ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ"

Transcript

1 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ, ΔΑΣΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΛΟΝΤΟΣ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΓΕΝΕΤΙΚΗΣ ΒΕΛΤΙΩΣΗΣ ΦΥΤΩΝ, ΑΓΡΟΚΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΖΙΖΑΝΙΟΛΟΓΙΑΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ Επίδραση εξωγενούς εφαρμογής βιοδιεγερτών στη φυσιολογία του βασιλικού και στη βιοδραστικότητα των αιθερίων ελαίων του ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Α. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ ΠΤΥΧΙΟΥΧΟΣ ΓΕΩΠΟΝΟΣ Α.Π.Θ. ΕΠΙΒΛΕΠΟΥΣΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΕΛΕΝΗ-ΙΣΙΣ Α. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΟΥ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 214 1

2 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΓΕΝΕΤΙΚΗΣ ΒΕΛΤΙΩΣΗΣ ΦΥΤΩΝ, ΑΓΡΟΚΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΖΙΖΑΝΙΟΛΟΓΙΑΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ Επίδραση εξωγενούς εφαρμογής βιοδιεγερτών στη φυσιολογία του βασιλικού και στη βιοδραστικότητα των αιθερίων ελαίων του ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Α. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ ΠΤΥΧΙΟΥΧΟΣ ΓΕΩΠΟΝΟΣ Α.Π.Θ. ΕΠΙΒΛΕΠΟΥΣΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΕΛΕΝΗ-ΙΣΙΣ Α. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΟΥ 2

3 ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ Θα ήθελα καταρχάς να εκφράσω τις θερμές ευχαριστίες μου στην καθηγήτρια κ. Ε.-Ι. Κωνσταντινίδου, εισηγήτρια του θέματος και επιβλέπουσα της παρούσας διατριβής για την αμέριστη συμπαράσταση, την καθοδήγησή της και την εμπιστοσύνη που μου έδειξε καθ όλη τη διάρκεια της πειραματικής και συγγραφικής περιόδου. Ευχαριστώ, επίσης, θερμά τον καθηγητή κ. Η. Ελευθεροχωρινό και την επίκουρη καθηγήτρια κ. Α. Καραμανώλη για τη βοήθεια που μου παρείχαν κατά τη διάρκεια της παρούσας εργασίας, τόσο σε θεωρητικό επίπεδο, όσο και κατά την εφαρμογή των πειραματικών τεχνικών. Οφείλω επίσης να ευχαριστήσω την καθηγήτρια του Εργαστηρίου Μικροβιολογίας και Υγιεινής Τροφίμων κ. Ε. Λιτοπούλου-Τζανετάκη για τη φιλοξενία και για τη βοήθεια που μου προσέφερε κατά την ερμηνεία των αποτελεσμάτων. Ευχαριστίες εκφράζονται και στην επίκουρη καθηγήτρια της Φαρμακευτικής Μ. Λάζαρη για τη βοήθεια που μου προσέφερε στις αναλύσεις των αιθερίων ελαίων, καθώς και στον λέκτορα κ. Γ. Μενεξέ για τις συμβουλές του επί της στατιστικής επεξεργασίας των αποτελεσμάτων. Οφείλω ένα ιδιαίτερο «ευχαριστώ» στον υποψήφιο διδάκτορα κ. Γ. Μοράκη για τη σημαντική βοήθεια που προσέφερε κατά τη διάρκεια του πειράματος, για τις ώρες που μου αφιέρωσε στο εργαστήριο, τις διορθώσεις και παρατηρήσεις του, καθώς και για την άριστη συνεργασία μας. Τέλος θα ήθελα να ευχαριστήσω τις προπτυχιακές φοιτήτριες Ε. Τσιολάκη και Α. Κωνσταντινίδου για τη βοήθεια σε μέρος των μετρήσεων και για την αγαστή συνεργασία. 3

4 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΕΡΙΛΗΨΗ... 7 ABSTRACT ΕΙΣΑΓΩΓΗ Βασιλικός Προέλευση και ιστορική διαδρομή Βοτανικά χαρακτηριστικά και περιγραφή Εδαφοκλιματολογικές απαιτήσεις Καλλιεργητικές τεχνικές Εχθροί και ασθένειες Συγκομιδή και απόδοση Αιθέριο έλαιο Αντιμικροβιακή δράση Αντιοξειδωτική δράση Εντομοαπωθητική δράση Χρήσεις Βιοδιεγέρτες Σαλικυλικό οξύ Βιοσύνθεση και μεταβολισμός του σαλικυλικού οξέος Φυσιολογικός ρόλος του σαλικυλικού οξέος Δράση του σαλικυλικού οξέος Αλληλεπιδράσεις με άλλους βιοδιεγέρτες Επεμβάσεις με σαλικυλικό οξύ στα φυτά 32 4

5 1.2.2 Ιασμονικό Οξύ Βιοσύνθεση και μεταβολισμός των ιασμονικών Φυσιολογικός ρόλος του ιασμονικού οξέος Μεταγωγή σήματος του ιασμονικού οξέος Αλληλεπιδράσεις με άλλους βιοδιεγέρτες Επεμβάσεις με ιασμονικές ουσίες στα φυτά Ερευνητικό αντικείμενο ΥΛΙΚΑ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΙ Εγκατάσταση πειράματος Αξιολογηθείσες αγροκομικές παράμετροι Νωπό και ξηρό βάρος Ύψος φυτών Δείκτης φυλλικής επιφάνειας Αξιολογηθείσες φυσιολογικές παράμετροι Περιεχόμενο χλωροφύλλης Φωτοσυνθετική αποτελεσματικότητα Προσδιορισμός αντιοξειδωτικής δράσης φυτικού εκχυλίσματος Περιεχόμενο ολικών φαινολών φυτικού εκχυλίσματος Αιθέρια έλαια προσδιορισμός και δράσεις τους Απόδοση σε αιθέριο έλαιο (%) Ανάλυση αιθερίων ελαίων Προσδιορισμός αντιμικροβιακής δράσης αιθερίων ελαίων Ανάλυση των δεδομένων.54 5

6 3. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΣΥΖΗΤΗΣΗ Αγροκομικές παράμετροι Νωπό και ξηρό βάρος Ύψος φυτών Δείκτης φυλλικής επιφάνειας Αριθμός φύλλων Φυσιολογικές παράμετροι Περιεχόμενο χλωροφύλλης Φωτοσυνθετική αποτελεσματικότητα Περιεχόμενο ολικών φαινολών φυτικού εκχυλίσματος Προσδιορισμός αντιοξειδωτικής δράσης φυτικού εκχυλίσματος Αιθέρια έλαια προσδιορισμός και δράσεις τους Απόδοση σε αιθέριο έλαιο (%) Σύσταση αιθερίου ελαίου Βιοδραστικότητα αιθερίου ελαίου ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Πίνακες ανάλυσης παραλλακτικότητας Χρωματογραφήματα GC-MS 132 6

7 Περίληψη Η παρούσα διατριβή πραγματοποιήθηκε σε πείραμα αγρού το καλοκαίρι του 211, στο αγρόκτημα του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (4 32'9"N 22 59'18"E). Αντικείμενο της έρευνας αποτέλεσε η επίδραση δύο βιοδιεγερτών, του σαλικυλικού οξέος (SA) (.1,.1, 1 mμ) και του μεθυλ-ιασμονικού οξέος (MeJA) (.1,.1,.5 mμ), στη φυσιολογία, στην αγροκομική συμπεριφορά και στη βιοδραστικότητα των αιθερίων ελαίων δύο ποικιλιών βασιλικού (Ocimum basilicum L.), των cv Lettuce leaf και Red rubin. Συγκεκριμένα, μελετήθηκε η επίδραση σε πέντε αγροκομικές παραμέτρους (ύψος, νωπό βάρος, ξηρό βάρος, αριθμό φύλλων και φυλλική επιφάνεια) και σε τρεις φυσιολογικές παραμέτρους (φωτοσυνθετική αποτελεσματικότητα, περιεχόμενο χλωροφύλλης και περιεχόμενο ολικών φαινολών), καθώς και η αντιοξειδωτική δράση του φυτικού εκχυλίσματος, η απόδοση και σύσταση του αιθερίου ελαίου των φύλλων και των ταξιανθιών κατά την πλήρη άνθιση και η αντιμικροβιακή δράση του εναντίον βακτηρίων και μυκήτων. Οι βιοδιεγέρτες επέδρασαν θετικά στην αύξηση, στο περιεχόμενο χλωροφύλλης και στο περιεχόμενο του αιθερίου ελαίου. Όσον αφορά τα αγροκομικά χαρακτηριστικά, η ποικιλία Lettuce leaf αποκρίθηκε θετικότερα στην εφαρμογή των βιοδιεγερτών σε σχέση με τη Red rubin, επιτυγχάνοντας υψηλότερες τιμές στη δόση εφαρμογής.1 mm SA. Η Red rubin εμφάνισε τη θετικότερη απόκριση στη δόση εφαρμογής.5 MeJA. Ως προς την επίδραση των δύο βιοδιεγερτών στις φυσιολογικές παραμέτρους, μεγαλύτερη αύξηση του περιεχομένου χλωροφύλλης παρατηρήθηκε μετά από εφαρμογή σαλικυλικού οξέος και στις δύο υπό μελέτη ποικιλίες, ενώ το μεθυλιασμονικό οξύ επηρέασε θετικά μόνο την ποικιλία Red rubin. Το περιεχόμενο των ολικών φαινολών των ποικιλιών βασιλικού επηρεάστηκε θετικά με την εφαρμογή MeJA, ενώ η εφαρμογή SA δεν επηρέασε στατιστικώς σημαντικά καμία από τις δύο ποικιλίες. Η αντιοξειδωτική δράση της ποικιλίας Lettuce leaf αυξήθηκε με την επέμβαση δόσεων MeJA και μειώθηκε με την επέμβαση SA, ενώ η ποικιλία Red rubin δεν επηρεάστηκε σημαντικά. Στο στάδιο της πλήρους άνθισης, η απόδοση του αιθερίου ελαίου αυξήθηκε σε σχέση με τον μάρτυρα έως 15% στα φύλλα και έως 54.5% στις ταξιανθίες, με τη θετικότερη απόκριση να καταγράφεται μετά από εφαρμογή MeJA. Τέλος, η αντιμικροβιακή δράση δεν μεταβλήθηκε σημαντικά, καθώς η εφαρμογή των βιοδιεγερτών δεν επηρέασε την ποσότητα, την αναλογία και 7

8 τη συνεργιστική δράση όσων συστατικών του αιθερίου ελαίου διαθέτουν αποδεδειγμένη δράση εναντίον παθογόνων μικροβίων. Abstract The present study is based on a field experiment conducted during the summer of 211, at the farm of the Aristotle University of Thessaloniki (4 32'9"N 22 59'18"E). The study is centered on the effect of two biostimulants, salicylic acid (SA) (.1,.1, 1 mm) and methyl-jasmonate (MeJA) (.1,.1,.5 mm), on the physiology, the agronomic behavior and the bioactivity of essential oils of two basil varieties (Ocimum basilicum L.); the cv Lettuce leaf and Red rubin. Specifically, the effect on five agronomic parameters (height, fresh weight, dry weight, number of leaves and leaf area), three physiological parameters (photosynthetic efficiency, chlorophyll content and total phenol content), the antioxidant activity of the plant extract, the yield and composition of essential oil of leaves and inflorescences in full bloom and the antimicrobial activity against bacteria and fungi were studied. The results indicated a positive impact of biostimulants on growth, chlorophyll and essential oil contents. Regarding agronomical characteristics, Lettuce leaf responded more positively to the application of the biostimulants in comparison to Red rubin. The application dose of.1 mm SA triggered the most intensive response in Lettuce leaf whereas Red rubin displayed a more positive response in an application dose of.5 MeJA. As to the effect of the two biostimulants on the physiological parameters, an increase in chlorophyll content was observed in both varieties mainly after application of SA, while MeJA positively affected only Red rubin. The content of total phenols of basil varieties was positively influenced by the application of MeJA, while the application of SA did not significantly affect them. The antioxidant activity of the variety Lettuce leaf increased with dose application of MeJA and decreased with SA, while the variety Red rubin was not significantly affected. At the stage of full bloom, the essential oil yield increased compared to the control up to 15 % in leaves and 54.5 % in inflorescences with the most positive response recorded following MeJA application. Finally, the antimicrobial activity was not significantly changed, since application of biostimulants did not affect the quantity, the ratio and the synergistic effect of those essential oil components, known to possess activity against pathogenic microbes. 8

9 1.ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1.1 Βασιλικός Προέλευση και ιστορική διαδρομή Ο βασιλικός (Ώκιμον το βασιλικόν, λατ. Ocimum basilicum) είναι γνωστός από την αρχαιότητα. Η πρώτη αναφορά του βασιλικού αποδίδεται στον Χρύσιππο ( π.χ.). Το όνομά του ενδέχεται να προέρχεται από την ελληνική λέξη «βασιλεύς», ή σύμφωνα με μια άλλη εκδοχή από τη λατινική λέξη basiliscus, ή οποία αναφέρεται σε ένα δράκο με πύρινη ανάσα. Το όνομα του γένους Ocimum είναι η λατινική απόδοση του ονόματος του φυτού ώκιμον, με το οποίο γίνεται αναφορά στον βασιλικό από τον Διοσκουρίδη (4-9 μ.χ.) (Κατσιώτης και Χατζοπούλου 21). Τόπος καταγωγής του βασιλικού, θεωρείται η τροπική και υποτροπική ζώνη της Αφρικής και της Ασίας. Το πιθανότερο είναι να κατάγεται από την Ινδία, από όπου εξαπλώθηκε μέσω της Μικράς Ασίας στην Ελλάδα και στη Ρώμη, κατόπιν στη Βόρεια Ευρώπη και τελικά στη Βόρειο Αμερική περί το 162 από Ευρωπαίους αποίκους. Στην Ευρώπη, υπολογίζεται ότι διαδόθηκε από κατακτητές και εξερευνητές πριν από περισσότερα από 2 χρόνια (DeBaggio and Belsinger 1996). Θεωρείται αυτοφυές φυτό σε Αφρική, Ασία, Ινδία, Μέση Ανατολή, Καραϊβική και Νότια Αμερική (Κουτσός 26). Ο βασιλικός έχει μια μακρά και ενδιαφέρουσα ιστορία γεμάτη θρύλους. Η ινδική ονομασία του είναι Τούλσι ( Thulsi ή Tulsi ) και συνδέεται με τη νύμφη της ινδουιστικής μυθολογίας, Tulasi. Στην αρχαία Ελλάδα αντιπροσώπευε την εχθρότητα. Χρησιμοποιούνταν επίσης εναντίον της μελαγχολίας και της μανίας. Οι Αιγύπτιοι τον χρησιμοποιούσαν μαζί με άλλα φυτά στις ταριχεύσεις και οι Γαλάτες σε τελετές εξαγνισμού μαζί με νερό πηγής. Πιθανόν από εκεί να προέρχεται και το χριστιανικό έθιμο του αγιασμού με βασιλικό. Οι Χριστιανοί τον θεωρούν ευλογημένο φυτό, καθώς η Ιερά Παράδοση αναφέρει ότι η Αγία Ελένη ανακάλυψε τον Τίμιο Σταυρό από το άρωμα του βασιλικού που φύτρωσε στο μέρος όπου ήταν θαμμένος, για αυτό ονομάζεται και σταυρολούλουδο (DeBaggio and Belsinger 1996, Κουτσός 26). 9

10 Το δέκατο όγδοο αιώνα η συλλογή φυτών και σπόρων βασιλικού οδήγησε στην καταγραφή εξήντα ποικιλιών του. Ο Σουηδός βοτανολόγος Λινναίος περιέγραψε οκτώ είδη βασιλικού το 1762 και ο Άγγλος βοτανολόγος Bentham 29 είδη και 9 ποικιλίες έως το 183. Σήμερα, καλλιεργείται ως ετήσιο φυτό σε Γαλλία, Ιταλία, Αίγυπτο, Μαδαγασκάρη, Ουγγαρία, Ινδονησία, Μαρόκο, Ισραήλ, Ελλάδα και στις Η.Π.Α. (Αριζόνα, Καλιφόρνια, Νέο Μεξικό και Β. Καρολίνα), σε μεγάλες αγροτικές εκτάσεις (Κουτσός 26) Βοτανικά χαρακτηριστικά και περιγραφή Το γένος Ocimum ανήκει στην οικογένεια των Χειλανθών (Lamiaceae) και περιλαμβάνει μεταξύ 3 και 16 είδη. Εξ αυτών, το είδος Ocimum basilicum έχει τη μεγαλύτερη οικονομική σημασία και καλλιεργείται σε όλο σχεδόν τον κόσμο. Είναι φυτό πολυμορφικό με πολλές ποικιλίες που διαφέρουν ως προς το μέγεθος, το χρώμα και την υφή των φύλλων, το χρώμα και τον τύπο της ταξιανθίας, αλλά και ως προς τη χημική σύσταση των αιθερίων ελαίων. Λόγω της πολυμορφικότητας του είδους, πολλές από τις διαθέσιμες εμπορικές ποικιλίες δεν έχουν ταυτοποιηθεί από τους βοτανολόγους και η διαθεσιμότητα αυτών των φυτών μακριά από τις χώρες προέλευσης είναι σχεδόν αδύνατη. Η μεγάλη παραλλακτικότητα του βασιλικού σχετίζεται πιθανόν με τη σταυρογονιμοποίηση, αλλά και με την ευκολία πραγματοποίησης διειδικού υβριδισμού. Η πολυμορφικότητα αυτή είναι εμφανέστερη στο μέγεθος του φύλλου που κυμαίνεται από 1 έως και 15 cm και στο ύψος του φυτού που μπορεί να φθάσει και το 1.5 m. Οι κυριότερες ποικιλίες που απαντώνται στην Ελλάδα είναι αυτές που έχουν πολύ μικρά φύλλα, άλλες με μεγάλα και σγουρά φύλλα και άλλες με φύλλα και άνθη ή μόνον άνθη σκούρου ιώδους χρώματος (Κουτσός 26). Με βάση τη σύσταση των αιθερίων ελαίων, οι ποικιλίες βασιλικού κατατάσσονται σε τέσσερις βασικούς χημειότυπους (Günther 1949): α) τον ευρωπαϊκό χημειότυπο - καλλιεργούμενο στις μεσογειακές χώρες της Ευρώπης, την Αίγυπτο, τη Ν. Αφρική και τις Η.Π.Α., β) τον χημειότυπο Reunion - καλλιεργούμενο στις χώρες Κομόρες, Ταϋλάνδη, Μαδαγασκάρη, Βιετνάμ, 1

