είπαν για το βιβλίο και τον συγγραφέα

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "είπαν για το βιβλίο και τον συγγραφέα"

Transcript

1 1

2 Η Λευκή Βίβλος της Παραψυχολογίας είπαν για το βιβλίο και τον συγγραφέα «Είμαστε περήφανοι που έχουμε δεχθεί στην οικογένεια των βραβευμένων μας ερευνητών τον Νικόλαο Κουμαρτζή, δίνοντας του το βραβείο Robert R. Coly Prize για το 2010, αναγνωρίζοντας έτσι την αφοσίωση που επιδεικνύει και την ποιότητα της έρευνας του στο πεδίο. Οι Έλληνες αναγνώστες θα εκτιμήσουν σίγουρα το τελευταίο του έργο με τίτλο Η Λευκή Βίβλος της Παραψυχολογίας.» Eileen και Lisette Coly, Parapsychology Foundation (Η.Π.Α.) «Ο Νικόλαος Κουμαρτζής μας χάρισε το πρώτο βιβλίο εκλαϊκευμένης επιστήμης για τα παραφυσικά φαινόμενα και τις ψυχικές εμπειρίες στην Ελλάδα, το οποίο επιτυχημένα τιτλοφορείται ως Βίβλος μιας και μπορεί να διαμορφώσει συνειδήσεις στη νέα γενιά Ελλήνων σπουδαστών, επιστημόνων και ακαδημαϊκών.» ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ, Ελεύθερος Τύπος «Ευελπιστώ να βρεθούν οι κατάλληλοι ώστε να ακολουθήσουν το Νικόλαο Κουμαρτζή στην προσπάθειά του να αναβιώσει τις ψυχικές έρευνες στην Ελλάδα.» Δρ. Μάριος Βάρβογλης Πρόεδρος Institut Metapsychique International (Γαλλία) Αντιπρόεδρος Parapsychological Association (Η.Π.Α.) «Ήρθε ο καιρός να κατανοήσουμε στην Ελλάδα ότι το παράξενο, υπό τη μορφή των ψυχικών εμπειριών και των παραφυσικών φαινομένων, βρίσκεται εδώ και πάνω από ένα αιώνα μέσα σε πανεπιστημιακές αίθουσες και αποτελεί επίσημα αναγνωρισμένο επιστημονικό ερευνητικό πεδίο σε αρκετές χώρες παγκοσμίως. Αυτό ακριβώς αποδεικνύει το παρόν βιβλίο του Νικόλαου Κουμαρτζή, μέσα από έναν αναπάντεχα απλό και κατανοητό τρόπο.» περιοδικό mystery «Η Ελληνική Κοινότητα του Μεταφυσικού αισθάνεται ιδιαίτερα υπερήφανη για το νέο βιβλίο του μέλους της, Νικόλαου Κουμαρτζή, σχετικά με την επιστημονική μελέτη των παραφυσικών φαινομένων. Ευχόμαστε το πρωτότυπο αυτό έργο να βοηθήσει στην περαιτέρω ανάδειξη του πολύπαθου στη χώρα μας τομέα της παραψυχολογίας, η έρευνα του οποίου ελάχιστα πράγματα έχει να επιδείξει στην μετά Άγγελου Τανάγρα εποχή.» metafysiko.gr Ελληνική Κοινότητα του Μεταφυσικού 2

3 η Λευκή Βίβλος της Παραψυχολογίας σύγχρονες επιστημονικές έρευνες για τα οριακά φαινόμενα Νικόλαος Κουμαρτζής Με την ευγενική χορηγία των Εκδόσεων iwrite και των Πρότυπων Εκδόσεων Πηγή 3

4 Η Λευκή Βίβλος της Παραψυχολογίας Το όνομα του βιβλίου Η Λευκή Βίβλος της Παραψυχολογίας είναι εμπνευσμένο από το Livre Blanc de la Parapsychologie, μία σημαντικότατη μελέτη του Institut Metapsychique International (Παρίσι) που δημοσιεύθηκε το 2008 και αποτέλεσε μία πρώτη προσπάθεια «χαρτογράφησης» της παραψυχολογικής έρευνας παγκοσμίως. Μέρος κάποιων κεφαλαίων που ακολουθούν πρωτοδημοσιεύθηκαν στο περιοδικό mystery και τη μηνιαία στήλη του συγγραφέα Άγνωστες Δυνάμεις, ενώ τα 9 από τα κεφάλαια των φαινομένων του βιβλίου δημοσιεύθηκαν αρχικά στο συλλογικό έργο Ανεξήγητα Φαινόμενα των εκδόσεων Αρχέτυπο (Ιούνιος, 2009). 4

5 «Ι. Όταν ένας διακεκριμένος αλλά ηλικιωμένος επιστήμονας δηλώνει ότι κάτι είναι πιθανό, τότε σχεδόν πάντα έχει δίκιο. Όταν όμως δηλώνει ότι κάτι είναι αδύνατο, τότε κατά πάσα πιθανότητα έχει λάθος. II. Ο μόνος τρόπος να ανακαλύψουμε τα όρια του δυνατού είναι να περάσουμε για λίγο στο πεδίο του αδυνάτου. ΙΙΙ. Κάθε αρκετά ανεπτυγμένη τεχνολογία δεν διαφέρει από αυτό που ονομάζουμε μαγεία.» Οι Τρεις Νόμου του Arthur C. Clarke ( ) Βρετανός εφευρέτης, λογοτέχνης επιστημονικής φαντασίας. «Μία νέα επιστημονική αλήθεια δεν θριαμβεύει πείθοντας τους επικριτές της και αναγκάζοντας τους να δουν το φως, αλλά επειδή αυτοί τελικώς πεθαίνουν και η νέα γενιά μεγαλώνει έχοντας εξοικειωθεί μαζί της.» Max Planck ( ) Γερμανός νομπελίστας φυσικός, πατέρας της κβαντικής θεωρίας. «Αν ένας άνθρωπος δεν πιστεύει σε όσα πιστεύουμε εμείς, τότε τον αποκαλούμε εκκεντρικό και το πρόβλημα λύνεται. Αυτό που εννοώ είναι ότι έως εκεί μπορούμε να φτάσουμε σήμερα, μιας και δεν μπορούμε πλέον να τον κάψουμε.» Mark Twain ( ) Αμερικανός συγγραφέας. 5

6 Η Λευκή Βίβλος της Παραψυχολογίας τίτλος συγγράμματος Η Λευκή Βίβλος της Παραψυχολογίας σύγχρονες επιστημονικές έρευνες για τα οριακά φαινόμενα συγγραφέας Νικόλαος Κουμαρτζής α έκδοση Ιούνιος 2011 isbn Εκδόσεις iwrite.gr Άνω Πόλη, Θεσσαλονίκη, Ελλάδα Επικοινωνία: επιμέλεια, σελιδοποίηση, μακέτα εξωφύλλου, συμβουλευτική iwrite Creative Team An iwrite Publication Ano Poli, Thessaloniki, Greece Απαγορεύεται η δημοσίευση μέρους ή του συνόλου του βιβλίου αυτού, η αναπαραγωγή ή η μετάδοσή του με οποιοδήποτε οπτικοακουστικό μέσο, χωρίς την άδεια του συγγραφέα. Οι Εκδόσεις Πηγή και η δημιουργική εκδοτική ομάδα του iwrite δεν φέρουν καμία ευθύνη για το σύνολο του περιεχομένου του βιβλίου (κείμενο). Ο συγγραφέας έχει κάνει κάθε προσπάθεια ώστε το βιβλίο να χαρακτηρίζεται από ακρίβεια και οποιοδήποτε λάθος δεν έγινε εσκεμμένα. 6

7 Στην αυριανή γενιά των Ελλήνων επιστημόνων, με την ευχή να έχουν γαλουχηθεί με το παράξενο και το αδύνατο ως κομμάτι της επιστημονικής αναζήτησης τους... Νικόλαος Κουμαρτζής 7

8 Η Λευκή Βίβλος της Παραψυχολογίας σημείωμα Parapsychology Foundation Προσκαλούμε τον αναγνώστη να γευτεί τον καρπό της μελέτης του τελευταίου βιβλίου του συγγραφέα Νικόλαου Κουμαρτζή και επικροτούμε την προσπάθεια του να επαναεισάγει τη νέα γενιά Ελλήνων σπουδαστών και ακαδημαϊκών στις έρευνες του επιστημονικού κλάδου της παραψυχολογίας. Η Ελλάδα είναι ευπρόσδεκτη να λάβει ξανά τη θέση της μέσα στις ακαδημαϊκές αίθουσες των ψυχικών ερευνών, όπου κατείχε εξέχουσα θέση στο πρώτο μισό του 20ου αιώνα προσφέροντας με έρευνες στη βαθύτερη κατανόηση των ψυχικών εμπειρίων και φαινομένων. Η ιδρυτής του Parapsychology Foundation, ψυχική διάμεσος και ερευνήτρια Eileen J. Garrett, είχε αναπτύξει μία παραγωγική και εξαιρετικά πολύτιμη επαγγελματική και προσωπική σχέση με τον Δρ. Άγγελο Τανάγρα, ιδρυτή και πρόεδρο της Ελληνικής Εταιρίας Ψυχικών Ερευνών. Ως υπεύθυνοι σήμερα του Parapsychology Foundation, αισθανόμαστε περήφανοι που έχουμε εκδόσει στα αγγλικά τη μελέτη του Δρ. Τανάγρα «Psychophysical Elements in Parapsychological Traditions» και φιλοξενούμε στη βιβλιοθήκη μας το προσωπικό του ημερολόγιο και ερευνητικά papers του ιδίου. Επιπλέον, είμαστε περήφανοι που έχουμε δεχθεί στην οικογένεια των βραβευμένων μας ερευνητών τον Νικόλαο Κουμαρτζή, δίνοντας του το βραβείο Robert R. Coly Prize για το 2010, αναγνωρίζοντας έτσι την αφοσίωση που επιδεικνύει και την ποιότητα της έρευνας του στο πεδίο. Οι Έλληνες αναγνώστες θα εκτιμήσουν σίγουρα το τελευταίο του έργο με τίτλο «Η Λευκή Βίβλος της Παραψυχολογίας», το οποίο αποτελεί φυσική συνέχεια του συναρπαστικού του βιβλίου «Ψυχικές Έρευνες στην Ελλάδα» όπου παρουσιάζει μία εξαιρετικά ενδιαφέρουσα περίοδο ψυχικών ερευνών μέσα από διηγήσεις, μαρτυρίες, σπάνια ντοκουμέντα και φωτογραφίες εποχής. 8

9 Σημείωμα Parapsychology Foundation Ως μία παγκόσμιας εμβέλειας οργάνωση που στηρίζει (ηθικά και οικονομικά) την επιστημονική έρευνα πάνω στα ψυχικά φαινόμενα και που φέτος γιορτάζει τα 60 χρόνια συνεχούς δράσης της, είμαστε πεπεισμένοι ότι διαβάζοντας για τις μελέτες τόσων εξέχουσων ερευνητών στις σελίδες αυτού του βιβλίου, πλήθος αξιόλογων μυαλών θα μπουν στον πειρασμό να λάβουν μέρος στην αναζήτηση απαντήσεων σχετικά με τη ψυχική λειτουργία του ανθρώπινου οργανισμού. Eileen και Lisette Coly Πρόεδρος και Αντιπρόεδρος του Parapsychology Foundation, Inc. 9

10 Η Λευκή Βίβλος της Παραψυχολογίας περιεχόμενα βιβλίου είπαν για το βιβλίο ταυτότητα σημείωμα Parapsychology Foundation ευχαριστίες προλεγόμενα Νοητική Επιστήμη και Παραψυχολογία: Η Επιστήμη της Ανθρώπινης Συνείδησης εισαγωγή ( ) 122 Χρόνια Ερευνών: Τι Έχει Αποδειχθεί Τελικά; μέρος α τα φαινόμενα Κεφάλαιο 1 Χρησιμοποιούμε το 10% του Εγκεφάλου μας; Μύθοι, Αλήθειες και το Πραγματικό Μυστήριο του Ανθρώπινου Εγκεφάλου Κεφάλαιο 2 Αύρα και Ηλεκτροφωτογράφηση Kirlian: Μύθος ή Πραγματικότητα; Κεφάλαιο 3 Deja Vu: Γιατί ο Χρόνος Επαναλαμβάνεται; Κεφάλαιο 4 Τηλεκίνηση: Υπάρχει Τελικά το Φαινόμενο; Κεφάλαιο 5 Αιώρηση: Μύθος ή Πραγματικότητα; Κεφάλαιο 6 Ψυχομετρία: Η Δύναμη να Διαβάζεις το Παρελθόν Κεφάλαιο 7 Πρόγνωση: Η Δύναμη να Διαβάζεις το Μέλλον Κεφάλαιο 8 Ενσυναισθησία: Η Δύναμη να Νιώθουμε τα Συναισθήματα των Άλλων Κεφάλαιο 9 Ξενογλωσσία: Η Δύναμη να Μιλάς Γλώσσες που Δεν Γνωρίζεις 10

11 Περιεχόμενα Κεφάλαιο 10 Γλωσσολαλιά: Μιλώντας τη Γλώσσα των Θέων; Κεφάλαιο 11 Πυροβασία: Η Δύναμη να Περπατάς Πάνω στη Φωτιά Κεφάλαιο 12 Πυροκίνηση: Άνθρωποι που Ελέγχουν τη Φωτιά; Κεφάλαιο 13 Extra Sensory Perception, Τηλεπάθεια και Μεταφορά Σκέψης Κεφάλαιο 14 Thought Projection και Συνθετική Τηλεπάθεια προ των Πυλών! Κεφάλαιο 15 Συνειδητό Ονείρεμα: Εργαλείο Ενάντια στους Εφιάλτες; Κεφάλαιο 16 Αναδρομή σε Προηγούμενες Ζωές: Υπάρχουν Αποδείξεις; Κεφάλαιο 17 Επίφυση: Το Σημείο Σύνδεσης Φυσικού και Παραφυσικού στον Ανθρώπινο Εγκέφαλο Κεφάλαιο 18 DMT, Το Μόριο της Ψυχής: Αναζητώντας τον Θεό Μέσα στον Εγκέφαλο μας Κεφάλαιο 19 Η Αίσθηση ότι Κάποιος σε Κοιτάζει Κεφάλαιο 20 Εξωσωματικές Εμπειρίες: Η Αστρική Προβολή Υπό τον Φακό της Επιστήμης Κεφάλαιο 21 «Βλέπω το Θάνατο μου!» Προφητικά Όνειρα, Πρόγνωση και Οράματα Κεφάλαιο 22 Επιθανάτιες Εμπειρίες: Επιβιώνει η Συνείδηση Μετά το Θάνατο; Κεφάλαιο 23 Υπνωτισμός: Μία Επιτυχημένη Θεραπεία που Απέβαλλε η Επιστήμη Κεφάλαιο 24 Ομοιοπαθητική, Εναλλακτικές Θεραπείες και Παραψυχολογία (μας εξηγεί ο Dr. Harald Walach!) Κεφάλαιο 25 Δύναμη της Πρόθεσης και Αυτοΐαση: Το Φαινόμενο Placebo Αποδεικνύει πως το Πνεύμα Επηρεάζει την Ύλη! Κεφάλαιο 26 Channeling και Μέντιουμ: Η Δύναμη να Επικοινωνείς με την Άλλη Πλευρά 11

