ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕVΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΠΕΙΡΑΙΑ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΔΟΜΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓ ΑΣΙΑ ΘΕΜΑ:

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕVΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΠΕΙΡΑΙΑ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΔΟΜΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓ ΑΣΙΑ ΘΕΜΑ:"

Transcript

1 2- Ι 2. Π Ο Λ. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕVΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΠΕΙΡΑΙΑ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΔΟΜΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓ ΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ - ΧΩΡΙΚΗ ΚΑΙ ΧΡΟΝΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΤΟΥ ΤΥΠΙΚΟΥ ΔΕΙΚΤΗ ΡΥΠΑΝΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΥΡΥΤΕΡΗ ΠΕΡΙΟΧΗ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ Εισηγητής : Αθαν. Γ. Παλιατσός 1 Σπουδαστές : Βαρβαρiγος Διονύσιος Ζαρονικόλας Νικόλαος ΑΘΗΝΑ2001

2 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Στην πτυχιακή αυτή εργασία μελετάται η ποιότητα της ατμόσφαιρας στην ευρύτερ η περιοχή της Αθήνας (ΕΠΑ), με χρήση περιβαλλοντικών δεικτών Για το σκοπό αυτό χρησιμοποιούνται συγκεντρώσεις διοξειδίου του αζώτου, διοξειδίου του θείου, μονοξειδίου του άνθρακα και όζοντος. Συγκεκριμένα, για τη χρονική περίοδο , υπολογίζονται οι τιμές του τυπικού δείκτη ρύπανσης (PSI) και συγκρίνονται με τα όρια πινάκα αποτίμησης της ποιότητας της ατμόσφαιρας απο τη διεθνή βιβλιογραφία. Μελετώνται επίσης οι τάσεις που εμφανίζουν οι μηνιαίες τιμές του τυπικού δείκτη ρύπανσης στους σταθμούς του δικτύου παρακολούθησης της ατμοσφαιρικής ρύπανσης στην ΕΠΑ. Η ανάθεση και η επίβλεψη της εργασίας έγινε από τον Δρα. Αθανάσιο Γ. Παλιατσό, καθηγητή του Τ.Ε.Ι. Πειραιά, τον οποίο και ευχαριστούμε για την πολύτιμη βοήθεια και υποστήριξη του για την περάτωσή της. Επίσης, από τη θέση αυτή επιθυμούμε να ευχαριστήσουμε τον Δρα. Λ. Βύρα, Τμηματάρχη της Διεύθυνσης της ΕΑΡΘ/ΥΠΕΧΩΔΕ, για τα στοιχεία που έθεσε στη διάθεσή μας, καθώς και για τις χρήσιμες συμβουλές. Τέλος, επιθυμούμ ε να ευχαρ ιστήσουμε τον Δρα. Παν. Νάστο, Επίκουρο Καθηγητή του Εργαστηρίου Μετεωρολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών, για τη βοήθειά του στη χάραξη των ισοπληθών του τυπικού δείκτη ρύπανσης.