11 γ) τον τροπικό χημειότυπο - καλλιεργούμενο στις χώρες Ινδία, Γουατεμάλα, Πακιστάν και δ) τον χημειότυπο ευγενόλης καλλιεργούμενο στην πρώην Σοβιετική Ένωση και Β. Αφρική. Η πλέον εμπορική ποικιλία που καλλιεργείται και στην Ελλάδα είναι αυτή του ευρωπαϊκού χημειότυπου (πλατύφυλλος ή γλυκός βασιλικός, sweet basil, Genovese), που χαρακτηρίζεται από την περιεκτικότητα του αιθερίου ελαίου του σε λιναλοόλη και μεθυλική καβικόλη σε αναλογία 2:1 έως 3:1. Οι δύο αυτές ουσίες μαζί και με την ευγενόλη αποτελούν χαρακτηριστικό των βασιλικών του χημειότυπου αυτού και ο προσδιορισμός των αναλογιών τους στο αιθέριο έλαιο αποτελεί μέθοδο αναγνώρισης των ποικιλιών που ανήκουν στο συγκεκριμένο χημειότυπο (Κουτσός 26). Ο πλατύφυλλος ή γλυκός βασιλικός, οφείλει το όνομά του στα πλατιά του φύλλα και στο γλυκό του άρωμα. Είναι ετήσιο ποώδες φυτό, ύψους.4-.7 m, πολύκλαδο, με ρίζα πασσαλώδη και διακλαδούμενη. Τα φύλλα φύονται αντίθετα, είναι ωοειδή, μυτερά, ακέραια ή οδοντωτά, μήκους 7-8 cm, ανοικτού πράσινου χρώματος με ομαλά περιθώρια και με παρέγχυμα διογκωμένο ανάμεσα στα νεύρα. Τα άνθη είναι μικρά, συνήθως λευκά ή λευκορόδινα αναλόγως με την ποικιλία, αρωματικά, πλούσια σε νέκταρ και προσελκύουν τις μέλισσες. Σε ορισμένους υποτύπους φέρονται σε πυκνούς σπονδύλους και σχηματίζουν μακρείς στάχεις, και σε άλλους σε κορυφαίους κορύμβους. Ως προς το άρωμα οι διάφορες ποικιλίες βασιλικού διαχωρίζονται ανάλογα με την ομοιότητα με γνωστά μυρωδικά όπως είναι το λεμόνι, η κανέλα, η καμφορά, ο γλυκάνισος, η γλυκόριζα, το γαρύφαλλο, η μέντα ή το τριαντάφυλλο (Κουτσός 26) Εδαφοκλιματολογικές απαιτήσεις Ο βασιλικός ευδοκιμεί σε μάλλον υψηλές θερμοκρασίες ανάπτυξης, με άριστη τους 25 ο C. Η αντοχή του σε υψηλές θερμοκρασίες προϋποθέτει υγιή ρίζα και επαρκή εδαφική υγρασία. Σε θερμοκρασίες χαμηλότερες των 7 o C, υφίσταται μη αντιστρεπτή βλάβη ιδιαίτερα όταν βρίσκεται σε προχωρημένο στάδιο ανάπτυξης. Ευδοκιμεί σε μέσης σύστασης εδάφη, καλώς στραγγιζόμενα και πλούσια σε οργανική ουσία. Ανέχεται μεγάλο εύρος τιμών ph ( ), με άριστη τιμή την 6.4. Ο βασιλικός είναι πολύ απαιτητικός σε νερό, το οποίο πρέπει να χορηγείται χωρίς να διαβρέχονται τα 11

12 φύλλα, επομένως η κατάλληλη μέθοδος άρδευσης είναι η στάγδην ή με αυλάκια. Αρδεύεται έως και τρεις φορές την εβδομάδα και οι αρδεύσεις σταματούν μόνο 4-5 ημέρες πριν από τη συγκομιδή. Σε θερμό καιρό η καλλιέργεια πρέπει να ποτίζεται ανά διήμερο (Κουτσός 26). Η διαθεσιμότητα θρεπτικών στοιχείων επηρεάζει την ποσότητα αλλά και την ποιότητα του συγκομιζόμενου βασιλικού. Έχει ανάγκη από τα τρία βασικά θρεπτικά συστατικά Ν, P, Κ σε αναλογία 1:1:1, καθώς και από Mg. Οι ποσότητες ιχνοστοιχείων (Ca, S, Fe, Cu, Mn, Β, Mo, CI, Zn, Na, Co) που υπάρχουν σε ένα μέσης σύστασης έδαφος συνήθως επαρκούν. Οι απαιτούμενες ποσότητες βασικής λίπανσης Ν, P 2 O 5, Κ 2 O είναι ανά στρέμμα, ενώ απαιτείται και η εφαρμογή επιφανειακής λίπανσης Ν (5-1 μονάδες ανά στρέμμα). Υψηλότερες φωσφορικές λιπάνσεις μειώνουν την απόδοση σε αιθέριο έλαιο. Η αζωτούχος λίπανση γίνεται τμηματικά ως εξής: πριν τη σπορά, τέσσερις εβδομάδες αργότερα και μετά την πρώτη κοπή (Βογιατζή-Καμβούκου 24, Κουτσός 26) Καλλιεργητικές τεχνικές Ο βασιλικός πολλαπλασιάζεται κυρίως με σπόρο, που παράγεται σε αφθονία. Ο σπόρος πρέπει να προέρχεται από ποικιλίες σε απομονωμένες καλλιέργειες, ώστε να εξασφαλίζεται η καθαρότητα της ποικιλίας. Έχει αποδειχθεί στην πράξη ότι οι σταυρογονιμοποιήσεις δεν είναι συχνές, επομένως η καθαρότητα μίας ποικιλίας δεν χάνεται τόσο εύκολα. Ο βασιλικός, σε μικρή κλίμακα, μπορεί να πολλαπλασιασθεί και με θερινά μοσχεύματα. Τρυφερά τμήματα βλαστών που τοποθετούνται σε νερό, σε θερμοκρασία 2-25 C και σε διάχυτο φως (όχι άπλετο ή άμεση έκθεση) ριζοβολούν σε δύο εβδομάδες. Η εποχή εγκατάστασης μίας καλλιέργειας είναι αργά την άνοιξη, όταν έχει απομακρυνθεί τελείως το ενδεχόμενο παγετού (Κουτσός 26, Κιοσέ 212). Ο βασιλικός μπορεί να εγκατασταθεί ως καλλιέργεια και με απευθείας σπορά στο χωράφι. Στην περίπτωση αυτή, απαιτούνται περίπου 3g σπόρου ανά στρέμμα (6-7 σπόροι ανά g). Πρέπει να σημειωθεί ότι η εγκατάσταση του βασιλικού με απευθείας σπορά αποτυγχάνει, εάν δεν έχουν καταπολεμηθεί τα ζιζάνια. Για τον λόγο αυτό, τις περισσότερες φορές, ιδιαίτερα όταν πρόκειται για βιολογικές καλλιέργειες, δημιουργούνται πρώτα σπορεία και κατόπιν τα σπορόφυτα μεταφυτεύονται στο 12

13 χωράφι (Κουτσός 26, Κιοσέ 212). Η σπορά γίνεται συνήθως αρχές Απριλίου, σε σπορείο ή σε κυψελωτούς δίσκους (Εικ. 1) με έναν σπόρο ανά κυψελίδα, ο οποίος φυτρώνει εντός 7-12 ημερών, αναλόγως της θερμοκρασίας. Περίπου ένα μήνα μετά τη φύτρωση και αφού τα φυτάρια (σπορόφυτα) έχουν αναπτύξει ύψος 1-12 cm (γυμνόρριζα στην περίπτωση του ανοικτού σπορείου, και με μπάλα χώματος στην περίπτωση των κυψελίδων), μεταφυτεύονται με φυτευτικές μηχανές ή με το χέρι σε κατάλληλα προετοιμασμένο χωράφι. Όταν η μεταφύτευση γίνεται αργότερα από τις 15 Μαΐου, η απόδοση της φυτείας είναι μικρότερη της κανονικής (Κουτσός 26). Εικόνα 1. Κυψελωτοί δίσκοι σποράς Η πυκνότητα φύτευσης είναι 4,-5, φυτά ανά στρέμμα, αλλά μπορεί να φθάσει και τις 7, φυτά, αναλόγως του εδάφους και των καλλιεργητικών πρακτικών. Επομένως, οι αποστάσεις φύτευσης μπορεί να είναι m μεταξύ των γραμμών και m επί της γραμμής. Ο πλατύφυλλος βασιλικός ανθίζει νωρίς, χωρίς να σταματάει η ανάπτυξή του (Κουτσός 26, Κιοσέ 212). Αναπτύσσει όμως περισσότερους πλευρικούς βλαστούς, όταν τα φυτά κλαδεύονται στην κορυφή (ανακοπή της κυριαρχίας της κορυφής). Αυτό μπορεί να γίνει και τη στιγμή της μεταφύτευσης. Τα φυτά του βασιλικού αναπτύσσονται πολύ γρήγορα, με την αύξηση της θερμοκρασίας και τα συχνά ποτίσματα. Για το λόγο αυτό, τα φυτά χρειάζονται σκάλισμα επί της γραμμής και φρεζάρισμα μεταξύ των γραμμών. Πρέπει να τονισθεί πως η εδαφοκάλυψη μεταξύ των γραμμών είναι ιδανικός τρόπος για την καταπολέμηση των ζιζανίων σε καλλιέργειες βασιλικού. Ως υλικό εδαφοκάλυψης χρησιμοποιείται πλαστικό ύφασμα ή πλαστικό φιλμ (Κουτσός 26). 13

14 Επειδή ακριβώς ο βασιλικός έχει πολύ μικρή ανοχή στην έλλειψη νερού, η εδαφοκάλυψη, εκτός των άλλων, συμβάλλει και στην εξοικονόμηση υγρασίας (Κουτσός 26) Εχθροί και ασθένειες Οι κυριότερες ασθένειες της καλλιέργειας είναι οι αδρομυκώσεις (φουζάριο, βερτιτσίλιο) με κυριότερη αυτή που οφείλεται στον μύκητα Fusarium oxysporum f. sp. basilicum, ο οποίος εισέρχεται μέσω των ριζικών τριχιδίων του φυτού και αναπτύσσεται στις αγγειώδεις δεσμίδες με αποτέλεσμα την απόφραξή τους. Από τη στιγμή της προσβολής η αύξηση του φυτού σταματά και επέρχεται μαρασμός τμήματος ή και ολόκληρου του φυτού. Τα σπόρια του μύκητα μεταφέρονται με τον σπόρο και καταστρέφονται με παραμονή τους σε υδατικό διάλυμα 55 o C για 2 min. Η μεταχείριση αυτή όμως έχει επιπτώσεις στη βλαστική ικανότητα του σπόρου, αλλά και στη σπορά, καθώς ο σπόρος γίνεται γλοιώδης επιφανειακά. Σε αγρό όπου εμφανίσθηκε αδρομύκωση δεν πρέπει να εγκατασταθεί καλλιέργεια βασιλικού για 1 χρόνια. Οι προσβολές που ενδέχεται να εκδηλωθούν στο υπέργειο τμήμα του βασιλικού από διάφορους μύκητες, μπορούν να αποφευχθούν με κατάλληλες καλλιεργητικές πρακτικές όπως ο επαρκής αερισμός της φυτείας, το πότισμα χωρίς διαβροχή των φύλλων και η εδαφοκάλυψη. Ο μικρόφυλλος βασιλικός είναι περισσότερο ευαίσθητος σε μυκητολογικές προσβολές από τον πλατύφυλλο, λόγω του πυκνού του φυλλώματος, που δυσχεραίνει τον εξαερισμό (Κουτσός 26). Τα έντομα που προσβάλλουν την καλλιέργεια του βασιλικού είναι οι αφίδες (Aphis sp., Myzus sp.), οι οποίες προσβάλλουν τα φυτά κατά την άνθιση και το πράσινο σκουλήκι του βαμβακιού (Helicoverpa armigera) (Hiltunen and Holm 1999, Κουτσός 26) Συγκομιδή και απόδοση Ο βασιλικός καλλιεργείται για όλο το υπέργειο μέρος του. Ο τρόπος και ο χρόνος συγκομιδής εξαρτώνται από την τελική χρήση του προϊόντος. Όταν καλλιεργείται για παραλαβή αιθερίου ελαίου, συγκομίζεται σε πλήρη άνθιση. Τα φύλλα κόβονται ολόκληρα σε ύψος 1-15 cm ή συλλέγονται μόνον οι ταξιανθίες. Ο βασιλικός αναβλαστάνει εξαιρετικά γρήγορα, οπότε με τον πρώτο τρόπο σε μια καλλιεργητική περίοδο πραγματοποιούνται μέχρι και τρεις συγκομιδές ενώ με τη 14

15 συλλογή μόνο ταξιανθιών μέχρι και έξι, οπότε και η ποσότητα του παραλαμβανόμενου αιθερίου ελαίου είναι μεγαλύτερη. Όταν καλλιεργείται για ξηρή ή νωπή δρόγη, συγκομίζεται πριν από την άνθιση και ο αριθμός των συγκομιδών μπορεί να φτάσει μέχρι και τις έξι ανά καλλιεργητική περίοδο. Σε γόνιμα εδάφη η απόδοση του πλατύφυλλου βασιλικού σε νωπή δρόγη μπορεί να ξεπεράσει και τους δύο τόνους ανά στρέμμα σε κάθε συγκομιδή. Μετά την ξήρανση η ποσότητα της ξηρής δρόγης που παράγεται αντιστοιχεί στο 2% της νωπής. Η ξήρανση του βασιλικού που προορίζεται για ξηρή δρόγη ή για την παραλαβή αιθερίου ελαίου γίνεται απουσία φωτός και σε θερμοκρασία μικρότερη των 4 o C, για την καλύτερη διατήρηση του χρώματος της δρόγης, αλλά και της ποιότητας και της ποσότητας του αιθερίου ελαίου. Ο βασιλικός που προορίζεται για ξηρή δρόγη καλύπτεται μετά τη συγκομιδή, ώστε να προφυλαχτεί από το φως και στη συνέχεια τοποθετείται σε θερμό, καλά αεριζόμενο χώρο για 24 ώρες. Μετά την ξήρανση ο βασιλικός πρέπει να είναι ξηρός και εύθραυστος, αλλά να διατηρεί τον χρωματισμό του. Εάν τα φύλλα είναι φαιά, τότε η θερμοκρασία ξήρανσης ήταν υπερβολική και η ποιότητα του προϊόντος είναι υποβαθμισμένη. Μετά την ξήρανση τα φύλλα τοποθετούνται σε αεροστεγή βάζα σκούρου χρώματος, καθώς το φως προκαλεί αλλοίωση του χρώματος και υποβάθμιση της ποιότητας. Ο βασιλικός μπορεί να διατηρηθεί επίσης σε πλαστικές σακούλες στην κατάψυξη, για μεγάλο χρονικό διάστημα (Hiltunen and Holm 1999, Κουτσός 26) Αιθέριο έλαιο Τα αιθέρια έλαια εκκρίνονται από αδενικά τριχίδια και αποτελούν μίγμα τερπενοειδών ουσιών χαμηλού μοριακού βάρους με έντονη οσμή, οι οποίες συντίθενται σε διάφορους φυτικούς ιστούς. Η παρουσία τους χαρακτηρίζει τα αρωματικά φυτά (Καραμανώλη 212) Τα αδενικά τριχίδια είναι εξειδικευμένα ιστολογικά συστήματα που έχουν ως κύριο ρόλο τη βιοσύνθεση, έκκριση και αποθήκευση προϊόντων δευτερογενούς μεταβολισμού, όπως είναι τα αιθέρια έλαια των αρωματικών φυτών. Αδενικά τριχίδια έχουν επίσης και τα μελισσοκομικά φυτά, αλόφυτα, κωνοφόρα, πυρηνόκαρπα όπου είναι επιφορτισμένα με την έκκριση νέκταρος, NaCl, ρητίνης και κόμμεως, αντιστοίχως. 15

