Το νερό στην πόλη ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΗΣΗ ΝΕΡΟΥ

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Το νερό στην πόλη ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΗΣΗ ΝΕΡΟΥ"

Transcript

1 10 ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΙΑ ΤΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ΤΗΣ ΝΟΤΙΑΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΗΣΗ ΝΕΡΟΥ Στόχοι Πληροφορίες φύλλο εκπαιδευτικών Να κατανοήσουν και να συνειδητοποιήσουν οι µαθητές: Τη διαδροµή του νερού από τις λίµνες και τα ποτάµια στις σύγχρονες πόλεις και στις βρύσες των σπιτιών. Τη διαδροµή του χρησιµοποιηµένου νερού µετά την απόρριψή του από τα σπίτια µας. Γιατί µεταφέρεται νερό από τα πιο µακρινά µέρη και γιατί έχουµε πληµµύρες µέσα στην πόλη. Από τη φύση, στη βρύση και στο χωράφι Μέχρι πριν από 100 χρόνια ή και µέχρι πριν από λίγα χρόνια, σε ορισµένες περιοχές το πόσιµο νερό προερχόταν από πηγάδια και πηγές. Πριν ανοίξουν ένα πηγάδι στη Σκύρο, προσπαθούσαν να ανιχνεύσουν πού υπάρχει νερό. Όταν εντόπιζαν το νερό, αρχίζανε το σκάψιµο, βγάζοντας το χώµα µε ένα ζεµπίλι. Όταν έβρισκαν το νερό (µπορεί και σε βάθος 15 µέτρα!), έριχναν πέτρες στο βάθος για να σταθεροποιήσουν το χώµα και κατόπιν έχτιζαν γύρω-γύρω το πηγάδι µε πέτρα. Το τοίχωµα αυτό το άλειφαν µε ιώδιο για τα διάφορα µικρόβια. Άφηναν το πηγάδι να γεµίσει και έριχναν ένα κοµµάτι ασβέστη για να µην πιάσει το νερό σκουλήκια, βατράχια και κοψαντερίτες. Στην επιφάνεια του χωραφιού έφτιαχναν µία κατασκευή από µπετόν, όπου έβαζαν το µάγκανο και κρεµούσαν έναν κουβά. Σήµερα, όταν µιλάµε για πόσιµο νερό, το µυαλό µας πηγαίνει είτε στη βρύση που τρέχει νερό, µόλις την ανοίξουµε ή σε ένα µπουκάλι µε εµφιαλωµένο νερό. Από πού όµως παίρνουµε το νερό, που φτάνει στη βρύση µας; Από ποια επεξεργασία περνάει αυτό το νερό, ώστε να είναι πόσιµο; Παλιότερα αρκούσε µια γεώτρηση ή το άνοιγµα ενός πηγαδιού, για να προµηθευτούν οι άνθρωποι το νερό που έπιναν. Φυσικές πηγές ή υπόγεια νερά σε καλή κατάσταση προµήθευαν πόλεις και χωριά µε πόσιµο νερό. Ένα συνηθισµένο επάγγελµα ήταν αυτό του νερουλά, που γυρνούσε µε ένα κάρο φορτωµένο µε δοχεία (σταµνιά) µε νερό στις γειτονιές. Σήµερα, το επάγγελµα αυτό επιβιώνει σε περιοχές, που διαθέτουν ακατάλληλη ποιότητα ή µη επαρκή ποσότητα νερού: σε άλλες περιοχές (π.χ. Κόρινθος) γυρνάνε στις γειτονιές βυτία που πουλάνε πόσιµο νερό, ενώ σε πολλά νησιά των Κυκλάδων και των Δωδεκανήσων ειδικά σκάφη-µαούνες µεταφέρουν σιµο νερό για τους κατοίκους και τους τουρίστες. πό- Τα τελευταία χρόνια, κατασκευάζονται φράγµατα ή λι- µνοδεξαµενές για τη συγκέντρωση του νερού της βροχής και τη διανοµή του στη συνέχεια στους χρήστες (γεωργία, κατοικίες, τουρισµός κα).

2 Πληροφορίες Μια τεχνική που βασίζεται στην αξιοποίηση από τον άνθρωπο των γνώσεων από τις λειτουργίες της φύσης, είναι αυτή της κατασκευής µέσα στην κοίτη χειµάρρων µικρών φραγµάτων ανάσχεσης της ροής των νερών της βροχής, ώστε να εµπλουτίζεται ο υδροφόρος ορίζοντας και να ανανεώνονται πιο γρήγορα τα υπόγεια αποθέµατα νερού. Ορισµένες παράκτιες περιοχές επενδύουν στην αφαλάτωση είτε θαλασσινού νερού είτε υπόγειων νερών, που έχουν γίνει υφάλµυρα. Σε ορισµένες περιπτώσεις, το νερό που χρησιµοποιούµε µπορεί να προέρχεται από επιφανειακά, τρεχούµενα νερά (ποτάµια) ή και από λίµνες. Σε αυτές τις περιπτώσεις η επεξεργασία του είναι πιο εύκολη, εφόσον, όµως, εκπληρώνονται µερικές προϋποθέσεις: δεν καταλήγουν στα νερά αυτά απόβλητα ή λύµατα, δεν κυκλοφορούν σε αυτά µηχανοκίνητα σκάφη, δεν χρησιµοποιούνται για κολύµβηση κα. Ψηλά στις πηγές των ποταµών, το νερό είναι, συνήθως, πιο καθαρό. Διερχόµενο µέσα από το υπέδαφος ή λόγω της ροής φιλτράρεται. Οι µικροοργανισµοί, τα χαλίκια και η άµµος παίζουν το ρόλο του βιολογικού, φυσικού καθαρισµού στο υπέδαφος ή στην κοίτη του ποταµού. Εξάλλου, φίλτρα χαλικιού και άµµου χρησιµοποιούνται και σε εγκαταστάσεις των εταιριών ύδρευσης για τον αρχικό καθαρισµό του νερού, πριν τη διανοµή του από το δίκτυο ύδρευσης. Βέβαια, οι φυσικές διεργασίες δεν µπορούν να καθαρίσουν το νερό από επικίνδυνες ουσίες ανθρωπογενούς προέλευσης, όπως για παράδειγµα είναι οι τοξικές ουσίες, τα βαρέα µέταλλα, τα φυτοφάρµακα κά. Στις µεγαλουπόλεις, πάντως, αν και ρέει άφθονο από τις βρύσες, το νερό, συνήθως, έρχεται από εκατοντάδες χιλιόµετρα µακριά, µε σηµαντικό κόστος για την οικονοµία, αλλά και το οικοσύστηµα. Οι πολίτες, συνήθως, αγνοούν αυτή την πραγµατικότητα. Ποτάµια, λίµνες και υπόγεια νερά δεσµεύονται, συχνά, σε πολύ µεγάλες αποστάσεις, ώστε να καλυφθούν οι ανάγκες των κατοίκων των πόλεων. Συχνά, το ίδιο γίνεται, για να καλυφθούν και οι ανάγκες σε νερό µεγάλων γεωργικών περιοχών. Στις µεγαλουπόλεις της Δύσης, τα νοικοκυριά έχουν πρόσβαση σε δίκτυο ύδρευσης σε ποσοστό 97-98%. Δεν συµβαίνει, όµως, το ίδιο σε όλες τις µεγαλουπόλεις του κόσµου. Αν και οι αρχαίοι Έλληνες, οι Ρωµαίοι και πολλοί άλλοι παλιότεροι πολιτισµοί είχαν αναπτύξει αξιόλογα δίκτυα ύδρευσης, δεν είναι παρά τα τελευταία 100 χρόνια που αναπτύσσονται δηµόσιοι οργανισµοί για τη διαχείριση και διανοµή του πόσιµου νερού, καθώς και για την ανάπτυξη των αναγκαίων υποδοµών και δικτύων. 2 σελίδα