12 Η Λευκή Βίβλος της Παραψυχολογίας Κεφάλαιο 27 Κατοικίδια Μέντιουμ: Ζώα και Ψυχικές Δυνάμεις Κεφάλαιο 28 Poltergeist: Μελετώντας Επιστημονικά τα Θορυβοποιά Πνεύματα! Κεφάλαιο 29 Στοιχειώματα: Υπόηχοι η Γενεσιουργός Αιτία; Κεφάλαιο 30 Ghost Hunting: Μία Επιστημονική Προσέγγιση Κεφάλαιο 31 Orbs σε Φωτογραφίες: Είναι οι Φωτεινές Σφαίρες Φαντάσματα; Κεφάλαιο 32 Electronic Voice Phenomena (EVP) και Πνεύματα: Αναζητώντας Νόημα στον Λευκό Θόρυβο Κεφάλαιο 33 Εξορκισμός: Μήπως Είναι Απλά μια Μορφή Ψυχοθεραπείας; Κεφάλαιο 34 Μαγνητικοί Άνθρωποι: Βιολογικοί Οργανισμοί που Έλκουν Αντικείμενα; Κεφάλαιο 35 Ψυχική Χειρουργική: Απάτη ή Ιατρική Υπέρβαση; Κεφάλαιο 36 Νεοαστρολογία: Η Αρχαία Τέχνη των Άστρων στον 21ο Αιώνα Κεφάλαιο 37 Μορφογενετικά Πεδία: Πρόσβαση στα Ακασικά Αρχεία (μας εξηγεί ο Dr. Rupert Seldrake!) Κεφάλαιο 38 Ραβδοσκοπία (Water Dowsing): Άνθρωποι που «Αισθάνονται» το Νερό μέρος β οι επιστήμονες Συνέντευξη 1 Guy Lyon Playfair Ο Παλαιότερος Εν Ζωή Παραψυχολόγος, το Poltergeist του Enfield και η «Κρίση» της Παραψυχολογίας Συνέντευξη 2 Dr. Dean Radin Ο Σύγχρονος «Einstein» της Παραψυχολογίας 12

13 Περιεχόμενα Συνέντευξη 3 Dr. Marios Varvoglis Η Ανάγκη Ύπαρξης Ερευνητικών Ινστιτούτων για τις Άγνωστες Δυνατότητες της Ανθρώπινης Συνείδησης Συνέντευξη 4 Alex Tsakiris Ένας Έλληνας Φέρνει Κοντά Παραψυχολόγους, Συμβατικούς Επιστήμονες και Σκεπτικιστές! Συνέντευξη 5 Dr. Amit Goswami Πως η Κβαντική Φυσική Εξηγεί τις Ψυχικές Εμπειρίες και πως Αποδεικνύει την Ύπαρξη του Θεού; μέρος γ το αύριο Κείμενο 1 Σπουδάζοντας Παραψυχολογία (γράφει ο Renaud Evrard) Κείμενο 2 Η Παραψυχολογία Νο1 Επιστημονικό Πεδίο σε Εξέλιξη! Κείμενο 3 Παγκόσμιος Χάρτης Παραψυχολογίας/ Νοητικών Επιστημών Κείμενο 4 Ο Κόσμος της Παραψυχολογίας και ο Ρόλος της Ελλάδας (Συνέντευξη του Νικόλαου Κουμαρτζή στον Ελεύθερο Τύπο) επίλογος Η Επιστήμη του Αδυνάτου! (Η Επιστημονική Φαντασία του Χθες στην Επιστήμη του Σήμερα) Λεξικό / Γλωσσάρι Όρων Προτεινόμενη Βιβλιογραφία / Πηγές 13

14 Η Λευκή Βίβλος της Παραψυχολογίας ευχαριστίες του συγγραφέα Το περιεχόμενο του παρόντος βιβλίου προέρχεται από πολλά διαφορετικά, συμβατικά και καθ όλα αναγνωρισμένα επιστημονικά πεδία όπως η Φυσική, η Ψυχολογία, η Κοινωνιολογία, η Ανθρωπολογία, η Νευρολογία κ.ά. Τα όσα παρουσιάζονται βασίζονται σε έρευνες εξαιρετικών επιστημόνων από όλο τον κόσμο που τόλμησαν (άλλοι περισότερο άλλοι λιγότερο) να αντιταχθούν στο εκάστοτε επιστημονικό status quo καταφέρνοντας εν τέλει να το εξελίξουν έως ένα βαθμό. Θα ήθελα λοιπόν να ευχαριστήσω όλους αυτούς που δέχθηκαν να μου μιλήσουν, να μου εξηγήσουν την έρευνα τους και τις προεκτάσεις αυτής, να με βοηθήσουν να την κατανοήσω πλήρως ώστε να είμαι σε θέση να εξηγήσω με ορθό και απλό τρόπο τα θαυμαστά του κόσμου των ψυχικών ερευνών: Dr. Rupert Sheldrake (βιολόγος του Trinity College, Cambridge) Dr. Dean Radin (senior scientist, Institute of Noetic Sciences, Η.Π.Α.) Dr. John Poynton (πρόεδρος της British Society for Psychical Research) Alex Tsakiris (υπεύθυνος Skeptico.com και OpenSourceScience.net) Dr. Marylin M. Schlitz (διευθυντής του Institute of Noetic Sciences) Dr. Amit Goswami Dr. Harald Walach (Πανεπιστήμιο Northampton) Dr. Marios Varvoglis (πρόεδρος του Γαλλικού Institut Metapsychique International) Guy Lyon Playfair (μέλος συμβουλίου της British Society for Psychical Research) Renaud Evrard (κλινικός ψυχολόγος και υποψήφιος διδάκτορας) 14

15 Ευχαριστίες Επίσης, θα ήθελα να ευχαριστήσω τις παρακάτω συλλογικότητες-οργανισμούς για την πολύτιμη συμβολή τους για σωστή ενημέρωση ή για την πρόσβαση που μου παραχώρησαν στις πλούσιες βιβλιοθήκες τους: British Society for Psychical Research (Λονδίνο) Institut Metapsychique International (Παρίσι) Parapsychology Foundation (Νέα Υόρκη) Parapsychology Association (Η.Π.Α.) Επιπλέον, πολύτιμη ήταν η συμβολή πλήθος άλλων διεθνώς αναγνωρισμένων επιστημόνων που αν και δεν ανταλλάξαμε εκτενώς απόψεις, εντούτοις μέσα από το έργο τους επηρέασαν βαθύτατα το περιεχόμενο του παρόντος συγγράμματος: Dr. Brian Josephson (κάτοχος βραβείου Nobel Φυσικής 1973), Dr. Roger Nelson (Πανεπιστημίο Princeton), Dr. Kathy Dalton (Koestler Parapsychology Unit, τμήμα Ψυχολογίας, Πανεπιστήμιο του Εδιμβούργου), Dr. Dick Bierman (τμήμα Ψυχολογίας, Πανεπιστήμιο του Άμστερνταμ), Dr. Adrian Parker (Πανεπιστήμιο του Gothenburg, Σουηδία), Dr. Jessica Utts (στατιστικολόγος, Πανεπιστήμιο Davis της California), Dr. Ray Hyman (ψυχολόγος, Πανεπιστήμιο του Oregon), Dr. Beyerstein (Εργαστήριο Brain Behavior, Πανεπιστήμιο Simon Fraser, Η.Π.Α.), Dr. Joseph Rodes Buchanan (ιατρός, , Eclectic Medical Institute του Covington στο Kentucky, Η.Π.Α.), Dr D. Ryback (Αμερικανός ψυχολόγος), Dr. Ian Stevenson (καθηγητής Ψυχιατρικής στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου της Virginia), Dr. Erlendur Haraldsson (Πανεπιστήμιο της Ισλανδίας), Dr. L. M. Danforth, Dr. David Willey (καθηγητής φυσικής στο Πανεπιστήμιο Pittsburgh της Pennsylvania), Dr. Kevin Warwick (Πανεπιστήμιο του Reading, Αγγλία), Dr. Keith Hearne, Dr. Susan Blackmore, Dr S. LaBerge, Dr. Bruce Greyson, Dr. J. Β. Tucker, Dr. R. S. Rawat, Dr. R. Strassman (καθηγητής Ψυχιατρικής, Πανεπιστήμιο New Mexico), Dr. Julius Axelrod, Dr Daryl Bem (Πανεπιστήμιο Cornell, Η.Π.Α.), Dr. George Ritchie (διευθυντής τμήματος Ψυχιατρικής, Towers Hospital, Μεγάλη Βρετανία), Dr. Michael Sabom, Dr. Tomasz S. Troscianko (Πανεπιστήμιο του Bristol, Μεγάλη Βρετανία), Dr S. J. Van Pelt (Αυστραλός ιατρός, πρόεδρος του British Society of Medical Hypnotism), Dr. Ellen Langer (καθηγήτρια ψυχολογίας, Πανεπιστήμιο Harvard), Dr. G. Schwartz (τμήμα Ψυχολογίας, Πανεπιστήμιο της Arizona), Dr D. Swanson (Πανεπιστήμιο Penn State), Dr. Mohamed Amin Alias (Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο της Μαλαισίας), Dr. 15

16 Η Λευκή Βίβλος της Παραψυχολογίας Friedbert Karger (Max Planck Institute, Γερμανία), Dr. Suitbert Ertel (Πανεπιστήμιο του Göttingen, Γερμανία) και Dr. Deepak Chopra (ακαδημαϊκός ιατρός, συγγραφέας). Ένα ειλικρινή ευχαριστώ οφείλω στους Αντώνη Αντωνιάδη (περιοδικό Μυστική Ελλάδα) και Γιώργο Ιωαννίδη (περιοδικό mystery), οι οποίοι ως αρχισυντάκτες μου έδωσαν την ευκαιρία να παρουσιάσω με σοβαρό τρόπο τον κλάδο της παραψυχολογίας στο ελληνικό κοινό. Επίσης, στον Παύλο Μανωλούδη για την πολύτιμη βοήθεια του σε πρακτικά ζητήματα στην έρευνα μου πάνω στην ηλεκτροφωτογράφηση Kirlian. Eιδική αναφορά πρέπει να κάνω στη Μαρία Σαρηγιαννίδου που πάντα συνεισφέρει με σημαντικό τρόπο στα έργα μου τα τελευταία 5 χρόνια. Αυτή τη φορά, η αρτιότητα του εξωφύλλου έως ένα μεγάλο σημείο οφείλεται στη δική της «ματιά». Πριν κλείσω, να αναφέρω για ακόμα μία φορά ότι το Α και το Ω στην πορεία μου ήταν πάντα η οικογένεια Κουμαρτζή, τόσο για το ήθος που μου δίδαξε όσο και για τις απίστευτες δυνατότητες που μου πρόσφερε εξαρχής. 16

17 σημείωμα Parapsychology Foundation 17

18 Η Λευκή Βίβλος της Παραψυχολογίας προλεγόμενα Νοητική Επιστήμη & Παραψυχολογία Η Επιστήμη της Ανθρώπινης Συνείδησης «Παρότι η Νοητική Επιστήμη χρησιμοποιούσε τεχνολογίες αιχμής, οι ίδιες οι ανακαλύψεις είχαν πολύ πιο μυστικιστικό χαραχτήρα από τα υπερσύγχρονα ψυχρά μηχανήματα που τις παρήγαν. Στοιχεία που ανήκαν στη σφαίρα της μαγείας και του μύθου εξελίσσονταν με γοργούς ρυθμούς σε πραγματικότητες, καθώς συγκλονιστικά νέα δεδομένα εισέρρεαν, δεδομένα τα οποία στο σύνολο τους στήριζαν τη βασική ιδέα της Νοητικής Επιστήμης περί αναξιοποίητης δυναμικής του ανθρώπινου εγκεφάλου.» Το Χαμένο Σύμβολο, Dan Brown Το παραπάνω χωρίο φυλάκισε εξ αρχής την περιέργεια μου, καθώς διάβαζα το πιο πολυσυζητημένο ίσως μυθιστόρημα της διετίας «Νοητική Επιστήμη;» σκέφτηκα «Τι είναι πάλι αυτό;» Όπως αποδείχθηκε σύντομα, δεν ήμουν ο μόνος που αναρωτήθηκα κάτι τέτοιο... Το βιβλίο πριν ακόμα κυκλοφορήσει άρχισε να συζητιέται σε παγκόσμια κλίμακα. Ο λόγος απλός: θα κυκλοφορούσε αρχικά εντός του 2006 και τελικά βγήκε στα ράφια των βιβλιοπωλείων στις 15 Σεπτεμβρίου του Με αρχικό print-run που άγγιζε τα 6.5 εκατομμύρια αντίτυπα, το βιβλίο πούλησε από την πρώτη κιόλας ημέρα πάνω από 1 εκατομμύριο και μετατράπηκε στην κυριολεξία εν μία νυχτί σε best seller. Ο αρχικός στόχος των εκδόσεων Random House (και του συγγραφέα) είχε επιτευχθεί μέσα σε μόλις 24 ώρες: ο ντόρος που επιδίωκαν ήταν πραγματικότητα. Όσο όμως οι ημέρες περνούσαν και όσο περισσότεροι αναγνώστες ολοκλήρωναν το βιβλίο, το ενδιαφέρον του κοινού εστιαζόταν σταδιακά σε ένα «νέο» μυστηριώδες πεδίο επιστήμης που παρουσιαζόταν στις σελίδες του: τον κλάδο της Νοητικής Επιστήμης! 18

19 Νοητική Επιστήμη & Παραψυχολογία Το Ντόμινο των Εξελίξεων Το τεράστιο ντόμινο των εξελίξεων άρχισε δύο ημέρες πριν την κυκλοφορία του βιβλίου. Στο φύλλο της 13ης Σεπτεμβρίου των The New York Times η αρθογράφος Janet Maslin έδινε τη δική της προφητεία για τις αμέσως επόμενες ημέρες: «Η Dr. Katherine Solomon (σ.σ. φανταστικός ήρωας του D. Brown) εξειδικεύεται στη Νοητική Επιστήμη, εστιάζοντας στη σχέση σώματος-πνεύματος. [...] Όταν λοιπόν Το Χαμένο Σύμβολο κυκλοφορήσει, οι επιστήμονες της Nοητικής θα συγκεντρώσουν πάνω τους το ενδιαφέρον του κοινού που συγκέντρωσε και το Ιερό Δισκοπότηρο χάρη στον Κώδικα Ντα Βίντσι!» Η πρόβλεψη της J. Maslin αν μη τι άλλο εκπληρώθηκε, μιας και σωρεία διεθνών ΜΜΕ άρχισαν να αναζητούν πληροφορίες για αυτό το νέο και τόσο ελπιδοφόρο επιστημονικό πεδίο. Το περιοδικό Publishers Weekly δημοσίευσε άμεσα μία σχετική αναφορά, ενώ το τηλεοπτικό κανάλι NBC παρουσίασε στις 16 Οκτωβρίου στην εκπομπή Dateline τους επιστήμονες του Institute of Noetic Sciences (IONS) Dr. Marilyn Mandala Schlitz (διευθυντής του ινστιτούτου) και Dr. Dean Radin (senior scientist), καθώς και τις έρευνες τους. Ακόμα και το εκπαιδευτικό κανάλι Discovery Channel κινήθηκε άμεσα, προετοιμάζοντας σχετικό ντοκιμαντέρ! IONS: «Είμαστε Ευγνώμονες στον κ. Brown!» Αποτέλεσμα; Η ιστοσελίδα του IONS γνώρισε πρωτοφανή άνοδο επισκεψιμότητας κατά 300%, ωθώντας το ινστιτούτο να ανακοινώσει πρόσφατα πως ετοιμάζεται ήδη ένα νέο website! Επιπλέον, τα βιβλία των Dr. Schlitz και Dr. Radin τριπλασίασαν τις πωλήσεις τους, με αποτέλεσμα την επανέκδοση αρκετών εξ αυτών που ήταν out-of-print λόγω χαμηλής ζήτησης. Το ντόμινο των εξελίξεων όμως δεν σταμάτησε εκεί... το IONS κινήθηκε άμεσα διοργανώνοντας σειρά τηλε-σεμιναρίων (με αναμετάδοση μέσω web) για τα μέλη του από τις 7 Οκτωβρίου και έπειτα, στα οποία παρουσιαζόταν η επιστήμη πίσω από το βιβλίο του Dan Brown. Το αντίκτυπο; Πληθώρα ενδιαφερόντων έγιναν μέλη άμεσα ώστε να προλάβουν τα σεμινάρια! Μάλιστα, η επίσημη ανακοίνωση του ινστιτούτου δεν άργησε να έρθει: «Είμαστε ιδιαίτερα ευγνώμωνες στον κ. Brown που έδωσε τεράστια ώθηση στο σχετικά άγνωστο πεδίο της Νοητικής Επιστήμης, κάνοντας το πρώτο θέμα συζήτησης στα mainstream ΜΜΕ», δήλωσε η Dr. Schlitz, «Ξαφνικά, έχουμε γεμίσει με ερωτήσεις ανθρώπων που θέλουν να μάθουν τι ακριβώς είναι η πρωτοποριακή αυτή επιστήμη!» 19