16 Η παρουσία των αδένων στα φυτά εξυπηρετεί επιπλέον διάφορους λειτουργικούς ρόλους που σχετίζονται με την επιβίωση του φυτού. Τα αδενικά τριχώματα των φύλλων και των βλαστών είναι μορφολογικοί και χημικοί μηχανισμοί αυτοάμυνας που σε επαφή με έντομα ή άλλα παθογόνα εκκρίνουν ερεθιστικές, τοξικές και απωθητικές ουσίες (Karamanoli et al. 25). Έκκριση ουσιών παρατηρείται και μετά από επίδραση αβιοτικών καταπονήσεων, οπότε το φυτό για να ανταπεξέλθει στην καταπόνηση εκκρίνει προϊόντα δευτερογενούς μεταβολισμού (τερπένια, γλυκοζίτες κ.α.) (Constantinidou 23, Morakis et al. 28). Στις περισσότερες περιπτώσεις τα τριχίδια αυτά έχουν διαφοροποιημένες περιοχές, οι οποίες δρουν εκκριτικά. Φέρουν μία αδενική κεφαλή ανυψωμένη με έναν μίσχο που προσαρτάται στην επιδερμίδα με ένα κύτταρο βάσης και καλύπτονται από την εφυμενίδα. Η κεφαλή είναι επιφορτισμένη με τη λειτουργία της σύνθεσης και της έκλυσης του αιθερίου ελαίου. Εάν η κεφαλή είναι πολυκύτταρη τότε το τριχίδιο ονομάζεται αδενικό λέπιο. Το έκκριμα στις περισσότερες περιπτώσεις συσσωρεύεται στον υπεφυμενιδικό χώρο, ο οποίος δημιουργείται από την ανόρθωση της εφυμενίδας πάνω από το κυτταρικό τοίχωμα. Σε ελάχιστες περιπτώσεις τα περιβάλλοντα κύτταρα διαφοροποιούνται σε συλλεκτήρια (Μποζαμπαλίδης 28). Μέχρι σήμερα έχουν καταγραφεί διεθνώς περίπου 2, φυτικά είδη που παράγουν αιθέρια έλαια. Αυτά ανήκουν σε 6 οικογένειες από τις οποίες οι κυριότερες είναι οι Lamiaceae, Apiaceae, Asteraceae, Lauraceae, Myrtaceae και Rutaceae. Η οικογένεια των Lamiaceae (Χειλανθών) είναι η σημαντικότερη οικογένεια αρωματικών φυτών στην Ελλάδα, καθώς απαντάται σε όλους τους τύπους βλάστησης των διαφορετικών κλιματικών περιοχών και περιλαμβάνει πολλά ενδημικά είδη. Τα περισσότερα μέλη της έχουν αδενικά τριχίδια (σε φύλλα, βλαστούς και άνθη) που παράγουν αιθέρια έλαια. Γνωστά Χειλανθή είναι ο βασιλικός (Ocimum basilicum), η ρίγανη (Origanum vulgare), το θυμάρι (Thymus vulgaris), το φασκόμηλο (Salvia officinalis), η μέντα (Mentha piperita), η λεβάντα (Lavandula stoechas), το δενδρολίβανο (Rosmarinus officinalis), το τσάι του βουνού (Sideritis syriaca), το μελισσόχορτο (Melissa officinalis), το δίκταμο (Origanum dictamnus) και άλλα. Τα διάφορα αρωματικά φυτά έχουν διαφορετικές εδαφοκλιματικές απαιτήσεις. Επίσης, διαφέρουν ως προς τις απαιτήσεις τους σε νερό, από τα πλέον 16

17 απαιτητικά (βασιλικός, μέντα), μέχρι τα πλέον ξηρομορφικά (τσάι του βουνού, φασκόμηλο). Τα περισσότερα πάντως είναι προσαρμοσμένα σε ξηροθερμικές συνθήκες, οι οποίες μάλιστα θεωρείται ότι αυξάνουν την παραγωγή των αιθερίων ελαίων και βελτιώνουν την ποιότητά τους. Τα διάφορα υπέργεια όργανα των αρωματικών φυτών διαφέρουν ως προς την ποσότητα αλλά και τη σύσταση του αιθερίου ελαίου που παράγουν, με τα άνθη να υπερέχουν κατά κανόνα σε ποσότητα. Ακολουθούν τα φύλλα και οι βλαστοί (Werker et al. 1985). Η εποχή συλλογής αποτελεί επίσης σημαντικό παράγοντα. Κατά τους καλοκαιρινούς μήνες τα φυτά έχουν μεγαλύτερη απόδοση σε σχέση με τους εαρινούς και χειμερινούς μήνες (Kokkini et al. 1997). Σημαντικό ρόλο παίζει επιπλέον και το υψόμετρο. Στα χαμηλά υψόμετρα τα φυτά έχουν συνήθως μεγαλύτερη περιεκτικότητα σε αιθέριο έλαιο και στα υψηλά μικρότερη (Kokkini et al. 1989, Kofidis et al. 23). Στις περιπτώσεις αυτές, ρυθμιστικός είναι ο ρόλος της θερμοκρασίας και της UVB ακτινοβολίας (Fahlen et al. 1997, Ioannidis et al. 22). Μάλιστα οι Johnson et al. (1999) αναφέρουν ότι συμπληρωματική εφαρμογή UVB ακτινοβολίας κατά τις πρώτες πρωινές ώρες συνετέλεσε στην αύξηση της περιεκτικότητας τερπενοειδών και φαινυλπροπιονικών παραγώγων, καθώς το φυτό με τον τρόπο αυτό ενίσχυσε την αντοχή του σε αντίξοους περιβαλλοντικούς παράγοντες. Όσον αφορά το φως, η φωτοπερίοδος έχει καθοριστική συμβολή. Μεγάλη φωτοπερίοδος επιδρά θετικά στην ποσότητα και ποιότητα του αιθερίου ελαίου (Yamaura et al. 1989). Συμπληρωματικό φως, το οποίο δόθηκε σε φυτά θυμαριού, αύξησε κατά 37-52% τον αριθμό των ελαιοφόρων αδένων (Letchamo and Gosselin 1996), κατά συνέπεια και την ποσότητα του παραγόμενου αιθερίου ελαίου. Επιπλέον, όχι μόνο η διάρκεια, αλλά και η ένταση του φωτός δρα αυξητικά στην παραγωγή αιθερίου ελαίου. Το γεωγραφικό μήκος και πλάτος του βιοτόπου στον οποίο αναπτύσσονται τα αρωματικά φυτά ασκεί σημαντική επίδραση στην απόδοσή τους σε αιθέριο έλαιο (Vokou et al. 1993). Στην Κρήτη, για παράδειγμα, βρέθηκε ότι το περιεχόμενο του φασκόμηλου σε αιθέριο έλαιο εμφανίζει μία αύξηση από το δυτικό προς το ανατολικό τμήμα του νησιού. Επίσης, η ρίγανη είναι περισσότερο πλούσια σε αιθέριο έλαιο στις νοτιότερες περιοχές της Ελλάδας (Κρήτη) και λιγότερο στις βορειότερες, ενώ ανά περιοχή διαφέρει και η αναλογία καρβακρόλη : θυμόλη του αιθερίου ελαίου. 17

18 Η χημική σύσταση των αιθερίων ελαίων του γένους Ocimum μελετήθηκε εκτενώς, ήδη από το 193. Τα πτητικά συστατικά των ελαίων συντίθενται με τις μεταβολικές οδούς του σικιμικού και του μεβαλονικού οξέος. Αποτελούνται κυρίως από οξυγονωμένα μονοτερπένια και φαινολικές ενώσεις, ενώ επιπλέον απαντάται και ένα πλήθος μονοτερπενικών υδρογονανθράκων. Συνήθως οι συγκεντρώσεις των τελευταίων είναι αμελητέες με εξαίρεση τα οκιμένια και το γ-τερπινένιο. Τα συστατικά των αιθερίων ελαίων απαντώνται είτε ως ελεύθερα τερπενοειδή και φαινυλπροπανοειδή, ή δεσμευμένα με σάκχαρα με τη δεύτερη μορφή να αποτελεί την προτιμώμενη μορφή αποθήκευσης των συστατικών αυτών (Hiltunen and Holm 1999). Σήμερα έχουν αναγνωρισθεί περίπου 14 συστατικά του αιθερίου ελαίου βασιλικού (Ocimum basilicum) εκ των οποίων: 3 είναι μονοτερπένια 3 σεσκιτερπένια 2 καρβοξυλικά οξέα 11 αλειφατικές αλδεΰδες 6 αλειφατικές αλκοόλες 2 αρωματικές ενώσεις και 2 ανήκουν σε άλλες χημικές ομάδες Η απόδοση του βασιλικού σε αιθέριο έλαιο κυμαίνεται από.2 έως 1.%. Ωστόσο έχουν καταγραφεί και τιμές έως %, αναλόγως της πηγής και του φαινολογικού σταδίου των φυτών. Για την παραλαβή αιθερίου ελαίου χρησιμοποιούνται κυρίως ταξιανθίες, φύλλα, αλλά και ολόκληρα ανθισμένα φυτά σε ορισμένες περιπτώσεις. Η παραλαβή του αιθερίου ελαίου γίνεται με τη μέθοδο της υδροαπόσταξης. Η παραλλακτικότητα των διαφόρων εκπροσώπων του είδους Ocimum basilicum δεν περιορίζεται μόνο στα μορφολογικά χαρακτηριστικά (μέγεθος και σχήμα φύλλων και άνθεων ή συγκέντρωση φυτοχρωστικών), αλλά και στη χημική σύσταση των αιθερίων ελαίων του. Ήδη το 193 ο Guillaumin πρότεινε σύστημα κατάταξης του βασιλικού σε τέσσερις κύριες κατηγορίες οι οποίες στη συνέχεια (1949) ορίσθηκαν από τον Günther ως εξής (Πίνακας 1, ιδέ και σελ. 1 και 11 για γεωγραφική εξάπλωση): 18

19 Πίνακας 1. Χημειότυποι βασιλικού κατά Günther (1949) Χημειότυποι Ι Ευρωπαϊκός ΙΙ Reunion ΙΙΙ Τροπικός ΙV Ευγενόλης Κύρια συστατικά μεθυλική καβικόλη, λιναλοόλη μεθυλική καβικόλη, καμφορά μεθυλική καβικόλη, λιναλοόλη, μεθυλο-κινναμωμικό οξύ Ευγενόλη Αργότερα προτάθηκαν και άλλα συστήματα κατάταξης όπως τα παρακάτω (Πίνακας 2): Πίνακας 2. Χημειότυποι βασιλικού κατά Sobti (Sobti et al. 1982) Χημειότυπος % περιεκτικότητα κύριων συστατικών 1 Γερανιόλη 4-5 Ευγενόλη Ευγενόλη Καμφορά Μεθυλο-κινναμωμικό Γερανιόλη 2-3 Λιναλόολη 3-35 Ευγενόλη 2-3 Η κατηγοριοποίηση του Baritaux, η οποία παρατίθεται στον Πίνακα 3, είναι και αυτή που χρησιμοποιήθηκε στο παρόν πείραμα. Πίνακας 3. Χημειότυποι βασιλικού κατά Baritaux (Baritaux et al. 1992) Χημειότυπος Κύρια Συστατικά (%) Α Λιναλοόλη (59.6) Β Μεθυλική καβικόλη ( ) ΑΒ Λιναλοόλη ( ) > Μεθυλική καβικόλη ( ) ΒΑ Μεθυλική καβικόλη ( ) > Λιναλοόλη (1. 19.) 19

20 Η αναλογία των βασικών συστατικών στα αιθέρια έλαια του βασιλικού εξαρτάται τόσο από τον τύπο του φυτικού υλικού και την κατάστασή του (νωπά ή ξηρά φύλλα), όσο και από παράγοντες όπως η μέθοδος παραλαβής και το τμήμα του φυτού που χρησιμοποιήθηκε, οι περιβαλλοντικές συνθήκες κατά τη βλαστική περίοδο, η εφαρμογή λιπασμάτων και η χρήση ή όχι εδαφοκάλυψης. Στηριζόμενοι σε αυτό οι Grayer et al. (1996) πρότειναν η κατάταξη των ειδών βασιλικού να μην βασίζεται στη συγκέντρωση ενός μόνο κύριου συστατικού, καθώς είναι σύνηθες φαινόμενο η ύπαρξη δύο ή περισσοτέρων κύριων συστατικών σε ίση αναλογία. Ορθότερη λοιπόν θα ήταν η κατάταξη με βάση το σύνολο των κύριων συστατικών, τις ουσίες που αποτελούν, για παράδειγμα, περισσότερο από το 2% του ολικού αιθερίου ελαίου. Οι δράσεις του αιθερίου ελαίου του βασιλικού, αποδίδονται είτε σε μεμονωμένα συστατικά, αλλά κυρίως στο μίγμα των 3 ή και περισσοτέρων συστατικών με συγκέντρωση μικρότερη του 1% και με συνεργιστική δράση. Πέρα από την άμεση άμυνα στα μίγματα τερπενοειδών του βασιλικού αποδίδονται και άλλες δράσεις. Αυτές αφορούν την προστασία της φυλλικής επιφάνειας, την προσέλκυση επικονιαστών, αλλά και εντομοφάγων (έμμεση άμυνα), την αποθάρρυνση φυλλοφάγων και την προστασία σε αβιοτικές καταπονήσεις. Στον πίνακα (Πίνακας 4) που ακολουθεί αναφέρονται μερικά μεμονωμένα συστατικά του αιθερίου ελαίου του βασιλικού, καθώς και οι δράσεις που αποδίδονται σε αυτά (Abdel-Sattar et al. 1995). Πίνακας 4. Δραστικότητα (κατά κατηγορία) συστατικών αιθερίου ελαίου βασιλικού (Abdel-Sattar et al. 1995). Άμεση άμυνα Αλληλοπάθεια Έμμεση άμυνα Επικονίαση Λιμονένιο α,β-πινένιο Καμφορά Λιναλοόλη Τα τελευταία χρόνια υπάρχει έντονο επιστημονικό ενδιαφέρον για αιθέρια έλαια και φυτικά εκχυλίσματα λόγω της δυνατότητας χρήσης τους ως πηγής φυσικών 2

21 αντιοξειδωτικών, αλλά και βιολογικών δραστικών ουσιών (Tepe et al. 24, Wannissorn et al. 25, Bozin et al. 26). Η αντιμικροβιακή και αντιοξειδωτική δράση των αιθερίων ελαίων του βασιλικού έχει εφαρμογή στη συντήρηση νωπών και επεξεργασμένων τροφίμων, αλλά και στην παραγωγή φαρμακευτικών προϊόντων και εναλλακτικών φαρμάκων (Bozin et al. 26, Celiktas et al. 27). Στις δράσεις του αυτές εστιάζεται η σύγχρονη έρευνα λόγω της δυνατότητας θεραπείας μολυσματικών ασθενειών, υποκαθιστώντας τις κλασικές φαρμακευτικές αγωγές (Celiktas et al. 27, Politeo et al. 27) Αντιμικροβιακή δράση Η αντιβακτηριακή δράση του βασιλικού, που εμφανίζεται εντονότερη εναντίον των κατά gram θετικών βακτηρίων (Prasad et al. 1986), διαφοροποιείται ανάλογα με την ποικιλία, το μικροκλίμα και την προέλευση του φυτικού υλικού (διαφορετικοί χημειότυποι). Ισχυρή δράση καταγράφεται εναντίον των βακτηρίων Escherichia coli, Pseudomonas aeruginosa, Bacillus subtilis και Staphylococcus aureus. Η μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα παρατηρήθηκε εναντίον του Bacillus subtilis (Janssen et al. 1989). Μέτρια αποτελεσματικότητα παρατηρήθηκε σε πειράματα εναντίον των S. aureus, E. coli, Salmonella sp., Serratia marcescens, Klebsiella pneumoniae και Proteus vulgaris, ενώ καμία δράση εναντίον των Streptococcus faecalis και Pseudomonas aeruginosa. Η ελάχιστη αποτελεσματική συγκέντρωση κυμαίνεται από mg ml -1 (Ndounga and Ouamba 1997). Τα αποτελέσματα ερευνών σχετικά με την αντιμικροβιακή δράση συχνά είναι αντιφατικά. Αξίζει να αναφερθεί ότι δεν ανιχνεύθηκε αντιβακτηριακή δράση με υδατικά εκχυλίσματα βασιλικού, επομένως οι δραστικές ουσίες δεν είναι υδατοδιαλυτές. Στον Πίνακα 5 εμφανίζεται η δράση αιθερίων ελαίων βασιλικού εναντίον διαφόρων βακτηρίων, όπως αναφέρεται από τους Bozin et al. (26). Πίνακας 5. Αντιβακτηριακή δράση του αιθερίου ελαίου του βασιλικού (Bozin et al. 26) ΒΑΚΤΗΡΙΑ ΖΩΝΗ ΑΝΑΣΤΟΛΗΣ (σε mm) Pseudomonas aeruginosa 21

22 Escherichia coli 19 Salmonella typhi 29 Salmonella enteritidis 1 Shigella sonei 34.8 Micrococcus flavus 34.6 Sarcina lutea 2.8 Staphylococcus aureus 2 Staphylococcus epidermidis 22.6 Bacillus subtilis 22.2 Η αντιμυκητιακή δράση εκχυλισμάτων βασιλικού, αιθερίων ελαίων, αλλά και των συστατικών τους μελετάται συνήθως σε χώρες με θερμά κλίματα, όπου η ανάγκη προστασίας τόσο των φυτών, όσο και αποθηκευμένων προϊόντων από τους μύκητες είναι εντονότερη. Το αιθέριο έλαιο του βασιλικού εμφανίζει μυκητοτοξικές ιδιότητες εναντίον κλώνων Aspergillus flavus και A.parasiticus. Το έλαιο είχε μυκητοστατική δράση σε δόση εφαρμογής 1.5 mg l -1 και μυκητοκτόνο δράση στα 6. mg l -1. (Dube et al. 1989). Οι βιολογικά ενεργές δόσεις εφαρμογής του αιθερίου ελαίου βασιλικού είναι σημαντικά χαμηλότερες από τις αντίστοιχες των χημικών μυκητοκτόνων και καπνιστικών, ενώ η βιολογική τους δράση δεν επηρεάζεται από τη θερμοκρασία και τις συνθήκες αποθήκευσης. Η εφαρμογή αιθερίου ελαίου βασιλικού μείωσε τους πληθυσμούς Sclerotinia sclerotiorum (Lib.), Rhizopus stolonifer (Ehrenb. ex Fr.) Vuill και Mucor sp. (Fisher) σε καλλιέργεια ροδακινιάς (Edris and Farraq 23). Επίσης, οι Suncica et al. (212) αναφέρουν ισχυρή αντιμυκητιακή δράση εκχυλίσματος βασιλικού έναντι των μυκήτων Penicillium aurantiogriseum, P. glabrum, P. chrysogenum, και P. brevicompactum σε τρόφιμα. Γενικώς αιθέρια έλαια και εκχυλίσματα βασιλικού αναφέρθηκαν ως μυκητοστατικά εναντίον των Alternaria sp., Alternaria tenuissima, Aspergillus fumigates, Aspergillus niger, Aspergillus parasiticus, Candida albicans, Cryptococcus neoformans, Histoplama capsulatum, Microsporum canis, Microsporum gypseum, Trichophyton mentagrophytes, Trichophyton rubrum και Trichophyton verrucosum. Οι Bozin et al. (26) αναφέρουν υψηλή ανασταλτική και 22

