Εφαρµογή των βιολογικών µεθόδων. επεξεργασίας στην αποµάκρυνση του. φυτοφαρµάκου Diuron ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ. Σεβαστή Α.

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Εφαρµογή των βιολογικών µεθόδων. επεξεργασίας στην αποµάκρυνση του. φυτοφαρµάκου Diuron ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ. Σεβαστή Α."

Transcript

1 ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΙΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ «ΕΠΙΣΤΗΜΗ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ Υ ΑΤΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ» Εφαρµογή των βιολογικών µεθόδων επεξεργασίας στην αποµάκρυνση του φυτοφαρµάκου Diuron Σεβαστή Α. Κότσιφα Αθήνα, Ιούνιος 2008 Επιβλέπων: Επίκουρος καθηγητής. Μαµάης

2 ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΙΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ «ΕΠΙΣΤΗΜΗ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ Υ ΑΤΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ» Εφαρµογή των βιολογικών µεθόδων επεξεργασίας στην αποµάκρυνση του φυτοφαρµάκου Diuron Σεβαστή Α. Κότσιφα Αθήνα, Ιούνιος 2008 Επιβλέπων: Επίκουρος Καθηγητής. Μαµάης ii

3 Ευχαριστίες Με την ολοκλήρωση της παρούσας µεταπτυχιακής εργασίας αισθάνοµαι την ανάγκη να ευχαριστήσω κάποιους ανθρώπους, χωρίς τους οποίους η επιτυχής ολοκλήρωσή της θα ήταν ανέφικτη. Κατ αρχήν θα ήθελα να ευχαριστήσω τον κ. Μαµάη ανιήλ, Επίκουρο Καθηγητή του τµήµατος Πολιτικών Μηχανικών του Ε.Μ.Π. για την εµπιστοσύνη που µου έδειξε αναθέτοντας µου την παρούσα διπλωµατική εργασία. Η ενασχόληση µου µε το συγκεκριµένο πεδίο και η εµβάθυνση σε ότι αφορά τη µελέτη του φυτοφαρµάκου Diuron και τη συµπεριφορά του στα συστήµατα ενεργού ιλύος ήταν άκρως ενδιαφέρουσα και θεωρώ ότι συµπλήρωσε ένα σηµαντικό κοµµάτι στις γνώσεις µου. Στη συνέχεια, θα ήθελα να ευχαριστήσω τον κ. Στασινάκη Αθανάσιο, Λέκτορα του Τµήµατος Περιβάλλοντος του Πανεπιστηµίου Αιγαίου για την υποµονή και εµπιστοσύνη του ως προς εµένα, για τις πολύτιµες συµβουλές και διορθώσεις του καθ όλη τη διάρκεια εκτέλεσης των πειραµάτων, αλλά και συγγραφής της µεταπτυχιακής εργασίας. Την ρ. Γατίδου Γεωργία για τις πολύτιµες συµβουλές της, τις γνώσεις που µου µετέδωσε σε όλα τα θέµατα που αφορούν την Υγρή Χρωµατογραφία, την άψογη συνεργασία και τη γενικότερη συµπαράστασή της καθ όλη τη διάρκεια εκτέλεσης των πειραµάτων. Thanks Georgia. Φυσικά δεν θα µπορούσα να µην ευχαριστήσω τα κορίτσια µου, Έλενα και Έυα γιατί την άψογη συνεργασία καθ όλη τη διάρκεια των πειραµάτων, για την εργατικότητα τους και για την προθυµία τους. Τους εύχοµαι ότι καλύτερο επαγγελµατικά και προσωπικά και µε το καλό να παρουσιάσουν και αυτές την πτυχιακή τους εργασία. Τhanks girls!!!!!! Επίσης, ευχαριστώ τον Βασίλη, την Βίκυ και τον Ανδρέα γιατί συνεργαστήκαµε µε συναδελφικότητα µέσα στα εργαστήρια καθώς επίσης για την προθυµία τους να συζητήσουν µαζί µου και να βοηθήσουν στην επίλυση οποιουδήποτε προβλήµατος είχε προκύψει... Επίσης θα ήθελα να ευχαριστήσω όλο το team του Εργαστηρίου ιαχείρισης Ποιότητας Υδάτων και Αέρα για την υλική και ηθική υποστήριξη που µου παρείχε. Τέλος, θα ήθελα να ευχαριστήσω τους γονείς µου Άλκη και Ράνια και τους παππούδες µου Βαγγέλη και Παναγιώτα που συνέχισαν να µε υποστηρίζουν και σε αυτό το βήµα µου, βοηθώντας µε να ανταπεξέλθω για άλλη µια φορά... iii

4 Περίληψη Εφαρµογή των βιολογικών µεθόδων επεξεργασίας στην αποµάκρυνση του φυτοφαρµάκου Diuron Σεβαστή Α. Κότσιφα Η παρούσα µελέτη διήρκησε τέσσερις µήνες (Αύγουστος εκέµβριος 2007) και περιλάµβανε τρεις διακριτούς κύκλους πειραµάτων. Η πρώτη και η τρίτη οµάδα πειραµάτων έλαβε χώρα στο Εργαστήριο Ποιότητας Υδάτων και Αέρα του Πανεπιστηµίου Αιγαίου, ενώ η δεύτερη οµάδα πειραµάτων έλαβε χώρα σε επωαστικό θάλαµο του Εργαστηρίου διαχείρισης Αποβλήτων του Πανεπιστηµίου Αιγαίου. Στο κείµενο που ακολουθεί, αρχικά παρατίθενται κάποιες εισαγωγικές έννοιες σχετικά µε τα φυτοφάρµακα (κατηγορίες, πηγές, τύχη και συµπεριφορά) (Κεφάλαιο 1.1). Ακολούθως, αναλύονται οι µέθοδοι αποµάκρυνσης των φυτοφαρµάκων (Βιοτική Αποδόµηση, Αβιοτική Αποδόµηση και Προηγµένες Μέθοδοι Οξείδωσης) (Κεφάλαιο 1.2) και στη συνέχεια γίνεται εκτενής περιγραφή των υπό µελέτη ουσιών. Συγκεκριµένα, περιγράφονται οι φυσικοχηµικές ιδιότητες, οι πηγές, οι συγκεντρώσεις, η τύχη και η συµπεριφορά της υπό µελέτης ουσίας Diuron και των τριών µεταβολιτών της DCPMU, DCPU και 3.4 DCA (Κεφάλαιο 1.3). Ολοκληρώνοντας τη βιβλιογραφική ανασκόπηση αναλύονται οι µέθοδοι αποµάκρυνσης του φυτοφαρµάκου Diuron (Κεφάλαιο 1.4). Όσον αφορά το πειραµατικό µέρος της µελέτης αυτής, περιγράφονται τα Πειραµατικά Συστήµατα και οι Μέθοδοι Ανάλυσης που χρησιµοποιήθηκαν για τη διεξαγωγή των πειραµάτων (Κεφάλαιο 2), καταγράφονται, αναλύονται και σχολιάζονται τα αποτελέσµατα που προέκυψαν από τις τριάντα τέσσερις µέρες του πειράµατος (Κεφάλαιο 3) και τέλος, εκθέτονται τα τελικά συµπεράσµατα (Κεφάλαιο 4). Κατά την διάρκεια του πρώτου κύκλου πειραµάτων αναπτύχθηκε η αναλυτική µεθοδολογία για το προσδιορισµό της µεθόδου. Τα αποτελέσµατα που εξήχθησαν για την αναλυτική µεθοδολογία ήταν ότι πρόκειται για µια µέθοδο επαναλήψιµη, iv

5 αναπαραγώγιµη και µε επιθυµητά όρια ανίχνευσης αποδεκτά για την ανάλυση περιβαλλοντικών δειγµάτων. Για τον δεύτερο κύκλο πειραµάτων, σύµφωνα µε το πειραµατικό πρωτόκολλο του OECD οι ουσίες Diuron και 3.4 DCA δεν µπορούν να χαρακτηριστούν ως εύκολα βιοαποδοµήσιµες ενώσεις, µε αποτέλεσµα να απαιτούν περαιτέρω έρευνα για την εκτίµηση της βιοαποδόµησης τους. Νέα πειράµατα υπό διαφορετικές παραµέτρους όπως, ανοξικές ή αναερόβιες συνθήκες, χρήση εγκλιµατισµένης βιοµάζας ή χρήση µονάδων συνεχούς ροής θα µπορούσαν ίσως να κάνουν δυνατή την εκτίµηση της βιοαποδόµησης τους. Κατά το τρίτο κύκλο πειραµάτων προστέθηκε η ουσία Diuron σε συγκέντρωση ίση µε 10 µg/lt (ppb) στην Αερόβια Μονάδα Diuron και στην Ανοξική Μονάδα Diuron και εξετάστηκαν οι λειτουργικές παράµετροι µε σκοπό την προετοιµασία της βιοµάζας για τα πειράµατα βιοαποδόµησης (COD, NH 4 -N, NΟ 3 -N και SS out ). Οι τέσσερις αντιδραστήρες Ασυνεχούς Ροής (SBR) λειτούργησαν ικανοποιητικά καθόλη την διάρκεια του πειράµατος µε αποτέλεσµα να επιτυγχάνονται οι διεργασίες της νιτροποίησης, της απονιτροποίησης και η αποµάκρυνση του οργανικού φορτίου. Παράλληλα µελετήθηκε η συµπεριφορά του Diuron κατά τη διεργασία της Ενεργού Ιλύος υπό αερόβιες (ενδογενούς αναπνοής, µε προσθήκη υποστρώµατος και µε βιοµάζα εγκλιµατισµένη σε Diuron) και υπό ανοξικές συνθήκες (ενδογενούς αναπνοής, µε προσθήκη υποστρώµατος και µε βιοµάζα εγκλιµατισµένη σε Diuron) καθώς επίσης και η τύχη και η συµπεριφορά των τριών µεταβολιτών DCPMU, DCPU και 3.4 DCA υπό αερόβιες συνθήκες ενδογενούς αναπνοής. Τα ποσοστά αποµάκρυνσης που παρατηρήθηκαν αρχικά στις φιάλες που λειτουργούσαν υπό αερόβιες συνθήκες ήταν 56%, 63 % και 51.3% αντίστοιχα ενώ, στις φιάλες που λειτούργησαν υπό ανοξικές συνθήκες ήταν 97.9%, 96.2% και 96.3% αντίστοιχα. Στις φιάλες που προστέθηκαν οι τρεις µεταβολίτες της ουσίας Diuron (DCPMU, DCPU και 3.4 DCA), οι οποίες λειτούργησαν υπό αερόβιες συνθήκες ενδογενούς αναπνοής, τα ποσοστά αποµάκρυνσης ήταν 99.7%, 74.6% και 92.3% αντίστοιχα. Το γενικότερο συµπέρασµα είναι ότι οι ανοξικές συνθήκες ευνοούν την βιοαποδόµηση της ουσίας Diuron και την εµφάνιση των µεταβολιτών και ιδιαίτερα του δεύτερου κατά σειρά εµφάνισης µεταβολίτη, του DCPU. v

6 Abstract Application of biological methods of treatment in the removal of pesticide Diuron by Sevasti A. Kotsifa The preset study lasted four months (August December 2007) and included three separate set of experiments. The first and third team of experiments took place in the Laboratory of Quality of Waters and Air of University Aegean, while the second team of experiments took place in an incubating booth of Laboratory of Management of Waste of University Aegean. In the text that follows, an introduction to the pesticides (categories, sources, fate and behavior) is initially performed (Chapter 1.1) Afterwards, the methods of pesticides removal are presented (Biotic Degradation, Abiotic Degradation and Advanced Methods of Oxidation) (Chapter 1.2) and an extensive description of target substances is performed. Specifically, the physical and chemical properties, the sources, the concentrations, the fate and behavior of Diuron and its three main metabolites of Diuron, DCPMU, DCPU and 3.4 DCA (Chapter 1.3). Terminating the literature review, the methods of removal of pesticide Diuron and the three main metabolites are analyzed (Chapter 1.4). In the experimental part of this study, the Experimental Systems and the Methods of Analysis that were used for the conduct of experiments are described (Capital 2). Moreover, the results from the development of the analytical methods and the biodegradation experiments are presented and discussed (Chapter 3). Finally, the final conclusions are presented in Chapter 4. During the first set of experiments, the analytic methods were developed for the determination of target of target compounds in the dissolved and particulate phase using HPLC DAD. According to the results, the developed methods presented satisfactory repeatability and reproducibility and acceptable limits of detection (LODs)for the analysis of environmental samples. For the second set of experiments, according to the experimental protocol of OECD the substances Diuron and 3.4 DCA cannot be characterized as easy biodegradable compounds. As a result, a further research is required for the estimation of their biodegradability. Specifically, the effect of factors such as the existence of vi

7 anaerobic/anoxic conditions and the acclimatization of biomass could be investigated. At the third set of experiments the substance Diuron was added in concentration equal to 10 µg/lt (ppb) in the Aerobic SBR - Diuron and in the Anoxic SBR - Diuron and acclimatized biomass was cultured for the performance of biodegradation experiments. Moreover, two additional SBRs were operated in the absence of Diuron (Aerobic SBR, Anoxic SBR). On the whole duration of their operation, the four laboratory-scale sequencing batch reactors (SBRs) achieved sufficient removal of COD and total nitrogen. Afterwards, the fate of Diuron in the activated sludge process under aerobic, anoxic conditions (endogenous respiration and existence of supplement substrate) and in the presence of acclimatized biomass was investigated. Moreover, the fate of the three main metabolites of Diuron, DCPMU, DCPU and 3.4 DCA was studied under aerobic conditions. The removal percentages that were observed in the aerobic biodegradation experiments were 56% (endogenous respiration), 63% (existence of supplement substrate) and 51.3% (acclimatized biomass under endogenous respiration) while in anoxic experiments the biodegradation percentages were 97.9%, 96.2% and 96.3% respectively. In aerobic experiments performed in the presence of the three metabolites of Diuron (DCPMU, DCPU and 3.4 DCA) the percentages of removal were 99.7%, 74.6% and 92.3% respectively. According to the results the anoxic conditions enhanced the biodegradation of Diuron and the formation of metabolites. Among them the major metabolite was the substance DCPU. vii

8 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Ευχαριστίες...iii Περίληψη..iv Abstract vi ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ viii ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΣΧΗΜΑΤΩΝ..xi ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΠΙΝΑΚΩΝ.....xii ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΕΙΚΟΝΩΝ.xiv ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΓΡΑΦΗΜΑΤΩΝ.xv Πρόλογος..xviii 1. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΗ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΦΥΤΟΦΑΡΜΑΚΑ ΜΕΘΟ ΟΙ ΑΠΟΜΑΚΡΥΝΣΗΣ ΦΥΤΟΦΑΡΜΑΚΩΝ Βιοτική αποδόµηση Μικροβιακός πληθυσµός Εγκλιµατισµός Επιταχυνόµενος Εγκλιµατισµός Gross Εγκλιµατισµός Αναερόβια βιοαποδόµηση Κινητικές Αβιοτική Αποδόµηση Φωτόλυση Υδρόλυση Προηγµένες ιεργασίες Οξείδωσης (AOPs) Photo - Fenton Όζον Όζον/UV Όζον/ H 2 O Ετερογενή TiO 2 Φωτοκατάλυση Τεχνητοί Υγρότοποι ΠΑΡΟΥΣΙΑ ΤΟΥ ΦΥΤΟΦΑΡΜΑΚΟΥ DIURON ΚΑΙ ΤΩΝ ΜΕΤΑΒΟΛΙΤΩΝ ΤΟΥ Φυσικοχηµικές Ιδιότητες των Υπό Μελέτη Ουσιών Τοξικότητα των Υπό Μελέτη Ουσιών...29 viii

9 1.3.3 Πηγές και συγκεντρώσεις των υπό µελέτη ουσιών ΜΕΘΟ ΟΙ ΑΠΟΜΑΚΡΥΝΣΗΣ ΤΟΥ ΦΥΤΟΦΑΡΜΑΚΟ DIURON ΚΑΙ ΤΩΝ ΜΕΤΑΒΟΛΙΤΩΝ ΤΟΥ Βιολογικές Μέθοδοι Αποµάκρυνσης Προηγµένες ιεργασίες Οξείδωσης (AOPs) ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΜΕΘΟ ΟΙ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚΗΣ ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑΣ ειγµατοληψία Μεθοδολογία Προσδιορισµός του Diuron και των µεταβολιτών του ΠΕΙΡΑΜΑΤΑ ΒΙΟΑΠΟ ΟΜΗΣΗΣ ΠΕΙΡΑΜΑΤΑ ΑΣΥΝΕΧΟΥΣ ΡΟΗΣ Βραχυχρόνια Πειράµατα Μακροχρόνια Πειράµατα Μέθοδοι ανάλυσης Εισαγωγή Μέτρηση ολικών και πτητικών αιωρούµενων στερεών Μέτρηση ολικού και διαλυτού Χηµικά απαιτούµενου οξυγόνου COD (Chemical Oxygen Demand) Μέτρηση αµµωνιακού αζώτου Μέτρηση νιτρικού αζώτου Προσδιορισµός θερµοκρασίας, διαλυµένου οξυγόνου και ph ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΕΠΙΚΥΡΩΣΗ ΑΝΑΛΥΤΙΚΗΣ ΠΟΡΕΙΑΣ ΠΕΙΡΑΜΑΤΑ ΒΙΟΑΠΟ ΟΜΗΣΗΣ Εισαγωγή Επαναληψιµότητα της Μεθόδου Diuron DCA ΠΕΙΡΑΜΑΤΑ ΣΕ ΜΟΝΑ ΕΣ ΑΣΥΝΕΧΟΥΣ ΡΟΗΣ Λειτουργικές Παράµετροι Βραχυχρόνια Πειράµατα Πειραµατική ιαδικασία...77 ix