3 2 1. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ Ατμόσφαιρα είναι το αέριο περίβλημα της γης που έχει μέσο πάχος 100 km και συγκρατείται με τη δύναμη της βαρύτητας. Είναι η πηγή του οξυγόνου (02) που είναι απαραίτητο για την αναπνοή των ανθρώπων και των ζώων, του διοξειδίου του άνθρακα (C0 2 ) που είναι απαραίτητο για τη λειτουργία του μηχανισμού της φωτοσύνθεσης και του αζώτου (Ν 2 ) το οποίο με την επίδραση βακτηριδίων ή με την τεχνολογία του ανθρώπου δίνει κατάλληλες ενώσεις του αζώτου που είναι απαραίτητες για τη ζωή. Επίσης η ατμόσφαιρα είναι ο αποδέκτης των τεράστιων ποσοτήτων χημικών ουσιών που εκλύονται από τη γη, τόσο από φυσικές, όσο και από ανθρωπογενείς δραστηριότητες. Η ατμόσφαιρα μπορεί να χαρακτηριστεί σαν προστατευτικός μανδύας της γης διότι, αφενός μεν χρησιμεύει σαν χώρος ψύξης του κύκλου του ύδατος της γης συμπυκνώνοντας τους υδρατμούς που προέρχονται από την εξάτμιση των θαλάσσιων υδάτων και αποδίδοντάς τους ξανά σαν νερό στη γη. Αφετέρου δε, με απορρόφηση ορισμένων περιοχών του φάσματος της ηλιακής ακτινοβολίας, προστατεύεται η ζωή στη γη. Τέλος, λόγω της απορρόφησης της ενέργειας που εκπέμπει η γη με τη μορφή υπέρυθρης ακτινοβολίας, η ατμόσφαιρα δρα σαν ρυθμιστικός παράγοντας της θερμότητας για τη γη. Ενας πρώτος διαχωρισμός της ατμόσφαιρας είναι δυνατό να γίνει με βάση τη μεταβολή ή όχι της ατμοσφαιρικής σύστασης με το ύψος σε δύο μεγάλες περιοχές, την ομοιόσφαιρα και την ετερόσφαιρα και η διαχωριστική τους περιοχή βρίσκεται περίπου στο ύψος των 100 km. Η σύσταση της ομοιόσφαιρας εμφανίζεται στον Πίνακα 1. Τα συστατικά της ομοιόσφαιρας κατατάσσονται σε τρία επίπεδα συγκέντρωσης: τα κύρια συστατικά με συγκεντρώσεις μεγαλύτερες του 1 %, τα δευτερεύοντα συστατικά

4 3 με συγκεντρώσεις από 0.01 % μέχρι 1 % και τέλος τα ιχνοσυστατικά με συγκεντρώσεις μικρότερες του 0.01 %. Στην ετερόσφαιρα η διάχυση και η μοριακή διάσπαση των ατμοσφαιρικών αερίων έχουν σαν αποτέλεσμα τη μεταβολή της ατμοσφαιρικής σύστασης με το ύψος κατά τέτοιο τρόπο, ώστε αυξανομένου του ύψους, το μέσο μοριακό βάρος του αέρα να ελαττώνεται. Πίνακας 1. Μέση σύσταση της γήινης ατμόσφαιρας από το έδαφος μέχρι το ύψος των 100 Km. Αέριο Όνκοc {%) fηοού αέοα Αίωτο (Ν2) Οξυγόνο (02) Αργό (Ar) 0.93 Διοξείδιο του Ανθρακα (C02) 0.03 Νέο (Ne) Ηλιο (He) Κρυπτό (Kr) Υδρογόνο (Η2) Οζον (03) Υδρατμοί (Η2Ο) ΡΥΠΑΝΣΗ ΑΕΡΑ Ο ατμοσφαιρ ι κός αέρας χαρακτηρίζεται σαν ρυπασμένος όταν η παρουσία ξένων ουσιών ή η μεταβολή της αναλογίας των συστατικών του μπορούν να δημιουργήσουν επιβλαβείς συνέπειες για τον άνθρωπο και το περιβάλλον του. Η ατμοσφαιρική ρύπανση παρουσιάζεται και στις τρεις φυσικές καταστάσεις: στερεά (σκόνη), υγρή (σταγονίδια) και αέρια (CO, S02, HzS, ΝΟ χ, κ. ά.). 3. ΠΗΓΕΣ ΡΥΠΑΝΣΗΣ Οι πηγές ρύπανσης της ατμόσφαιρας δ ιακρίνονται σε φυσικές και ανθρωπογενείς πηγές.

