεχνικές και μεθόδους που θεωρούσε ως καταλληλότερες για την σωστότερη καθοδήγηση των νέων. 4

5 2. Πρώιμη Περίοδος. Ονειρικά Τοπία και Σουρεαλισμός και Μελέτες. Δεκαετία του 30 Ο Rothko συχνά σύγκρινε τα έργα των παιδιών, με εκείνα των μοντέρνων καλλιτεχνών. Παρόμοιες αντιλήψεις του σχετικά με το χαρακτήρα της τέχνης, αποτυπώνονται και στην πληθώρα επιστολών σε θεωρητικούς της τέχνης. Το 1934 με την επιστολή του «Νέα Εκπαίδευση για Μελλοντικούς Καλλιτέχνες και Φιλότεχνους» θεωρεί πως η απόκτηση εμπειρίας και η πειθαρχία είναι σημαντικά συστατικά για την επιτυχημένη εκπαίδευση ενός νέου καλλιτέχνη, όχι όμως σε τέτοιο βαθμό ώστε να στέκονται εμπόδιο στην ελεύθερη έκφραση του ταλέντου του. Φέρνοντας ως παράδειγμα την ομιλία και το τραγούδι, υποστηρίζει πως οι κανόνες τους δεν είναι αρκετοί από μόνοι τους χωρίς την προσωπικότητα του και την φαντασία του καθενός από εμάς για την περιγραφή μιας ιστορίας ή το τραγούδισμα μιας μελωδίας. Παρόμοια και στην ζωγραφική ο δάσκαλος πρέπει να δημιουργεί στον ανερχόμενο καλλιτέχνη το κατάλληλο περιβάλλον που θα του παρέχει ένα αίσθημα ασφάλειας για να δημιουργήσει και να εκφραστεί ελεύθερα. Ο ρόλος του διδάσκοντα σύμφωνα με το Rothko πρέπει να είναι προτρεπτικός, να ωθεί το νέο να ακολουθεί το ένστικτό του και να του δίνει συνεχώς κίνητρα για να ολοκληρώσει μια αρχική του ιδέα εξάπτοντας του τη φαντασία και τα συναισθήματά του, χωρίς να του θέτει κανόνες που το πιο πιθανό είναι να μπλοκάρουν την εκφραστική του έξαρση. Και αυτό, όπως παρατηρεί αποδεικνύεται και από το γεγονός πως η τέχνη των μικρών παιδιών είναι πιο ευφάνταστη και ειλικρινής από εκείνη των κανόνων και των μεθόδων, που παίρνει τη θέση της πρώτης, καθώς τα παιδιά μεγαλώνουν και αρχίζουν να λειτουργούν περισσότερο με τη λογική παρά με το συναίσθημα και το ένστικτο. Συγκεκριμένα, χαρακτηρίζει παρωχημένες τις μεθόδους κάποιων δασκάλων, οι οποίοι έκριναν την πρόοδο των μαθητών τους σύμφωνα με το βαθμό τελειοποίησης των παραδειγμάτων-τεχνικών που τους ανέθεταν. Αντίθετα πιστεύει πως οι νέοι καλλιτέχνες πρέπει να ενθαρρύνονται να εκφραστούν ελεύθερα και αυθόρμητα, πέρα από κανόνες και προκαθορισμένες μεθοδολογίες. Με αυτό τον τρόπο όχι μόνο αναπτύσσουν προσωπικό στυλ, αλλά προετοιμάζονται και για κοινωνιολογικούς σκοπούς. 5

6 Δεκαετία του 40 Σύμφωνα με τη «Συγκριτική Ανάλυση» το 1941 μετά από μια εκτενή μελέτη στο ρόλο της τέχνης αλλά και της διδασκαλίας της σε μια εποχή έντονων κοινωνικοπολιτικών αλλαγών καταλήγει σε κάποια συγκεκριμένα συμπεράσματα. Ένα από αυτά αφορά τη σχέση της ζωγραφικής των παιδιών και της παραδοσιακής τέχνης. Ο Rothko έβρισκε πολλές ομοιότητες μεταξύ των έργων των παιδιών, των παραφρόνων, των πρωτόγονων και της μοντέρνας ζωγραφικής, με σκοπό την εφαρμογή των δεδομένων που προκύπτουν στην διδασκαλία των παιδιών. «Η ομοιότητα στην εμφάνιση και στο αισθητικό αποτέλεσμα του έργου των παιδιών, των πρωτόγονων φυλών, των παραφρόνων, και χαρακτηριστικές της μοντέρνας ζωγραφικής» 1. Επιπλέον αναγνωρίζει την χρήση πλαστικών στοιχείων και το κοινοποιούμενο αποτέλεσμα τους. Συμβολικά σχήματα, κλίμακα, χώρος, γραμμή, χρώμα, υφή, ρυθμός, διευθέτηση. Συγγενείς μέθοδοι του αυθορμητισμού των παιδιών συναντώνται και στην παραδοσιακή τέχνη, όπως επίσης και στα υλικά, τη μέθοδο με το αποτέλεσμα και τη θεματολογία. Τέλος, ομοιότητες παρατηρούνται και στο στυλ. Στη συνέχεια κάνει λόγο για τη σημασία της φυσικής κλίσης ως βάση της καλλιτεχνικής εκπαίδευσης, διαχωρίζοντας την δημιουργική παραδοσιακή τέχνη από τον ακαδημαϊσμό, την δημιουργική ζωγραφική από τον πριμιτιβισμό και τη δημιουργική ελευθερία από την υλική. Στην επιστολή του «Ιδανικός Δάσκαλος» υποστηρίζει πως ο δάσκαλος πρέπει με τη διαίσθησή του ν αξιολογεί την προσωπικότητα και τις δυνατότητες τους παιδιού, ώστε να το οδηγεί στην σωστή κατεύθυνση. Επιπλέον, πρέπει να διακατέχεται από καλλιτεχνική ευαισθησία έτσι ώστε να κατανοεί την συναισθηματική φόρτιση του εκπαιδευόμενου και να τον ενθαρρύνει να ακολουθεί το ένστικτό του, να του προκαλεί ενθουσιασμό για την δημιουργική διαδικασία και γενικά να τον βοηθά να εκφραστεί ελεύθερα, διορθώνοντας μόνο την ανωριμότητα του στο χειρισμό. Το αποτέλεσμα που θα προκύψει είναι η αμοιβαία εκτίμηση μεταξύ τους, η οποία θα διευκολύνει την δημιουργική διαδικασία, και θα δώσει αυτοπεποίθηση στο νέο για τη συνέχεια. Ο Rothko σημειώνει πως η δημιουργικότητα του παιδιού χάνεται πριν την ηλικία των δώδεκα και πως συχνά μετά τα εννέα αντικαθίσταται από έναν πριμιτιβισμό που αποτελεί μια απομίμηση του δημιουργικού έργου. Ωστόσο, με τη συμμετοχή του παιδιού στο συγκεκριμένο πρόγραμμα, γίνεται μια προσπάθεια άρσης αυτών των δυσκολιών. Επιπλέον, αποτελεί άσκηση για εκφραστικότητά του στη σχολική ζωή και γενικότερα τον γεμίζει με 1 Ρόθκο, 2010: 40 6

7 πολλά εφόδια για την ενήλικη ζωή του. Για τον Rothko «η πρακτική της τέχνης είναι μια κοινωνική δράση» 1. Το 1943 σε ένα από τα προσχέδιά ενός γράμματος στον εκδότη του αναφέρει πως οι ζωγράφοι της εποχής θα πρέπει να καταπιάνονται με θέματα όπως μορφές του αρχαϊκού και με τους μύθους από τους οποίους προέρχονται, καθώς οι επιρροές τους είναι ακόμα έντονες. Σύμφωνα με το Rothko σκοπός του καλλιτέχνη είναι να προβάλλει τον κόσμο στο θεατή μέσα από τη δική του σκοπιά, και παραδέχεται πως δεν μπορεί να κατανοήσει τον τρόπο με τον οποίο λειτουργούν οι κριτικοί. Παράλληλα παρατηρείται και η προαναφερθείσα αλλαγή στα έργα του Rothko. Αλλαγή στην τεχνοτροπία και κυρίως στην επιλογή των θεμάτων, καθώς τώρα αφορμή δημιουργίας αποτελούν οι πολιτικές εξελίξεις, κοινωνικά ζητήματα και ο πόλεμος. Υποστηρίζει με πάθος το σουρεαλισμό καθώς θεωρεί πως παρέχει ένα ιδιαιτέρως ευρύ φάσμα δημιουργίας. Tα έργα του παρουσιάζουν ριζική αλλαγή από τα μέσα της δεκαετίας του 40 (κυρίως από το 1947 και μετά). Στρέφει το ενδιαφέρον του σε διαφορετική θεματολογία, όπως στους μύθους και τα έργα του είναι πιο αφηρημένα. Αρχίζει ολοένα να οργανώνει τα έργα του σε μεγάλες επιφάνειες καμβά και να χρησιμοποιεί ποικίλες τεχνικές και υλικά. Ο Rothko μέσα στην έκρυθμη πολιτική και κοινωνική κατάσταση της εποχής οδηγεί το έργο του σε μια νέα κατεύθυνση που χαρακτήρισε έντονα την συνολική του πορεία ως καλλιτέχνη. 1 Ρόθκο, 2010: 50 7

8 3. Μια χρονολογική παρουσίαση των έργων του κατά την ώριμη περίοδο ( ) Portrait of Rothko's Mother Oil on canvas, 19 7/8 x 16 in 1929 Untitled Oil on canvas mounted on board, field: 15 1/4 x 11 1/8 in. (38.7 x 28.3 cm); Image 13 1/21 x 9 1/4 in. (34.3 x 23.5 cm). 8

9 1930 Untitled Oil on canvas, Untitled Oil on canvas, Untitled Oil on canvas, 28 x 17 in. (71.1 x 43.2 cm). 25 x in. (63.5 x 38.7 cm). 21 x 27 in. (53.3 x 68.6 cm). Untitled Oil on canvas, Untitled Oil on canvas, Untitled Oil on canvas, 19 x 25 in. (48.3 x 63.6 cm). 31 /14 x 16 in. (79.4 x 40.6 cm). 25 3/8 x 32 in. (64.5 x 81.3 cm). Untitled Oil on canvas, 12 x 26 in. (30.5 x 91.4 cm). 9

10 Untitled. Oil on canvas, Untitled.Oil on black canvas, Untitled. Oil on canvas, 27 3/4 x 36 in. (70.5 x 91.4 cm). 32 1/2 x 25 1/2 in. (82.6 x 64.8 cm). 39 3/4 x 28 3/4 in Untitled Oil on canvas, Untitled Oil on canvas, 39 3/4 x 28 1/2 in. (101 x 72.4 cm). 39 3/4 x 28 1/2 in. (101 x 72.4 cm). 10