10 Συµπεριφορά του Diuron στο πείραµα µις ηµέρας Μακροχρόνια Πειράµατα Πειραµατική ιαδικασία Αερόβιες Συνθήκες Ανοξικές Συνθήκες Μεταβολίτες υπό αερόβιες συνθήκες Σύγκριση Αερόβιων Ανοξικών Συνθηκών Σύγκριση αποτελεσµάτων µε ιεθνή βιβλιογραφία ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΕΠΙΚΥΡΩΣΗ ΑΝΑΛΥΤΙΚΗΣ ΠΟΡΕΙΑΣ ΠΕΙΡΑΜΑΤΑ ΒΙΟΜΟ ΟΜΗΣΗΣ ΠΕΙΡΑΜΑΤΑ ΣΕ ΜΟΝΑ ΕΣ ΑΣΥΝΕΧΟΥΣ ΡΟΗΣ..108 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ x

11 ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΣΧΗΜΑΤΩΝ Σχήµα 1.1: Προϊόντα µεταβολισµού του Diuron µέσω των αβιοτικών διεργασιών (Giacomazzi and Cochet, 2004) 25 Σχήµα 1.2: Χηµική δοµή Diuron και µεταβολιτών του (Gooddy et al., 2002)...27 Σχήµα 1.3: Προϊόντα µεταβολισµού του Diuron και της 3.4 DCA (Giacomazzi and Cochet, 2004)...29 Σχήµα 1.4: Προϊόντα µεταβολισµού του Diuron µε την Photo Fenton διεργασία (Farre et al., 2007)...36 xi

12 ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΠΙΝΑΚΩΝ Πίνακας 1.1: Χρόνοι ηµίσειας ζωής των υπό µελέτη ουσιών 28 Πίνακας 2.1: Απαιτούµενος όγκος δείγµατος και απαιτούµενη ποσότητα αναχαιτιστή νιτροποίησης (TCMP) κατά τον προσδιορισµό του BOD 5 µανοµετρικά...46 Πίνακας 2.2: Περιεχόµενο των φιαλών που χρησιµοποιήθηκαν για την εκτίµηση της βιοαποδόµησης των ουσιών Diuron και 3.4 DCA Πίνακας 2.3: Χαρακτηριστικά λειτουργίας των εισερχόµενων αποβλήτων από τη Μονάδα επεξεργασίας υγρών αποβλήτων, Μονάδα Λόφου Ξενία (n= αριθµός των µετρήσεων)...49 Πίνακας 3. 1: Καµπύλες βαθµονόµησης, συντελεστές συσχέτισης (R 2 ), όρια ανίχνευσης (LODs) των εξεταζόµενων ουσιών για συγκέντρωση ίση µε mg/lt 61 Πίνακας 3.2: Πιστότητα της διαδικασίας εκχύλισης για επίπεδο συγκέντρωσης των εξεταζόµενων ουσιών ίση µε 0.01 mg/lt..61 Πίνακας 3.3: Ανάκτηση και σχετική τυπική απόκλιση RSD σε δείγµατα εξόδου επιφορτισµένα σε διάφορα επίπεδα συγκέντρωσης των ουσιών..62 Πίνακας 3.4: Καµπύλες βαθµονόµησης, συντελεστές συσχέτισης (R 2 ), όρια ανίχνευσης (LODs) των εξεταζόµενων ουσιών για συγκέντρωση ίση µε 50 ng/g.63 Πίνακας 3.5: Πιστότητα της διαδικασίας εκχύλισης για επίπεδο συγκέντρωσης των εξεταζόµενων ουσιών 500 ng/g..63 Πίνακας 3.6: Ανάκτηση και σχετική τυπική απόκλιση RSD σε δείγµατα εξόδου επιφορτισµένα σε διάφορα επίπεδα συγκέντρωσης των ουσιών.64 xii

13 Πίνακας 3.7: Χαρακτηριστικά λειτουργίας Μονάδων Ενεργού Ιλύος Ασυνεχούς Ροής, εργαστηριακής κλίµακας (n= αριθµός των µετρήσεων) (µέση τιµή και τυπική απόκλιση)...75 Πίνακας 3.8: Παρουσίαση των λειτουργικών παραµέτρων κατά τη διάρκεια του πειράµατος στις Αερόβιες Μονάδες και στις Ανοξικές Μονάδες (n= αριθµός των µετρήσεων) (µέση τιµή και τυπική απόκλιση)...76 Πίνακας 3.9: Περιεχόµενο φιαλών για την πραγµατοποίηση του πειράµατος µιας ηµέρας...78 Πίνακας 3.10: Συγκέντρωση Diuron που παρέµεινε στην φιάλη Β και ποσοστιαία αποµάκρυνση κατά τη διάρκεια του πειράµατος...78 Πίνακας 3.11: Χρόνοι ηµιζωής και σταθερές αποδόµησης (k) για την ουσία Diuron και τους τρεις µεταβολίτες της xiii

14 ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΕΙΚΟΝΩΝ Εικόνα 1.1: ιεργασίες που επηρεάζουν τη τύχη των φυτοφαρµάκων στο περιβάλλον (Holvoet et al., 2007)...3 Εικόνα 1.2: Κινητικές που προκύπτουν από το µεταβολισµό των χηµικών ουσιών (Alexander, 1999)...13 Εικόνα 1.3: Κινητικές 1 ης, 2 ης και 3 ης τάξης (Alexander,1999)...16 Εικόνα 1.4: Σχηµατικό διάγραµµα του εξοπλισµού της φωτοαντίδρασης (Κότσιφα και Παπαδοπούλου, 2006)...22 Εικόνα 1.5: Σχηµατικό διάγραµµα του τεχνητού υγροτόπου (Rose et al., 2005)..23 Εικόνα 2.1: Εκχύλιση δειγµάτων...43 Εικόνα 2.2: Πειράµατα Βιοαποδόµησης σε επωαστικό θάλαµο (Ε..Α)...46 Εικόνα 2.3: ιάταξη εργαστηριακών Μονάδων Ασυνεχούς Ροής.48 Εικόνα 2.4: Συσκευή διήθησης µονή µε χρήση αντλίας κενού..53 Εικόνα 2.5: Φούρνος 550 ο C 54 Εικόνα 2.6: Συσκευή απόσταξης αµµωνίας (Standard Methods, 418B) 56 Εικόνα 2.7: Συσκευή Crison microph xiv

15 ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΓΡΑΦΗΜΑΤΩΝ Γράφηµα 2.2: Χρωµατογράφηµα που απεικονίζει το Diuron και τους τρεις κύριους µεταβολίτες του, DCPMU, DCPU και 3.4 DCA, σε συγκέντρωση 1µg/lt (λ=244)...44 Γράφηµα 3.1: Βιοδιάσπαση οξικού νατρίου (CH3COONa) στο επιµέρους πείραµα.66 Γράφηµα 3.2: Αερόβια αποδόµηση του Diuron µε τη µέθοδο 301F του OECD (Α,Β,Γ:Diuron; K: CH 3 COONa; Θ: CH 3 COONa και Diuron; Λ: βιοµάζα) 68 Γράφηµα 3.3: Αερόβια αποδόµηση της 3.4 DCA µε τη µέθοδο 301F του OECD (,Ε,ΣΤ:3.4 DCA; K: CH 3 COONa; I: CH 3 COONa και 3.4 DCA; Λ: βιοµάζα)...73 Γράφηµα 3.4: ιαλυτή και σωµατιδιακή συγκέντρωση του Diuron (µg/lt) που παραµένει στην φιάλη Β...79 Γράφηµα 3.5: Συγκέντρωση των µεταβολιτών DCPMU, DCPU και 3.4 DCA (µg/lt) που παραµένει στην φιάλη Β...80 Γράφηµα 3.6: Συγκέντρωση (µg/lt) της ουσίας Diuron και των µεταβολιτών DCPMU, DCPU και 3.4 DCA που παραµένει στην βιοµάζα...82 Γράφηµα 3.7: ιαλυτή και σωµατιδιακή συγκέντρωση του Diuron (µg/lt) που παραµένει στην φιάλη Α..83 Γράφηµα 3.8: Γραφικός προσδιορισµός της σταθεράς αποδόµησης (k)...84 Γράφηµα 3.9: Συγκέντρωση (µg/lt) της ουσίας Diuron και των µεταβολιτών DCPMU, DCPU και 3.4 DCA που παραµένει στην βιοµάζα...85 xv

16 Γράφηµα 3.10: Γραφικός προσδιορισµός της σταθεράς διάσπασης (k).86 Γράφηµα 3.11: Συγκέντρωση (µg/lt) της ουσίας Diuron και των µεταβολιτών DCPMU, DCPU και 3.4 DCA που παραµένει στην βιοµάζα...87 Γράφηµα 3.12: Γραφικός προσδιορισµός της σταθεράς αποδόµησης (k)...88 Γράφηµα 3.13: Συγκέντρωση (µg/lt) της ουσίας Diuron και των µεταβολιτών DCPMU, DCPU και 3.4 DCA που παραµένει στην βιοµάζα...89 Γράφηµα 3.14: ιαλυτή και σωµατιδιακή συγκέντρωση του Diuron (µg/lt) που παραµένει στην φιάλη Α...90 Γράφηµα 3.15: Γραφικός προσδιορισµός της σταθεράς αποδόµησης (k) 91 Γράφηµα 3.16: Συγκέντρωση (µg/lt) της ουσίας Diuron και των µεταβολιτών DCPMU, DCPU και 3.4 DCA που παραµένει στην βιοµάζα...92 Γράφηµα 3.17: Γραφικός προσδιορισµός της σταθεράς αποδόµησης (k)...93 Γράφηµα 3.18: Συγκέντρωση (µg/lt) της ουσίας Diuron και των µεταβολιτών DCPMU, DCPU και 3.4 DCA που παραµένει στην βιοµάζα. 94 Γράφηµα 3.19: Γραφικός προσδιορισµός της σταθεράς αποδόµησης (k)...95 Γράφηµα 3.20: Συγκέντρωση (µg/lt) της ουσίας DCPMU και των µεταβολιτών DCPU και 3.4 DCA που παραµένει στην βιοµάζα...96 Γράφηµα 3.21: Γραφικός προσδιορισµός της σταθεράς αποδόµησης (k)...97 Γράφηµα 3.22: Συγκέντρωση (µg/lt) της ουσίας DCPU και του µεταβολίτη 3.4 DCA που παραµένει στην βιοµάζα...98 xvi

17 Γράφηµα 3.23: ιαλυτή και σωµατιδιακή συγκέντρωση της DCPU (µg/lt) που παραµένει στην φιάλη B...99 Γράφηµα 3.24: Γραφικός προσδιορισµός της σταθεράς αποδόµησης (k)...99 Γράφηµα 3.25: Συγκέντρωση (µg/lt) της ουσίας 3.4 DCΑ που παραµένει στη βιοµάζα 100 Γράφηµα 3.26: ιαλυτή και σωµατιδιακή συγκέντρωση της 3.4 DCΑ (µg/lt) που παραµένει στην φιάλη Γ Γράφηµα 3.27: Γραφικός προσδιορισµός της σταθεράς αποδόµησης (k) Γράφηµα 3.28: Ισοζύγιο συγκέντρωσης εκφρασµένο σε mole για την Αερόβια Μονάδα Diuron Γράφηµα 3.29: Ισοζύγιο συγκέντρωσης εκφρασµένο σε mole για την Ανοξική Μονάδα Diuron xvii

18 Πρόλογος Το Diuron, [Ν- (3,4 dichlorophenyl)- N,N- dimethlyl urea], είναι ένα ζιζανιοκτόνο που χρησιµοποιείται ευρέως σε δρόµους, σε κήπους, σε σιδηροδροµικές γραµµές. Κατά συνέπεια ανιχνεύεται συχνά στις αστικές και γεωργικές απορροές, µολύνοντας τα επιφανειακά και υπόγεια ύδατα. Ο κύριος στόχος της παρούσας µεταπτυχιακής διατριβής ήταν να µελετηθεί η χρήση των βιολογικών µεθόδων επεξεργασίας για την αποµάκρυνση του φυτοφαρµάκου Diuron από τις απορροές. Η παρούσα εργασία χωρίζεται σε τρία πειραµατικά µέρη. Στο πρώτο µέρος αναπτύχθηκε η αναλυτική µεθοδολογία για τον προσδιορισµό της ουσίας Diuron και των τριών κύριων µεταβολιτών της DCPMU, DCPU και 3.4 DCA στο διαλυτό και σωµατιδιακό κλάσµα. Στο δεύτερο µέρος επιχειρήθηκε να µελετηθεί το κατά πόσο η ουσία Diuron και ο τελικός µεταβολίτης της, η 3.4 DCA µπορούν να χαρακτηριστούν ως εύκολα βιοδαποδοµήσιµες ουσίες βάση του πρωτοκόλλου του OECD (OECD, 1993). Η διάρκεια του πειράµατος ήταν από τις 14 Νοέµβριου του 2007 έως στις 12 εκεµβρίου του 2008 και πραγµατοποιήθηκε σε επωαστικό θάλαµο του Εργαστηρίου ιαχείρισης Αποβλήτων του Πανεπιστηµίου Αιγαίου. Στο τρίτο και τελευταίο µέρος πραγµατοποιήθηκε ένα πείραµα µε τέσσερις εργαστηριακής κλίµακας εγκαταστάσεις επεξεργασίας αστικών λυµάτων ασυνεχούς ροής µε τη µέθοδο της ενεργού ιλύος. Οι δύο λειτούργησαν υπό αερόβιες συνθήκες (Αερόβια Μονάδα ελέγχου, Αερόβια Μονάδα Diuron) οι άλλες δύο υπό ανοξικές συνθήκες (Ανοξική Μονάδα ελέγχου, Ανοξική Μονάδα Diuron). Η Αερόβια Μονάδα Diuron και η Ανοξική Μονάδα Diuron δέχτηκαν συγκέντρωση Diuron ίση µε 10 µg/lt. Σκοπός του πειράµατος αυτού, ήταν η µελέτη της συµπεριφοράς της βιοµάζας στην παρουσία του Diuron και η µελέτη διάφορων λειτουργικών παραµέτρων της εγκατάστασης στην παρουσία αυτή. Επιπλέον, η ικανότητα αποµάκρυνσης της συγκεκριµένης ένωσης από το σύστηµα, καθώς και οι µηχανισµοί που εµφανίζονται προκειµένου να επιτευχθεί αυτό, µελετήθηκαν µε το συγκεκριµένο πείραµα. Στο πρώτο κεφάλαιο µε την βιβλιογραφική ανασκόπηση, παρουσιάζονται αρχικά κάποιες εισαγωγικές έννοιες σχετικά µε τα φυτοφάρµακα, οι µέθοδοι αποµάκρυνσης των φυτοφαρµάκων, οι ιδιότητες, οι πηγές και οι συγκεντρώσεις της ουσίας Diuron και των τριών κύριων µεταβολιτών της, DCPMU, DCPU και 3.4 DCA xviii

19 και τέλος, οι µέθοδοι αποµάκρυνσης του Diuron. Στο δεύτερο κεφάλαιο παρουσιάζονται τα πειραµατικά συστήµατα και οι µέθοδοι ανάλυσης που χρησιµοποιήθηκαν στη συγκεκριµένη µελέτη. Στο τρίτο κεφάλαιο παρουσιάζονται τα αποτελέσµατα για την επικύρωση της αναλυτικής πορείας, για τα πειράµατα βιοαποδόµησης και για τα πειράµατα σε µονάδες ασυνεχούς ροής και τέλος στο τέταρτο κεφάλαιο, συνοψίζονται τα συµπεράσµατα της παρούσας εργασίας. xix