5 4 α. Φυσικές πηγές. Ο ρυθμός έκλυσης, σε παγκόσμια κλίμακα, των αέριων ρύπων από την ίδια τη φύση με διάφορες φυσικές διεργασίες όπως η δραστηριότητα των ηφαιστείων, η αποσύνθεση των φυτών και των ζώων, το κάψιμο των δασών, οι εκπομπές ουσιών από τους ωκεανούς και η δραστηριότητα των βακτηριδίων στο έδαφος και τα ύδατα, παρέχουν στην ατμόσφαιρα διάφορα αέρια και σωματίδια που μεταβάλλουν τη σύστασή της και στη συνέχεια αποκαθίσταται μία φυσική ισορροπία, επιτρεπτή από το συνολικό οικοσύστημα. Οι εκπομπές από φυσικές πηγές, με βάση τις παραπάνω φυσικές διεργασίες έχουν σαν αποτέλεσμα, για ορισμένους βασικούς ρυπαντές και σε παγκόσμιο επίπεδο να είναι πολύ μεγαλύτερες από αυτές που προέρχονται από τις ανθρώπινες δραστηριότητες. Πίνακας 2. Εκτιμήσεις εκπομπών ορισμένων ρύπων σε παγκόσμια κλίμακα σε τόνους/έτος (Παλιατσός, 1999). ΡΥΠΟΣ ΚΥΡΙΟΤΕΡΕΣ ΦΥΣΙΚΕΣ ΕΚΤΙΜΗΣΕΙΣ ΕΚΤΙΜΗΣΕΙΣ ΑΝΘΡΩΠΟΓΕΝΕΙΣ ΠΗΓΕΣ ΑΝΘΡΩΠΟΓΕΝΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΗΓΩΝ ΠΗΓΕΣ ΠΗΓΩΝ (τόνοι) (τόνοι) S02 Καύση άνθρακα και Ηφαίστεια πετpελαlου H2S Χημική κατεργασία/ Ηφαίστεια, επεξεργασfα λυμάτων Βιολογική δράση σε έλn co Καυσαέρια αυτοκινήτων Δασικές και άλλεc καύσεις πυοκανιέc ΝΟ- Καύση Βακτηριολογική ΝΟ ΝΟ 2 δράση Ν0 ') HC- Καύση, χημικές Βιολογικές διεpνασ ίεc διεονασίεc C02 Καύση Βιολογική δράση οπ β. Ανθρωπογενείς πηγές. Είναι αυτές που σχετίζοντα ι με τις ανθρώπινες δραστηριότητες όπως, τα μέσα μεταφοράς, οι βιομηχανίες, η θέρμανση, η παραγωγή ενέργειας, η καύση απορριμμάτων και άλλες. Οι ανθρωπογενείς πηγές δ ιακρίνονται σε:

6 5 β 1. Κινητές πηγές. Σ' αυτές περιλαμβάνονται : - Οχήματα : Η ρύπανση που προέρχεται από τα αυτοκίνητα αφορά τα προϊόντα της καύσης του καυσίμου που χρησιμοποιείται για την κίνηση και πε ριλαμβάνει υδρογονάνθρακες, μονοξείδιο του άνθρακα, οξείδια του αζώτου, σωματίδια και οξείδια του θείου. - Αεροπλάνα : Οι εκπομπές είναι περίπου ίδιες με αυτές των οχημάτων, τόσο σε ποιότητα, όσο και σε ποσότητα, εκτός από αυτά που κινούνται μ ε τουρμπίνες τα οποία έχουν μεγαλύτερη εκπομπή οξειδίων του αζώτου. - Τραίνα, Πλοία : Εάν το χρησιμοποιούμενο από αυτά καύσιμο είναι το βαρύ πετρέλαιο, τότε εκπέμπονται σωματίδια, οξείδια του θείου και οξείδια του αζώτου. β 2. Σταθερές πηγές. Χωρίζονται σε : - Σημε ιακές: Έτσι χαρακτηρίζονται μεγάλες βιομηχανικές μονάδες όπως οι σταθμοί παραγωγής ηλεκτρικής ενέργε ιας, τα διυλ ιστήρια, τα χαλυβουργεία κ. ά. Στον Πίνακα 3 εμφανίζονται οι χαρακτηριστικές σημειακές πηγές και οι κυριότεροι, κατά δραστηριότητα, εκπεμπόμενοι ρύποι. Επιφανειακές : Είναι οι πηγές που κάθε μια τους χωριστά δεν εκπέμπει σημαντική ποσότητα ρύπων, αλλά όλες μαζί συμμετέχουν στη ρύπανση μίας περιοχής. Η κεντρική θέρμανση των κατοικιών και όλων γενικά των κτιρίων, καθώς και οι διάφορες βιοτεχνίες που είναι διεσπαρμένες σε ολόκληρη την περιοχή δημιουργούν προβλήματα που επιδεινώνονται εξ αιτίας τόσο του ύψους από το οποίο γίνεται η εκπομπή, όσο και του γεωγραφικού και πολεοδομικού ανάγλυφου της περιοχής, καθώς και των μετεωρολογικών συνθηκών που επικρατούν στην περιοχή. Αυτά έχουν σαν αποτέλεσμα να εμποδίζεται η επαρκής διάχυση και αραίωση των διαφόρων ρύπων.