20 Η Λευκή Βίβλος της Παραψυχολογίας Νοητική Επιστήμη: Πόσο Νέα Είναι; «Πειράματα σε εγκεταστάσεις όπως το Ινστιτούτο Νοητικών Επιστημών (ΙΝΕ) στην Καλιφόρνια και το Ερευνητικό Εργαστήριο Μηχανικών Ανωμαλιών του Πρίνστον (ΕΕΜΑΠ) είχαν αποδείξει με τρόπο κατηγορηματικό ότι η ανθρώπινη σκέψη, εφόσον εστιαζόταν κατάλληλα, είχε τη δυνατότητα να επηρεάσει και να μεταβάλει υλικές μάζες. [...] Οι σκέψεις μας πραγματικά αλληλεπιδρούν με τον υλικό κόσμο, είτε το συνειδητοποιούμε είτε όχι, προκαλώντας αλλαγές ακόμα και σε υποατομικό επίπεδο.» Το Χαμένο Σύμβολο, Dan Brown, σελ Πόσο νέο όμως είναι το πεδίο της Νοητικής Επιστήμης; Στο παραπάνω χωρίο του βιβλίου, o Dan Brown πραγματοποιεί τη μοναδική αναφορά που συσχετίζει τη Νοητική Επιστήμη του μυθιστορήματος με κάποιο υπαρκτό ερευνητικό κέντρο. Πιο συγκεκριμένα, κάνει λόγο για το Ινστιτούτο Νοητικών Επιστημών (ΙΝΕ) και το Ερευνητικό Εργαστήριο Μηχανικών Ανωμαλιών του Princeton (ΕΕΜΑΠ), δηλαδή τα Institute of Noetic Sciences και Princeton Engineering Anomalies Research (PEAR). Τι ακριβώς μελετάνε τα δύο παραπάνω κέντρα λοιπόν, πάνω στις έρευνες των οποίων ο D. Brown βάσισε τη μυθοστορηματική του αντίληψη περί Νοητικής Επιστήμης; PEAR: Ερευνώντας την Αλληλεπίδραση της Συνείδησης με την Ύλη Ξεκινώντας από το PEAR, ιδρύθηκε το 1979 από τον R. G. Jahn (κοσμήτωρα τότε του School of Engineering and Applied Science του Πανεπιστημίου του Princeton), έχοντας ένα και μοναδικό σκοπό: «να πραγματοποιεί αυστηρές επιστημονικές μελέτες πάνω στην αλληλεπίδραση μεταξύ της ανθρώπινης συνείδησης και των φυσικών (υλικών) συσκευών, συστημάτων και διαδικασιών που χρησιμοποιούνται συχνά από την εφαρμοσμένη μηχανική». (PEAR website, 2009) Αν και για πολλούς σύγχρονους επιστήμονες όπως περιγράφει ο Dr. Radin στο βιβλίο του The Noetic Universe τα πειράματα του PEAR έχουν αποδείξει την αλληλεπίδραση μεταξύ ανθρώπινης συνείδησης και ύλης, εντούτοις το κέντρο έπαψε να χρηματοδοτείται από το Πανεπιστήμιο τον Φεβρουάριο του 2007 και έκτοτε η ερευνητική του ομάδα ίδρυσε το International Consciousness Research Laboratories όπου εργάζεται μέχρι σήμερα. 20

21 Νοητική Επιστήμη & Παραψυχολογία IONS: Πειράματα σε Όσα η Mainstream Επιστήμη Αγνοοεί Από την άλλη, το Institute of Noetic Sciences (IONS) ιδρύθηκε το 1973 από τον πρώην αστροναύτη Edgar Mitchell, με την οικονομική υποστήριξη του βιομήχανου Paul N. Temple. Ο στόχος του ήταν ένας εξ αρχής, μα διόλου συνηθισμένος: «να διεξάγει και να χρηματοδοτεί πρωτοποριακές έρευνες πάνω στις δυνατότητες και τις δυνάμεις της ανθρώπινης συνείδησης συμπεριελαμβανομένων της αντίληψης, των πεποιθήσεων, της προσοχής, της επιθυμίας και της διαίσθησης. Το Ινστιτούτο παραμένει προσκολημμένο στην επιστημονική αυστηρότητα, ενώ ταυτόχρονα εξερευνά φαινόμενα που έχουν αγνοηθεί μαζικά από τη συμβατική επιστήμη». Έχοντας ένα εντυπωσιακότατο campus ως έδρα στην Petaluma της California (έκτασης τετραγωνικών μέτρων), οι έρευνες του σήμερα αφορούν μεταξύ άλλων τον διαλογισμό, τη φύση της ανθρώπινης συνείδησης, τις εναλλακτικές μορφές θεραπείας, την πνευματικότητα, τις ψυχικές δυνάμεις, την επιβίωση της συνείδησης μετά τον σωματικό θάνατο κ.ά. Το Παραψυχολογικό Παρελθόν των Ινστιτούτων Τι το κοινό έχουν λοιπόν τα δύο παραπάνω ερευνητικά κέντρα; Αν και στο βιβλίο του D. Brown παρουσιάζονται ως ινστιτούτα ερευνών Νοητικής Επιστήμης, εντούτοις στη διεθνή ακαδημαϊκή κοινότητα θεωρούνται εδώ και δεκαετίες δύο από τα γνωστότερα κέντρα παραψυχολογικών ερευνών στις ΗΠΑ! Για το PEAR δεν χρειάζεται να αναφέρουμε και πολλά, μιας και ανάμεσα στις γνωστότερες έρευνες του βρίσκονται πειράματα πάνω στα φαινόμενα ESP (remote viewing κ.ά.) και ψυχοκίνησης. Επιπλέον, πολλά papers ερευνητών του έχουν δημοσιευθεί σε παραδοσιακά journal παραψυχολογίας (όπως το Precognitive Remote Perception: Replication of Remote Viewing που δημοσιεύθηκε στο Journal of Scientific Exploration το 1996), ενώ το σύνολο σχεδόν των πειραματικών του δεδομένων λαμβάνονται σοβαρά υπόψη σε έρευνες σύγχρονων παραψυχολόγων. Από την άλλη, το IONS έφερε πάντα στο ερευνητικό του team μερικά από τα μεγαλύτερα ονόματα της διεθνούς παραψυχολογικής κοινότητας, όπως για παράδειγμα τον Dr. Radin. Μάλιστα, πρόσφατα έμαθα σε κατ ιδίαν συζήτηση μου με σημαίνων πρόσωπο της διεθνούς παραψυχολογικής κοινότητας ότι οι περισσότεροι παραψυχολόγοι «πίνουν νερό στο όνομα του», χάρη στις συγκεντρωτικές αναλύσεις πειραματικών δεδομένων που πραγματοποίησε στο βιβλίο του The Noetic Universe και που κατά πολ- 21

22 Η Λευκή Βίβλος της Παραψυχολογίας λούς αποδεικνύουν αδιαμφισβήτητα («once and for all» όπως αναφέρουν στο εξωτερικό) την ύπαρξη ορισμένων παραφυσικών φαινομένων. Το ερώτημα που προκύπτει λοιπόν είναι το εξής: Γιατί «Νοητική Επιστήμη» και όχι «Παραψυχολογία»; Νοητική Επιστήμη: Ένα Νέο Όνομα για την Παραψυχολογία; Πέρα από την προτίμηση του Dan Brown στον νέο αυτό όρο, τα τελευταία χρόνια παρατηρείται στη διεθνή παραψυχολογική κοινότητα μία στροφή σε νέους όρους προς αντικατάσταση του ταλαιπωρημένου και τόσο αρνητικά φορτισμένου «Παραψυχολογία». Και ο πιο επικρατέστερος εξ αυτών είναι ο όρος «Νοητική Επιστήμη». Στην εισαγωγή του παρόντος βιβλίου σχετικά με τα 120 χρόνια Παραψυχολογίας αναφέρω σχετικά: «Η Παραψυχολογία και τα παραφυσικά φαινόμενα είναι τόσο κοντά όσο ποτέ στην αναγνώριση τους από τη συμβατική επιστήμη, μία αναγνώριση που πέρα από τα οφέλη που θα έχει για τον ίδιο τον κλάδο θα ωφελήσει το σύνολο των επιστημονικών πεδίων δίνοντας τους νέες και ορθότερες κατευθύνσεις». Μπορεί λοιπόν ένας νέος όρος για την παραψυχολογία να επιταχύνει τη διαδικασία αναγνώρισης του κλάδου; Αν κρίνουμε από την ιστορία, σαφώς και μπορεί! Πάρτε για παράδειγμα τον κλάδο της Ψυχολογίας, ο οποίος άργησε να γίνει αποδεκτός στην Αγγλία εξαιτίας του ότι έως τα μέσα του 19ου αιώνα αποκαλούνταν... Πνευματική Φιλοσοφία (αγγλ. Mental Philosophy), κάτι που άλλαξε χάρη στο έργο του William Hamilton ( ) και αρκετών μεταγενέστερων του. Κάτι αντίστοιχο συνέβη και με άλλους επιστημονικούς κλάδους όπως αυτόν της Κοινωνιολογίας, η οποία έως τον 19ο αιώνα ονομαζόταν Κοινωνική Φυσική (αγγλ. Social Physics). Είναι επομένως αυτός ο νέος όρος που θα διώξει την προκατάληψη από τον τόσο ταλαιπωρημένο ακαδημαϊκό κλάδο της Παραψυχολογίας; Αν κρίνουμε από πρόσφατες κινήσεις ορισμένων παραψυχολόγων, τότε δεν μπορούμε παρά να είμαστε αισιόδοξοι. Τι εννοώ; Ο ίδιος ο Dr. Radin αποφάσισε να μετονομάσει το βιβλίο του The Conscious Universe, το πιο επιτυχημένο σύγχρονο ακαδημαϊκό βιβλίο παραψυχολογίας, σε The Noetic Universe! Οι Ανακαλύψεις της Νοητικής Επιστήμης του Dan Brown «Η ιδέα της κοσμικής συνείδησης δεν είναι απλώς ένα concept του New Age κινήματος. Είναι μία σκληροπυρηνική επιστημονική πραγματικότητα. Αν εμείς, ως άνθρωποι, καταφέρουμε να αποδεχτούμε αυτή τη μία απλή 22

23 Νοητική Επιστήμη & Παραψυχολογία αλήθεια... τότε ο κόσμος μας θα αλλάξει μέσα σε μία νύχτα!» Dr. K. Solomon, Το Χαμένο Σύμβολο, Dan Brown Σε τι ανακαλύψεις λοιπόν έχει φτάσει το πεδίο της Νοητικής Επιστήμης και πόσο κοντά βρίσκεται η πραγματικότητα στους εντυπωσιακούς ισχυρισμούς που γίνονται στο βιβλίο του Dan Brown; Η απάντηση δεν θα σας απογοητεύσει... Τα τελευταία 4 χρόνια που ασχολούμαι ενεργά με την ακαδημαϊκή παραψυχολογία έχω αναφερθεί ουκ ολίγες φορές (κυρίως μέσω της μηνιαίας στήλης που διατηρώ στο περιοδικό mystery σχετικά με την παραψυχολογία) σε πειραματικά δεδομένα υπέρ της ύπαρξης συγκεκριμένων ψυχικών φαινομένων και άγνωστων δυνατοτήτων της ανθρώπινης συνείδησης. Ανάμεσα σε αυτές είναι και η τηλεπαθητική επικοινωνία μεταξύ δύο εγκεφάλων, η ανθρώπινη αντίληψη έξω από τις 5 γνωστές αισθήσεις (remote viewing κ.λπ.), η επιρροή της ύλης μέσω της τηλεκινητικής δύναμης της ανθρώπινης συνείδησης και άλλα, τα οποία και αιτιολογούνται πλήρως στην εισαγωγή του παρόντος βιβλίου. Η Νοητική Επιστήμη του Dan Brown όμως προχωράει ένα βήμα παραπέρα, μιλώντας για την ύπαρξη μίας κοσμικής συνείδησης και της δυνατότητας της να επηρεάζει την ύλη. Σύμφωνα με το βιβλίο του: «Το 2001, στον απόηχο των φρικιαστικών γεγονότων της 11ης Σεπτεμβρίου [...] ανακάλυψαν ότι, καθώς οι σκέψεις όλων των τρομοκρατημένων ανθρώπων συνέκλιναν και εστιάζονταν στο κοινό συναίσθημα οδύνης για τη συγκεκριμένη τραγωδία, οι καταγραφές τριάντα επτά διαφορετικών Γεννητριών Τυχαίων Αποτελεσμάτων ξαφνικά πήραν σημαντικά λιγότερο τυχαία μορφή. Με κάποιον τρόπο, η καθολικότητα αυτής της κοινής εμπειρίας, ο συντονισμός εκατομμυρίων εγκεφάλων, είχε επηρεάσει τη λειτουργία τυχαιοποίησης αυτών των μηχανημάτων, οργανώνοντας τα αποτελέσματα τους και δημιουργώντας τάξη μέσα από το χάος». Υπάρχει Όντως Παγκόσμια Συνείδηση; Ποια η πραγματικότητα λοιπόν στους παραπάνω ισχυρισμούς; Το χωρίο αυτό αναφέρεται στο υπαρκτό και περιώνυμο στους παραψυχολογικούς κύκλους Global Consciousness Project (GCP), ένα διεθνές ερευνητικό πρόγραμμα στο οποίο συμμετέχουν 70 ακαδημαϊκοί από ολόκληρο τον κόσμο και για τις ανάγκες του οποίου έχουν τοποθετηθεί 50 μηχανές RNGs 23

24 Η Λευκή Βίβλος της Παραψυχολογίας (γεννήτριες τυχαίων αριθμών) σε διάφορα σημεία του πλανήτη. Βασισμένο σε πλήθος παλαιότερων σχετικών πειραμάτων που παρουσίασαν ενθαρρυντικά αποτελέσματα, το πρόγραμμα ξεκίνησε το 1998 με ένα και μόνο σκοπό: να μελετήσει τη πιθανή αλληλεπίδραση μεταξύ της ανθρώπινης συνείδησης και της ύλης σε μεγάλη κλίμακα. Υπεύθυνος του προγράμματος είναι ο Dr. Roger Nelson του Πανεπιστημίου του Princeton και η χρηματοδότηση του γίνεται από το Institute of Noetic Sciences. Τι ακριβώς όμως μετράει; Οι μηχανές RNGs είναι σχεδιασμένες ώστε να παράγουν τυχαία αποτελέσματα. Το πρόγραμμα GCP μετράει την επίδραση της παγκόσμιας συνείδησης πάνω στην ύλη, μετρώντας την επιρροή της πάνω στις 50 αυτές μηχανές. Η αρχική υπόθεση αναφέρει πως όταν η παγκόσμια προσοχή εστιάζει σε ένα συγκεκριμένο γεγονός (όπως έγινε την 11η Σεπτεμβρίου), τότε οι εστιασμένες σκέψεις αποκτούν επαρκή δύναμη ώστε να επηρεάσουν τις γεννήτριες τυχαίων αριθμών να δώσουν μη τυχαία αποτελέσματα! Σύμφωνα με τον Dr. Nelson «Tο πρόγραμμα στα τέσσερα πρώτα χρόνια λειτουργίας του παρούσιασε δεδομένα που πρόβλεψαν αναμενόμενες ή μη αναμενόμενες καταστάσεις παγκοσμίως: εορτασμούς Πρωτοχρονιάς, την έναρξη των βομβαρδισμών στη Γιουγκοσλαβία, το τρομοκρατικό χτύπημα της 11ης Σεπτεμβρίου, φυσικές καταστροφές όπως ο σεισμός στην Τουρκία και ο Τυφώνας στην Orissa καθώς και εκδηλώσεις μαζικού διαλογισμού ή προσευχής όπως το Kumbha Mela στην Ινδία». Τι πιθανότητα υπάρχει όμως όλες οι ανωμαλίες στη λειτουργία των μηχανών να οφείλεται στην τύχη; 1 στα σύμφωνα με τον ακαδημαϊκό του Princeton. Βέβαια, οι φωνές σκεπτικισμού δεν λείπουν, ορθά κατά την ταπεινή μου άποψη. Για παράδειγμα δύο ανεξάρτητοι επιστήμονες, οι Edwin May και James Spottiswoode, ανέλυσαν τα πειραματικά δεδομένα του GCP για τις ημέρες λίγο πριν και λίγο μετά την 11η Σεπτεμβρίου και συμπέραναν πως δεν υπάρχει καμία στατιστικά σημαντική ανωμαλία στην τυχαιότητα των μηχανών. Είναι θέμα αντίληψης λοιπόν του κάθε επιστήμονα; Όπως δήλωσε ο Dr. Nelson στην εφημερίδα The Age «Τα δεδομένα μέχρι στιγμής δεν είναι επαρκή ώστε να πούμε πως η παγκόσμια συνείδηση όντως υπάρχει. Δεν είναι δυνατόν, για παράδειγμα, να μελετήσουμε τα δεδομένα και να προβλέψουμε με μικρή έστω ακρίβεια με τι ακριβώς οι μηχανές RNGs αλληλεπιδρούν (εφόσον το κάνουν)». 24