11 1932 Untitled Oil on canvas Folded Hands. 1932/33. Oil mounted on board,31 3/4 x 24 in. (80.7 x 61 cm). on linen wrapped around cardboard Untitled, Oil on canvas, Sculptress. 1933/34. Oil on canvas, Discourse. 1933/34. Oil on linen, 32 1/2 x 25 1/2 in. (82.6 x 64.8 cm). 31 3/4 x 21 1/2 in. ( ). 16 x 19 3/4 in. ( ). 11

12 1934 Untitled Oil on hardboard, Untitled Oil on canvas, Untitled Oil on canvas 24 x 30 1/8 in. (61.0 x 76.5 cm). 36 x 22 in. (91.4 x 55.9 cm). 24 3/4 x 18 7/8 in. (62.9 x 47.9 cm) 1935 Subway Oil on canvas, 24 x 18 in. ( ). 12

13 1936 Untitled [Cityscape] Oil Untitled Oil on canvas, Portrait of Mary on canvas, 28 x 36 cm (71.1 x 91.4 cm). 36 x 30 in. (91.4 x 76.2 cm). Oil on canvas, 36 x 28 1/ Untitled [Children Around a Table] Oil on canvas, 30 x 38 3/4 in. ( ). 13

14 1938 Untitled Oil on canvas, Untitled Oil on gesso board, Untitled Oil on canvas, 50 x 37 in. (127 x 94 cm). 11 7/8 x 8 15/16 in. (30.2 x 21.1 cm). 29 3/4 x 26 in. (75.6 x 91.4 cm) Seated Figure Oil on linen, Untitled Oil on canvas, Untitled Oil on gesso board, 27 3/4 x 20 in. (70.5 x 50.8 cm). 36 x 28 in. (91.4 x 71.1 cm). 19 x 13 15/16 in. (48.3 x 35.5 cm). 14

15 1941 Crucifix, Oil on canvas, 27 x 23 in. (68.6 x 58.4 cm) Untitled Oil on canvas, Sacrifice of Iphigenia Oil on canvas, 39 7/8 x 29 7/8 in. (101.3 x 75.9 cm). 50 x 36 7/8 in. (127 x 93.7 cm). 15

16 1943 Untitled Oil on canva Untitled Oil on canvas, Iphigenia and the Sea x 35 7/8 in. (76.2 x 91.1 cm). 18 7/8 x 12 15/16 in. Oil on canvas, 35 3/4 x 48 in 1944 Untitled Oil on canvas Untitled Oil on canvas, Untitled Watercolor on paper, 38 1/8 x 27 1/8 in x 68.9 cm). 65 3/4 x 57 1/2 in. 41 x 27 in. 16

17 1945 Untitled Oil on canvas, Omens of God and Birds Untitled Oil on canvas, 39 x 27 1/4 in. (99.1 x 69.2 cm). Oil on canvas, 39 5/8 x 27 5/8 in. 39 1/4 x 27 1/2 in Personage Oil on canvas Aeolian Harp/ No Oil on canvas, 48 1/2 x 26 in. ( cm) 38 1/2 x 54 3/8 in. ( ). 17

18 4. Όψιμη Περίοδος. Διαμορφώνοντας Ένα Προσωπικό Στυλ. Καθοριστικό έτος για τη διαμόρφωση του κυρίαρχου στυλ που χαρακτηρίζει την υπογραφή του Ρόθκο υπήρξε το Οι «πολύμορφοι» πλέον πίνακές του εγκατέλειψαν τους συμβατικούς τίτλους και προσδιορίστηκαν με σκέτους αριθμούς ή χρώματα 1. Η αλλαγή στην απλή αυτή τιτλοφόρηση αντικατοπτρίζεται στο γεγονός πως ο Ρόθκο σταμάτησε να εξηγεί τη σημασία του έργου του, καθώς όπως ισχυριζόταν και ο ίδιος «η σιωπή είναι ακριβής», φοβούμενος ότι τα λόγια θα παρέλυαν το μυαλό και τη φαντασία του θεατή. Μια αλλαγή που αποτελεί «μια βέβαιη ένδειξη ότι είχε γυρίσει σελίδα στην τέχνη του» 2. Επιπλέον, τα έργα του Ρόθκο από το 1947 και μετά διακρίνονταν για τις στενές τονικές σχέσεις ανάμεσα σε μεγάλες ορθογώνιες χρωματικές επιφάνειες. Η τέχνη του από «βιομορφική αφαίρεση» κατέληξε σε μια αφαίρεση «χρωματικού πεδίου», όπου τα σχήματα έπαιζαν τον ρόλο του εκτελεστή 3. Και όπως παραλλήλιζε συχνά τα έργα του με δράματα, ο Ρόθκο ανέφερε ότι «οι μορφές στους πίνακές του είναι οι ηθοποιοί. Έχουν δημιουργηθεί από την ανάγκη για μια ομάδα ηθοποιών που μπορούν να κινούνται δραματικά χωρίς αμηχανία και να χειρονομούν χωρίς ντροπή» 4. To χρώμα στα έργα του Ρόθκο δεν αποτελεί την κινητήρια δύναμη των συναισθημάτων. Όπως ισχυριζόταν και ο ίδιος δεν τον ενδιέφερε το χρώμα αλλά η εικόνα η οποία δημιουργείται 5. Εν τούτοις αυτό που δημιουργεί οπτική δύναμη στα έργα του είναι ο κορεσμός παρά το χρώμα. Τα περισσότερα έργα του Ρόθκο έχουν ένα μονόχρωμο βάθος επάνω στο οποίο αιωρούνται ορθογώνια με ασαφή περιγράμματα (εικ. 1). Μέχρι το 1950 τα ορθογώνια είχαν μειωθεί σε δύο, τρία και τέσσερα, ευθυγραμμίζοντάς τα κάθετα έναντι σε ένα έγχρωμο έδαφος. Οι μορφές και ο χώρος γίνονται ένα είχε δημιουργήσει «ένα νέο είδος ενότητας, μια νέα μέθοδος επίτευξης ενότητας» 6. Αυτό που δεν άφησε την τέχνη του να εξαντληθεί «λόγω της 1 Foster, 2007: ό.π. 3 Στάγκος, 2005: Ρόθκο, 2010: 81 5 ό.π.: Ρόθκο, 2010:

19 μανιακής υπερπαραγωγής του καλλιτέχνη» 1 ήταν η διαρκής επινοητικότητα των χρωματικών συγχορδιών, καθώς και η αινιγματική ενότητα στη σχέση μορφή και χώρος-πεδίο. Εικόνα 1: Untitled [?]. Oil on canvas, 16 3/4 x 17 1/8 x 2 1/8 in O χώρος στα έργα του είναι αβαθής και ψευδαισθητικός. Οι πίνακες έχουν χώρο, καθώς επιχειρεί «να κάνει σαφές το σκοτεινό» ή μεταφυσικά να κάνει «κοντινό το απόμακρο» για να το φέρει, όπως ισχυριζόταν και ο ίδιος σε ένα γραπτό του περί του χώρου το 1954, «στην τάξη της ανθρώπινης και βαθιά προσωπικής κατανόησής» του 2. Άλλο ένα χαρακτηριστικό της όψιμης ζωγραφικής περιόδου του Ρόθκο, συγκεκριμένα από το 1949 και μετά, ήταν οι συνθέσεις σε μεγάλες διαστάσεις. Ο Ρόθκο επιζητούσε η σχέση μεταξύ των έργων του και του θεατή να είναι μια σχέση οικειότητας και ιδιωτική. Το 1951 σε ένα κείμενό του με τίτλο «Πως να συνδυάζουμε αρχιτεκτονική, ζωγραφική και γλυπτική», ανέφερε ότι: «Ζωγραφίζω πολύ μεγάλους πίνακες, αντιλαμβάνομαι ότι ιστορικά η λειτουργία της ζωγραφικής μεγάλων πινάκων είναι κάτι πολύ μεγαλόστομο και πομπώδες. Εν τούτοις, ο λόγος που τους ζωγραφίζω είναι ίσα ίσα επειδή θέλω να είμαι πολύ προσωπικός και ανθρώπινος. 1 Foster, 2007:352 2 Ρόθκο, 2010:

20 Το να ζωγραφίζεις έναν μικρό πίνακα είναι να τοποθετείσαι έξω από την εμπειρία σου, να κοιτάζεις μια εμπειρία σαν με στερεοσκόπιο ή με σμικρυντικό φακό. Εν τούτοις, όταν ζωγραφίζεις τον μεγαλύτερο πίνακα, είσαι μέσα σ αυτόν. Δεν είναι κάτι που το ελέγχεις» 1. Για τον Ρόθκο, λοιπόν, καθοριστικό ρόλο παίζει η απορρόφηση του θεατή μπρoστά στο πίνακά του καθώς φανταζόταν τον θεατή «σαν κάποιον που να στέκει μόνος μπροστά στον πίνακα» 2. Είναι μια σχέση αυτοσυγκέντρωσης και σιωπής. Για να επιτύχει όμως η σχέση οικειότητας μεταξύ του πίνακα και του θεατή μεγάλο ρόλο παίζει και η σωστή τοποθέτηση του πίνακα μεγάλων διαστάσεων. Σε μια αλληλογραφία του με την Katharine Kuh, όπου της πρότεινε ιδέες για τον τρόπο τοποθέτησης των πινάκων του, ανέφερε πως οι πίνακές του «είναι πολύ προσωπικοί και έντονοι, και είναι κάθε άλλο παρά διακοσμητικοί, έχουν ζωγραφιστεί σε κλίμακα κανονικού χώρου ζωής και όχι σε κλίμακα ενός ιδρύματος. Μπουκώνοντας την αίθουσα με το αίσθημα του έργου, οι τοίχοι νικιούνται και η δύναμη του κάθε μεμονωμένου έργου γίνεται πιο εμφανής» 3. Επίσης της πρότεινε να κρεμαστούν «όσο πιο κοντά στο δάπεδο γίνεται, γιατί έτσι ζωγραφίστηκαν» 4 (εικ.1). Η λάθος τοποθέτηση λοιπόν των μεγάλων πινάκων θα αποτελούσε διαστρέβλωση του νοήματός τους καθώς ο θεατής θα πρέπει να τους συναντήσει από πολύ κοντά, «ούτως ώστε η πρώτη εμπειρία του να είναι ότι βρίσκεται μέσα στον πίνακα» 5, αποτελώντας με αυτό τον τρόπο το κλειδί της ιδεώδους σχέσης του. 1 Ρόθκο, 2010: 98 2 Στάγκος, 2005: Ρόθκο, 2010:121 4 ό.π. 5 ό.π. 20

21 Εικόνα 1: ο Ρόθκο στο στούντιό του West Street 53a. Τα τελευταία έργα του Ρόθκο χαρακτηρίζονται για τις σκοτεινές τονικότητες, τα βαθιά και σκούρα χρώματα ενώ τα μοτίβα, δηλαδή τα ορθογώνιά, αποκτούν μια πιο άμεση σχέση με το πεδίο και συγκεκριμένα ενσωματώνονται σε αυτό (εικ.3). Σύμφωνα με την ιστορικό τέχνης Dore Ashton «οι επιφάνειές του ήταν βελούδινες σαν ποιήματα της νύχτας» 1. Ο Ρόθκο έπασχε από κατάθλιψη γεγονός που επηρέασε και την τέχνη του αφού από το 1957 και κυρίως τη δεκαετία του 1960 το έργο του άρχισε να εμπεριέχει σαφείς νύξεις για τον θάνατο. Μόνο ορισμένες εξαιρέσεις εντοπίζονται στην σκοτεινή αυτή περίοδο του Ρόθκο, όπου χρησιμοποιεί ένα ηπιότερο φάσμα ροζ και μπλε που θυμίζουν νεότερα έργα του (εικ.4). 1 Sandler, 1983: 11 21

