Ποιητική, θρησκευτική και θηλυκή ταυτότητα σε δύο ποιήτριες της µεταπολεµικής γενιάς: Ιωάννα Τσάτσου και Ζωή Καρέλλη. Maila García Amorós

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Ποιητική, θρησκευτική και θηλυκή ταυτότητα σε δύο ποιήτριες της µεταπολεµικής γενιάς: Ιωάννα Τσάτσου και Ζωή Καρέλλη. Maila García Amorós"

Transcript

1 Ποιητική, θρησκευτική και θηλυκή ταυτότητα σε δύο ποιήτριες της µεταπολεµικής γενιάς: Ιωάννα Τσάτσου και Ζωή Καρέλλη Maila García Amorós Η επιλογή των δύο αυτών ποιητριών οφείλεται σε δύο συγκεκριµένους λόγους. Πρώτον, αναλύοντας τις θηλυκές προσωπικότητες της Α' Μεταπολεµικής Γενιάς, συνειδητοποίησα τις πολλαπλές συµπτώσεις που υπάρχουν µεταξύ τους, τόσο σε βιογραφικό όσο και σε λογοτεχνικό επίπεδο. Δεύτερον, όσον αφορά στο θέµα της ταυτότητας, παρατήρησα ότι, παρόλο που ο τρόπος της θρησκευτικότητας είναι κάπως διαφορετικός στην κάθε µία, είναι περισσότερο υπαρξιακός στην Καρέλλη 1 ενώ στο έργο της Τσάτσου διαφαίνεται µια µεγάλη πίστη στην ορθοδοξία 2, όµως υπάρχει ένα κοινό στοιχείο που τις φέρνει πολύ κοντά: η αναζήτηση της ταυτότητάς τους µέσω της θρησκείας. Οι βιογραφικές συµπτώσεις ορίζονται εν µέρει από τις ιστορικές εξελίξεις που έζησαν. Πρέπει να υπενθυµίσουµε ότι η Ιωάννα Τσάτσου γεννήθηκε στη Σµύρνη το 1902 και απεβίωσε στην Αθήνα το 2000, ενώ η Ζωή Καρέλλη γεννήθηκε το 1901 στη Θεσσαλονίκη όπου και απεβίωσε το Συµπτωµατικά, καµία από τις δύο δεν γεννήθηκε σε ελληνικό έδαφος, γεγονός που έχει µεγάλη σηµασία για το θέµα που εξετάζουµε, όπως θα δούµε αργότερα. Οι εµπειρίες των ζωών τους, εποµένως, υπήρξαν σχεδόν παράλληλες. Ίσως το πιο αξιοπρόσεχτο να είναι η µακροζωία αµφοτέρων των ποιητριών, η Ιωάννα Τσάτσου έφτασε στα 98 και στα 97 η Ζωή Καρέλλη. Αυτό δεν είναι καθόλου ασήµαντο αν σκεφτούµε ότι ήδη κατά τον Α' Παγκόσµιο Πόλεµο ήταν µιας ηλικίας που τους επέτρεπε να καταλάβουν τις ιστορικές εξελίξεις που διαδραµατίζονταν στη χώρα τους και να τα θυµούνται χρόνια αργότερα έτσι ώστε να επηρεαστούν από αυτές. Έπειτα, έζησαν όλα τα γεγονότα που συντάραξαν το έθνος κατά τον 20 ο αιώνα, το Εθνικό Διχασµό, η κάθε µία σε µια από τις δύο πλευρές, τη Μικρασιατική Καταστροφή, την Κατοχή, τον Εµφύλιο Πόλεµο, το καθεστώς της 21 ης Απριλίου και την εισβολή στην Κύπρο. Επιβάλλεται να τονιστεί επίσης ότι και οι δύο ήταν αδερφές δύο σηµαντικών αντιπροσώπων της γενιάς του 30, του Γιώργου Σεφέρη η Τσάτσου και του Νίκου 1 Βλ. Γ. Μανουσάκη, Ο πόλεµος και οι συνέπειές του στην ποίηση της Ζωής Καρέλλη στο Η πορεία της ποιήτριας Ζωής Καρέλλη, Αθήνα, Ευθύνη, 1997, σελ Βλ. Ε.Ν., Μόσχου, Το θρησκευτικό βίωµα στην ποίηση ( ) στο Πρακτικά Έκτου Συµποσίου Ποίησης. Νεοελληνική µεταπολεµική ( ), Γνώση, Αθήνα, 1987, σελ. 478.

2 Γαβριήλ Πεντζίκη η Καρέλλη. Αντίθετα µε την Ιωάννα Τσάτσου, η οποία ίσως να είναι περισσότερο γνωστή ως αδερφή του Σεφέρη και κυρίως ως σύζυγος του Κωνσταντίνου Τσάτσου παρά ως λογοτέχνιδα, η Ζωή Καρέλλη είχε πάντα µια δυνατή παρουσία στην πνευµατική ζωή της Θεσσαλονίκης 3, ανεξαρτήτως από τον αδερφό της και τον άντρα της. Η λογοτεχνική τους δραστηριότητα ξεκίνησε σχετικά αργά, όταν πλέον ήταν ώριµες γυναίκες 4, και την ίδια περίπου περίοδο. Η πρώτη εµφάνιση της Ζωής Καρέλλη στη λογοτεχνική σκηνή χρονολογείται το 1940, µε τη δηµοσίευση της ποιητικής της συλλογής Πορεία. Ανάµεσα στην πρώτη και τη δεύτερη συλλογή µεσολάβησε µία περίοδος οχτώ ετών. Από το 1948, που εµφανίστηκε η δεύτερη συλλογή της Η εποχή του θανάτου, οι δηµοσιεύσεις της ήταν αλλεπάλληλες. Όσον αφορά την Ιωάννα Τσάτσου, παρ όλο που η πρώτη λογοτεχνική της δηµοσίευση, το ηµερολόγιό της Φύλλα Κατοχής, ανάγεται στο 1965, η λογοτεχνική της πορεία είχε ξεκινήσει αρκετά χρόνια πριν, κατά τη διάρκεια της Κατοχής, όπως επισηµαίνει η ίδια στο πεζογραφικό της έργο 5. Εκτός από το ηµερολόγιό της, εκείνα τα χρόνια συνέγραψε πολλά ποιήµατα, που θα συγκέντρωνε αργότερα στην πρώτη ποιητική της συλλογή Λόγια της Σιωπής, που δηµοσιεύτηκε το Εφόσον έζησαν ακριβώς µέσα στις ίδιες ιστορικές εξελίξεις, είναι λογικό να εντοπίζονται πολλά κοινά θέµατα στο ποιητικό τους έργο, τα οποία οφείλουµε να πούµε ότι απαντούν επίσης στα κοινά θέµατα της Γενιάς 6. Σ αυτό το σηµείο θα ήθελα να υπογραµµίσω ότι, παρόλο που η Ιωάννα Τσάτσου έχει συµπεριληφθεί στη Β' Μεταπολεµική Γενιά 7, πιθανώς λόγω της ηµεροµηνίας έκδοσης της πρώτης ποιητικής της συλλογής στα τέλη της δεκαετίας του 60 (1969), ανήκει όµως στη Α'. Τα θέµατα που αγγίζει και οι εκφραστικοί τρόποι που χρησιµοποιεί τη φέρουν πολύ πιο κοντά στους λογοτέχνες της Α' Μεταπολεµικής Γενιάς. Η έµπνευση της ποίησής της 3 Βλ. Σ. Ι., Καργάκου, Ζωή Καρέλλη: Η Σαπφώ της Θεσσαλονίκης στο Η πορεία..., ό, π., σελ Βλ. Κ. Α. Τσιρόπουλος, Για την ποίηση της Ιωάννας Τσάτσου στο Το Φέγγος της Ιωάννας Τσάτσου, Αθήνα, Ευθύνη, 2002, σελ. 33. N. Παππάς, Η αληθινή ιστορία της νεοελληνικής λογοτεχνίας ( ), Αθήνα, Τύµφη, 1973, σελ Σ. Ι., Καργάκου, Ζωή Καρέλλη: Η Σαπφώ της Θεσσαλονίκης ό, π., σελ I. Τσάτσου, Φύύλλα..., ό. π., σελ. 28. Της ίδιας, Κυδαθηναίων 9, ό. π., σελ Βλ. Μ. Γ. Μερακλής, Μικρά εισαγωγικά στην Ελληνική µεταπολεµική ποίηση στο Πρακτικά Έκτου Συµποσίου Ποίησης..., ό. π., σσ J. A., Moreno Jurado, Antología de la poesía griega, Madrid, Ediciones Clásicas, 1997, σσ. 723.

3 αναβλύζει από την ίδια πηγή από όπου προέρχεται και η ποίηση της Καρέλλη, της Μελισσάνθης 8, της Όλγας Βότση, κλπ. Όπως σηµειώθηκε στην αρχή, στην ποίηση της Τσάτσου και της Καρέλλη υπάρχουν πολλά κοινά θέµατα, όπως ο θάνατος, το πέρασµα του χρόνου, το αίσθηµα του φευγαλέου, η απουσία, η µεταφυσική αναζήτηση, η αναζήτηση του εαυτού τους και η θρησκευτικότητα, τα οποία, εκτός των άλλων, προκύπτουν προφανώς από παρόµοιες εµπειρίες ζωής, όπως αυτές σφραγίστηκαν από την ιστορία της Ελλάδας. Θα ήταν όµως λάθος να συµπεράνουµε ότι όλα τα κοινά στοιχεία που εντοπίζονται στο έργο τους προκύπτουν αποκλειστικά από τα ιστορικά γεγονότα που έζησαν. Υπάρχει πληθώρα µοτίβων που πηγάζουν από τη θηλυκή τους ταυτότητα, όπως η φθορά της οµορφιάς και η απώλεια του έρωτα. Το κοινό θέµα που θα αναλυθεί είναι πώς, εξ αιτίας των ιστορικών εξελίξεων που έζησαν, κυρίως της Κατοχής και του εµφυλίου πολέµου, οι θρησκευτικές τους αναζητήσεις αποτελούν έναν τρόπο να βρουν τις ρίζες τους στην πίστη των προγόνων τους 9 και µέσα από αυτή, την ταυτότητά τους. Ο σκοπός λοιπόν αυτής της µελέτης είναι να αναλυθεί πώς συσχετίζεται το θέµα της ταυτότητας µε τη θρησκεία στο έργο αυτών των δύο ποιητριών. Μπορούµε να µιλήσουµε για θρησκευτική ταυτότητα στις περιπτώσεις της Ιωάννας Τσάτσου και της Ζωής Καρέλλη; Και οι δύο τους δηλώνονται ξεκάθαρα ορθόδοξες µέσα στην ποίησή τους. Πέρα όµως από το ποια είναι η θρησκεία τους ή το δόγµα τους, φανερώνεται ότι, µέσω της θρησκείας, προσπαθούν να βρουν τον εαυτό τους, να επιβεβαιώσουν την ύπαρξή τους µέσα στο χρόνο και στο χώρο, να ανακαλύψουν ποιές είναι οι ίδιες και ποιές είναι οι ρίζες τους, µε άλλα λόγια, προσπαθούν να βρουν την ταυτότητά τους. Στο έργο και των δυο αυτών ποιητριών διαφαίνεται η αποξένωση από τον εαυτό τους. Προφανώς εξ αιτίας των οδυνηρών εµπειριών της Κατοχής και του εµφυλίου πολέµου 10, έχουν χάσει τη συνείδηση του εαυτού τους και νιώθουν ξένες στον τόπο που µένουν 11. Στο έργο της Κυδαθηναίων 9, η Ιωάννα Τσάτσου εκφράζει άµεσα αυτή την 8 Μερικοί ερευνητές θεωρούν ότι η Μελισσάνθη ανήκει στη Γενιά του '30 Βλ. Ν. Παππά, Η αληθινή ιστορία της νεοελληνικής λογοτεχνίας ( ), Τύµφη, Αθήνα, 1973, σελ Άλλοι όµως θεωρούν ότι ανήκει στη 'Α Μεταπολεµική Γενιά Βλ. Λ. Πολίτης, Ιστορία της νεοελληνικής λογοτεχνίας, Μορφωτικό Ίδρυµα Εθνικής Τράπεζης, Αθήνα, 2007, σελ Βλ. Σχετικά Ε.Ν., Μόσχου, Το θρησκευτικό βίωµα στην ποίηση..., ό. π., σσ Κ. Πληζής, Η θρησκευτική διάσταση της ποίησης της ζωής Καρέλλη στο Η πορεία..., ό. π., σελ Είναι κι αυτό ένα κοινό στοιχείο µε τα άλλα µέλη της γενιάς. Βλ. Μερακλης, Μικρά εισαγωγικά στην Ελληνική µεταπολεµική ποίηση στο Πρακτικά Έκτου Συµποσίου Ποίησης..., ό. π., σσ

4 αποξένωση όταν, αναφερόµενη στα χρόνια του εµφυλίου πολέµου, επισηµαίνει Δὲν γνωρίίζαµε ποίίοι εἴµαστε 12. Στην περίπτωσή της, η αποξένωση αυτή προέρχεται ασφαλώς από πολύ πιο µακριά, από το συναίσθηµα ξεριζωµού από τη Μικρά Ασία. Παρόλο που στο έργο της Ὁ ἀδερφός µου ὁ Γιῶργος Σεφέρης επισηµαίνει ότι Ποτέ δεν νιώσαµε ξεριζωµένοι 13 αναφέρεται όµως στα χρόνια που ζούσαν στη Μικρά Ασία και που ένιωθαν Έλληνες. Η Μικρά Ασία, η Σµύρνη, δεν αποτελούν γι αυτήν κάτι διαφορετικό από την Ελλάδα. Όταν όµως συµβαίνει η καταστροφή και η Μεγάλη Ιδέα καταποντίζεται, το αίσθηµα ξεριζωµού αρχίζει να διαµορφώνεται και θα διαπεράσει πολλά από τα ποιήµατά της. Έτσι στην πρώτη ποιητική της συλλογή Λόγια τῆς σιωπῆς συµπεριλαµβάνεται αυτό το ποίηµα: Στόόν τόόπο πούύ γεννήήθηκα ξέένη, στόό σπίίτι τοῦ πατέέρα µου στόό σπίίτι πούύ χτισα ξέένη, πατρίίδα πούύ εἶσαι; κι ἐσύ τοῦ ἥλιου ἡ ζεστασιὰ γυρεύύω τ ἀχνάάρια σου θάά δείίχνουνε πώώς κάάποτε ζοῦσα στήήν αὐγουστιάάτικη γήή µαζίί µέέ τήή χρυσὴ πυγολαµπίίδα στόό χορτάάρι πούύ ἀντιφέέγγιζαν τάά µάάτια σου τάά ἐκστατικάά 14. Ήδη από τον πρώτο στίχο, φανερώνεται πως η ποιήτρια νιώθει πια ξένη στον τόπο που γεννήθηκε και αναζητά την πατρίδα της και τις ρίζες της. Είναι σηµαντικό να δοθεί έµφαση στη λέξη ξένη, γιατί µ αυτή εκφράζει την αποξένωσή της σ όλο το ποιητικό της έργο. Σ ένα άλλο ποίηµα της συλλογής Ἔλεγος (1971) η ποιήτρια αναζητά κάτι που λείπει από τη ζωή της, το οποίο η ίδια δεν µπορεί να ορίσει. Αυτό όµως που αναζητά µπορεί να είναι η δική της θέση της στο χρόνο και στο χώρο. Σάάν µαχαιριάά ἀπόότοµα Κάάτι µοῦ λείίπει Καίί γυρίίζω καίί ψάάχνω ἀκόµα καίί µέές στήήν ἔντονη ζωήή κάάτι µοῦ λείίπει, 12 I. Τσάτσου, Κυδαθηναίων 9, Αστρόλαβος/Ευθύνη, Αθήνα, 1993, σελ Ι. Τσάτσου, (1973) Ο αδερφός µου ο Γιώργος Σεφέρης, Αθήνα, Εστία, 2004, σελ Ι.Τσάτσου, Ποιήµατα 1 ος τόµος, Αθήνα, Ίκαρος, 1977, σελ. 21.