3 Υδραγωγείο Ποτάµι Μονάδα Επεξεργασίας Νερού Πύργοι Βιολογικός Καθαρισµός Ποτάµι Υδραγωγείο εξαµενές Σπίτια Μαγαζιά ηµόσια ίκτυο Αποχέτευσης Γεώτρηση Υ ΑΤΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ ΑΠΟΛΗΨΕΙΣ ηµόσιοι χώροι Πάρκα ΜΕΤΑΦΟΡΑ & ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΙΑΝΟΜΗ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗ ΑΠΟΧΕΤΕΥΣΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ & ΤΕΛΙΚΗ ΙΑΘΕΣΗ Το παραπάνω διάγραµµα παρουσιάζει τα βασικά στάδια ενός πλήρους συστήµατος ύδρευσης και αποχέτευσης. (Η παρουσίαση προς τους µαθητές πρέπει να προσαρ- µοστεί στα δεδοµένα της πόλης του συγκεκριµένου σχολείου, π.χ. αν ο δήµος παίρνει το νερό του από γεωτρήσεις ή από φράγµατα, αν έχει βιολογικό καθαρισµό, κλπ. Επίσης, είναι σηµαντικό να ξέρει ο δάσκαλος πού βρίσκεται το κάθε τι και να το αναφέρει, πού για παράδειγµα σε ποιο σηµείο της πόλης βρίσκονται ο βιολογικός καθαρισµός, οι γεωτρήσεις, η υδατοδεξαµενή κλπ Η διαπραγµάτευση του συγκεκριµένου µαθήµατος, σκόπιµο είναι να συνδυάζεται µε εκδροµές κι επισκέψεις στα σχετικά σηµεία π.χ. λίµνη, Μ.Ε.Ν., βιολογικοί καθαρισµοί ή ξεναγήσεις από το τεχνικό προσωπικό των ΔΕΥΑ. Ο στόχος είναι οι µαθητές να έχουν µια πλήρη εικόνα της πορείας του νερού από την αρχή (ποτάµι, λίµνη) έως το τέλος.) Τα στάδια ύδρευσης και αποχέτευσης: 1. Ύδρευση Γεωτρήσεις: Σύγχρονα «πηγάδια», τα οποία αντλούν υπόγειο νερό µε ηλεκτρικές αντλίες. Φράγµατα: Τεχνητές λίµνες, οι οποίες συγκεντρώνουν νερό από ποτάµια ή βρόχινα ρέµατα σε µία κοιλάδα. Υδραγωγείο: κανάλια ή αγωγοί, µέσω των οποίων µεταφέρεται το νερό από την πηγή στην πόλη. Τα ανοιχτά υδραγωγεία χάνουν πολύ νερό από εξάτµιση και υπερχειλίσεις. Αν η πηγή είναι σε χα- µηλότερο υψόµετρο από το υδραγωγείο ή την πόλη, απαιτείται άντληση για ανύψωση του νερού. Κατά την άντληση δαπανούνται σηµαντικές ποσότητες ηλεκτρικού ρεύµατος. ΜΕΝ (Μονάδα Επεξεργασίας Νερού): Επεξεργασία του νερού ώστε να είναι ασφαλές για πόση. 3 σελίδα

4 Οι µεγάλες πόλεις έχουν ολόκληρα «εργοστάσια» για αυτό τον σκοπό όπου το νερό υπόκειται σε διάφορες χηµικές επεξεργασίες. Η πιο σηµαντική είναι η απολύµανση από µικρόβια µε χλώριο (τα παράγωγα, όµως, της χλωρίωσης βρέθηκε πρόσφατα ότι µπορεί να είναι καρκινογόνα). Σε µικρότερους δήµους, η επεξεργασία του νερού είναι πιο απλή. Οι ΔΕΥΑ οφείλουν να παίρνουν συνεχώς δείγµατα του νερού και να µετρούν την ποσότητα διάφορων ουσιών, για να διασφαλίζουν ότι δεν υπερβαίνονται ποτέ όρια επικίνδυνα για την υγεία. Οι Μονάδες Επεξεργασίας Νερού (ΜΕΝ) στο Λεκανοπέδιο της Αττικής είναι τέσσερις: ΜΕΝ Γαλατσίου ΜΕΝ Αχαρνών ΜΕΝ Πολυδενδρίου ΜΕΝ Μάνδρας (Ασπροπύργου) Στάδια επεξεργασίας νερού στις ΜΕΝ Το νερό που φτάνει στις ΜΕΝ είναι ακατέργαστο. Περιέχει διάφορα στερεά (κλαδιά, χώµα, λάσπη), που έχει παρασύρει κατά το πέρασµά του, όπως επίσης µικρόβια και µικροοργανισµούς, που δεν είναι ορατά µε γυµνό µάτι. Το νερό µε την επεξεργασία στην οποία υποβάλλεται (εσχάρωση, κροκίδωση, καθίζηση, διύλιση, απολύµανση), απαλλάσσεται από τα παραπάνω στοιχεία. Στις ΜΕΝ ακολουθείται η παρακάτω αλληλουχία σταδίων για την επεξεργασία του νερού: 1ο στάδιο: Προσθήκη χλωρίου (απολύµανση) Με την προχλωρίωση θανατώνονται τα µικρόβια που υπάρχουν στο νερό και διευκολύνεται η µετέπειτα επεξεργασία του. 2ο στάδιο: Προσθήκη θειικού αργιλίου (κροκίδωση) Το διάλυµα του θειικού αργιλίου βοηθάει τα στερεά σωµατίδια που υπάρχουν µέσα στο νερό να συσσωµατωθούν µεταξύ τους και, αφού αποκτήσουν µεγαλύτερο βάρος, να κατακαθίσουν. Η όλη διαδικασία ονοµάζεται κροκίδωση. Η κροκίδωση προκαλείται είτε µε µηχανικά µέσα (αναδευτήρες) είτε µε υδραυλικά µέσα (µε το στροβιλισµό του νερού από την πρόσκρουσή του στα τοιχώ- µατα των ειδικών δεξαµενών). 3ο στάδιο: Καθίζηση Μετά την κροκίδωση τα συσσωµατωµένα στερεά (κροκίδες) καθιζάνουν στον πυθµένα της δεξα- µενής καθίζησης. Με αυτόν τον τρόπο το νερό καθαρίζεται σε ποσοστό 80%. 4ο στάδιο: Φίλτρανση Τα πολύ ελαφρά σωµατίδια, που δεν καθιζάνουν (σε ποσοστό 20%), κατακρατούνται σε ειδικά αµµόφιλτρα, από τα οποία το νερό βγαίνει πια καθαρό για να δοθεί στην κατανάλωση. 4ο στάδιο: Μεταχλωρίωση Εφόσον η προχλωρίωση δεν είναι ικανοποιητική, προστίθεται συµπληρωµατικά χλώριο κατά την είσοδο του νερού στις κλειστές δεξαµενές αποθήκευσης και πριν την είσοδό του στο δίκτυο ύδρευσης. Πύργοι ή Δεξαµενές: Βρίσκονται µέσα στην πόλη και ο σκοπός τους είναι να αποθηκεύουν νερό για την ηµερήσια κατανάλωση και να διατηρούν σταθερή την πίεση στην βρύση. 4 σελίδα