20 1. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΗ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ 1.1 ΦΥΤΟΦΑΡΜΑΚΑ Τα φυτοφάρµακα είναι συνθετικές χηµικές ενώσεις που χρησιµοποιούνται για την καταπολέµηση των παρασίτων και τη βελτίωση της αγροτικής παραγωγής. Παράλληλα, αυτές οι ουσίες είναι τοξικές για τους ζώντες οργανισµούς και δύσκολα βιοαποδοµήσιµες µε αποτέλεσµα, να µετατρέπονται σε µακροχρόνιους τοξικούς παράγοντες που συχνά συσσωρεύονται σε όργανα των ζώντων οργανισµών (Claver et al., 2006). Τα φυτοφάρµακα χωρίζονται σε τρεις κατηγορίες: Ζιζανιοκτόνα: Αυτά καταστρέφουν τα αγριόχορτα που αναπτύσσονται στις καλλιέργειες και «πνίγουν» τα καλλιεργηµένα φυτά. Εντοµοκτόνα: Αυτά καταστρέφουν τα έντοµα που κατατρώνε τα διάφορα µέρη των φυτών, χωρίς να βλάπτουν τα ίδια. Παρασιτοκτόνα ή Μυκητοκτόνα: Αυτά καταστρέφουν τα ζωικά ή φυτικά παράσιτα που ζουν στα φυτά και τρέφονται εις βάρος τους (Μαρούλης, 2002). Η ρύπανση των υπόγειων υδάτων από την παρουσία των φυτοφαρµάκων θεωρείται ένα από τα σηµαντικότερα προβλήµατα που έχει να αντιµετωπίσει σήµερα η επιστηµονική κοινότητα δεδοµένου ότι η διάρκεια ζωής των συγκεκριµένων ουσιών είναι πολύ µεγάλη (έτη). Η παρουσία των φυτοφαρµάκων στα φυσικά και πόσιµα ύδατα αποτελεί µείζον θέµα ανησυχίας για το περιβάλλον και την ανθρώπινη υγεία λόγω της τοξικής και µη-βιοαποδοµήσιµης φύσης τους (Farre et al., 2006). Κύριες πηγές φυτοφαρµάκων είναι οι γεωργικές απορροές και τα απόβλητα που προέρχονται από τις εγκαταστάσεις που κατασκευάζονται τα φυτοφάρµακα (Farre et al., 2006). Ωστόσο, τα φυτοφάρµακα χρησιµοποιούνται και για µη γεωργικούς σκοπούς όπως στους χορτοτάπητες, στα χρώµατα και στα επιστρώµατα (Rodriquez- Mozaz et al., 2004). Η χρήση των φυτοφαρµάκων στη γεωργία, ως κύριο όπλο ενάντια στα παράσιτα, στις ασθένειες και στην προσβολή από ζιζάνια, αποτελεί µια από τις πιθανότερες αιτίες ρύπανσης των επιφανειακών και υπόγειων υδάτων. Στις µη γεωργικές περιοχές, τα ζιζανιοκτόνα χρησιµοποιούνται από τις τοπικές, νοµαρχιακές - 1 -

21 αρχές, αλλά και από τις αρχές των αερολιµένων και των σιδηροδρόµων, µε σκοπό την αποµάκρυνση της ανεπιθύµητης βλάστησης (Revitt et al., 2001). Η τύχη των φυτοφαρµάκων στα εδαφικά οικοσυστήµατα εξαρτάται από διάφορους παράγοντες, οι οποίοι σχετίζονται µε αβιοτικούς µηχανισµούς όπως είναι η φωτοχηµική διάσπαση, η προσρόφηση στο έδαφος και η απορρόφηση από τα φυτά. Ο παράγοντας όµως που καθορίζει σε σηµαντικότερο βαθµό την τύχη τους είναι οι διεργασίες αποδόµησης στο έδαφος από τον υπάρχοντα µικροβιακό πληθυσµό (Widehem et al., 2001). Η µεταφορά των φυτοφαρµάκων µέσα στο έδαφος, κατά τη διάρκεια των βροχοπτώσεων µπορεί να µειωθεί α) µέσω της προσρόφησης και β) από το µικροβιακό πληθυσµό. Στην περίπτωση των δρόµων και των σιδηροδρόµων, η απουσία της απαραίτητης στοιβάδας επιτρέπει την άµεση ρύπανση των επιφανειακών υδάτων ή τη διείσδυσή τους στα υπόγεια νερά. Η αποµάκρυνση των φυτοφαρµάκων από τις επιφανειακές απορροές επηρεάζεται από τα χαρακτηριστικά των βροχοπτώσεων, το χρονικό διάστηµα µεταξύ της εφαρµογής του ζιζανιοκτόνου και των βροχοπτώσεων, και τις ιδιότητες του ζιζανιοκτόνου. Όταν τα ζιζανιοκτόνα εφαρµόζονται στις αστικές επιφάνειες µπορούν να εκτεθούν άµεσα στο φως του ήλιου µε συνέπεια σηµαντικές απώλειες από την αεριοποίηση και τη φωτό - διάσπαση (Revitt et al., 2001). Επίσης, η µεταφορά των φυτοφαρµάκων από το έδαφος στα υπόγεια ύδατα ελέγχεται από την απορρόφηση των φυτών, την προσρόφηση στις στερεές φάσεις, τη διαλυµένη και κολλοειδή φάση και τέλος, τη µικροβιακή αποδόµηση. Η εδαφική ζώνη ωστόσο εξασφαλίζει τη µέγιστη µείωση των φυτοφαρµάκων. Εντούτοις, κατά τη διάρκεια της µεταφοράς του φυτοφαρµάκου από το έδαφος προς την ακόρεστη ζώνη η δυνατότητα για αποδόµηση είναι σηµαντικά µειωµένη (Lapworth and Gooddy, 2005). Η αποµάκρυνση των φυτοφαρµάκων από τα υδατικά συστήµατα εµπεριέχει ένα συνδυασµό διεργασιών αποδόµησης και µεταφορών. Η αποδόµηση µπορεί να επιτευχθεί µέσω της φωτόλυσης, των χηµικών µετασχηµατισµών και το βιολογικό µεταβολισµό. Μεταξύ των συγκεκριµένων µηχανισµών οι µικροβιακές διεργασίες συνήθως κυριαρχούν. Επίσης, θα πρέπει να τονιστεί ότι, το ποσοστό µεταφοράς και η αποδόµηση των φυτοφαρµάκων εξαρτώνται κυρίως από τις φυσικοχηµικές ιδιότητές τους (Rose et al., 2005). Σήµερα, τα όρια ποιότητας νερού για τα φυτοφάρµακα θεσπίζονται από τη νοµοθεσία κάθε κράτους µέλους και την Κοινοτική νοµοθεσία. Οι Κανονισµοί - 2 -

22 Πόσιµου Νερού (HMSO, 2000) µε την Οδηγία Πόσιµου Νερού ΕΚ (98/83/EC) θέτουν ως την ελάχιστη επιτρεπόµενη συγκέντρωση στο νερό τα 0.1 µg/lt. Μέχρι τον εκέµβριο του 2003, το όριο συγκέντρωσης που είχε τεθεί για ορισµένες κατηγορίες φυτοφάρµακων συµπεριλαµβανοµένου του Αldrin, του Deldrin και του Heptachlor ανερχόταν στα 30 ng/lt (Lapworth and Gooddy, 2005). Εικόνα 1.1: ιεργασίες που επηρεάζουν τη τύχη των φυτοφαρµάκων στο περιβάλλον (Holvoet et al., 2007) Τα κύρια ζιζανιοκτόνα που έχουν χρησιµοποιηθεί στo Ηνωµένο Βασίλειο ανήκουν στην οµάδα Τριαζίνης (π.χ. ατραζίνη και simazine), την οµάδα Φαινύλουρία (π.χ. Chlorotoluron, Isoproturon και Diuron), τη Φαινοξύ - όξινη οµάδα (π.χ. Mecoprop) και τέλος, στην οµάδα Glyphosate (Revitt et al., 2001). Από την οµάδα των Φαινύλ - ουριών, η οποία µετά την παραγωγή της το 1950 (Farre et al., 2006) έχει χρησιµοποιηθεί ευρέως, η ουσία Diuron το 1989 αποτέλεσε το 13% του συνόλου των 550 tn του ενεργού συστατικού που χρησιµοποιήθηκε στο Ηνωµένο Βασίλειο (Revitt et al., 2001). Επίσης, έρευνες έχουν δείξει ότι το ζιζανιοκτόνο Diuron, χρησιµοποιείται ευρέως για το προ και µετά έλεγχο πιθανής εµφάνισης ζιζανίων στις συµβατικές ποικιλίες βαµβακιού (Rose et al., 2005). Η παρούσα µεταπτυχιακή εργασία ασχολείται εκτενώς µε τo ζιζανιοκτόνο [1- (3.4- diclhorophenyl)3.3 dimethyl-urea] (Diuron) που ανήκει στην οµάδα των Φαινύλ - 3 -

23 - ουριών καθώς επίσης, και µε τους 3 µεταβολίτες του, τη [1-(3.4- diclhorophenyl)-3 methyl-urea], (DCPMU), τη [1-(3.4- diclhorophenyl) urea], (DCPU) και τέλος, τη (3.4 dichloroaniline), (3.4 DCA). 1.2 ΜΕΘΟ ΟΙ ΑΠΟΜΑΚΡΥΝΣΗΣ ΦΥΤΟΦΑΡΜΑΚΩΝ Βιοτική αποδόµηση Τα φυτοφάρµακα βρίσκονται ευρέως στο υδατικό περιβάλλον, στα επιφανειακά ύδατα, στα υπόγεια ύδατα και στα όµβρια ύδατα. Οι βιοτικές διεργασίες αποδόµησης διαδραµατίζουν σηµαντικό ρόλο στην τύχη των φυτοφαρµάκων στο περιβάλλον. Τα φυτοφάρµακα από τη φύση τους αλλά και µέσω της αποδόµησης τους µπορεί να είναι τοξικά στους οργανισµούς ή µπορεί να επηρεάσουν το οικοσύστηµα, και εποµένως, η γνώση για τις διεργασίες, τα ποσοστά και τα προϊόντα αποδόµησής τους είναι ύψιστης σηµασίας (Schrap et al., 1999). Η βιοαποδόµηση των οργανικών ουσιών αποτελεί σηµαντική διεργασία αποµάκρυνσης τους από το περιβάλλον. ιάφοροι µικροοργανισµοί όπως, τα βακτήρια τις χρησιµοποιούν ως πηγή ενέργειας προκαλώντας µείωση των συγκεντρώσεων τους. Η διεργασία λαµβάνει χώρα είτε, σε αερόβιες συνθήκες (στήλη νερού, επιφανειακό ίζηµα) είτε, σε αναερόβιες (βαθύτερα στρώµατα ιζήµατος). Η βιοαποδόµηση αποτελεί την κύρια αιτία αποδόµησης του Diuron στο έδαφος (Γατίδου, 2005). Για την πραγµατοποίηση της βιοαποδόµησης στο περιβάλλον πρέπει να πληρούνται οι παρακάτω προϋποθέσεις: α) η ύπαρξη του οργανισµού που έχει τα απαραίτητα ένζυµα για να επιφέρει τη βιοαποδόµηση, αλλά µόνο η ύπαρξη του οργανισµού µε την κατάλληλη καταβολική δυνατότητα θεωρείται µη επαρκής για την εµφάνιση της βιοαποδόµησης, β) ο οργανισµός πρέπει να είναι παρών στο περιβάλλον που περιέχει την χηµική ουσία, γ) η χηµική ουσία πρέπει να είναι προσιτή στον οργανισµό που έχει τα απαραίτητα ένζυµα., δ) εάν το αρχικό ένζυµο που επιφέρει την αποδόµηση είναι εξωκυτταρικό, τότε οι δεσµοί που πραγµατοποιούνται από το ένζυµο µπορούν να προσροφηθούν από οργανικά µόρια, ε) εάν τα ένζυµα που - 4 -

24 καταλύουν την αρχική αποδόµηση είναι ενδοκυτταρικά, τότε το µόριο πρέπει να διαπεράσει την επιφάνεια του κυττάρου και να φτάσει στις εσωτερικές περιοχές όπου τα ένζυµα ενεργούν. ιαδοχικά, τα προϊόντα µιας εξωκυτταρικής αντίδρασης πρέπει να διαπεράσουν το κύτταρο για το µεταβολισµό και να προχωρήσουν περαιτέρω και τέλος, στ) επειδή ο πληθυσµός ή η βιοµάζα των βακτηρίων ή των µυκήτων που ενεργούν σε πολλές συνθετικές οργανικές ενώσεις είναι αρχικά µικρός, οι συνθήκες στο περιβάλλον θα πρέπει να επιτρέπουν τον πολλαπλασιασµό των ενεργών µικροοργανισµών. Η βιοαπoδόµηση ορίζεται ως η βιολογικά καταλυτική µείωση της πολυπλοκότητας των χηµικών ουσιών (Alexander, 1999). Οι τρεις κύριοι τύποι αποδόµησης που έχουν παρατηρηθεί είναι: α) βιοαποδόµηση κατά την οποία ελάχιστη ή καµία αποδόµηση δεν εµφανίζεται από την άµεση έκθεση στο φυτοφάρµακο, αλλά µετά από µια φάση καθυστερήσεων τα µικρόβια προσαρµόζονται για να χρησιµοποιήσουν την προστιθέµενη χηµική ουσία ως πηγή άνθρακα και ενέργειας, β) συµεταβολισµός, ο οποίος οφείλεται στην κατάλυση από τα εξωκυτταρικά ένζυµα ήδη παρόντα στο µικροβιακό πληθυσµό. Θεωρείται η επικρατέστερη µορφή αποδόµησης και σε αυτή τη διαδικασία, τα φυτοφάρµακα δεν χρησιµεύουν ως άµεση πηγή ενέργειας αλλά µετασχηµατίζονται από τις µεταβολικές αντιδράσεις και γ) βιοσυσσώρευση κατά την οποία, το φυτοφάρµακο ενσωµατώνεται και συσσωρεύεται από τους εδαφολογικούς οργανισµούς µε τις ενεργές ή ενεργητικές διαδικασίες λήψης (Muller et al., 2006). Στον πρώτο τύπο βιοαποδόµησης, ο οποίος, είναι γνωστός µε την ονοµασία ανοργανοποίηση, οι οργανικές βιοαποδοµήσιµες ενώσεις µετατρέπονται σε ανόργανα προιόντα δηλαδή, σε C, N, P και S, τα οποία, απελευθερώνονται από τον οργανισµό και εισάγονται στο περιβάλλον. Στο συµεταβολισµό αντιθέτως, δεν υπάρχει σχηµατισµός ανόργανων προϊόντων και ο άνθρακας δεν ενσωµατώνεται στη βιοµάζα. Οι ενεργοί πληθυσµοί δεν αποκοµίζουν κανένα θρεπτικό όφελος από τα υποστρώµατα που συµεταβολίζουν. εν υπάρχει η απαιτούµενη ενέργεια για να στηρίξουν πλήρως την αύξηση ακόµη κι αν α) λαµβάνει χώρα η διεργασία της οξείδωσης, η οποία απελευθερώνει ενέργεια, και β) τα στοιχεία C, Ν, S, ή ο P που υπάρχουν στο µόριο δεν χρησιµοποιούνται ως πηγή ή τουλάχιστον σηµαντική πηγή, αυτών των στοιχείων για το βιοσυνθετικό σκοπό (Alexander, 1999)