22 Εικόνα 3: Untitled x 18 in. Acrylic on paper mounted on panel. Εικόνα 4: Untitled. (1967)., 24 x 17 1/2 in. Oil on paper on canvas. Στις 25 Φεβρουαρίου του 1970, ο Oliver Steindecker, βοηθός του Ρόθκο, βρήκε τον καλλιτέχνη νεκρό στο στούντιό του. Ο Ρόθκο αυτοκτόνησε από υπερβολική χρήση βαρβιτουρικών έχοντας, συνάμα, κόψει με ξυράφι τα χέρια του. Ο ίδιος ήταν ήδη πολύ άρρωστος, καθώς ο ιατροδικαστής επιβεβαίωσε μετά την νεκροψία ότι ο χρόνος ζωής του καλλιτέχνη ήταν πολύ μικρός. Η αρρώστια του αποτελεί μια από τις αιτίες που εξηγεί, για πολλούς, την αυτοκτονία του. Ωστόσο, την περίοδο αυτή ο Ρόθκο δεχόταν πολλές πιέσεις από τη Marlborough Gallery και τον Bernard Reis, δικηγόρος και σύμβουλος του Ρόθκο. Άλλες αιτίες που επίσης εξηγούν την αυτοκτονία του καλλιτέχνη, είναι ότι ο ίδιος ένιωθε ένα πλήθος δυσάρεστων συναισθημάτων, λόγω του ότι δεν ήταν πλέον παραγωγικός, ότι «ένιωθε να τον απορρίπτει ένας καλλιτεχνικός κόσμος που είχε χαρίσει τη στιγμιαία του εύνοια σε νεότερους και κατώτερους ζωγράφους» 1 και ότι ο ίδιος έδειχνε πολύ θυμωμένος που έβλεπε τα έργα του να αντιμετωπίζονται μόνο σαν εμπορεύματα. Όλα αυτά τα δυσάρεστα και καταλυτικά για τον ίδιο συναισθήματα τον οδήγησαν αρχικά στην κατάθλιψη, γεγονός που αποδεικνύεται και στα τελευταία έργα του όπου χρησιμοποιεί μια σκοτεινή παλέτα χρωμάτων, και τελικά στην αυτοκτονία. 1 Ρόθκο, 2010:

23 5. Μια χρονολογική παρουσίαση των έργων του κατά την όψιμη περίοδο ( ) Untitled Oil on canvas, Untitled Oil on canvas, No Oil on canvas, 53 7/8 x 30 7/8 in. ( ). 42 3/4 x 28 1/8 in. ( ). 39 1/4 x 38 1/4 in. ( ). Untitled [Verso] Oil on canvas, Untitled Oil on canvas, Untitled [Recto] Oil on canvas, 54 3/8 x 35 in. ( ). 39 x 27 3/8 in. ( ). 54 3/8 x 35 in. ( ). Untitled Oil on canvas, Untitled Oil on canvas, 88 x 57 3/8 in. ( ). 50 5/16 x 43 1/4 in. (5191). 23

24 1948 Untitled Oil on canvas, Vernal Memory/ No Oil on canvas, Untitled Oil on canvas, 62 x 32 1/8 in. ( ). 55 3/4 x 32 1/8 in. ( ). 88 7/8 x 65 in. ( ). Untitled Oil on canvas, Untitled Oil on canvas, Untitled Oil on canvas, 53 1/2 x 39 7/16 in. ( ). 69 x 49 3/4 in. ( ). 77 3/4 x 42 cm. ( ). 24

25 1950 Untitled Oil on canvas Untitled Oil on canvas, No. 5/No (dated on reverse 1949). 67 1/2 x 45 3/8 in. (171.5 x cm) 40 3/4 x 21 in. ( c). Oil on canvas, 9' 9" x 8' 11 1/8" (297 x 272 cm Number Oil on canvas. 7' 6 3/8" x 57 1/8". 25

26 1951 No. 13 [?] Oil on canvas, No Oil on canvas, Untitled. Ca Oil on canvas, 28 3/4 x 57 3/4 in. ( ). 56 1/2 x 65 in. ( ) x cm Untitled Oil on canvas, No. 203 [?] Oil on canvas, Untitled Oil on canvas, 91 1/8 x 59 1/2 in. ( ). 83 1/2 x 67 3/4 in. ( ). 30 1/8 x 15 in. ( ). No Oil on canvas, 115 x 91 in. ( ). 26

27 1955 Untitled Oil on canvas, Untitled Oil on canvas, Red on Orange Oil on canvas, 62 1/2 x 54 1/2 in. ( ). 79 3/4 x 67 3/4 in. ( ). 69 1/8 x 55 3/4". ( ) 1956 Untitled Oil on canvas, 91 1/4 x 69 in. ( ) No Oil on canvas, No Oil on canvas, Light Red over Black Oil on canvas. 58 1/2 x 69 1/2 in. ( ). 105 x 116 3/4 in. ( ) x cm. 27

28 Light Red Over Black, Oil on canvas, 91 5/8 x 60 1/8 in. (232.5 x cm) Untitled Oil on canvas, Untitled [?]. Oil on canvas, No. 16 (Red, Brown, and Black) /8 x 94 1/2 in. (5181.NA). 16 3/4 x 17 1/8 x 2 1/8 in. (MAR(?)8813). Oil on canvas. 8' 10 5/8" x 9' 9 1/4". Black on Maroon (Seagram Building series) Oil on canvas, 105 x 95 in. 28

29 1959 Red on Maroon (Seagram Building series). Untitled Tempera on paper, Untitled Tempera on paper, Oil on canvas x cm. 38 1/4 x 25 1/4 in. 37 1/2 x 24 1/2 in. Untitled Tempera on paper, Mural, Section Mixed media on canvas, Red on Maroon 38 x 25 in. 72 1/8 x 179 in. ( ) Oil on canvas, 72 x 180 in. Red on Maroon Oil on canvas, Black on Maroon Oil on canvas, Red on Maroon, Oil on canvas, 72 x 180 in. 105 x 90 in. (228.6 x cm). 105 x 180 in. 29

30 1960 No Oil on canvas, Untitled Oil on canvas, Untitled Oil on canvas, 116 1/2 x 104 1/2 in. ( ). 93 1/4 x 56 3/4 in. ( ). 52 x 52 1/4 in. ( ) Untitled, Work on paper. Untitled Oil on canvas, 104 1/2 x 92 1/2 in. ( ) No. 5 (Red, Black and Brown-Black), No. 10, Brown, Black, Sienna on Dark Wine. No. 14 (Browns over Dark) Oil on canvas, 90 x 69 in Oil on canvas, 69 x Oil on canvas, 86 5/8 x 67 3/4 In. 30

31 1964 Untitled [or] Oil on canvs, 90 x 69 in. ( ) Untitled Oil on canvas, 180 x 114 in Untitled. (1967). Oil on paper on canvas, 24 x 17 1/2 in (61 x 44.5 cm). 31

32 1968 Untitled Acrylic on paper mounted on masonite, 39 x 25 1/2 x 1 1/2 in Untitled Acrylic on paper Untitled Untitled Acrylic on canvas, mounted on panel, 24 x 18 in. Acrylic on paper, mounted on canvas, 81 1/4 x 93 1/4 in. ( ). 72 x 3/16 x 38 9/16 in. Untitled Acrylic on canvas, Untitled Acrylic on paper, 69 3/4 x 117 in. 51 5/8 x 41 in. 32

33 Ανακεφαλαίωση. Ανακεφαλαιώνοντας, η ζωγραφική δράση του Ρόθκο διακρίνεται σε δύο περιόδους. Κατά την πρώτη περίοδο (1947), ο Ρόθκο ζωγράφιζε περισσότερο ονειρικά τοπία και σουρεαλιστικά. Κατά την δεύτερη περίοδο ( ), οι πίνακές του απέκτησαν μια αφαίρεση χρωματικού πεδίου με τα γνωστά του ορθογώνια πάνω σε ένα μονόχρωμο φόντο. Οι ώριμοι αυτοί πίνακές του (κυρίως από το 1950 και μετά) αποτέλεσαν το στυλ της υπογραφής του. Ιστορικά ο καλλιτέχνης άνηκε στο ρεύμα της αφηρημένης εξπρεσιονιστικής ζωγραφικής, κάτι που ο ίδιος δεν το δεχόταν. Επίσης, είχε ζήσει και τους δύο παγκόσμιους πολέμους, γεγονός που καθόρισαν την καριέρα του. Ο Ρόθκο υποστήριζε την απόλυτη ελευθερία στην έκφραση του καλλιτέχνη. Μια ελευθερία η οποία ένιωθε ότι βρίσκεται σε κίνδυνο από την βασιλεία των εμπόρων τέχνης και την ανώφελη για τον ίδιο κριτική των τεχνοκριτών που περιόριζε την φαντασία του θεατή θέτοντάς της ταμπέλες. Τέλος, έχοντας μια πολυτάραχη ζωή, ο Ρόθκο τα τελευταία δύο χρόνια μετακόμισε στο στούντιό του και ύστερα από μια σειρά πιέσεων, απογοητεύσεων, σωματικών και ψυχικών διαταραχών αυτοκτόνησε στις 25 Φεβρουαρίου του Η ζωγραφική του, όμως, συνεισφορά στην ιστορία της τέχνης τον καθιστά ένα από τους κορυφαίους αμερικανούς ζωγράφους του 20 ου αιώνα. 33

34 Βιβλιογραφία Δασκαλοθανάσης, Νίκος. Από τη Μινιμαλιστική στην Εννοιολογική Τέχνη. Μια Κριτική Ανθολογία (μετφ. Πανάγου, Ελεάννα). Αθήνα: Ανώτατη Σχολή Καλών Τεχνών, Foster, Hal. Η Τέχνη από το 1900: Μοντερνισμός, Αντιμοντερνισμός, Μεταμοντερνισμός. (συντελ. Krauss Rosalind, Bois Yve-Alain, Buchloh Benjamin H.D., μετφ. Παπανικολάου, Μιλτιάδης). Αθήνα: Επίκεντρο, Στάγκος, Νίκος. Έννοιες της Μοντέρνας Τέχνης. Από τον Φοβισμό στον Μεταμοντερνισμό. (μετφ. Παππάς, Ανδρέας). Αθήνα: ΜΙΕΤ, Harrison, Charles and Wood, Paul. Art in Theory, : An anthology of changing ideas. Oxford: Blackwell, Breslin, James E. B. Mark Rothko. A Biography. Chicago: University of Chicago Press, Ρόθκο, Μάρκ. Κείμενα για την Τέχνη ( ).(μετφ. Τομανάς, Βασίλης). Αθήνα: Νησίδες, Sandler, Irving. Mark Rothko Paintings, New York: Pace Gallery Publications, Άρθρο Fuller, Peter (Aug., 1987). The Burlington Magazine, Review: Mark Rothko, London, Tate Gallery. Vol. 129, No pp Ιστογραφία Εικονογραφία 34