25 Νοητική Επιστήμη & Παραψυχολογία Το Αύριο της Νοητικής Επιστήμης Όπως ήταν λογικό, στο μυθιστόρημα του ο Dan Brown προχώρησε σε κάποιους υπερβολικούς ισχυρισμούς για χάρη της εξέλιξης της ιστορίας του. Και αυτό ακριβώς τράβηξε το ενδιαφέρον του αναγνωστικού κοινού προς το μυστηριώδες πεδίο της Νοητικής Επιστήμης. Η μέθοδος αυτή όμως είναι συνήθως δίκοπο μαχαίρι... Όπως είδαμε παραπάνω, ο επιστημονικός κλάδος της Παραψυχολογίας έχει προσφέρει πλήθος πειραματικών δεδομένων υπέρ της ύπαρξης ψυχικών φαινομένων, ενώ σήμερα πλέον υπάρχει μία ολοζώντανη και εξαιρετικά ενεργή επιστημονική και ακαδημαϊκή κοινότητα σε διάφορα σημεία του πλανήτη. Είναι λοιπόν η Νοητική Επιστήμη η νέα ονομασία, ο επόμενος κρίκος στην αλυσίδα εξέλιξης αν προτιμάτε, που περίμενε δεκαετίες τώρα η Παραψυχολογία ώστε να κάνει το μεγάλο βήμα προς την πλήρη αποδοχή του από την επιστημονική κοινότητα; Ο χρόνος θα δείξει... Ίσως πέρα από μία πιθανή μετονομασία του κλάδου, να είναι απαραίτητη η αποδοχή μίας διαφορετικής προσέγγισης. Κάτι τέτοιο μου ανέφερε και ο Dr. Radin, σε προσωπική επικοινωνία που είχαμε προς τα τέλη του 2009: «Τα πεδία της Νοητικής Επιστήμης και της Παραψυχολογίας είναι παρόμοια. Απλά ο όρος Παραψυχολογία χρησιμοποιείται παραδοσιακά για έρευνες που εστιάζουν στα ψυχικά φαινόμενα, ενώ ο όρος Νοητική Επιστήμη για έρευνες που εστιάζουν σε όλο το φάσμα των άγνωστων ανθρώπινων δυνατοτήτων και εμπειριών». 25

26 Η Λευκή Βίβλος της Παραψυχολογίας εισαγωγή ( ) 120+ Χρόνια Ερευνών Τι Έχει Αποδειχθεί Τελικά; «Αν μία (επιστημονική) ιδέα δεν ακούγεται εξ αρχής παράλογη, τότε δεν έχει καμία απολύτως τύχη.» Albert Einstein «Τι ωραία που συναντηθήκαμε με το παράδοξο. Τώρα πλέον έχουμε ελπίδες να σημειώσουμε πρόοδο!» Niels Bohr (νομπελίστας φυσικός) «Μιλάς σοβαρά τώρα Νίκο;» με ρώτησε ένας κατά τ άλλα μορφωμένος συνομιλητής μου, καθώς προσπαθούσα να του εξηγήσω τι ακριβώς έχει αποδειχθεί επιστημονικά ως προς τα παραφυσικά φαινόμενα και τι πλέον θεωρείται αντικειμενική πραγματικότητα. «Η πραγματικότητα διαφέρει πολύ από τις χολιγουντιανές ταινίες» του ανέφερα μεταξύ άλλων, «παραμένει όμως άκρως συναρπαστική και ανατρεπτική ως προς τη συμβατική επιστήμη». Ακόμα όμως και η παραμικρή αποδοχή της ύπαρξης τέτοιων φαινόμενων έμοιαζε αδύνατη μέσα στο μυαλό του. Μιλάω Σοβαρά Λοιπόν; Φέτος, ο κλάδος της Παραψυχολογίας κλείνει 120 χρόνια ζωής, στη διάρκεια των οποίων έχει καταφέρει να παράγει έναν τεράστιο και άκρως πειστικό όγκο επιστημονικών δεδομένων που δεν αφήνουν κανένα χώρο για αμφιβολίες. «Εκτός βέβαια και αν υπάρχει μία γιγαντιαία συνομωσία στην οποία συμμετέχουν τουλάχιστον τριάντα πανεπιστήμια σε ολόκληρο τον κόσμο και 26

27 120+ Χρόνια Ερευνών: Τι Έχει Αποδειχθεί Τελικά; αρκετές εκατοντάδες εξαιρετικά αξιόλογοι ερευνητές σε πλήθος επιστημονικών πεδίων, οι περισσότεροι εκ των οποίων μάλιστα σκεπτικιστές» όπως αναφέρει ο καθηγητής J. K. Eysenck, πρόεδρος του τμήματος Ψυχολογίας του Πανεπιστημίου του Λονδίνου. Όταν δηλώσεις σαν την παραπάνω γίνονται εν έτη 1957, είναι δυνατόν σήμερα να με ρωτούν αν μιλάω σοβαρά; Ποιος ξέρει, ίσως είχα συνηθίσει σε μία πιο υπεύθυνη και ενημερωμένη πρώτη αντίδραση ένα χρόνο τώρα στη Μεγάλη Βρετανία. Μιλάω σοβαρά λοιπόν; Σαφώς και ναι, έχοντας επίγνωση όλη την ανοησία και τη γελοιότητα που υπάρχει γύρω μας και διάφοροι συνδέουν με παραφυσικά φαινόμενα, ή την τυχοδιωκτική χρήση του όρου παραψυχολογία από αυτοαποκαλούμενους παραφυσικούς ερευνητές, μελλοντολόγους κ.ά. Τα παραφυσικά φαινόμενα όχι απλά υπάρχουν, αλλά πλέον δεν είναι θέμα προσωπικής πίστης. Αποτελούν αντικειμενική πραγματικότητα σε σημαντικό βαθμό, μιας και έχουν καταγραφεί σε εκατοντάδες πειράματα, κάτι που δεν αμφισβητείται πλέον από ενημερωμένους επιστήμονες. Συγκεκριμένη εξήγηση του πως λειτουργούν ακόμα δεν υπάρχει, αν και προτάθηκαν πολλές θεωρίες, γι αυτό άλλωστε και η συμβατική επιστήμη δυσκολεύεται να τα αποδεχτεί στο σύνολο τους. Όσοι όμως επιστήμονες, ακόμα και ακραίοι σκεπτικιστές, έχουν μελετήσει τον όγκο των επιστημονικών δεδομένων συμφωνούν πλέον πως όντως κάτι πολύ ενδιαφέρον υπάρχει στην όλη υπόθεση, το οποίο χρίζει σοβαρής επιστημονικής έρευνας. Από «Δεισιδαιμονίες» Έγιναν Επιστήμη Τα παραφυσικά φαινόμενα απασχολούσαν το ανθρώπινο μυαλό από αρχαιοτάτων χρόνων, δίχως όμως να αποτελέσουν ποτέ σοβαρά αντικείμενο επιστημονικής μελέτης. Κάπως έτσι, σταδιακά πέρασαν στην αντίληψη του μέσου ανθρώπου ως κάτι συνδεδεμένο με τη λαϊκή δεισιδαιμονία. Αυτό όμως άλλαξε το 1880 (και κάποιες δεκαετίες πιο πριν, μεμονωμένα όμως), όταν δημιουργήθηκαν οι πρώτες εταιρίες ψυχικών ερευνών παγκοσμίως και άρχισε να παίρνει μορφή ο κλάδος της Παραψυχολογίας. Τότε ήταν που άρχισαν για πρώτη φορά να μελετούνται τέτοια φαινόμενα μέσα σε αυστηρά επιστημονικά πλαίσια και να συγκεντρώνονται σταδιακά αξιόπιστα δεδομένα που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε μία αντικειμενική αλήθεια. Τι έχει καταφέρει λοιπόν η Παραψυχολογία μετά από 120 χρόνια έρευνας; Έχει προσφέρει αποδείξεις και αν ναι για ποια από τα φαινόμενα; Και το κυριότερο, έχει καταφέρει να γίνει αποδεκτή ως επιστήμη; 27

28 Η Λευκή Βίβλος της Παραψυχολογίας Η Πρώτη Πατέντα Ευρεσιτεχνίας για Ψυχικά Φαινόμενα! Στις 3 Νοεμβρίου του 1998 έγινε δεκτή η πρώτη πατέντα ευρεσιτεχνίας στην Παραψυχολογία! Ο λόγος για την πατέντα US με τίτλο Apparatus and method for distinguishing events which collectively exceed chance expectations and thereby controlling an output, η οποία δόθηκε σε ερευνητές του Πανεπιστημίου του Princeton και πρόκειται για μία μέθοδο πνευματικού ελέγχου από απόσταση ηλεκτρικών γεννητριών τυχαίων αριθμών (ESP). Πως Γεννιέται η Επιστήμη; Για να απαντήσουμε στα παραπάνω πρέπει να κατανοήσουμε τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί η επιστήμη και τι διαδικασία ακολουθεί ώστε να κάνει αποδεκτές νέες ιδέες, μία διαδικασία λίγο έως πολύ αναμενόμενη που χωρίζεται σε τέσσερα στάδια: Στάδιο 1) Στην αρχή εμφανίζονται πλήθος σκεπτικιστών που πολεμάνε την ιδέα, δηλώνοντας δημόσια πως είναι φύσει αδύνατο να ισχύει μιας και παραβιάζει βασικούς νόμους της επιστήμης. Το πρώτο στάδιο μπορεί να διαρκέσει χρόνια ή αιώνες, κάτι που εξαρτάται από το βαθμό στον οποίο αντιτίθεται η νέα ιδέα σε θεμελιώδεις αρχές της συμβατικής επιστήμης. Στάδιο 2) Σε δεύτερη φάση, οι σκεπτικιστές αναγκάζονται να αποδεχθούν την ιδέα ως κάτι πιθανό, που όμως τα παράγωγα της είναι πολύ πιο αδύναμα από ότι οι θιασώτες της υποστηρίζουν και άρα η όποια μελέτη δεν παρουσιάζει ενδιαφέρον. Στάδιο 3) Στο τρίτο στάδιο οι επιστήμονες των συμβατικών επιστημονικών πεδίων συνειδητοποιούν πως η ιδέα δεν είναι απλά σημαντική, αλλά ότι τα παράγωγα της είναι πολύ πιο ισχυρά και άρα άξια εκμετάλλευσης από ότι πιστευόταν. Στάδιο 4) Στο τελευταίο στάδιο παρατηρείται το εξής παράδοξο: όσοι από τους επικριτές δήλωναν πως δεν τους ενδιέφερε καθόλου το θέμα, αρχίζουν σιγά-σιγά να υποστηρίζουν πως πρώτοι αυτοί σκέφτηκαν την ιδέα. Παράλληλα, σταδιακά ξεχνιέται πως η ιδέα θεωρούνταν αρχικά επικίνδυνη και αιρετική. Πόσο Επιστημονική Είναι η Παραψυχολογία; Που βρίσκεται λοιπόν η Παραψυχολογία και η ιδέα ύπαρξης παραφυσικών φαινομένων; Σύμφωνα με τον Dean Radin, διευθυντή του Consciousness Research Laboratory του Πανεπιστημίου της Νεβάδα στο Las Vegas, η Παραψυχολογία βρίσκεται κάπου μεταξύ 1ου και 2ου σταδίου. 28

29 120+ Χρόνια Ερευνών: Τι Έχει Αποδειχθεί Τελικά; Πιο συγκεκριμένα αναφέρει πως: «Αν και ως ιδέα υπάρχει από αρχαιοτάτων χρόνων, μόλις τα τελευταία 120 χρόνια κατάφεραν επιστήμονες να συγκεντρώσουν επιστημονικά δεδομένα υπέρ της ύπαρξης των φαινομένων με αποτέλεσμα να επιταχυνθεί η διαδικασία και ήδη να βλέπουμε μπροστά μας τα πρώτα σημάδια του σταδίου 3.» Έχουν όμως την ίδια άποψη και οι υπόλοιποι επιστήμονες, όσοι δηλαδή βρίσκονται εκτός του κλάδου της παραψυχολογίας; Η απάντηση είναι καταφατική, αν αναλογιστούμε πως η εξαιρετικά αρνητική στάση που υπήρχε πριν κάποιες δεκαετίες πλέον έχει μεταλλαχθεί σε μία διάθεση για συζήτηση επί του τεράστιου όγκου των δεδομένων. Που στηρίζω έναν τέτοιο ισχυρισμό; Απλά ανατρέξτε στον μακρύ πλέον κατάλογο με τα επιστημονικά journals που έχουν δημοσιεύσει papers και έρευνες υπέρ της ύπαρξης παραφυσικών φαινόμενων: Foundaions of Physics, American Psychologist, Statistical Science, Proceedings of the IEEE (της γνωστής στο χώρο της πληροφορικής IEEE), Psychological Bulletin (ένα από τα top ranking journals για δημοσίευση paper), Physical Review κ.ά. Τα παραπάνω είχαν ως αποτέλεσμα όλο και περισσότεροι επιστήμονες να ενδιαφερθούν για την έρευνα πάνω στα παραφυσικά φαινόμενα. Έτσι, από το 1990 και έπειτα τα σεμινάρια πάνω σε τέτοιου είδους έρευνες αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι των προγραμμάτων μεγάλων ετήσιων συνεδρίων, όπως των American Association for the Advancement of Science και American Statistical Association. Και δεν είναι μόνο αυτό, μιας και η Παραψυχολογία μοιάζει πλέον να αποκτάει ευρεία αποδοχή, αν κρίνει κανείς από τις εκατοντάδες ομιλίες που έχουν δοθεί τις τελευταίες δεκαετίες σε διπλωμάτες των Ηνωμένων Εθνών, σε ακαδημαϊκούς του Πανεπιστημίου του Harvard, σε επιστήμονες εταιριών (Bell Laboratories, ομιλία του Rupert Sheldrake το 2008 στη Google κ.ά.) κ.λπ. Τι Έχει Αποδειχθεί Λοιπόν; Πως κατάφερε όμως ένα τόσο αμφιλεγόμενο πεδίο έρευνας να κερδίσει τέτοια αποδοχή; Όπως κάθε άλλο αντίστοιχο πεδίο στο παρελθόν φυσικά, μέσω δηλαδή σοβαρών ερευνών μέσα σε αυστηρά επιστημονικά πλαίσια που οδήγησαν σε ανακαλύψεις και αντικειμενικές αλήθειες. 120 χρόνια ερευνών λοιπόν θα περίμενε κανείς πως θα είχαν οδηγήσει στην πραγματοποίηση χιλιάδων πειραμάτων και τη συλλογή ενός τεράστιου όγκου επιστημονικών δεδομένων. Έτσι ακριβώς είναι, σε τέτοιο βαθμό 29