23 μυκητοκτόνο δράση των αιθερίων ελαίων βασιλικού εναντίων έξι μυκήτων με εφαρμογή 8-3 μl και μl αντίστοιχα (Πίνακας. 6). Πίνακας 6. Αντιμυκητιακή δράση του αιθερίου ελαίου του βασιλικού (Bozin et al. 26) ΑΝΑΣΤΑΛΤΙΚΗ ΕΛΑΧΙΣΤΗ ΜΥΚΗΤΕΣ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ ΤΗΣ ΜΥΚΗΤΟΚΤΟΝΟΣ ΑΥΞΗΣΗΣ (σε μl) ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ (σε μl) Candida albicans 3 3 Trichophyton mentagrophytes Trichophyton tonsurans 8 15 Trichophyton rubrum Epidermophyton floccosum 15 3 Microsporum canis Πτητικά συστατικά του αιθερίου ελαίου του βασιλικού που εμφανίζουν αντιμυκητιακή δράση είναι: Η ευγενόλη, δραστική εναντίον των Absidia glauca, Aspergillus nidulans, A. niger, Colletotrichum capsici, Fusarium moniliforme και Rhizopus nodosus, ως καθαρή ουσία και ως διάλυμα 1:1 και 1:2 (Garg and Siddiqui 1992). Σε συγκέντρωση.1% σε αιθέριο έλαιο προερχόμενο από τον O.gratissimum, η ευγενόλη ανέστειλε την ανάπτυξη των Sclerotium rolfsii, Rhizoctonia spp. και Alternaria alternata (Thakur et al. 1989). Αιθέριο έλαιο O. suave (που έχει ως κύριο συστατικό την ευγενόλη), ανέστειλε την ανάπτυξη του Saccharomyces cerevisae σε δόση εφαρμογής 5 μg ml -1 (Chogo and Crank 1981). Το καρυοφυλλένιο ως καθαρή ουσία αλλά και σε αραίωση 1:1 και 1:2 επέδειξε έντονη μυκητοστατική δράση εναντίον των Absidia glauca (Garg and Siddiqui 1992). Η 1,8 κινεόλη καταπολέμησε ικανοποιητικά κλώνους Alternaria alternata και Fusarium moniliforme (Garg and Siddiqui 1992). 23

24 Η κυμόλη (από O. viride) κατάφερε να ελέγξει κανοποιητικά την ανάπτυξη των Rhizoctonia solani και Sclerotium rolfsii (Thakur et al. 1989). Η λιναλοόλη (από O. canum) έλεγξε την ανάπτυξη του Rhizoctonia solani (Thakur et al. 1989) Αντιοξειδωτική δράση Τα τελευταία χρόνια γίνεται προσπάθεια αντικατάστασης των συνθετικών αντιοξειδωτικών με ουσίες φυτικής προέλευσης, καθώς χημικές ουσίες που ευρέως χρησιμοποιούνται ως αντιοξειδωτικά όπως οι butylated hydroxytoluene (BHT), butylated hydroxyanisole (BHA), tert-butylhydroquinone (TBHQ) και propyl gallate (PG) προξενούν καρκινογένεση σε πειραματόζωα. Η αντιοξειδωτική δράση αιθερίων ελαίων βασιλικού διαφέρει ανάλογα με την προέλευση και τον χημειότυπο, καθώς παρατηρούνται διαφορές στη χημική σύσταση και συγκεκριμένα στη συγκέντρωση φαινολικών ουσιών. Αιθανολικά εκχυλίσματα βασιλικού παρουσιάζουν ισχυρή αντιοξειδωτική δράση σε συγκεντρώσεις από.1 έως και 1. mg ml -1 (Juntachote and Berghofer 24). Επίσης, οι Banerjee et al. (1996) αναφέρουν ότι αιθανολικό εκχύλισμα βασιλικού σε δόσεις εφαρμογής 4 και 8 mg kg -1 ενίσχυσε σημαντικά τη δραστηριότητα του κυτοχρώματος P-45, του κυτοχρώματος b και της S- τρανσφεράσης της γλουταθειόνης σε ποντίκια, με αποτέλεσμα την αυξημένη προστασία σε καρκινογόνους και μεταλλαξιγόνους παράγοντες αλλά και σε ενεργές μορφές οξυγόνου. Η αντιοξειδωτική δράση του αιθερίου ελαίου του βασιλικού, που σε πολλές περιπτώσεις είναι μεγαλύτερη από την αντίστοιχη των χημικών αντιοξειδωτικών, αποδίδεται στα συστατικά β-καροτένιο, ευγενόλη, ισοευγενόλη, λιναοόλη, φλαβονοειδή και τοκοφερόλη Εντομοαπωθητική δράση Σημαντική είναι η εντομοαπωθητική δράση του αιθερίου ελαίου και έχει ιδιαίτερη σημασία, ιδιαίτερα για τις αναπτυσσόμενες χώρες όπου το υψηλό κόστος καθιστά τη χρήση χημικών προϊόντων απαγορευτική. Ειδικότερα ο ευρωπαϊκός τύπος βασιλικού εμφανίζει μεγαλύτερη εντομοκτόνο δράση σε σχέση με τους υπόλοιπους λόγω της αυξημένης συγκέντρωσης μεθυλικής καβικόλης. Ακετονικά διαλύματα 24

25 βασιλικού παρουσίασαν υψηλή αποτελεσματικότητα τόσο στην προστασία φυτών όσο και στην προστασία του ανθρώπου ενάντια σε ασθένειες φορείς των οποίων είναι έντομα (βουβωνική πανώλη και τύφος). Σε εργαστηριακές δοκιμές το αιθέριο έλαιο παρουσίασε σημαντική εντομοκτόνο δράση εναντίον των Anopheles stephensi και Aedes aegypti (γένη κουνουπιών, φορέων ασθενειών, όπως του ιού O'nyong'nyong, αλλά και της διροφιλαρίωσης των σκύλων) (Hiltunen and Holm 1999) Χρήσεις Ο βασιλικός σχετίσθηκε με πολυάριθμους μύθους, παραδόσεις και προκαταλήψεις σε διάφορους πολιτισμούς. Αναφέρθηκε ήδη η σχέση χριστιανικής παράδοσης και βασιλικού. Στην ιταλική παράδοση ο βασιλικός συμβόλιζε την αγνότητα ή τον έρωτα. Λέγεται μάλιστα ότι οι κοπέλες τοποθετούσαν μια γλάστρα με βασιλικό στο περβάζι του παραθύρου τους, όταν αναζητούσαν τη συντροφιά του αγαπημένου τους. Κατά τον Μεσαίωνα κρεμούσαν κλαδάκια βασιλικού πάνω από την πόρτα, για να προφυλαχθούν από την κακή τύχη. Στην Ινδία ο βασιλικός καλλιεργείται δίπλα σε ναούς και σπίτια για να προστατεύει από το «κακό», αλλά και για να εξασφαλίσει τη σωτηρία (Macleod 1968), αφού αντιμετωπίζεται ως ιερό φυτό και του αποδίδονται θεραπευτικές ιδιότητες, ιδιαίτερα όσον αφορά τη θεραπεία της ελονοσίας. Υπάρχουν ωστόσο και πολιτισμοί που αποδίδουν στον βασιλικό αρνητικές ιδιότητες. Ο Διοσκουρίδης πίστευε ότι η κατανάλωση βασιλικού είχε ως αποτέλεσμα μειωμένη όραση, συχνουρία και μειωμένη παραγωγή γάλακτος σε θηλάζουσες μητέρες. Οι αρχαίοι Ρωμαίοι αλλά και οι Έλληνες πίστευαν ότι ο βασιλικός αναπτύσσεται στα σημεία όπου υπάρχει κακοποίηση και ότι συμβόλιζε φτώχεια, μίσος και κακοτυχία. Στην Κρήτη θεωρούσαν ότι ο βασιλικός βρίσκεται υπό την εξουσία του διαβόλου. Οι εφαρμογές του βασιλικού στην ιατρική είναι πολυάριθμες. Στην Αφρική χρησιμοποιείται ως θεραπεία για τον βήχα και τον πυρετό, ενώ οι ρίζες του καταπραΰνουν τον πονόκοιλο και τα κρυολογήματα. Στην Ινδία χρησιμοποιείται για τη θεραπεία της γονόρροιας, ενώ στο Σουδάν μια πάστα με βάση τον βασιλικό χρησιμοποιείται για τη θεραπεία δερματικών παθήσεων. Ο βασιλικός θεωρείται επιπλέον σπασμολυτικός, διεγερτικός, τονωτικός, διουρητικός και ευστόμαχος. Στο παρελθόν αποτελούσε παραδοσιακή θεραπεία ελαφριάς μορφής νευροπάθειας. Το 25

26 αφέψημα που φτιάχνεται από τα φύλλα του θεωρείται ότι ανακουφίζει από τη ναυτία, τον στομαχόπονο και τον πυρετό. Επίσης, χρησιμοποιήθηκε για τη θεραπεία δαγκωμάτων φιδιών και τσιμπημάτων εντόμων, καθώς και για την περιποίηση κρεατοελιών και αδενωδών εκφυμάτων. Η αντιοξειδωτική του δράση έχει περιορισμένη εφαρμογή στη συσκευασία τροφίμων (Chen et al. 1992). Οι σύγχρονες χρήσεις του βασιλικού είναι πολυάριθμες. Οι κυριότερες είναι η καλλωπιστική, η εμπορική, η αρωματική, η φαρμακευτική, αλλά και η θρησκευτική. Τα αιθέρια έλαια που παραλαμβάνονται από το φύλλωμα και τις ταξιανθίες του χρησιμοποιούνται για την παρασκευή εντομοαπωθητικών, φαρμάκων και αρωματικών μαγειρικών σκευασμάτων. Σε εμπορική κλίμακα ο βασιλικός αποτελεί συστατικό στοματικών διαλυμάτων, φαρμάκων, σαπουνιών, σαμπουάν, αρωμάτων (Brut), ποτών (λικέρ Charteuse), σακχαρωδών προϊόντων και προϊόντων αρτοζαχαροπλαστικής (DeBaggio and Belsinger 1996, Simon et al. 199). Ο βασιλικός χρησιμοποιείται με τη μορφή χλωρής ή ξηρής δρόγης στη μαγειρική, για να δώσει ξεχωριστή γεύση σε κρέατα, πουλερικά, ζυμαρικά, λαχανικά, αλλά και για την παρασκευή αρωματικού ξυδιού ή λαδιού. Γνωστή είναι η σάλτσα pesto, η οποία συνδυάζει βασιλικό, σκόρδο, ελαιόλαδο και παρμεζάνα, και συνοδεύει ζυμαρικά. 1.2 Βιοδιεγέρτες Σαλικυλικό οξύ Αιώνες πριν, οι Ινδιάνοι της Αμερικής, όπως και οι αρχαίοι Έλληνες, ανακάλυψαν ότι τα φύλλα και ο φλοιός της ιτιάς θεραπεύουν από πόνους και πυρετό. Ωστόσο, ήταν ο Johann Buchner αυτός που το 1828 στο Μόναχο, απομόνωσε επιτυχώς μικρή ποσότητα σαλικίνης, του γλυκοζιδίου της σαλικυλικής αλκοόλης, της κύριας δηλαδή σαλικυλικής ένωσης στον φλοιό της ιτιάς. Η ονομασία σαλικυλικό οξύ (salicylic acid, SA), που προέρχεται από τη λατινική λέξη Salix για την ιτιά, δόθηκε σε αυτή τη δραστική ουσία από τον Raffaele Piria το Η πρώτη εμπορική παραγωγή χημικά συντιθέμενων SA ξεκίνησε στη Γερμανία το Η ασπιρίνη, μια εμπορική ονομασία για ακετυλοσαλικυλικό οξύ, εισήχθη από την εταιρεία Bayer το 1898 και γρήγορα έγινε ένα από τα μεγαλύτερα σε πωλήσεις φάρμακα στον κόσμο. Επειδή ακόμη και σε υδατικά διαλύματα η ασπιρίνη υφίσταται 26

27 αυτόματη υδρόλυση σε SA, οι δύο ενώσεις έχουν παρόμοιες επιδράσεις στα φυτά και θα πρέπει να αντιμετωπίζονται από κοινού (Raskin 1992). Χημικά, το σαλικυλικό ή ορθο-υδροξυ-βενζοϊκό οξύ ανήκει την ποικιλόμορφη ομάδα των φαινολικών ενώσεων των φυτών. Αυτές είναι ενώσεις με ένα αρωματικό δακτύλιο που φέρει μία ομάδα υδροξυλίου ή δραστικά παράγωγά της (Εικ. 2). Το SA απαντάται σε ολόκληρο το βασίλειο των φυτών και κατατάσσεται στην ομάδα των φυτικών ορμονών. Τα υψηλότερα επίπεδα SA βρέθηκαν στις ταξιανθίες των θερμογόνων φυτών και σε φυτά μολυσμένα με νεκρωτικά παθογόνα. Σε φυτά, όπως το ρύζι, το αιματόχορτο, το κριθάρι και η σόγια, το επίπεδο του σαλικυλικού οξέος είναι περίπου 1 mg g -1 νωπής μάζας. Τα άνθη από επτά είδη και τα φύλλα από 27 θερμογόνα είδη παρουσίασαν σημαντική διαφορά στα επίπεδα του SA (Raskin 1992, Hayat and Ahmad 27). Εικόνα 2. Χημική δομή του σαλικιλικού οξέος Βιοσύνθεση και μεταβολισμός του σαλικυλικού οξέος Είναι ευρέως αποδεκτό ότι το SA είναι ένα φυσικό παράγωγο του κινναμωμικού οξέος, ενός ενδιάμεσου προϊόντος στη βιοσυνθετική οδό του σικιμικού οξέος, που εμπλέκεται στη σύνθεση των φαινολικών ενώσεων. Ωστόσο, δύο πιθανές διαδρομές έχουν προταθεί προς αυτή την κατεύθυνση (Hayat and Ahmad 27): α) Αποκαρβοξυλίωση της πλευρικής αλυσίδας του κινναμωμικού οξέος, το οποίο υποβάλλεται σε υδροξυλίωση στη C-2 θέση, για την παραγωγή βενζοϊκού οξέος. H διαδρομή αυτή για τη σύνθεση του σαλικυλικού οξέος έχει πρόσφατα αναφερθεί σε φυτά καπνού (Yalpani et al. 1993), καθώς επίσης και σε φυτά ρυζιού (Silverman et al. 1995). Το ένζυμο που καταλύει τη β' οξείδωση του κινναμωμικού οξέος σε βενζοϊκό οξύ έχει προσδιορισθεί στην Quercus pedunculata (Alibert and 27

28 Ranjeva 1971, Alibert and Ranjeva 1972). Ωστόσο, ένα δεύτερο ένζυμο που είναι υπεύθυνο για τη μετατροπή του βενζοϊκού οξέος σε σαλικυλικό οξύ δεν έχει αναγνωρισθεί μέχρι σήμερα. β) Υδροξυλίωση του κινναμωμικού οξέος σε ο-κουμαρικό οξύ, ακολουθούμενη από την αποκαρβοξυλίωσή του σε σαλικυλικό οξύ. Η μετατροπή του κινναμωμικού οξέος σε ο-κουμαρικό οξύ θεωρείται πως καταλύεται από την transκινναμωμική-4-υδροξυλάση (Alibert and Ranjeva 1971, Alibert and Ranjeva 1972), η οποία ανιχνεύθηκε για πρώτη φορά σε φυτά μπιζελιού (Russel and Conn 1967). Αργότερα, εντοπίσθηκε επίσης στην Quercus pedunculata (Alibert and Ranjeva 1971, Alibert and Ranjeva 1972), σε κονδύλους αγκινάρας και στο Melilotus alba (Gestetner and Conn 1974). Ωστόσο, το ένζυμο που ενεργοποιεί τη μετατροπή του ο- κουμαρικού οξέος σε σαλικυλικό οξύ δεν έχει ακόμη προσδιορισθεί. Επιπλέον, η χρήση των ραδιενεργών 14 C-βενζοϊκού οξέος ή 14 C-κινναμωμικού οξέος οδήγησε στον σχηματισμό επισημασμένου σαλικυλικού οξέος στο Gaultheria procumbens (Ellis and Amichein 1971). Η παρατήρηση αυτή υποστηρίζει ένθερμα την πεποίθηση ότι το SA συντίθεται από κινναμωμικό οξύ, με τη μεσολάβηση βενζοϊκού οξέος ως ενδιάμεσου προϊόντος. Παρ' όλα αυτά, κάποιοι ερευνητές πιστεύουν ότι και τα δύο παραπάνω συστήματα λειτουργούν για τη σύνθεση του SA στα ανώτερα φυτά (El-Basyouni et al. 1964). Το σαλικυλικό οξύ είναι γνωστό ότι δημιουργεί σύμπλοκα με έναν αριθμό μορίων (Ibrahim and Tower 1959, Griffiths 1959) μέσω γλυκοζυλίωσης και λιγότερο συχνά, μέσω εστεροποίησης (Popova et al. 1997). Εστέρες γλυκόζης του σαλικυλικού οξέος έχουν αναφερθεί σε καλλιέργειες εναιώρησης κυττάρων (suspension cultures) σόγιας και φασολιού (Apte and Laloraya 1982), σε υποκοτύλια ηλίανθου (Klambt 1962), καθώς επίσης και σε άλλα ανώτερα φυτά (Griffiths 1959, Ibrahim and Tower 1959). Ομοίως, το σύζευγμα β-γλυκοζίτη και SA, έχει εντοπισθεί σε καλλιέργειες κυττάρων του Mallotus japonicus και στις ρίζες φυτών Avena sativa (Balke and Schulz 1987, Yalpani et al. 1993). Παρ' όλα αυτά, επισημάνθηκε επίσης ένα ένζυμο, η γλυκοζυλτρανσφεράση του σαλικυλικού οξέος (SA glycosyltransferase, SA- GTase), που καταλύει τον μεταβολισμό του σαλικυλικού οξέος σε β-γλυκοζίδιοsa. Η παρουσία ενός συζεύγματος σαλικυλικού οξέος με αμινοξέα, του σαλικυλικούασπαρτικού οξέος, έχει επίσης αναφερθεί σε άγρια σταφύλια (Silverman et al. 1995). 28