7 6 Πίνακας 3. Χαpακτnpιστικέc σnuειακέc πηγές (Παλιατσός, 1999). ΠΗΓΕΣ ΚΥΡΙΟΤΕΡΟΙ ΡΥΠΟΙ Σταθμοί παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας Σωματίδια, SOx, ΝΟχ, HC- Διυλιστήρια HC-, CO, SOx. Ν Οχ, οσιμές, σωματίδια. Εργοστάσια παραγωγής τσιμέντου Σωματίδια, SOx, ΝΟ χ Χαλυβουργεlα Σωματlδια, CO, SΟχ. ΝΟ χ, HC- Υαλουργίες Φθοριούχα, ΝΟχ, SOx Εργοστάσια παραγωγής λιπασμάτων Σωματίδια, ΝΗ 3, SOx, φθοριούχα, αζωτούχα. 4. ΡΥΠΑΝΤΙΚΕΣ ΟΥΣΙΕΣ Ρύπος είνα ι κάθε ουσία που προστίθεται άμεσα ή έμμεσα στην ατμόσφαιρα από φυσικές ή ανθρώπινες δραστηριότητες, σε ποσότητες ικανές να επηρεάσο υν τη δομή, τα χαρακτηριστικά ή τα φαινόμενα της ατμόσφαιρας. Οι ρύποι διακρίνονται, ανάλογα με τον τρόπο με τον οποίο παράγονται, σε πρωτογενείς και δευτερογενείς. Πρωτογενείς είναι οι ρύποι που εκπέμπονται απ' ευθείας από τις διάφορες πηγές στην ατμόσφαιρα (π.χ. ο καπνός, το διοξείδιο του θείου, το μονοξείδ ιο του άνθρακα). Δευτερογενείς είνα ι οι ρύποι που σχηματίζονται στην ατμόσφαιρα από τους πρωτογενείς, είτε με χημικές αλληλεπιδράσεις μεταξύ τους, είτε μ ε την επίδραση των συστατικών της ατμόσφαιρας, όπως π.χ. η ηλιακή ακτινοβολία, η θερμοκρασία, η υγρασία. Μία άλλη διαίρεση των ρύπων είναι αυτή που τους διαχωρίζει σε σταθερούς και ασταθείς. Σταθεροί ρύποι είνα ι αυτοί που δεν συμμετέχο υν σε χημικές ή φωτοχημικές αντιδράσεις (π.χ. το CO, το C02, το CH4), ενώ ασταθείς είναι αυτοi που συμμετέχουν σε χημικές ή φωτοχημικές αντιδράσεις.

8 7 Πίνακας 4. Τυπικοί χρόνοι παραμονής των αερίων ρύπων στην ατμόσφαιρα 'Ζεpεφός, 1984). ΑΕΡΙΟΣ ΡΥΠΟΣ ΧΡΟΝΟΣ ΠΑΡΑΜΟΝΗΣ ΣΤΗΝ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ C02 ::::: 4 νοόνια co ::::ι 0.3 χpόνια CH4 ::::ι 100 )(Οόνια ΝΟ2 ::::: 5 nuέoεc 0 3 ::::: 2 χpόνια S02 ::::ι 5 nuέpεc H2S ::::ι 4 ημέpες Κάθε αέριος ρύπος χαρακτηρίζεται και από τον χρόνο παραμονής του στην ατμόσφαιρα και στον Πίνακα 4 εμφανίζονται οι κατά ρύπο τυπικοί αυτοί χρόνοι. 5. ΜΟΝΟΞΕΙΔΙΟ ΤΟΥ ΑΝΘΡΑΚΑ Είναι ένας από τους κυριότερους ρύπους της ατμόσφαιρας. Στη φύση, το μονοξείδιο του άνθρακα παράγεται κυρίως από την αντίδραση της ρiζας του υδροξυλiου με το μεθάνιο που παράγεται κατά την αποσύνθεση οργανικών ουσιών, από τη βακτηριακή δράση στους ωκεανούς, κατά τις δασικές πυρκαγιές και δευτερευόντως από τα ηφαίστεια, τις ηλεκτρικές εκκενώσεις που συμβαίνουν κατά τη διάρκεια των καταιγίδων και τη διαφυγή φυσικών αερίων από τη γη. Υπολογiζεται ότι από την αντίδραση του μεθανίου με τη ρίζα του υδροξυλίου παράγονται περίπου 3* 1Ο 12 Κg/έτος μονοξειδίου του άνθρακα, ενώ από τη βακτηριακή δράση στους ωκεανούς κ /' παραγονται περιπου g ετος. Κύρια ανθρωπογενής πηγή του, στις αστικές περιοχές, είναι τα συμβατικής τεχνολογίας βενζινοκiνητα αυτοκίνητα, ενώ δευτερεύουσα πηγή είναι η καύση πετρελαίου για κεντρική θέρμανση. Σε παγκόσμια κλίμακα υπολογίζεται ότι από τις ανθρώπινες δραστηριότητες εκλύονται στην ατμόσφαιρα ποσότητες μονοξειδίου του άνθρακα της τάξης των 7*10 9 Κg/έτος. Το μονοξεiδιο του άνθρακα είναι ο πιο χημικά αδρανής ρύπος στην ατμόσφαιρα και η συγκέντρωσή του διαρκώς ελαττώνεται λόγω