30 Η Λευκή Βίβλος της Παραψυχολογίας Guy L. Playfair: «Το Μεγαλύτερο Επίτευγμα των Παραψυχολόγων!» «Οι επιθανάτιες και οι εξωσωματικές εμπειρίες είναι σήμερα γενικά αποδεκτές, όπως επίσης και το φαινόμενο όπου μικρά παιδιά εμφανίζουν αναμνήσεις από παλαιότερες ζωές είναι πλέον πολύ πιο αποδεκτό από ότι ήταν πριν από 120 χρόνια (λόγω κυρίως της δουλειάς του Ian Stevenson). Για εμένα προσωπικά, το μεγαλύτερο επίτευγμα των παραψυχολόγων είναι ότι κατάφεραν να προσφέρουν στατιστικά σημαντικές αποδείξεις για την ύπαρξη των πιο γνωστών ψυχικών φαινομένων.» μάλιστα που σήμερα οι απανταχού παραψυχολόγοι δεν εστιάζουν σε πειράματα συλλογής αποδείξεων (υπάρχουν ήδη υπεραρκετές), αλλά σε έρευνες για την κατανόηση της λειτουργίας των φαινόμενων. Σας φαίνονται όλοι οι παραπάνω ισχυρισμοί πρωτοφανείς και απίστευτοι; Ας δούμε λοιπόν μέσα στις επόμενες σελίδες τι κατάφερε να αποδείξει η Παραψυχολογία στα 120 χρόνια της ύπαρξης της, αναφέροντας τις εξελίξεις σε μερικά από τα γνωστότερα φαινόμενα. Τηλεπάθεια: Υπάρχει, Αλλά σε τι Βαθμό; Ένα από τα παραφυσικά φαινόμενα που έχουν μελετηθεί εις βάθος και επί δεκαετίες ολόκληρες είναι αυτό της τηλεπάθειας, ή καλύτερα της επικοινωνίας μεταξύ δύο εγκεφάλων δίχως τη χρήση καμίας από τις 5 γνωστές ανθρώπινες αισθήσεις. Γι αυτόν ακριβώς το λόγο, για την όσο το δυνατόν πιο επιστημονική μελέτη του φαινόμενου, αναπτύχθηκε το πείραμα ganzfeld. Πριν την έναρξη του, ο δέκτης (ένας άνθρωπος που προσπαθεί να «δεχθεί» μηνύματα) εισέρχεται σε μία κατάσταση όπου τα αισθητήρια όργανα του «κλειδώνουν». Για παράδειγμα, τα μάτια του καλύπτονται για να μην δέχεται ερεθίσματα, η ακοή του μπαίνει σε μία σταθερή κατάσταση με το να παίζεται διαρκώς στα αυτιά του δέκτη λευκός θόρυβος μέσω ακουστικών κ.ά. Όταν ο δέκτης ετοιμαστεί, ο πομπός (ένας άλλος άνθρωπος που προσπαθεί να «προβάλει» μηνύματα στον δέκτη) διαλέγει κάθε φορά (σε κάθε συνεδρία) ένα από τα 4 προκαθορισμένα σύμβολα (ή χρώματα ή νούμερα κ.ά.). Με βάση την τύχη λοιπόν, ο δέκτης αναμένεται να βρει το σωστό σύμβολο μία φορά ανά 4 συνεδρίες, ποσοστό επιτυχίας δηλαδή 25%. Από το 1974 έως το 1997 πραγματοποιήθηκαν σχετικά πειράματα, σύμφωνα με 40 papers που δημοσιεύθηκαν σε όλο τον κόσμο και τα οποία συγκέντρωσε και ανέλυσε ο παραψυχολόγος Dean Radin λίγα χρόνια αργότερα. Οι ερευνητές που ευθύνονταν για αυτά ήταν 30

31 120+ Χρόνια Ερευνών: Τι Έχει Αποδειχθεί Τελικά; αξιόλογοι και επιτυχημένοι ακαδημαϊκοί όπως η ψυχολόγος Kathy Dalton του Koestler Parapsychology Unit (τμήμα Ψυχολογίας, Πανεπιστήμιο του Εδιμβούργου), ο καθηγητής Dick Bierman (τμήμα Ψυχολογίας, Πανεπιστήμιο του Άμστερνταμ), η καθηγήτρια Adrian Parker (Πανεπιστήμιο του Gothenburg, Σουηδία) κ.ά. Τι ποσοστό επιτυχίας εμφανίστηκε λοιπόν στο σύνολο των πειραμάτων; 33.2% σε αντίθεση με το 25% που αναμενόταν. Αν και στα μάτια του μη επιστήμονα καθημερινού ανθρώπου η διαφορά μοιάζει μικρή, εντούτοις ερευνητικά είναι τεράστια και αποτελεί μία πρώτης τάξεως απόδειξη για την πραγματικότητα του φαινόμενου. Αρκεί να σας αναφέρω πως στατιστικά υπήρχε μία πιθανότητα στο ένα εκατομμύριο δισεκατομμύρια (1 προς 1015) να οφείλεται κάτι τέτοιο στην τύχη, οπότε μία τέτοια (βολική είναι η αλήθεια) ερμηνεία αποκλείστηκε εξ αρχής. Τι συμβαίνει λοιπόν; Μπορούν όντως άνθρωποι να διαβάζουν τις σκέψεις μας; Σαφώς και όχι, μιας και η ζωή διαφέρει από το Χόλιγουντ όπως ανέφερα και στην αρχή του κειμένου. Αυτό όμως που αποδείχθηκε πέρα πάσης αμφιβολίας είναι ότι: «Βάση του τεράστιου όγκου αξιόπιστων πειραματικών δεδομένων που μελέτησα, αποδείχθηκε πως οι άνθρωποι κάποιες φορές λαμβάνουν μικρές ποσότητες συγκεκριμένης πληροφορίας από απόσταση δίχως τη χρήση των γνωστών μας αισθήσεων. Με λίγα λόγια, μέσω των πειραμάτων ganzfeld αποδείχθηκε πως υπάρχει τηλεπάθεια!» όπως αναφέρει χαρακτηριστικά ο D. Radin. «Σίγουρα θα προτιμούσατε να σας απαντούσα με σιγουριά [ ] πως δεν υπάρχει το οτιδήποτε απόκρυφο. Δεν αναζητώ όμως τη συμπάθεια σας. Η πιθανότητα να υπάρχει αντικειμενικά μεταφορά σκέψεων μεταξύ δύο ανθρώπων και κατ επέκταση τηλεπάθεια είναι κάτι που σας προτρέπω να σκεφτείτε προσεκτικά!» Sigmund Freud Αντίληψη Έξω από τις 5 Αισθήσεις! Το φαινόμενο ESP διαφέρει από την τηλεπάθεια στο ότι δεν απαιτείται να υπάρχει κάποιος πομπός ώστε ο δέκτης να μπορέσει να αποκτήσει μία πληροφορία. Έτσι, ένας άνθρωπος εφόσον το φαινόμενο υπάρχει μπορεί να συλλέξει πληροφορίες μέσω κάποιας εξωαισθητήριας αντίληψης (αγγλ. Extra Sensory Perception) από ένα απομακρυσμένο περιβάλλον, όπως συμβαίνει για παράδειγμα στο φαινόμενο remote viewing, δίχως να είναι 31

32 Η Λευκή Βίβλος της Παραψυχολογίας απαραίτητο να υπάρχει κάποιος παρατηρητής σε αυτό ώστε να του στείλει την πληροφορία. Το γνωστότερο πείραμα για έλεγχο της ύπαρξης ή μη του εν λόγω φαινόμενου κάνει χρήση ESP καρτών, ένα συγκεκριμένο είδος δηλαδή καρτών οι οποίες είναι 5 στον αριθμό και φέρουν πάνω τους απλά γεωμετρικά σύμβολα (κύκλο, τρίγωνο κ.λπ.). Μάλιστα, ο πρώτος ερευνητής που χρησιμοποίησε τέτοιου είδους κάρτες ήταν ο Γάλλος Νομπελίστας φυσιολόγος Charles Richet, εν έτη Η μεθοδολογία είναι απλή: σε κάθε συνεδρία επιλέγεται τυχαία μία κάρτα (είτε υπάρχει πομπός είτε όχι) και ο δέκτης προσπαθεί να «δει» το σύμβολο που αυτή φέρει. Με βάση την τύχη, από τη στιγμή που υπάρχουν 5 διαφορετικά σύμβολα ο δέκτης αναμένεται να επιλέξει σωστά μία φορά ανά 5 συνεδρίες (20% ποσοστό επιτυχίας). Περιττό να πω πως έχουν γίνει άπειρα πειράματα με κάρτες ESP, τόσο σε ελεγχόμενες όσο και σε ανεξέλεγκτες συνθήκες. Η ανάλυση που ακολουθεί στηρίζεται αποκλειστικά σε έρευνες που δημοσιεύθηκαν σε επιστημονικά journals μεταξύ 1882 και Σύμφωνα με τους J. G. Pratt, J. B. Rhine και τους συνεργάτες τους, δημοσιεύθηκαν 142 σχετικά papers που περιγράφανε 3.6 εκατομμύρια συνεδρίες σε 185 διαφορετικά πειράματα και με συμμετέχοντες. Τα αποτελέσματα φαίνονται στον παρακάτω πίνακα, όπου τα πειράματα είναι χωρισμένα σε 4 κατηγορίες. Πηγή: Πίνακας 6.1, σελ. 96, The Conscious Universe, Dean Radin (Ph.D) Αν και τα ποσοστά είναι ελαφρώς μεγαλύτερα από το αναμενόμενο 20%, ερευνητικά αποτελούν σημαντικότατη απόδειξη της ύπαρξης του φαινόμενου. 32

33 120+ Χρόνια Ερευνών: Τι Έχει Αποδειχθεί Τελικά; Πως είναι δυνατόν κάτι τέτοιο; Εξαιτίας του ότι υπάρχουν 3.6 εκατομμύρια συνεδρίες, η πιθανότητα τα παραπάνω ποσοστά να οφείλονται στην τύχη είναι ένα προς ένα δισεκατομμύριο τρισεκατομμύρια (1 προς 1021)! Χάρη σε αυτόν τον όγκο δεδομένων έκτοτε πολλοί σκεπτικιστές άλλαξαν θέση, όπως για παράδειγμα ο καθηγητής J. K. Eysenck, πρόεδρος του Πανεπιστημίου του Λονδίνου, που δήλωσε δύο δεκαετίες αργότερα πως: «Το μόνο συμπέρασμα που μπορεί να βγάλει ένας μην προκατειλημμένος παρατηρητής είναι πως όντως υπάρχει ένας μικρός αριθμός ανθρώπων που μπορούν να αποκτήσουν γνώση από το μυαλό ανθρώπων ή από το εξωτερικό περιβάλλον με μέσα που δεν γνωρίζει ακόμα η επιστήμη»! Μπορούμε να Προβλέψουμε το Μέλλον; Στο φαινόμενο της πρόγνωσης οι αποδείξεις είναι ακόμα πιο εντυπωσιακές, σύμφωνα με αξιολόγηση που πραγματοποίησαν ο Charles Honorton και η φυσιολόγος Diane Ferrari πάνω στα επιστημονικά δεδομένα που συλλέχθησαν μεταξύ 1935 και 1987 μέσω πειραμάτων forced-choice. Τι ακριβώς είναι αυτά; Η τυπική εκδοχή τους έχει ως εξής: ένας συμμετέχοντας καλείται να επιλέξει ένα σύμβολο από κάποιες προκαθορισμένες επιλογές, το οποίο πιστεύει ότι θα εμφανιστεί στη συνέχεια. Κατόπιν γίνεται επιλογή με τυχαίο τρόπο από τον πειραματιστή και ελέγχονται αν ταυτίζονται μεταξύ τους οι δύο επιλογές. Βασιζόμενοι σε 113 αγγλόφωνα papers που περιγράφανε 309 πειράματα με σύνολο δύο εκατομμύρια συνεδρίες, στις οποίες συμμετείχαν άνθρωποι και πραγματοποιήθηκαν από 62 διαφορετικούς ερευνητές, οι Honorton και Ferrari υπολόγισαν ποσοστά που έδειχναν πέρα πάσης αμφιβολίας την ύπαρξη του φαινόμενου της πρόγνωσης. Μάλιστα, η πιθανότητα τα αποτελέσματα αυτά να βασίζονταν στην τύχη ήταν ένα προς 1025! Αλλάζουν Στάση οι Σκεπτικιστές; Το 1995, ο Carl Sagan (καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Cornell και γνωστός σκεπτικιστής) εξέδωσε το βιβλίο του The Demon haunted world από τις εκδόσεις Random House, όπου βάλθηκε να απομυθοποιήσει μαζικές υστερίες όπως απαγωγές εξωγήινων, ψυχικές θεραπείες και οτιδήποτε άλλο μπορεί να βρει κάποιος στον τομέα New Age των σύγχρονων βιβλιοπωλείων. Ανάμεσα στα άλλα όμως υπήρχε και μία εκπληκτική παραδοχή: «Τη στιγμή της συγγραφής του βιβλίου υπάρχουν τρεις ισχυρισμοί σχετικά με τα φαινόμενα ESP (τηλεπάθεια κ.λπ.) οι οποίοι κατά την άποψη» συνεχίζεται στη σελ

34 Η Λευκή Βίβλος της Παραψυχολογίας» συνεχίζεται από σελ. 33 Τηλεκίνηση: Επηρεάζει το Πνεύμα την Ύλη; Μεταξύ 1935 και 1987 πραγματοποιήθηκαν 148 πειράματα από 52 ερευνητές πάνω στην πιθανότητα ύπαρξης επιρροής του πνεύματος πάνω στην ύλη, όπου άνθρωποι συμμετείχαν σε 2.6 εκατομμύρια συνεδρίες. Τι είδους πειράματα ήταν αυτά; Κάθε συμμετέχοντας καλούνταν να ρίξει ένα κέρμα και να προσπαθήσει με τη δύναμη της θέλησης του να το «αναγκάσει» να δείξει κορώνα αντί γράμματα ή το αντίθετο. Εν έτη 1989, ο Dean Radin με την Diane Ferrari αξιολόγησαν τα αποτελέσματα όλων αυτών των πειραμάτων στα πλαίσια του Πανεπιστημίου του Princeton. Στις «συνεδρίες ελέγχου», όπου οι συμμετέχοντες απλά έριχναν το κέρμα δίχως να προσπαθούν να το «αναγκάσουν» πνευματικά να δείξει οποιαδήποτε πλευρά, είχαν ποσοστό επιτυχίας 50.02% (πολύ κοντά δηλαδή στο 50% που ήταν το ποσοστό της τύχης). Αντιθέτως, στις υπόλοιπες συνεδρίες όπου οι συμμετέχοντες προσπαθούσαν να «αναγκάσουν» να εμφανιστεί περισσότερες φορές η μία από τις δύο πλευρές, το ποσοστό επιτυχίας έφτασε στο 51.2%. Για ακόμα μία φορά το αποτέλεσμα δεν μοιάζει σημαντικό στον μη επιστήμονα, ερευνητικά όμως είναι μιας και η πιθανότητα κάτι τέτοιο να συμβαίνει λόγω τύχης είναι μόλις ένα προς ένα δισεκατομμύριο (1 προς 109)! Είναι αυτό αρκετό όμως; Ο παραψυχολόγος Dean Radin είναι για ακόμα μία φορά ξεκάθαρος: «Μετά από 60 χρόνια πειραματισμών με κέρματα και σύγχρομου αξίζουν σοβαρής έρευνας: 1) με τη σκέψη και μόνο άνθρωποι μπορούν να επηρεάσουν τυχαίες γεννήτριες αριθμών σε ηλεκτρονικούς υπολογιστές, 2) άνθρωποι σε κατάσταση ελαφριάς χαλάρωσης των αισθητήριων οργάνων τους μπορούν να δεχθούν σκέψεις ή εικόνες που προβάλλονται (πνευματικά) σε αυτούς και 3) μικρά παιδιά κάποιες φορές αναφέρουν λεπτομέρειες από μία παλαιότερη ζωή τους, οι οποίες μετά από έλεγχο αποδεικνύονται ακριβείς και δεν είναι δυνατόν να τις έχουν λάβει τα παιδιά μέσω κάποιου άλλου τρόπου πέρα της μετενσάρκωσης!» «Άνθρωποι όπως εμείς, που πιστεύουν στη φυσική, γνωρίζουν πως ο διαχωρισμός μεταξύ παρελθόντος, παρόντος και μέλλοντος είναι απλά μία εγωιστικά επίμονη ψευδαίσθηση.» Albert Einstein 34

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ»

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ» Εργαστήριο δικτύωσης σε εκπαιδευτικούς πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης με θέμα: «Η συναισθηματική νοημοσύνη και η επίδρασή της στην εκπαιδευτική διαδικασία» 6 7 Μαΐου 2014 Κέντρο Πρόληψης των

Διαβάστε περισσότερα

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη»

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Συνέντευξη στην Ελευθερία Καμπούρογλου Το «Μια συγνώμη για το τέλος» είναι η νέα συγγραφική δουλειά της Λένας Μαντά, που μόλις