29 Φυσιολογικός ρόλος του σαλικυλικού οξέος Το σαλικυλικό οξύ εμφανίζει πολλαπλούς ρόλους στη φυσιολογία του φυτού. Η πρώτη φυσιολογική αντίδραση που αποδόθηκε στο σαλικυλικό οξύ ήταν αυτή της επαγωγής της άνθισης σε φυτά καπνού (Lee και Skoog, 1965, Eberhard et al. 1989). Ακόμη, επιδρά ως ρυθμιστής αύξησης στην ανάπτυξη του φυτού, επιταχύνοντας κυρίως την αύξηση της φυλλικής επιφάνειας αλλά και το ύψος και τη ρίζα του φυτού, καθώς και την ξηρά ουσία (Arberg 1981). Εμβάπτιση σπόρων σίτου σε 1-5 Μ σαλικυλικού οξέος αύξησαν τον αριθμό φύλλων, αλλά και τη νωπή και ξηρή μάζα του φυτού, αντιστρέφοντας τα αποτελέσματα του αψισικού οξέος (ABA) στην πτώση των φύλλων (Hayat et al. 25). Το σαλικυλικό οξύ έχει επίσης θετική επίδραση στη φωτοσύνθεση α) αυξάνοντας την περιεκτικότητα σε χλωροφύλλη και καροτενοειδή έως 2 % και β) επάγοντας το κλείσιμο των στομάτων με μείωση των επιπέδων διαπνοής, που έχει ως αποτέλεσμα την αύξηση της αποδοτικότητας χρήσης του νερού (WUE). Θετική είναι και η επίδρασή του στον μεταβολισμό των νιτρικών (Hayat et al. 25). Μειώνει, ωστόσο, την απορρόφηση των θρεπτικών στοιχείων Ρ και Κ, η οποία όμως εξαρτάται από το ph του εδάφους (Glass 1973, Gordon et al. 22). To SA εμφανίζει παρόμοιο ρόλο με τη δινιτροφαινόλη μειώνοντας την παραγωγή αιθυλενίου έως και 9% σε τρεις ώρες σε δισκία μήλου (Leslie and Romani 1988, Romani et al. 1989). Πολύ σημαντικός είναι και ο ρόλος του στα θερμογενή φυτά, αφού λειτουργεί ως ρυθμιστής της θερμογένεσης (Raskin et al. 199, Popova et al. 1997). Τέλος, τροποποιεί και τη δράση μερικών εξαιρετικά σημαντικών ενζύμων, όπως της ανθρακικής ανυδράσης, της Rubisco, της PEPCase και της νιτρικής αναγωγάσης (Popova et al. 1997, Hayat and Ahmad 27) Δράση του σαλικυλικού οξέος Οι μηχανισμοί μέσω των οποίων το σαλικυλικό οξύ σηματοδοτεί τη θερμογένεση και την ανθεκτικότητα στις ασθένειες έχουν μελετηθεί επαρκώς. Στους κρίνους, το SA έχει δειχθεί ότι επάγει την έκφραση της εναλλακτικής οξειδάσης (AOX), η οποία με τη σειρά της ενεργοποιεί την εναλλακτική αναπνευστική οδό, παράγοντας έτσι θερμότητα. Αντιθέτως, το SA φαίνεται να χρησιμοποιεί πολλαπλούς μηχανισμούς, και όχι μόνον έναν μηχανισμό προκειμένου να προκαλεί αμυντικές αντιδράσεις. 29

Αρωματικά Φυτά στην Κουζίνα

Αρωματικά Φυτά στην Κουζίνα Αρωματικά Φυτά Αρωματικά Φυτά στην Κουζίνα Η προσθήκη του κατάλληλου βοτάνου μπορεί να κάνει πιο γευστικό και πιο ελκυστικό κάποιο φαγητό. Η γεύση, όμως, είναι ζήτημα προσωπικής προτίμησης και υπάρχει

Διαβάστε περισσότερα

Αρωματικά και Φαρμακευτικά Φυτά τάσεις και προοπτικές. Χρήστος Δόρδας Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Γεωπονική Σχολή Εργαστήριο Γεωργίας

Αρωματικά και Φαρμακευτικά Φυτά τάσεις και προοπτικές. Χρήστος Δόρδας Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Γεωπονική Σχολή Εργαστήριο Γεωργίας 1 Αρωματικά και Φαρμακευτικά Φυτά τάσεις και προοπτικές Χρήστος Δόρδας Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Γεωπονική Σχολή Εργαστήριο Γεωργίας 2 Αντικείμενο της ομιλίας Σημασία των αρωματικών φυτών

Διαβάστε περισσότερα

Αρωματικά-Φαρμακευτικά Φυτά

Αρωματικά-Φαρμακευτικά Φυτά ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΟΣΠΡΙΑ-ΠΟΛΥΕΤΕΙΣ ΘΑΜΝΩΔΕΙΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ-ΑΡΩΜΑΤΙΚΑ ΦΥΤΆ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΣΤΗ ΘΕΣΣΑΛΙΑ Αρωματικά-Φαρμακευτικά Φυτά Κατερίνα Μ. Κουκ ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ, ΕΘΙΑΓΕ 1 Σκοπός της ομιλίας να περιγράψω

Διαβάστε περισσότερα

«Ο αιθέριος θησαυρός του τόπου μας». Ηλίας Ντζάνης, Γεωπόνος πρ. πρ/νος Κ.Σ.Ε Αγρινίου ΔΗΜΗΤΡΑ (ΕΘΙΑΓΕ)

«Ο αιθέριος θησαυρός του τόπου μας». Ηλίας Ντζάνης, Γεωπόνος πρ. πρ/νος Κ.Σ.Ε Αγρινίου ΔΗΜΗΤΡΑ (ΕΘΙΑΓΕ) Τα Αρωματικά Φυτά. «Ο αιθέριος θησαυρός του τόπου μας». Τάσεις Προοπτικές. Ηλίας Ντζάνης, Γεωπόνος πρ. πρ/νος Κ.Σ.Ε Αγρινίου ΔΗΜΗΤΡΑ (ΕΘΙΑΓΕ) τα ερωτήματα: 1. Τι είναι Αρωματικά-φαρμακευτικά φυτά? 2.

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη της δυνατότητας σύμπλεξης ιόντων χαλκού και σιδήρου από αφεψήματα Ελληνικών βοτάνων

Μελέτη της δυνατότητας σύμπλεξης ιόντων χαλκού και σιδήρου από αφεψήματα Ελληνικών βοτάνων Μελέτη της δυνατότητας σύμπλεξης ιόντων χαλκού και σιδήρου από αφεψήματα Ελληνικών βοτάνων Δ. Κογιάννου 1, Χ. Κουνδουράκη 1, Σ. Καραβόλτσος 2, Α. Σακελλάρη 2, Ν. Καλογερόπουλος 1 1 Τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας

Διαβάστε περισσότερα

AMINEMAX και ΤΡΟΠΟΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ

AMINEMAX και ΤΡΟΠΟΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ AMINEMAX και ΤΡΟΠΟΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ Το AMINΕMAX παραλαμβάνεται από κανονική ενζυματική υδρόλυση με πρώτες ύλες από σπόρους σιτηρών και καλαμποκιού σε ισορροπία με μείγμα από ειδικά ένζυμα ( Έξω πρωτει πρωτεΐνάσες-

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧ0ΛΗ ΤΕΧΝ0Λ0ΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ & ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΦΡΟΥΤΩΝ ΚΑΙ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ

ΣΧ0ΛΗ ΤΕΧΝ0Λ0ΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ & ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΦΡΟΥΤΩΝ ΚΑΙ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ ΣΧ0ΛΗ ΤΕΧΝ0Λ0ΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ & ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΦΡΟΥΤΩΝ ΚΑΙ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΤΑΛΕΛΛΗ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΦΡΟΥΤΑ-ΛΑΧΑΝΙΚΑ Τα φρούτα-λαχανικά δεν είναι τροφές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΕΔΑΦΟΚΛΙΜΑΤΙΚΩΝ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΣΤΗΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΗΣ ΑΜΠΕΛΟΥ

ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΕΔΑΦΟΚΛΙΜΑΤΙΚΩΝ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΣΤΗΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΗΣ ΑΜΠΕΛΟΥ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΕΔΑΦΟΚΛΙΜΑΤΙΚΩΝ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΣΤΗΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΗΣ ΑΜΠΕΛΟΥ ΕΔΑΦΟΣ Φυσικές ιδιότητες Δομή και σύσταση Χρώμα Βάθος Διαπερατότητα Διαθέσιμη υγρασία Θερμοκρασία Χημικές ιδιότητες ph Αλατότητα Γονιμότητα

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Χημείας και Τεχνολογίας Τροφίμων Σχολή Χημικών Μηχανικών ΕΜΠ. Κωνσταντίνα Τζιά

Εργαστήριο Χημείας και Τεχνολογίας Τροφίμων Σχολή Χημικών Μηχανικών ΕΜΠ. Κωνσταντίνα Τζιά Εργαστήριο Χημείας και Τεχνολογίας Τροφίμων Σχολή Χημικών Μηχανικών ΕΜΠ Κωνσταντίνα Τζιά ΠΕΡΙΛΗΨΗ Συντήρηση φρούτων ή λαχανικών με χρήση εδώδιμων μεμβρανών σε συνδυασμό με ψύξη ή/και συσκευασία ΜΑΡ Προϊόντα:

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΑΚΤΙΝΙΔΙΩΝ

ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΑΚΤΙΝΙΔΙΩΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΑΚΤΙΝΙΔΙΩΝ Το ακτινίδιο είναι θάμνος με άνθη χρώματος λευκού. Τα φύλλα του έχουν ωοειδές σχήμα και στο κάτω μέρος τους έχουν χνούδι. Ο καρπός του είναι εδώδιμος, με γλυκόξινη γεύση. Το εξωτερικό

Διαβάστε περισσότερα

Σύγχρονες εφαρμογές του αιθέριου ελαίου του θυμαριού στην Αρωματοθεραπεία

Σύγχρονες εφαρμογές του αιθέριου ελαίου του θυμαριού στην Αρωματοθεραπεία Σύγχρονες εφαρμογές του αιθέριου ελαίου του θυμαριού στην Αρωματοθεραπεία Σεβαστή Μακροπούλου: Χημικός Senior Product Manager Apivita. Αρωματοθεραπεία Η θεραπεία μέσω του αρώματος Μια πανάρχαια μέθοδος

Διαβάστε περισσότερα

Αρωµατικά Φυτά: Ο αιθέριος θησαυρός του τόπου µας -Τάσεις και προοπτικές

Αρωµατικά Φυτά: Ο αιθέριος θησαυρός του τόπου µας -Τάσεις και προοπτικές 1 Αρωµατικά Φυτά: Ο αιθέριος θησαυρός του τόπου µας -Τάσεις και προοπτικές Χρήστος όρδας Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης Γεωπονική Σχολή Εργαστήριο Γεωργίας 2 Αντικείµενο της οµιλίας Σηµασία των

Διαβάστε περισσότερα

Η θρέψη και η λίπανση της βιομηχανικής τομάτας

Η θρέψη και η λίπανση της βιομηχανικής τομάτας Η θρέψη και η λίπανση της βιομηχανικής τομάτας Αθανάσιος Κουκουνάρας Λέκτορας Εργαστήριο Λαχανοκομίας Τμήμα Γεωπονίας ΑΠΘ thankou@agro.auth.gr 9 Μαρτίου 2015, Λάρισα Κύρια σημεία Η ανάγκη για λίπανση Οργανική

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Πτυχιακή εργασία ΥΔΡΟΠΟΝΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΔΥΟΣΜΟΥ ΣΕ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΑ ΘΡΕΠΤΙΚΑ ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ ΕΡΑΤΩ ΝΙΚΟΛΑΪΔΟΥ Λεμεσός 2014

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικά Αρωματικά Φυτά Αξιοποίηση των ελληνικών φυτών

Ελληνικά Αρωματικά Φυτά Αξιοποίηση των ελληνικών φυτών ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΕΛΛΑΔΑΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ Ελληνικά Αρωματικά Φυτά Αξιοποίηση των ελληνικών φυτών Δρ. Ελένη Μαλούπα τακτική ερευνήτρια ΕΛ.Γ.Ο.- ΔΗΜΗΤΡΑ (ΕΘ.Ι.ΑΓ.Ε.) Δράμα, 10 και 11

Διαβάστε περισσότερα

Ο EΛΛΗΝΙΚΟΣ ΑΥΤΟΦΥΗΣ ΛΥΚΙΣΚΟΣ ΚΑΙ Η ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΑ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΤΟΥ ΛΥΚΙΣΚΟΥ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Ο EΛΛΗΝΙΚΟΣ ΑΥΤΟΦΥΗΣ ΛΥΚΙΣΚΟΣ ΚΑΙ Η ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΑ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΤΟΥ ΛΥΚΙΣΚΟΥ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Ο EΛΛΗΝΙΚΟΣ ΑΥΤΟΦΥΗΣ ΛΥΚΙΣΚΟΣ ΚΑΙ Η ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΑ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΤΟΥ ΛΥΚΙΣΚΟΥ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Ο ΛΥΚΙΣΚΟΣ ( HUMULUS LUPULUS) (γερμανικά HOPFEN και αγγλικά HOPS. Ο Γεωπόνος Παύλος Καπόγλου αναφέρθηκε στις δυνατότητες

Διαβάστε περισσότερα

Αξιοποίηση των ελληνικών φυτών

Αξιοποίηση των ελληνικών φυτών ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΕΛΛΑΔΑΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ Ελληνικά Αρωματικά Φυτά Αξιοποίηση των ελληνικών φυτών Δρ. Ελένη Μαλούπα τακτική ερευνήτρια ΕΛ.Γ.Ο.- ΔΗΜΗΤΡΑ (ΕΘ.Ι.ΑΓ.Ε.) Δράμα, 10 και 11

Διαβάστε περισσότερα

ΑΖΩΤΟΥΧΟΣ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΙ ΟΡΘΗ ΓΕΩΡΓΙΚΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ. Δρ. Γιάννης Ασημακόπουλος Πρώην Καθηγητής Γεωπονικού Παν/μίου Αθηνών

ΑΖΩΤΟΥΧΟΣ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΙ ΟΡΘΗ ΓΕΩΡΓΙΚΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ. Δρ. Γιάννης Ασημακόπουλος Πρώην Καθηγητής Γεωπονικού Παν/μίου Αθηνών ΑΖΩΤΟΥΧΟΣ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΙ ΟΡΘΗ ΓΕΩΡΓΙΚΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ Δρ. Γιάννης Ασημακόπουλος Πρώην Καθηγητής Γεωπονικού Παν/μίου Αθηνών ΟΡΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΕΝΝΟΙΑΣ ΤΟΥ ΛΙΠΑΣΜΑΤΟΣ. Με την κλασσική έννοια, ως λίπασμα ορίζεται κάθε ουσία

Διαβάστε περισσότερα

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Αποφλοίωση και καθαρισμός Πολλά φυτικά προϊόντα π.χ, μήλα, πατάτες χρειάζονται αποφλοίωση ή καθαρισμό μερικών τμημάτων τους πριν από την κατεργασία.