5 Υπόγειο δίκτυο: Το νερό µεταφέρεται µε υπόγειους αγωγούς. Παλαιότερα οι αγωγοί ήταν µεταλλικοί, πλέον είναι πλαστικοί. Όσο παλαιότεροι είναι οι αγωγοί τόσο περισσότερο νερό διαρρέει και χάνεται στο έδαφος. Παλιοί αγωγοί, επίσης, σπάνε και το νερό πετάγεται στην επιφάνεια. Μετρητές: καταγράφουν σε κυβικά µέτρα την οικιακή κατανάλωση, πριν το νερό περάσει από τις σωληνώσεις και διανεµηθεί στις βρύσες του σπιτιού. 2. Αποχέτευση Αποχετευτικοί αγωγοί: οι σωληνώσεις µέσα από τις οποίες κινείται το χρησιµοποιηµένο νερό σε υπόγειο δίκτυο, διαφορετικό από το δίκτυο ύδρευσης. Βιολογικός καθαρισµός: Το νερό της αποχέτευσης καταλήγει στο βιολογικό καθαρισµό, µε την προϋπόθεση ότι υπάρχει στη συγκεκριµένη πόλη. Σύµφωνα µε την ευρωπαϊκή νοµοθεσία, όλες οι πόλεις είναι υποχρεωµένες να διαθέτουν βιολογικό καθαρισµό. Στους βιολογικούς καθαρισµούς, ο καθαρισµός του νερού διέρχεται από τρία στάδια. Ο πρωτοβάθµιος καθαρισµός χρησιµοποιεί σχάρες και κατακρατεί τις µεγάλες ακαθαρσίες (αντικείµενα, χώµατα, κλπ). Ο δευτεροβάθµιος βιολογικός καθαρισµός χρησιµοποιεί µικρο-οργανισµούς, οι οποίοι επεξεργάζονται και καθαρίζουν το νερό από παθογόνες οργανικές ακαθαρσίες (π.χ. από ούρα, κόπρανα). Ο καθαρισµός αυτός παράγει λάσπη, η οποία µπορεί είτε να αποτεθεί σε ειδικούς χώρους ταφής µετά από επεξεργασία και κάτω από ορισµένες προϋποθέσεις, είτε να χρησιµοποιηθεί για καύση και να παράγει λόγω του µεθανίου που περιέχει ενέργεια, κατάλληλη για την ηλεκτροδότηση του βιολογικού καθαρισµού. Αν η λάσπη είναι καθαρή από επικίνδυνα χηµικά π.χ. από βιοµηχανίες, µπορεί να χρησιµοποιηθεί και ως λίπασµα/κοµπόστ µετά από κατάλληλη επεξεργασία σε κήπους, πάρκα και ορισµένες καλλιέργειες. Ο τριτοβάθµιος καθαρισµός, σπάνιος στην Ελλάδα, γιατί είναι πολύ ακριβός απαιτείται για να καθαρίσει το νερό από χηµικές ουσίες π.χ. από βιοµηχανίες, φυτοφάρµακα, κλπ. Τελική διάθεση: Το νερό της αποχέτευσης, µε ή χωρίς επεξεργασία καταλήγει µέσω ενός αγωγού είτε στην θάλασσα είτε σε κοντινή λίµνη ή ποτάµι, το οποίο, βέβαια µε τη σειρά του καταλήγει, επίσης, στην θάλασσα. Συνήθως, οι αγωγοί καταλήγουν βαθιά µέσα στην θάλασσα, ώστε να µην ρυπαίνουν τις παραλίες. Ωστόσο, η ρύπανση δεν είναι εύκολο να αποφευχθεί. Ως καλύτερη λύση θεωρείται η ανακύκλωση του νερού µετά την επεξεργασία των λυµάτων. Το νερό αυτό µπορεί να χρησιµοποιείται στις τουαλέτες, σε πλυντήρια οχηµάτων, για πότισµα και καθαριότητα, σε οικοδο- µές κι εποµένως να αντικαταστήσει µεγάλες ποσότητες καθαρού πόσιµου νερού. 3. Όµβρια ύδατα Το µεγαλύτερο µέρος του βρόχινου νερού δεν µπορεί να απορροφηθεί από το έδαφος των σύγχρονων πόλεων. Η τσιµεντοποίηση των ανοιχτών χώρων προκαλεί κατά τη διάρκεια των βροχοπτώσεων πολύ σοβαρές πληµµύρες, λόγω της µικρής δυνατότητας απορρόφησης νερού από το έδαφος. Οι υπόγειοι αγωγοί όµβριων υδάτων συλλέγουν το νερό της βροχής από τα ανοίγµατα που υπάρχουν στο πλάι των δρόµων και το οδηγούν σε ποτάµια / θάλασσα, ώστε να αποφεύγονται οι πληµµύρες. Το µέγεθος, όµως, πολλών από αυτούς τους αγωγούς έχει σχεδιαστεί σύµφωνα µε τις ανάγκες παλαιότερων δεκαετιών, µε αποτέλεσµα να µην επαρκούν για τις σηµερινές ποσότητες όµβριου νερού, που επιβάλλει η αύξηση της οικοδόµησης. Επίσης, πολλά ανοίγµατα και αγωγοί βουλώνουν από αντικείµενα, κλαδιά, χώµατα, κλπ. Το βρόχινο νερό είναι πολλές φορές ρυπασµένο, γιατί συµπαρασύρει υπολείµµατα λαδιών και βενζί- νης από τα αυτοκίνητα στους δρόµους, φυτοφάρµακα από κήπους και καλλιέργειες ή άλλες ακαθαρσίες στους δρόµους. Σε ορισµένες πόλεις το δίκτυο των όµβριων υδάτων είναι ξεχωριστό από το δίκτυο της αποχέτευσης. Σε άλλες πόλεις, τα όµβρια ύδατα διοχετεύονται στο δίκτυο αποχέτευσης. 5 σελίδα