5 ἀγωνίίζοµαι γύύρω στόό φῶς πούύ δέέ βλέέπω το νιώώθω καίί τόό διψῶ ἔκλεισα τόόν ἥλιο ἀπ' ἔξω 15. Ίσως γι αυτόν τον λόγο, σ ένα από τα πρώτα ποιήµατα της ίδιας συλλογής, Το µεγάλο παιδεµό, πριν αναφερθεί στο θέµα του ποιήµατος, τοποθετείται στο χώρο και στο χρόνο: Περπατήήσαµε ἡ ἀναρίίθµητη συντροφιάά σ αὐτόό τόό χώώρο τῆς ἱστορίίας πούύ ὀνοµάάζουµε Ἑλλάάδα σ αὐτόόν τόόν σιδερέένιο αἰώώνα πούύ ἀριθµοῦµε εἰκοστόό 16. Μέσα στους τρόπους που ψάχνει η Ιωάννα Τσάτσου για να αντιµετωπίσει αυτό το κενό είναι η αγάπη και ο έρωτας, µε τον οποίο φαίνεται ότι προσπαθεί να βρει το νόηµα της ύπαρξής της, όπως συµπεραίνεται από το εξής ποίηµα της συλλογής Ἄτµητο φῶς (1969): Θάά µέέ σκέπαζε ἡ πλήήξη τόό ξενίίτεµα ἡ ἀδιάάφορη τοῦ θανάάτου ἀναµονήή, ὁ κόόσµος χωρίίς νόόηµα θάά εἶχε στεγνώώσει Θάά ψάάχνα ἕνα κλαρίί νάά κρατηθῶ περιµέένοντας τήήν ὥρα τῆς µοίίρας µου, µα µοῦ χάάρισε ὁ Θεόός νάά σ ἀγαπῶ, καίί ὁ σφυγµόός τῆς γῆς χτυπάάει στήήν καρδιάά µου τήήν ἴδια 17. Όµως ο έρωτας, όπως και η οµορφιά, δεν είναι στην ποίησή της παντοτινά, είναι φευγαλέα και σβήνουν, γεγονός που απελπίζει την ποιήτρια: Έφυγεν ο έρωτας / 15 Στο ίδιο, σελ Ι.Τσάτσου, Ποιήµατα 1 ος τόµος, ό. π., σελ Στο ίδιο, σελ. 58.

6 σβήστηκεν η οµορφιά εκφωνεί στο ίδιο έργο, ενώ χρόνια αργότερα στο Φῶς τῃ σκοτίᾳ (1992): Ἡ ζωήή στάάχτη κάάλυψε τόόν ἔρωτα ἀλλοίίωσε ἀκόόµη καίί τὴν µνήήµη τούύ ἔρωτα καίί αἰωρούύµαι στόό κενόό 19. Πού καταφεύγει λοιπόν όταν πλέον δεν µπορεί να βρει το νόηµα της ύπαρξής της στην οµορφιά ή στον έρωτα; Πού αναζητεί τον εαυτό της, τον λόγο της ζωής της; Όταν πλέον ο έρωτας και η οµορφιά διαλύονται, αυτό που µένει είναι η θρησκεία, η σκέψη του Θεού. Έτσι, στο έργο της Λόόγια τῆς Σιωπῆς γράφει: Ἔρωτες ἀγάάπες κρύύφτηκαν στάά τρίίστρατα σβήήνανε, κι ἐγώώ κυλοῦσα κάάτω ἀπ τόό φόόρτο τῆς ψυχῆς µου µέέ τόό ποτάάµι τώώρα πιόό τραχύύ καίί ταχύύ πρόός τήήν ἄχρωµη θάάλασσα τοῦ θανάάτου ἄπορη. Μάά ξαφνικάά σ ἀντίίκρισα Σάάν µι ἀναπάάντεχη καλοσυνιάά Σάάν χρέέος γιάά θείία µετάάδοση, Θαµπόό τόό σύύµβολο τῆς λύύτρωσης ἀνάάλαµψε Καίί στάάθηκες ν ἀφουγκραστεῖς Προσεχτικόός. 20 Έτσι, σιγά σιγά, και πλέον στα χρόνια της Κατοχής 21, σχηµατίζεται το θρησκευτικό της αίσθηµα. Η θρησκεία, η ορθοδοξία, αποτελούν για την Ιωάννα Τσάτσου όχι µόνο ένα καταφύγιο και έναν τρόπο να βρει παρηγοριά στις πιο δύσκολες στιγµές της ζωής της 22, αλλά επίσης το µέσο για να βρει τον εαυτό της και να ανακαλύψει την ταυτότητά της. Είναι πολλαπλά τα ποιήµατα στα οποία εκφράζει την ιδέα της θρησκείας ως απάντηση στα ερωτήµατά της για τον εαυτό της και το πρόβληµα της ύπαρξής της. Ένα παράδειγµα αποτελεί το εξής ποίηµα από την ίδια συλλογή: Ἡ σιωπήή τῆς νύύχτας 18 Στο ίδιο, σελ Ι. Τσάτσου, Φῶς τῃ σκοτίᾳ, Αστρόλαβος/Ευθύνη, Αθήνα, 1992, σελ I. Τσάτσου, Ποιήµατα, ό. π., σελ Βλ. K. Τσάτσος, Λογοδοσία µίας ζωής, Οι Εκδόδεις των Φίλων, Αθήνα, 2001, σελ Βλ. Ε. Γλύκάτζη-Αρβελέρ, Είναι καιρό να µιλήσουµε για µια εθνική ποιήτρια σε Το Φέγγος της Ιωάννας Τσάτσου, ό. π., σελ. 17.

7 πούύ βαθαίίνει ἀπόό τήήν ἀπλωµέένη στόό σκοτάάδι φωνήή τοῦ γρύύλου, τόό θρόόισµα τοῦ ἀνέέµου µέές τάά κλαδιάά Ἡ γαλήήνη πούύ ἀπαλύύνει τόό ἄπειρο πρόόβληµα Ἐσύύ. 23 Αυτό το Εσύ είναι ο θεός όπως εµφανίζεται σ όλα αυτά τα ποιήµατα 24. Σε πολλά αλλά φανερώνεται πως πριν υπάρξει ο Θεός, η ψυχή της δεν είχε µορφή, δεν είχε χαρακτηριστικά. Με άλλα λόγια, η ποιήτρια δεν µπορούσε να συνειδητοποιήσει τον εαυτό της, την προσωπικότητά της, την ταυτότητά της. Μόνο µε την παρουσία του Θεού η ζωή της αποκτάει νόηµα και η ψυχή της µορφή: Μηδενισµέένη θαµπωµέένη σέέ ἱκετεύύω γονατιστήή µέέ τόόση λύύπη µέέ τόόση λύύπη ἄσπρα περιστέέρια στάά κάάγκελα στῆς ἐκκλησιάάς τόό παραθύύρι ἡ ὄψη Σου ἡ ἀνθρώώπινη ἡ ὄψη Σου ἡ σφραγισµέένη ἀπόό ἀγάάπη εἶναι κοντάά µου µοῦ ἀπαντᾶς Χριστέέ µου, ἄµορφη ἡ ψυχήή µου νιογέέννητη καινούύργια στάά θείία Σου χέέρια τρεµαµέένη ἀκούύει τήή µορφήή πούύ θάά τῆς δώώσεις µοῦ ἀπαντᾶς Χριστέ µου, ἡ ζέέστα τῆς λατρείίας µου Σ ἄγγιξε Σ ὅλο τόόν κόόσµο εἶµαι µόόνη µαζίί Σου I. Τσάτσου, Ποιήµατα, ό. π., σελ Κ. Π. Μιχαηλίδης, Η θρησκευτικότητα στην ποίηση της Ιωάννας Τσάτσου στο Για την Ιωάννα Τσάτσου, Παρακείµενα Ευθύνη, Αθήνα, 1995, σ I. Τσάτσου, Ποιήµατα, ό. π., σελ. 36.

8 Αναφέραµε πριν ότι µέσα στην ποίηση και µέσω της θρησκείας η ποιήτρια προσπαθεί να βρει τις ρίζες της ώστε να ξαναβρεθεί µε τον εαυτό της, να ανακαλύψει την ταυτότητά της:...ἀκούύω τόό τραγούύδι τῆς σιωπῆς Σου ἡ ἀνάάσα Σου µέέσα στίίς ρίίζες µου Ποιες είναι αυτές οι ρίζες στις οποίες βρίσκει η ποιήτρια την ταυτότητά της; Το Βυζάντιο. Μέσω της θρησκείας η ποιήτρια δεν βρίσκει µόνο την θρησκευτική αλλά και την εθνική της ταυτότητα, επειδή όταν ανακαλεί τις βυζαντινές τις ρίζες δεν ανακαλεί µόνο την ορθοδοξία αλλά και τη ρωµιοσύνη, στην οποία ανήκει. Σ όλο το έργο της γίνεται µια ταύτιση της ορθοδοξίας µε τη βυζαντινή παράδοση. Έτσι στο έργο της Ώρες του Σινά, µιλώντας για την επίσκεψή της στη Μονή της Αγίας Αικατερίνης τόνιζε: Γιατίί ἡ µονήή τῆς Ἅγιας Αἰκατερίίνης, συνέέχεια τοῦ Βυζάάντιου, ζωντανήή ἱστορίία µας, νίίκησε τοῦς ἀντίίξοους αἰώώνες 27, ταυτίζοντας έτσι τη θρησκεία του Βυζαντίου µε όλη τη βυζαντινή παράδοση. Μ αυτόν τον τρόπο η θρησκευτική της ταυτότητα γίνεται και εθνική ταυτότητα, είναι χριστιανή ορθόδοξη και είναι βυζαντινή. Ἀκούύµπησα τήή φούύχτα µου στήή λιωµέένη σου πέέτρα Ἐγώ ἡ χριστιανήή βυζαντινήή σοῦ φέέρνω τήήν πίίστη 28 Επισηµάνθηκε στην αρχή ότι ο τόπος γεννήσεως των δύο αυτών ποιητριών διαδραµατίζει σηµαντικό ρόλο σε σχέση µε το θέµα της ταυτότητας. Είχαµε τονίσει ότι καµία από τις δύο ποιήτριες δεν γεννήθηκε σε ελληνικό έδαφος, αλλά σε εδάφη που άνηκαν στην οθωµανική αυτοκρατορία. Το αίσθηµα ξεριζωµού είναι παρόν σε πολλά από τα ποιήµατα της Ιωάννας Τσάτσου. Η ποιήτρια όµως ψάχνοντας την ταυτότητά της νιώθει ρωµιά, χριστιανή βυζαντινή. Η Ορθοδοξία την οδηγεί στις βυζαντινές της ρίζες και οι βυζαντινές ρίζες της στη ρωµιοσύνη. Σ όλα αυτά τα ποιήµατα η ποιήτρια αναζητάει µία πατρίδα και τα χνάρια της. Η πατρίδα της όµως ήταν µια από τις λεγόµενες χαµένες µετά την Καταστροφή του '22. Η Τσάτσου υπογραµµίζει πολύ συχνά στο έργο της την ελληνικότητα της Μικράς Ασίας ενώνοντας τις διάφορες περιόδους της ιστορίας της ελληνικής παρουσίας στην περιοχή, από την αρχαιότητα έως τη σηµερινή εποχή. Μ αυτόν τον τρόπο τονίζει τις ελληνικές ρίζες της ως ρωµιά. Πολύ αντιπροσωπευτικό παράδειγµα αποτελεί το τελευταίο ποίηµα της ποιητικής 26 Στο ίδιο, σελ I. Τσάτσου, Ὥρες..., ό. π., σελ I. Τσάτσου, Ποιήµατα, ό. π., σελ. 140