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Εξυπηρετώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Εξυπηρετώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Επαγγελματική Βελτίωση Εξυπηρετώ 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Η εξυπηρέτηση ως το πλέον δυναμικό

Διαβάστε περισσότερα

ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά για αξίες και συναισθήματα»

ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά για αξίες και συναισθήματα» Ημερομηνία 8/4/2015 Μέσο Συντάκτης Link http://artpress.sundaybloody.com/ Βασίλης Κάργας http://goo.gl/di6ugf Μαρίνα Γιώτη, συγγραφέαςεικονογράφος : «Τα παραμύθια είναι ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά

Διαβάστε περισσότερα

σόκ. Σιώπησε και έφυγε μετανιωμένος χωρίς να πει τίποτα, ούτε μια λέξη.» Σίμος Κάρμιος Λύκειο Λειβαδιών Σεπτέμβριος 2013

σόκ. Σιώπησε και έφυγε μετανιωμένος χωρίς να πει τίποτα, ούτε μια λέξη.» Σίμος Κάρμιος Λύκειο Λειβαδιών Σεπτέμβριος 2013 Εμπειρίες που αποκόμισα από το Διήμερο Σεμινάριο που αφορά στην ένταξη Παιδιών με Απώλεια Ακοής στη Μέση Γενική και Μέση Τεχνική και Επαγγελματική Εκπαίδευση Είχα την τύχη να συμμετάσχω στο διήμερο σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑ-ΑΝΑΛΥΣΗ (Meta-Analysis)

ΜΕΤΑ-ΑΝΑΛΥΣΗ (Meta-Analysis) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 23 ΜΕΤΑ-ΑΝΑΛΥΣΗ (Meta-Analysis) ΕΙΣΑΓΩΓΗ Έχοντας παρουσιάσει τις βασικές έννοιες των ελέγχων υποθέσεων, θα ήταν, ίσως, χρήσιμο να αναφερθούμε σε μια άλλη περιοχή στατιστικής συμπερασματολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Ηγεσία. Ενότητα 5: Τα συστατικά στοιχεία του ηγέτη. Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής

Ηγεσία. Ενότητα 5: Τα συστατικά στοιχεία του ηγέτη. Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Ηγεσία Ενότητα 5: Τα συστατικά στοιχεία του ηγέτη Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 Στο σημείο αυτό του οδοιπορικού γνωριμίας με τις διάφορες μεθόδους αυτογνωσίας θα συναντήσουμε την Αστρολογία και θα μιλήσουμε για αυτή. Θα ερευνήσουμε δηλαδή

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, 1 Σεπτεμβρίου 2014, Αξιότιμε κύριε Πρόεδρε του Συλλόγου Αποφοίτων του «ΕΘΝΙΚΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΟΥ ΑΝΑΒΡΥΤΩΝ", κύριε Κάλλιε,

Αθήνα, 1 Σεπτεμβρίου 2014, Αξιότιμε κύριε Πρόεδρε του Συλλόγου Αποφοίτων του «ΕΘΝΙΚΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΟΥ ΑΝΑΒΡΥΤΩΝ, κύριε Κάλλιε, Αθήνα, 1 Σεπτεμβρίου 2014, Διοικητικό Συμβούλιο (ΔΣ): Αξιότιμε κύριε Πρόεδρε του Συλλόγου Αποφοίτων του «ΕΘΝΙΚΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΟΥ ΑΝΑΒΡΥΤΩΝ", κύριε Κάλλιε, ονομάζομαι Δημήτρης Ντεντάκης, γεννήθηκα και μεγάλωσα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΣΕ 10 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΜΕΝΟ ΓΙΑ ΜΙΚΡΕΣ-ΜΕΣΑΙΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ & ΕΛΕΥΘΕΡΟΥΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΕΣ

ΤΟ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΣΕ 10 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΜΕΝΟ ΓΙΑ ΜΙΚΡΕΣ-ΜΕΣΑΙΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ & ΕΛΕΥΘΕΡΟΥΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΕΣ ΤΟ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΣΕ 10 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΜΕΝΟ ΓΙΑ ΜΙΚΡΕΣ-ΜΕΣΑΙΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ & ΕΛΕΥΘΕΡΟΥΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΕΣ ΕΒΟΟΚ ΑΠΟ ΤΟΝ ΘΕΜΗ ΣΑΡΑΝΤΑΕΝΑ, ΣΥΜΒΟΥΛΟ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΤΟ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΣΕ 10 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΜΕΝΟ ΓΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

LET S DO IT BETTER improving quality of education for adults among various social groups

LET S DO IT BETTER improving quality of education for adults among various social groups INTERVIEWS REPORT February / March 2012 - Partner: Vardakeios School of Hermoupolis - Target group: Immigrants, women 1 η συνέντευξη Από την Αλβανία Το 2005 Η γλώσσα. Ήταν δύσκολο να επικοινωνήσω με τους

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Αναπτύσσομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Γιατί είναι απαραίτητη η ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

O xαρταετός της Σμύρνης

O xαρταετός της Σμύρνης ...... O xαρταετός της Σμύρνης Σελιδοποίηση: Ευθύµης Δηµουλάς Διορθώσεις: Νέστορας Χούνος 2009 MANOΣ KONTOΛEΩN & EKΔOΣEIΣ «AΓKYPA» Δ.A. ΠAΠAΔHMHTPIOY A.B.E.E. Λάµπρου Κατσώνη 271 & Γεωργίου Παπανδρέου

Διαβάστε περισσότερα

1) Γιατί ασχοληθήκατε με το Έργο EduRom

1) Γιατί ασχοληθήκατε με το Έργο EduRom Στις 28 Φεβρουαρίου, δύο από τους εθελοντές του Edurom από το Μεσογειακό Σχολείο της Ταρραγόνα βρέθηκαν στην Ημέρα Εκπαίδευσης του «Δικτύου για τη δημοκρατική εκπαίδευση των ενηλίκων: μπροστά με τη δύναμη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΟ 33 ΤΟΜΟΣ Α «ΜΚΤ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ» ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

ΔΕΟ 33 ΤΟΜΟΣ Α «ΜΚΤ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ» ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΔΕΟ 33 ΤΟΜΟΣ Α «ΜΚΤ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ» ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΣ 2013-2014 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1. ΤΟΥΣ. ΟΙ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΚΑΙ ΤΑ ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ Ορισμοί Υπηρεσιών. Κάθε δραστηριότητα ή ωφέλεια που κάποιος μπορεί να δώσει

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

Επικοινωνία. της επιστήμης. Workshops: Τι μπορούμε. για εσάς. να κάνουμε ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ

Επικοινωνία. της επιστήμης. Workshops: Τι μπορούμε. για εσάς. να κάνουμε ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ, ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΣΥΓΓΡΑΦΕΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ Τι μπορούμε να κάνουμε για εσάς Workshops: Επικοινωνία της επιστήμης ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΓΙΑ ΝΕΟΥΣ ΑΓΡΟΤΕΣ

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΓΙΑ ΝΕΟΥΣ ΑΓΡΟΤΕΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΟΥ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΝΕΩΝ ΑΓΡΟΤΩΝ» ΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑΣ ΝΕΑΣ ΓΕΝΙΑΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΤΙΣ ΑΓΡΟΤΙΚΕΣ ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΕΙΣ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΓΙΑ ΝΕΟΥΣ

Διαβάστε περισσότερα

«Nα μάθουν οι Bρετανοί ότι η Eλλάδα δεν είναι Mπανανία»

«Nα μάθουν οι Bρετανοί ότι η Eλλάδα δεν είναι Mπανανία» Kαθηγητής Kέβιν Φέδερστον «Nα μάθουν οι Bρετανοί ότι η Eλλάδα δεν είναι Mπανανία» Στο London School of Εconomics (LSΕ) Έλληνες, και ξένοι, πανεπιστημιακοί δάσκαλοι έχουν πλέξει μια μικρή φωλιά, το Eλληνικό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΚΕΡΑΙΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ- ΠΡΑΞΕΙΣ ΑΥΤΩΝ 1.2 ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΩΝ ΑΡΝΗΤΙΚΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ

ΑΚΕΡΑΙΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ- ΠΡΑΞΕΙΣ ΑΥΤΩΝ 1.2 ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΩΝ ΑΡΝΗΤΙΚΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ ΑΚΕΡΑΙΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ- ΠΡΑΞΕΙΣ ΑΥΤΩΝ 1.1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ασχολήθηκα 30 χρόνια με τη διδασκαλία των Μαθηματικών του Γυμνασίου, τόσο στην Μέση Εκπαίδευση όσο και σε Φροντιστήρια. Η μέθοδος που χρησιμοποιούσα για τη

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΟΥ ΕΠΕΑΚ

ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΟΥ ΕΠΕΑΚ ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΟΥ ΕΠΕΑΕΚ 381 ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΟΥ ΕΠΕΑΚ ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΡΙΑ: ΤΟ επόμενο θέμα είναι πολύ σημαντικό. Μας απασχολεί πάρα πολύ, μόνο ως προφήτες όμως μπορούμε να λειτουργήσουμε. Έχει

Διαβάστε περισσότερα

Κάπως έτσι ονειρεύτηκα την Γραμμική Αρμονική Ταλάντωση!!! Μπορεί όμως και να ήταν.

Κάπως έτσι ονειρεύτηκα την Γραμμική Αρμονική Ταλάντωση!!! Μπορεί όμως και να ήταν. Ένα όνειρο που ονειρεύεσαι μόνος είναι απλά ένα όνειρο. Ένα όνειρο που ονειρεύεσαι με άλλους μαζί είναι πραγματικότητα. John Lennon Κάπως έτσι ονειρεύτηκα την Γραμμική Αρμονική Ταλάντωση!!! Μπορεί όμως

Διαβάστε περισσότερα

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 α) Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5 επιλέγοντας τη σωστή απάντηση, σύμφωνα με τη διδασκαλία της Εκκλησίας,

Διαβάστε περισσότερα

Πριν απο λιγα χρονια ημουνα ακριβως σαν εσενα.

Πριν απο λιγα χρονια ημουνα ακριβως σαν εσενα. Πριν απο λιγα χρονια ημουνα ακριβως σαν εσενα. Ηξερα οτι υπαρχουν επαγγελματιες παιχτες που κερδιζουν πολλα χρηματα απο το στοιχημα και εψαχνα να βρω τη "μυστικη formula" 'Ετσι κ εσυ. Πηρες μια απο τις

Διαβάστε περισσότερα

Γράμμα σ έναν νέο θεραπευτή

Γράμμα σ έναν νέο θεραπευτή Γράμμα σ έναν νέο θεραπευτή ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η τελική εργασία ως επιστέγασμα της τετραετούς πορείας στην εκπαίδευση είναι μια σκέψη που μπαίνει στον πρώτο χρόνο. Είναι μια σκέψη που ζυμώνεται, προκαλεί απορία,

Διαβάστε περισσότερα

Παράδειγμα σχεδιασμού και παρουσίασης μικροδιδασκαλίας

Παράδειγμα σχεδιασμού και παρουσίασης μικροδιδασκαλίας Παράδειγμα σχεδιασμού και παρουσίασης μικροδιδασκαλίας Στο τρίτο άρθρο αυτής της σειράς, η οποία αποτελεί μια πρώτη, μικρή απάντηση στις ανάγκες των εκπαιδευτών του σεμιναρίου της 12 ης & 13 ης Ιουνίου

Διαβάστε περισσότερα

Ένας άθεος καθηγητής της φιλοσοφίας συζητά με έναν φοιτητή του, για την σχέση μεταξύ επιστήμης και πίστης στον Θεό.

Ένας άθεος καθηγητής της φιλοσοφίας συζητά με έναν φοιτητή του, για την σχέση μεταξύ επιστήμης και πίστης στον Θεό. Ένας άθεος καθηγητής της φιλοσοφίας συζητά με έναν φοιτητή του, για την σχέση μεταξύ επιστήμης και πίστης στον Θεό. Καθηγητής: Λοιπόν, πιστεύεις στον Θεό; Φοιτητής: Βεβαίως, κύριε. Καθ.: Είναι καλός ο

Διαβάστε περισσότερα

Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας

Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας Dr. Anthony Montgomery Επίκουρος Καθηγητής Εκπαιδευτικής & Κοινωνικής Πολιτικής antmont@uom.gr Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας Αυτό το μάθημα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 2012-2013

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 2012-2013 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 2012-2013 ΚΕΝΤΡΟ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ & ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ «ΒΙΛΧΕΛΜ ΡΑΪΧ» ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΝΕΥΡΟΦΥΤΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ & ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΤΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ () 3 ης Σεπτεμβρίου 84, 10434 ΑΘΗΝΑ, Τηλ: 210 8812139,

Διαβάστε περισσότερα

Ο Απόλυτος Τρόπος Για Να Εκμεταλλευτείς Το Internet

Ο Απόλυτος Τρόπος Για Να Εκμεταλλευτείς Το Internet ΕΙΔΙΚΗ ΑΝΑΦΟΡΑ Ο Απόλυτος Τρόπος Για Να Εκμεταλλευτείς Το Internet Κυριαρχία Μέσω Internet Ταμπακάς Γεώργιος ΚΥΡΙΑΡΧΙΑ ΜΕΣΩ INTERNET Μία «Επαναστατική» Μέθοδος και ένας Super Επικερδής και Αυτοματοποιημένος

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΜΑ, ΘΑ ΜΕ ΘΗΛΑΣΕΙΣ;

ΜΑΜΑ, ΘΑ ΜΕ ΘΗΛΑΣΕΙΣ; ΜΑΜΑ, ΘΑ ΜΕ ΘΗΛΑΣΕΙΣ; Το παρόν έργο πνευματικής ιδιοκτησίας προστατεύεται από τις διατάξεις της ελληνικής νομοθεσίας (Ν. 2121/1993 όπως έχει τροποποιηθεί και ισχύει σήμερα) και από τις διεθνείς συμβάσεις

Διαβάστε περισσότερα

Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex

Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex Η Έμη Σίνη μεγάλωσε στη Ρόδο, σπούδασε πολιτικός μηχανικός στο Μετσόβιο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΦΟΡΑ ΓΙΑ ΤΟΝ Β ΚΥΚΛΟ ΤΟΥ ΔΙΗΜΕΡΟΥ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ «ΕΣΥ ΚΑΙ ΕΓΩ ΜΑΖΙ» ΣΤΙΣ 28-29 ΜΑΪΟΥ 2015

ΑΝΑΦΟΡΑ ΓΙΑ ΤΟΝ Β ΚΥΚΛΟ ΤΟΥ ΔΙΗΜΕΡΟΥ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ «ΕΣΥ ΚΑΙ ΕΓΩ ΜΑΖΙ» ΣΤΙΣ 28-29 ΜΑΪΟΥ 2015 ΑΝΑΦΟΡΑ ΓΙΑ ΤΟΝ Β ΚΥΚΛΟ ΤΟΥ ΔΙΗΜΕΡΟΥ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ «ΕΣΥ ΚΑΙ ΕΓΩ ΜΑΖΙ» ΣΤΙΣ 28-29 ΜΑΪΟΥ 2015 Ο β κύκλος του διήμερου καλλιτεχνικού, βιωματικού σεμιναρίου «ΕΣΥ ΚΑΙ ΕΓΩ ΜΑΖΙ» πραγματοποιήθηκε στις 28 και 29

Διαβάστε περισσότερα

Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247

Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247 Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247 Κείμενο [Η επίδραση της τηλεόρασης στην ανάγνωση] Ένα σημαντικό ερώτημα που αφορά τις σχέσεις τηλεόρασης και προτιμήσεων του κοινού συνδέεται

Διαβάστε περισσότερα

πίστη είναι κάτι ανεξήγητο. Αυτός είναι ο Θεός στην Ευρύτερη Κοινότητα. Και από εδώ πρέπει να ξεκινήσετε.