Διαβάστε περισσότερα

Β ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ HYDROSENSE ΤΕΤΑΡΤΗ 5 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2012

Β ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ HYDROSENSE ΤΕΤΑΡΤΗ 5 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2012 ΑΡΔΕΥΣΗ ΤΗΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΒΑΜΒΑΚΟΣ ΣΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ HYDROSENSE Β ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ HYDROSENSE ΤΕΤΑΡΤΗ 5 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2012 ΛΕΥΤΕΡΗΣ ΕΥΑΓΓΕΛΟΥ ΧΡΙΣΤΟΣ ΤΣΑΝΤΗΛΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΓΕΩΡΓΙΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ «ΔΗΜΗΤΡΑ» ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

«ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΔΟΜΗ ΞΥΛΟΥ» ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ. Δρ. Γεώργιος Μαντάνης Εργαστήριο Τεχνολογίας Ξύλου Τμήμα Σχεδιασμού & Τεχνολογίας Ξύλου & Επίπλου

«ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΔΟΜΗ ΞΥΛΟΥ» ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ. Δρ. Γεώργιος Μαντάνης Εργαστήριο Τεχνολογίας Ξύλου Τμήμα Σχεδιασμού & Τεχνολογίας Ξύλου & Επίπλου «ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΔΟΜΗ ΞΥΛΟΥ» ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ Δρ. Γεώργιος Μαντάνης Εργαστήριο Τεχνολογίας Ξύλου Τμήμα Σχεδιασμού & Τεχνολογίας Ξύλου & Επίπλου ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ ΣΥΣΤΑΣΗ ΞΥΛΟΥ ΣΕ ΔΟΜΙΚΑ ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΙΑ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΓΛΥΚΟΥ ΣΟΡΓΟΥ

ΟΜΙΛΙΑ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΓΛΥΚΟΥ ΣΟΡΓΟΥ ΟΜΙΛΙΑ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΓΛΥΚΟΥ ΣΟΡΓΟΥ Sorghum bicolor (L.) Moench ΓΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΒΙΟΚΑΥΣΙΜΟΥ BIOSIS Πρόγραμμα ΚοινοτικήςΠρωτοβουλίας INTERREG IIIA ΕΛΛΑΔΑ ΙΤΑΛΙΑ ΑΘΗΝΑ ΘΕΟΔΩΡΑΚΟΠΟΥΛΟΥ Δ. ΛΕΧΑΙΝΩΝ 19 Νοεμβρίου

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Bιολογία και Οικολογία Ζιζανίων. 1.1 Εισαγωγή...19 1.2 Χαρακτηριστικά ζιζανίων...20 1.3 Μορφολογικά χαρακτηριστικά που

Περιεχόμενα. Bιολογία και Οικολογία Ζιζανίων. 1.1 Εισαγωγή...19 1.2 Χαρακτηριστικά ζιζανίων...20 1.3 Μορφολογικά χαρακτηριστικά που ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Bιολογία και Οικολογία Ζιζανίων 1.1 Εισαγωγή...19 1.2 Χαρακτηριστικά ζιζανίων...20 1.3 Μορφολογικά χαρακτηριστικά που χρησιμοποιούνται για τον προσδιορισμό των ζιζανίων...21 1.4 Κατάταξη ζιζανίων...22

Διαβάστε περισσότερα

Παραγωγική Ανθοκομία. Γυψοφίλη. Εργαστήριο Παραγωγική Ανθοκομία. Γεώργιος Δημόκας. * Καθηγητής Εφαρμογών - Τ.Ε.Ι. Πελοποννήσου

Παραγωγική Ανθοκομία. Γυψοφίλη. Εργαστήριο Παραγωγική Ανθοκομία. Γεώργιος Δημόκας. * Καθηγητής Εφαρμογών - Τ.Ε.Ι. Πελοποννήσου TEI Πελοποννήσου Εργαστήριο Παραγωγική Ανθοκομία Θέμα Παραγωγική Ανθοκομία Ποικιλίες Καλλιέργεια Απαιτήσεις Γυψοφίλη Προβλήματα Ασθένειες Εχθροί Γεώργιος Δημόκας * Καθηγητής Εφαρμογών - Τ.Ε.Ι. Πελοποννήσου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Οι οργανισμοί εξασφαλίζουν ενέργεια, για τις διάφορες λειτουργίες τους, διασπώντας θρεπτικές ουσίες που περιέχονται στην τροφή τους. Όμως οι φωτοσυνθετικοί

Διαβάστε περισσότερα

Κίνητρα για την προώθηση των αρωματικών φυτών

Κίνητρα για την προώθηση των αρωματικών φυτών Εφαρμογή της οργανικής γεωργίας στα αρωματικά φυτά εν προσβάλλονται από εχθρούς και ασθένειες. Οργανική καλλιέργεια αρωματικών φυτών στην Η οργανική γεωργία βελτιώνει Ελλάδα 9., την ποιότητα των αιθέριων

Διαβάστε περισσότερα

Καλλιέργεια ελληνικών αρωματικών / φαρμακευτικών φυτών

Καλλιέργεια ελληνικών αρωματικών / φαρμακευτικών φυτών Καλλιέργεια ελληνικών αρωματικών / φαρμακευτικών φυτών Δρ. Κατερίνα Γρηγοριάδου Γεωπόνος Βιοτεχνολόγος http://myrtisfytoria.com e-mail: info@myrtisfytoria.com Γιατί καλλιέργεια των ελληνικών αρωματικών/φαρμακευτικών

Διαβάστε περισσότερα

Γενικές εξετάσεις 2015. Υγιεινή και Ασφάλεια Τροφίμων Γ ΕΠΑ.Λ ΟΜΑΔΑ Α & Β

Γενικές εξετάσεις 2015. Υγιεινή και Ασφάλεια Τροφίμων Γ ΕΠΑ.Λ ΟΜΑΔΑ Α & Β Φροντιστήρια δυαδικό 1 ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ δυαδικό Γενικές εξετάσεις 2015 Υγιεινή και Ασφάλεια Τροφίμων Γ ΕΠΑ.Λ ΟΜΑΔΑ Α & Β Τα θέματα επεξεργάστηκαν οι καθηγητές των Φροντιστηρίων «δυαδικό» Μπουρδούνη Κ. ΘΕΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί..σελίδα 2 3.2 Ένζυμα βιολογικοί καταλύτες...σελίδα 4 3.3 Φωτοσύνθεση..σελίδα 5 3.4 Κυτταρική αναπνοή.

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί..σελίδα 2 3.2 Ένζυμα βιολογικοί καταλύτες...σελίδα 4 3.3 Φωτοσύνθεση..σελίδα 5 3.4 Κυτταρική αναπνοή. 5ο ΓΕΛ ΧΑΛΑΝΔΡΙΟΥ Μ. ΚΡΥΣΤΑΛΛΙΑ 2/4/2014 Β 2 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 Ενέργεια και οργανισμοί..σελίδα 2 3.2 Ένζυμα βιολογικοί καταλύτες...σελίδα 4 3.3 Φωτοσύνθεση..σελίδα 5 3.4 Κυτταρική

Διαβάστε περισσότερα

Πόσο λίπασμα θα ρίξουμε;

Πόσο λίπασμα θα ρίξουμε; Θρέψη φυτού Θρέψη αζώτου: τον Χειμώνα όχι πρόσληψη Ν, Άνοιξη έως και άνθιση έδαφος ψυχρό και απαιτήσεις μηδαμινές άρα ελάχιστη πρόσληψη Ν, με εκβλάστηση μεγάλες απαιτήσεις από αποθηκευμένο Ν και από το

Διαβάστε περισσότερα

ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΛΙΑΣ, ΥΠΟΤΡΟΠΙΚΩΝ ΦΥΤΩΝ ΚΑΙ ΑΜΠΕΛΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ

ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΛΙΑΣ, ΥΠΟΤΡΟΠΙΚΩΝ ΦΥΤΩΝ ΚΑΙ ΑΜΠΕΛΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΛΙΑΣ, ΥΠΟΤΡΟΠΙΚΩΝ ΦΥΤΩΝ ΚΑΙ ΑΜΠΕΛΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ Β. Βανδέρα Χημικός Msc, Τεχνικός Υπεύθυνος Εργαστηρίου Ελαιολάδου Μυτιλήνης ΑΝΑΛΥΣΕΙΣ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΠΟΛΝΤΟ (PEUMUS BOLDUS) Βασιλείου Ιωάννα Φαρμακοποιός Μ.Ρ.Α.

ΜΠΟΛΝΤΟ (PEUMUS BOLDUS) Βασιλείου Ιωάννα Φαρμακοποιός Μ.Ρ.Α. ΜΠΟΛΝΤΟ (PEUMUS BOLDUS) Βασιλείου Ιωάννα Φαρμακοποιός Μ.Ρ.Α. ΜΠΟΛΝΤΟ (PEUMUS BOLDUS) Το μπόλντο ανήκει στην οικογένεια των Monimiaceae. Eίναι αυτοφυές της περιοχής των Άνδεων της Χιλής και του Περού, αλλά

Διαβάστε περισσότερα

Ελαιόλαδο. από Φιλοπεριβαλλοντικά Συστήματα Διαχείρισης

Ελαιόλαδο. από Φιλοπεριβαλλοντικά Συστήματα Διαχείρισης Ελαιόλαδο από Φιλοπεριβαλλοντικά Συστήματα Διαχείρισης Γιατί Ελαιόλαδο και γιατί από Φιλοπεριβαλλοντικά Συστήματα Διαχείρισης; Δεν υποβαθμίζει: - το περιβάλλον και τους φυσικούς πόρους - τη βιολογική αξία

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΣΟΡΓΟΥ ΚΑΙ ΚΕΝΑΦ ΓΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ, ΒΙΟ-ΥΛΙΚΩΝ ΚΑΙ ΖΩΟΤΡΟΦΩΝ. Ευθυμία ΑΛΕΞΟΠΟΥΛΟΥ Τμήμα Βιομάζας ΚΑΠΕ

ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΣΟΡΓΟΥ ΚΑΙ ΚΕΝΑΦ ΓΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ, ΒΙΟ-ΥΛΙΚΩΝ ΚΑΙ ΖΩΟΤΡΟΦΩΝ. Ευθυμία ΑΛΕΞΟΠΟΥΛΟΥ Τμήμα Βιομάζας ΚΑΠΕ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΣΟΡΓΟΥ ΚΑΙ ΚΕΝΑΦ ΓΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ, ΒΙΟ-ΥΛΙΚΩΝ ΚΑΙ ΖΩΟΤΡΟΦΩΝ Ευθυμία ΑΛΕΞΟΠΟΥΛΟΥ Τμήμα Βιομάζας ΚΑΠΕ ΟΜΟΙΟΤΗΤΕΣ ΜΕΤΑΞΥ ΤΟΥ ΣΟΡΓΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΚΕΝΑΦ Είναι και οι δύο ετήσιες ανοιξιάτικες καλλιέργειες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΟΜΙΛΙΑΣ ΠΑΥΛΟΥ ΚΑΠΟΓΛΟΥ ΣΤΗΝ ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΣΤΙΣ 29-30/ 3/2013 ΣΤΟ ΑΓΡΙΝΙΟ.

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΟΜΙΛΙΑΣ ΠΑΥΛΟΥ ΚΑΠΟΓΛΟΥ ΣΤΗΝ ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΣΤΙΣ 29-30/ 3/2013 ΣΤΟ ΑΓΡΙΝΙΟ. ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΟΜΙΛΙΑΣ ΠΑΥΛΟΥ ΚΑΠΟΓΛΟΥ ΣΤΗΝ ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΣΤΙΣ 29-30/ 3/2013 ΣΤΟ ΑΓΡΙΝΙΟ. Στην αρχή της ομιλίας του ο Γεωπόνος κ. Παύλος Καπόγλου, συγγραφέας του βιβλίο «ΣΤΕΒΙΑ:

Διαβάστε περισσότερα

) η οποία απελευθερώνεται στην ατμόσφαιρα και ένα ποσοστό σε αμμωνιακά ιόντα (NH + ). Αυτή η διαδικασία

) η οποία απελευθερώνεται στην ατμόσφαιρα και ένα ποσοστό σε αμμωνιακά ιόντα (NH + ). Αυτή η διαδικασία Ιδιότητες και αποτελέσματα UTEC 46 = Ο ΕΠΙΤΥΧΗΜΕΝΟΣ ΤΥΠΟΣ ΓΙΑ ΥΨΗΛΕΣ ΑΠΟΔΟΣΕΙΣ Η Ουρία είναι ένα από τα πιο ευρέως διαδεδομένα αζωτούχα λιπάσματα, συνδυάζοντας τις υψηλές λιπαντικές μονάδες και την ευκολία

Διαβάστε περισσότερα

Η συμβολή του Καλίου στην ανάπτυξη των φυτών

Η συμβολή του Καλίου στην ανάπτυξη των φυτών Η συμβολή του Καλίου στην ανάπτυξη των φυτών 1. Τα φυτά δεσμεύουν την ηλιακή ενέργεια E H 2 O CO 2 χλωροφύλλη σάκχαρα Ηηλιακήενέργεια μετατρέπεται σε χημική ενέργεια μέσω της φωτοσύνθεσης. Αν και όλα τα

Διαβάστε περισσότερα

Έκθεση βέλτιστου τρόπου εξαπόλυσης και διάθεσης φυσικών εχθρών

Έκθεση βέλτιστου τρόπου εξαπόλυσης και διάθεσης φυσικών εχθρών Έκθεση βέλτιστου τρόπου εξαπόλυσης και διάθεσης φυσικών εχθρών «ΟΡΘΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΒΙΟΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΒΙΟΤΙΚΩΝ ΠΑΡΑΜΕΤΡΩΝ ΣΕ ΥΔΡΟΠΟΝΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΟΜΑΤΑΣ ΚΑΙ ΜΑΡΟΥΛΙΟΥ HYDROFLIES» ΟΡΘΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΖΑΝΝΕΙΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΠΕΙΡΑΙΑ ΤΕΛΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΙΤΛΟΣ: ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΦΥΤΩΝ ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΟ ΦΩΣ ΚΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ

ΖΑΝΝΕΙΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΠΕΙΡΑΙΑ ΤΕΛΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΙΤΛΟΣ: ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΦΥΤΩΝ ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΟ ΦΩΣ ΚΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ ΖΑΝΝΕΙΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΠΕΙΡΑΙΑ ΤΕΛΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΙΤΛΟΣ: ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΦΥΤΩΝ ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΟ ΦΩΣ ΚΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ ΟΝΟΜΑ: ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΜΠΑΛΤΖΩΗΣ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: Κος ΓΙΑΝΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Τοπικά παραδοσιακά τρόφιμα : Oίνος OΡΘΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΟΙΝΩΝ

Τοπικά παραδοσιακά τρόφιμα : Oίνος OΡΘΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΟΙΝΩΝ Τοπικά παραδοσιακά τρόφιμα : Oίνος OΡΘΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΟΙΝΩΝ ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΟΤΣΕΡΙΔΗΣ Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Τμήμα Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής του Ανθρώπου Τοπικά Παραδοσιακά

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΙΝΩΔΩΝ ΦΥΤΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ. Ευθυμία ΑΛΕΞΟΠΟΥΛΟΥ Τμήμα Βιομάζας ΚΑΠΕ

ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΙΝΩΔΩΝ ΦΥΤΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ. Ευθυμία ΑΛΕΞΟΠΟΥΛΟΥ Τμήμα Βιομάζας ΚΑΠΕ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΙΝΩΔΩΝ ΦΥΤΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Ευθυμία ΑΛΕΞΟΠΟΥΛΟΥ Τμήμα Βιομάζας ΚΑΠΕ ΙΝΩΔΗ ΦΥΤΑ Σύμφωνα με την ιστοσελίδα www.fibrecrops.nl τα ινώδη φυτά ανάλογα από το μέρος του φυτού που προέρχονται

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΑΝΤΗΣΗΣ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ 12CHN409

ΣΥΝΑΝΤΗΣΗΣ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ 12CHN409 ΠΡΑΚΤΙΚΑ 4 ης ΣΥΝΑΝΤΗΣΗΣ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ 12CHN409 Βιολογικά ενεργά αιθέρια έλαια και άλλες ευεργετικές για την υγεία ουσίες από Ελληνικά και Κινέζικα ενδημικά φυτά - Bioactive essential oils and other beneficial

Διαβάστε περισσότερα

Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Ο. Εισαγωγικές Έννοιες. Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013

Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Ο. Εισαγωγικές Έννοιες. Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013 Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ IN VITRO ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Ο Εισαγωγικές Έννοιες Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013 Καλλιέργεια in vitro (= μέσα σε γυαλί): η καλλιέργεια

Διαβάστε περισσότερα

Ινστιτούτο ασικών Ερευνών. πολύτιµες ιδιότητες»

Ινστιτούτο ασικών Ερευνών. πολύτιµες ιδιότητες» ΓΕΝΙΚΗ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Ινστιτούτο ασικών Ερευνών (Βασιλικά, Λουτρά Θέρµης) ρ. Ιωάννης Σπανός Τακτικός Ερευνητής «Κρανιά: Μία νέα καλλιέργεια µε πολύτιµες ιδιότητες» Λαµία, 16Μαϊου 2012 Τοποθέτηση

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2 31-7-14 ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2 Στο σχήμα 1 του άρθρου που δημοσιεύσαμε την προηγούμενη φορά φαίνεται η καθοριστικός ρόλος των μικροοργανισμών για την ύπαρξη της ζωής, αφού χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΟΦΙΜΑ ΑΠΟ ΓΕΝΕΤΙΚΑ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΟΥΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥΣ:

ΤΡΟΦΙΜΑ ΑΠΟ ΓΕΝΕΤΙΚΑ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΟΥΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥΣ: ΤΡΟΦΙΜΑ ΑΠΟ ΓΕΝΕΤΙΚΑ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΟΥΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥΣ: ΕΝΑ ΠΕΙΡΑΜΑ ΜΕ ΑΓΝΩΣΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ, ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ, ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΝΙΚΟΛΑΣ ΠΡΙΜΗΚΥΡΙΟΣ, ΓΕΩΠΟΝΟΣ, Δρ. ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΦΥΤΩΝ ΓΕΝΕΤΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

Σχήμα. Ευγενόλη (Ι), καρβακρόλη (ΙΙ), θυμόλη (ΙΙΙ). Σχήμα. Εστραγκόλη (αριστερά), ανηθόλη (κέντρο), μυριστισίνη (δεξιά).

Σχήμα. Ευγενόλη (Ι), καρβακρόλη (ΙΙ), θυμόλη (ΙΙΙ). Σχήμα. Εστραγκόλη (αριστερά), ανηθόλη (κέντρο), μυριστισίνη (δεξιά). ΑΡΤΥΜΑΤΑ Κάποια φυτά/τμήμα φυτών με έντονες και χαρακτηριστικές γεύσεις και αρώματα χρησιμοποιούνται αποξηραμένα είτε νωπά ως καρυκεύματα ή μπαχαρικά. Σε αυτά περιλαμβάνονται καρποί, σπόροι, φλοιοί δένδρων.