9 συλλογής Χρέος, στον οποίο µε την εικόνα του νησιού του Οµήρου, τη Χίο, ενώνει τη Μικρά Ασία µε το Βυζάντιο: Ἄφησέέ µέέ ψιθυριστά στόό κοχύύλι τοῦ πελάάγου σου νάά σέέ τραγουδήήσω µ ἕνα νησίί τῆς Πίίστης, τάά κύύµατα σου φέέρνουν τόό στεναγµόό τῆς Νιόόβης ἀπόό τήήν ἀντιπέέρα γῆ πικρίίζει ἡ ἀρµύύρα τους ἀπόό τάά δάάκρυάά της. Ἄφησέέ µέέ νάά σοῦ πῶ ἕνα στίίχο νησίί τοῦ Ὁµήήρου, ὅπως σέέ εἶδα ροδιάά ν ἀναδύύεσαι µέέσα στα µεσηµέέρια, τόό κάάθε ρόόδι σου τρούύλος ὁ βυζαντινόός ὁ κεντηµέένος ἀπόό κεραµίίδι, ἀµέέτρητα τάά ρόόδια σου οἱ κεντηµέένοι τρούύλοι νοσταλγίίες τοῦ αὐτοκράάτορα τοῦ ἐξόόριστου πούύ καβαλάάρης ἀνέέβαινε πλαγιέές, κορφέές σου σηµαδεύύοντας τάά βράάχια γιάά τόό τάάµα του. Βυζαντινοίί κι ἑµείίς προσκυνητέές διαβαίίνουµε στ ἀχνάάρια του θαυµάάζοντας στάά δάάση µικρέές φωτιέές νάά φωτίίζουν τήήν εἰκόόνα της Παναγιᾶς τῆς Δεοµέένης πούύ ἀπαντᾶ στήή θλίίψη τῆς Νιόόβης. 29 Η Νιόβη εµφανίζεται σ όλο το έργο της Ιωάννας Τσάτσου ως το σύµβολο της Μικράς Ασίας 30. Όταν λοιπόν κάνει αναφορά στο στεναγµό τῆς Νιόβης ή στη θλίψη τῆς Νιόβης, κάνει αναφορά στη συντέλεια της Ιωνίας. Η Τσάτσου ενώνει µ αυτόν τον τρόπο όλες τις περιόδους της ιστορίας της Ελλάδας και µάλιστα της Μικράς Ασίας, την αρχαία, µε το σύµβολο της Νιόβης, αλλά και µε την παρουσία του Οµήρου, την βυζαντινή και τη σύγχρονη εποχή. Πρέπει να τονιστεί ότι η Ιωάννα Τσάτσου δεν παρουσιάζεται απλώς ως µία σύγχρονη Ελληνίδα που επισκέπτεται το νησί αλλά, για µια ακόµα φορά, ως βυζαντινή. Βυζαντινοίί κι ἑµείίς προσκυνητέές επισηµαίνει. Για την Ιωάννα Τσάτσου το Βυζάντιο εξακολουθεί να υπάρχει στην ορθοδοξία και, εφόσον είναι ορθόδοξη, είναι και βυζαντινή, εδώ βρίσκει τον εαυτό της και την ταυτότητά της, είναι χριστιανή ορθόδοξη, εποµένως είναι και βυζαντινή. 29 Ι. Τσάτσου, Χρέος, Ίκαρος, Αθήνα, 1981, σελ Χαµένη γιὰ τοὺς Ἕλληνες ἡ γῆ τῆς Νιόβης. Ἴσως ἐκείνη ἡ δακρυσµένη µητέρα, αἰῶνες τώρα, µοιρολογεῖ τούτη τὴν ὥρα. Ι. Τσάτσου, Ὁ ἀδερφός µου..., ό. π., σ. 179.

10 Όσον αφορά τη Ζωή Καρέλλη, πρέπει να σηµειωθεί, πριν µπούµε στο θέµα, ότι στην περίπτωσή της, τα όρια ανάµεσα στη µεταφυσική αναζήτηση και τη θρησκευτική ποίηση δεν είναι εντελώς ξεκάθαρα 31. Παρ όλα αυτά, στο ποιητικό της έργο παρατηρούµε µια διαδικασία παρόµοια µ αυτήν που είδαµε στην ποίηση της Ιωάννας Τσάτσου. Ήδη στα ποιήµατα της πρώτης συλλογής της Πορεία (1940) εντοπίζονται µερικά ποιήµατα που φανερώνουν την αποξένωσή της από τον εαυτό της, όπως π.χ. οι εξής στίχοι του ποιήµατος Ατοµικό : Ποῦ πῆγα καὶ δὲ βρίίσκοµαι πουθενάά; Εἶµαι ὁ Λάάζαρος ποὺ δὲν πέέθανε γιὰ νὰ τὸν ἀναστήήσει ὁ Σωτήήρ 32. Σ αυτούς τους στίχους παρουσιάζονται για πρώτη φορά αισθήµατα που θα επαναλαµβάνονται αργότερα σε µεταγενέστερες συλλογές (και κυρίως στις τελευταίες) όπως λ.χ. ο αποπροσανατολισµός και η αποξένωση τόσο από τον εαυτό της όσο και από τον Θεό. Μέσω της µορφής του Λαζάρου η ποιήτρια εκφράζει την αδυναµία της να φτάσει στον Θεό για να ξαναβρεί το νόηµα της ζωής της. Λίγο παρακάτω, στο ίδιο ποίηµα, τονίζει ξεκάθαρα Κανέένας ἑαυτόός µου δὲ θ ἀκολουθήήσει 33. Σε άλλα ποιήµατα αµφιβάλλει και για την ύπαρξή της, την οποία δεν συνειδητοποιεί χωρίς την παρουσία του άλλου Ἄν δὲ γνωρίίσεις τὴν ὕπαρξήή µου / δὲν ὑπάάρχω 34 επισηµαίνει στο ποίηµα Ἀπορία της ίδιας συλλογής. Μόνο καταφεύγοντας στη θρησκεία κατορθώνει να βρει το στοιχείο που την ελευθερώνει από την αµφιβολία, όπως εκφράζει στο ποίηµα Λιποψυχία, µε την παρουσία αυτή τη φορά του αγγέλου 35 : Εἶδα τὸν Ἄγγελο. Ξεδίίπλωµα λαµπρὸ τοῦ ἑαυτοῦ µου, ὡρίίµασµα τῆς ὑποµονήής τοῦ ἑαυτού µου... Καὶ εἶδα τὸν ἑαυτὸ µοῦ νὰ χωρίίζεται Νἀνοίίγει καὶ νὰ προσφέέρεται Ὅπως ἡ δροσερὴ γῆ στὴ θέέρµη Καλοκαιρινοῦ ἥλίίου. 31 Κ. Πληζής, Η θρησκευτική διάσταση της ποίησης της ζωής Καρέλλη στο Η πορεία της ποιήτριας Ζωής Καρέλλη, ό. π., σελ Ζ. Καρέλλη, Τα ποιήµατα, Οι εκδόσεις των Φίλων, Αθήνα, 2000, τ. α, σελ Στο ίδιο, σ Στο ίδιο, σ Στα θρησκευτικά ποιήµατά της, η Ζωή Καρέλλη δεν απευθύνεται µόνο στον Θεό, αλλά και στους αγγέλους, στην Παναγία και στους άγιους. Βλ. Κ. Πληζής, Η θρησκευτική διάσταση της ποίησης..., ό. π., σελ. 170.

11 Εἶδα τὸν Ἄγγελο. ἀνέέβλυζεν ἡ ἐντὸς µου ζωὴ πηγὴ καµµιὰ ἀπορίία δὲν µπορεῖ νάά σταθεῖ 36. Πρέπει να λάβουµε υπ όψιν όµως ότι αυτά τα αποσπάσµατα συµπεριλαµβάνονται στην πρώτη ποιητική της συλλογή Πορεία. Ανάµεσα στην πρώτη αυτή συλλογή και τη δεύτερη µεσολάβησαν οχτώ χρόνια, µέσα στα οποία πραγµατοποιήθηκαν η Κατοχή και ο εµφύλιος πόλεµος, γεγονότα που θα επηρεάσουν έντονα τη ζωή και το έργο της Καρέλλη. 37 Στη δεύτερη συλλογή της, Η εποχή του θανάτου, συναντάµε πλέον πολλά στοιχεία που κάνουν άµεση αναφορά σ αυτά τα ιστορικά γεγονότα 38. Από αυτή τη στιγµή το θέµα της ύπαρξης και του ξένου εαυτού επαναλαµβάνονται συχνά στο έργο της. Είναι σηµαντικό να τονιστεί ότι το θέµα αυτό εµφανίζεται συνέχεια επίσης στο έργο πολλών µελών της ίδιας γενιάς 39, αποτελώντας ένα από τα κυριότερα χαρακτηριστικά της 40. Η Καρέλλη λοιπόν αναρωτιέται για την ίδια την ύπαρξή της και προσπαθεί να βρει το στοιχείο που θα δώσει νόηµα στη ζωή της. Όπως στην περίπτωση της Ιωάννας Τσάτσου η Καρέλλη ονειρεύεται να το βρει στον έρωτα:... Ποῦ εἶν ὁ ἔρως; Ποῦ θὰ ἐκλείίψει ὁ πόόθος διάάπυρος; Ὄρθιους µᾶς ἀναδίίνει πρὸς τὸν οὐρανόό ἡ πνοή τῆς µαταιόότητας πῶς σβήήνει τὸ φῶς τῆς σηµασίίας µας; Ὤ ἄν γινόόταν ἀπειράάριθµη στὸν ἀτέέλειωτο χρόόνο ἡ ἀγάάπη µας ν ἀποσπάάσει ἀπ τὸν ἄµορφο καιρόό τόό ὅριο ποὺ µᾶς ἀνήήκει τ ὄνειρο τῆς αἰωνιόότητας ἡ βεβαιόότητα νὰ συµβεῖ. Θ ἀγαπήήσουµε τόόσο τὴν ζωὴ κι ἄν βγοῦµε ἀπ τοῦ χρόόνου τὴν διαταγήή, θὰ συναντήήσουµε τὸν κόόσµο ἀγαπώώντας τὸ πέέρασµάά µας, 36 Στο ίδιο, σελ Κ. Πληζής, Η θρησκευτική διάσταση της ποίησης της ζωής Καρέλλη, ό. π., σελ Βλ. σχετικά Γ. Μανουσάκη, Ο πόλεµος και οι συνέπειές του στην ποίηση της Ζωής Καρέλλη στο Η πορεία της..., ό. π., σσ Ξ. Α. Κόκολης, Ο ξένος εαυτός. Ένα θεµατικό συστατικό της πρώτης µεταπολεµικής ποιητικής παραγωγής στο Πρακτικά Έκτου Συµποσίου Ποίησης..., ό. π., σσ Βλ. Μ. Γ. Μερακλής, Μικρά εισαγωγικά στην Ελληνική..., ό. π., σσ

12 παρουσίία µὲ δύύναµη ὁλόόκληρη 41. Η ποιήτρια εκφράζεται σ αυτό το ποίηµα όµως σε υποθετικό λόγο. Ονειρεύεται να µπορέσει να καταφύγει στον έρωτα και, µ αυτόν τον τρόπο, να βρει το νόηµα της ύπαρξής της. Ωστόσο ο έρωτας είναι κάτι το εφήµερο και φευγαλέο: Περιµέένω τὸν ἔρωτα, τὴ µορφὴ, τὴν ἀγάάπη γιὰ νὰ γράάψω Τ ὄνοµά µου σέέ τούύτον, ποὺ πολὺ Προχώώρησε βίίαια, τὸν χρόόνο 42. Η ποιήτρια δεν συνειδητοποιεί την ύπαρξή της από µόνη της, χρειάζεται µια στήριξη. Πού βρίσκεται η στήριξη αυτή; Στη θρησκεία, στο Θεό. Πολύ αντιπροσωπευτικό παράδειγµα αποτελεί το ποίηµά της Οἱ µυστικοί γάµοι τῆς Αγ. Αἰκατερίνης που συµπεριλαµβάνεται στο έργο της Χαλκογραφίες και εἰκονίσµατα (1952): Ἀνέέγγιχτη καθαρόότητα ἡ ἀνάάγκη ἄσπιλη ὁδηγίία µου πρὸς τὸν Κύύριον, µὲ πληρώώνει πυκνὴ προσφοράά. Μ ἐπισκέέφτηκε, τὴν πᾶσαν αἰσθάάνθηκα σηµασίία του. Ἡ θείία ἀγγίίζει ἐκλογήή, ἐτοιµασίία. Δὲ µὲ πειράάζει κανεὶς ἄνθρωπος. Μὲ καλεῖ ὁ Κύύριος τῆς µόόνης ἀγάάπης στὴ δικήή του ζῶ προσταγήή, προσδοκίία µὲ τὴν εἰκόόνα του µέέσα στὴν ὄψη µου, ἀδάάµαστη, µύύχια ὑπεροψίία. Ἐκείίνος εἶναι ἡ πᾶσα δικήή µου προσπάάθεια. Καθὼς Ἐκείνος ὑπάάρχει ὑπάρχω κι ἐγώ, εἶµαι ὅπως µ ἔχ ὑποτάξει κι ὑποσχεθεῖ 43. Η θρησκεία, η σκέψη του Θεού, αποτελούν την κορύφωση της προσπάθειάς της για να επιβεβαιώσει την ύπαρξή της. Πώς βρίσκει την ταυτότητα µέσα στη θρησκεία, πού ψάχνει τις ρίζες της; Όπως και η Ιωάννα Τσάτσου, στην ορθόδοξη παράδοση, στην παράδοση που παρέλαβε από τους προγόνους της. Πολλοί κριτικοί έχουν τονίσει τη µεγάλη επιρροή του Βυζαντίου στο έργο της Καρέλλη 44. Πράγµατι, το έργο της 41 Ζ. Καρέλλη, Τα ποιήµατα, ό. π., σ Στο ίδιο, σελ Ζ. Καρέλλη, Τα ποιήµατα, ό. π., σ Δ. Γ. Τσάκωνα, Ιστορία της νεοελληνικής λογοτεχνίασ και πολιτικής κοινωνίας, Σώφρων, Αθήνα, 1992, τ. 8 ος, σελ Κ. Φράιερ, Σύγχρονη ελληνική ποίηση: από τον Καβάφη ως το Βρεττάκο, Κέδρος, Αθήνα,