πίστη είναι κάτι ανεξήγητο. Αυτός είναι ο Θεός στην Ευρύτερη Κοινότητα. Και από εδώ πρέπει να ξεκινήσετε. ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΘΕΟΣ; ΣΤΗΝ ΕΥΡΥΤΕΡΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ, Ο ΘΕΟΣ ΕΙΝΑΙ ΓΝΩΣΗ. Στην Ευρύτερη Κοινότητα, ο Θεός είναι εμπειρία. Στην Ευρύτερη Κοινότητα, ο Θεός είναι επικοινωνία βαθιών ενοράσεων και αναγνώρισης του ενός

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΘΕΜΑ ΤΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ

ΟΜΙΛΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΘΕΜΑ ΤΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΟΜΙΛΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΘΕΜΑ ΤΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Κύριε Πρόεδρε, εκλεκτά μέλη της ακαδημαϊκής και της επιχειρηματικής κοινότητας, αγαπητοί απόφοιτοι, κυρίες και κύριοι. Βρίσκομαι απόψε

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία του Ειδικού Γραμματέα για την Κοινωνία της Πληροφορίας Καθ. Β. Ασημακόπουλου

Ομιλία του Ειδικού Γραμματέα για την Κοινωνία της Πληροφορίας Καθ. Β. Ασημακόπουλου Ομιλία του Ειδικού Γραμματέα για την Κοινωνία της Πληροφορίας Καθ. Β. Ασημακόπουλου στο συνέδριο «Δημόσιος Τομέας: Ανάπτυξη και Ανταγωνιστικότητα σε ένα παγκοσμιοποιημένο περιβάλλον» Θέμα ομιλίας: «Αρκεί

Διαβάστε περισσότερα

Για τα παιδιά (αλλά και για τους γονείς)...

Για τα παιδιά (αλλά και για τους γονείς)... Eισαγωγικό σημείωμα: «Οι κατ οίκον εργασίες στη διδασκαλία των μαθηματικών» Οι εργασίες «για το σπίτι» ή όπως λέγονται στις παιδαγωγικές επιστήμες οι κατ οίκον εργασίες αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της

Διαβάστε περισσότερα

PSYCHOLOGY. Δηλώσεις συμμετοχής: seminars@bca.edu.gr. Γνωσιακή-Συμπεριφορική Ψυχοθεραπεία

PSYCHOLOGY. Δηλώσεις συμμετοχής: seminars@bca.edu.gr. Γνωσιακή-Συμπεριφορική Ψυχοθεραπεία Σεμινάρια του τμήματος Ψυχολογίας του BCA για το Ακαδημαϊκό έτος 2012/2013 Γνωσιακή-Συμπεριφορική Ψυχοθεραπεία Το Τμήμα Ψυχολογίας του BCA σε συνεργασία με το Κέντρο Γνωσιακής και Συστημικής Ψυχοθεραπείας

Διαβάστε περισσότερα

Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1. Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες.

Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1. Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες. Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1 Σενάριο Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες. Σε αντίθεση με τα αφηγηματικά ή λογοτεχνικά είδη, το σενάριο περιγράφει αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Τα βιβλία θα τα βρείτε στο βιβλιοπωλείο: Βιβλία γνώσεων και δραστηριοτήτων ΣΦΡΑΓΙΔΑ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟΥ

Τα βιβλία θα τα βρείτε στο βιβλιοπωλείο: Βιβλία γνώσεων και δραστηριοτήτων ΣΦΡΑΓΙΔΑ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟΥ Τα βιβλία θα τα βρείτε στο βιβλιοπωλείο: Βιβλία γνώσεων και δραστηριοτήτων ΣΦΡΑΓΙΔΑ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟΥ Συντονισμός χεριού-ματιού Βοηθούν στην ανάπτυξη των κινητικών δεξιοτήτων του παιδιού. Παίζω με τους κύβους

Διαβάστε περισσότερα

Επιστημονική φαντασία

Επιστημονική φαντασία Ενότητα 10 Περιγράφουμε ταξίδια στο μέλλον Αφηγούμαστε φανταστικές ιστορίες Περιγράφουμε ανεξήγητα φαινόμενα Περιγράφουμε μυστηριώδη αντικείμενα Χρησιμοποιούμε μελλοντικούς χρόνους Αναγνωρίζουμε και χρησιμοποιούμε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Εισαγωγή Ενεργός συμμετοχή Κοινωνική αλληλεπίδραση Δραστηριότητες που έχουν νόημα Σύνδεση των νέων πληροφοριών με τις προϋπάρχουσες γνώσεις Χρήση στρατηγικών Ανάπτυξη της αυτορρύθμισης και εσωτερική σκέψη

Διαβάστε περισσότερα

2013-2014. Παρουσίαση ομάδων «Εξειδικευμένου Κέντρου Ημέρας Κέντρο Κοινωνικού Διαλόγου» της Π.Ε.Ψ.Α.Ε.Ε.

2013-2014. Παρουσίαση ομάδων «Εξειδικευμένου Κέντρου Ημέρας Κέντρο Κοινωνικού Διαλόγου» της Π.Ε.Ψ.Α.Ε.Ε. 2013-2014 Παρουσίαση ομάδων «Εξειδικευμένου Κέντρου Ημέρας Κέντρο Κοινωνικού Διαλόγου» της Π.Ε.Ψ.Α.Ε.Ε. Βαδίζοντας μαζί για δημιουργία και επικοινωνία Γραφείο Εναλλακτικών Δράσεων Επανένταξης Νέος χώρος

Διαβάστε περισσότερα

Το παραμύθι της Επιπεδίας

Το παραμύθι της Επιπεδίας Το παραμύθι της Επιπεδίας Ιστορία του J.Weeks, βασισμένη σε ιδέες του μυθιστορήματος Flatland: a romance in many dimensions, του E.A.Abbott, το οποίο δημοσιεύτηκε το 1884, και στο οποίο βασίστηκε το κινηματογραφικό

Διαβάστε περισσότερα

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Περιγραφή εργαστηρίου Οι ιστορίες είναι γεγονότα ζωής ή του μυαλού ή μήπως απλώς

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη αγκαλιά. Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου

Χάρτινη αγκαλιά. Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου Χάρτινη αγκαλιά Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου Εργασίες 1 α ) Κατά τη γνώμη μου, το βιβλίο που διαβάσαμε κρύβει στις σελίδες του βαθιά και πολύ σημαντικά μηνύματα, που η συγγραφέας θέλει να μεταδώσει

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητική Εργασία Β2

Ερευνητική Εργασία Β2 ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΓΕΛ ΠΑΤΡΑΣ Ερευνητική Εργασία Β2 Σχολικό έτος 2014-15 Β τετράμηνο Θέμα: «Τριτοβάθμια Εκπαίδευση και επαγγελματική αποκατάσταση» Ερευνητικό υποερώτημα: «Ποια τα Κριτήρια για την επιλογή

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Το μάθημα της Θεατρικής Αγωγής θα διδάσκεται από φέτος στην Ε και Στ Δημοτικού. Πρόκειται για μάθημα βιωματικού χαρακτήρα, με κύριο

Διαβάστε περισσότερα

Το σεμινάριο ΚΑΡΤ & ΟΔΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ απευθύνεται σε παιδιά ηλικίας 7 ετών ως και ενήλικες οποιαδήποτε ηλικίας.

Το σεμινάριο ΚΑΡΤ & ΟΔΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ απευθύνεται σε παιδιά ηλικίας 7 ετών ως και ενήλικες οποιαδήποτε ηλικίας. H AΚΑΔΗΜΙΑ ΟΔΗΓΗΣΗΣ MARANELLO KART ιδρύθηκε με σκοπό να διαπαιδαγωγήσει και να ευαισθητοποιήσει τα παιδιά βοηθώντας τους να διαμορφώσουν οδηγικό χαρακτήρα από μικρή ηλικία έτσι ώστε όταν ενηλικιωθούν και

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Η ψυχολογία των αθλητών και η άμεση σχέση της με την προπόνηση και τη φυσικοθεραπεία

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Η ψυχολογία των αθλητών και η άμεση σχέση της με την προπόνηση και τη φυσικοθεραπεία ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 1. Κριτήρια Επιλογής Θέματος キ キ キ キ ενδιαφέρον απόκτηση γνώσεων και πληροφοριών διαμόρφωση απόψεων για το θέμα φιλομάθεια για τη ψυχολογία των αθλητών 2. Τίτλος της έρευνας Η ψυχολογία

Διαβάστε περισσότερα

ζωγραφική, οδηγίες χρήσεως

ζωγραφική, οδηγίες χρήσεως «Οδηγίες χρήσεως» και διαχείρισης της εικαστικής δημιουργίας είναι το περιεχόμενο αυτού του βιβλίου και απευθύνεται στους ανθρώπους των εικαστικών τεχνών, αλλά κυρίως σε νέους καλλιτέχνες που θέλουν να

Διαβάστε περισσότερα

«Τρόποι για να βελτιώσω την πόλη μου»

«Τρόποι για να βελτιώσω την πόλη μου» Γράψε ένα Τίτλο για την εφημερίδα εδώ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΑΠΟ τα ΠΑΙΔΙΑ ΤΕΧΝΗ σελ. 4 γράψε την ημερομηνία εδώ «Τρόποι για να βελτιώσω την πόλη μου» Αφιέρωμα για την σχέση «Πόλη + Φύση» «Να μεγάλωναν ας πούμε οι

Διαβάστε περισσότερα

5 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ: ΠΡΑΚΤΙΚΟ ΚΟΜΜΑΤΙ

5 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ: ΠΡΑΚΤΙΚΟ ΚΟΜΜΑΤΙ 5 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ: ΠΡΑΚΤΙΚΟ ΚΟΜΜΑΤΙ 5.1 Εισαγωγή Το πρακτικό κομμάτι της πτυχιακής μας εργασίας αφορά την δημιουργία μιας λειτουργικής ιστοσελίδας με την χρήση της πλατφόρμας του Weebly, που αποτελεί μια σύγχρονη

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρονική Διαφήμιση. Αντωνιάδου Όλγα

Ηλεκτρονική Διαφήμιση. Αντωνιάδου Όλγα Ηλεκτρονική Διαφήμιση Αντωνιάδου Όλγα Διαφήμιση στο διαδίκτυο Το διαδίκτυο είναι αναμφισβήτητα ένα τεράστιο πεδίο προώθησης και διαφήμισης υπηρεσιών και προϊόντων. Η ποσότητα της πληροφορίας που διακινείται

Διαβάστε περισσότερα

Σας ευχαριστούμε που δώσατε αυτή τη μοναδική ευκαιρία στους μαθητές μας. Αποσπάσματα από τα reports των μαθητών.

Σας ευχαριστούμε που δώσατε αυτή τη μοναδική ευκαιρία στους μαθητές μας. Αποσπάσματα από τα reports των μαθητών. 5 ο Γυμνάσιο Νίκαιας Την Παρασκευή 20 Μαρτίου 2015 το σχολείο μας συμμετείχε στην CMS & LHCb Virtual Visit, μαζί με τέσσερα ακόμη σχολεία από την Ελλάδα σε ένα σύνολο 220 μαθητών/τριων. Οι μαθητές που

Διαβάστε περισσότερα

«Η επίδραση της μουσικής στην ψυχολογία και στην επαγγελματική αποκατάσταση των νέων»

«Η επίδραση της μουσικής στην ψυχολογία και στην επαγγελματική αποκατάσταση των νέων» Σχολείο: 52 ο ΓΕΛ Αθηνών Σχολικό έτος: 2013-2014 Τετράμηνο: Β Μάθημα: Ερευνητική Εργασία Τμήμα: Α 4 «Η επίδραση της μουσικής στην ψυχολογία και στην επαγγελματική αποκατάσταση των νέων» Ομάδα Εργασίας:

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α

Διαβάστε περισσότερα

Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του!

Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του! Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του! Όλοι οι γονείς, αλλά ιδιαίτερα οι μονογονείς, έχουν ένα άγχος παραπάνω σε ό,τι αφορά την ασφάλεια του παιδιού τους. Μία φίλη διαζευγμένη με ένα κοριτσάκι

Διαβάστε περισσότερα

Νέα Μέσα και Ψηφιακή Τηλεόραση: νέες προοπτικές για καινοτόμο εκπαίδευση.

Νέα Μέσα και Ψηφιακή Τηλεόραση: νέες προοπτικές για καινοτόμο εκπαίδευση. Νέα Μέσα και Ψηφιακή Τηλεόραση: νέες προοπτικές για καινοτόμο εκπαίδευση. Ιωάννης Αντ. Παναγιωτόπουλος Γενικός Γραμματέας Μέσων Ενημέρωσης Κυρίες και κύριοι, Το 1970, ο μέσος όρος των αναλφάβητων σύμφωνα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1.

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1. ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ HMEΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΡΙΤΗ 21 ΜΑΪΟΥ 2013 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΗΜΕΡΗΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Το κινητό τηλέφωνο. Θάνος Ψαρράς. Μαθητής Β4 Γυμνασίου, Ελληνικό Κολλέγιο Θεσσαλονίκης. Επιβλέπων Καθηγητής: Κωνσταντίνος Παρασκευόπουλος

Το κινητό τηλέφωνο. Θάνος Ψαρράς. Μαθητής Β4 Γυμνασίου, Ελληνικό Κολλέγιο Θεσσαλονίκης. Επιβλέπων Καθηγητής: Κωνσταντίνος Παρασκευόπουλος Το κινητό τηλέφωνο Θάνος Ψαρράς Μαθητής Β4 Γυμνασίου, Ελληνικό Κολλέγιο Θεσσαλονίκης Επιβλέπων Καθηγητής: Κωνσταντίνος Παρασκευόπουλος Καθηγητής Πληροφορικής Ελληνικού Κολλεγίου Θεσσαλονίκης Η παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

( μαθήτρια Γ γυμνασίου) ***

( μαθήτρια Γ γυμνασίου) *** «...Η γλωσσομάθεια στις μέρες μας είναι απαραίτητη. Τα άτομα με επαρκή γνώση μιας ξένης γλώσσας έχουν τη δυνατότητα να είναι αποτελεσματικότεροι στις σπουδές τους, αφού μπορούν ψάχνοντας σε ξένες βιβλιογραφίες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΟΡΘΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ ΠΑΡΟΥΣΙΑ ΣΤΟΝ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΙΣΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΜΕΣΟΛΟΓΓΙΟΥ

ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΟΡΘΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ ΠΑΡΟΥΣΙΑ ΣΤΟΝ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΙΣΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΜΕΣΟΛΟΓΓΙΟΥ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΟΡΘΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ ΠΑΡΟΥΣΙΑ ΣΤΟΝ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΙΣΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΜΕΣΟΛΟΓΓΙΟΥ σελ. 1 Από πού ξεκινάω; Σύνδεση στο Διαδίκτυο Για να ξεκινήσετε να ασχολείστε με το Διαδίκτυο (Internet)

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΘΕΣΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΩΝ

ΕΚΘΕΣΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΩΝ ΕΚΘΕΣΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΩΝ Η έκθεση ακαδημαϊκών ενδιαφερόντων συνοδεύει σχεδόν πάντα την αίτηση για την είσοδο σε οποιοδήποτε πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών. Την έκθεση ακαδημαϊκών ενδιαφερόντων

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΘΟΥΣΑ 4. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 Θετικές σχέσεις: θεωρία και πράξη

ΑΙΘΟΥΣΑ 4. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 Θετικές σχέσεις: θεωρία και πράξη TETARTH 15 ΜΑΪΟΥ 2013 14.00-15.00 ΠΡΟΣΕΛΕΥΣΗ ΣΥΝΕΔΡΩΝ-ΕΓΓΡΑΦΕΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ, ΝΕΑ ΧΗΛΗ ΚΑΡΑΘΕΟΔΩΡΗ ΑΜΦΙΘΕΑΤΡΟ ΑΙΘΟΥΣΑ 9 ΑΙΘΟΥΣΑ 10 ΑΙΘΟΥΣΑ ΣΥΝΕΛΕΥΣΕΩΝ 15.00-17.00 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 1 Σκέφτομαι & Πράττω

Διαβάστε περισσότερα

Ζήτησε να συναντηθούμε νύχτα. Το φως της μέρας τον

Ζήτησε να συναντηθούμε νύχτα. Το φως της μέρας τον Μια φωνή τρυφερή και ευάλωτη Ζήτησε να συναντηθούμε νύχτα. Το φως της μέρας τον ενοχλούσε, είπε. Η νύχτα είναι πιο τρυφερή, πιο ευάλωτη. Η φωνή του χανόταν. Μια φωνή τρυφερή και ευάλωτη, σαν τη νύχτα του

Διαβάστε περισσότερα

Μάχη Νικολάρα: Δεν ακούγεται και πολύ δημιουργικό αυτό, έτσι όπως το περιγράφετε.