6 Γνωρίζετε ότι: Στη Γερµανία λειτουργούν, σήµερα, σύµφωνα µε επίσηµα στοιχεία πάνω από επιχειρήσεις ύδρευσης, που διαχειρίζονται εγκαταστάσεις επεξεργασίας νερού για την ύδρευση µικρών και µεγάλων πόλεων και χωριών. Πληροφορίες Η ύδρευση της Αθήνας Στην αρχαία Ελλάδα, η ύδρευση γινόταν από πηγές και πηγάδια, αλλά και από υδραγωγεία. Από τα γνωστότερα αρχαία υδραγωγεία ήταν το Πεισιστράτειο, το οποίο κατασκεύασε ο τύραννος Πεισίστρατος το 530 π.χ., µήκους µ. και το οποίο αντλούσε νερό από τις πηγές του Υµηττού. Μικρότερα υδραγωγεία υπήρχαν σε διάφορα σηµεία της πόλης, λαξευµένα σε σχιστόλιθο ή κατασκευασµένα από κεραµικά τεµάχια συνδεδεµένα µε µόλυβδο, καθώς και υδροµαστεύσεις (διατρήσεις του εδάφους για την κατασκευή έργου µε σκοπό τη συγκέντρωση των διάσπαρτων υπογείων νερών) βοηθούµενες από µικροφράγµατα. Παράλληλα, υπήρχαν πολλές κρήνες διάσπαρτες µέσα στην πόλη, όπως και πλήθος δεξαµενών, στις οποίες συγκεντρωνόταν βρόχινο νερό. Στην αρχαία Αθήνα κατασκεύασαν υδρευτικά έργα στον ποταµό Ιλισό και Ηριδανό (σήµερα, τα ποτάµια αυτά έχουν καλυφθεί και έχουν γίνει αυτοκινητόδροµοι). Υπόγειοι αγωγοί µετέφεραν το νερό από τα ποτάµια αυτά στην πόλη της Αθήνας. Οι Ρωµαίοι ανέπτυξαν ιδιαίτερα τις τεχνικές και τα έργα ύδρευσης. Χαρακτηριστικά είναι δύο έργα στην Αττική: το Αδριάνειο Υδραγωγείο και η Αδριάνειος Δεξαµενή, που κατασκευάστηκαν ( µ.χ.) επί εποχής του αυτοκράτορα Αδριανού (από τον οποίο πήραν και το όνοµά τους). Το Αδριάνειο Υδραγωγείο µετέφερε νερό από τους πρόποδες της Πάρνηθας στον Λυκαβηττό. Εκεί κατασκευάστηκε η Αδριάνειος Δεξαµενή, ώστε να αποθηκεύονται τα νερά. Σήµερα διασώζονται τµήµατα του Υδραγωγείου (κοντά στη Φιλοθέη), καθώς και της Δεξαµενής (Κολωνάκι). Τα έργα αυτά τροφοδοτούσαν την Αθήνα για πολλούς αιώνες. Τα έργα αυτά εγκαταλείφθηκαν χωρίς συντήρηση και ερήµωσαν την περίοδο της τουρκικής κατοχής κι έτσι οι Αθηναίοι επέστρεψαν στις πηγές και τα πηγάδια.. Με πρωτοβουλία του Δήµου ξεκίνησαν µετά το 1827 επισκευές και καθαρισµοί του Αδριάνειου Υδραγωγείου, το οποίο τέθηκε και πάλι σε λειτουργία το Το 1870 ανακαλύφθηκε και η Αδριάνειος Δεξαµενή, η οποία ανακατασκευάστηκε φτάνοντας στα κυβικά µέτρα χωρητικότητα και λειτούργησε µέχρι και το Για έναν περίπου αιώνα η Αθήνα ουσιαστικά υδρευόταν από πηγάδια και πηγές. Τον 19ο αιώνα υπήρχαν περίπου 55 δηµοτικές βρύσες στην Αθήνα. Χρυσές δουλειές έκαναν οι νερουλάδες που µετέφεραν συνήθως µε κάρα και πουλούσαν νερό στην Αθήνα από τις πηγές των γύρω χωριών, όπως της Κηφισιάς και του Αµαρουσίου. Οι Αθη- 6 σελίδα

7 Πληροφορίες ναίοι συνήθιζαν να εκδράµουν στις γύρω περιοχές, για να πάρουν καθαρό πόσιµο νερό. Η Αθήνα υδρευόταν µέχρι το 1924 µε ευθύνη του Δήµου, κυρίως, από πηγές της Πάρνηθας καθώς και του Υµηττού (Καισαριανή), καθώς και από πηγάδια στα προάστια. Το 1925 υπογράφτηκε η Σύµβαση µεταξύ Ελληνικού Δηµοσίου και της Αµερικανικής Εταιρείας Ούλεν για την κατασκευή (µε χρηµατοδότηση της Τράπεζας Αθηνών) έργων ύδρευσης στις πηγές του Παρνασσού. Τότε συστάθηκε και η Ανώνυµος Ελληνική Εταιρεία Υδάτων για την εποπτεία των έργων. Το 1926 ξεκίνησε να κατασκευάζεται το Φράγµα του Μαραθώνα, το οποίο εγκαινιάστηκε το Το φράγµα του Μαραθώνα είναι µια τεχνητή λίµνη χωρητικότητας 41 εκατοµµυρίων κυβικών µέτρων νερού. Από το Μαραθώνα το νερό µεταφερόταν στην Αθήνα µε σήραγγα 13,4 χιλιοµέτρων. Μετά τον πόλεµο ξεκίνησαν και το 1958 ολοκληρώθηκαν τα έργα µεταφοράς στην Αττική των νερών της φυσικής λίµνης Υλίκης στη Βοιωτία, χωρητικότητας κυβικών µέτρων. Σήµερα, η αποχετευτική της ικανότητα φτάνει τα κυβικά µέτρα νερού τη µέρα. Για να λειτουργούν τα αντλητικά συγκροτήµατα και να στέλνουν το νερό στην Αττική, χρειάζεται µεγάλη κατανάλωση ηλεκτρικού ρεύµατος (η ΕΥΔΑΠ είναι ο δεύτερος µεγαλύτερος καταναλωτής ρεύµατος της ΔΕΗ). Το 1969 ξεκίνησαν και το 1981 τέθηκαν σε λειτουργία τα έργα κατασκευής Υδραγωγείου και φράγµατος στον ποταµό Μόρνο (Αιτωλοακαρνανία). Το φράγµα του Μόρνου είναι το µεγαλύτερο στην Ευρώπη και χωράει κυβικά µέτρα νερού και δίνει κυβικά µέτρα νερού το χρόνο στην Αθήνα. Το νερό από το Μόρνο φτάνει στην Αθήνα διασχίζοντας µέσα σε ένα κανάλι µήκους 192 χιλιοµέτρων τους νοµούς Φωκίδας και Βοιωτίας. Για την ύδευση της Αττικής έχουν δεσµευτεί και οι πηγές στο Σούλι και τον Κάλαµο Αττικής, καθώς και τα νερά της Παραλίµνης. Σε περιόδους λειψυδρίας λειτούργησαν 103 γεωτρήσεις. Συνήθως, αυτές οι γεωτρήσεις δυναµικότητας κυβικών µέτρων νερού τη µέρα παραµένουν σε ετοιµότητα εφεδρικά για καταστάσεις έκτακτης ανάγκης ή πολύ υψηλής κατανάλωσης: Β.Α. Πάρνηθας µε 43 γεωτρήσεις, Μαυροσουβάλας µε 15 γεωτρήσεις, Ούγγρων µε 10 γεωτρήσεις, Βοιωτικού Κηφισού µε 28 γεωτρήσεις, και Ν.Δ. Υλίκης µε 14 γεωτρήσεις. Το 1992 ξεκίνησαν και ολοκληρώθηκαν το 2002, τα έργα του φράγµατος και του τα- µιευτήρα του ποταµού Εύηνου (νοµός Αιτωλοακαρνανίας) που δεσµεύουν ένα ακόµα ποτάµι για τις ανάγκες ύδρευσης της Αττικής. Με το έργο αυτό ουσιαστικά δεσµεύονται και τα νερά των Βαρδουσίων, που πληµµυρίζουν την κοιλάδα του Αγίου Δηµητρίου και δηµιουργούν µια τεχνητή λίµνη χωρητικότητας κυβικών µέτρων νερού. Τα έργα µπορεί να µεταφέρουν στην Αττική από τον Εύηνο µέσω του Μόρνου κυβικά µέτρα νερού το χρόνο. Το 65% του ολικού µήκους των αγωγών αποτελείται από σωλήνες αµιαντοτσιµέντου, το 15% από χαλυβδοσωλήνες, το 15% από χυτοσιδηρούς σωλήνες και το 5% από σωλήνες PVC. Τα έργα, ωστόσο, του Μαραθώνα, της Υλίκης, του Μόρνου και του Εύηνου που τροφοδοτούν την Αττική µε κυβικά µέτρα νερού το χρόνο, θα επαρκούν µέχρι το 2030 για να καλύπτουν τις ανάγκες της Αττικής, ακολουθώντας τις σηµερινές τάσεις κατανάλωσης νερού και επέκτασης του δικτύου. (πηγή: ΕΥΔΑΠ) 7 σελίδα