13 πληµµυρίζεται από βυζαντινές εικόνες. Στο εκτενές ποίηµα Ἡ στενή πύλη της συλλογής Το Σταυροδρόµι (1973) γίνεται µία αναδροµή στην ιστορία και στα διάφορα µέρη της Θεσσαλονίκης, µια πόλη µε έντονη βυζαντινή παράδοση: Ενώ λίγο παρακάτω Μακριὰ δὲν εἶναι ἡ ἐκκλησίία, ὅπου ἡ θεοσεβὴς µητέέρα µοῦ πήήγαινε τακτικάά, στὴν Γοργοεπήήκοο ἢ τὴν ἐλπιδοφόόρο Δεξιάά. Παληὰ καὶ ἡ ἄλλη ἐκκλησίία, γλυκειὰ ἡ Γρηγορήήτρα ἡ Παναγούύδα ὡς τὴν ἀποκαλοῦσαν ἡ µάάµµη, ἡ προµάάµµη, ὅλες γυναίίκες φιλόόθρησκες, σεµνὲς καὶ σοβαρέές... Καὶ πρὸς τὰ τείχη τῆς πόόλης µου ἡ πίίστη τῶν προγόόνων µου µὲ ὑψώώνει, ἀγάάπης ἄνθιση ἡ ἄνοδος µου ὅµως δύύστροφη κι ἄγνωστη µέένει µου ἡ παραδοχήή 45. Το ποίηµα αυτό δεν αποτελεί µόνο µια αναπόληση στην ιστορία της Θεσσαλονίκης, αλλά κυρίως έναν τρόπο να επιστρέψει στις ρίζες της 46, µια προσπάθεια να βρει την ταυτότητά της στην ορθόδοξη παράδοση των προγόνων της. Σ αυτό ακριβώς το σηµείο εντοπίζεται η µεγάλη διαφορά ανάµεσα στην Ιωάννα Τσάτσου και τη Ζωή Καρέλλη όσον αφορά το θέµα της ταυτότητας. Η Ιωάννα Τσάτσου καταφέρνει να βρει την ταυτότητά της στη θρησκεία, και συγκεκριµένα στην ορθοδοξία. Στην ποίηση της Καρέλλη γίνεται φανερή η προσπάθειά της να ταυτιστεί µε την πίστη των προγόνων της. Συνειδητοποιεί ότι ανήκει σ αυτήν την παράδοση, ότι είναι µέλος αυτής της εκκλησίας 47, όµως µόνο στον εαυτό της θα βρει τον εαυτό της. Μόνο όταν νιώσει πως ο Θεός δεν τη βοηθάει και κοιτάξει µέσα της ανακαλύπτει την ταυτότητά της. Στη συλλογή της Ἀντιθέσεις συµπεριλαµβάνονται µερικά ποιήµατα που δείχνουν πως η Καρέλλη κατόρθωσε να βρει την ταυτότητά της στον ίδιο της τον εαυτό. Ήδη ο τίτλος είναι πολύ ενδεικτικός Γέννηση εἰς ἑαυτόν :... Ὅταν µ ἄφησες, καθὼς Σὲ καλοῦσα νὰ µὲ βοηθήήσεις, ἡ συντριβήή µου γνώώρισε ὅλο τὸ µέέγεθος τῆς ἔξαρσης 1982, σελ Β. Τ. Γιούλτση, Οι θεολογικοί προσανατολισµοί της Ζωής Καρέλλη στο Η Πορεία..., ό. π., σ Ζ. Καρέλλη, Τα ποιήµατα, ό. π., τ. β, σ Βλ. Κ. Πληζής, Η θρησκευτική διάσταση της ποίησης της ζωής Καρέλλη ό. π., σελ Βλ. το ίδιο, σελ. 170.

14 ποὺ ἀνήήκει στὴν ψυχὴ καὶ τὸ σχήήµα µου. Ὅταν σοῦ µίίλησα κι ἀποστράάφηκες καὶ µ ἄφησες µόόνο, ἐγώ ἀποστράάφηκα, µονάάχος µου ἔµεινα µόόνος, τόότε δοκίίµασα πάάνω στήή γλῶσσα τῆς πολλῆς µου λαλιᾶς, τὸν ἕνα λόόγο τῆς πιὸ δυνατῆς παρηγοριᾶς. Ὅταν σ ἀποζητοῦσα µὲ τὴν ἀπογνωση σὰ σηµάάδι στὰ χέέρια, σήήµαντρο, ὅπως τῶν λοβιασµέένων ποὺ τοὺς φοβοῦνται οἱ ἐλεοῦντες, ἐσὺ µ ἄφησες νὰ σηκώώσω µιὰ πρόόφαση κι ἐγώ µπόόρεσα νὰ ἀποφασίίσω πὼς εἶµαι.... Ὅταν Ἐσέένα ρώώτησα τὸν ἑαυτό µου ρωτώώντας, γιατίί; Ὁ ἑαυτός µου τοίίµασε τὴν ἀπάάντηση ποὺ ἦταν ἐτοιµασµέένη, εἶχε δοθεῖ, εἶχε δεθεῖ ἡ ἀνησυχίία µὲ τὴ γαλήήνη, ἡ γῆ µὲ τὸν οὐρανόό, ζυγιάάστηκε ἡ στιγµὴ µετέέωρη, σὲ ἄγνωστο φῶς κι εἶδα τὸν ἑαυτό µου ὁλόόκληρο ἦταν ἁπλό καὶ συνηθισµέένο, τόόσο ποὺ δέέχτηκα νὰ τὸ παραδεχτῶ 48. Την ίδια σκέψη συναντάµε σ ένα από τα τελευταία ποιήµατα της συλλογής. Η ποιήτρια, συνειδητοποιώντας ότι δεν πρόκειται να βρει απαντήσεις στα ερωτήµατά της στη θρησκεία ή στο Θεό, στρέφει το βλέµµα προς τον εαυτό της ώστε να ανακαλύψει εκ νέου την ταυτότητά της εκεί. Σ αυτό το ποίηµα η ποιήτρια συνειδητοποιεί την γυναικεία της ταυτότητα. Είναι πλέον η άνθρωπος όπως λέει και ο τίτλος, η γυναίκα που από µόνη της είναι ικανή να βρει τον εαυτό της, να ξέρει ποια είναι και πώς είναι ανεξαρτήτως από τη θρησκεία, από τον Θεό και από τον άντρα: Ἐγὼ γυναίίκα, ἡ ἄνθρωπος ζητοῦσα τὸ πρόόσωπόό Σου πάάντοτε ἦταν ὡς τώώρα τοῦ ἀνδρὸς καὶ δὲν µπορῶ ἀλλιῶς νὰ τὸ γνωρίίσω. 48 Ζ. Καρέλλη, Τα ποιήµατα, Οι εκδόσεις των Φίλων, Αθήνα, 2000, τ. β, σσ

15 Ποιόός εἶναι καὶ πῶς πιὸ πολὺ µονάάχος παράάφορα, ἀπελπισµέένα µονάάχος, τώώρα, ἐγὼ ἢ ἐκείίνος; Πίίστευα πὼς ὑπάάρχω, θάά ὑπάάρχω, ὅµως πόότε ὑπήήρχα δίίχως του καὶ τώώρα πῶς στέέκοµαι, σὲ ποιὸ φῶς, ποιὸς εἶναι ὁ δικόός µου ἀκόόµα καϋµόός; Ὦ, πόόσο διπλάά ὑποφέέρω χάάνοµαι διαρκῶς, ὅταν Ἐσὺ ὁδηγόός µου δὲν εἶσαι.... Δὲν φαίίνεται ἀκόόµα τόό τραγικόό τοῦ ἀπρόόσωπου, οὔτε κι ἐγὼ δὲν µπορῶ νὰ τὸ φανταστῶ ἀκόόµα, ἀκόόµα. τὶ θὰ γίίνει ποὺ τόόσο καλάά, τόόσα πολλάά ξέέρω καὶ γνωρίίζω καλλίίτερα, πὼς ἀπ τὸ πλευρόό του δὲν µ ἔβγαλες. Καὶ λέέω πὼς εἶµαι ἀκέέριος ἄνθρωπος καὶ µόόνος. Δίίχως του δὲν ἐγινόόµουν καὶ τώώρα εἶµαι καὶ µπορῶ κι εἴµαστε ζεύύγος χωρισµέένο, ἐκείίνος κι ἐγὼ τὸ δικόό µου τὸ φῶς, ἐγὼ πόότε σελήήνη εἶπα πὼς δὲν θὰ βαστῶ ἀπ τὸν ἥλιο κι ἔχω τόόσην ὑπερηφάάνεια ποὺ πάάω τὴ δικήή του νὰ φτάάσω καὶ νὰ ξεπεραστῶ, ἐγὼ, ποὺ τώώρα µαθαίίνοµαι καὶ πλήήρως µαθαίίνω πὼς θέέλω σ ἐκείίνον ν αντισταθῶ καὶ δὲν θέέλω ἀπὸ κείίνον τίίποτα να δεχτῶ καὶ δὲν θέέλω νὰ περιµέένω. Δὲν κλαίίω, οὔτε τραγούύδι ψάάλλω. µὰ γίίνεται πιὸ ὀδυνηρόό τὸ δικόό µου ξέέσκισµα ποὺ τοιµάάζω, γιὰ νὰ γνωρίίσω τὸν κόόσµο δι ἐµοῦ, γιὰ νὰ πῶ τὸ λόόγο τὸ δικόό µου ἐγώ ποὺ ὡς τώώρα ὑπήήρξα

16 γιὰ νὰ θαυµάάζω, νὰ σέέβοµαι και ν ἀγαπῶ. ἐγὼ πιὰ δὲν τοῦ ἀνήήκω καὶ πρέέπει µονάάχη νὰ εἶµαι, ἐγὼ, ἡ ἄνθρωπος. 49 Αυτό το δεύτερο πρόσωπο στο οποίο απευθύνεται είναι ο Θεός. Η ποιήτρια αναγνωρίζει τον Θεό στο πρόσωπο του άντρα και του µιλάει. Κάποιοι έχουν ερµηνεύσει αυτό το ποίηµα ως ένα παράδειγµα του αγώνα των γυναικών για την απελευθέρωση τους από τους άντρες 50. Για άλλους δε, η Καρέλλη αντιστέκεται στο Δηµιουργό 51. Στην αρχή του ποιήµατος όµως η ποιήτρια απευθύνεται ξεκάθαρα στον Θεό και αναφέρει ότι θέλει να αντισταθεί στον άντρα. Έπειτα, διαβάζοντας το ποίηµα Ἡ ἄνθρωπος, αντιλαµβανόµαστε ότι όχι µόνο συµπληρώνει αυτήν την ιδέα αλλά πηγαίνει ένα βήµα πιο πέρα. Στο προηγούµενο ποίηµα, Γέννηση εἰς ἑαυτόν, η ποιήτρια είναι πια ικανή να βρει τον εαυτό της χωρίς τη συνδροµή της θρησκείας ή του Θεού. Στην αρχή του ποιήµατος Ἡ ἄνθρωπος η ποιήτρια αµφιβάλλει ακόµα αν θα καταφέρει από µόνη της να βρει την ταυτότητά της χάάνοµαι διαρκῶς / ὅταν Ἐσὺ ὁδηγόός µου δὲν εἶσαι, αλλά καθώς προχωράει ο λόγος, η αµφιβολία ολοένα και εξαφανίζεται, αφήνοντας χώρο σε µια απόλυτη βεβαιότητα ποὺ τώώρα µαθαίίνοµαι καὶ πλήήρως / µαθαίίνω πὼς θέέλω σ ἐκείίνον ν αντισταθῶ. Στο τέλος, η ποιήτρια είναι ικανή να γνωρίσει τον εξωτερικό και τον εσωτερικό της κόσµο από µόνη της. Συµπερασµατικά µπορούµε να πούµε ότι η αρχή είναι η ίδια στην Καρέλλη και στην Τσάτσου, επειδή και οι δύο αναζητούν την ταυτότητά τους στη θρησκεία. Η ορθοδοξία και το Βυζάντιο αποτελούν µια επιστροφή στις ρίζες τους, όπου προσπαθούν να βρουν την ταυτότητά τους, δηλαδή, να καταλάβουν ποιες είναι και πώς είναι. Την επιρροή και την έλξη που αµφότερες νιώθουν για το Βυζάντιο αποδεικνύει, εκτός των άλλων, το γεγονός ότι συνέγραψαν έργο µε πρωταγωνίστρια µια βυζαντινή θηλυκή προσωπικότητα, για τη Σιµωνίδα 52 η Καρέλλη και για την Αθηναΐδα 53 η Ιωάννα Τσάτσου. Το αποτέλεσµα όµως διαφέρει. Η Ιωάννα Τσάτσου, αναζητώντας τις ρίζες της στην ορθοδοξία και κατ επέκτασιν στη βυζαντινή παράδοση, αναγνωρίζει τον 49 Στο ίδιο, σσ Βλ. Μ. Κέντρου-Αγαθοπούλου, Η άνθρωπος: η δραµατικότητα µιας εσωτερικής πάλης στο Η ποιητική πορεία..., ό. π., σσ Βλ. Ν. Α. Μηλιώνη, Η αίσθηση της οδύνης στην ποίηση της Ζωής Καρέλλη στο Η ποιητική πορεία..., ό. π., σ Ζ. Καρέλλη, Σιµωνίς, βασιλόπαις του Βυζαντίου, Οι φίλοι του βιβλίου, Αθήνα, Ι. Τσάτσου, Αθηναΐς, Αιλία Ευδοκία Αυγούστα, Εστία, Αθήνα, 1970.