Διαβάστε περισσότερα

Επιδραση της αλατισης και καπνισης στα θρεπτικα συστατικά των ζωικών προιοντων Εκτός από το χλωριούχο νάτριο, για συντηρηση για τα ψαρια και το

Επιδραση της αλατισης και καπνισης στα θρεπτικα συστατικά των ζωικών προιοντων Εκτός από το χλωριούχο νάτριο, για συντηρηση για τα ψαρια και το Επιδραση της αλατισης και καπνισης στα θρεπτικα συστατικά των ζωικών προιοντων Εκτός από το χλωριούχο νάτριο, για συντηρηση για τα ψαρια και το κρεας, γίνεται και χρήση άλλων αλατων όπως νιτρικών και νιτρωδών.

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογία Προϊόντων Φυτικής Προέλευσης

Τεχνολογία Προϊόντων Φυτικής Προέλευσης Τεχνολογία Προϊόντων Φυτικής Προέλευσης Τεχνολογία Χυµού Φρούτων Εισαγωγή Αναφερόµαστε κυρίως σε εσπεριδοειδή (πορτοκάλια, λεµόνια, κίτρο), σε πυρηνόκαρπα (βερίκοκα, ροδάκινα, δαµάσκηνα, αχλάδια) και µήλα.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΒΟΤΑΝΙΚΗ - ΖΙΖΑΝΙΟΛΟΓΙΑ

ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΒΟΤΑΝΙΚΗ - ΖΙΖΑΝΙΟΛΟΓΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΒΟΤΑΝΙΚΗ - ΖΙΖΑΝΙΟΛΟΓΙΑ ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ 2014-15 Α. Λιόπα-Τσακαλίδη Γ. Ζερβουδάκης ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΩΝ ΓΕΩΠΟΝΩΝ ΤΕΙ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Αναπαραγωγή (reproduction) ζιζανίων Εγγενής αναπαραγωγή (sexual

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΟ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟ

ΝΕΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΟ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟ ΝΕΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΟ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟ Κωνσταντίνα Τζιά Καθηγήτρια ΕΜΠ Εργαστήριο Χημείας και Τεχνολογίας Τροφίμων, Σχολή Χημικών Μηχανικών, ΕΜΠ Νέα προϊόντα - Ελαιόλαδο Αντικατάσταση άλλων λιπαρών σε προϊόντα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΗ: Αντωνοπούλου Ακριβή Γιάτα Κλίντον. Γεωργόπουλος Παναγιώτης Αραμπατζάκης Βασίλης. Ευχαριστούμε ιδιαίτερα τον κ.

ΜΕΛΗ: Αντωνοπούλου Ακριβή Γιάτα Κλίντον. Γεωργόπουλος Παναγιώτης Αραμπατζάκης Βασίλης. Ευχαριστούμε ιδιαίτερα τον κ. ΜΕΛΗ: Γεωργόπουλος Παναγιώτης Αραμπατζάκης Βασίλης Αντωνοπούλου Ακριβή Γιάτα Κλίντον Ευχαριστούμε ιδιαίτερα τον κ. Παρασκευόπουλο Ιστορικό Πλαίσιο: - Πρωτοεμφανίστηκε πριν από 5.000 χρόνια στην Αφρική.

Διαβάστε περισσότερα

Επίτευξη και προσδιορισμός της βέλτιστης τεχνολογικής ωριμότητας. Κανάκης Γιάννης Γεωπόνος Οινολόγος Mc

Επίτευξη και προσδιορισμός της βέλτιστης τεχνολογικής ωριμότητας. Κανάκης Γιάννης Γεωπόνος Οινολόγος Mc Επίτευξη και προσδιορισμός της βέλτιστης τεχνολογικής ωριμότητας Κανάκης Γιάννης Γεωπόνος Οινολόγος Mc Ποιότητα Σταφυλιών Στάδια Ανάπτυξης της Ράγας Δυνατότητα Επίτευξης Βέλτιστης Τεχνολογικής Ωριμότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΩΘΟΥΜΕΝΕΣ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ

ΠΡΟΩΘΟΥΜΕΝΕΣ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΠΡΟΩΘΟΥΜΕΝΕΣ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΑΝΝΑ ΦΟΥΛΙΔΗ Προϊσταμένη του τμήματος Πυρηνοκάρπων - Μηλοειδών Διεύθυνση ΠΑΠ Δενδροκηπευτικής ΥΠΑΑΤ ΛΑΡΙΣΑ 22-02-2013 ΜΥΡΤΙΛΟ 2 ΣΥΛΛΟΓΙΚΕΣ Υψηλό κόστος

Διαβάστε περισσότερα

Κυρούδη Λαμπρινή. Η επίδραση του φωτός στην ανάπτυξη των φυτών

Κυρούδη Λαμπρινή. Η επίδραση του φωτός στην ανάπτυξη των φυτών Κυρούδη Λαμπρινή Η επίδραση του φωτός στην ανάπτυξη των φυτών ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ Η έρευνα αυτή διαπραγματεύεται, θέλοντας να εξηγήσει τα εξής θέματα:- Ο ρόλος του φωτός στην ανάπτυξη των φυτών-

Διαβάστε περισσότερα

ενζυμική αμαύρωση. Η ενζυμική αμαύρωση είναι το μαύρισμα τις μελανίνες

ενζυμική αμαύρωση. Η ενζυμική αμαύρωση είναι το μαύρισμα τις μελανίνες Ενζυμική αμαύρωση Όταν καθαρίζουμε ή κόβουμε λαχανικά και φρούτα συμβαίνουν μια σειρά αντιδράσεων που μεταβάλουν το χρώμα της σάρκας τους σε σκούρο. Αυτές οι μεταβολές ονομάζονται ενζυμική αμαύρωση. Η

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΓΡΑΒΙΑΣ 1998 1999 ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ «ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ ΕΝΤΟΣ ΚΑΙ ΕΚΤΟΣ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΟΥ» ΥΠΕΥΘΥΝΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: ΑΓΓΕΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΑΝΔΡΕΑΣ ΜΑΘΗΤΕΣ: Β Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΡΗΓΑΚΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία Βιολογίας 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ

Εργασία Βιολογίας 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ Εργασία Βιολογίας Καθηγητής: Πιτσιλαδής Β. Μαθητής: Μ. Νεκτάριος Τάξη: Β'2 Υλικό: Κεφάλαιο 3 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ Την ενέργεια και τα υλικά που οι οργανισμοί εξασφαλίζουν από το περιβάλλον

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΗΣ Δ ΤΑΞΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΖΟΥΝ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΑ ΤΡΙΠΤΥΧΑ ΓΙΑ ΤΑ ΑΡΩΜΑΤΙΚΑ ΦΥΤΑ ΕΝΙΑΙΟ ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ «ΙΑΜΑΤΙΚΗ»

ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΗΣ Δ ΤΑΞΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΖΟΥΝ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΑ ΤΡΙΠΤΥΧΑ ΓΙΑ ΤΑ ΑΡΩΜΑΤΙΚΑ ΦΥΤΑ ΕΝΙΑΙΟ ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ «ΙΑΜΑΤΙΚΗ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΗΣ Δ ΤΑΞΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΖΟΥΝ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΑ ΤΡΙΠΤΥΧΑ ΓΙΑ ΤΑ ΑΡΩΜΑΤΙΚΑ ΦΥΤΑ ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΜΕ ΤΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ MS PUBLISHER ΕΝΙΑΙΟ ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ «ΙΑΜΑΤΙΚΗ» Λεβάντα Η λεβάντα είναι αειθαλές

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη αξιολόγησης της επίδρασης διαφορετικών φυσικών. ουσιών στην αντοχή της ροδιάς σε χαµηλές θερµοκρασίες

Μελέτη αξιολόγησης της επίδρασης διαφορετικών φυσικών. ουσιών στην αντοχή της ροδιάς σε χαµηλές θερµοκρασίες Μελέτη αξιολόγησης της επίδρασης διαφορετικών φυσικών ουσιών στην αντοχή της ροδιάς σε χαµηλές θερµοκρασίες Παυλίνα ρογούδη, αναπλ. ερευνήτρια Ανθούλα έλλα, γεωπόνος MSc Γεώργιος Παντελίδης, µεταδιδακτορικός

Διαβάστε περισσότερα

2. Επέλεξε τα μέσα (ποτιστικό, σύγχρονα εργαλεία)

2. Επέλεξε τα μέσα (ποτιστικό, σύγχρονα εργαλεία) Πριν ξεκινήσεις 1. Επέλεξε το χώρο (νερό, καλό έδαφος) 2. Επέλεξε τα μέσα (ποτιστικό, σύγχρονα εργαλεία) 3. Ξέχασε κατ αρχήν ευαίσθητα και σπάνια φυτά. Πρώτα περπάτα σε γνωστά μονοπάτια και σ αυτό που

Διαβάστε περισσότερα

Προϊόντα κυψέλης και η σημασία. Αντώνιος Ε. Τσαγκαράκης Γεωπόνος Εντομολόγος, MSc, PhD Εκπαιδευτής Ι.Γ.Ε.

Προϊόντα κυψέλης και η σημασία. Αντώνιος Ε. Τσαγκαράκης Γεωπόνος Εντομολόγος, MSc, PhD Εκπαιδευτής Ι.Γ.Ε. Προϊόντα κυψέλης και η σημασία τους για την υγεία του μελισσιού Αντώνιος Ε. Τσαγκαράκης Γεωπόνος Εντομολόγος, MSc, PhD Εκπαιδευτής Ι.Γ.Ε. Κηρήθρα Επωαστικός - αποθηκευτικός χώρος εντός της κυψέλης Είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2007

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2007 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2007 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (ΙΙ) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: Ανθοκομία - Κηποτεχνία ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΩΝ ΓΕΩΠΟΝΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΦΥΤΩΝ. Ανίχνευση αμύλου σε φυτικούς ιστούς με διάλυμα ιωδίου. ΔΗΜΟΥ ΔΗΜΗΤΡΑ Δρ.

ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΩΝ ΓΕΩΠΟΝΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΦΥΤΩΝ. Ανίχνευση αμύλου σε φυτικούς ιστούς με διάλυμα ιωδίου. ΔΗΜΟΥ ΔΗΜΗΤΡΑ Δρ. ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΩΝ ΓΕΩΠΟΝΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΦΥΤΩΝ Ανίχνευση αμύλου σε φυτικούς ιστούς με διάλυμα ιωδίου ΔΗΜΟΥ ΔΗΜΗΤΡΑ Δρ. Γεωπόνος Ανίχνευση αμύλου σε φυτικούς ιστούς με διάλυμα ιωδίου Γενικά Το άμυλο

Διαβάστε περισσότερα

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί Δημήτρης Η. Β 1 25.3.14 3 Ο Κεφάλαιο 3.1 Ενέργεια και οργανισμοί Η ενέργεια έχει κεντρική σημασία για έναν οργανισμό, γιατί ό,τι και να κάνουμε χρειαζόμαστε ενέργεια. Ο κλάδος της βιολογίας που ασχολείται

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΙΑ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΓΛΥΚΟΥ ΣΟΡΓΟΥ

ΟΜΙΛΙΑ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΓΛΥΚΟΥ ΣΟΡΓΟΥ ΟΜΙΛΙΑ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΓΛΥΚΟΥ ΣΟΡΓΟΥ Sorghum bicolor (L) Moench cv. Keller ΓΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΒΙΟΚΑΥΣΙΜΟΥ» BIOSIS» Πρόγραμμα Κοινοτικής Πρωτοβουλίας» INTERREG IIIA ΕΛΛΑΔΑ ΙΤΑΛΙΑ 2000-2006»» ΑΘΗΝΑ ΘΕΟΔΩΡΑΚΟΠΟΥΛΟΥ»

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΔΡΑΣΗ ΣΥΣΤΑΤΙΚΩΝ ΤΩΝ ΣΤΙΓΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΦΥΤΟΥ ΚΡΟΚΟΣ (Crocus sativus L. )

ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΔΡΑΣΗ ΣΥΣΤΑΤΙΚΩΝ ΤΩΝ ΣΤΙΓΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΦΥΤΟΥ ΚΡΟΚΟΣ (Crocus sativus L. ) ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΔΡΑΣΗ ΣΥΣΤΑΤΙΚΩΝ ΤΩΝ ΣΤΙΓΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΦΥΤΟΥ ΚΡΟΚΟΣ (Crocus sativus L. ) Μόσχος Γ. Πολυσίου, Χημικός, Καθηγητής Χημείας, Εργαστήριο Γενικής Χημείας, Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών

Διαβάστε περισσότερα

26/5/2015. Φωτεινές αντιδράσεις - Σκοτεινές αντιδράσεις. Μήκος κύµατος φωτός (nm) φως. Σάκχαρα πρίσµα

26/5/2015. Φωτεινές αντιδράσεις - Σκοτεινές αντιδράσεις. Μήκος κύµατος φωτός (nm) φως. Σάκχαρα πρίσµα Δηµοκρίτειο Πανεπιστήµιο Θράκης Τµήµα Αγροτικής Ανάπτυξης Φάσµα απορρόφησης της χρωστικής ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ «Φωτοσύνθεση» Ορεστιάδα 2015 Φωτοσύνθεση CO 2 +2H 2 S (CH 2 O) + H 2 O + 2S 6CO 2 +12H 2 O C 6

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΕΛΑΙΟΚΡΑΜΒΗΣ ΣΕ ΗΜΟΥΣ ΤΗΣ ΥΤ. ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ. Από Ερευνητική Οµάδα της Γεωπονικής Σχολής του ΑΠΘ

ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΕΛΑΙΟΚΡΑΜΒΗΣ ΣΕ ΗΜΟΥΣ ΤΗΣ ΥΤ. ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ. Από Ερευνητική Οµάδα της Γεωπονικής Σχολής του ΑΠΘ ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΕΛΑΙΟΚΡΑΜΒΗΣ ΣΕ ΗΜΟΥΣ ΤΗΣ ΥΤ. ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ Από Ερευνητική Οµάδα της Γεωπονικής Σχολής του ΑΠΘ ΒΟΤΑΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ ΕΛΑΙΟΚΡΑΜΒΗΣ Η ελαιοκράµβη (Brassica spp.) είναι ετήσιο φυτό

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάπτυξη των ενεργειακών καλλιεργειών μέσα από το βιοντίζελ και οι προοπτικές τους

Η ανάπτυξη των ενεργειακών καλλιεργειών μέσα από το βιοντίζελ και οι προοπτικές τους Η ανάπτυξη των ενεργειακών καλλιεργειών μέσα από το βιοντίζελ και οι προοπτικές τους Δρ Έφη Αλεξοπούλου Υπεύθυνη Ενεργειακών Καλλιεργειών του Τμήματος Βιομάζας ΚΑΠΕ Ενεργειακές καλλιέργειες Ετήσιες για

Διαβάστε περισσότερα

Καινοτόμα προϊόντα από αρωματικά και φαρμακευτικά φυτά της ελληνικής χλωρίδας Στέργιος Τζιμίκας Ιατρός διευθύνων σύμβουλος Dioscurides OE

Καινοτόμα προϊόντα από αρωματικά και φαρμακευτικά φυτά της ελληνικής χλωρίδας Στέργιος Τζιμίκας Ιατρός διευθύνων σύμβουλος Dioscurides OE Η συμβολή των αρωματικών και φαρμακευτικών φυτών στην ανάπτυξη της Δυτικής Μακεδονίας Καινοτόμα προϊόντα από αρωματικά και φαρμακευτικά φυτά της ελληνικής χλωρίδας Στέργιος Τζιμίκας Ιατρός διευθύνων σύμβουλος

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΒΟΤΑΝΙΚΗ - ΖΙΖΑΝΙΟΛΟΓΙΑ

ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΒΟΤΑΝΙΚΗ - ΖΙΖΑΝΙΟΛΟΓΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΒΟΤΑΝΙΚΗ - ΖΙΖΑΝΙΟΛΟΓΙΑ ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ 2014-15 Α. Λιόπα-Τσακαλίδη Γ. Ζερβουδάκης ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΩΝ ΓΕΩΠΟΝΩΝ ΤΕΙ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Η αντιμετώπιση των ζιζανίων στα καλλιεργούμενα φυτά είναι απαραίτητη

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΗ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑ. Μαντώ Κυριακού 2015

ΓΕΝΙΚΗ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑ. Μαντώ Κυριακού 2015 ΓΕΝΙΚΗ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑ Μαντώ Κυριακού 2015 Ενεργειακό Στα βιολογικά συστήματα η διατήρηση της ενέργειας συμπεριλαμβάνει οξειδοαναγωγικές αντιδράσεις παραγωγή ATP Οξείδωση: απομάκρυνση e από ένα υπόστρωμα

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΖΙΖΑΝΙΩΝ 8. Χαµοµήλι (Chamomilla recutita, Asteraceae)

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΖΙΖΑΝΙΩΝ 8. Χαµοµήλι (Chamomilla recutita, Asteraceae) ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΖΙΖΑΝΙΩΝ 8 Χαµοµήλι (Chamomilla recutita, Asteraceae) Το χαµοµήλι είναι ετήσιο, χειµερινό, δικοτυλήδονο φυτό µε όρθια έκφυση και φθάνει µέχρι το ύψος των 60 cm. Αναπαράγεται µε σπόρους

Διαβάστε περισσότερα

Μικροβιολογία Τροφίμων Ι

Μικροβιολογία Τροφίμων Ι Μικροβιολογία Τροφίμων Ι Ενότητα 16: Φυσικά Αντιμικροβιακά Συστήματα, 2ΔΩ Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου Διδάσκοντες: Γεώργιος - Ιωάννης Νύχας Ευστάθιος Πανάγου Μαθησιακοί Στόχοι