9 8 της οξείδωσης του σε C0 2 από την ηλιακή ακτινοβολία, με αποτέλεσμα ο χρόνος παραμονής του στην ατμόσφαιρα να είναι πολύ μικρός. Οπότε το μονοξείδιο του άνθρακα σε αρρύπαντη ατμόσφαιρα βρίσκεται σε μικρές συγκεντρώσεις της τάξης του 0.1 ppm, ενώ αντίθετα σε ρυπασμένες περιοχές, όπως σε στενές και χωρiς καλό αερισμό λεωφόρους, οι συγκεντρώσεις του μπορούν να ξεπεράσουν τα 50 ppm. Στον άνθρωπο η επίδραση του μονοξειδίου του άνθρακα γίνεται εμφανής όταν οι συγκεντρώσεις του στην ατμόσφαιρα υπερβούν κάποια όρια. Πίνακας 5. Σχέσεις των συγκεντρώσεων του μονοξειδίου του άνθρακα,, ε τα ε ανι ό ενα συ πτώ ατα σε άτο α Παλιατσό, σε κλειστούς Πονοκέφαλος, κόπωση, κώμα, αδυναμία αναπνοής το μονοξείδιο του άνθρακα με την αναπνοή εισέρχεται μ έσω του αναπνευστικού συστήματος και ενώνεται με την αιμοσφαιρίνη του αίματος σχηματίζοντας τη χημική ένωση ανθρακυλαιμοσφαιρίνη, η οποία παρεμποδiζει την ικανότητα της αιμοσφαιρίνης για μεταφορά του οξυγόνου στους ιστού ς του σώματος, με αποτέλεσμα να προκαλείται δηλητηρίαση του οργανισμού με διάφορα συμπτώματα. Οι Viras και Siskos (1992) υπολόγισαν τη συνεισφορά των πηγών εκπομπής μονοξειδίου του άνθρακα για το έτος 1985, για την περιοχή της Αθήνας, η οποία κατανέμεται σχεδόν 100% τα βενζινοκίνητα αυτοκίνητα και σχεδόν 0% στη λειτουργία συστημάτων θέρμανσης. Επίσης οι Alexopoulos et al. (1993) υπολόγισαν τη συνεισφορά εκπομπών μονοξειδίου του άνθρακα ανά κατηγορία οχήματος κατά τη διάρκεια μ ιας τυπικής ημέρας της εβδομάδας και η οποία εiναι 85.5% από τα