8 Πληροφορίες Η ύδρευση της Θεσσαλονίκης Κατά την εποχή της Τουρκοκρατίας υπήρχε δίκτυο ύδρευσης της πόλης της Θεσσαλονίκης, το οποίο τροφοδοτούνταν από τις πηγές Χορτιάτη, Ρεντζικίου (Πεύκων) και Λεµπέτ (Σταυρούπολη). Το 1888, η υδροδότηση του κέντρου της πόλης παραχωρήθηκε µε αυτοκρατορική διαταγή στον Τούρκο επιχειρηµατία Χαµδή Εφέντη, ο οποίος µε βελγικά κεφάλαια ίδρυσε εταιρεία µε τίτλο Οθωµανική Εταιρία Υδάτων Θεσσαλονίκης, η οποία λειτούργησε παράλληλα µε την ύδρευση της πόλης από το Δήµο Θεσσαλονίκης µέχρι το Κατά τον Πρώτο Παγκόσµιο Πόλεµο, στη Θεσσαλονίκη είχαν στρατοπεδεύσει τα συµµαχικά στρατεύµατα και για να αντιµετωπίσουν την έλλειψη νερού, κατασκεύασαν γεωτρήσεις στην περιοχή της πόλης. Το 1917 κατασκευάστηκε από Γάλλους µηχανικούς το Υδραγωγείο Χαριλάου, για να καλύψει τις ανάγκες ύδρευσης των γαλλικών στρατιωτικών µονάδων και ανήκε µέχρι το 1975 στην Πρώτη Οικοδοµική Εταιρεία Χαριλάου, οπότε και αγοράσθηκε από τον Οργανισµό Ύδρευσης Θεσσαλονίκης (Ο.Υ.Θ.) πλην των εγκαταστάσεων υδροµάστευσης. Η µεγάλη πυρκαγιά του 1917 κατέστρεψε όχι µόνο µεγάλο µέρος της πόλης, αλλά και το δίκτυο ύδρευσης. Για πρώτη φορά, το 1919, ο Δήµος αποφάσισε την χλωρίωση του νερού των προαναφερθέντων υδραγωγείων. Έλλειψη νερού παρουσιάστηκε µε τον ερχοµό των προσφύγων το 1922, µε αποτέλεσµα να ανακαινισθεί το δίκτυο, να εκτελεστούν έργα ανεύρεσης νέων ποσοτήτων νερού (Γεωτρήσεις) και να συντηρηθούν τα τρία υδραγωγεία. Συνολικά, την περίοδο αυτή ( ) κατασκευάστηκαν δεξαµενές και γεωτρήσεις στις περιοχές Καλαµαριάς, Ντεπώ, Χαριλάου, Τού- µπας, Χίρς, Εξοχών, Μαλακοπής, Αγ. Φανουρίου, Καλοχωρίου. Μέχρι το 1939 και µε την ευθύνη βελγικής εταιρίας κατασκευάστηκε το εσωτερικό δίκτυο ύδρευσης της πόλης χρησιµοποιώντας χυτοσιδήρους σωλήνες διαµέτρου 60 έως 100 χιλιοστών. Το 1939 µε τον Α.Ν.1563/1939 συστάθηκε ο Οργανισµός Ύδρευσης Θεσσαλονίκης (Ο.Υ.Θ.), ο οποίος εξαγόρασε την Οθωµανική Εταιρεία Ύδρευσης Θεσσαλονίκης και στη συνέχεια ανέλαβε τις εγκαταστάσεις ύδρευσης (δίκτυα, δεξαµενές κ.λ.π.) και το αντίστοιχο προσωπικό από το Δήµο Θεσσαλονίκης. Η περίοδος του Δευτέρου Παγκοσµίου Πολέµου ήταν µια πολύ δύσκολη περίοδος για τον Ο.Υ.Θ.. Μετά τον πόλεµο από το 1945 άρχισε µια τιτάνια προσπάθεια βελτίωσης των εγκαταστάσεων (δίκτυα, δεξαµενές, αντλιοστάσια, κ.λ.π.) του Ο.Υ.Θ. για την υδροδότηση των κατοίκων της πόλης. Η αστυφιλία δηµιούργησε τεράστια προβλήµατα, επειδή κατασκευάζονταν δίκτυα χωρίς µελέτες για την άµεση υδροδότηση των οικογενειών που εγκαταστάθηκαν στην πόλη. Στη συνέχεια προγραµµατίστηκαν και εκτελέστηκαν από το 1950 µεγάλα έργα υδροδότησης της πόλης. Η µέση ηµερήσια παραγωγή νερού των υφιστάµενων υδροληψιών είναι της τάξεως των κ.µ. Εντούτοις, η παραγωγή νερού κατά τους µήνες Ιούνιο και Σεπτέµβριο βρίσκεται σε οριακό σηµείο σε σχέση µε τη ζήτηση, µε αποτέλεσµα να δηµιουργούνται προβλήµατα λειψυδρίας σε περίπτωση εκτάκτων γεγονότων (παρατεταµένος καύσωνας σε συνάρτηση µε αυξηµένο θυσµιακό φόρτο, διακοπή ρεύµατος Δ.Ε.Η.). πλη- (πηγή: ΟΥΑΘ) 8 σελίδα

9 Πληροφορίες Οι δρόµοι του νερού µέσα στις πόλεις Η Αττική, η Θεσσαλονίκη αλλά και άλλες περιοχές διέθεταν ποτάµια, χειµάρρους και ρέµατα τα οποία συνέβαλαν στο να βρίσκουν τα νερά της βροχής είτε διέξοδο προς το υπέδαφος είτε προς τη θάλασσα. Πριν τσιµεντοποιηθεί η Αττική, το 65% των νερών απορροφούνταν από το έδαφος και 35% κατέληγε στα ποτάµια και τα ρέµατα. Σήµερα οι δρόµοι του νερού έχουν µπαζωθεί ή καλυφθεί, ενώ το µεγαλύτερο ποσοστό του εδάφους καλύπτεται από τσιµέντο ή άσφαλτο, µε αποτέλεσµα τα νερά της βροχής να µην βρίσκουν διέξοδο και να πληµµυρίζει η πόλη µε την πρώτη βροχή. Μόλις πρόσφατα και ύστερα από απόφαση του Συµβουλίου Επικρατείας που κατοχύρωσε τον ορισµό, την περιβαλλοντική σηµασία και την υποχρέωση οριοθέτησης των ρεµάτων, τέθηκε φραγµός στην καταστροφή των ρεµάτων, που είναι οι αγωγοί του νερού µέσα στις πόλεις, αλλά και σηµαντικές από οικολογική άποψη περιοχές για τη διατήρηση της φύσης µέσα στον αστικό χώρο, την ανανέωση του αέρα, τη διέξοδο του νερού της βροχής, αλλά και τον εµπλουτισµό του υδροφόρου ορίζοντα. Όµως, ήδη έχει συντελεστεί µια τεράστιας έκτασης καταστροφή, αφού τα περισσότερα ρέµατα µέσα στις πόλεις έχουν µπαζωθεί ή καλυφθεί. Tα τελευταία 110 χρόνια µπαζώθηκαν το 60% των ρεµάτων της Αττικής: τα δύο σηµαντικά ποτάµια της, ο Κηφισός και ο Ιλισός έχουν καλυφθεί στην µεγαλύτερη έκτασή τους, η λεωφόρος Αλεξάνδρας φτιάχτηκε πάνω στο ρέµα Κυκλόβορος, η Μιχαλακοπούλου, η Β. Κωνσταντίνου και η Καλλιρόης (µε την περίφηµη κρήνη Καλλιρόη) φτιάχτηκαν πάνω στην κοίτη του Ιλισσού, η λεωφόρος Παπάγου, οι δρόµοι της Πανεπιστηµιούπολης και της Πολυτεχνιούπολης, ξενοδοχεία, βιοµηχανίες και κατοικίες χτίστηκαν πάνω σε ρέµατα. Σήµερα το 80-95% των νερών της βροχής αναζητεί τους µπαζωµένους δρόµους του νερού και καταλήγει στην άσφαλτο πληµµυρίζοντας συχνά τις πόλεις, ιδιαίτερα όταν τα φρεάτια των υπονόµων είναι κλειστά από τα σκουπίδια. Τα τελευταία, πάντως, χρόνια σε ορισµένες πόλεις προσπαθούν να ξανανοίξουν τους δρόµους του νερού και να ξεµπαζώσουν τα ρέµατα, ακολουθώντας τα ίχνη της βλάστησης που έχουν αποµείνει µέσα στις πόλεις. Φωτογραφίες 1, 2, 4, 6, Σχεδιάγραµµα 3: Δίκτυο Μεσόγειος SOS, Εικόνα 5: ΕΥΔΑΠ 9 σελίδα