25 Μικροβιακός πληθυσµός Οι µικροοργανισµοί αντιπροσωπεύουν τα κύρια συστατικά του κύκλου του άνθρακα. Επιπλέον, φαίνεται ότι οι περισσότερες ξενοβιοτικές χηµικές ουσίες µπορούν να αποδοµηθούν από τους µικροοργανισµούς, είτε από έναν συνδυασµό συµεταβολικών βηµάτων, παράγοντας συχνά τη µερική αποδόµηση, είτε µε τη χρήση του ως υπόστρωµα αύξησης που συνοδεύεται από τη ανοργανοποίηση ενός τµήµα του µορίου (Berlin and Heidelberg, 2001). Οι µικροοργανισµοί είναι υπεύθυνοι για τη βιοαποδόµηση σε πολλούς διαφορετικούς τύπους περιβαλλόντων, όπως είναι τα συστήµατα επεξεργασίας αποβλήτων, εδαφικές υπόγειες περιοχές για τη διάθεση των χηµικών αποβλήτων, υπόγεια ύδατα, επιφανειακά ύδατα, ωκεανοί, ιζήµατα και εκβολές. Οι µικροβιακές διαδικασίες είναι σηµαντικές στα υγρά απόβλητα για την καταστροφή ενός µεγάλου αριθµού συνθετικών οργανικών ενώσεων αλλά, και στα χώµατα τα οποία λαµβάνουν επίσης πολυάριθµες συνθετικές οργανικές ενώσεις από τις καλλιέργειες και από τη διάθεση των αποβλήτων. Τα βιοµηχανικά απόβλητα που διατίθενται πάνω ή κάτω από την επιφάνεια του εδάφους περιέχουν µικροβιακές κοινότητες οι οποίες, ανεπηρέαστες από την τοξικότητα των αποβλήτων µπορούν να καταστρέψουν πολλά είδη οργανικών ενώσεων. Επειδή, οι µικροοργανισµοί είναι τα σηµαντικότερα µέσα για την βιοαποδόµηση των ενώσεων, η απουσία τους από το περιβάλλον, ή η ανικανότητά τους να λειτουργήσουν, έχει ως αποτέλεσµα τη µηδαµινή εξαφάνιση της ένωσης. Εάν οι µικροοργανισµοί είναι οι κύριοι παράγοντες βιοαποδόµησης, τότε η χηµική οργανική ένωση δεν θα καταστραφεί καθόλου και η παρουσία της θα είναι µακροχρόνια. Ως εκ τούτου, η διαπίστωση ότι οι οργανικοί ρύποι εµµένουν είναι απόδειξη ότι οι µικροοργανισµοί είτε, δεν λειτουργούν είτε, ενεργούν πολύ αργά. Ο σηµαντικότερος ρόλος των µικροοργανισµών στο µεταβολισµό των ρύπων είναι η δυνατότητά τους να επιφέρουν την αποτοξίνωση. Η αποτοξίνωση αναφέρεται στην αλλαγή ενός µορίου που την καθιστά λιγότερο επιβλαβή σε ένα ή περισσότερα ευαίσθητα είδη. Τα ευαίσθητα είδη µπορούν να είναι άνθρωποι, ζώα, φυτά, άλλοι µικροοργανισµοί ή και ο ίδιος ο αποτοξινώνοντας πληθυσµός (Alexander, 1999). Οι µικροοργανισµοί διακρίνονται στους αερόβιους και στους αναερόβιους. Οι αερόβιοι µικροοργανισµοί χρησιµοποιούν τις οξειδωτικές αντιδράσεις ενώ, αντίθετα οι αναερόβιοι µικροοργανισµοί αποδοµούν τις οργανικές ενώσεις από τις περιοριστικές µετατροπές. Τα αερόβια βακτήρια και οι λιγνολυτικοί µύκητες - 6 -

26 χρησιµοποιούν µηχανικά τις διαφορετικά καταβολικές διαβάσεις και ένζυµα. Οι λιγνολυτικοί µύκητες µετατρέπουν το οξυγόνο σε υπεροξείδιο του υδρογόνου που χρησιµοποιείται έπειτα για το σχηµατισµό µιας ελεύθερης ρίζας κατιόντων η οποία θα χρησιµοποιηθεί για τη βιοαποδόµηση (Berlin and Heidelberg, 2001). Οι µικροβιακοί πληθυσµοί που βιοαποδοµούν τις συνθετικές οργανικές ενώσεις υπόκεινται σε ποικίλους φυσικούς, χηµικούς, και βιολογικούς παράγοντες που επηρεάζουν την αύξησή τους, τη δραστηριότητά τους και την ίδια τους την ύπαρξη. Τα περιβάλλοντα στα οποία αυτά τα είδη λειτουργούν ποικίλλουν και αυτές οι διαφορές στις περιβαλλοντικές ιδιότητες και τα χαρακτηριστικά ασκούν βαθιά επίδραση στον εδρεύοντα πληθυσµό, στο ποσοστό βιοχηµικών µετασχηµατισµών και και στην εµµονή των προϊόντων της βιοαποδόµησης. Πέρα αυτών των παραγόντων υπάρχουν και αβιοτικοί παράγοντες που επηρεάζουν το µικροβιακό µεταβολισµό, οι σηµαντικότεροι των οποίων είναι, η θερµοκρασία, το ph, η αλατότητα, οι τοξίνες και τέλος, η υδροστατική πίεση εάν οι ενώσεις είναι στα βαθιά θαλάσσια ιζήµατα ή κάτω από την επιφάνεια του εδάφους. Η επικρατούσα θερµοκρασία είναι υψίστης σπουδαιότητας. Εάν η υπό διερεύνηση ένωση υπάρχει κοντά στην επιφάνεια του εδάφους ή του νερού, οι χαµηλές θερµοκρασίες που επικρατούν κατά τη διάρκεια του χειµώνα ακόµη αλλά και της περιόδου που προηγείται πριν και µετά της χειµερινής εποχής επιφέρουν ελάχιστη ή καµία βιοαποδόµηση της εν λόγω ένωσης. Καθώς η θερµοκρασία αυξάνεται, η µικροβιακή δραστηριότητα αυξάνεται και αυτή αντίστοιχα. Οι υψηλές τιµές οξύτητας και αλκαλικότητας έχουν ως αποτέλεσµα τη µειωµένη µικροβιακή δραστηριότητα. Στις ουδέτερες τιµές ph, η βιοαποδόµηση τείνει να είναι γρηγορότερη. Εάν µια ένωση σε ένα περιβάλλον µεταβολίζεται από µια διαφορετική οµάδα οργανισµών, τότε το εύρος τιµών ph στο οποίο η βιοαποδόµηση πραγµατοποιείται είναι ευρύτερο από την περίπτωση όπου η βιοαποδόµηση πραγµατοποιείτο άπο ένα είδος µικροοργανισµών. Οι µικροοργανισµοί για τη µικροβιακή τους δραστηριότητα απαιτούν επαρκή υγρασία. Προφανώς, η υγρασία δεν αποτελεί περιοριστικό παράγοντα στους ωκεανούς, στα φρέσκα ύδατα ή στα υπόγεια υδροφόρα στρώµατα. Εντούτοις, ένας ανεπαρκής ανεφοδιασµός του νερού µπορεί να περιορίσει σηµαντικά τη βιοαποδόµηση στο έδαφος. Το βέλτιστο επίπεδο υγρασίας εξαρτάται από τις ιδιότητες του εδάφους, από την εν λόγω ένωση και τέλος από το εάν ο µεταβολισµός είναι αερόβιος ή αναερόβιος

27 Ο τελευταίος παράγοντας είναι ιδιαίτερα σηµαντικός επειδή η υπερβολική ποσότητα νερού µετατοπίζει τον αέρα από τους πόρους στο χώµα και ένα διαποτισµένο χώµα γίνεται σύντοµα αναερόβιο και δυσµενές για τις αερόβιες διεργασίες. Η µείωση της περιεκτικότητας του χώµατος σε υγρασία µικραίνει τα ποσοστά αποδόµησης, τα οποία είναι αποτελέσµα του ανεπαρκούς ανεφοδιασµού µε νερό για να στηρίξει τον πολλαπλασιασµό, τον µεταβολισµό ή και τα δύο. Η αλατότητα µερικές φορές είναι αρκετά υψηλή για να γίνει επιβλαβής. Το έδαφος και τα υπόγεια ύδατα σε ορισµένες περιοχές του κόσµου είναι πλούσια σε άλατα και οι µικροβιακές διεργασίες σε τέτοια περιβάλλοντα είναι εµποδισµένες (Alexander, 1999) Εγκλιµατισµός Πριν από την αποδόµηση πολλών οργανικών ενώσεων, υπάρχει µια χρονική περίοδος κατά τη διάρκεια της οποίας, παρατηρείται µηδαµινή αποµάκρυνση της χηµικής ουσίας. Αυτή η φάση υποδεικνύει µια περίοδο εγκλιµατισµού, ή µερικές φορές, µια προσαρµογή ή µια περίοδο καθυστερήσεων και ορίζεται ως το χρονικό διάστηµα µεταξύ της προσθήκης ή της εισόδου της οργανικής ένωσης µέσα σε ένα περιβάλλον. Κατά τη διάρκεια αυτού του διαστήµατος, καµία αλλαγή δεν παρατηρείται στη συγκέντρωση αλλά η αποµάκρυνση γίνεται εµφανής και η βιοαποδόµηση επιτυγχάνεται γρήγορα. Η διάρκεια του εγκλιµατισµού ποικίλλει. Μπορεί να κυµαίνεται µετάξυ µιας ώρας έως και µήνες και να διαφοροποιείται µεταξύ των χηµικών ουσιών και του περιβάλλοντος. Επιπλέον, επηρεάζεται από διάφορους περιβαλλοντικούς παράγοντες. Η θερµοκρασία ασκεί σηµαντική επίδραση στη διάρκεια της περιόδου εγκλιµατισµού πριν από την ενεργό φάση. Επίσης, το ph και ο αερισµός ενός περιβάλλοντος έχει επιπτώσεις σε µερικές ενώσεις. Η συγκέντρωση του Ν, του P ή και τα δύο µαζί είναι σηµαντική σε µερικά περιβάλλοντα, όπως σε φυσικά νερά, στα οποία οι συγκεντρώσεις τους είναι τόσο χαµηλές που µπορούν να περιορίσουν τη µικροβιακή αύξηση. Ο εγκλιµατισµός στην προκειµένη περίπτωση θα πρέπει να επεκταθεί λόγω της παρουσίας των υψηλών επιπέδων του Ν, του Ο 2, εάν οι αρµόδιοι οργανισµοί χρησιµοποιούν το ανόργανο φωσφορικό άλας ή το Ν, από το περιβάλλον αντί αυτών που προέρχονται από το οργανικό µόριο

28 Η συγκέντρωση της οργανικής ένωσης που µεταβολίζεται έχει επιπτώσεις στο χρονικό διάστηµα που µεσολαβεί µέχρι να ανιχνευθεί κάποια µείωση στη συγκέντρωσή της. Το ποσοστό της βιοαποδόµησης των χηµικών ενώσεων αυξάνεται µε τη συγκέντρωση, και αυτή που καθορίζεται συνήθως είναι η χηµική απώλεια και όχι το CO 2 ή ο σχηµατισµός των προϊόντων. Εποµένως ο εγκλιµατισµός επιταχύνεται στην παρουσία υψηλότερης συγκέντρωσης. Επιπλέον, ο εγκλιµατισµός δεν καθορίζεται από µια ενιαία συγκέντρωση αλλά ποικίλλει µεταξύ διαφορετικών τιµών συγκεντρώσεων, και µερικές µικροβιακές κοινότητες εγκλιµατίζονται σε µια ιδιαίτερη χηµική ένωση ενώ, άλλες όχι (Alexander, 1999) Επιταχυνόµενος Εγκλιµατισµός Με την πάροδο του χρόνου, ορισµένα φυτοφάρµακα υφίστανται αλλαγές στην παρουσία και στη δράση τους ενάντια στα παράσιτα. Στα χρόνια που ακολουθούν µετά από τη εισαγωγή τους στο περιβάλλον, ο έλεγχος των επιβλαβών εντόµων, των ζιζανίων και των παθογόνων µικροοργανισµών είναι επαρκής. Πλέον όµως, µε την επαναλαµβανόµενη χρήση των φυτοφαρµάκων, δεν καθίσταται δυνατή η καταπολέµηση των παρασίτων και παρατηρείται µια χαρακτηριστική µείωση στο τοµέα των καλλιεργειών. Τα φυτοφάρµακα χάνουν την αποτελεσµατικότητα τους µε το πέρας του χρόνου. Μερικές φορές η ανικανότητα του αρχικού προϊόντος να συνεχίσει να ελέγχει τα παράσιτα είναι αποτέλεσµα των ειδών που αποκτούν αντίσταση και ανθεκτικότητα ενάντια στα φυτοφάρµακα ή στη γρηγορότερη αποδόµηση της χηµικής ένωσης ως αποτέλεσµα της συνεχούς χρήσης της. Αυτή η αποδόµηση των φυτοφαρµάκων ονοµάζεται επιταχυνόµενη ή ενισχυµένη µικροβιακή αποδόµηση, και οφείλεται σε κάποια αλλαγή που συµβαίνει είτε, στη διάρκεια εγκλιµατισµού, είτε, στο ποσοστό βιοαποδόµησης, ή και στα δύο ως αποτέλεσµα της επαναλαµβανόµενης χρήσης τους (Alexander, 1999). Σε περιπτώσεις όπου η περίοδος είναι πιο σύντοµη από το χρόνο µεταξύ δύο εφαρµογών, η επιταχυνόµενη αποδόµηση δεν αποτελεί τον παράγοντα που έχει επιπτώσεις στον έλεγχο παρασίτων. Η περίπτωση της επιταχυνόµενης αποδόµησης έχει σηµαντικές επιπτώσεις στους µικροβιακούς πληθυσµούς κατά τη διάρκεια του κύκλου εργασιών τους στο έδαφος. Θεωρητικά, µια παρατεταµένη διάρκεια θα µπορούσε να αποδοθεί α) στο σχηµατισµό σπορίων ή άλλων ανθεκτικών µορφών, β) στις χαµηλές συγκεντρώσεις - 9 -

29 των φυτοφαρµάκων που εκρέουν αργά από το χώµα και παρέχουν έναν συνεχή ανεφοδιασµό του υποστρώµατος στους σχετικούς µικροοργανισµούς και γ) στο γεγονός ότι, οι µικροοργανισµοί είναι σε θέση να διατηρήσουν έναν αρκετά υψηλό πληθυσµό µε το µεταβολισµό άλλων υποστρωµάτων. Η επιταχυνόµενη αποδόµηση µπορεί να εµφανιστεί µετά από µια ενιαία εφαρµογή ή µετά από µερικές δεκαετίες. Η µικροβιακή κοινότητα για να αποδοµήσει µια συγκεκριµένη χηµική ουσία στο έδαφος θα πρέπει να εµφανίσει α) µια αύξηση στη δραστηριότητα αποδόµησης ενός περιορισµένου αριθµού µικροοργανισµών λόγω, της εκλεκτικής έκφρασης γονιδίων, β) µια αύξηση στον αριθµό βιοαποδοµητών λόγω, της µικροβιακής αύξησης και της πλευρικής µεταφοράς γονιδίων, γ) τη µετακίνηση άλλων ικανών µικροοργανισµών εξαιτίας της αποδόµησης στην περιοχή της εφαρµογής και δ) τη εξέλιξη των απαραίτητων ενζύµων για τη χρήση της χηµικής ουσίας ως πηγή ενέργειας. Έχει αποδειχθεί ότι τα βακτήρια είναι οι κυρίαρχοι παράγοντες της επιταχυνόµενης αποδόµησης των φυτοφαρµάκων ενώ, οι µύκητες έχουν περιορισµένο ρόλο στο φαινόµενο αυτό. Η επιταχυνόµενη αποδόµηση εξαρτάται από τη µεταβολική οµάδα των γονιδίων της µικροβιακής κοινότητας και από τον τόπο εφαρµογής της. Η έλλειψη των αποδοτικών γονιδίων αποδόµησης για ένα φυτοφάρµακο, έχει ως αποτέλεσµα την ανικανότητα της επιταχυνόµενης αποδόµησης να αναπτυχθεί, εκτός και εάν τα νέα µικρόβια που κατέχουν τα απαραίτητα γονίδια µεταναστεύουν στην περιοχή αυτή ή τα απαραίτητα νέα γονίδια εξελίσσονται στα ήδη υπάρχοντα µικρόβια. Το ποσοστό αποδόµησης και η έκταση της µικροβιακής αύξησης κατά τη διάρκεια της αποδόµησης επηρεάζονται από τη δοµή του φυτοφαρµάκου. Συνήθως, τα απλά δοµικά φυτοφάρµακα µε τη υψηλή διαλυτότητα και τη χαµηλή προσροφητικότητα µπορούν εύκολα να υποστηρίξουν τη µικροβιακή αύξηση και αναπτύσσουν την επιταχυνόµενη αποδόµηση γρηγορότερα. Τα φυτοφάρµακα µε δοµή παρόµοια µε τις φυσικές ουσίες που χρησιµοποιούνται ως πηγή ενέργειας από τους εδαφικούς µικροοργανισµούς, αποδοµούνται ευκολότερα από τις περισσότερες µικροβιακές κοινότητες αµέσως µετά από την εισαγωγή τους στο περιβάλλον. Αντίθετα, τα φυτοφάρµακα µε δοµή διαφορετική από τις περισσότερες φυσικές ουσίες (ξενοβιοτικές ενώσεις) αποδοµούνται αργά λόγω του γεγονότος ότι, οι µικροοργανισµοί δεν κατέχουν τα κατάλληλα γονίδια αποδόµησης. Στη περίπτωση αυτή, η αποδόµηση από αυτά τα ένζυµα γίνεται σε µικρό ποσοστό και οι µικροοργανισµοί δεν µπορούν να