10 9 ιδιωτικής χρήσης επιβατικά, 6.4% από μοτοσυκλέτες, 3.5% από φορτηγά, 2.7% από λεωφορεία και 1.9% από ταξί. Όπως λοιπόν προαναφέρθηκε, κύρια ανθρωπογενής πηγή του μονοξειδίου του άνθρακα σε αστικές περιοχές όπως η Αθήνα, είναι αποκλειστικά η κυκλοφορία των συμβατικής τεχνολογίας βενζινοκίνητων αυτοκινήτων (επιβατικά ιδιωτικής χρήσης, μοτοσυκλέτες και ελαφρά φορτηγά) (Viras et al., 1996). Στο Σχήμα 1 εμφανίζεται η μέση ημερήσια πορεία της συγκέντρωσης του μονοξειδίου του άνθρακα, στον πιο αντιπροσωπευτικό σταθμό για το συγκεκριμένο ρύπο. Στο σχήμα αυτό εμφανίζεται η συσχέτιση των μεταβολών της συγκέντρωσης με τις μεταβολές της κυκλοφορίας, η οποία σχετίζεται με την εμπορική και κοινωνική δραστηριότητα της περιοχής στην οποία είναι εγκατεστημένος ο σταθμός αυτός Ν - 8 Ε L:::: σι ::ι. 7 -ο υ ο Ώρα Σχήμα 1. Μέση ημερήσια πορεία των συγκεντρώσεων του μονοξειδίου του άνθρακα στο σταθμό " Πατησίων " κατά τη διάρκεια της περιόδου (Viras et al.,1996). 6. ΔΙΟΞΕΙΔΙΟ ΤΟΥ ΘΕΙΟΥ Η φόρτιση της ατμόσφαιρας, σε αστικές κυρίως περιοχές, με αυξημένες συγκεντρώσεις διοξειδίου του θείου, το καθιέρωσαν σαν δείκτη συνολικού φόρτου της αέριας ρύπανσης μιας περιοχής και η μέτρησή του είναι επιβεβλημένη για τον

11 ιο έλεγχο της ποιότητας του αέρα των αστικών περιοχών. Σχηματίζεται βασικά, από ανθρώπινες δραστηριότητες που αφορούν κυρίως την καύση στερεών και υγρών καυσίμων που περιέχουν θείο, αλλά και από ορισμένες βιομηχανικές δραστηριότητες που είναι της τάξης των 200*10 6 τόνων/έτος. Υπολογίζεται ότι το έτος 2000 η παραγωγή αυτή θα ξεπεράσει τους 300*10 6 τόνους/έτος, ποσότητα που είναι ίση με την ανά έτος εκλυόμενη ποσότητα 802 από τη φύση (ηφαiστεια και οξείδωση του Η28). Η αύξηση των εκπομπών του διοξειδίου του θείου είναι αποτέλεσμα του γρήγορου ρυθμού βιομηχανικής ανάπτυξης που παρατηρήθηκε τις τελευταίες δεκαετίες σε παγκόσμια κλίμακα. Η κατανάλωση τεράστιων ποσοτήτων πετρελαίου με μεγάλη περιεκτικότητα σε θείο και η καύση του άνθρακα σε αστικές και βιομηχανικές περιοχές είχε σαν αποτέλεσμα την εμφάνιση σοβαρών επεισοδίων ατμοσφαιρικής ρύπανσης. Ο τύπος αυτός της ρύπανσης είναι γνωστός με το όνομα αιθαλομίχλη (smog) και το πιο πιθανό είναι η ονομασία αυτή να προήλθε από το Λονδίνο, για να περιγράψει το μiγμα της βιομηχανικής αιθάλης (κάπνας) και της φυσ ι κής ομίχλης (8MO-ke + fo-g). Ο κυριότερος ρύπος στα επεισόδ ια αυτά είναι το 802. Οι μακροχρόνι ες επιδράσεις της ατμοσφαιρικής ρύπανσης από 80 2, στον ανθρώπινο οργαν ι σμό, είναι σημαντικές. Το 802 προσβάλλει το αναπνευστικό σύστημα και ιδιαίτερα των ατόμων εκείνων που έχουν αναπνευστικά προβλήματα και υποφέρουν ιδιαίτερα όταν βρεθούν σε περιβάλλον με υψηλές συγκεντρώσεις Η επίδραση της συγκέντρωσης του 802 στον άνθρωπο φαίνεται στον Πίνακα 6.