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ. Περιεχόμενα

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ. Περιεχόμενα ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Περιεχόμενα Σελ. 1 ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΝΤΑΞΗ ΤΟΥ ΔΕΛΤΙΟΥ 2 2 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α Γενικές πληροφορίες Περιοχή δραστηριότητας ΕΥΑΘ Α.Ε. Σκοπός & Εξέλιξη Βασικές λειτουργίες της Εταιρίας 3 3

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό υλικό για τους Μη Συμβατικούς Υδατικούς Πόρους στην Κύπρο. Ένα υλικό για την Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη

Εκπαιδευτικό υλικό για τους Μη Συμβατικούς Υδατικούς Πόρους στην Κύπρο. Ένα υλικό για την Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη Εκπαιδευτικό υλικό για τους Μη Συμβατικούς Υδατικούς Πόρους στην Κύπρο Ένα υλικό για την Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη «Αποστολή Νερό» Πρόγραμμα Μη Συμβατικών Υδατικών Πόρων στην Κύπρο Το παρόν υλικό

Διαβάστε περισσότερα

Προβλήµατα του νερού σε τοπικό επίπεδο

Προβλήµατα του νερού σε τοπικό επίπεδο 13 ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΙΑ ΤΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ΤΗΣ ΝΟΤΙΑΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΗΣΗ ΝΕΡΟΥ φύλλο εκπαιδευτικών Στόχοι Να αναζητήσουν και να κατανοήσουν οι µαθητές τα προβλήµατα νερού που αντιµετωπίζει

Διαβάστε περισσότερα

Όσα υγρά απόβλητα μπορούν να επαναχρησιμοποιηθούν, πρέπει να υποστούν

Όσα υγρά απόβλητα μπορούν να επαναχρησιμοποιηθούν, πρέπει να υποστούν 7. Επαναχρησιμοποίηση νερού στο δήμο μας! Όσα υγρά απόβλητα μπορούν να επαναχρησιμοποιηθούν, πρέπει να υποστούν επεξεργασία πριν την επανάχρησή τους. Ο βαθμός επεξεργασίας εξαρτάται από την χρήση για την

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΑΣΙΝΙΖΟΝΤΑΣ ΤΙΣ ΑΥΛΕΣ ΠΙΛΟΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟ ΗΜΟΤΙΚΟ

ΠΡΑΣΙΝΙΖΟΝΤΑΣ ΤΙΣ ΑΥΛΕΣ ΠΙΛΟΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟ ΗΜΟΤΙΚΟ ΠΡΑΣΙΝΙΖΟΝΤΑΣ ΤΙΣ ΑΥΛΕΣ ΤΩΝ ΣΧΟΛΕΙΩΝ ΠΙΛΟΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟ ΗΜΟΤΙΚΟ ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 1999 1 ΠΡΑΣΙΝΙΖΟΝΤΑΣ ΤΙΣ ΑΥΛΕΣ ΤΩΝ ΣΧΟΛΕΙΩΝ ΠΙΛΟΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΓΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ ΠΑΡΑΜΕΤΡΩΝ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ Χ.Υ.Τ.Α. ΑΛΜΩΠΙΑΣ. Συνοπτική περίληψη

ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ ΠΑΡΑΜΕΤΡΩΝ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ Χ.Υ.Τ.Α. ΑΛΜΩΠΙΑΣ. Συνοπτική περίληψη Συνοπτική περίληψη Η παρούσα µελέτη αφορά στην καταγραφή παραµέτρων λειτουργίας του ΧΥΤΑ Αλµωπίας, ο οποίος είναι από τους πρώτους ΧΥΤΑ που κατασκευάστηκαν στον Ελλαδικό χώρο, και αποσκοπεί στην εξεύρεση

Διαβάστε περισσότερα

«ΣΧΕΔΙΟ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ 2012-2014 ΔΗΜΟΥ ΑΓΙΑΣ ΒΑΡΒΑΡΑΣ ΦΑΣΗ Α ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ

«ΣΧΕΔΙΟ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ 2012-2014 ΔΗΜΟΥ ΑΓΙΑΣ ΒΑΡΒΑΡΑΣ ΦΑΣΗ Α ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ «ΣΧΕΔΙΟ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ 2012-2014 ΔΗΜΟΥ ΑΓΙΑΣ ΒΑΡΒΑΡΑΣ ΦΑΣΗ Α ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ... 3 1. ΘΕΣΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ... 3 2. ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΤΟΥ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ...

Διαβάστε περισσότερα

Προγραµµατική Περίοδος 2007 2013. Επιχειρησιακό Πρόγραµµα. Τίτλος: ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ - ΑΕΙΦΟΡΟΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ Κωδικός Ε.Π.: 1 CCI: 2007GR161PO005 ΕΠΙΣΗΜΗ ΥΠΟΒΟΛΗ

Προγραµµατική Περίοδος 2007 2013. Επιχειρησιακό Πρόγραµµα. Τίτλος: ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ - ΑΕΙΦΟΡΟΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ Κωδικός Ε.Π.: 1 CCI: 2007GR161PO005 ΕΠΙΣΗΜΗ ΥΠΟΒΟΛΗ Προγραµµατική Περίοδος 2007 2013 Επιχειρησιακό Πρόγραµµα Τίτλος: ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ - ΑΕΙΦΟΡΟΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ Κωδικός Ε.Π.: 1 CCI: 2007GR161PO005 ΕΠΙΣΗΜΗ ΥΠΟΒΟΛΗ Αθήνα, Μάρτιος 2007 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

4. Τελειώνει το νερό στον πλανήτη μας;

4. Τελειώνει το νερό στον πλανήτη μας; 4. Τελειώνει το νερό στον πλανήτη μας; Όπως είναι γνωστό, το νερό κάνει ένα κύκλο στη φύση και για εκατομμύρια χρόνια καλύπτει τις ανάγκες όλων των οργανισμών στον πλανήτη μας. Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται

Διαβάστε περισσότερα

Σχέδιο ιαχείρισης Λίµνης Παµβώτιδας Ιωαννίνων

Σχέδιο ιαχείρισης Λίµνης Παµβώτιδας Ιωαννίνων ΠΙΝΑΚΑΣ 1 (βλέπε επίσης Πίνακα ΙΙ στο Παράρτηµα) Σηµαντικό σε επίπεδο Είδος οικοτόπου Κωδικός Είδος πτηνού 2 Κατάσταση ιεθνές Ευρώπη ς Εθνικό Παγκοσµίως απειλούµενο. Παρόν όλο το χρόνο, 10-20 ζευγάρια

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΒΟΥΛΟΙ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΑΣ ΜΕΤΑΦΟΡΩΝ - ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ PLANNING TRANSPORT AND ENVIRONMENTAL CONSULTANTS

ΣΥΜΒΟΥΛΟΙ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΑΣ ΜΕΤΑΦΟΡΩΝ - ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ PLANNING TRANSPORT AND ENVIRONMENTAL CONSULTANTS ΣΥΜΒΟΥΛΟΙ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΑΣ ΜΕΤΑΦΟΡΩΝ - ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ PLANNING TRANSPORT AND ENVIRONMENTAL CONSULTANTS ΜΕΛΕΤΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΤΩΝ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΣΤΑΘΜΟΥ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

6. ΕΞΕΙ ΙΚΕΥΣΗ ΤΩΝ ΣΤΟΧΩΝ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΤΗΣ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ - ΘΡΑΚΗΣ 6.1 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΜΕΡΟΣ Οι στόχοι που τίθενται από τον Εθνικό Σχεδιασµό ιαχείρισης Στερεών Αποβλήτων (ΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ρυθµιστικό Σχέδιο και Πρόγραµµα Προστασίας Περιβάλλοντος Οικιστικού Συγκροτήµατος Ηρακλείου ΣΤΑ ΙΟ Β1

Ρυθµιστικό Σχέδιο και Πρόγραµµα Προστασίας Περιβάλλοντος Οικιστικού Συγκροτήµατος Ηρακλείου ΣΤΑ ΙΟ Β1 Β.4.10 Προστασία του φυσικού περιβάλλοντος και του τοπίου Προστασία της βιοποικιλότητας Οι προτάσεις προστασίας του περιβάλλοντος του ΡΣΗ έχουν ως κοινή συνισταµένη την αντιµετώπιση της κλιµατικής αλλαγής

Διαβάστε περισσότερα

ΙΔΙΑΙΤΕΡΩΣ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΚΑΙ ΤΕΧΝΗΤΑ ΥΔΑΤΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ

ΙΔΙΑΙΤΕΡΩΣ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΚΑΙ ΤΕΧΝΗΤΑ ΥΔΑΤΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΕΔΙΟ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΤΩΝ ΛΕΚΑΝΩΝ ΑΠΟΡΡΟΗΣ ΠΟΤΑΜΩΝ ΤΟΥ ΥΔΑΤΙΚΟΥ ΔΙΑΜΕΡΙΣΜΑΤΟΣ ΚΡΗΤΗΣ (GR13) ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ III ΙΔΙΑΙΤΕΡΩΣ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΚΑΙ ΤΕΧΝΗΤΑ ΥΔΑΤΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ Μάρτιος 2014 Αναθεωρήσεις: 20-03-2014 Διαμόρφωση

Διαβάστε περισσότερα

ηλεκτρικών οχημάτων Θεματική έκθεση φωτογραφίας Wildlife Επικίνδυνη η ατμοσφαιρική ρύπανση στην Ευρώπη

ηλεκτρικών οχημάτων Θεματική έκθεση φωτογραφίας Wildlife Επικίνδυνη η ατμοσφαιρική ρύπανση στην Ευρώπη εφημερίδα για το περιβάλλον Σάββατο 14/03 2015 Τεύχος GreenweekΕβδομαδιαία 79 business + ρεπορταζ + eco news + εκδηλωσεισ + δρασεισ www.greenweek.gr ECO ART 3 Θεματική έκθεση φωτογραφίας Wildlife ECO RESEARCH

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΕΣ ΠΗΓΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α» ΘΑΛΑΣΣΙΝΟΣ ΜΙΧΑΗΛ, ΠΑΠΑ ΑΚΗ ΖΑΧΑΡΩ. Επιβλέπων: Βάρδας Ιωάννης

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΕΣ ΠΗΓΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α» ΘΑΛΑΣΣΙΝΟΣ ΜΙΧΑΗΛ, ΠΑΠΑ ΑΚΗ ΖΑΧΑΡΩ. Επιβλέπων: Βάρδας Ιωάννης ΤΕΙ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ, ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ : ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΑΜΑ : ΙΟΙΚΙΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΕΣ ΠΗΓΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α» ΘΑΛΑΣΣΙΝΟΣ ΜΙΧΑΗΛ, ΠΑΠΑ ΑΚΗ ΖΑΧΑΡΩ Α.Μ. : 3019, 3108 Επιβλέπων:

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΕΛΛΗΝΟ-ΙΤΑΛΙΚΟΣ ΚΑΙ Ο ΕΛΛΗΝΟ-ΤΟΥΡΚΙΚΟΣ ΑΓΩΓΟΣ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΑΠΟ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΑΠΟΨΗ ΘΕΟ ΩΡΟΥ Χ. ΙΩΑΝΝΗΣ

Ο ΕΛΛΗΝΟ-ΙΤΑΛΙΚΟΣ ΚΑΙ Ο ΕΛΛΗΝΟ-ΤΟΥΡΚΙΚΟΣ ΑΓΩΓΟΣ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΑΠΟ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΑΠΟΨΗ ΘΕΟ ΩΡΟΥ Χ. ΙΩΑΝΝΗΣ Ο ΕΛΛΗΝΟ-ΙΤΑΛΙΚΟΣ ΚΑΙ Ο ΕΛΛΗΝΟ-ΤΟΥΡΚΙΚΟΣ ΑΓΩΓΟΣ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΑΠΟ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΑΠΟΨΗ ΘΕΟ ΩΡΟΥ Χ. ΙΩΑΝΝΗΣ Πτυχίο Οικονοµικής Επιστήµης Πανεπιστηµίου Πειραιώς Επιβλέπων Καθηγητής ΝΙΚΟΛΑΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα «ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΠΟΡΡΙΜΜΑΤΩΝ - ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ»

Πρόγραμμα «ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΠΟΡΡΙΜΜΑΤΩΝ - ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ» ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΡΑΠΕΤΣΩΝΑΣ - Τροιζήνας - Μεθάνων Πρόγραμμα Πρόγραμμα Π.Ε. «ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΠΟΡΡΙΜΜΑΤΩΝ - ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ» Π.Ε. ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΡΑΠΕΤΣΩΝΑΣ - ΤΡΟΙΖΗΝΑΣ - ΜΕΘΑΝΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΠΡΟΕ ΡΟΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ. Εκδίδοµε τον ακόλουθο νόµο που ψήφισε η Βουλή: ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ. Άρθρο 1. Σκοπός.

Ο ΠΡΟΕ ΡΟΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ. Εκδίδοµε τον ακόλουθο νόµο που ψήφισε η Βουλή: ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ. Άρθρο 1. Σκοπός. ΝΟΜΟΣ: 1650/86 Για την προστασία του περιβάλλοντος (ΦΕΚ 160/Α/16-10-86) Ο ΠΡΟΕ ΡΟΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ Εκδίδοµε τον ακόλουθο νόµο που ψήφισε η Βουλή: ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Άρθρο 1. Σκοπός. 1.