30 αξιοποιήσουν τις θρεπτικές ουσίες ή την ενέργεια από την αποδόµηση του φυτοφαρµάκου και εποµένως, ο πληθυσµός δεν θα αυξηθεί, και η επιταχυνόµενη αποδόµηση δεν θα εµφανιστεί (Arbeli and Fuentes, 2007) Gross Εγκληµατισµός Ο Gross εγκλιµατισµός περιλαµβάνει την επιταχυνόµενη αποδόµηση ενός φυτοφαρµάκου στο έδαφος στο οποίο, η επιταχυνόµενη αποδόµηση έχει προκληθεί από την προηγούµενη εφαρµογή ενός άλλου φυτοφαρµάκου. Συνήθως, το φαινόµενο αυτό παρατηρείται µε τα φυτοφάρµακα της ίδιας οµάδας οργανικών ενώσεων και εµφανίζεται συχνότερα µεταξύ των καρβαδικών εντοµοκτόνων από ότι, µεταξύ των οργανοφωσφορικών εντοµοκτόνων. Αυτό το είδους εγκλιµατισµού µπορεί να περιορίσει τις δυνατότητες για την αποτελεσµατική αποµάκρυνση των φυτοφαρµάκων (Arbeli and Fuentes, 2007) Αναερόβια βιοαποδόµηση Τα τελευταία χρόνια το ενδιαφέρον στρέφεται στην αναερόβια βιοαποδόµηση. Οι πρόσφατες µελέτες έχουν καταδείξει ότι τα βακτήρια που λειτουργούν υπό αναερόβιες συνθήκες είναι ιδιαίτερα ευπροσάρµοστα και µπορούν να καταστρέψουν ποικίλες ενώσεις. Πολλά από τα υποστρώµατα µπορούν να µεταβολιστούν παρουσία του Ο 2, γρηγορότερα από ότι απουσία του. Εντούτοις, σε ορισµένα µόρια ο µεταβολισµός τους µπορεί να λάβει χώρα χωρίς την παρουσία του Ο 2 αλλά η εξαφάνιση τους θα γίνει µε αργό ρυθµό. Μερικά περιβάλλοντα λειτουργούν χωρίς την παρουσία του Ο 2. Σε άλλα, το Ο 2 µειώνεται από τα αερόβια µικρόβια που ενεργούν στα οργανικά υλικά. Τα αερόβια βακτήρια και οι µύκητες µετατοπίζονται και αναλαµβάνουν τα είδη που είναι ικανά να λειτουργήσουν µε άλλους αποδέκτες ηλεκτρονίων. Αυτά τα νέα είδη, χρησιµοποιούν τις οργανικές ενώσεις ως αποδέκτες ηλεκτρονίων, αλλά σε πολλές περιοχές υπάρχουν βακτήρια που χρησιµοποιούν το νιτρικό άλας. Το θειικό άλας, το κατιόν σιδήρου, οι χλωριωµένες ενώσεις και το CO 2 χρησιµοποιούνται ως αποδέκτες ηλεκτρονίων. Το αποτέλεσµα της χρήσης των ανόργανων αποδεκτών Ν 2 και του Ν 2 Ο είναι η παραγωγή σουλφιδίου, κατιόν σιδήρου και µεθανίου. Όταν το επίπεδο ρύπανσης είναι

31 υψηλό, οι διεργασίες που λαµβάνουν χώρα θα είναι αναερόβιες. Πολλές τεχνολογίες έχουν σκοπό να εκµεταλλευτούν τις αναερόβιες δραστηριότητες και συγκεκριµένα τις αντιδράσεις που εµφανίζονται, ή πραγµατοποιούνται γρήγορα, όταν το σύστηµα είναι ελεύθερο από Ο 2 (Alexander, 1999) Κινητικές Οι πληροφορίες για τις κινητικές της βιοαποδόµησης είναι σηµαντικές στην αξιολόγηση της παρουσίας των οργανικών ρύπων και της έκθεσης των ανθρώπων, των ζώων και των φυτών. Οι πληροφορίες για τις κινητικές είναι εξαιρετικά σηµαντικές επειδή α) χαρακτηρίζουν τη συγκέντρωση της χηµικής ουσίας που παραµένει οποιαδήποτε στιγµή, β) επιτρέπουν την πρόβλεψη των επιπέδων τα οποία είναι πιθανόν να είναι παρόντα στο µέλλον και γ) αξιολογούν εάν, η χηµική ουσία που θα αποβληθεί, θα µεταφερθεί σε κάποια περιοχή όπου είναι δυνατόν άνθρωποι, ζώα ή φυτά να εκτεθούν. Η έρευνα για τις κινητικές έχει εστιαστεί σε δύο καίρια ζητήµατα. Το πρώτο αξιολογεί τους παράγοντες που έχουν επιπτώσεις στο ποσό της ένωσης που µεταβολίζεται στη µονάδα του χρόνου. Πολλές πληροφορίες είναι διαθέσιµες για την επιρροή της θερµοκρασίας, του ph, της εδαφικής υγρασίας και άλλων πηγών C στο ποσοστό του µεταβολισµού. Το δεύτερο ζήτηµα καθορίζει τις µορφές των καµπυλών που απεικονίζουν το µεταβολισµό και αξιολογεί ποιά από τα σχέδια αποδόµησης ταιριάζουν καλύτερα στις οργανικές ενώσεις σε ένα µικροβιακό πολιτισµό, στους εργαστηριακούς µικρόκοσµους και τέλος, στο πεδίο. Σε πολλές περιπτώσεις, οι πληροφορίες για τις κινητικές προέρχονται µόνο από τις αξιολογήσεις της απώλειας του µορίου της αρχικής ένωσης. Αυτό ισχύει για τα τοξικά προϊόντα των οποίων η καταστροφή είναι αποτέλεσµα της πρώτης ενζυµατικής αντίδρασης ή των µεταβολικών διεργασιών στις οποίες τα ενδιάµεσα προϊόντα δεν συσσωρεύονται. Σε άλλες περιπτώσεις, η γνώση προέρχεται µέσα από την ανοργανοποίηση των ενώσεων. Επίσης, καµία ουσιαστική προσοχή δεν έχει δοθεί στις κινητικές που οδηγούν στη συσσώρευση των προϊόντων στη φύση. Η µελέτη των κινητικών της βιοαποδόµησης στα φυσικά περιβάλλοντα είναι συχνά εµπειρική, απεικονίζοντας µόνο τις στοιχειώδεις γνώσεις για τους µικροβιακούς πληθυσµούς και την δραστηριότητα τους σε αυτά τα περιβάλλοντα

32 Εικόνα 1.2: Κινητικές που προκύπτουν από το µεταβολισµό των χηµικών ουσιών (Alexander, 1999) Κινητική µηδενικής τάξης: Η κινητική µηδενικής τάξης ή η γραµµική βιοαποδόµηση των οργανικών υποστρωµάτων παρατηρείται συχνά. Εµφανίζεται όταν πληρούνται οι ακόλουθοι όροι: α) η θρεπτική ουσία που περιορίζει την αύξηση του ενεργού πληθυσµού είναι διαθέσιµη σε κάποιο ποσοστό, το οποίο όµως δεν αρκεί για να ικανοποιήσει τις απαίτησεις των οργανισµών, β) οι οργανισµοί χρησιµοποιούν τη θρεπτική ουσία που βρίσκεται σε επάρκεια και γ) το µέγεθος του πληθυσµού των µικροοργανισµών που επιδρούν στην χηµική ένωση είναι µεγάλο ως αποτέλεσµα της ήδη υπάρχουσας χηµικής ουσίας, και της ουσίας που πρόκειται να εισαχθεί. Η γραµµική αύξηση έχει παρατηρηθεί για τους πληθυσµούς των βακτηρίων, ζυµών, και µερικές φορές των µυκήτων. Η γραµµική αύξηση του πληθυσµού ακολουθεί τη µορφή της λογαριθµικής αύξησης επειδή, ο αρχικός µικρός πληθυσµός των µικροοργανισµών αυξάνεται υπό την παρουσία των διαλυτών χηµικών ή άλλων διαλυµένων οργανικών θρεπτικών ουσιών και έπειτα, όταν µειώνεται η επάρκεια αυτών των ουσιών, αυτοί χρησιµοποιούν τη χηµική ουσία που δεν βρίσκεται στην υδάτινη φάση

33 dc - = k (1.1) dt όπου, C = η συγκέντρωση φυτοφαρµάκου, k = η σταθερά ποσοστού υποβάθµισης και t = ο χρόνος Κινητική πρώτης τάξης: Η κινητική πρώτης τάξης εφαρµόζεται όταν οι οργανισµοί δεν αυξάνονται σηµαντικά σε σχέση µε την αρχική τους συγκέντρωση. Αυτό συµβαίνει ενδεχοµένως επειδή, δεν υπάρχει ικανοποιητικός διαθέσιµος άνθρακας για να υποστηρίξει τον διπλασιασµό ή επειδή κάποια άλλη θρεπτική ουσία, η οποία κρίνεται αναγκαία απουσιάζει. Η κινητική αυτή χρησιµοποιείται συνήθως για να περιγράψει τη βιοαποδόµηση στα περιβαλλοντικά µοντέλα επειδή από µαθηµατική άποψη µπορεί να ενσωµατωθεί εύκολα σε αυτά. υστυχώς, αυτή η συµβατότητα µε τα µοντέλα προηγείται συχνά από άλλα κριτήρια αξιολόγησης που είναι σηµαντικότερα και η αποδοχή αυτού του τύπου κινητικών µπορεί να οδηγήσει σε ανακριβή συµπεράσµατα σχετικά µε την εµµονή των τοξικών χηµικών ουσιών. dc - = k C (1.2) dt Όπου, C = η συγκέντρωση φυτοφαρµάκου, k = η σταθερά ποσοστού υποβάθµισης και t = ο χρόνος εδοµένου του γεγονότος, ότι η αποδόµηση των περισσότερων φυτοφαρµάκων µπορεί να περιγραφεί από τη κινητική πρώτης τάξης, το σταθερό ποσοστό αποδόµησης (k) µπορεί να υπολογιστεί µε την ακόλουθη εξίσωση:

Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων

Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων µπορούν να καταταχθούν σε τρεις κατηγορίες: Φυσικά Χηµικά Βιολογικά. Πολλές από τις παραµέτρους που ανήκουν στις κατηγορίες αυτές αλληλεξαρτώνται π.χ. η θερµοκρασία που

Διαβάστε περισσότερα

συστήματα προαπονιτροποίησης είναι η δημιουργία ευνοϊκών συνθηκών για την ανάπτυξη νηματοειδών μικροοργανισμών.

συστήματα προαπονιτροποίησης είναι η δημιουργία ευνοϊκών συνθηκών για την ανάπτυξη νηματοειδών μικροοργανισμών. ΠΕΡΙΛΗΨΗ Το σύστημα ενεργού ιλύος είναι το πιο διαδεδομένο και αποτελεσματικό σύστημα βιολογικής επεξεργασίας αστικών λυμάτων, όσον αφορά τόσο στην ποιότητα εκροής όσο και στην οικονομία του. Αναπτύχθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων

Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων (DO - BOD - COD - TOC) Χ. Βασιλάτος Οργανική ύλη Αποξυγόνωση επιφανειακών και υπογείων υδάτων Οι οργανικές ύλες αποτελούν πολύ σοβαρό ρύπο,

Διαβάστε περισσότερα

«Ο ΤΥΠΟΣ ΤΟΥ HIRAYAMA

«Ο ΤΥΠΟΣ ΤΟΥ HIRAYAMA 1 Τ.Ε.Ι. ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΑΛΙΕΙΑΣΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΙΙ «Ο ΤΥΠΟΣ ΤΟΥ HIRAYAMA 1. ΒΙΟΛΟΓΙΚΟ ΦΙΛΤΡΑΡΙΣΜΑ Τρεις τύποι φιλτραρίσµατος χρησιµοποιούνται στα αυτόνοµα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ - ΤΟΜΕΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΦΥΤΩΝ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ - ΤΟΜΕΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΦΥΤΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ - ΤΟΜΕΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΦΥΤΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ-ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ & ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΦΥΣΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Διατριβή Μεταπτυχιακού Διπλώματος Ειδίκευσης

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2 31-7-14 ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2 Στο σχήμα 1 του άρθρου που δημοσιεύσαμε την προηγούμενη φορά φαίνεται η καθοριστικός ρόλος των μικροοργανισμών για την ύπαρξη της ζωής, αφού χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

Θρεπτικά συστατικά στο θαλάσσιο οικοσύστημα 51. Πηγή: Raven, Berg & Johnson, 1993, σ.486.

Θρεπτικά συστατικά στο θαλάσσιο οικοσύστημα 51. Πηγή: Raven, Berg & Johnson, 1993, σ.486. Θρεπτικά συστατικά στο θαλάσσιο οικοσύστημα 51 Πηγή: Raven, Berg & Johnson, 1993, σ.486. Εικόνα 2. Σχηματική αναπαράσταση της δομής και λειτουργίας εγκατάστασης δευτερογενούς επεξεργασίας λυμάτων. 3. Όμως

Διαβάστε περισσότερα

Φυσιολογία των μικροοργανισμών. Κεφάλαιο 3 από το βιβλίο «Εισαγωγή στην Γενική Μικροβιολογία»

Φυσιολογία των μικροοργανισμών. Κεφάλαιο 3 από το βιβλίο «Εισαγωγή στην Γενική Μικροβιολογία» Φυσιολογία των μικροοργανισμών Κεφάλαιο 3 από το βιβλίο «Εισαγωγή στην Γενική Μικροβιολογία» BIOΛOΓIA TΩN MIKPOOPΓANIΣMΩN ΠANEΠIΣTHMIAKEΣ EKΔOΣEIΣ KPHTHΣ 1. Μικροβιακή αύξηση (ή ανάπτυξη): αυξάνεται ο

Διαβάστε περισσότερα

) η οποία απελευθερώνεται στην ατμόσφαιρα και ένα ποσοστό σε αμμωνιακά ιόντα (NH + ). Αυτή η διαδικασία

) η οποία απελευθερώνεται στην ατμόσφαιρα και ένα ποσοστό σε αμμωνιακά ιόντα (NH + ). Αυτή η διαδικασία Ιδιότητες και αποτελέσματα UTEC 46 = Ο ΕΠΙΤΥΧΗΜΕΝΟΣ ΤΥΠΟΣ ΓΙΑ ΥΨΗΛΕΣ ΑΠΟΔΟΣΕΙΣ Η Ουρία είναι ένα από τα πιο ευρέως διαδεδομένα αζωτούχα λιπάσματα, συνδυάζοντας τις υψηλές λιπαντικές μονάδες και την ευκολία

Διαβάστε περισσότερα

Μαριέλλα Σαρρή Τα βιολογικά προϊόντα, είναι τρόφιµα τα οποία προέκυψαν µέσω της Βιολογικής ή Οργανικής Γεωργίας Σύστηµα διαχείρισης και παραγωγής αγροτικών προϊόντων, το οποίο στηρίζεται σε φυσικές διεργασίες,

Διαβάστε περισσότερα

Η βιολογική κατάλυση παρουσιάζει παρουσιάζει ορισμένες ορισμένες ιδιαιτερότητες ιδιαιτερότητες σε

Η βιολογική κατάλυση παρουσιάζει παρουσιάζει ορισμένες ορισμένες ιδιαιτερότητες ιδιαιτερότητες σε Η βιολογική κατάλυση παρουσιάζει ορισμένες ιδιαιτερότητες σε σχέση με τη μη βιολογική που οφείλονται στη φύση των βιοκαταλυτών Οι ιδιαιτερότητες αυτές πρέπει να παίρνονται σοβαρά υπ όψη κατά το σχεδιασμό

Διαβάστε περισσότερα

Ορισμός το. φλψ Στάδια επεξεργασίας λυμάτων ΘΕΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΚΩ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ?