Μάχη Νικολάρα: Δεν ακούγεται και πολύ δημιουργικό αυτό, έτσι όπως το περιγράφετε. Μάχη Νικολάρα: Θα μιλήσουμε για τον τομέα της εκπαίδευσης από μια άλλη σκοπιά. Οι ανακοινώσεις του Υπουργείου Παιδείας εχθές ανέτρεψαν κατά κάποιο τρόπο τον προγραμματισμό αυτής της εκπομπής, όμως όλα

Διαβάστε περισσότερα

«Delete στον ηλεκτρονικό εκφοβισμό» του συγγραφέα-εκπαιδευτικού Βαγγέλη Ηλιόπουλου

«Delete στον ηλεκτρονικό εκφοβισμό» του συγγραφέα-εκπαιδευτικού Βαγγέλη Ηλιόπουλου «Delete στον ηλεκτρονικό εκφοβισμό» του συγγραφέα-εκπαιδευτικού Βαγγέλη Ηλιόπουλου Εικονογράφηση: Ναταλία Καπατσούλια Δραστηριότητες: Βασιλική Νίκα Καλλιτεχνική Επιμέλεια: Διατσέντα Παρίση Τιμή: 12 ευρώ

Διαβάστε περισσότερα

Σύναψη µεταξύ της απόληξης του νευράξονα ενός νευρώνα και του δενδρίτη ενός άλλου νευρώνα.

Σύναψη µεταξύ της απόληξης του νευράξονα ενός νευρώνα και του δενδρίτη ενός άλλου νευρώνα. ΟΙ ΝΕΥΡΩΝΕΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΟΥΝ ΜΕΣΩ ΤΗΣ ΣΥΝΑΨΗΣ Άντα Μητσάκου Αναπληρώτρια Καθηγήτρια, Ιατρική Σχολή, Πανεπιστήµιο Πατρών Γνωρίζουµε ότι είµαστε ικανοί να εκτελούµε σύνθετες νοητικές διεργασίες εξαιτίας της

Διαβάστε περισσότερα

ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ ΣΤΟΧΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα

ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ ΣΤΟΧΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ ΣΤΟΧΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΘΕΜΑΤΑ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΩΡΓΟΣ Α. ΚΑΡΕΚΛΙΔΗΣ ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ ΘΕΩΡΙΑ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ

ΓΙΩΡΓΟΣ Α. ΚΑΡΕΚΛΙΔΗΣ ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ ΘΕΩΡΙΑ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΓΙΩΡΓΟΣ Α. ΚΑΡΕΚΛΙΔΗΣ ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ ΘΕΩΡΙΑ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΓΙΩΡΓΟΣ Α. ΚΑΡΕΚΛΙΔΗΣ ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ ΘΕΩΡΙΑ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ τη ΘΕΩΡΙΑ με τις απαραίτητες διευκρινήσεις ΛΥΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

AMC Career Office. Ξεκίνα δυναµικά! Απογείωσε την Καριέρα σου! www.amc.edu.gr

AMC Career Office. Ξεκίνα δυναµικά! Απογείωσε την Καριέρα σου! www.amc.edu.gr AMC Career Office Ξεκίνα δυναµικά! Απογείωσε την Καριέρα σου! www.amc.edu.gr AMC Career Office: τι είναι; Οι πανεπιστημιακές σπουδές δεν είναι απλά θέμα απόκτησης ενός καλού πτυχίου, από ένα αξιόλογο

Διαβάστε περισσότερα

4os. σι λ α ν α γ ν ω Φ. ί α. «Μυστικοί πράκτορες, ενωθείτε!» ΜΑΡΑΘΏΝΙΟΣ ΑΝΆΓΝΩΣΗΣ. Οκτώβριος 2014-Μάιος 2015. της Β, Γ, Δ, Ε, ΣΤ Δημοτικού

4os. σι λ α ν α γ ν ω Φ. ί α. «Μυστικοί πράκτορες, ενωθείτε!» ΜΑΡΑΘΏΝΙΟΣ ΑΝΆΓΝΩΣΗΣ. Οκτώβριος 2014-Μάιος 2015. της Β, Γ, Δ, Ε, ΣΤ Δημοτικού 4os ΜΑΡΑΘΏΝΙΟΣ ΑΝΆΓΝΩΣΗΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ για τους μαθητές και τις μαθήτριες της Β, Γ, Δ, Ε, ΣΤ Δημοτικού Οκτώβριος 2014-Μάιος 2015 σι λ α ν α γ ν ω Φ ί α «Μυστικοί πράκτορες, ενωθείτε!» Οι εκδόσεις ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Σόφη Θεοδωρίδου: "Αν δε συμπάσχεις με τους ήρωές σου, δεν είναι αληθινοί"

Σόφη Θεοδωρίδου: Αν δε συμπάσχεις με τους ήρωές σου, δεν είναι αληθινοί Σόφη Θεοδωρίδου: "Αν δε συμπάσχεις με τους ήρωές σου, δεν είναι αληθινοί" Το clickatlife επιλέγει ρήσεις από έντεκα συγγραφείς της παγκόσμιας κλασσικής λογοτεχνίας για να ανοίξει διάλογο με σύγχρονους

Διαβάστε περισσότερα

Οργανωσιακή Ψυχολογία

Οργανωσιακή Ψυχολογία Οργανωσιακή Ψυχολογία Ιωάννης Νικολάου Επίκουρος Καθηγητής Οργανωσιακής Συμπεριφοράς Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Τμήμα ιοικητικής Επιστήμης και Τεχνολογίας www.inikolaou.gr inikol@aueb.gr Ιωάννης Νικολάου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ. Κεφάλαιο 6. Πιθανότητες

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ. Κεφάλαιο 6. Πιθανότητες ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΠΑΤΡΑΣ Εργαστήριο Λήψης Αποφάσεων & Επιχειρησιακού Προγραμματισμού Καθηγητής Ι. Μητρόπουλος ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Πιθανότητες ΣΤ Δημοτικού

Πιθανότητες ΣΤ Δημοτικού ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Διδακτική των Μαθηματικών Χειμερινό εξάμηνο ακαδ. έτους 2012-2013 ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Πιθανότητες ΣΤ Δημοτικού Σοφία Άιζενμπαχ Α.Μ. 5898 Πάτρα,

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα για το Πριν, το Τώρα και το Μετά.

Λίγα για το Πριν, το Τώρα και το Μετά. 1 Λίγα για το Πριν, το Τώρα και το Μετά. Ψάχνοντας από το εσωτερικό κάποιων εφημερίδων μέχρι σε πιο εξειδικευμένα περιοδικά και βιβλία σίγουρα θα έχουμε διαβάσει ή θα έχουμε τέλος πάντων πληροφορηθεί,

Διαβάστε περισσότερα

Οξέα (Π. ΤΟΦΗ) Ποια υγρά επηρεάζουν μέρη του σώματος;

Οξέα (Π. ΤΟΦΗ) Ποια υγρά επηρεάζουν μέρη του σώματος; Σύντομη Περιγραφή Διερεύνησης Οξέα (Π. ΤΟΦΗ) Ποια υγρά επηρεάζουν μέρη του σώματος; Στόχος της διερεύνησης ήταν να διαφανεί το αν κάποια υγρά επηρεάζουν μέρη του σώματός μας. Αρχικά, θελήσαμε να διερευνήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ

ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ Αποσπάσματα απ' την παρουσίαση που θα γίνει την Κυριακή, 1 Σεπτεμβρίου 2013, 17:00 με 22:00 στο Ξενοδοχείο ΛΑΤΩ, Επιμενίδου 15, Ηράκλειο. Το σεμινάριο 1 θα υποδείξει πώς τα νοήμονα

Διαβάστε περισσότερα

Περιγραφή ατοµικής περίπτωσης µεσήλικης γυναίκας µε Aποφευκτική ιαταραχή Προσωπικότητας και Αγοραφοβία 12ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας 14 17 Μαϊου 2009, Βόλος, Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας Χ. Βαρβέρη-Γ.

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Το έργο υλοποιείται με δωρεά από το ΕΠΜ_2014 Εκπαιδευτικό Έργο «Το Κινητό Μουσείο»

Διαβάστε περισσότερα

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α.

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. Θέµατα & Ασκήσεις από: www.arnos.gr 2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22 ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σύµφωνα µε τη θεωρία του εµπειρισµού

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι σημαντικό για εσάς;

Τι είναι σημαντικό για εσάς; CROP BOTTOM 117325 GR 09/2012 Τι είναι σημαντικό για εσάς; το πρόσθετο εισόδημα να είστε ο εργοδότης του εαυτού σας περισσότερη ελευθερία να έχετε τον έλεγχο του μέλλοντός σας η οικογένεια κάποια εξτρά

Διαβάστε περισσότερα

Διοίκηση Λειτουργιών. τετράδιο 1

Διοίκηση Λειτουργιών. τετράδιο 1 Λορέντζος Χαζάπης Γιάννης Ζάραγκας Διοίκηση Λειτουργιών τα τετράδια μιας Οδύσσειας τετράδιο 1 Εισαγωγή στη διοίκηση των λειτουργιών Αθήνα 2012 τετράδιο 1 Εισαγωγή στη διοίκηση των λειτουργιών ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Διαβάστε περισσότερα

EVEREST POWER TALK. Ένα Όραμα! Ένας Στόχος! Η Υψηλότερη Κορυφή!

EVEREST POWER TALK. Ένα Όραμα! Ένας Στόχος! Η Υψηλότερη Κορυφή! EVEREST POWER TALK Ένα Όραμα! Ένας Στόχος! Η Υψηλότερη Κορυφή! Την άνοιξη του 2004 σε συνθήκες πρωτόγνωρης δυσκολίας, η πρώτη Ελληνική ορειβατική αποστολή, ύστερα από δεκαετίες αποτυχηµένων προσπαθειών,

Διαβάστε περισσότερα

Στους συμμετέχοντες χορηγείται βεβαίωση παρακολούθησης

Στους συμμετέχοντες χορηγείται βεβαίωση παρακολούθησης «Διάσπαση Προσοχής Υπερκινητικότητα (ΔΕΠ- Υ) Αίτια, Διάγνωση & Αντιμετώπιση: ΤΕΣΤ & ΜΕΘΟΔΟΣ ΠΑΥΛΙΔΗ» Επιστημονική Ημερίδα Σάββατο 22 Φεβρουαρίου 2014 - Ρέθυμνο Κυριακή 23 Φεβρουαρίου 2014 - Ηράκλειο Στους

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΙΝΤΕΡΝΕΤ ΚΩΣΤΗΣ ΚΙΤΣΟΠΟΥΛΟΣ Α 2

ΤΟ ΙΝΤΕΡΝΕΤ ΚΩΣΤΗΣ ΚΙΤΣΟΠΟΥΛΟΣ Α 2 ΤΟ ΙΝΤΕΡΝΕΤ ΚΩΣΤΗΣ ΚΙΤΣΟΠΟΥΛΟΣ Α 2 ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΟ INTERNET Το Internet είναι ένα πλέγμα από εκατομμύρια διασυνδεδεμένους υπολογιστές που εκτείνεται σχεδόν σε κάθε γωνιά του πλανήτη και παρέχει τις υπηρεσίες

Διαβάστε περισσότερα

Τι σημαίνει αστικά πεδία σε μετάβαση για εσάς και την καλλιτεχνική σας δημιουργία;

Τι σημαίνει αστικά πεδία σε μετάβαση για εσάς και την καλλιτεχνική σας δημιουργία; Τι σημαίνει αστικά πεδία σε μετάβαση για εσάς και την καλλιτεχνική σας δημιουργία; Δύσκολη ερώτηση Για την καλλιτεχνική μου δημιουργία δεν παίζει κανένα ρόλο. Αυτό που με πικραίνει είναι ότι έζησα την

Διαβάστε περισσότερα

Δυσλεξία Μαθησιακές Δυσκολίες: Αίτια, Διάγνωση & Αντιμετώπιση Τεστ & Μέθοδος Παυλίδη

Δυσλεξία Μαθησιακές Δυσκολίες: Αίτια, Διάγνωση & Αντιμετώπιση Τεστ & Μέθοδος Παυλίδη Δυσλεξία Μαθησιακές Δυσκολίες: Αίτια, Διάγνωση & Αντιμετώπιση Τεστ & Μέθοδος Παυλίδη Επιστημονική Ημερίδα Σάββατο 8 Μαρτίου 2014 - Ιωάννινα Στους συμμετέχοντες χορηγείται βεβαίωση παρακολούθησης 1. Γενική

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Διοικώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Διοικώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Επαγγελματική Βελτίωση Διοικώ 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Τι είναι «διοίκηση» 2. Η «διοίκηση»

Διαβάστε περισσότερα

EU Kids Online II: Ευρήματα. Δρ. Λίζα Τσαλίκη Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών

EU Kids Online II: Ευρήματα. Δρ. Λίζα Τσαλίκη Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών EU Kids Online II: Ευρήματα Δρ. Λίζα Τσαλίκη Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Το πρόγραμμα EU Kids Online II Το θεματικό δίκτυο EU Kids Online II: Enhancing Knowledge Regarding European Children

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 02

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 02 Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΙΣ ΧΑΜΕΝΕΣ ΜΑΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΕΣ!!

ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΙΣ ΧΑΜΕΝΕΣ ΜΑΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΕΣ!! ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΙΣ ΧΑΜΕΝΕΣ ΜΑΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΕΣ!! Μάτα Χαροκόπου Ανδρέας Καλλιβωκάς ΤΟ ΟΛΟΝ ΕΙΝΑΙ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΟ ΑΠΟ ΤΟ ΑΘΡΟΙΣΜΑ ΤΩΝ ΜΕΡΩΝ ΤΟΥ Οι συνεργασίες αποτελούν την πεμπτουσία της ανάπτυξης, του διαχρονικού

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1: Η ψυχολογική προσέγγιση των αγορών

Κεφάλαιο 1: Η ψυχολογική προσέγγιση των αγορών Περιεχόμενα Πρόλογος... xv Γιάννης Στουρνάρας Ευχαριστίες... xvii Εισαγωγή... xix Κεφάλαιο 1: Η ψυχολογική προσέγγιση των αγορών 1.1. Η παραδοσιακή Χρηματοοικονομική και οι σημαντικές αδυναμίες της...

Διαβάστε περισσότερα

«Ελκυστική η Ελλάδα για ένα τεχνολογικό boom»

«Ελκυστική η Ελλάδα για ένα τεχνολογικό boom» «Ελκυστική η Ελλάδα για ένα τεχνολογικό boom» Συνέντευξη του Προέδρου ΕΙΕ Δρ. Βασίλη Γρηγορίου στην ελληνική έκδοση του περιοδικού Fortune (23.10.2014) http://www.fortunegreece.com/article/elkistiki-ellada-gia-ena-technologiko-boom/

Διαβάστε περισσότερα

Ο Φιλοκοσμικός Διαφωτισμός

Ο Φιλοκοσμικός Διαφωτισμός ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ Ο ΔΙΑΛΟΓΟΣ ΓΙΑ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ RICHARD DAWKINS «ΤΗΕ GOD DELUSION» («Η ΠΕΡΙ ΘΕΟΥ ΑΥΤΑΠΑΤΗ») Ο Φιλοκοσμικός Διαφωτισμός ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ: 08/07/2007 00:00 Του Π. Ν. ΠΑΡΑΣΚΕΥΟΠΟΥΛΟΥ Η ανθρωπότητα και

Διαβάστε περισσότερα

Η συγγραφέας και ψυχολόγος Γιούλη Μιγγείρου στο agrinio-life Μαμά, μπαμπά σας χρειάζομαι!

Η συγγραφέας και ψυχολόγος Γιούλη Μιγγείρου στο agrinio-life Μαμά, μπαμπά σας χρειάζομαι! Η συγγραφέας και ψυχολόγος Γιούλη Μιγγείρου στο agrinio-life Μαμά, μπαμπά σας χρειάζομαι! Με ένα πραγματικά απλό και κατανοητό λόγο, η κυρία Μιγγείρου στο νέο της βιβλίο Μαμά, μπαμπά σας χρειάζομαι, που

Διαβάστε περισσότερα