12 11 Πίνακας 6. Επιδράσεις Βασ ιλικιώτ, του διοξειδίου του θείου στην υγεία των ανθρώπων ΕΜΦΑΝΙΖΟΜΕΝΑ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ ΣΕ ΑΤΟΜΑ Έτσ ι αναφέροντα ι περ ι πτώσε ις που οι μετεωρολογ ι κές συνθήκες (χαμηλές θερμοκρασ ι ακές αναστροφές με μικρό ύ ψ ος ανάμ ιξη ς των αέρ ι ων ρύπων, μεγάλη σχετική υγρασία και χαμηλές θερμοκρασίες καθώς και χαμηλές ταχύτητες ανέμου) ευνόησαν την εμφάνιση των γκριζόμαυρων νεφών αιθαλομίχλης που απλώνονται πάνω από αστικά κέντρα με ολέθρια αποτελέσματα. Η πιο παλιά σοβαρή περίπτωση είναι αυτή που σημειώθηκε στην κοιλάδα Meuse Riνer Valley του Βελγίου στ ις 1-5/12/1930, όπου λόγω θερμοκρασ ιακής αναστροφής σημειώθηκε "παγίδευση" ρύπων από την καύση άνθρακα κα ι προκλήθηκε ο θάνατος 63 ατόμων, επιπλέον του κανον ι κού, καθώς και πολλών ζώων. Το ίδιο φαινόμενο παρατηρήθηκε στις /1 Ο/ στη Donra τ η ς Πενσυλβανίας (ΗΠ Α) όπου το 40% του πληθυσμού τ η ς περιοχής είχε αναπνευστικά προβλήματα κα ι π ροκλήθηκε ο θάνατος 20 ατόμων, επιπλέον του κανον ι κού. Στις 24/11/1950 στην Ροcα Rica, στο Μεξ ι κό, σημειώθηκε επε ισόδιο αιθαλομίχλης, με επιπτώσε ι ς το θάνατο 22 ατόμων επιπλέον του κανον ι κού και την ε ι σαγωγή σε νοσοκομεία 320 ατόμων από διάφορες ηλικίες με αναπνευστικά προβλήμα τα. Το χειρότερο όμως από όλα τα επε ισόδ ια παρατη ρήθηκε κατά τη χρονική περ ίοδο 5-9/12/1952 στο Λονδίνο, στη διάρκε ια δε των 5 αυτών ημερών η κατάσταση ήταν τραγική από την άποψη της συσσώρευσης αερ ολυ μ άτων, μ ε επακόλουθο να σημε ιωθούν 4000 επιπλέον θάνατο ι το μήνα εκείνο. Οι περ ι σσότερο ι από τους νεκρούς ή ταν βρέφη ή υπερήλικες και είχαν αναπνευστικά προβλήματα. Ακολούθησαν κα ι άλλα τέτοια επεισόδια τόσο στο

13 l2 Λονδίνο (12/1962, 700 επιπλέον θάνατοι), όσο και στη Νέα Υόρκη (11/1953 και 24-30/6/1966 με 200 και 168 επιπλέον θανάτους αντίστοιχα). Τα φυτά είναι και αυτά θύματα της ρύπανσης από το S0 2, διότι το απορροφούν απ ' ευθείας οι φυτικές επιφάνειες. Σε περιοχές στις οποίες η μέση συγκέντρωση του S0 2 ξεπερνά τα 55 μgr/m 3, είναι δυνατόν να εμφανισθούν συμπτώματα υπανάπτυξης ή ακόμη και νέκρωσης σε ορισμένα φυτά. Χαρακτηρ ιστικά αναφέρουμε ότι η μηλιά, η αχλαδιά και το πεύκο, όταν στις περιοχές που βρίσκονται η συγκέντρωση του S0 2 φθάσει τα 0.5 ppm (=1310 μgr/m 3 ) και παραμείνει στην τιμή αυτή για 5-6 ώρες, τότε αρχίζουν να εμφανίζονται τα πρώτα συμπτώματα δηλητηρlασής τους. Η επίδραση του S0 2 σε διάφορα υλικά έχει δυσμενή αποτελέσματα, όπως : την αύξηση του χρόνου ξήρανσης των ελαιοχρωμάτων κατά %, την αύξηση της διάβρωσης των μετάλλων (σίδηρος, χάλυβας, ψευδάργυρος), τη μείωση της ανθεκτικότητας και τον αποχρωματισμό υλικών όπως το μαλλί, το βαμβάκι, το χαρτί και το δέρμα και τέλος την αύξηση της διάβρωσης οικοδομικών υλικών. Η οξείδωση του S0 2 και των ΝΟχ έχε ι για συνέπεια τη μετατροπή τους σε θειικό οξύ και νιτρικό οξύ αντίστοιχα τα οποία πέφτουν με τη βροχή (όξινη βροχή). Η όξινη βροχή είνα ι μία από τις πιο σημαντικές οικολογικές επιπτώσεις του S0 2 και είναι υπεύθυνη, στις αστικές περιοχές, για την καταστροφή των μαρμάρινων και λοιπών μνημείων καθώς και των κτιρίων. Το πρόβλημα αυτό αποκτά ιδιαίτερη σημασία για τη χώρα μας, που είναι μiα χώρα με τόσο πλούσια κληρονομιά σε τέτοια μνημεία. Στις αγροτικές περιοχές, η όξινη βροχή προκαλεί τη μεταβολή της τιμής του ph του νερού των λιμνών και ποταμών (δηλαδή το κάνει πιο όξ ινο) με επιπτώσεις, τη μείωση του πληθυσμού των ψαριών και των μικροοργανισμών που ζουν στις λίμνες και τα ποτάμια. Η όξινη βροχή αλλοιώνει την ποιοτική σύσταση των εδαφών κα ι προκαλεί καταστροφές στα δάση (π.χ. το 50% των δασών της πρώην Δ. Γερμανiας