Ορισμός το. φλψ Στάδια επεξεργασίας λυμάτων ΘΕΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΚΩ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ? ΘΕΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΚΩ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ? Ο βιολογικος καθαρισμος αφορα την επεξεργασια λυματων, δηλαδη τη διαδικασια μεσω της οποιας διαχωριζονται οι μολυσματικες ουσιες από

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΖΥΜΙΚΗ ΑΠΟΙΚΟΔΟΜΗΣΗ ΧΛΩΡΟΠΡΟΠΑΝΟΛΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΒΑΚΤΗΡΙΟ PSEUDOMONAS PUTIDA DSM437

ΕΝΖΥΜΙΚΗ ΑΠΟΙΚΟΔΟΜΗΣΗ ΧΛΩΡΟΠΡΟΠΑΝΟΛΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΒΑΚΤΗΡΙΟ PSEUDOMONAS PUTIDA DSM437 1 ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΧΗΜΙΚΗΣ ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ, ΠΑΤΡΑ, 4-6 ΙΟΥΝΙΟΥ, 215. ΕΝΖΥΜΙΚΗ ΑΠΟΙΚΟΔΟΜΗΣΗ ΧΛΩΡΟΠΡΟΠΑΝΟΛΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΒΑΚΤΗΡΙΟ PSEUDOMONAS PUTIDA DSM437 Κ. Κόντη, Δ. Μαμμά, Δ. Κέκος Σχολή Χημικών

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΚΡΟΒΙΑΚΗ ΒΙΟΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ

ΜΙΚΡΟΒΙΑΚΗ ΒΙΟΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΜΙΚΡΟΒΙΑΚΗ ΒΙΟΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ Γιώργος Ζερβάκης Επίκουρος Καθηγητής Εργαστήριο Γενικής και Γεωργικής Μικροβιολογίας, Γεωπονικό Πανεπιστήµιο Αθηνών Το βασικό πρόβληµα: Παραγωγή επικίνδυνων χηµικών ενώσεων Τεράστιες

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία Βιολογίας 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ

Εργασία Βιολογίας 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ Εργασία Βιολογίας Καθηγητής: Πιτσιλαδής Β. Μαθητής: Μ. Νεκτάριος Τάξη: Β'2 Υλικό: Κεφάλαιο 3 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ Την ενέργεια και τα υλικά που οι οργανισμοί εξασφαλίζουν από το περιβάλλον

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΑΡΙΑΔΝΗ ΑΡΓΥΡΑΚΗ

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΑΡΙΑΔΝΗ ΑΡΓΥΡΑΚΗ 1 ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΑΡΙΑΔΝΗ ΑΡΓΥΡΑΚΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΣΗΜΕΡΙΝΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 2 Εισαγωγή Πλαίσιο Περιβαλλοντικής Γεωχημείας Στοιχεία βιογεωχημείας Μονάδες σύστασης διαλυμάτων/ μετατροπές ΠΛΑΙΣΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Κ Kάνιγγος ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΟΛΛΙΝΤΖΑ 10, (5ος όροφ. Τηλ: 210-3300296-7. www.kollintzas.gr OΙΚΟΛΟΓΙΑ 1. Όσο το ποσό της ενέργειας: α) μειώνεται προς τα ανώτερα

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΜΟΝΑ Α ΑΝΑΕΡΟΒΙΑΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΤΥΡΟΚΟΜΙΚΩΝ ΜΟΝΑ ΩΝ

ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΜΟΝΑ Α ΑΝΑΕΡΟΒΙΑΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΤΥΡΟΚΟΜΙΚΩΝ ΜΟΝΑ ΩΝ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΜΟΝΑ Α ΑΝΑΕΡΟΒΙΑΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΤΥΡΟΚΟΜΙΚΩΝ ΜΟΝΑ ΩΝ Τα υγρά απόβλητα µονάδων επεξεργασίας τυροκοµικών προϊόντων περιέχουν υψηλό οργανικό φορτίο και προκαλούν αυξηµένα περιβαλλοντικά

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΣΥΝΕΧΟΥΣ ON-LINE ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΠΑΡΑΜΕΤΡΩΝ ΣΕ ΝΕΡΟ ΚΑΙ ΥΓΡΑ ΑΠΟΒΛΗΤΑ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΣΥΝΕΧΟΥΣ ON-LINE ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΠΑΡΑΜΕΤΡΩΝ ΣΕ ΝΕΡΟ ΚΑΙ ΥΓΡΑ ΑΠΟΒΛΗΤΑ ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΣΥΝΕΧΟΥΣ ON-LINE ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΠΑΡΑΜΕΤΡΩΝ ΣΕ ΝΕΡΟ ΚΑΙ ΥΓΡΑ ΑΠΟΒΛΗΤΑ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Τα τελευταία χρόνια έχει αυξηθεί σηµαντικά η σπουδαιότητα για την συνεχή (on-line) µέτρηση

Διαβάστε περισσότερα

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Αποφλοίωση και καθαρισμός Πολλά φυτικά προϊόντα π.χ, μήλα, πατάτες χρειάζονται αποφλοίωση ή καθαρισμό μερικών τμημάτων τους πριν από την κατεργασία.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ.Π.Μ.Σ.«ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ Υ ΑΤΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ» ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ µε θέµα «ΠΟΙΟΤΙΚΟΣ ΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΙΑΘΕΣΗΣ ΚΑΙ ΕΠΑΝΑΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντική μηχανική

Περιβαλλοντική μηχανική Περιβαλλοντική μηχανική 1 Εισαγωγή στην Περιβαλλοντική μηχανική Enve-Lab Enve-Lab, 2015 1 Οι στόχοι του μαθήματος Η συνειδητοποίηση των περιβαλλοντικών προοπτικών για την τεχνολογική δραστηριότητα Ευαισθητοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

ιάρθρωση παρουσίασης 1. Ιστορικό διαχείρισης της λίµνης Πλαστήρα 2. Συλλογή και επεξεργασία δεδοµένων 3. Μεθοδολογική προσέγγιση

ιάρθρωση παρουσίασης 1. Ιστορικό διαχείρισης της λίµνης Πλαστήρα 2. Συλλογή και επεξεργασία δεδοµένων 3. Μεθοδολογική προσέγγιση Ανδρέας Ευστρατιάδης, υποψήφιος διδάκτορας Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Τοµέας Υδατικών πόρων Ποσοτική και ποιοτική θεώρηση της λειτουργίας του ταµιευτήρα Πλαστήρα Περιβαλλοντικές Επιπτώσεις από Υδραυλικά

Διαβάστε περισσότερα

Το ΥΜΕΠΠΕΡΑΑ και η διαχείριση προδιαλεγμένων βιοαποβλήτων στην προγραμματική περίοδο 2014-2020. Εισηγητής : Βασίλης Στοϊλόπουλος Κομοτηνή, 24-4-2015

Το ΥΜΕΠΠΕΡΑΑ και η διαχείριση προδιαλεγμένων βιοαποβλήτων στην προγραμματική περίοδο 2014-2020. Εισηγητής : Βασίλης Στοϊλόπουλος Κομοτηνή, 24-4-2015 Το ΥΜΕΠΠΕΡΑΑ και η διαχείριση προδιαλεγμένων βιοαποβλήτων στην προγραμματική περίοδο 2014-2020. Εισηγητής : Βασίλης Στοϊλόπουλος Κομοτηνή, 24-4-2015 ΕΘΝΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ : ΣΤΟΧΟΙ - ΟΡΟΣΗΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΟΦΙΜΑ ΑΠΟ ΓΕΝΕΤΙΚΑ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΟΥΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥΣ:

ΤΡΟΦΙΜΑ ΑΠΟ ΓΕΝΕΤΙΚΑ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΟΥΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥΣ: ΤΡΟΦΙΜΑ ΑΠΟ ΓΕΝΕΤΙΚΑ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΟΥΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥΣ: ΕΝΑ ΠΕΙΡΑΜΑ ΜΕ ΑΓΝΩΣΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ, ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ, ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΝΙΚΟΛΑΣ ΠΡΙΜΗΚΥΡΙΟΣ, ΓΕΩΠΟΝΟΣ, Δρ. ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΦΥΤΩΝ ΓΕΝΕΤΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ

ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Η ΡΟΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Η ροή του νερού μεταξύ των άλλων καθορίζει τη ζωή και τις λειτουργίες των έμβιων οργανισμών στο ποτάμι. Διαμορφώνει το σχήμα του σώματός τους, τους

Διαβάστε περισσότερα

Κατηγορίες παραγόντων. Μικροβιολογία Τροφίµων. Μικροβιακή αύξηση. Παράγοντες ανάπτυξης. Επίδραση της θερµοκρασίας. Θεµελιώδεις Θερµοκρασίες

Κατηγορίες παραγόντων. Μικροβιολογία Τροφίµων. Μικροβιακή αύξηση. Παράγοντες ανάπτυξης. Επίδραση της θερµοκρασίας. Θεµελιώδεις Θερµοκρασίες Κατηγορίες παραγόντων Μικροβιολογία Τροφίµων Παράγοντες που επηρεάζουν την ανάπτυξη και την επιβίωση των µικροοργανισµών στα τρόφιµα. Η ανάπτυξη και η επιβίωση των µικροοργανισµών στα τρόφιµα εξαρτάται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΛΟΤΙΚΕΣ ΜΟΝΑ ΕΣ ΤΕΧΝΗΤΩΝ ΥΓΡΟΒΙΟΤΟΠΩΝ ΚΑΤΑΚΟΡΥΦΗΣ ΡΟΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΚΑΙ ΙΛΥΟΣ ΑΠΌ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΥΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥΣ

ΠΙΛΟΤΙΚΕΣ ΜΟΝΑ ΕΣ ΤΕΧΝΗΤΩΝ ΥΓΡΟΒΙΟΤΟΠΩΝ ΚΑΤΑΚΟΡΥΦΗΣ ΡΟΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΚΑΙ ΙΛΥΟΣ ΑΠΌ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΥΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥΣ ΠΙΛΟΤΙΚΕΣ ΜΟΝΑ ΕΣ ΤΕΧΝΗΤΩΝ ΥΓΡΟΒΙΟΤΟΠΩΝ ΚΑΤΑΚΟΡΥΦΗΣ ΡΟΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΚΑΙ ΙΛΥΟΣ ΑΠΌ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΥΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥΣ Υποψήφιος ιδάκτορας: Α. Στεφανάκης Επιβλέπων Καθηγητής: Β. Τσιχριντζής

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΣΑΘΡΩΣΗ Σ' όλα τα επίπεδα και σ' όλα τα περιβάλλοντα, η χηµική αποσάθρωση εξαρτάται οπό την παρουσία νερού καθώς και των στερεών και αερίων

ΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΣΑΘΡΩΣΗ Σ' όλα τα επίπεδα και σ' όλα τα περιβάλλοντα, η χηµική αποσάθρωση εξαρτάται οπό την παρουσία νερού καθώς και των στερεών και αερίων ΑΠΟΣΑΘΡΩΣΗ Η αποσάθρωση ορίζεται σαν η διάσπαση και η εξαλλοίωση των υλικών κοντά στην επιφάνεια της Γης, µε τοσχηµατισµό προιόντων που είναι σχεδόν σε ισορροπία µε τηνατµόσφαιρα, την υδρόσφαιρα και τη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ 6 η BOD-COD. Θεωρητικό υπόβαθρο. Αποσύνθεση υπό αερόβιες συνθήκες Ο 2. Οξείδωση Ενέργεια. Τελικά προϊόντα Η 2 Ο, CO 2, SO 4, NO 3, ενέργεια

ΑΣΚΗΣΗ 6 η BOD-COD. Θεωρητικό υπόβαθρο. Αποσύνθεση υπό αερόβιες συνθήκες Ο 2. Οξείδωση Ενέργεια. Τελικά προϊόντα Η 2 Ο, CO 2, SO 4, NO 3, ενέργεια ΑΣΚΗΣΗ 6 η BOD-COD Θεωρητικό υπόβαθρο Αποσύνθεση υπό αερόβιες συνθήκες Ο 2 Οργανικά απόβλητα και µικροργανισµοί Οξείδωση Ενέργεια Τελικά προϊόντα Η 2 Ο, CO 2, SO 4, NO 3, ενέργεια οξείδωση Νέα κύτταρα

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΔΑΣΙΚΩΝ

ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΔΑΣΙΚΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΔΑΣΙΚΩΝ ΕΔΑΦΩΝ Οργανική ουσία Αποτελείται από πολύπλοκες ενώσεις οι οποίες παράγονται από τα υπολείμματα των φυτικών και ζωικών οργανισμών, με την επίδραση βιολογικών, χημικών

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπτυχιακή διατριβή

Μεταπτυχιακή διατριβή ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Μεταπτυχιακή διατριβή ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΕΚΛΕΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗΣ ΟΞΕΙΔΩΣΗΣ ΤΟΥ ΜΕΘΑΝΙΟΥ ΠΡΟΣ ΔΙΟΞΕΙΔΙΟ ΤΟΥ ΑΝΘΡΑΚΑ Βασιλική

Διαβάστε περισσότερα

Φοιτητες: Σαμακός Φώτιος Παναγιώτης 7442 Ζάπρης Αδαμάντης 7458

Φοιτητες: Σαμακός Φώτιος Παναγιώτης 7442 Ζάπρης Αδαμάντης 7458 Φοιτητες: Σαμακός Φώτιος Παναγιώτης 7442 Ζάπρης Αδαμάντης 7458 1.ΕΙΣΑΓΩΓΗ 2.ΣΤΟΙΧΕΙΑΡΥΠΑΝΣΗΣ 2.1 ΠΑΘΟΦΟΝΟΙ ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ 2.1.1 ΒΑΚΤΗΡΙΑ 2.1.2 ΙΟΙ 2.1.3 ΠΡΩΤΟΖΩΑ 2.2 ΑΝΟΡΓΑΝΕΣ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΚΕΣ ΔΙΑΛΥΤΕΣ ΣΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

Φορτίο. Cv <0,40. 1,5< Cv <3

Φορτίο. Cv <0,40. 1,5< Cv <3 ΕΝΕΡΓΟΣ ΙΛΥΣ Τύπος Χαµηλή φόρτιση Μέση Φόρτιση Υψηλή Φόρτιση F/M Kg BOD 5 / kg SS.d F/M < 0,15 F/M < 0,07 0,15F/M> 0,4 Φορτίο BOD (Cv) Kg BOD 5 / m 3.d Cv

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ 4η. Προσδιορίζεται ως η ικανότητα εξουδετέρωσης βάσεων

ΑΣΚΗΣΗ 4η. Προσδιορίζεται ως η ικανότητα εξουδετέρωσης βάσεων ΑΣΚΗΣΗ 4η Οξύτητα (Acidity) Θεωρητικό υπόβαθρο Προσδιορίζεται ως η ικανότητα εξουδετέρωσης βάσεων Εκφράζει την ποσοτική ικανότητα του νερού στην εξουδετέρωση ισχυρής βάσεως µέχρι επιθυµητής τιµής ph Οφείλεται

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. β. Η μόλυνση των φυτικών προϊόντων από γεωργικά φάρμακα μπορεί να είτε άμεση είτε έμμεση. ΣΩΣΤΟ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. β. Η μόλυνση των φυτικών προϊόντων από γεωργικά φάρμακα μπορεί να είτε άμεση είτε έμμεση. ΣΩΣΤΟ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Α ) & ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΕΤΑΡΤΗ 15/04/2015 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΥΓΙΕΙΝΗ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΕΞΙ (6) ΘΕΜΑ Α ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α1. Να γράψετε

Διαβάστε περισσότερα

Ολοκληρωµένες λύσεις διαχείρισης

Ολοκληρωµένες λύσεις διαχείρισης Ολοκληρωµένες λύσεις διαχείρισης λυµάτων µικρής & µεσαίας κλίµακας Προβλήµατα στα οποία δίνεται λύση Οι λύσεις που προτείνει η Agrologistics, έρχονται να δώσουν απάντηση σε πολλά προβλήµατα σχετικά µε

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΟΙΚΟΤΟΞΙΚΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ

ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΟΙΚΟΤΟΞΙΚΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΟΙΚΟΤΟΞΙΚΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ Ε. Μπακέας, 2013 Πηγή: Α. Βαλαβανίδης «Οικοτοξικολογία και Περιβαλλοντική Τοξικολογία», Τµήµα Χηµείας, ΕΚΠΑ, Αθήνα 2007, Κεφ.11. Οι κυριότεροι τοµείς οικοτοξικολογικών

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015-16

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015-16 ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 205-6 ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ Οι μαθητές και οι μαθήτριες θα πρέπει να είναι σε θέση: ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Διδ. περ. Σύνολο διδ.περ.. Η συμβολή της Χημείας στην εξέλιξη του πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ Σε τι αποσκοπεί ο Βιολογικός Καθαρισµός των Αποβλήτων ΕίναιΕίναι από τους πιο αποτελεσµατικούς τρόπους αντιµετώπισης της ρύπανσης των υδάτινων αποδεκτών Επιτυγχάνει τον καθαρισµό

Διαβάστε περισσότερα

ΦΩΤΟΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΥΣΑΕΡΙΩΝ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ ΣΕ ΘΕΡΜΙΚΑ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΜΕΝΟ TiO2 ΜΕ ΠΡΟΣΘΗΚΗ ΠΛΑΤΙΝΑΣ

ΦΩΤΟΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΥΣΑΕΡΙΩΝ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ ΣΕ ΘΕΡΜΙΚΑ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΜΕΝΟ TiO2 ΜΕ ΠΡΟΣΘΗΚΗ ΠΛΑΤΙΝΑΣ ΦΩΤΟΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΥΣΑΕΡΙΩΝ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ ΣΕ ΘΕΡΜΙΚΑ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΜΕΝΟ Ti ΜΕ ΠΡΟΣΘΗΚΗ ΠΛΑΤΙΝΑΣ Ε. Πουλάκης, Κ. Φιλιππόπουλος Σχολή Χημικών Μηχανικών, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, Ηρώων Πολυτεχνείου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΗΓΜΕΝΕΣ ΜΕΘΟ ΟΙ ΓΙΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΤΩΝ Υ ΑΤΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ

ΠΡΟΗΓΜΕΝΕΣ ΜΕΘΟ ΟΙ ΓΙΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΤΩΝ Υ ΑΤΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΠΡΟΗΓΜΕΝΕΣ ΜΕΘΟ ΟΙ ΓΙΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΤΩΝ Υ ΑΤΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ Καθηγ. ΑναστάσιοςΙ. Ι. Καράµπελας Ινστιτούτο Τεχνικής Χηµικών ιεργασιών Εθνικό Εθνικό Κέντρο Ερευναςκαι και Τεχνολογικής Ανάπτυξης Θεσσαλονίκη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΩΝ ΠΟΡΩΝ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΩΝ ΠΟΡΩΝ Τομέας Περιβάλλοντος και Χρήσης Ενέργειας Εργαστήριο Τεχνολογίας Περιβάλλοντος ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ (3 ο ΕΞΑΜΗΝΟ)

Διαβάστε περισσότερα

LIFE08 ENV/GR/000578. Μ. Κορνάρος & Κ. Βαβουράκη, Μ. Δαρειώτη. Eργ. Μηχανικής Περιβαλλοντικών Διεργασιών, Τμήμα Χημικών Μηχανικών

LIFE08 ENV/GR/000578. Μ. Κορνάρος & Κ. Βαβουράκη, Μ. Δαρειώτη. Eργ. Μηχανικής Περιβαλλοντικών Διεργασιών, Τμήμα Χημικών Μηχανικών LIFE08 ENV/GR/000578 «Ανάπτυξη ολοκληρωμένης πολιτικής για τη διαχείριση αγροτοβιομηχανικών αποβλήτων με στόχο τη μεγιστοποίηση της ανάκτησης υλικών και ενέργειας» Μ. Κορνάρος & Κ. Βαβουράκη, Μ. Δαρειώτη

Διαβάστε περισσότερα

Η ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ. Σοφοκλής Λογιάδης

Η ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ. Σοφοκλής Λογιάδης Η ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Σοφοκλής Λογιάδης Τι ειναι ρυπανση του νερου -ορισμος Το νερό είναι η πηγή ζωής στον πλανήτη μας. Περίπου το 70% της επιφάνειας του σκεπάζεται με νερό. Από το συνολικό διαθέσιμο νερό

Διαβάστε περισσότερα

ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗ ΣΤΟΝ ΚΟΛΠΟ ΤΗΣ ΕΛΕΥΣΙΝΑΣ. Μ.Δασενάκης ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΕΛΛΗΝΩΝ

ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗ ΣΤΟΝ ΚΟΛΠΟ ΤΗΣ ΕΛΕΥΣΙΝΑΣ. Μ.Δασενάκης ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΕΛΛΗΝΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ, ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΧΗΜΕΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗ ΣΤΟΝ ΚΟΛΠΟ ΤΗΣ ΕΛΕΥΣΙΝΑΣ Μ.Δασενάκης ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΕΛΛΗΝΩΝ Ο ΣΑΡΩΝΙΚΟΣ ΚΟΛΠΟΣ Επιφάνεια: 2600 km 2 Μέγιστο βάθος: 450 m

Διαβάστε περισσότερα

Αποσάθρωση. Κεφάλαιο 2 ο. ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΔΑΦΩΝ

Αποσάθρωση. Κεφάλαιο 2 ο. ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΔΑΦΩΝ Κεφάλαιο 2 ο. ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΔΑΦΩΝ Αποσάθρωση Ονομάζουμε τις μεταβολές στο μέγεθος, σχήμα και την εσωτερική δομή και χημική σύσταση τις οποίες δέχεται η στερεά φάση του εδάφους με την επίδραση των παραγόντων

Διαβάστε περισσότερα

Σάββατο, 24 Μαϊου 2003 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ

Σάββατο, 24 Μαϊου 2003 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Σάββατο, 24 Μαϊου 2003 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΜΑ 1 Στις ερωτήσεις 1-5, να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα του το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1.

Διαβάστε περισσότερα

Γενικές εξετάσεις 2015. Υγιεινή και Ασφάλεια Τροφίμων Γ ΕΠΑ.Λ ΟΜΑΔΑ Α & Β

Γενικές εξετάσεις 2015. Υγιεινή και Ασφάλεια Τροφίμων Γ ΕΠΑ.Λ ΟΜΑΔΑ Α & Β Φροντιστήρια δυαδικό 1 ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ δυαδικό Γενικές εξετάσεις 2015 Υγιεινή και Ασφάλεια Τροφίμων Γ ΕΠΑ.Λ ΟΜΑΔΑ Α & Β Τα θέματα επεξεργάστηκαν οι καθηγητές των Φροντιστηρίων «δυαδικό» Μπουρδούνη Κ. ΘΕΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Ολοκληρωµένη Διαχείριση Ζιζανίων Πρόγραµµα LIFE+ HydroSense

Ολοκληρωµένη Διαχείριση Ζιζανίων Πρόγραµµα LIFE+ HydroSense Ολοκληρωµένη Διαχείριση Ζιζανίων Πρόγραµµα LIFE+ HydroSense Δρ Βάγια Α. Κατή Τµήµα Ζιζανιολογίας Μπενάκειο Φυτοπαθολογικό Ινστιτούτο Α Κύκλος Εκπαίδευσης Νίκαια Λάρισας, 8 Φεβ. 2011 Ζηµιές από τα ζιζάνια

Διαβάστε περισσότερα

ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας

ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας Τί είναι ένα Οικοσύστημα; Ένα οικοσύστημα είναι μια αυτο-συντηρούμενη και αυτορυθμιζόμενη κοινότητα ζώντων

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπτυχιακή διατριβή

Μεταπτυχιακή διατριβή ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Μεταπτυχιακή διατριβή «100% Α.Π.Ε.» : ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΛΗΡΗ ΥΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΣΥΜΒΑΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικές διεργασίες. Βιομάζα Βιομόρια Οργ. μόρια Ανοργ. μόρια

Τεχνικές διεργασίες. Βιομάζα Βιομόρια Οργ. μόρια Ανοργ. μόρια Τεχνικές διεργασίες Βιομάζα Βιομόρια Οργ. μόρια Ανοργ. μόρια ΓΕΩΡΓΙΑ Γενετική βελτίωση ποικιλιών φυτών για αντοχή στις ασθένειες, ξηρασία, αφιλόξενα εδάφη Μαζική παραγωγή κλώνων Ανάπτυξη βιο-εντομοκτόνων

Διαβάστε περισσότερα

Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών

Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών Για κάθε αέριο υπάρχουν μηχανισμοί παραγωγής και καταστροφής Ρυθμός μεταβολής ενός αερίου = ρυθμός παραγωγής ρυθμός καταστροφής Όταν: ρυθμός παραγωγής = ρυθμός καταστροφής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΜΕΝΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΑΠΟ ΞΕΝΟ ΟΧΕΙΑΚΕΣ ΜΟΝΑ ΕΣ ΣΤΟ ΒΟΡΕΙΟ ΑΞΟΝΑ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ

ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΜΕΝΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΑΠΟ ΞΕΝΟ ΟΧΕΙΑΚΕΣ ΜΟΝΑ ΕΣ ΣΤΟ ΒΟΡΕΙΟ ΑΞΟΝΑ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΜΕΝΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΑΠΟ ΞΕΝΟ ΟΧΕΙΑΚΕΣ ΜΟΝΑ ΕΣ ΣΤΟ ΒΟΡΕΙΟ ΑΞΟΝΑ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΩΤΗΡΙΑ Κ. ΠΑΝΑΚΟΥΛΙΑ Εξεταστική Επιτροπή

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΝΤΑΡΟΣ ΗΛΙΑΣ Γεωπόνος, Σύµβουλος Βιολογικής Γεωργίας '' ΓΕΩΡΓΙΚΑ ΜΟΝΤΕΛΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ & ΥΓΕΙΑ''

ΚΑΝΤΑΡΟΣ ΗΛΙΑΣ Γεωπόνος, Σύµβουλος Βιολογικής Γεωργίας '' ΓΕΩΡΓΙΚΑ ΜΟΝΤΕΛΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ & ΥΓΕΙΑ'' ΚΑΝΤΑΡΟΣ ΗΛΙΑΣ Γεωπόνος, Σύµβουλος Βιολογικής Γεωργίας '' ΓΕΩΡΓΙΚΑ ΜΟΝΤΕΛΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ & ΥΓΕΙΑ'' Από το 1950 και µετά αρχίζει η εντατικοποίηση της γεωργικής παραγωγής εστιάζοντας το ενδιαφέρον της αποκλειστικά

Διαβάστε περισσότερα

Ρύπανση Υδάτων και Εδαφών

Ρύπανση Υδάτων και Εδαφών Ρύπανση Υδάτων και Εδαφών Ενότητα 3η: Φυσικοχημικές και μηχανικές ιδιότητες εδαφών Τσικριτζής Λάζαρος Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος και Μηχανικών Αντιρρύπανσης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

Απόβλητα ελαιοτριβείων

Απόβλητα ελαιοτριβείων Απόβλητα ελαιοτριβείων Ελαιοτριβεία 3500 3000 2500 Pressure 3-phase 2-phase 2000 1500 1000 500 0 GREECE ITALY SPAIN Portugal Απόβλητα ελαιοτριβείων στην Ε.Ε. Υγρά απόβλητα (OMW) 3.4 εκατομμύρια τον. (Παραδοσιακά

Διαβάστε περισσότερα

Αναερόβια Χώνευση Υγρών Αποβλήτων Βιοµηχανίας Επεξεργασίας Πατάτας

Αναερόβια Χώνευση Υγρών Αποβλήτων Βιοµηχανίας Επεξεργασίας Πατάτας Ολοκληρωµένη ιαχείριση Υδατικών Πόρων 573 Αναερόβια Χώνευση Υγρών Αποβλήτων Βιοµηχανίας Επεξεργασίας Πατάτας Α. Γ. ΒΛΥΣΙ ΗΣ Ε. Μ. Π. ΜΠΑΡΑΜΠΟΥΤΗ Σ. Θ. ΜΑΗ Καθηγητής Ε.Μ.Π. Χηµικός Μηχανικός Χηµικός Μηχανικός

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ΝΕΑ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ ΤΗΣ ΙΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΝΕΡΓΟΥ ΙΛΥΟΣ ΠΡΟΣΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΣΤΙΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΩΝ ΒΙΟΑΝΤΙ ΡΑΣΤΗΡΩΝ ΜΕΜΒΡΑΝΩΝ

ΜΙΑ ΝΕΑ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ ΤΗΣ ΙΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΝΕΡΓΟΥ ΙΛΥΟΣ ΠΡΟΣΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΣΤΙΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΩΝ ΒΙΟΑΝΤΙ ΡΑΣΤΗΡΩΝ ΜΕΜΒΡΑΝΩΝ ΜΙΑ ΝΕΑ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ ΤΗΣ ΙΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΝΕΡΓΟΥ ΙΛΥΟΣ ΠΡΟΣΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΣΤΙΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΩΝ ΒΙΟΑΝΤΙ ΡΑΣΤΗΡΩΝ ΜΕΜΒΡΑΝΩΝ Σ.Ι. Πάτσιος και Α.Ι. Καράµπελας Τµήµα Χηµικών Μηχανικών, Αριστοτέλειο

Διαβάστε περισσότερα

Πόσο μας απειλούν τα ΦΥΤΟΦΑΡΜΑΚΑ

Πόσο μας απειλούν τα ΦΥΤΟΦΑΡΜΑΚΑ Πόσο μας απειλούν τα ΦΥΤΟΦΑΡΜΑΚΑ Λίμνες και ποτάμια της Ελλάδας έχουν μετατραπεί σε κοκτέιλ φυτοφαρμάκων. Τοξικές ουσίες εισέρχονται στην τροφική αλυσίδα και δυστυχώς σε βαθμό που δεν μπορούμε να προσδιορίσουμε,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Πτυχιακή εργασία ΚΙΝΗΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΜΕΙΩΣΗΣ ΤΩΝ ΦΑΙΝΟΛΩΝ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ ΚΑΤΑ ΤΟ ΤΗΓΑΝΙΣΜΑ Χριστοφόρου Ανδρέας Λεμεσός

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΕΚΠΟΜΠΩΝ ΑΕΡΙΩΝ ΡΥΠΩΝ ΒΕΝΖΙΝΟΚΙΝΗΤΩΝ ΟΧΗΜΑΤΩΝ ΕΥΤΕΡΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 2009

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΕΚΠΟΜΠΩΝ ΑΕΡΙΩΝ ΡΥΠΩΝ ΒΕΝΖΙΝΟΚΙΝΗΤΩΝ ΟΧΗΜΑΤΩΝ ΕΥΤΕΡΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 2009 ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΕΚΠΟΜΠΩΝ ΑΕΡΙΩΝ ΡΥΠΩΝ ΒΕΝΖΙΝΟΚΙΝΗΤΩΝ ΟΧΗΜΑΤΩΝ ΕΥΤΕΡΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 2009 *.Βαρθολοµαίος 1,Β.Μπαρλάκας 2,Κ.Βασδέκης 1 1 Εργαστήριο Εφαρµοσµένης Φυσικής, Τµήµα οχηµάτων, ΑΤΕΙΘ 2 Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΙΛΥΟΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΑΣΤΙΚΩΝ ΛΥΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΜΕ ΦΥΣΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ

ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΙΛΥΟΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΑΣΤΙΚΩΝ ΛΥΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΜΕ ΦΥΣΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ Γ' ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΣΤΗΡΙΞΗΣ 2000-2006 Ε.Π. ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΘΡΑΚΗΣ ΜΕΤΡΟ 2.1 ΕΡΓΟ: Κοινοπραξίες Ε+Τ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΙΛΥΟΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΑΣΤΙΚΩΝ ΛΥΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΜΕ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΤΜΗΜΑ:Β 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Είναι γνωστό πως οποιοσδήποτε οργανισμός, για να λειτουργήσει χρειάζεται ενέργεια. Η ενέργεια αυτή βρίσκεται

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑΣ

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑΣ 1 ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑΣ Ονοματεπώνυμο : Σπανουδάκη Κατερίνα Όνομα Πατρός Μητρός : Εμμανουήλ Ειρήνη Έτος Γέννησης : 1977 Αριθμός Ταυτότητας : Ρ 834308 Τόπος Γέννησης : Ηράκλειο Κρήτης

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ ΤΣΟΠΑΝΑΚΗΣ ΗΜΗΤΡΙΟΣ ΙΠΛ. ΠΟΛΙΤΙΚΟΣ ΜΗΧΑΝΙΚΟΣ ΕΡΓΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΠΡΟΗΓΜΕΝΕΣ ΜΟΝΑ ΕΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΛΥΜΑΤΩΝ ΠΙΣΙΝΕΣ ΚΟΛΥΜΒΗΤΗΡΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ ΜΟΝΑ ΕΣ ΠΡΟΗΓΜΕΝΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΥΠΟΙ ΚΑΙ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΚΑΙ ΛΥΜΑΤΩΝ Αστικά λύµατα περιέχονται στους υπονόµους του αποχετευτικού συστήµατος που µεταφέρει τα ακάθαρτα νερά µιας ανθρώπινης κοινότητας. Τα αστικά λύµατα προέρχονται

Διαβάστε περισσότερα

Σύστηµα ΕπεξεργασίαςΛυµάτων τύπου MBR

Σύστηµα ΕπεξεργασίαςΛυµάτων τύπου MBR Σύστηµα ΕπεξεργασίαςΛυµάτων τύπου MBR Τεχνική Προστασίας Περιβάλλοντος Α.Ε Εισηγητής: Κ. Σταµπεδάκης Τµήµα: R&D ENVIRONMENTAL PROTECTION ENGINEERING S.A. 1 Περιεχόµενα Περιγραφή του προβλήµατος Συστήµατακενούγιατην

Διαβάστε περισσότερα

περαιτέρω χρήση, αφ ετέρου ρυπαντή των λιµνών, ποταµών, θαλασσών και υπογείων υδάτων στα οποία καταλήγει.