Διαβάστε περισσότερα

π ε ρ ι ο δ ι κ ή έ κ δ ο σ η - 2 ο τ ε ύ χ ο ς - Α ύ γ ο υ σ τ ο ς 2 0 1 0 * Δ Ι Α Ν Ε Μ Ε Τ Α Ι Δ Ω Ρ Ε Α Ν

π ε ρ ι ο δ ι κ ή έ κ δ ο σ η - 2 ο τ ε ύ χ ο ς - Α ύ γ ο υ σ τ ο ς 2 0 1 0 * Δ Ι Α Ν Ε Μ Ε Τ Α Ι Δ Ω Ρ Ε Α Ν π ε ρ ι ο δ ι κ ή έ κ δ ο σ η - 2 ο τ ε ύ χ ο ς - Α ύ γ ο υ σ τ ο ς 2 0 1 0 * Δ Ι Α Ν Ε Μ Ε Τ Α Ι Δ Ω Ρ Ε Α Ν Έν Δράσει Να αγαπάς την ευθύνη. Να λες Εγώ μονάχος έχω χρέος να σώσω τη γης Άμα δε σωθεί εγώ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΥ ΚΟΡΔΕΛΙΟΥ & ΒΕΡΤΙΣΚΟΥ

ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΥ ΚΟΡΔΕΛΙΟΥ & ΒΕΡΤΙΣΚΟΥ ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΥ ΚΟΡΔΕΛΙΟΥ & ΒΕΡΤΙΣΚΟΥ ΕΘΝΙΚΟ ΔΙΚΤΥΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ «ΒΙΩΣΙΜΗ ΠΟΛΗ: Η ΠΟΛΗ ΠΕΔΙΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΙΑ» ΜΙΑ ΑΛΛΗ ΜΑΤΙΑ ΣΤΑ ΤΗΓΑΝΕΛΑΙΑ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

Εξοικονόµηση νερού στο σχολείο

Εξοικονόµηση νερού στο σχολείο 18 ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΙΑ ΤΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ΤΗΣ ΝΟΤΙΑΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΗΣΗ ΝΕΡΟΥ φύλλο εκπαιδευτικών Στόχοι ευαισθητοποίηση των µαθητών στα θέµατα του νερού µέσω της µείωσης της κατανάλωσης

Διαβάστε περισσότερα

Με απόφαση του Αντιπεριφερειάρχη Δράμας κ. Γιάννη Ξανθόπουλου,

Με απόφαση του Αντιπεριφερειάρχη Δράμας κ. Γιάννη Ξανθόπουλου, ΔΙΜΗΝΙΑΙΑ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΙΝΗΣΗΣ ΔΡΑΜΑΣ = ΠΕΡΙΟΔΟΣ Β = ΑΡΙΘ. ΦΥΛΛΟΥ 170 = ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ-ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2013 {2 {3 {4 {5 { 6 7 Διαβάστε σ αυτό το φύλλο { 8 9 {10 {11 {12 Νέα από την Οικολογική Κίνηση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΣ/ΝΙΚΗΣ. Σχολή Διοίκησης & Οικονομίας. Τμήμα Εμπορίας & Διαφήμισης ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΣ/ΝΙΚΗΣ. Σχολή Διοίκησης & Οικονομίας. Τμήμα Εμπορίας & Διαφήμισης ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΣ/ΝΙΚΗΣ Σχολή Διοίκησης & Οικονομίας Τμήμα Εμπορίας & Διαφήμισης ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Διερεύνηση των προτιμήσεων των καταναλωτών αναφορικά με την γνώση,

Διαβάστε περισσότερα

2ο ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

2ο ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ 2ο ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΗΣ: Ν. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΙΟΥ, Πρόεδρος ΤΕΕ Θράκης Θεωρούµε ότι µε τον όρο Χωροταξία, περιλαµβάνονται οι δύο άλλες ενότητες Περιφερειακή Ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Διερεύνηση των αντιλήψεων και στάσεων των μαθητών του ΕΠΑΛ Νάξου σε σχέση με το αιολικό πάρκο της περιοχής τους

Διερεύνηση των αντιλήψεων και στάσεων των μαθητών του ΕΠΑΛ Νάξου σε σχέση με το αιολικό πάρκο της περιοχής τους Έρκυνα, Επιθεώρηση Εκπαιδευτικών Επιστημονικών Θεμάτων, Τεύχος 2ο, 107 133, 2014 Διερεύνηση των αντιλήψεων και στάσεων των μαθητών του ΕΠΑΛ Νάξου σε σχέση με το αιολικό πάρκο της περιοχής τους Αντώνιος

Διαβάστε περισσότερα

Οργάνωση και Διαχείριση Αποθηκών

Οργάνωση και Διαχείριση Αποθηκών Δρ. Δημήτρης Φωλίνας Οργάνωση και Διαχείριση Αποθηκών ΤΟΜΕΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ Β ΤΑΞΗ ΕΠΑΛ Copyright Δημήτρης Φωλίνας Τηλ: +30 23510.20940 Φαξ: +30 23510.47860 Email: dfolinas@gmail.com Με επιφύλαξη

Διαβάστε περισσότερα

«Μελέτη εξειδίκευσης σχεδίου ανάπτυξης οικοτουρισμού (προώθηση, διαδρομές, υπηρεσίες) και ενεργειών διαχείρισης επισκεπτών και περιβάλλοντος»

«Μελέτη εξειδίκευσης σχεδίου ανάπτυξης οικοτουρισμού (προώθηση, διαδρομές, υπηρεσίες) και ενεργειών διαχείρισης επισκεπτών και περιβάλλοντος» «Μελέτη εξειδίκευσης σχεδίου ανάπτυξης οικοτουρισμού (προώθηση, διαδρομές, υπηρεσίες) και ενεργειών διαχείρισης επισκεπτών και περιβάλλοντος» Περιεχόμενα ΠΕΡΙΛΗΨΗ... 5 ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 6 1. ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ...

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΤΩΝ ΜΕΓΑΛΩΝ ΞΕΝΟ ΟΧΕΙΑΚΩΝ ΟΜΙΛΩΝ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ

Η ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΤΩΝ ΜΕΓΑΛΩΝ ΞΕΝΟ ΟΧΕΙΑΚΩΝ ΟΜΙΛΩΝ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ TEI ΚΡΗΤΗΣ Π Τ Υ Χ Ι Α Κ Η Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α Η ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΤΩΝ ΜΕΓΑΛΩΝ ΞΕΝΟ ΟΧΕΙΑΚΩΝ ΟΜΙΛΩΝ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΦΟΙΤΗΤΗΣ ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΟΥ ΓΙΩΡΓΟΣ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΑΠΛΑ ΑΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 2010 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ...4

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ Π.Μ.Σ ΣΤΙΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΝΕΟΛΑΙΑΣ Νεανική Επιχειρηματικότητα Διδάσκων: Αριστείδης Μπιτζένης

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ Π.Μ.Σ ΣΤΙΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΝΕΟΛΑΙΑΣ Νεανική Επιχειρηματικότητα Διδάσκων: Αριστείδης Μπιτζένης ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ Π.Μ.Σ ΣΤΙΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΝΕΟΛΑΙΑΣ Νεανική Επιχειρηματικότητα Διδάσκων: Αριστείδης Μπιτζένης Θέμα: Επιχειρηματικό Σχέδιο «Δημιουργία Παιδικού Σταθμού Δροσοσταλίδες» Contents

Διαβάστε περισσότερα