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΤΡΟΦΗΣ ΩΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ. Η παραγωγή τροφής

Η ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΤΡΟΦΗΣ ΩΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ. Η παραγωγή τροφής Η ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΤΡΟΦΗΣ ΩΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ Η παραγωγή τροφής Καλύπτει τη βασικότερη ανθρώπινη ανάγκη Ιστορικά, η πρώτη αιτία ανθρώπινης παρέµβασης στο φυσικό περιβάλλον Σχετίζεται άµεσα µε τον υπερπληθυσµό

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΑ ΕΔΑΦΟΥΣ ΑΡΔΕΥΣΗ

ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΑ ΕΔΑΦΟΥΣ ΑΡΔΕΥΣΗ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΑ ΕΔΑΦΟΥΣ ΑΡΔΕΥΣΗ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΑ ΕΔΑΦΟΥΣ ΧΕΙΡΩΝΑΚΤΙΚΑ Ξελάκκωμα (λεκάνη βάθους 10 cm) Σκάψιμο (σε βάθος 15-20 cm μετά το κλάδεμα) Σκάλισμα (σε βάθος 5-8 cm μετά την καρπόδεση) ΜΕ ΕΛΚΥΣΤΗΡΕΣ Δίυνα

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΗ ΔΕΝΔΡΟΚΟΜΙΑ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΔΕΝΔΡΟΚΟΜΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ Δρ. ΡΟΥΣΣΟΣ ΠΕΤΡΟΣ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ

ΓΕΝΙΚΗ ΔΕΝΔΡΟΚΟΜΙΑ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΔΕΝΔΡΟΚΟΜΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ Δρ. ΡΟΥΣΣΟΣ ΠΕΤΡΟΣ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗ ΔΕΝΔΡΟΚΟΜΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΔΕΝΔΡΟΚΟΜΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ Δρ. ΡΟΥΣΣΟΣ ΠΕΤΡΟΣ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Η γενική δενδροκομία πραγματεύεται τη βιολογία των καρποφόρων δένδρων και θάμνων

Διαβάστε περισσότερα

Ολοκληρωµένη Διαχείριση Ζιζανίων Πρόγραµµα LIFE+ HydroSense

Ολοκληρωµένη Διαχείριση Ζιζανίων Πρόγραµµα LIFE+ HydroSense Ολοκληρωµένη Διαχείριση Ζιζανίων Πρόγραµµα LIFE+ HydroSense Δρ Βάγια Α. Κατή Τµήµα Ζιζανιολογίας Μπενάκειο Φυτοπαθολογικό Ινστιτούτο Α Κύκλος Εκπαίδευσης Νίκαια Λάρισας, 8 Φεβ. 2011 Ζηµιές από τα ζιζάνια

Διαβάστε περισσότερα

Αειφορία και Αγροτική ανάπτυξη Δρ Ηλίας Ελευθεροχωρινός, Καθηγητής, Εργαστήριο Γεωργίας, Γεωπονική Σχολή, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης

Αειφορία και Αγροτική ανάπτυξη Δρ Ηλίας Ελευθεροχωρινός, Καθηγητής, Εργαστήριο Γεωργίας, Γεωπονική Σχολή, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Αειφορία και Αγροτική ανάπτυξη Δρ Ηλίας Ελευθεροχωρινός, Καθηγητής, Εργαστήριο Γεωργίας, Γεωπονική Σχολή, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Αειφορία και Αγροτική ανάπτυξη Αειφόρος αγροτική ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΣΦΑΓΙΟΥ ΚΑΙ ΚΡΕΑΤΟΣ ΟΡΝΙΘIΩΝ ΣΤΑ ΣΙΤΗΡΕΣΙΑ ΤΩΝ ΟΠΟΙΩΝ ΠΡΟΣΤΕΘΗΚΕ ΟΞΙΚΗ α- ΤΟΚΟΦΕΡΟΛΗ, ΓΛΥΚΑΝΙΣΟΣ Ή ΜΕΛΙΣΣΟΧΟΡΤΟ

ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΣΦΑΓΙΟΥ ΚΑΙ ΚΡΕΑΤΟΣ ΟΡΝΙΘIΩΝ ΣΤΑ ΣΙΤΗΡΕΣΙΑ ΤΩΝ ΟΠΟΙΩΝ ΠΡΟΣΤΕΘΗΚΕ ΟΞΙΚΗ α- ΤΟΚΟΦΕΡΟΛΗ, ΓΛΥΚΑΝΙΣΟΣ Ή ΜΕΛΙΣΣΟΧΟΡΤΟ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΣΦΑΓΙΟΥ ΚΑΙ ΚΡΕΑΤΟΣ ΟΡΝΙΘIΩΝ ΣΤΑ ΣΙΤΗΡΕΣΙΑ ΤΩΝ ΟΠΟΙΩΝ ΠΡΟΣΤΕΘΗΚΕ ΟΞΙΚΗ α- ΤΟΚΟΦΕΡΟΛΗ, ΓΛΥΚΑΝΙΣΟΣ Ή ΜΕΛΙΣΣΟΧΟΡΤΟ Αναστασιάδου Μ. (1), Παπιγγιώτη Ε. (1), Ντότας Β. (1), Χατζηζήσης Λ. (2), Γεωργίου

Διαβάστε περισσότερα

-H 2 H2 O R C COOH. α- κετοξύ

-H 2 H2 O R C COOH. α- κετοξύ Παραπροϊόντα αλκοολικής ζύµωσης Τα παραπροϊόντα της αλκοολικής ζύµωσης είναι χηµικές ενώσεις που προέρχονται είτε από τον ίδιο το µηχανισµό της αλκοολικής ζύµωσης, είτε από το µεταβολισµό της ζύµης, είτε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΩΜΑΤΙΚΑ & ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΑ ΦΥΤΑ: Καλλιέργεια-Μεταποίηση-Εμπορία

ΑΡΩΜΑΤΙΚΑ & ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΑ ΦΥΤΑ: Καλλιέργεια-Μεταποίηση-Εμπορία ΑΡΩΜΑΤΙΚΑ & ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΑ ΦΥΤΑ: Καλλιέργεια-Μεταποίηση-Εμπορία ΚΟΡΙΝΘΟΣ Δευτέρα 27 Απριλίου 2015 ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΚΟΡΙΝΘΙΑΣ & Ο.Ε.Β.Ε. Ν. ΚΟΡΙΝΘΙΑΣ ΕΙΣΗΓΗΤΕΣ: ΝΙΚΟΣ ΘΥΜΑΚΗΣ - ΓΕΩΠΟΝΟΣ, Επιτ. Πρόεδρος ΕΣΕΦΥ

Διαβάστε περισσότερα

Ευάγγελος Ζήκος -Γεωπόνος M. Sc ΑΝΕΠΙΘΥΜΗΤΕΣ ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ

Ευάγγελος Ζήκος -Γεωπόνος M. Sc ΑΝΕΠΙΘΥΜΗΤΕΣ ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ Ευάγγελος Ζήκος -Γεωπόνος M. Sc ΑΝΕΠΙΘΥΜΗΤΕΣ ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ Οι κύριες αλλοιώσεις του ελαιολάδου είναι : Η υδρόλυση Η οξείδωση Η υδρόλυση συμβαίνει κυρίως στο χρόνο πριν από την παραλαβή του ελαιολάδου

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΑΠΟΔΟΣΗΣ ΣΕ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΒΑΜΒΑΚΟΣ ΜΕ ΤΗΣ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΓΕΩΡΓΙΑΣ ΑΚΡΙΒΕΙΑΣ. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ HYDROSENSE

ΑΡΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΑΠΟΔΟΣΗΣ ΣΕ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΒΑΜΒΑΚΟΣ ΜΕ ΤΗΣ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΓΕΩΡΓΙΑΣ ΑΚΡΙΒΕΙΑΣ. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ HYDROSENSE ΑΡΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΑΠΟΔΟΣΗΣ ΣΕ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΒΑΜΒΑΚΟΣ ΜΕ ΤΗΣ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΓΕΩΡΓΙΑΣ ΑΚΡΙΒΕΙΑΣ. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ HYDROSENSE ΛΕΥΤΕΡΗΣ ΕΥΑΓΓΕΛΟΥ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗΣ ΚΑΙ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗΣ ΕΔΑΦΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ

ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΑΣ Χ. Τανανάκη, Α. Θρασυβούλου Εργαστήριο Μελισσοκομίας Σηροτροφίας Α.Π.Θ. Email: tananaki@agro.auth.gr Website: www.beelab.gr Tel: 2310-472983 2.500.000 Αριθμός Κυψελών

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΕΤΙΚΑ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΦΥΤΑ (ΑΝΤΟΧΗ ΣΕ ΕΝΤΟΜΑ-ΙΟΥΣ)

ΓΕΝΕΤΙΚΑ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΦΥΤΑ (ΑΝΤΟΧΗ ΣΕ ΕΝΤΟΜΑ-ΙΟΥΣ) ΓΕΝΕΤΙΚΑ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΦΥΤΑ (ΑΝΤΟΧΗ ΣΕ ΕΝΤΟΜΑ-ΙΟΥΣ) 1 ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΦΥΤΩΝ ΜΕ ΑΝΤΟΧΗ ΣΕ ΕΝΤΟΜΑ 19 Παράγοντες που συμβάλλουν σε αύξηση των εντόμων 1. Μονοκαλλιέργειες 2. Βελτίωση με κριτήριο αποκλειστικά την

Διαβάστε περισσότερα

Μικροβιολογία Τροφίμων Ι

Μικροβιολογία Τροφίμων Ι Μικροβιολογία Τροφίμων Ι Ενότητα 11: Εξωγενείς Παράγοντες Θερμοκρασία, 2ΔΩ Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου Διδάσκοντες: Γεώργιος - Ιωάννης Νύχας Ευστάθιος Πανάγου Μαθησιακοί Στόχοι

Διαβάστε περισσότερα

Αριθµ. Πρωτ.: 3156/123194. ΠΡΟΣ: όπως Π.. ΚΟΙΝ: όπως Π.. ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ

Αριθµ. Πρωτ.: 3156/123194. ΠΡΟΣ: όπως Π.. ΚΟΙΝ: όπως Π.. ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΒΙΩΣΙΜΗΣ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΦΥΤΟΓΕΝΕΤΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΛΑΠΛΑΣΙΑΣΤΙΚΟΥ ΥΛΙΚΟΥ ΚΑΛΛΙΕΡΓΟΥΜΕΝΩΝ ΦΥΤΙΚΩΝ ΕΙ ΩΝ ΤΜΗΜΑ Α1

Διαβάστε περισσότερα

Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό διατίθεται με του όρους χρήσης Creative Commons (CC) Αναφορά Δημιουργού Μη Εμπορική Χρήση Όχι Παράγωγα Έργα.

Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό διατίθεται με του όρους χρήσης Creative Commons (CC) Αναφορά Δημιουργού Μη Εμπορική Χρήση Όχι Παράγωγα Έργα. 2 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό διατίθεται με του όρους χρήσης Creative Commons (CC) Αναφορά Δημιουργού Μη Εμπορική Χρήση Όχι Παράγωγα Έργα. Για εκπαιδευτικό υλικό, όπως εικόνες, διαγράμματα,

Διαβάστε περισσότερα

Ιπποφαές: µία καινοτόµος καλλιέργεια

Ιπποφαές: µία καινοτόµος καλλιέργεια ΓΕΝΙΚΗ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Ινστιτούτο ασικών Ερευνών (Βασιλικά, Λουτρά Θέρµης) ρ. Ιωάννης Σπανός Τακτικός Ερευνητής Ιπποφαές: µία καινοτόµος καλλιέργεια µε πολύτιµες φαρµακευτικές ιδιότητες Θήβα,

Διαβάστε περισσότερα

Μελισσοκομικά Φυτά Eucalyptus torquata Ευκάλυπτος ο κολλαρωτός Γιαννάκης Βαρνάβα

Μελισσοκομικά Φυτά Eucalyptus torquata Ευκάλυπτος ο κολλαρωτός Γιαννάκης Βαρνάβα Μελισσοκόμος Μελισσοκομικά Φυτά Eucalyptus torquata Ευκάλυπτος ο κολλαρωτός Γιαννάκης Βαρνάβα Ο Ευκάλυπτος ο torquata όπως όλοι σχεδόν οι ευκάλυπτοι κατάγεται και αυτός από την μακρινή Αυστραλία, και συγκεκριμένα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΛΙΠΑΝΣΗΣ ΑΜΠΕΛΩΝΑ

ΑΡΧΕΣ ΛΙΠΑΝΣΗΣ ΑΜΠΕΛΩΝΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΓΕΩΡΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΚΑΙ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΛΙΠΑΣΜΑΤΩΝ ΚΡΗΤΗΣ Ταχ. /νση: T.Θ: 2222 Τηλέφωνο: 2810.331290 Καστοριάς και Θερµοπυλών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΥΡΕΘΡΟ-ΠΥΡEΘΡΙΝΕΣ - ΠΥΡΕΘΡΟΕΙΔΗ

ΠΥΡΕΘΡΟ-ΠΥΡEΘΡΙΝΕΣ - ΠΥΡΕΘΡΟΕΙΔΗ ΠΥΡΕΘΡΟ-ΠΥΡEΘΡΙΝΕΣ - ΠΥΡΕΘΡΟΕΙΔΗ Tanacetum vulgare Asteraceae πύρεθρο: το φυτό πυρεθρίνες: τα φυσικά προϊόντα πυρεθροειδή: τα συνθετικά ανάλογα πυρεθρίνης Πύρεθρο: αειθαλή φυτά από την οικογένεια Asteraceae

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντικοί παράγοντες. και η επίδρασή τους στους ζωντανούς οργανισμούς

Περιβαλλοντικοί παράγοντες. και η επίδρασή τους στους ζωντανούς οργανισμούς Περιβαλλοντικοί παράγοντες και η επίδρασή τους στους ζωντανούς οργανισμούς Νερό Ολοι οι οργανισμοί αποτελούνται κατά μεγάλο ποσοστό από νερό ανεξάρτητα από το εάν ζουν σε χερσαία ή υδατικά περιβάλλοντα

Διαβάστε περισσότερα

(biodiesel) (bioethanol) 1895 Rudolf Diesel

(biodiesel) (bioethanol) 1895 Rudolf Diesel Το γλυκό σόργοως ενεργειακή καλλιέργεια για την παραγωγή βιο-αιθανόλης ρ.κ. ήµας Αναπληρωτής Καθηγητής Τµήµα Φυτικής Παραγωγής, Α.Τ.Ε.Ι. Θεσσαλονίκης Ηµερίδα: «Παραγωγή Βιοαιθανόλης από Γλυκό Σόργο» Βιο-καύσιµα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΪΟΝ: Είναι υγρό γαλακτωματοποιήσιμο (EC) με 5% β/ο δραστική ουσία (cypermethrin), 94,01% β/β βοηθητικές ουσίες.

ΠΡΟΪΟΝ: Είναι υγρό γαλακτωματοποιήσιμο (EC) με 5% β/ο δραστική ουσία (cypermethrin), 94,01% β/β βοηθητικές ουσίες. ΠΡΟΪΟΝ: Πυρεθρινοειδές εντοµοκτόνο, επαφής και στοµάχου. Δρα στο νευρικό σύστηµα των εντόµων, παρεµποδίζοντας το κλείσιµο των διαύλων Na+ στους νευράξονες των νευρικών κυττάρων. Αυτό έχει ως αποτέλεσµα

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΓΕΙΑ ΣΤΑΓΔΗΝ ΑΡΔΕΥΣΗ

ΥΠΟΓΕΙΑ ΣΤΑΓΔΗΝ ΑΡΔΕΥΣΗ ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΓΕΙΑ ΣΤΑΓΔΗΝ ΑΡΔΕΥΣΗ ΜΠΑΤΣΟΥΚΑΠΑΡΑΣΚΕΥΗ- ΜΑΡΙΑ ΞΑΝΘΗ 2010 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Το νερό είναι ζωτικής σημασίας για το μέλλον της ανθρωπότητας.

Διαβάστε περισσότερα

Μαρινάτες. > Mαρινάτες / gourmet > Mαρινάτες / ethnic > Mαρινάτες / φούρνου > Mαρινάτες / σχάρας > Mαρινάτες / dry

Μαρινάτες. > Mαρινάτες / gourmet > Mαρινάτες / ethnic > Mαρινάτες / φούρνου > Mαρινάτες / σχάρας > Mαρινάτες / dry Μαρινάτες ΜΕ ΙΔΙΑΙΤΕΡΗ ΠΑΝΤΟΤΕ ΠΡΟΣΟΧΗ, ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΣΑΜΕ ΜΙΑ ΣΕΙΡΑ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΠΟΥ ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΝΟΝΤΑΙ ΣΕ ΚΑΘΕ ΓΕΥΣΤΙΚΗ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ. Ένα από τα σπουδαιότερα και παλαιότερα βοηθήματα της μαγειρικής τέχνης. Ένας πολύτιμος

Διαβάστε περισσότερα

Ημερίδα. Τετάρτη 22 Σεπτεμβρίου 2010 Αίθουσα Ένωσης Αγροτικών Συνεταιρισμών Αμύνταιου

Ημερίδα. Τετάρτη 22 Σεπτεμβρίου 2010 Αίθουσα Ένωσης Αγροτικών Συνεταιρισμών Αμύνταιου Ημερίδα Η Καλλιέργεια των αρωματικών φυτών στο Νομό Φλώρινας και η δυνατότητα αξιοποίησης των παραγόμενων πρώτων υλών τους Τετάρτη 22 Σεπτεμβρίου 2010 Αίθουσα Ένωσης Αγροτικών Συνεταιρισμών Αμύνταιου ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

Διαβάστε περισσότερα