περαιτέρω χρήση, αφ ετέρου ρυπαντή των λιµνών, ποταµών, θαλασσών και υπογείων υδάτων στα οποία καταλήγει. ΡΥΠΑΝΣΗ Υ ΑΤΩΝ Η γη είναι ο µόνος από τους πλανήτες του Ηλιακού συστήµατος που εµφανίζει το φαινόµενο της ζωής. Το µοναδικό αυτό «προνόµιο» δηλαδή η ανάπτυξη και συντήρηση της ζωής στον πλανήτη µας οφείλεται

Διαβάστε περισσότερα

Συνδυασµός Θερµοχηµικής και Βιοχηµικής

Συνδυασµός Θερµοχηµικής και Βιοχηµικής Εθνικό Κέντρο Έρευνας & Τεχνολογικής Ανάπτυξης Ινστιτούτο Τεχνολογίας & Εφαρµογών Στερεών Καυσίµων (ΕΚΕΤΑ / ΙΤΕΣΚ) Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Εργαστήριο Ατµοπαραγωγών & Θερµικών Εγκαταστάσεων (ΕΜΠ / ΕΑ&ΘΕ

Διαβάστε περισσότερα

Ευάγγελος Ζήκος -Γεωπόνος M. Sc ΑΝΕΠΙΘΥΜΗΤΕΣ ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ

Ευάγγελος Ζήκος -Γεωπόνος M. Sc ΑΝΕΠΙΘΥΜΗΤΕΣ ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ Ευάγγελος Ζήκος -Γεωπόνος M. Sc ΑΝΕΠΙΘΥΜΗΤΕΣ ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ Οι κύριες αλλοιώσεις του ελαιολάδου είναι : Η υδρόλυση Η οξείδωση Η υδρόλυση συμβαίνει κυρίως στο χρόνο πριν από την παραλαβή του ελαιολάδου

Διαβάστε περισσότερα

Εκτίµηση και πρόληψη των Επαγγελµατικών Κινδύνων στις Εγκαταστάσεις Επεξεργασίας Λυµάτων Βιολογικών Καθαρισµών (Περίληψη)

Εκτίµηση και πρόληψη των Επαγγελµατικών Κινδύνων στις Εγκαταστάσεις Επεξεργασίας Λυµάτων Βιολογικών Καθαρισµών (Περίληψη) Εκτίµηση και πρόληψη των Επαγγελµατικών Κινδύνων στις Εγκαταστάσεις Επεξεργασίας Λυµάτων Βιολογικών Καθαρισµών (Περίληψη) Αθήνα 2004 ΓΕΝΙΚΑ Η µελέτη «ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΚΙΝ ΥΝΩΝ ΣΤΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΓΕΙΑ ΣΤΑΓΔΗΝ ΑΡΔΕΥΣΗ

ΥΠΟΓΕΙΑ ΣΤΑΓΔΗΝ ΑΡΔΕΥΣΗ ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΓΕΙΑ ΣΤΑΓΔΗΝ ΑΡΔΕΥΣΗ ΜΠΑΤΣΟΥΚΑΠΑΡΑΣΚΕΥΗ- ΜΑΡΙΑ ΞΑΝΘΗ 2010 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Το νερό είναι ζωτικής σημασίας για το μέλλον της ανθρωπότητας.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ. σύγχρονο ΜΑΪΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Θέμα Α.. Α.1. δ Α.2. β Α.3. γ Α.4. β Α.5. α. Θέμα Β. ασθενειών. ν. περιβάλλον. βλαπτικές

ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ. σύγχρονο ΜΑΪΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Θέμα Α.. Α.1. δ Α.2. β Α.3. γ Α.4. β Α.5. α. Θέμα Β. ασθενειών. ν. περιβάλλον. βλαπτικές Θέμα Α.. Α.1. δ Α.2. β Α.3. γ Α.4. β Α.5. α Θέμα Β. ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 30 ΜΑΪΟΥ 2014 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C.

Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C. 4.1 Βασικές έννοιες Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C. Σχετική ατομική μάζα ή ατομικό βάρος λέγεται ο αριθμός που δείχνει πόσες φορές είναι μεγαλύτερη

Διαβάστε περισσότερα

COMPACT ΜΟΝΑΔΕΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ

COMPACT ΜΟΝΑΔΕΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ COMPACT ΜΟΝΑΔΕΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ με τη μέθοδο SBR COMPACT ΜΟΝΑΔΕΣ ΒΙ ΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ Η εταιρεία ΣΥΡΜΕΤ ΜΟΝ. Ε.Π.Ε. με την πολύχρονη εμπειρία της στο χώρο της επεξεργασίας λυμάτων, προσφέρει

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΥΓΡΩΝ

ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΥΓΡΩΝ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ Σχολή Χηµικών Μηχανικών ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΒΛΥΣΙ ΗΣ ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ Καθηγητής ΕΜΠ ΑΘΗΝΑ 2006 1 ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ 1. Εισαγωγή Τα βασικά ρυπαντικά

Διαβάστε περισσότερα

Υ ο-µονάδες Βιολογικού Καθαρισµού

Υ ο-µονάδες Βιολογικού Καθαρισµού Υ ο-µονάδες Βιολογικού Καθαρισµού ΙΙ Μονάδες Βιολογικού Καθαρισµού (συν.) Χαλικοδιϋλιστήριο, ραστική λάσπη (ενεργή ιλύς) εξαµενές σταθεροποίησης Άρδευση Τεχνητοί υγρότοποι Οριζόντιας ελεύθερης ροής Κατακόρυφης

Διαβάστε περισσότερα

Η «πικρή» γεύση των μήλων σε Ελλάδα και Ευρώπη

Η «πικρή» γεύση των μήλων σε Ελλάδα και Ευρώπη Η «πικρή» γεύση των μήλων σε Ελλάδα και Ευρώπη Ιούνιος 2015 GREENPEACE / FRED DOTT Η παραγωγή μήλων και φρούτων εν γένει στην Ευρώπη είναι ένας από τους τομείς της ευρωπαϊκής γεωργίας με την εντατικότερη

Διαβάστε περισσότερα

«ΙΧΘΥΟΚΑΛΛΙEΡΓΗΤΙΚΕΣ ΜΟΝΑ ΕΣ ΘΑΛΑΣΣΗΣ»

«ΙΧΘΥΟΚΑΛΛΙEΡΓΗΤΙΚΕΣ ΜΟΝΑ ΕΣ ΘΑΛΑΣΣΗΣ» ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ Πτυχιακή διατριβή «ΙΧΘΥΟΚΑΛΛΙEΡΓΗΤΙΚΕΣ ΜΟΝΑ ΕΣ ΘΑΛΑΣΣΗΣ» Άντρεα Χ. Σταυρινίδη Λεµεσός 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Εγκαταστάσεις βιολογικής επεξεργασίας λυμάτων: Ένας ζωντανός οργανισμός στην υπηρεσία του εργοστασίου.

Εγκαταστάσεις βιολογικής επεξεργασίας λυμάτων: Ένας ζωντανός οργανισμός στην υπηρεσία του εργοστασίου. Εγκαταστάσεις βιολογικής επεξεργασίας λυμάτων: Ένας ζωντανός οργανισμός στην υπηρεσία του εργοστασίου. Οι τρεις βασικές διεργασίες οι οποίες διακρίνονται στην επεξεργασία των λυμάτων σε εργοστάσια τροφίμων

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ Pre-engineered ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ SBR ΒΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΛΥΜΑΤΩΝ ΤΥΠΟΥ AQUAmax Professional G/GS

ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ Pre-engineered ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ SBR ΒΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΛΥΜΑΤΩΝ ΤΥΠΟΥ AQUAmax Professional G/GS ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ Pre-engineered ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ SBR ΒΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΛΥΜΑΤΩΝ ΤΥΠΟΥ AQUAmax Professional G/GS Η ΜΕΘΟΔΟΣ SBR Η μέθοδος SBR (Sequential Batch Reactor) για τη βιολογική επεξεργασία λυμάτων,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΜΕΜΒΡΑΝΩΝ ΓΙΑ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΠΟΣΙΜΟΥ ΝΕΡΟΥ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΜΕΜΒΡΑΝΩΝ ΓΙΑ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΠΟΣΙΜΟΥ ΝΕΡΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΜΕΜΒΡΑΝΩΝ ΓΙΑ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΠΟΣΙΜΟΥ ΝΕΡΟΥ Καθηγ.. Α. Α Ι. Καράµπελας Εθνικό Κέντρο Ερευνας και Τεχνολογικής Ανάπτυξης Ηµερίδα Συλλόγου Χηµικών Μηχανικών Ποιότητα πόσιµου νερού στην Κεντρική Μακεδονία

Διαβάστε περισσότερα

Κίνδυνος: παράγοντας / ουσία που κάνει το τρόφιµο ακατάλληλο ή επικίνδυνο για κατανάλωση (Μη ασφαλές)

Κίνδυνος: παράγοντας / ουσία που κάνει το τρόφιµο ακατάλληλο ή επικίνδυνο για κατανάλωση (Μη ασφαλές) KINΔΥΝΟΙ ΤΡΟΦΙΜΩΝ Κίνδυνος: παράγοντας / ουσία που κάνει το τρόφιµο ακατάλληλο ή επικίνδυνο για κατανάλωση (Μη ασφαλές) Μικροβιολογικός Χηµικός Φυσικός Η φυσική καταστροφή των τροφίµων κάνει τα τρόφιµα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΚΤΗΣΗ ΦΩΣΦΟΡΟΥ ΑΠΟ ΤΑ ΣΤΡΑΓΓΙΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΑΦΥΔΑΤΩΣΗΣ ΙΛΥΟΣ ΜΕΣΩ ΚΑΤΑΚΡΗΜΝΙΣΗΣ ΣΤΡΟΥΒΙΤΗ

ΑΝΑΚΤΗΣΗ ΦΩΣΦΟΡΟΥ ΑΠΟ ΤΑ ΣΤΡΑΓΓΙΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΑΦΥΔΑΤΩΣΗΣ ΙΛΥΟΣ ΜΕΣΩ ΚΑΤΑΚΡΗΜΝΙΣΗΣ ΣΤΡΟΥΒΙΤΗ ΑΝΑΚΤΗΣΗ ΦΩΣΦΟΡΟΥ ΑΠΟ ΤΑ ΣΤΡΑΓΓΙΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΑΦΥΔΑΤΩΣΗΣ ΙΛΥΟΣ ΜΕΣΩ ΚΑΤΑΚΡΗΜΝΙΣΗΣ ΣΤΡΟΥΒΙΤΗ Αλίκη Κόκκα και Ευάγγελος Διαμαντόπουλος Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος Πολυτεχνείο Κρήτης PhoReSe: Ανάκτηση Φωσφόρου

Διαβάστε περισσότερα

Φ ΣΙ Σ Ο Ι Λ Ο Ο Λ Γ Ο Ι Γ Α

Φ ΣΙ Σ Ο Ι Λ Ο Ο Λ Γ Ο Ι Γ Α Δηµοκρίτειο Πανεπιστήµιο Θράκης Τµήµα Αγροτικής Ανάπτυξης Οξείδωση της γλυκόζης ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ «Καταβολισµός ή ανοµοίωση» C 6 H 12 O+6O 2 +6H 2 O 12H 2 O+6CO 2 +686 Kcal/mol Πηγές ενέργειας κατά την

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΜΑΚΡΥΝΣΗ ΤΩΝ ΝΙΤΡΙΚΩΝ ΙΟΝΤΩΝ ΑΠΟ Y ΑΤΙΚΑ ΙΑΛΥΜΑΤΑ

ΗΛΕΚΤΡΟΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΜΑΚΡΥΝΣΗ ΤΩΝ ΝΙΤΡΙΚΩΝ ΙΟΝΤΩΝ ΑΠΟ Y ΑΤΙΚΑ ΙΑΛΥΜΑΤΑ ΗΛΕΚΤΡΟΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΜΑΚΡΥΝΣΗ ΤΩΝ ΝΙΤΡΙΚΩΝ ΙΟΝΤΩΝ ΑΠΟ Y ΑΤΙΚΑ ΙΑΛΥΜΑΤΑ Χ. Πολατίδης, Γ. Κυριάκου Τµήµα Χηµικών Μηχανικών, Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο, 54124 Θεσσαλονίκη ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στην εργασία αυτή µελετήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΙΟΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ

ΠΟΙΟΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ ΠΟΙΟΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ 1 Ποιότητα και Ποιοτικός Έλεγχος Ο όρος «ποιότητα» συχνά χρησιµοποιείται χωρίς την πραγµατική της έννοια. ηλαδή δεν προσδιορίζεται αν το προϊόν στο οποίο αναφέρεται

Διαβάστε περισσότερα

Β. ΚΑΜΙΝΕΛΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα).

Β. ΚΑΜΙΝΕΛΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα). ΒΙΟΛΟΓΙΑ Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα). Είδη οργανισμών Υπάρχουν δύο είδη οργανισμών: 1. Οι μονοκύτταροι, που ονομάζονται μικροοργανισμοί

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΕΔΑΦΩΝ

ΧΗΜΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΕΔΑΦΩΝ Εδαφικά κολλοειδή Ανόργανα ορυκτά (άργιλος) ή οργανική ουσία (χούμος) με διάμετρο μικρότερη από 0,001 mm ή 1μ ανήκουν στα κολλοειδή. Ηάργιλος(

Διαβάστε περισσότερα

Θρυμματισμός Κομποστοποίηση προϊόντων κλαδέματος

Θρυμματισμός Κομποστοποίηση προϊόντων κλαδέματος Θρυμματισμός Κομποστοποίηση προϊόντων κλαδέματος Εισηγητής: Γιάννης Λιοντήρης, Γεωπόνος - MSc Περιβάλλοντος, Διευθυντής Γεωτεχνικών Υπηρεσιών Δήμου Καλαμάτας Στόχοι της συνάντησης Δεν θα εξετάσουμε όλους

Διαβάστε περισσότερα

Η ασβεστοποίηση ως προηγμένη επεξεργασία για τηνεξυγίανση ξγ ητης λυματολάσπης και την μείωση των οσμών

Η ασβεστοποίηση ως προηγμένη επεξεργασία για τηνεξυγίανση ξγ ητης λυματολάσπης και την μείωση των οσμών Η ασβεστοποίηση ως προηγμένη επεξεργασία για τηνεξυγίανση ξγ ητης λυματολάσπης και την μείωση των οσμών ημητριάδης Γεώργιος 2310688380 caohellas@the.forthnet.gr Λυματολάσπη Στόχοι της επεξεργασίας της

Διαβάστε περισσότερα

04-04: «Ιδιαίτερα» κλάσματα βιομάζας Ιδιότητες και διεργασίες

04-04: «Ιδιαίτερα» κλάσματα βιομάζας Ιδιότητες και διεργασίες Κεφάλαιο 04-04 σελ. 1 04-04: «Ιδιαίτερα» κλάσματα βιομάζας Ιδιότητες και διεργασίες Εισαγωγή Γενικά, υπάρχουν πέντε διαφορετικές διεργασίες που μπορεί να χρησιμοποιήσει κανείς για να παραχθεί χρήσιμη ενέργεια

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (Ι) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: Εισαγωγή στη Γεωργία Λαχανοκομία

Διαβάστε περισσότερα

Φυτοπροστασία, Διατροφή και Περιβάλλον

Φυτοπροστασία, Διατροφή και Περιβάλλον Φυτοπροστασία, Διατροφή και Περιβάλλον Δρ Ροδιτάκης Εμμανουήλ Ινστιτούτο Προστασίας Φυτών Ηρακλείου Εθνικό Ίδρυμα Αγροτικής Έρευνας Επιμορφωτική Ημερίδα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης, Γεωργία - Διατροφή

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. Χρυσάνθη Στυλιανού Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο H XHΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Χημεία της ζωής 1

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο H XHΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Χημεία της ζωής 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο H XHΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ Χημεία της ζωής 1 2.1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΧΗΜΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Η Βιολογία μπορεί να μελετηθεί μέσα από πολλά και διαφορετικά επίπεδα. Οι βιοχημικοί, για παράδειγμα, ενδιαφέρονται περισσότερο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΔΑΦΟΣ ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ. Άργιλος Οργανική ουσία Ενεργοί μικροοργανισμοί. Προκαλούν δομή (μικρά μεγάλα συνενωμένα συσσωματώματα)

ΕΔΑΦΟΣ ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ. Άργιλος Οργανική ουσία Ενεργοί μικροοργανισμοί. Προκαλούν δομή (μικρά μεγάλα συνενωμένα συσσωματώματα) ΕΔΑΦΟΣ ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ Άργιλος Οργανική ουσία Ενεργοί μικροοργανισμοί. Προκαλούν δομή (μικρά μεγάλα συνενωμένα συσσωματώματα) Α. Η άργιλος (ηλεκτρικό φορτίο) συγκρατεί κατιόντα (+) και τα ανταλλάσει

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΙΚΑ ΛΥΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΕΦ. 2ο

ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΙΚΑ ΛΥΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΕΦ. 2ο ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΙΚΑ ΛΥΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΕΦ. 2ο ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΤΡΟΦΙΚΑ ΠΛΕΓΜΑΤΑ-ΑΛΥΣΙΔΕΣ-ΠΥΡΑΜΙΔΕΣ 1. Αντλώντας στοιχεία από το διπλανό τροφικό πλέγμα να βρεθούν τα εξής: α. Πόσες και ποιες τροφικές αλυσίδες δημιουργούνται;

Διαβάστε περισσότερα