Project Α τετραμήνου Teenage Angst. Υπεύθυνες Καθηγήτριες: Κατερίνα Μανδρώνη Κάρεν Γεωργούδη Π.Π.Σ.Π.Α 2013-2014

Project Α τετραμήνου Teenage Angst. Υπεύθυνες Καθηγήτριες: Κατερίνα Μανδρώνη Κάρεν Γεωργούδη Π.Π.Σ.Π.Α 2013-2014 Project Α τετραμήνου Teenage Angst Υπεύθυνες Καθηγήτριες: Κατερίνα Μανδρώνη Κάρεν Γεωργούδη Π.Π.Σ.Π.Α 2013-2014 Το θέμα του project μας φέτος είναι τα εφηβικά άγχη και ανησυχίες. Πώς βλέπουμε τον εαυτό

Διαβάστε περισσότερα

André Derain. Emil Norde. Εικόνα 1. Portrait of Henri Matisse, 1906

André Derain. Emil Norde. Εικόνα 1. Portrait of Henri Matisse, 1906 André Derain Εικόνα 1. Portrait of Henri Matisse, 1906 Η τεχνική του André Derain, στην ζωγραφική, συμβαδίζει με εκείνη του Henri Matisse και γενικότερα με το κίνημα του φοβισμού. Καθαρές χρωματικές φόρμες,

Διαβάστε περισσότερα

Σχολική Μουσική Εκπαίδευση: αρχές, στόχοι, δραστηριότητες. Ζωή Διονυσίου

Σχολική Μουσική Εκπαίδευση: αρχές, στόχοι, δραστηριότητες. Ζωή Διονυσίου Σχολική Μουσική Εκπαίδευση: αρχές, στόχοι, δραστηριότητες Ζωή Διονυσίου Χρηματοδότηση Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό έχει αναπτυχθεί στα πλαίσια του εκπαιδευτικού έργου του διδάσκοντα. Το έργο «Ανοικτά Ακαδημαϊκά

Διαβάστε περισσότερα

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ 19 ΖΩΓΡΑΦΟΙ, 19 ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΗ ΤΟΥ 19 ΟΥ ΚΑΙ 20 ΟΥ ΑΙΩΝΑ

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ 19 ΖΩΓΡΑΦΟΙ, 19 ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΗ ΤΟΥ 19 ΟΥ ΚΑΙ 20 ΟΥ ΑΙΩΝΑ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ 19 ΖΩΓΡΑΦΟΙ, 19 ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΗ ΤΟΥ 19 ΟΥ ΚΑΙ 20 ΟΥ ΑΙΩΝΑ 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ 3 Paul Sézanne 4 Georges Seurat 5 Vincent Van Gogh 6 Claude Monet 7 Henri Matisse 8 André Derain 9 Emil Norde

Διαβάστε περισσότερα

Αναπτυξιακή Ψυχολογία. Διάλεξη 6: Η ανάπτυξη της εικόνας εαυτού - αυτοαντίληψης

Αναπτυξιακή Ψυχολογία. Διάλεξη 6: Η ανάπτυξη της εικόνας εαυτού - αυτοαντίληψης Αναπτυξιακή Ψυχολογία Διάλεξη 6: Η ανάπτυξη της εικόνας εαυτού - αυτοαντίληψης Θέματα διάλεξης Η σημασία της αυτοαντίληψης Η φύση και το περιεχόμενο της αυτοαντίληψης Η ανάπτυξη της αυτοαντίληψης Παράγοντες

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΑς ΤΟΥς ΕΦΗΒΟΥΣ ΙΣΤΟΡΙΑ: ΤΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΕΡΩΤΗΜΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ. Κουσερή Γεωργία

ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΑς ΤΟΥς ΕΦΗΒΟΥΣ ΙΣΤΟΡΙΑ: ΤΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΕΡΩΤΗΜΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ. Κουσερή Γεωργία ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΑς ΤΟΥς ΕΦΗΒΟΥΣ ΙΣΤΟΡΙΑ: ΤΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΕΡΩΤΗΜΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ Κουσερή Γεωργία Φιλόλογος Δρ. Πανεπιστημίου Θεσσαλίας ΚΕΡΚΥΡΑ ΜΑΙΟΣ 2017 Περιεχόμενα της παρουσίασης Το ιστορικό ερώτημα Το

Διαβάστε περισσότερα

Λεπτομέρεια από το έργο «Ηρωικό»

Λεπτομέρεια από το έργο «Ηρωικό» Λεπτομέρεια από το έργο «Ηρωικό» Αίθουσα Τέχνης Relics Λασσάνη 3 - Θεσσαλονίκη Γιώργος Πολ. Ιωαννίδης Νοέμβριος 1995 - Θεσσαλονίκη Στη ζωγραφική του αν και διαφαίνεται η επίδραση ενός δασκάλου σαν τον

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 2: Μάθηση & διδασκαλία στην προσχολική εκπαίδευση: βασικές αρχές

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 2: Μάθηση & διδασκαλία στην προσχολική εκπαίδευση: βασικές αρχές Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 2: Μάθηση & διδασκαλία στην προσχολική εκπαίδευση: βασικές αρχές Διδάσκουσα: Μαρία Καμπεζά Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην

Διαβάστε περισσότερα

«Η θάλασσα μάς ταξιδεύει» The sea travels us e-twinning project 2014-2015. Έλληνες ζωγράφοι. Της Μπιλιούρη Αργυρής. (19 ου -20 ου αιώνα)

«Η θάλασσα μάς ταξιδεύει» The sea travels us e-twinning project 2014-2015. Έλληνες ζωγράφοι. Της Μπιλιούρη Αργυρής. (19 ου -20 ου αιώνα) «Η θάλασσα μάς ταξιδεύει» The sea travels us e-twinning project 2014-2015 Έλληνες ζωγράφοι (19 ου -20 ου αιώνα) Της Μπιλιούρη Αργυρής Η ιστορία της ζωγραφικής στην νεοελληνική ζωγραφική Η Ελληνική ζωγραφική

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Το μάθημα της Θεατρικής Αγωγής θα διδάσκεται από φέτος στην Ε και Στ Δημοτικού. Πρόκειται για μάθημα βιωματικού χαρακτήρα, με κύριο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΕΥΘΕΡΟ - ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ Β Ενιαίου Λυκείου (Μάθημα : Κατεύθυνσης)

ΕΛΕΥΘΕΡΟ - ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ Β Ενιαίου Λυκείου (Μάθημα : Κατεύθυνσης) ΕΛΕΥΘΕΡΟ - ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ Β Ενιαίου Λυκείου (Μάθημα : Κατεύθυνσης) ΓΕΝΙΚΟΙ ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΣΤΟΧΟΙ Το μάθημα απευθύνεται σε μαθητές με ειδικό ενδιαφέρον για το ΣΧΕΔΙΟ (Ελεύθερο και Προοπτικό) και που ενδέχεται

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Μουσική Παιδαγωγική Θεωρία και Πράξη

Μουσική Παιδαγωγική Θεωρία και Πράξη Μουσική Παιδαγωγική Θεωρία και Πράξη Σκοποί Στόχοι - Δραστηριότητες Ζωή Διονυσίου Χρηματοδότηση Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό έχει αναπτυχθεί στα πλαίσια του εκπαιδευτικού έργου του διδάσκοντα. Το έργο «Ανοικτά

Διαβάστε περισσότερα

Η δραματοθεραπεία στην εκπαίδευση ενηλίκων

Η δραματοθεραπεία στην εκπαίδευση ενηλίκων Η δραματοθεραπεία στην εκπαίδευση ενηλίκων Στη δραματοθεραπεία εκδραματίζονται σκηνές και γεγονότα της ζωής στην προσωπική παράσταση του καθενός, με την ασφάλεια που προσφέρουν οι μορφές τέχνης που χρησιμοποιούνται,

Διαβάστε περισσότερα

Χώρος και Οπτικοακουστικά Μέσα

Χώρος και Οπτικοακουστικά Μέσα Χώρος και Οπτικοακουστικά Μέσα ΘΕΩΡΙΑ [ΧΡΩΜΑ] (Τετάρτη 19/10/2016) Διδάσκων Δρ. Βασίλης Ψαρράς 3 η Διάλεξη [AVA340] 3 ο εξάμηνο (2016) Όλες οι διαλέξεις αποθηκεύονται στην πλατφόρµα opencourses.ionio.gr

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ»

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ» Εργαστήριο δικτύωσης σε εκπαιδευτικούς πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης με θέμα: «Η συναισθηματική νοημοσύνη και η επίδρασή της στην εκπαιδευτική διαδικασία» 6 7 Μαΐου 2014 Κέντρο Πρόληψης των

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητική Εργασία µε. Ζωγραφική και Μαθηµατικά

Ερευνητική Εργασία µε. Ζωγραφική και Μαθηµατικά Ερευνητική Εργασία - Ζωγραφική και Μαθηµατικά Ηλίας Νίνος Ερευνητική Εργασία µε θέµα: Μαθηµατικά και Τέχνη Υποθέµα: Μαθηµατικά και Ζωγραφική Οµάδα: Μαρία Βαζαίου- Ηρώ Μπρούφα- Μαθηµατικά εννοούµε την επιστήµη

Διαβάστε περισσότερα

Πληροφορία, σχολείο και μουσείο. Μία εναλλακτική διδακτική προσέγγιση της Λογοτεχνίας στην Α' Λυκείου

Πληροφορία, σχολείο και μουσείο. Μία εναλλακτική διδακτική προσέγγιση της Λογοτεχνίας στην Α' Λυκείου Πληροφορία, σχολείο και μουσείο. Μία εναλλακτική διδακτική προσέγγιση της Λογοτεχνίας στην Α' Λυκείου Παπαγιάννη Μαρία Εκπαιδευτικός 5 ου ΓΕΛ Κέρκυρας Εποχή της πληροφορίας: σταδιακά επιταχυνόμενη αύξηση

Διαβάστε περισσότερα

Πολλοί άνθρωποι θεωρούν λανθασμένα ότι δεν είναι «ψυχικά δυνατοί». Άλλοι μπορεί να φοβούνται μήπως δεν «φανούν» ψυχικά δυνατοί στο περιβάλλον τους.