17 εαυτό της ως χριστιανή βυζαντινή. Η Ζωή Καρέλλη, παρ όλο που στην αρχή ακολουθεί µια παρόµοια διαδικασία, καταλήγει σ ένα διαφορετικό τέλος αναγνωρίζοντας τον εαυτό της ως γυναίκα πέρα από τον άνδρα και τον Θεό, βρίσκει την γυναικεία της ταυτότητά στον ίδιο της τον εαυτό, στοιχείο που δεν υπάρχει στο έργο της Ιωάννας Τσάτσου. Ως εδώ έχουµε µελετήσει µόνο δύο παραδείγµατα, θα ήταν όµως πολύ ενδιαφέρον να αναλυθεί το θέµα της ταυτότητας σε σχέση µε το θέµα της θρησκείας και σε άλλες θηλυκές προσωπικότητες της Α' Μεταπολεµικής Γενιάς, όπως την Όλγα Βότση, τη Μελισσάνθη, τη Ρίτα Βούµη-Παππά, κ. ά.

18 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΓΙΟΥΛΤΣΗ, Β. Τ., Οι θεολογικοί προσανατολισµοί της Ζωής Καρέλλη στο Η πορεία της ποιήτριας Ζωής Καρέλλη, Αθήνα, Ευθύνη, 1997, σσ ΓΛΥΚΑΤΖΗ-ΑΡΒΕΛΕΡ, Ε., Είναι καιρό να µιλήσουµε για µια εθνική ποιήτρια στο Το Φέγγος της Ιωάννας Τσάτσου, Αθήνα, Ευθύνη, 2002, σσ ΚΑΡΓΑΚΟΥ, Σ. Ι., Ζωή Καρέλλη: Η Σαπφώ της Θεσσαλονίκης στο Η πορεία..., ό, π., σσ ΚΑΡΕΛΛΗ, Σιµωνίς, βασιλόπαις τού Βυζαντίου, Οι φίλοι του βιβλίου, Αθήνα, Τα ποιήµατα, Οι εκδόσεις των Φίλων, Αθήνα, 2000, τ. α Τα ποιήµατα, Οι εκδόσεις των Φίλων, Αθήνα, 2000, τ. β. ΚΟΚΟΛΗΣ, Ξ. Α., Ο ξένος εαυτός. Ένα θεµατικό συστατικό της πρώτης µεταπολεµικής ποιητικής παραγωγής στο Πρακτικά Έκτου Συµποσίου Ποίησης. Νεοελληνική µεταπολεµική ( ), Γνώση, Αθήνα, 1987, σσ ΜΑΝΟΥΣΑΚΗ, Γ., Ο πόλεµος και οι συνέπειές του στην ποίηση της Ζωής Καρέλλη στο Η πορεία..., ό. π., σ ΜΕΡΑΚΛΗΣ, Μ. Γ., Μικρά εισαγωγικά στην Ελληνική µεταπολεµική ποίηση στο Πρακτικά Έκτου Συµποσίου Ποίησης..., ό. π., σσ ΜΙΧΑΗΛΙΔΗΣ, Κ. Π., Η θρησκευτικότητα στην ποίηση της Ιωάννας Τσάτσου στο Για την Ιωάννα Τσάτσου, Παρακείµενα Ευθύνη, Αθήνα, 1995, σσ MORENO JURADO, J. A., Antología de la poesía griega, Madrid, Ediciones Clásicas, ΜΟΣΧΟΥ, Ε.Ν., Το θρησκευτικό βίωµα στην ποίηση ( ) στο Πρακτικά Έκτου Συµποσίου Ποίησης..., ό. π., σσ ΠΑΠΠΑΣ, N., Η αληθινή ιστορία της νεοελληνικής λογοτεχνίας ( ), Αθήνα, Τύµφη, ΠΛΗΖΗΣ, Κ., Η θρησκευτική διάσταση της ποίησης της ζωής Καρέλλη στο Η πορεία της ποιήτριας..., ό.π., ΠΟΛΙΤΗΣ, Λ., Ιστορία της νεοελληνικής λογοτεχνίας, Μορφωτικό Ίδρυµα Εθνικής Τράπεζης, Αθήνα, 2007.

19 ΤΣΑΚΩΝΑ, Γ., Ιστορία της νεοελληνικής λογοτεχνίας και πολιτικής κοινωνίας, Σώφρων, Αθήνα, 1992, τ. 8 ος. ΤΣΑΤΣΟΣ, K., Λογοδοσία µίας ζωής, Οι Εκδόδεις των Φίλων, Αθήνα, ΤΣΑΤΣΟΥ, I., Φύύλλα Κατοχής, Εστία, Αθήνα, Αθηναΐς, Αιλία Ευδοκία Αυγούστα, Εστία, Αθήνα, (1973) Ο αδερφός µου ο Γιώργος Σεφέρης, Αθήνα, Εστία, Ποιήµατα 1 ος τόµος, Αθήνα, Ίκαρος, Χρέος, Ίκαρος, Αθήνα, Φῶς τῃ σκοτίᾳ, Αστρόλαβος/Ευθύνη, Αθήνα, Κυδαθηναίων 9, Αστρόλαβος/Ευθύνη, Αθήνα, ΤΣΙΡΟΠΟΥΛΟΣ, Κ. Α., Για την ποίηση της Ιωάννας Τσάτσου στο Το Φέγγος της Ιωάννας Τσάτσου, Αθήνα, Ευθύνη, 2002, σελ ΦΡΑΙΕΡ, Κ., Σύγχρονη ελληνική ποίηση: από τον Καβάφη ως το Βρεττάκο, Κέδρος, Αθήνα, 1982.

20

Στὴν ἀρχὴ ἦταν ὁ Λόγος. Ὁ Λόγος ἦταν μαζὶ μὲ

Στὴν ἀρχὴ ἦταν ὁ Λόγος. Ὁ Λόγος ἦταν μαζὶ μὲ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ἤ 01ο (01-52) 01-05 Ὁ Λόγος εἶναι Θεὸς καὶ ημιουργὸς τῶν πάντων Στὴν ἀρχὴ ἦταν ὁ Λόγος. Ὁ Λόγος ἦταν μαζὶ μὲ τὸ Θεὸ Πατέρα καὶ ἦταν Θεὸς ὁ Λόγος. Αὐτὸς ἦταν στὴν ἀρχὴ μαζὶ μὲ τὸ Θεὸ Πατέρα.

Διαβάστε περισσότερα

ΝΑΖΙΜ ΧΙΚΜΕΤ ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ Η ΠΙΟ ΟΜΟΡΦΗ ΘΑΛΑΣΣΑ

ΝΑΖΙΜ ΧΙΚΜΕΤ ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ Η ΠΙΟ ΟΜΟΡΦΗ ΘΑΛΑΣΣΑ ΝΑΖΙΜ ΧΙΚΜΕΤ ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ Η ΠΙΟ ΟΜΟΡΦΗ ΘΑΛΑΣΣΑ Να γελάσεις απ' τα βάθη των χρυσών σου ματιών είμαστε μες στο δικό μας κόσμο Η πιο όμορφη θάλασσα είναι αυτή που δεν έχουμε ακόμα ταξιδέψει Τα πιο

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Α. ΚΕΙΜΕΝΟ Β. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1. Κάποια από τα χαρακτηριστικά της ποίησης του Οδ. Ελύτη ειναι: η ποιητική προσέγγιση του κόσµου µε τις

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004 Α. ΚΕΙΜΕΝΟ Β. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1. Κάποια από τα χαρακτηριστικά της ποίησης του Οδ. Ελύτη ειναι: η ποιητική προσέγγιση του κόσµου µε τις αισθήσεις,

Διαβάστε περισσότερα

Νέα Ελληνική Λογοτεχνία Α Λυκείου Κωδικός 4528 Ενότητα: «Παράδοση και μοντερνισμός στη νεοελληνική ποίηση»

Νέα Ελληνική Λογοτεχνία Α Λυκείου Κωδικός 4528 Ενότητα: «Παράδοση και μοντερνισμός στη νεοελληνική ποίηση» Νέα Ελληνική Λογοτεχνία Α Λυκείου Κωδικός 4528 Ενότητα: «Παράδοση και μοντερνισμός στη νεοελληνική ποίηση» ΛΑΜΠΡΟΣ ΠΟΡΦΥΡΑΣ (1879-1932), Είδα Εἶδα μία χώρα ξωτικιὰ στ ἀνήσυχο ὄνειρό μου: πόσ ὄμορφη δὲ

Διαβάστε περισσότερα

periexomenanet.gr Ο ποιητής, καθηγητής Λάμπρος Ηλίας μιλάει για ποίηση.

periexomenanet.gr Ο ποιητής, καθηγητής Λάμπρος Ηλίας μιλάει για ποίηση. Ο ποιητής, καθηγητής Λάμπρος Ηλίας μιλάει για ποίηση. Η κριτικός-συγγραφεύς Ευαγγελία Μισραχή παρουσιάζει και αναλύει το ποιητικό έργο του Λάμπρου Ηλία. Το κοινό παρακολουθεί με προσήλωση και τους δύο

Διαβάστε περισσότερα

Αναζητώντας µιαν υπογραφή

Αναζητώντας µιαν υπογραφή Νίκος Βασιλειάδης Don t forget, the birds will sing at 1.45... Σελίδες: 86 12 19 εκ. Τιμή: 8,00 ISBN: 978 960 6628 62 7 Έκδοση: 2014 Δημήτρης Κάββουρας Νὰ λὲς Μαρία Ένα ποίηµα Σελίδες: 72 17 24 εκ Τιμή:

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ' ΑΥΚΕΙΟΥ (27 /5/2004)

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ' ΑΥΚΕΙΟΥ (27 /5/2004) ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ' ΑΥΚΕΙΟΥ (27 /5/2004) Α'. ΚΕΙΜΕΝΟ Ὀδυσσέας Ἐλύτης (1911-1996) Μικρή Πράσινη Θάλασσα Μικρή πράσινη θάλασσα δεκατριῶ χρονῶ Πού θά 'θελα νά σέ υἱοθετήσω Νά

Διαβάστε περισσότερα

Οδυσσέας Ελύτης: Η Μαρίνα των βράχων (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 55-58)

Οδυσσέας Ελύτης: Η Μαρίνα των βράχων (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 55-58) 1. ΚΕΙΜΕΝO Οδυσσέας Ελύτης: Η Μαρίνα των βράχων (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 55-58) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµ- µατολογικά στοιχεία:

Διαβάστε περισσότερα

Νικηφόρου Βρεττάκου: «ύο µητέρες νοµίζουν πως είναι µόνες στον κόσµο» (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 253-254)

Νικηφόρου Βρεττάκου: «ύο µητέρες νοµίζουν πως είναι µόνες στον κόσµο» (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 253-254) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Νικηφόρου Βρεττάκου: «ύο µητέρες νοµίζουν πως είναι µόνες στον κόσµο» (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 253-254) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. Τι εκφράζει

Διαβάστε περισσότερα

Χριστιάνα Ἀβρααμίδου ΜΑΤΙΑ ΑΝΑΠΟΔΑ. Ποιήματα

Χριστιάνα Ἀβρααμίδου ΜΑΤΙΑ ΑΝΑΠΟΔΑ. Ποιήματα Χριστιάνα Ἀβρααμίδου ΜΑΤΙΑ ΑΝΑΠΟΔΑ Ποιήματα ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΑ ΣΗΜΕΙΩΜΑΤΑ Αὒγουστος 2011 12 ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΑ ΣΗΜΕΙΩΜΑΤΑ Χριαστιάνα Ἀβρααμίδου ΜΑΤΙΑ ΑΝΑΠΟΔΑ Ποιήματα Τεῦχος 12 - Αὒγουστος 2011 ISSN: 1792-4189 Μηνιαία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ 27-05-2004

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ 27-05-2004 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ 27-05-2004 1. Πράγματι, τα προαναφερθέντα αποτελούν κυρίαρχα χαρακτηριστικά της ποίησης του Ελύτη, που πιστοποιούνται σαφέστατα- και στο δοθέν ποίημα. Συγκεκριμένα:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 25 ΜΑΪΟΥ 2012 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. «Μόνο γιατί µ αγάπησες» (Οι τρίλιες που σβήνουν, 1928, σελ. 72 73 σχολικού βιβλίου) ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. «Μόνο γιατί µ αγάπησες» (Οι τρίλιες που σβήνουν, 1928, σελ. 72 73 σχολικού βιβλίου) ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ «Μόνο γιατί µ αγάπησες» (Οι τρίλιες που σβήνουν, 1928, σελ. 72 73 σχολικού βιβλίου) Μαρία Πολυδούρη ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1. Το ποίηµα υπερασπίζεται µια ορισµένη ποιητική επιλογή. Ποια είναι αυτή και σε ποιο είδος

Διαβάστε περισσότερα

Α1. Να δώσετε το περιεχόμενο των όρων που ακολουθούν: γ. Εκλεκτικοί Μονάδες 15

Α1. Να δώσετε το περιεχόμενο των όρων που ακολουθούν: γ. Εκλεκτικοί Μονάδες 15 Α1. Να δώσετε το περιεχόμενο των όρων που ακολουθούν: α. Ανόρθωση (1910) β. Κλήριγκ γ. Εκλεκτικοί Μονάδες 15 Α2. Γιατί δεν προέκυψαν ταξικά κόμματα στην Ελλάδα το τελευταίο τέταρτο του 19ου αιώνα; Μονάδες

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΟ Κωνσταντῖνος Καβάφης. Μελαγχολία τοῦ Ἰάσωνος Κλεάνδρου ποιητοῦ ἐν Κομμαγηνῇ 595 μ.χ.

ΚΕΙΜΕΝΟ Κωνσταντῖνος Καβάφης. Μελαγχολία τοῦ Ἰάσωνος Κλεάνδρου ποιητοῦ ἐν Κομμαγηνῇ 595 μ.χ. ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ Δ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 25 ΜΑΪΟΥ 2012 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΚΕΙΜΕΝΟ Κωνσταντῖνος Καβάφης Μελαγχολία

Διαβάστε περισσότερα

Σᾶς εὐαγγελίζομαι τὸ χαρμόσυνο ἄγγελμα τῆς γεννήσεως τοῦ. Χριστοῦ, ποὺ ἀποτελεῖ τὴν κορυφαία πράξη τοῦ Θεοῦ νὰ σώσει τὸν

Σᾶς εὐαγγελίζομαι τὸ χαρμόσυνο ἄγγελμα τῆς γεννήσεως τοῦ. Χριστοῦ, ποὺ ἀποτελεῖ τὴν κορυφαία πράξη τοῦ Θεοῦ νὰ σώσει τὸν Χριστούγεννα 2013 Ἀρ. Πρωτ. 1157 Πρός τό Χριστεπώνυμο πλήρωμα τῆς καθ ἡμᾶς Ἱερᾶς Μητροπόλεως Χριστὸς γεννᾶται, δοξάσατε. Ἀδελφοί μου ἀγαπητοί, Σᾶς εὐαγγελίζομαι τὸ χαρμόσυνο ἄγγελμα τῆς γεννήσεως τοῦ Χριστοῦ,

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση...

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση... Γιώργης Παυλόπουλος Τι είναι ποίηση... "Αν ένα πουλί μπορούσε να πει με ακρίβεια τι τραγουδάει, γιατί τραγουδάει, και τι είναι αυτό που το κάνει να τραγουδάει, δεν θα τραγούδαγε". Κυρίες και Κύριοι Φίλες

Διαβάστε περισσότερα

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς A...Τα αισθήματα και η ενεργεία που δημιουργήθηκαν μέσα μου ήταν μοναδικά. Μέσα στο γαλάζιο αυτό αυγό, ένιωσα άτρωτος, γεμάτος χαρά και αυτοπεποίθηση.

Διαβάστε περισσότερα

Θεοδόσης Βολκὼφ ΠΟΙΗΜΑΤΑ

Θεοδόσης Βολκὼφ ΠΟΙΗΜΑΤΑ Θεοδόσης Βολκὼφ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΑ ΣΗΜΕΙΩΜΑΤΑ Ἰανουάριος 2011 5 ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΑ ΣΗΜΕΙΩΜΑΤΑ Θεοδόσης Βολκὼφ ΠΟΙΗΜΑΤΑ Τεῦχος 5 - Ἰανουάριος 2011 ISSN: 1792-4189 Μηνιαία ψηφιακὴ ἔκδοση τοῦ ἠλεκτρονικοῦ περιοδικοῦ

Διαβάστε περισσότερα

Χριστούγεννα. Ελάτε να ζήσουμε τα. όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά

Χριστούγεννα. Ελάτε να ζήσουμε τα. όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά Ελάτε να ζήσουμε τα όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά Χριστούγεννα (μέσα από ιστορίες και χριστουγεννιάτικα παιχνίδια) 1 Στόχοι: Μέσα από διάφορες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις.

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις. Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα μηνύματα που θέλει να περάσει μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών Γυµνασίου - Λυκείου

Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών Γυµνασίου - Λυκείου Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών Γυµνασίου - Λυκείου Μακρυνίτσα 2008 Ύµνος της οµάδας των έντρων Απ τους Κέδρους του Λιβάνου στην ελιά της προσευχής απ του «εγώ» την άδεια χώρα ως την

Διαβάστε περισσότερα

Βιτσέντζου Κορνάρου: Ερωτόκριτος β. [Ήρθεν η ώρα κι ο καιρός] (στίχοι 767-818) (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 80-82)

Βιτσέντζου Κορνάρου: Ερωτόκριτος β. [Ήρθεν η ώρα κι ο καιρός] (στίχοι 767-818) (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 80-82) 1. KEIMENO Βιτσέντζου Κορνάρου: Ερωτόκριτος β. [Ήρθεν η ώρα κι ο καιρός] (στίχοι 767-818) (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 80-82) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. Σε ποιο

Διαβάστε περισσότερα

Μαρία Ψωμᾶ - Πετρίδου ΔΕΥΤΕΡΟ ΖΕΥΓΑΡΙ ΦΤΕΡΑ. Ποιήματα

Μαρία Ψωμᾶ - Πετρίδου ΔΕΥΤΕΡΟ ΖΕΥΓΑΡΙ ΦΤΕΡΑ. Ποιήματα Μαρία Ψωμᾶ - Πετρίδου ΔΕΥΤΕΡΟ ΖΕΥΓΑΡΙ ΦΤΕΡΑ Ποιήματα ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΑ ΣΗΜΕΙΩΜΑΤΑ Νοέμβριος 2011 15 ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΑ ΣΗΜΕΙΩΜΑΤΑ Μαρία Ψωμᾶ - Πετρίδου ΔΕΥΤΕΡΟ ΖΕΥΓΑΡΙ ΦΤΕΡΑ Ποιήματα Τεῦχος 15 - Νοέμβριος 2011 ISSN:

Διαβάστε περισσότερα

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Δ'. ΚΕΙΜΕΝΟ 'Οδυσσέας Ελύτης (1911-1996) Μικρή Πράσινη Θάλασσα Μικρή πράσινη θάλασσα δεκατριώ χρονώ Που θα θελα να σε υιοθετήσω Να σε στείλω σχολείο στην Ιωνία

Διαβάστε περισσότερα

Δ ι α γ ω ν ί ς μ α τ α π ρ ο ς ο μ ο ί ω ς η σ 1

Δ ι α γ ω ν ί ς μ α τ α π ρ ο ς ο μ ο ί ω ς η σ 1 Δ ι α γ ω ν ί ς μ α τ α π ρ ο ς ο μ ο ί ω ς η σ 1 2 s c h o o l t i m e. g r Ο Άρης Ιωαννίδης Γεννήθηκε το 1973 στο Βόλο. Το 1991 εισήχθη στο Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, απ όπου έλαβε

Διαβάστε περισσότερα

Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις. Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν.

Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις. Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν. Αποστόλη Λαμπρινή (brines39@ymail.com) ΔΥΝΑΜΗ ΨΥΧΗΣ Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν. Θα σε χτυπάνε, θα σε πονάνε,

Διαβάστε περισσότερα

ICAMLaw Application Server Χειροκίνηση Ἀναβάθμιση

ICAMLaw Application Server Χειροκίνηση Ἀναβάθμιση Εἰσαγωγή Ὁ ICAMLaw Application Server (στὸ ἑξῆς γιά λόγους συντομίας IAS) ἀποτελεῖ τὸ ὑπόβαθρο ὅλων τῶν δικηγορικῶν ἐφαρμογῶν τῆς ICAMSoft. Εἶναι αὐτός ποὺ μεσολαβεῖ ἀνάμεσα: α) στὴν τελική ἐφαρμογὴ ποὺ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Η χαρά της αγάπης

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Η χαρά της αγάπης ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Η χαρά της αγάπης Καρδιά που εργάζεται για όλους Ο Απόστολος Παύλος, ο διδάσκαλος Ο Σαούλ ήταν ένας πολύ μορφωμένος Ιουδαίος, που ζούσε στην Παλαιστίνη, μια χώρα πολύ κοντά στο νησί μας.

Διαβάστε περισσότερα

«Ταξιδεύοντας στον κόσµο των παραµυθιών». 27 Φεβρουαρίου έως 2 Μαρτίου. Δημοτικό Σχολείο www.protypa.gr

«Ταξιδεύοντας στον κόσµο των παραµυθιών». 27 Φεβρουαρίου έως 2 Μαρτίου. Δημοτικό Σχολείο www.protypa.gr «Ταξιδεύοντας στον κόσµο των παραµυθιών». 2 Φεβρουαρίου έως 2 Μαρτίου 2013 Δημοτικό Σχολείο www.protypa.gr Ο Διγενής ψυχομαχεί κι η γης τονε τρομάζει. Βροντά κι αστράφτει ο ουρανός και σειέται ο πάνω κόσμος,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΕΙΝΗ ΕΝΑ ΤΡΑΓΟΥ Ι ΓΙΑ ΤΟΝ Γ

ΕΚΕΙΝΗ ΕΝΑ ΤΡΑΓΟΥ Ι ΓΙΑ ΤΟΝ Γ Πέρος Ζαχαρίας Ζαχαρίας Πέρος ψευδώνυμο, του σπουδαστή της Αντιρύπανσης Ζαχαρία Περογαμβράκη. Στην Κοζάνη ασχολήθηκε με το Θέατρο σαν ερασιτέχνης ηθοποιός σε αρκετές παραστάσεις, συμμετείχε σε μία ταινία

Διαβάστε περισσότερα

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α.

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. Θέµατα & Ασκήσεις από: www.arnos.gr 2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22 ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σύµφωνα µε τη θεωρία του εµπειρισµού

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕ ΡΟ ΧΟΥΑΝ ΓΚΟΥΤΙΕΡΕΣ

ΠΕ ΡΟ ΧΟΥΑΝ ΓΚΟΥΤΙΕΡΕΣ Ηµερολόγιο 2016 28 ΔΕΥΤΕΡΑ iανουaριος 29 ΤΡΙΤΗ 30 ΤΕΤΑΡΤΗ 31 ΠΕΜΠΤΗ 51 ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 62 Πρωτοχρονιά (αργία) ΣΑΒΒΑΤΟ ρεϊμοντ καρβερ dfsfsdfsdfsdfdsfsd Απέκτησες τελικά, έστω κι έτσι, αυτό που ήθελες από τούτη

Διαβάστε περισσότερα

ÈÅÌÁÔÁ 2007 ÏÅÖÅ. Α. ΚΕΙΜΕΝΟ ιονύσιο Σολωµό «Ο Κρητικό» Επαναληπτικά Θέµατα ΟΕΦΕ 2007

ÈÅÌÁÔÁ 2007 ÏÅÖÅ. Α. ΚΕΙΜΕΝΟ ιονύσιο Σολωµό «Ο Κρητικό» Επαναληπτικά Θέµατα ΟΕΦΕ 2007 Α. ΚΕΙΜΕΝΟ ιονύσιο Σολωµό «Ο Κρητικό» 3 3 4 σαν πέτρες µε βυθίζουν! 4 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Θέµατα της Επτανησιακής Σχολής που απαντούν στα δοθέντα αποσπάσµατα

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργης Κρόκος (1916-1997)

Γιώργης Κρόκος (1916-1997) Γιώργης Κρόκος (1916-1997) Ο αείµνηστος Γιώργης Κρόκος υπήρξε µια πολύπλευρη και πολυτάλαντη προσωπικότητα. Στο επάγγελµα δάσκαλος, αγάπησε τα παιδιά µε πάθος, απόφοιτος της Σχολής του Πανεπιστηµίου Αθηνών,

Διαβάστε περισσότερα

Από ξύλο και ασήμι φτιαγμένο το νέο βιβλίο της Δήμητρας Παπαναστασοπούλου

Από ξύλο και ασήμι φτιαγμένο το νέο βιβλίο της Δήμητρας Παπαναστασοπούλου Ημερομηνία 19/3/2015 Μέσο Συντάκτης Link artpress.sundaybloody.com Βασίλης Κάργας http://artpress.sundaybloody.com/?it_books=%ce%b1%cf%80%cf%8c- %CE%BE%CF%8D%CE%BB%CE%BF-%CE%BA%CE%B1%CE%B9- %CE%B1%CF%83%CE%AE%CE%BC%CE%B9-

Διαβάστε περισσότερα

Κατερίνα Κατράκη. Παράθυρο. Ποίηση

Κατερίνα Κατράκη. Παράθυρο. Ποίηση Κατερίνα Κατράκη Παράθυρο Ποίηση ΠΑΡΑΘΥΡΟ Κατερίνα Κατράκη Διορθώσεις: Χαρά Μακρίδη Επιμέλεια: Κωνσταντίνος Ι. Κορίδης Σελιδοποίηση: Ζωή Ιωακειμίδου Χαρακτικό εξωφύλλου - Προμετωπίδα: Βάσω Κατράκη Σχεδιασμός

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Επιμέλεια εργασίας: Παναγιώτης Γιαννόπουλος Περιεχόμενα Ερώτηση 1 η : σελ. 3-6 Ερώτηση 2 η : σελ. 7-9 Παναγιώτης Γιαννόπουλος Σελίδα 2 Ερώτηση 1 η Η συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού

Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού Μακρυνίτσα 2009 Το σπίτι του Θεού Με αχνό το φως που µπαίνει στ Άγιο Βήµα και ξεθάρρεψε στου τέµπλου τις εικόνες πόσα χρώµατα ξεσπάνε κύµα

Διαβάστε περισσότερα

(Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου)

(Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου) Εν αρχή ην ο Λόγος. (Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου) Στις νωπογραφίες της οροφής της Καπέλα Σιξτίνα φαίνεται να απεικονίζονται μέρη του ανθρώπινου σώματος, όπως ο εγκέφαλος,

Διαβάστε περισσότερα

Ηλία Μηνιάτη: Περί φθόνου (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 115-117)

Ηλία Μηνιάτη: Περί φθόνου (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 115-117) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Ηλία Μηνιάτη: Περί φθόνου (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 115-117) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. Σε ποιους απευθύνεται ο συγγραφέας της διδαχής περί φθόνου

Διαβάστε περισσότερα

OPMH. κοντά στο μαθητή!

OPMH. κοντά στο μαθητή! ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ Δ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 25 ΜΑΪΟΥ 2012 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΚΕΙΜΕΝΟ Κωνσταντῖνος Καβάφης Μελαγχολία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΕΥΤΕΡΑ 16 ΜΑΪΟΥ 2011 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΕΥΤΕΡΑ 16 ΜΑΪΟΥ 2011 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΕΥΤΕΡΑ 16 ΜΑΪΟΥ 2011 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α1. Η ποιητική έκφραση των ποιητών της Επτανησιακής

Διαβάστε περισσότερα

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου]

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας: Σεμίραμις Αμπατζόγλου Τάξη: Γ'1 Γυμνασίου

Διαβάστε περισσότερα

Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα

Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα ΣΤΟΧΟΙ: Οι μαθητές να 1. Διατυπώνουν τους προβληματισμούς τους γύρω από τη λατρεία. 2. Υποστηρίζουν με επιχειρήματα ότι στη χριστιανική θρησκεία η λατρεία

Διαβάστε περισσότερα

Το βιογραφικό είναι στην ουσία το πρώτο στάδιο προσέγγισης πριν την συνέντευξη αξιολόγησης και χρειάζονται να τονίζονται τα εξής σημεία:

Το βιογραφικό είναι στην ουσία το πρώτο στάδιο προσέγγισης πριν την συνέντευξη αξιολόγησης και χρειάζονται να τονίζονται τα εξής σημεία: Σύνταξη βιογραφικού σημειώματος Το βιογραφικό σημείωμα αποτελεί μια από τις βασικές τεχνικές αναζήτησης εργασίας. Μέσα από ένα δομημένο και σύντομο κείμενο μπορούν να δοθούν στον υποψήφιο εργοδότη ή άλλο

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2010

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2010 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2010 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ IΙ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΣΧΟΛΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: ΔΑΚΤΥΛΟΓΡΑΦΙΑ ΜΕ ΤΗ

Διαβάστε περισσότερα

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός»

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 «Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» (Φλώρινα - Μακεδονία Καύκασος) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΟΝΟ ΕΝΑΣ ΘΕΟΣ!

ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΟΝΟ ΕΝΑΣ ΘΕΟΣ! ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΟΝΟ ΕΝΑΣ ΘΕΟΣ! (There is only one God) Πού μπορείς να πάς ώστε να απομακρυνθείς από το Θεό; Ο Θεός γεμίζει κάθετόπο και χρόνο. Δεν υπάρχει τόπος χωρίς να είναι εκεί ο Θεός. Ο Θεός μίλησε μέσα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του Σολωμού. Το μεταφυσικό στοιχείο εντοπίζεται λόγου χάρη στο στίχο 54 όπου ανιχνεύουμε

Διαβάστε περισσότερα

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007 1 / 15 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Έρευνα υποστηριζόµενη από τη Γενική ιεύθυνση Εκπαίδευσης και Πολιτισµού της Ε.Ε., στο πλαίσιο του προγράµµατος Σωκράτης «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο

Διαβάστε περισσότερα

Ίσως ο ρόλος του µουσειολόγου να µην έχει γίνει πλατύτερα. γνωρίζει καλά αυτό που η κυρία Σκαλτσά χαρακτηρίζει ως θεωρία του

Ίσως ο ρόλος του µουσειολόγου να µην έχει γίνει πλατύτερα. γνωρίζει καλά αυτό που η κυρία Σκαλτσά χαρακτηρίζει ως θεωρία του Τριήµερο συµπόσιο: Τα µουσεία και ο ρόλος τους στη σύγχρονη κοινωνία Για να µπορεί κάποιος να διαβάσει το µουσείο, πρέπει να έχει προηγηθεί η παρέµβαση του ειδικού µουσειολόγου, ο οποίος θα έχει σκεφθεί

Διαβάστε περισσότερα

Γ. Φραντζή: Χρονικό (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 38-41)

Γ. Φραντζή: Χρονικό (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 38-41) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Γ. Φραντζή: Χρονικό (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 38-41) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. Εάν συγκρίνετε τον λόγο του Μωάµεθ µε αυτόν του Κωνσταντίνου Παλαιολόγου,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΘΑ ΚΑΝΩ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΜΟΥ ΝΑ ΑΓΑΠΗΣΕΙ ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ;

ΠΩΣ ΘΑ ΚΑΝΩ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΜΟΥ ΝΑ ΑΓΑΠΗΣΕΙ ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ; Ημερομηνία 23/07/2015 Μέσο Συντάκτης Link diavasame.gr Ευμορφία Ζήση http://www.diavasame.gr/page.aspx?itemid=ppg1396_2146 ΠΩΣ ΘΑ ΚΑΝΩ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΜΟΥ ΝΑ ΑΓΑΠΗΣΕΙ ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ; 23.07.2015 Συντάκτης: Ευμορφία

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Χωρίς αµφιβολία οι αρχαίοι Έλληνες στοχαστές, ποιητές και φιλόσοφοι πρώτοι έχουν αναπτύξει τις αξίες πάνω στις οποίες θεµελιώνεται η Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

Ποιητικές καταθέσεις ΓΙΩΡΓΟΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. ποιήματα. CaptainBook.gr

Ποιητικές καταθέσεις ΓΙΩΡΓΟΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. ποιήματα. CaptainBook.gr Το παρόν έργο πνευματικής ιδιοκτησίας προστατεύεται από τις διατάξεις της ελληνικής νομοθεσίας (Ν. 2121/1993 όπως έχει τροποποιηθεί και ισχύει σήμερα) και από τις διεθνείς συμβάσεις περί πνευματικής ιδιοκτησίας.

Διαβάστε περισσότερα

Σχολείο εύτερης Ευκαιρίας Αλεξανδρούπολης. Σχολικό Έτος 2006 2007. Σενάριο : Αγιοργιωτάκης Ιωάννης Μαθηµατικός

Σχολείο εύτερης Ευκαιρίας Αλεξανδρούπολης. Σχολικό Έτος 2006 2007. Σενάριο : Αγιοργιωτάκης Ιωάννης Μαθηµατικός Σχολείο εύτερης Ευκαιρίας Αλεξανδρούπολης Σχολικό Έτος 2006 2007 Σενάριο : Αγιοργιωτάκης Ιωάννης Μαθηµατικός Τρίτη 10 Οκτωβρίου στο Σ Ε Αλεξανδρούπολης. 2 η Ώρα : Μαθηµατικά στο Β2. ΙΣΜΑΗΛ : Λεµονιά, θέλω

Διαβάστε περισσότερα

Ποιητικό Κουίζ. 1. Ποιος Έλληνας ποιητής τιμήθηκε πρώτος με το βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας; 2. Ποιο είναι το μέτρο των ελληνικών δημοτικών τραγουδιών;

Ποιητικό Κουίζ. 1. Ποιος Έλληνας ποιητής τιμήθηκε πρώτος με το βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας; 2. Ποιο είναι το μέτρο των ελληνικών δημοτικών τραγουδιών; Ποιητικό Κουίζ 1. Ποιος Έλληνας ποιητής τιμήθηκε πρώτος με το βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας; Ο Γιώργος Σεφέρης Ο Κωνσταντίνος Καβάφης Ο Οδυσσέας Ελύτης 2. Ποιο είναι το μέτρο των ελληνικών δημοτικών τραγουδιών;

Διαβάστε περισσότερα

Η σημαντικότητα του ελληνικού πολιτισμού και μέσα διάδοσης αυτού στη Γεωργία. DR. MEDEA ABULASHVILI Καθηγήτρια του Κρατικού Πανεπιστημίου Τιφλίδας

Η σημαντικότητα του ελληνικού πολιτισμού και μέσα διάδοσης αυτού στη Γεωργία. DR. MEDEA ABULASHVILI Καθηγήτρια του Κρατικού Πανεπιστημίου Τιφλίδας Η σημαντικότητα του ελληνικού πολιτισμού και μέσα διάδοσης αυτού στη Γεωργία DR. MEDEA ABULASHVILI Καθηγήτρια του Κρατικού Πανεπιστημίου Τιφλίδας Ελληνικός πολιτισμός - το ενιαίο και διαχρονικό φαινόμενο

Διαβάστε περισσότερα

Ευλογημένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ημοτικού

Ευλογημένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ημοτικού Ευλογημένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ημοτικού Μακρυνίτσα 2009 Ύμνος της ομάδας «Στη σκέπη της Παναγίας» Απ τα νησιά τα ιερά στην Πάτμο φτάνω ταπεινά απ τα νησιά όλης της γης ακτίνες ρίξε

Διαβάστε περισσότερα

Φρανσουά Βιγιόν: «Μπαλάντα των κυριών του παλαιού καιρού» (Ν.Ε.Λ. Β Λυκείου, Α3, σσ. 47-49)

Φρανσουά Βιγιόν: «Μπαλάντα των κυριών του παλαιού καιρού» (Ν.Ε.Λ. Β Λυκείου, Α3, σσ. 47-49) ΠΟΙΗΣΗ 1. ΚΕΙΜΕΝΟ: Φρανσουά Βιγιόν: «Μπαλάντα των κυριών του παλαιού καιρού» (Ν.Ε.Λ. Β Λυκείου, Α3, σσ. 47-49) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Όμορφος κόσμος

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Όμορφος κόσμος ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Όμορφος κόσμος Φροντίζουμε όλα τα πλάσματα Η Αγία Μελανγκέλ: η προστάτιδα του περιβάλλοντος Εξακόσια χρόνια μετά τη γέννηση του Χριστού, γεννήθηκε στα καταπράσινα δάση της Ιρλανδίας μια

Διαβάστε περισσότερα

Η Μ Ε Ρ Ι Δ Α «ΕΝΗΜΕΡΩΝΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΙΝΟΜΑΙ ΟΔΟΔΕΙΚΤΗΣ ΣΤΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΩΝ ΠΡΟΣΚΥΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΤΟΠΟΥ ΜΑΣ» Σάββατο, 13 Δεκ. 2013.

Η Μ Ε Ρ Ι Δ Α «ΕΝΗΜΕΡΩΝΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΙΝΟΜΑΙ ΟΔΟΔΕΙΚΤΗΣ ΣΤΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΩΝ ΠΡΟΣΚΥΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΤΟΠΟΥ ΜΑΣ» Σάββατο, 13 Δεκ. 2013. Η Μ Ε Ρ Ι Δ Α Διοργανωτές: «ΕΝΗΜΕΡΩΝΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΙΝΟΜΑΙ ΟΔΟΔΕΙΚΤΗΣ ΣΤΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΩΝ ΠΡΟΣΚΥΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΤΟΠΟΥ ΜΑΣ» Σάββατο, 13 Δεκ. 2013 ΣΑΣ ΚΑΛΩΣΟΡΙΖΟΥΜΕ ΣΤΙΣ ΑΥΛΕΣ ΤΗΣ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΗΣ ΧΑΙΡΟΜΑΣΤΕ ΠΟΥ ΕΙΜΑΣΤΕ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΝΔΕΚΑΤΗ ΚΕΙΜΕΝΑ ΥΣΤΕΡΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΝΔΕΚΑΤΗ ΚΕΙΜΕΝΑ ΥΣΤΕΡΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΝΔΕΚΑΤΗ ΚΕΙΜΕΝΑ ΥΣΤΕΡΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ 1. Πτωχοπρόδρομος - Το κείμενο έχει πολλές διαφορετικές γραφές στα χειρόγραφα που διασώζεται, λόγω του σχετικά δημώδους αλλά και σκωπτικού του χαρακτήρα. Δυσχεραίνει

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΛΠ11 ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Βυζάντιο και Χριστιανισμός: η δυναμική της θρησκείας στον καθορισμό της φυσιογνωμίας της αυτοκρατορίας και των

Διαβάστε περισσότερα

Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο

Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο Ο Ηλίας ανεβαίνει Ψηλά Ψηλότερα Κάθε Μάρτιο, σε μια Χώρα Κοντινή, γινόταν μια Γιορτή! Η Γιορτή των Χαρταετών. Για πρώτη φορά,

Διαβάστε περισσότερα

Όψεις Βυζαντίου... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας. Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας

Όψεις Βυζαντίου... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας. Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας Το φυλλάδιο αυτό είναι του/της... που επισκέφθηκε το Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας στις... Το φυλλάδιο που κρατάς στα χέρια σου

Διαβάστε περισσότερα

Μακρυγιάννης: Αποµνηµονεύµατα (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου σσ. 185-188)

Μακρυγιάννης: Αποµνηµονεύµατα (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου σσ. 185-188) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Μακρυγιάννης: Αποµνηµονεύµατα (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου σσ. 185-188) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. α) Ποιες σκέψεις διατυπώνει ο Μακρυγιάννης στο εξεταζόµενο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Θρησκευτικά B Δημοτικού (Μέρος Α ) Ομορφος κόσμος ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ Θρησκευτικά Β Δημοτικού Ομορφος κόσμος (Μέρος A ) Συγγραφική ομάδα:

Διαβάστε περισσότερα

Φερδινάνδο Πεσσόα. Ποιήματα

Φερδινάνδο Πεσσόα. Ποιήματα Φερδινάνδο Πεσσόα Ποιήματα ALVARO DE CAMPOS Απόσπασμα από την ποιητική σύνθεση του Φερνάντο Πεσσόα: Θαλασσινή ωδή του Άλβαρο ντε Κάμπος, μτφρ.-επιμ.: Μαρία Παπαδήμα, Εκδόσεις Νεφέλη 2012... Πόσες εθνικότητες

Διαβάστε περισσότερα

Μίλτου Σαχτούρη: «Η Αποκριά» (Κ.Ν.Λ. Β Λυκείου, σσ. 287-288)

Μίλτου Σαχτούρη: «Η Αποκριά» (Κ.Ν.Λ. Β Λυκείου, σσ. 287-288) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ: Μίλτου Σαχτούρη: «Η Αποκριά» (Κ.Ν.Λ. Β Λυκείου, σσ. 287-288) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµµατολογικά στοιχεία: 1.

Διαβάστε περισσότερα

Γυμνάσιο Αγ. Βαρβάρας Λεμεσού. Τίτλος Εργασίας: Έμαθα από τον παππού και τη

Γυμνάσιο Αγ. Βαρβάρας Λεμεσού. Τίτλος Εργασίας: Έμαθα από τον παππού και τη Γυμνάσιο Αγ. Βαρβάρας Λεμεσού Σχολείο Ετος: 2013-2014 Τίτλος Εργασίας: Έμαθα από τον παππού και τη γιαγιά μου Όνομα Μαθήτριας: Νικολέττα Χρίστου Τάξη: Γ 4 Όνομα Καθηγήτριας: Σταυρούλας Ιωάννου Λεμεσός

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 Στο σημείο αυτό του οδοιπορικού γνωριμίας με τις διάφορες μεθόδους αυτογνωσίας θα συναντήσουμε την Αστρολογία και θα μιλήσουμε για αυτή. Θα ερευνήσουμε δηλαδή

Διαβάστε περισσότερα

Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών Γυµνασίου-Λυκείου

Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών Γυµνασίου-Λυκείου Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών Γυµνασίου-Λυκείου Μακρυνίτσα 2012 Ύµνος της οµάδας «Θεοτόκε, Παρθένε» Το άλµα έχει γίνει βήµα, η φλόγα έχει αλλάξει πλέον σχήµα. Ξεφλουδίζω την ψυχή

Διαβάστε περισσότερα

< > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ

< > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ Κ. Γ. ΝΙΚΟΛΟΥΔΑΚΗΣ 1 < > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ Επαναλαμβάνουμε την έκπληξή μας για τα τεράστια συμπλέγματα γαλαξιών, τις πιο μακρινές

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑTA ΓΙΑ ΜΕΡΟΣ Δ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ V ΜΑΘΗΜΑ 171. Ο Θεός είναι µόνο και µόνο Αγάπη και εποµένως το ίδιο είµαι κι Εγώ.