Πολλοί άνθρωποι θεωρούν λανθασμένα ότι δεν είναι «ψυχικά δυνατοί». Άλλοι μπορεί να φοβούνται μήπως δεν «φανούν» ψυχικά δυνατοί στο περιβάλλον τους. Πολλοί άνθρωποι θεωρούν λανθασμένα ότι δεν είναι «ψυχικά δυνατοί» Άλλοι μπορεί να φοβούνται μήπως δεν «φανούν» ψυχικά δυνατοί στο περιβάλλον τους Η αυτοεικόνα μας «σχηματίζεται» ως ένα σχετικά σταθερό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΕΛΕΧΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΕΛΕΧΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΕΛΕΧΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Εσπερινά σχολεία, μια διαφορετική προσέγγιση στην εκπαιδευτική διαδικασία Δρ. ΖΑΡΚΑΔΟΥΛΑΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ Διευθυντής 1 ου Εσπερινού ΓΕΛ Αθηνών zarknick@hotmail.com

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΕΥΘΕΡΟ - ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ

ΕΛΕΥΘΕΡΟ - ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΕΛΕΥΘΕΡΟ - ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ Γ' Ενιαίου Λυκείου (Μάθημα : Κατεύθυνσης) ΓΕΝΙΚΟΙ ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΣΤΟΧΟΙ Το μάθημα απευθύνεται σε μαθητές με ειδικό ενδιαφέρον για το ΕΛΕΥΘΕΡΟ-ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ( Εικαστική και Αρχιτεκτονική

Διαβάστε περισσότερα

Γενικά χαρακτηριστικά

Γενικά χαρακτηριστικά ΙΜΠΡΕΣΙΟΝΙΣΜΟΣ Γενικά χαρακτηριστικά Μικρές πινελιές που δημιουργούν παχύ στρώμα μπογιάς αποτυπώνοντας λεπτομερές. Χρήση των βασικών χρωμάτων, σπάνια χρήση του μαύρου χρώματος. Απουσία διαδοχικών επιστρώσεων

Διαβάστε περισσότερα

Alpha C.K. ART GALLERY. Λεωφ. Μακαρίου & Παπανικολή 3, 1077 Λευκωσία, Κύπρος T: +357 22 75 13 25 www.ackgallery.com

Alpha C.K. ART GALLERY. Λεωφ. Μακαρίου & Παπανικολή 3, 1077 Λευκωσία, Κύπρος T: +357 22 75 13 25 www.ackgallery.com Alpha C.K. ART GALLERY Λεωφ. Μακαρίου & Παπανικολή 3, 1077 Λευκωσία, Κύπρος T: +357 22 75 13 25 www.ackgallery.com Στας Παράσκος Το Ημερολόγιο του Δον Καβάλλο Λευκωσία, Οκτώβριος 2013 Εξώφυλλο Festival

Διαβάστε περισσότερα

Κυκλαδική τέχνη και σύγχρονη αφηρημένη τέχνη

Κυκλαδική τέχνη και σύγχρονη αφηρημένη τέχνη ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ Κυκλαδική τέχνη και σύγχρονη αφηρημένη τέχνη Νάγια Οικονομίδου 2014-2015 1 Περιεχόμενα Πρόλογος...3 1. Γνωρίσματα Κυκλαδικής Τέχνης...4 Πτυόσχημα ειδώλια.5 Βιολόσχημα ειδώλια 6

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Λογοτεχνίας

Διδακτική της Λογοτεχνίας ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διδακτική της Λογοτεχνίας Ενότητα 1: Σκοποί της διδασκαλίας της λογοτεχνίας l Βενετία Αποστολίδου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Γιατί µαθαίνουµε Ιστορία της Τέχνης;

Γιατί µαθαίνουµε Ιστορία της Τέχνης; Γιατί µαθαίνουµε Ιστορία της Τέχνης; Α. για ευρύτερη πνευµατική καλλιέργεια Β. για ανάπτυξη καλλιτεχνικού αισθητηρίου Γ. για ανάπτυξη της προσωπικότητας. για διερεύνηση εναλλακτικών τρόπων επικοινωνίας

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Ι «Η Θεωρητική έννοια της Μεθόδου Project» Αγγελική ρίβα ΠΕ 06

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Ι «Η Θεωρητική έννοια της Μεθόδου Project» Αγγελική ρίβα ΠΕ 06 ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Ι «Η Θεωρητική έννοια της Μεθόδου Project» Αγγελική ρίβα ΠΕ 06 1590 1765 η Μέθοδος Project σε σχολές Αρχιτεκτονικής στην Ευρώπη 1765 1880 συνήθης µέθοδος διδασκαλίας - διάδοσή της στην

Διαβάστε περισσότερα

Συνθέσεις από το Αιγαίο και τη Μεσόγειο, Ποίηση και ζωγραφική κ ά. ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

Συνθέσεις από το Αιγαίο και τη Μεσόγειο, Ποίηση και ζωγραφική κ ά. ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Το Μουσείο Νεοελληνικής Τέχνης του ήµου Ρόδου, µε χαρά ανακοινώνει την ατοµική εικαστική έκθεση, του γνωστού «δικού µας» ζωγράφου Μάνου Αναστασιάδη, που θα φιλοξενήσει στην "Νέα Πτέρυγά" του,

Διαβάστε περισσότερα

Προλεγόμενα Henri Baruk Λίγα λόγια του συγγραφέα στην α έκδοση Πρόλογος β έκδοσης ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ: ΤΕΧΝΗ

Προλεγόμενα Henri Baruk Λίγα λόγια του συγγραφέα στην α έκδοση Πρόλογος β έκδοσης ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ: ΤΕΧΝΗ Προλεγόμενα Henri Baruk Λίγα λόγια του συγγραφέα στην α έκδοση Πρόλογος β έκδοσης ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ: ΤΕΧΝΗ Κεφ. Ι στην Τέχνη 1. Προσδιορισμός της Τέχνης 2. Ουσία της Τέχνης 3. Λειτουργία της Τέχνης 4. Είδη της

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ

ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Ενότητα 10: Η μάθηση στην προσχολική ηλικία: αξιολόγηση Διδάσκων: Μανωλίτσης Γεώργιος ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Ακολούθως αναπτύσσονται ορισμένα διευκρινιστικά σχόλια για το Σχέδιο Μαθήματος. Αφετηρία για τον ακόλουθο σχολιασμό υπήρξαν οι σχετικές υποδείξεις που μας

Διαβάστε περισσότερα

Ο Ρόλος του Κριτικού Στοχασμού στη Μάθηση και Εκπαίδευση Ενηλίκων

Ο Ρόλος του Κριτικού Στοχασμού στη Μάθηση και Εκπαίδευση Ενηλίκων ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ο Ρόλος του Κριτικού Στοχασμού στη Μάθηση και Εκπαίδευση Ενηλίκων Ενότητα 5: Η Έννοια της Κριτικής Συνειδητοποίησης Γιώργος Κ. Ζαρίφης

Διαβάστε περισσότερα

Μουσική Αγωγή στην Προσχολική και Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Ζωή Διονυσίου

Μουσική Αγωγή στην Προσχολική και Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Ζωή Διονυσίου Μουσική Αγωγή στην Προσχολική και Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Ζωή Διονυσίου Χρηματοδότηση Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό έχει αναπτυχθεί στα πλαίσια του εκπαιδευτικού έργου του διδάσκοντα. Το έργο «Ανοικτά Ακαδημαϊκά

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΕΙΚΟΝΩΝ

ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΕΙΚΟΝΩΝ ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΕΙΚΟΝΩΝ ΤΙ ΡΩΤΑΜΕ ΜΙΑ ΕΙΚΟΝΑ ; ΤΙ ΜΑΣ ΑΦΗΓΕΙΤΑΙ ΜΙΑ ΕΙΚΟΝΑ ; ΠΩΣ ΜΑΣ ΤΟ ΑΦΗΓΕΙΤΑΙ ΜΙΑ ΕΙΚΟΝΑ ; ΣΥΝΘΕΣΗ: Οργάνωση ενός συνόλου από επιμέρους στοιχεία σε μια ενιαία διάταξη Αρχική ιδέα σύνθεσης

Διαβάστε περισσότερα

Η νέα ενότητα χρωμάτων για το μάθημα των καλλιτεχνικών: "Winterbild"

Η νέα ενότητα χρωμάτων για το μάθημα των καλλιτεχνικών: Winterbild Η νέα ενότητα χρωμάτων για το μάθημα των καλλιτεχνικών: "Winterbild" Καλλιτεχνική ζωγραφική με τις νερομπογιές Κ12 Με την Pelikan η ζωγραφική γίνεται μια μοναδική εμπειρία: Αυτός είναι και ο λόγος για

Διαβάστε περισσότερα

β) Αν είχες τη δυνατότητα να «φτιάξεις» εσύ έναν ιδανικό κόσμο, πώς θα ήταν αυτός;

β) Αν είχες τη δυνατότητα να «φτιάξεις» εσύ έναν ιδανικό κόσμο, πώς θα ήταν αυτός; 1 α) H πραγματική ζωή κρύβει χαρά, αγάπη, στόχους, όνειρα, έρωτα, αλλά και πόνο, απογοήτευση, πίκρες, αγώνα. αν λείπουν όλα αυτά τα συναισθήματα και οι ανατροπές, αν χαθεί η καρδιά και η ψυχή, η ελευθερία,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΧΕΔΙΟ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ. Α τάξης Γυμνασίου

ΠΡΟΣΧΕΔΙΟ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ. Α τάξης Γυμνασίου ΠΡΟΣΧΕΔΙΟ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Α τάξης Γυμνασίου 1 Η ΜΟΡΦΗ ΤΟΥ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Γενικοί Στόχοι Ειδικοί Στόχοι Α. ΣΤΟΧΟΙ Β. ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ/ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ και Γ. ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Δ. ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ Ε.

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η )

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η ) ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η ) 1 ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΟΥ JACKSON POLLOCK ΣΤΟΝ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟ WILLIAM WRIGHT ΤΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ ΤΟΥ 1950. Το καλοκαίρι του 1950 o δημοσιογράφος William Wright πήρε μια πολύ ενδιαφέρουσα ηχογραφημένη

Διαβάστε περισσότερα

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Εισαγωγή Η χώρα μας απέκτησε Νέα Προγράμματα Σπουδών και Νέα

Διαβάστε περισσότερα

Μιχάλης Μακρή EFIAP. Copyright: 2013 Michalis Makri

Μιχάλης Μακρή EFIAP. Copyright: 2013 Michalis Makri Μιχάλης Μακρή EFIAP Copyright: 2013 Michalis Makri Copyright: 2013 Michalis Makri Less is more Less but better Copyright: 2013 Michalis Makri Ο μινιμαλισμός ορίζεται ως η εξάλειψη όλων των στοιχείων που

Διαβάστε περισσότερα

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ - ΚΡΙΤΙΚΗ ΣΚΕΨΗ

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ - ΚΡΙΤΙΚΗ ΣΚΕΨΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ - ΚΡΙΤΙΚΗ ΣΚΕΨΗ Το μάθημα συνδυάζει τη διδασκαλία δύο κειμένων διαφορετικής εποχής που διδάσκονται στη Γ Γυμνασίου. (Αυτοβιογραφία, Ελισάβετ Μουτζάν- Μαρτινέγκου, Η μεταμφίεση, Ρέα Γαλανάκη)

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΩΝ ΓΙΑ «ΦΘΙΝΟΠΩΡΟ - ΧΕΙΜΩΝΑ 2015/16»

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΩΝ ΓΙΑ «ΦΘΙΝΟΠΩΡΟ - ΧΕΙΜΩΝΑ 2015/16» ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΩΝ ΓΙΑ «ΦΘΙΝΟΠΩΡΟ - ΧΕΙΜΩΝΑ 2015/16» Οι τάσεις για το 2016/2017 είναι μοναδικές και φαίνεται να διαφοροποιούνται από τις καθαρά vintage γραμμές που μας επηρέασαν τις προηγούμενες χρονιές.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ. Εγχειρίδιο του εκπαιδευτικού

ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ. Εγχειρίδιο του εκπαιδευτικού ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ Εγχειρίδιο του εκπαιδευτικού Περιεχόμενα ΣΤΟΧΟΙ 3 ΣΥΝΔΕΣΗ ΜΕ ΤΟ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΑΠΣ) 3 ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΚΑΙ ΥΛΙΚΑ 3 ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ 4 Α ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ 4 Β ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ 4 Γ

Διαβάστε περισσότερα

Ώρες διδασκαλίας. 6 ώρες/ ανά εβδομάδα Υπεύθυνος/η μαθήματος Β.Πετρίδου Διδάσκοντες

Ώρες διδασκαλίας. 6 ώρες/ ανά εβδομάδα Υπεύθυνος/η μαθήματος Β.Πετρίδου Διδάσκοντες Τίτλος μαθήματος ΙΣΤΟΡΙΑ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΗΣ 1 Κωδικός μαθήματος: 21311 Ακαδημαϊκό έτος: 2013 2014 Εξάμηνο διδασκαλίας: 1 ο (χειμερινό) Τύπος μαθήματος: υποχρεωτικό Επίπεδο μαθήματος: προπτυχιακό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΔΥΟΜΕΝΟΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ

ΑΝΑΔΥΟΜΕΝΟΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΑΝΑΔΥΟΜΕΝΟΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ Η ανάδυση της ανάγνωσης και της γραφής: έννοια και σύγχρονες απόψεις Ευφημία Τάφα Καθηγήτρια Παιδαγωγικό Τμήμα Προσχολικής Εκπαίδευσης Πανεπιστήμιο Κρήτης Αναγνωστική ετοιμότητα

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 7: Παιχνίδι και μάθηση

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 7: Παιχνίδι και μάθηση Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 7: Παιχνίδι και μάθηση Διδάσκουσα: Μαρία Καμπεζά Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Σκοποί ενότητας Να προσδιοριστούν

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση Διδασκαλίας. Ενότητα: Γ Γυμνασίου. Θέμα: Δραστηριότητες Παραγωγής Λόγου Διάρκεια: Μία διδακτική περίοδος. Α: Στόχοι. Οι μαθητές/ τριες:

Πρόταση Διδασκαλίας. Ενότητα: Γ Γυμνασίου. Θέμα: Δραστηριότητες Παραγωγής Λόγου Διάρκεια: Μία διδακτική περίοδος. Α: Στόχοι. Οι μαθητές/ τριες: Πρόταση Διδασκαλίας Ενότητα: Τάξη: 7 η - Τέχνη: Μια γλώσσα για όλους, σε όλες τις εποχές Γ Γυμνασίου Θέμα: Δραστηριότητες Παραγωγής Λόγου Διάρκεια: Μία διδακτική περίοδος Α: Στόχοι Οι μαθητές/ τριες: Να

Διαβάστε περισσότερα

1. ΜΑΘΗΜΑ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ. ΕΝΟΤΗΤΑ 4 η - ΚΕΦ. 11 ο : Γνωριμία με το Διαδίκτυο. 2. ΤΑΞΗ: Α Γυμνασίου

1. ΜΑΘΗΜΑ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ. ΕΝΟΤΗΤΑ 4 η - ΚΕΦ. 11 ο : Γνωριμία με το Διαδίκτυο. 2. ΤΑΞΗ: Α Γυμνασίου ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Καράκιζα Τσαμπίκα 1. ΜΑΘΗΜΑ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ 2. ΤΑΞΗ: Α Γυμνασίου ΕΝΟΤΗΤΑ 4 η - ΚΕΦ. 11 ο : Γνωριμία με το Διαδίκτυο 3. Εκπαιδευτικές ανάγκες: Οι μαθητές είναι στη μεγάλη πλειοψηφία τους νυν

Διαβάστε περισσότερα

Ο Χορός στα Προγράμματα Σπουδών της Φυσικής Αγωγής. Δρ. Απόστολος Ντάνης Σχολικός Σύμβουλος Φυσικής Αγωγής

Ο Χορός στα Προγράμματα Σπουδών της Φυσικής Αγωγής. Δρ. Απόστολος Ντάνης Σχολικός Σύμβουλος Φυσικής Αγωγής Ο Χορός στα Προγράμματα Σπουδών της Φυσικής Αγωγής Δρ. Απόστολος Ντάνης Σχολικός Σύμβουλος Φυσικής Αγωγής Ο ρόλος του χορού στην εκπαίδευση Ο χορός είναι κίνηση φυσική δραστηριότητα. Συνεπώς είναι θεματικό

Διαβάστε περισσότερα

Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ

Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ Χριστίνα Τσακαρδάνου Εκπαιδευτικός Πανθομολογείται πως η ανάπτυξη του παιδιού ορίζεται τόσο από τα γενετικά χαρακτηριστικά του, όσο και από το πλήθος των ερεθισμάτων που δέχεται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015*

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015* ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015* ΔΕΥΤΕΡΑ 19/1 ΤΡΙΤΗ 20/1 ΤΕΤΑΡΤΗ 21/1 ΠΕΜΠΤΗ 22/1 ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 23/1 ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ ΕΥΓΕΝΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Τα βιβλία θα τα βρείτε στο βιβλιοπωλείο: Βιβλία γνώσεων και δραστηριοτήτων ΣΦΡΑΓΙΔΑ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟΥ

Τα βιβλία θα τα βρείτε στο βιβλιοπωλείο: Βιβλία γνώσεων και δραστηριοτήτων ΣΦΡΑΓΙΔΑ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟΥ Τα βιβλία θα τα βρείτε στο βιβλιοπωλείο: Βιβλία γνώσεων και δραστηριοτήτων ΣΦΡΑΓΙΔΑ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟΥ Συντονισμός χεριού-ματιού Βοηθούν στην ανάπτυξη των κινητικών δεξιοτήτων του παιδιού. Παίζω με τους κύβους

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΓΝΟΥ ΑΓΝΗ ΚΟΚΟΒΟΥ ΜΑΡΙΑ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΕΧΝΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΝΑΓΝΟΥ ΑΓΝΗ ΚΟΚΟΒΟΥ ΜΑΡΙΑ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΕΧΝΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΝΑΓΝΟΥ ΑΓΝΗ ΚΟΚΟΒΟΥ ΜΑΡΙΑ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΕΧΝΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Το σενάριο αυτό επιδιώκει να υπηρετήσει τους παρακάτω γενικούς διδακτικούς σκοπούς. Να αποκτήσει το παιδί γενικές γνώσεις και προσλαμβάνουσες παραστάσεις

Διαβάστε περισσότερα

Η ΓΛΩΣΣΑ ΤΟΥ ΣΩΜΑΤΟΣ. Ιωάννης Βρεττός

Η ΓΛΩΣΣΑ ΤΟΥ ΣΩΜΑΤΟΣ. Ιωάννης Βρεττός Η ΓΛΩΣΣΑ ΤΟΥ ΣΩΜΑΤΟΣ Ιωάννης Βρεττός Η ΓΛΩΣΣΑ ΤΟΥ ΣΩΜΑΤΟΣ Γνώρισμα της προσωπικότητας ή ασκήσιμη συμπεριφορά; ΜΗ ΛΕΚΤΙΚΑ ΚΑΝΑΛΙΑ Κινήσεις μέσα στον χώρο Κινήσεις των χεριών και του σώματος Οι κινήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Το παιχνίδι της χαράς

Το παιχνίδι της χαράς Ανοιχτό πρόγραμμα εκπαίδευσης Κατερίνα Πουλέα Παιδαγωγός Το παιχνίδι της χαράς Το παιχνίδι της χαράς Αετιδέων 15 & Βουτσινά Χολαργός 6944 773597 Ανοιχτό πρόγραμμα εκπαίδευσης Το Παιδαγωγικό Κέντρο Προσχολικής

Διαβάστε περισσότερα

Εναλλακτικές θεωρήσεις για την εκπαίδευση και το επάγγελμα του εκπαιδευτικού

Εναλλακτικές θεωρήσεις για την εκπαίδευση και το επάγγελμα του εκπαιδευτικού Εναλλακτικές θεωρήσεις για την εκπαίδευση και το επάγγελμα του εκπαιδευτικού Η εκπαίδευση ως θεσμός κοινωνικοπολιτισμικής μεταβίβασης δομολειτουργισμός και ως θεσμός κοινωνικού μετασχηματισμού κριτική

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάδυση της ανάγνωσης και της γραφής: έννοια και σύγχρονες απόψεις. Ευφημία Τάφα Καθηγήτρια ΠΤΠΕ Πανεπιστήμιο Κρήτης

Η ανάδυση της ανάγνωσης και της γραφής: έννοια και σύγχρονες απόψεις. Ευφημία Τάφα Καθηγήτρια ΠΤΠΕ Πανεπιστήμιο Κρήτης Η ανάδυση της ανάγνωσης και της γραφής: έννοια και σύγχρονες απόψεις Ευφημία Τάφα Καθηγήτρια ΠΤΠΕ Πανεπιστήμιο Κρήτης Αναγνωστική ετοιμότητα Παλαιότερα, οι επιστήμονες πίστευαν ότι: υπάρχει μια συγκεκριμένη

Διαβάστε περισσότερα

Εισηγητής Δρ. Αβραάμ Παπασταθόπουλος. Δρ. Αβραάμ Παπασταθόπουλος

Εισηγητής Δρ. Αβραάμ Παπασταθόπουλος. Δρ. Αβραάμ Παπασταθόπουλος Εισηγητής Δύναμη: Η πιθανότητα που έχει ο «άνθρωπος» να είναι σε θέση να «περάσει» τις δικές του επιθυμίες μέσα από μία κοινωνική σχέση παρά την αντίσταση. Εξουσία: Η εξουσία ορίζεται ως το νόμιμο δικαίωμα

Διαβάστε περισσότερα

Διάρκεια: 2Χ80 Προτεινόμενη τάξη: Δ -Στ Εισηγήτρια: Χάρις Πολυκάρπου

Διάρκεια: 2Χ80 Προτεινόμενη τάξη: Δ -Στ Εισηγήτρια: Χάρις Πολυκάρπου ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Θεατρικό Εργαστήρι: Δημιουργία δραματικών πλαισίων με αφορμή μαθηματικές έννοιες. Ανάπτυξη ικανοτήτων για επικοινωνία μέσω του θεάτρου και του δράματος. Ειδικότερα αναφορικά με τις παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

Οι Πυθαγόρειοι φιλόσοφοι είναι μια φιλοσοφική, θρησκευτική και πολιτική σχολή που ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα π.χ από τον Πυθαγόρα τον Σάμιο στον Κρότωνα