ΜΑΘΗΜΑTA ΓΙΑ ΜΕΡΟΣ Δ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ V ΜΑΘΗΜΑ 171. Ο Θεός είναι µόνο και µόνο Αγάπη και εποµένως το ίδιο είµαι κι Εγώ. ΜΑΘΗΜΑTA ΓΙΑ ΜΕΡΟΣ Δ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ V ΜΑΘΗΜΑ 171 Ο Θεός είναι µόνο και µόνο Αγάπη και εποµένως το ίδιο είµαι κι Εγώ. Ι. (151) Όλα τα πράγµατα είναι αντίλαλοι της Φωνής του Θεού. 2 Ο Θεός είναι µόνο και µόνο

Διαβάστε περισσότερα

http://hallofpeople.com/gr/ Μισελ ντε Μονταιν ΔΟΚΙΜΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ (απόσπασμα από την αρχή) Τα συναισθήματα μας επεκτείνονται πέρα από εμάς

http://hallofpeople.com/gr/ Μισελ ντε Μονταιν ΔΟΚΙΜΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ (απόσπασμα από την αρχή) Τα συναισθήματα μας επεκτείνονται πέρα από εμάς http://hallofpeople.com/gr/ Μισελ ντε Μονταιν ΔΟΚΙΜΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ (απόσπασμα από την αρχή) Τα συναισθήματα μας επεκτείνονται πέρα από εμάς Εκείνοι που κατηγορούν τους ανθρώπους ότι τρέχουν διαρκώς πίσω

Διαβάστε περισσότερα

Γιάννη Ρίτσου: Ρωµιοσύνη (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 245-249)

Γιάννη Ρίτσου: Ρωµιοσύνη (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 245-249) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Γιάννη Ρίτσου: Ρωµιοσύνη (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 245-249) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. Ο ποιητής, αξιοποιώντας την ιστορική του µνήµη, κινείται

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΔΥΟ ΦΥΛΑ... Η άποψη της Εκκλησίας Η κοινωνική, ιατρική άποψη

ΤΑ ΔΥΟ ΦΥΛΑ... Η άποψη της Εκκλησίας Η κοινωνική, ιατρική άποψη ΤΑ ΔΥΟ ΦΥΛΑ... Η άποψη της Εκκλησίας Η κοινωνική, ιατρική άποψη 1 ΤΑ ΦΥΛΑ ΠΡΟ ΤΗΣ ΠΤΩΣΗΣ Η συγκλίνουσα άποψη των ερμηνευτών πατέρων της εκκλησίας μας είναι ότι κατά το σχέδιο του Θεού, αν δεν συνέβαινε

Διαβάστε περισσότερα

«Σημείο Αναγνωρίσεως» της Κικής Δημουλά

«Σημείο Αναγνωρίσεως» της Κικής Δημουλά 1 «Σημείο Αναγνωρίσεως» της Κικής Δημουλά άγαλμα γυναίκας με δεμένα χέρια Ὅλοι σὲ λένε κατευθείαν ἄγαλμα, ἐγὼ σὲ προσφωνῶ γυναίκα κατευθείαν. Στολίζεις κάποιο πάρκο. Ἀπὸ μακριὰ ἐξαπατᾶς. Θαρρεῖ κανεὶς

Διαβάστε περισσότερα

Εὐκλείδεια Γεωµετρία

Εὐκλείδεια Γεωµετρία Εὐκλείδεια Γεωµετρία Φθινοπωρινὸ Εξάµηνο 010 Καθηγητὴς Ν.Γ. Τζανάκης Μάθηµα 9 ευτέρα 18-10-010 Συνοπτικὴ περιγραφή Υπενθύµιση τοῦ Θεωρήµατος τοῦ Θαλῆ. εῖτε καὶ ἐδάφιο 7.7 τοῦ σχολικοῦ ϐιβλίου. Τονίσθηκε,

Διαβάστε περισσότερα

Το Ηµερολόγιο των Μάγιας και τα Χρήµατα από τον ρ. Καρλ Τζοχάν Κάλλεµαν

Το Ηµερολόγιο των Μάγιας και τα Χρήµατα από τον ρ. Καρλ Τζοχάν Κάλλεµαν Το Ηµερολόγιο των Μάγιας και τα Χρήµατα Από τον ρ. Καρλ Τζοχάν Κάλλεµαν Λοιπόν, ήθελα να µιλήσω για δυο πράγµατα που νοµίζω δεν συνδέονται πάντα αλλά, πραγµατικά θα τους άξιζε µια σύνδεση. Το ένα είναι

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ»

«ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ» «ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ» ΤΑΞΗ Γ1 2 ο Δ Σ ΓΕΡΑΚΑ ΔΑΣΚ:Αθ.Κέλλη ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Κατά τη διάρκεια της περσινής σχολικής χρονιάς η τάξη μας ασχολήθηκε με την ανάγνωση και επεξεργασία λογοτεχνικών βιβλίων

Διαβάστε περισσότερα

[Ήλιε µου και τρισήλιε µου] (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 101)

[Ήλιε µου και τρισήλιε µου] (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 101) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ: [Ήλιε µου και τρισήλιε µου] (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 101) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. Γιατί η µάνα απευθύνεται στον ήλιο για να της πει πού βρίσκεται

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνου Καβάφη:

Κωνσταντίνου Καβάφη: 1 Κωνσταντίνου Καβάφη: Μελαγχολία τοῦ Ἰάσωνος Κλεάνδρου ποιητοῦ ἐν Κομμαγηνῇ 595 μ.χ. «Το γήρασμα του σώματος και της μορφής μου είναι πληγή από φρικτό μαχαίρι. Δεν έχω εγκαρτέρησι καμιά. Εις σε προστρέχω

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΕΚΔΟΣΕΩΝ

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΕΚΔΟΣΕΩΝ ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΕΚΔΟΣΕΩΝ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2012 ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ 1. Ἡ Καινή Διαθήκη, Θεσσαλονίκη 2010. 2. Ἱερός Ναός ἁγίου Γεωργίου (Ροτόντα), Κατάθεση μαρτυρία, Θεσσαλονίκη

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχανάλυση, Πολιτισμὸς καὶ κοινωνικὲς ἐπιστῆμες 13. Πρὸς μία ψυχαναλυτικὴ ἐπιστημολογία τῶν κοινωνικῶν ἐπιστημῶν

Ψυχανάλυση, Πολιτισμὸς καὶ κοινωνικὲς ἐπιστῆμες 13. Πρὸς μία ψυχαναλυτικὴ ἐπιστημολογία τῶν κοινωνικῶν ἐπιστημῶν ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ψυχανάλυση, Πολιτισμὸς καὶ κοινωνικὲς ἐπιστῆμες 13 ΠΡΟΛΕΓΟΜΕΝΑ Πρὸς μία ψυχαναλυτικὴ ἐπιστημολογία τῶν κοινωνικῶν ἐπιστημῶν I. Ψυχανάλυση καὶ ἐπιστῆμες τοῦ πολιτισμοῦ Ἡ ψυχανάλυση,

Διαβάστε περισσότερα

Γιάννης Ρίτσος: Ανυπόταχτη Πολιτεία (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 51-53)

Γιάννης Ρίτσος: Ανυπόταχτη Πολιτεία (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 51-53) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Γιάννης Ρίτσος: Ανυπόταχτη Πολιτεία (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 51-53) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµ- µατολογικά στοιχεία:

Διαβάστε περισσότερα

μαθημα δεύτερο: Βασικοί ορισμοί και κανόνεσ 9 MAΘΗΜΑ ΤΡΙΤΟ: Το συναισθηματικό μας υπόβαθρο 16

μαθημα δεύτερο: Βασικοί ορισμοί και κανόνεσ 9 MAΘΗΜΑ ΤΡΙΤΟ: Το συναισθηματικό μας υπόβαθρο 16 περιεχόμενα μάθημα πρώτο: αστρολογία & σχέσεις 6 μαθημα δεύτερο: Βασικοί ορισμοί και κανόνεσ 9 MAΘΗΜΑ ΤΡΙΤΟ: Το συναισθηματικό μας υπόβαθρο 16 ΜΑΘΗΜΑ ΤΕΤΑΡΤΟ: με ποιον τρόπο αγαπάμε 42 ΜΑΘΗΜΑ ΠΕΜΠΤΟ: με

Διαβάστε περισσότερα

www.synodoiporos,weebly.com Page 1

www.synodoiporos,weebly.com Page 1 ΓΡΑΦΟΝΤΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΚΕΙΜΕΝΟΥ Σε πρώτη φάση διαβάζουμε τουλάχιστον 2 φορές ολόκληρο το κείμενο και φροντίζουμε να το κατανοήσουμε πλήρως. Προσέχουμε ιδιαίτερα τη στάση - άποψη του συγγραφέα και το σκοπό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2007. http://www.ecclesia.gr/greeknews/default.asp. Ευχές στον Μακαριώτατο. Αναζήτηση στο Αρχείο Ειδήσεων. ΑΡΧΕΙΟ ΕΙΔΗΣΕΩΝ --Επιλέξτε Μήνα--

ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2007. http://www.ecclesia.gr/greeknews/default.asp. Ευχές στον Μακαριώτατο. Αναζήτηση στο Αρχείο Ειδήσεων. ΑΡΧΕΙΟ ΕΙΔΗΣΕΩΝ --Επιλέξτε Μήνα-- Σελίδα 1 από 5 ΑΡΧΕΙΟ ΕΙΔΗΣΕΩΝ --Επιλέξτε Μήνα-- Αναζήτηση στο Αρχείο Ειδήσεων Αναζήτηση ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2007 Ευχές στον Μακαριώτατο Συνάντηση του Μακαριωτάτου με τον Πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας Πληροφοριακό

Διαβάστε περισσότερα

Ακριτικό τραγούδι: Ο γιος της χήρας (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 27-28)

Ακριτικό τραγούδι: Ο γιος της χήρας (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 27-28) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Ακριτικό τραγούδι: Ο γιος της χήρας (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 27-28) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. Ποιο είναι το πρωταγωνιστικό πρόσωπο του ποιήµατος

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924

Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924 Γ. ΕΡΓΑΣΙΕΣ - ΑΣΚΗΣΕΙΣ (ενδεικτικά παραδείγµατα) Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924 Με βάση τα στοιχεία που παρέχει το κεφάλαιο ΚΒ του σχολικού σας βιβλίου (σσ. 73-119) να συντάξετε έναν χρονολογικό πίνακα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΣΜΑΣ Ο ΑΙΤΩΛΟΣ. Μαρία Παντελή Γιώργος Βασιλείου

ΚΟΣΜΑΣ Ο ΑΙΤΩΛΟΣ. Μαρία Παντελή Γιώργος Βασιλείου ΚΟΣΜΑΣ Ο ΑΙΤΩΛΟΣ Μαρία Παντελή Γιώργος Βασιλείου ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ Μ. Γκιόλιας, Ο Κοσμάς ο Αιτωλός και η εποχή του, Αθήνα 1972 Ιωάννης Μενούνος, Κοσμά Αιτωλού Διδαχές, Αθήνα 1979 Αρτ. Ξανθοπούλου-Κυριακού, Ο

Διαβάστε περισσότερα

Ἡ θεολογία τῆς ἑορτῆς τῶν Χριστουγέννων

Ἡ θεολογία τῆς ἑορτῆς τῶν Χριστουγέννων 1 Ἰωάννης Ν. Λίλης Ἡ θεολογία τῆς ἑορτῆς τῶν Χριστουγέννων Ἀναμφισβήτητα τό πιό λαμπρό κομμάτι τῆς Ἐκκλησίας μᾶς εἶναι ὁ λειτουργικός της πλοῦτος. Κάθε μήνα, κάθε ἑβδομάδα, κάθε ἡμέρα ὁ λειτουργικός ἐκκλησιαστικός

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ. ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΣΩΤΗΡΟΣ (Δελφῶν καί Μιαούλη) Τηλ:2310-828989. Ἡ Θεία Κοινωνία.

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ. ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΣΩΤΗΡΟΣ (Δελφῶν καί Μιαούλη) Τηλ:2310-828989. Ἡ Θεία Κοινωνία. ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΣΩΤΗΡΟΣ (Δελφῶν καί Μιαούλη) Τηλ:2310-828989 Ἡ Θεία Κοινωνία κατ οἶκον Θεσσαλονίκη 2008 Κάποιοι συσχετίζουν κάκιστα τὴν παρουσία τοῦ ἱερέως στό

Διαβάστε περισσότερα

www.kalymnikifilia.gr

www.kalymnikifilia.gr Η επιρροή του ελληνικού πολιτισμού και της ελληνικής γλώσσας στη διαμόρφωση του ρωσικού εκπαιδευτικού συστήματος (το παράδειγμα των Εκπαιδευτικών ιδρυμάτων της Μόσχας) ΒΑΝΤΙΜ ΓΙΑΡΟΒΟÏ Kαθηγητής μουσικής

Διαβάστε περισσότερα

Ταξίδι στις ρίζες «Άραγε τι μπορεί να κρύβεται εδώ;»

Ταξίδι στις ρίζες «Άραγε τι μπορεί να κρύβεται εδώ;» Ταξίδι στις ρίζες Είχε φτάσει πια η μεγάλη ώρα για τα 6 αδέρφια Ήταν αποφασισμένα να δώσουν απάντηση στο ερώτημα που τόσα χρόνια τα βασάνιζε! Η επιθυμία τους ήταν να μάθουν την καταγωγή τους και να συλλέξουν

Διαβάστε περισσότερα