Οι Πυθαγόρειοι φιλόσοφοι είναι μια φιλοσοφική, θρησκευτική και πολιτική σχολή που ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα π.χ από τον Πυθαγόρα τον Σάμιο στον Κρότωνα Κ. Σ. Δ. Μ. Ο. Μ. Οι Πυθαγόρειοι φιλόσοφοι είναι μια φιλοσοφική, θρησκευτική και πολιτική σχολή που ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα π.χ από τον Πυθαγόρα τον Σάμιο στον Κρότωνα της Κάτω Ιταλίας. Η κοινότητα στεγαζόταν

Διαβάστε περισσότερα

Η μουσική ως ενέργεια και ως σύμβολο. Ernst Kurth (1886-1946) Susanne Langer (1895-1985)

Η μουσική ως ενέργεια και ως σύμβολο. Ernst Kurth (1886-1946) Susanne Langer (1895-1985) Η μουσική ως ενέργεια και ως σύμβολο Ernst Kurth (1886-1946) Susanne Langer (1895-1985) Επιρροές και βασική θέση της «ενεργητικής θεωρίας» του Kurth O μουσικολόγος E. Kurth διαμόρφωσε την «ενεργητική»

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ: Προσθέτει χρόνια στη ζωή αλλά και ζωή στα χρόνια»

«ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ: Προσθέτει χρόνια στη ζωή αλλά και ζωή στα χρόνια» «ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ: Προσθέτει χρόνια στη ζωή αλλά και ζωή στα χρόνια» 1 ο Γενικό Λύκειο Πάτρας Ερευνητική Εργασία Β Τάξης Σχολικού έτους 2012-2013 Ομάδα Ε Ας φανταστούμε μία στιγμή το σχολείο των ονείρων μας.

Διαβάστε περισσότερα

ενίσχυση δεσμών ομάδας, ομαδικό κινητικό παιχνίδι με διαλογική συζήτηση, δραστηριότητες δημιουργικής έκφρασης και βιωματικής μάθησης

ενίσχυση δεσμών ομάδας, ομαδικό κινητικό παιχνίδι με διαλογική συζήτηση, δραστηριότητες δημιουργικής έκφρασης και βιωματικής μάθησης Ενότητα: Σκοπός: Στόχοι: Βασικές Έννοιες: Μεθοδολογικές Επιλογές: ισότητα φύλων, έμφυλες ταυτότητες ανάπτυξη αυτογνωσίας και αυτοσυνείδησης σε σχέση με τις ταυτότητες φύλου 1) κατανόηση του τρόπου με τον

Διαβάστε περισσότερα

Ο Μ Α Δ Α Ε Ι Κ Α Σ Τ Ι Κ Η Σ Α Γ Ω Γ Η Σ Μ Α Ρ Τ Ι Ο Σ 2014

Ο Μ Α Δ Α Ε Ι Κ Α Σ Τ Ι Κ Η Σ Α Γ Ω Γ Η Σ Μ Α Ρ Τ Ι Ο Σ 2014 Ο Μ Α Δ Α Ε Ι Κ Α Σ Τ Ι Κ Η Σ Α Γ Ω Γ Η Σ Μ Α Ρ Τ Ι Ο Σ 2014 Σ Υ Ν Ε Ρ Γ Α Τ Ι Κ Ε Σ Ε Ι Κ Α Σ Τ Ι Κ Ε Σ Δ Ρ Α Σ Ε Ι Σ Σύντομη Περιγραφή Ενότητας Η ενότητα φέρει τον τίτλο «Εγώ, εσύ, εμείς Συνεργατικές

Διαβάστε περισσότερα

Αναγνωρίζοντας το Μουσικό Ταλέντο. Είναι απόλυτα γνωστή και δεκτή η αντίληψη ότι το ταλέντο είναι

Αναγνωρίζοντας το Μουσικό Ταλέντο. Είναι απόλυτα γνωστή και δεκτή η αντίληψη ότι το ταλέντο είναι Αναγνωρίζοντας το Μουσικό Ταλέντο Μπορούμε να αναγνωρίσουμε το Μουσικό ταλέντο; Είναι απόλυτα γνωστή και δεκτή η αντίληψη ότι το ταλέντο είναι δύσκολο να αναγνωριστεί και να μετρηθεί στις τέχνες. Ο λόγος

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργική Εκπαίδευση Ενότητα 12

Γεωργική Εκπαίδευση Ενότητα 12 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 12: Αξιολόγηση εκπαιδευτικών προγραμμάτων Αφροδίτη Παπαδάκη-Κλαυδιανού Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε

Διαβάστε περισσότερα

ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ ΣΤΟΧΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα

ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ ΣΤΟΧΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ ΣΤΟΧΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΘΕΜΑΤΑ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟ ΤΟΝ ΑΡΚΑΔΙΟ ΚΑΤΙΚΑΚΗ ΣΤΟΝ ΧΑΡΗ ΚΩΤΣΙΔΗ

ΑΠΟ ΤΟΝ ΑΡΚΑΔΙΟ ΚΑΤΙΚΑΚΗ ΣΤΟΝ ΧΑΡΗ ΚΩΤΣΙΔΗ ΑΠΟ ΤΟΝ ΑΡΚΑΔΙΟ ΚΑΤΙΚΑΚΗ ΣΤΟΝ ΧΑΡΗ ΚΩΤΣΙΔΗ Η ΕΙΚΑΣΤΙΚΗ ΠΟΡΕΙΑ που επηρέασε την καλλιτεχνική εξέλιξη στην περιοχή την προσδιορίσουμε από τον ερχομό των προσφύγων. ΠΡΟΣΦΥΓΕΣ.Παραδόσεις, έθιμα λαϊκή και θρησκευτική

Διαβάστε περισσότερα

β) Αν είχες τη δυνατότητα να «φτιάξεις» εσύ έναν ιδανικό κόσμο, πώς θα ήταν αυτός;

β) Αν είχες τη δυνατότητα να «φτιάξεις» εσύ έναν ιδανικό κόσμο, πώς θα ήταν αυτός; 1α) H πραγματική ζωή κρύβει χαρά, αγάπη, στόχους, όνειρα, έρωτα, αλλά και πόνο, απογοήτευση, πίκρες, αγώνα. Aν λείπουν όλα αυτά τα συναισθήματα και οι ανατροπές, αν χαθεί η καρδιά και η ψυχή, η ελευθερία,

Διαβάστε περισσότερα

Ulrich Rückriem. Σκιές της πέτρας ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΛΥΚΕΙΟ

Ulrich Rückriem. Σκιές της πέτρας ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΛΥΚΕΙΟ Ulrich Rückriem Σκιές της πέτρας ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΛΥΚΕΙΟ Το Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης επιχορηγείται από το Υπουργείο Πολιτισµού Εκπαιδευτικό Πρόγραµµα για το Γυµνάσιο

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ

Η ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Η ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Συμπληρωματικό κείμενο στη θέση του Δ.Σ. της ΠΕΚαΠ για την Πληροφορική στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Τελική έκδοση κειμένου: Η ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ 2016-2017 Μάθημα 1 ο Εισαγωγή στις βασικές έννοιες Προτεινόμενη Βιβλιογραφία Elliot, S. N., Kratochwill, T. R., Cook, J. L., & Travers, J. F. (2008). Εκπαιδευτική Ψυχολογία: Αποτελεσματική

Διαβάστε περισσότερα

Μέθοδος-Προσέγγιση- Διδακτικός σχεδιασμός. A. Xατζηδάκη, Π.Τ.Δ.Ε. Παν/μιο Κρήτης

Μέθοδος-Προσέγγιση- Διδακτικός σχεδιασμός. A. Xατζηδάκη, Π.Τ.Δ.Ε. Παν/μιο Κρήτης Μέθοδος-Προσέγγιση- Διδακτικός σχεδιασμός A. Xατζηδάκη, Π.Τ.Δ.Ε. Παν/μιο Κρήτης 1. MΕΘΟΔΟΣ Ο όρος μέθοδος, έτσι όπως χρησιμοποιείται στην Εφαρμοσμένη Γλωσσολογία, έχει ποικίλες σημασίες. Διαφοροποιείται

Διαβάστε περισσότερα

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu Τι έχουμε μάθει για την προώθηση της Δημιουργικότητας μέσα από τις Φυσικές Επιστήμες και τα Μαθηματικά στην Ελληνική Προσχολική και Πρώτη Σχολική Ηλικία; Ευρήματα για την εκπαίδευση στην Ελλάδα από το

Διαβάστε περισσότερα

Είναι τα πράγματα όπως τα αντιλαμβανόμαστε με τις αισθήσεις μας;

Είναι τα πράγματα όπως τα αντιλαμβανόμαστε με τις αισθήσεις μας; Είναι τα πράγματα όπως τα αντιλαμβανόμαστε με τις αισθήσεις μας; Εμείς που αντιλαμβανόμαστε είμαστε όλοι φτιαγμένοι από το ίδιο υλικό; Πώς βρεθήκαμε σ αυτόν τον κόσμο; Ο θάνατός μας σημαίνει το τέλος ή

Διαβάστε περισσότερα

Ρυθµός Κίνηση Χορός Ενοποίηση µουσικοκινητικής αγωγής - χορού. ρ. Απόστολος Ντάνης Σχολικός Σύµβουλος Φ.Α.

Ρυθµός Κίνηση Χορός Ενοποίηση µουσικοκινητικής αγωγής - χορού. ρ. Απόστολος Ντάνης Σχολικός Σύµβουλος Φ.Α. Ρυθµός Κίνηση Χορός Ενοποίηση µουσικοκινητικής αγωγής - χορού στα δηµοτικά σχολεία µε Ε.Α.Ε.Π. ρ. Απόστολος Ντάνης Σχολικός Σύµβουλος Φ.Α. Η θεµατική ενότητα «ρυθµός-κίνηση-χορός» στη σχολική Φυσική Αγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Η αξιολόγηση των μαθητών

Η αξιολόγηση των μαθητών Η αξιολόγηση των μαθητών Αξιολόγηση είναι η αποτίμηση του αποτελέσματος μιας προσπάθειας. Στην περίπτωση των μαθητών το εκτιμώμενο αποτέλεσμα αναφέρεται στις γνώσεις και δεξιότητες, που φέρεται να έχει

Διαβάστε περισσότερα

Υ.Α Γ2/6646/ Επιµόρφωση καθηγητών στο ΣΕΠ και τη Επαγγελµατική Συµβουλευτική

Υ.Α Γ2/6646/ Επιµόρφωση καθηγητών στο ΣΕΠ και τη Επαγγελµατική Συµβουλευτική Υ.Α Γ2/6646/20-11-97 Επιµόρφωση καθηγητών στο ΣΕΠ και τη Επαγγελµατική Συµβουλευτική ΥΠΕΠΘ-Γ2/6646120.Ι 1.97 Ενηµέρωση για το πρόγραµµα επιµόρφωσης Καθηγητών στο Σχολικό Επαγγελµατικό Προσανατολισµό και

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση Ανθρώπινου Δυναμικού ή Διοίκηση Προσωπικού. Οργανωσιακή Κουλτούρα

Διαχείριση Ανθρώπινου Δυναμικού ή Διοίκηση Προσωπικού. Οργανωσιακή Κουλτούρα Διαχείριση Ανθρώπινου Δυναμικού ή Διοίκηση Προσωπικού Οργανωσιακή Κουλτούρα Οργανωσιακή Κουλτούρα, Εννοιολογικός Προσδιορισμός O Ο όρος Οργανωσιακή Κουλτούρα πρωτοεμφανίστηκε στην αμερικάνικη ακαδημαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

Τελικός τίτλος σπουδών:

Τελικός τίτλος σπουδών: Επωνυμία προγράμματος: Τελικός τίτλος σπουδών: ΓΡΑΦΙΚΕΣ ΤΕΧΝΕΣ (ΠΤΥΧΙΟ) Πτυχίο Ο γραφίστας ασχολείται με τη μελέτη, τη διαμόρφωση και γενικότερα την αισθητική επιμέλεια κάθε είδους εκτυπωτικής εργασίας.

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ»

«ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ» «ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ» ΤΑΞΗ Γ1 2 ο Δ Σ ΓΕΡΑΚΑ ΔΑΣΚ:Αθ.Κέλλη ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Κατά τη διάρκεια της περσινής σχολικής χρονιάς η τάξη μας ασχολήθηκε με την ανάγνωση και επεξεργασία λογοτεχνικών βιβλίων

Διαβάστε περισσότερα

ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά για αξίες και συναισθήματα»

ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά για αξίες και συναισθήματα» Ημερομηνία 8/4/2015 Μέσο Συντάκτης Link http://artpress.sundaybloody.com/ Βασίλης Κάργας http://goo.gl/di6ugf Μαρίνα Γιώτη, συγγραφέαςεικονογράφος : «Τα παραμύθια είναι ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΩΝ «ΜΕΝΤΟΡΑΣ» ΕΠΙΠΕΔΟ 5, ΒΑΣΕΙ ΤΟΥ EQF

ΕΥΡΩΠΑΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΩΝ «ΜΕΝΤΟΡΑΣ» ΕΠΙΠΕΔΟ 5, ΒΑΣΕΙ ΤΟΥ EQF ΕΥΡΩΠΑΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΩΝ «ΜΕΝΤΟΡΑΣ» ΕΠΙΠΕΔΟ 5, ΒΑΣΕΙ ΤΟΥ EQF Πρόγραμμα LLP LDV TOI 12 AT 0015 Συντονιστής προγράμματος: Schulungszentrum Fhnsdrf Εταίροι: University f Gthenburg Municipality f Tjörns

Διαβάστε περισσότερα

10 DaniEl GolEman PEtEr SEnGE

10 DaniEl GolEman PEtEr SEnGE Eισαγωγή Για σκεφτείτε το: ένα άτομο κάτω των δεκαοκτώ ετών κατά πάσα πιθανότητα δεν έχει ζήσει ποτέ χωρίς ίντερνετ. Επιπλέον, σε όλο και πιο πολλά μέρη της υφηλίου, τα περισσότερα παιδιά κάτω των δέκα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ Μάθημα 1 ο Εισαγωγή στις βασικές έννοιες Προτεινόμενη Βιβλιογραφία Elliot, S. N., Kratochwill, T. R., Cook, J. L., & Travers, J. F. (2008). Εκπαιδευτική Ψυχολογία: Αποτελεσματική

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάπτυξη της δημιουργικότητας του παιδιού μέσω της μουσικής αγωγής. Ζωή Διονυσίου

Η ανάπτυξη της δημιουργικότητας του παιδιού μέσω της μουσικής αγωγής. Ζωή Διονυσίου Η ανάπτυξη της δημιουργικότητας του παιδιού μέσω της μουσικής αγωγής Ζωή Διονυσίου Χρηματοδότηση Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό έχει αναπτυχθεί στα πλαίσια του εκπαιδευτικού έργου του διδάσκοντα. Το έργο

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΛΙΤΟΧΩΡΟΥ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΛΙΤΟΧΩΡΟΥ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΛΙΤΟΧΩΡΟΥ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΙΤΛΟΣ: «ΕΜΠΕΙΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ» ΜΑΘΗΤΡΙΑ: ΠΡΙΑΜΗ ΒΑΓΙΑ, Β4 ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΝΤΑΒΑΡΟΣ ΧΡΗΣΤΟΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2016 17 Περιεχόμενα ΠΕΡΙΛΗΨΗ... 3 ΕΙΣΑΓΩΓΗ...

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΧΡ. ΜΠΟΥΡΑΣ Σκοπός του Μαθήματος Σκοπός του μαθήματος είναι η εισαγωγή στη

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΚΑΙ ΕΝΝΟΙΟΛΟΓΙΚΉ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΛΕΞΗΣ ΑΤΑΞΙΑ

ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΚΑΙ ΕΝΝΟΙΟΛΟΓΙΚΉ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΛΕΞΗΣ ΑΤΑΞΙΑ ΑΤΑΞΙΑ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΤΑΞΗ : ΑΝΙΧΝΕΥΟΥΜΕ ΤΙΣ ΜΟΡΦΕΣ ΚΑΙ ΤΑ ΑΙΤΙΑ ΤΗΣ, ΣΤΟΧΕΥΟΥΜΕ ΣΕ ΚΑΛΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΚΑΙ ΕΝΝΟΙΟΛΟΓΙΚΉ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΛΕΞΗΣ ΑΤΑΞΙΑ Η λέξη αταξία αποτελείται από

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΑ ΓΝΩΣΤΙΚΑ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΑ ΤΟΥ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΥ ΠΕΔΙΟΥ: ΦΥΣΙΚΏΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΑ ΓΝΩΣΤΙΚΑ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΑ ΤΟΥ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΥ ΠΕΔΙΟΥ: ΦΥΣΙΚΏΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΑ ΓΝΩΣΤΙΚΑ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΑ ΤΟΥ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΥ ΠΕΔΙΟΥ: ΦΥΣΙΚΏΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Ανανέωση του αντικειµένου Η καλύτερη προσέγγιση θα πρέπει να επιτρέπει τον πειραµατισµό.

Διαβάστε περισσότερα

3. Περιγράμματα Μαθημάτων Προγράμματος Σπουδών

3. Περιγράμματα Μαθημάτων Προγράμματος Σπουδών 3. Περιγράμματα Μαθημάτων Προγράμματος Σπουδών Στην ενότητα αυτή παρουσιάζονται τα συνοπτικά περιγράμματα των μαθημάτων που διδάσκονται στο Πρόγραμμα Σπουδών, είτε αυτά προσφέρονται από το τμήμα που είναι

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχοκοινωνικές Διαστάσεις των Κινητικών Παιχνιδιών. ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΓΙΑ την ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ της ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΑΞΙΑΣ ενός ΠΑΙΧΝΙΔΙΟΥ

Ψυχοκοινωνικές Διαστάσεις των Κινητικών Παιχνιδιών. ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΓΙΑ την ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ της ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΑΞΙΑΣ ενός ΠΑΙΧΝΙΔΙΟΥ Ψυχοκοινωνικές Διαστάσεις των Κινητικών Παιχνιδιών ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΓΙΑ την ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ της ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΑΞΙΑΣ ενός ΠΑΙΧΝΙΔΙΟΥ Σκοποί της παρουσίασης Παρουσίαση των Ψυχοκινητικών, γνωστικών και συναισθηματικών

Διαβάστε περισσότερα

Παναής Κασσιανός, δάσκαλος Διευθυντής του 10ου Ειδικού Δ.Σ. Αθηνών (Μαρασλείου)

Παναής Κασσιανός, δάσκαλος Διευθυντής του 10ου Ειδικού Δ.Σ. Αθηνών (Μαρασλείου) Παναής Κασσιανός, δάσκαλος Διευθυντής του 10ου Ειδικού Δ.Σ. Αθηνών (Μαρασλείου) Ομιλία-συζήτηση με βασικό άξονα προσέγγισης το Φάσμα του Αυτισμού και με αφορμή το βιβλίο της Εύας Βακιρτζή «Το Αυγό» στο

Διαβάστε περισσότερα

Η Καλλιτεχνική Αγωγή στην Εκπαίδευση Ιστορική διαδρομή

Η Καλλιτεχνική Αγωγή στην Εκπαίδευση Ιστορική διαδρομή Η Καλλιτεχνική Αγωγή στην Εκπαίδευση Ιστορική διαδρομή Επιμορφωτικό Σεμινάριο για εκπαιδευτικούς 1 ης & 2 ης Εκπ. Περιφ. Καβάλας Δρ. Δρ. Θανάσης Διαλεκτόπουλος Η ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ - ΙΣΤΟΡΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Μαρίνα Γιώτη, συγγραφέας-εικονογράφος «Τα παραμύθια είναι ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά για αξίες και συναισθήματα»

Μαρίνα Γιώτη, συγγραφέας-εικονογράφος «Τα παραμύθια είναι ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά για αξίες και συναισθήματα» Ημερομηνία 8/4/2015 Μέσο Συντάκτης Link artpress.sundaybloody.com Βασίλης Κάργας http://artpress.sundaybloody.com/?it_books=%ce%bc%ce%b1%cf%81%ce%af%ce%bd%ce %B1-%CE%B3%CE%B9%CF%8E%CF%84%CE%B7- %CF%83%CF%85%CE%B3%CE%B3%CF%81%CE%B1%CF%86%CE%AD%CE%B1%CF%82-

Διαβάστε περισσότερα

Χώρος και Διαδικασίες Αγωγής

Χώρος και Διαδικασίες Αγωγής ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 1: Οργάνωση του μαθήματος βάσης Δημήτριος Γερμανός Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΙΑΙΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ

ΕΝΙΑΙΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΝΙΑΙΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΙΣΧΥΕΙ ΚΑΤΑ ΤΟ ΜΕΡΟΣ ΠΟΥ ΑΦΟΡΑ ΤΟ ΛΥΚΕΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΙΣΧΥΟΥΝ ΤΟ ΔΕΠΠΣ

Διαβάστε περισσότερα

2 ο Σεμινάριο ΕΓΚΥΡΗ ΠΡΑΞΗ & ΣΥΝΟΧΗ ΤΟ ΝΟΗΜΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Δίκτυο σχολείων για τη μη-βία

2 ο Σεμινάριο ΕΓΚΥΡΗ ΠΡΑΞΗ & ΣΥΝΟΧΗ ΤΟ ΝΟΗΜΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Δίκτυο σχολείων για τη μη-βία 2 ο Σεμινάριο ΕΓΚΥΡΗ ΠΡΑΞΗ & ΣΥΝΟΧΗ ΤΟ ΝΟΗΜΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ Δίκτυο σχολείων για τη μη-βία Α Μέρος: ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ Τα επίπεδα συνείδησης Ύπνος Μισοξύπνιο Αφύπνιση Ελάχιστη εργασία των εξωτερικών αισθήσεων Με εικόνες

Διαβάστε περισσότερα