14 13 έχουν υποστεί βλάβες) και τις αγροτικές καλλιέργ ε ιες, επιβραδύνει δε την ανάπτυξη των φυτών ελαττώνοντας το ρυθμό αποσύνθεσης κα ι διανταλλαγής θρεπτικών συστατικών μεταξύ εδάφους και φυτών. Το 80 2 εκτός από την τροπόσφαιρα μπορεί να προκαλέσει μ εταβολές και στη στρατόσφαιρα, άρα και στο κλίμα της Γης. Οι αυξημένες ποσότητες του 80 2 που φθάνουν στη στρατόσφαιρα προέρχονται, είτε από εκρήξεις ηφαιστείων, εiτε από ανθρωπογενείς δραστηριότητες και προκαλούν την αύξηση του στρώματος των σωματιδίων της στρατόσφαιρας, με συνέπεια την αύξηση της απορροφούμενης ακτινοβολίας στη στρατόσφαιρα. Σαν αποτέλεσμα θα έχουμε τη στρατοσφαιρική θέρμανση και τη μείωση της ολ ι κής ηλιακής ακτινοβολίας που φθάνει στην επιφάνε ια της γης. Χαρακτηριστικά αναφέρουμε ότι κατά την έκρηξη του ηφαιστείου Pinatubo (12-16/6/91 ), στο νησί Λουσών των Φιλιππίνων, η συνολικά εκτοξευθείσα ποσότητα του διοξειδίου του θείου έφτασε τους 18*10 6 τόνους και έφτασε στη στρατόσφαιρα. 7. ΑΙΩΡΟΥΜΕΝΑ ΣΩΜΑ ΤΙΔΙΑ Η ατμόσφαιρα είναι ένα κολλοειδές σύστημα αποτελούμενο από Ν 2, 0 2, ε υγενή αέρια, C0 2, υδρατμούς, ίχνη αερίων και αιωρούμενη ύλη. Με τον όρο "αιωρούμενα σωματίδια" εννοού με τα στερεά σωματίδια και σταγονίδ ι α μ ε διάμετρο 2*1 ο μm που βρίσκονται σε διασπορά στην αέρια φάση. Η σκόνη του εδάφου ς, τα σταγονίδια της θάλασσας, ο καπνός, η ομίχλη, η κάπνα, η ιπτάμενη τέφρα, κ. ά. ε ίναι διάφορες κατηγορίες αιωρούμενων σωματιδίων. Τα σωματίδια κολλοε ιδών διαστάσεων ονομάζονται και αεροζόλ.

15 14 Η ατμόσφαιρα χαρακτηρίζεται από σημαντικές αλληλεπιδράσεις ανάμεσα στην αέρια και τη σωματιδιακή φάση. Οι αλληλεπιδράσεις αυτές εξαρτώνται από τις φυσικές ιδιότητες και τη χημική δραστικότητα των συστατικών κάθε φάσης. Η παρουσία των σωματιδίων στην ατμόσφαιρα οφείλεται σε φυσικές και ανθρωπογενείς πηγές εκπομπής. Σε παγκόσμια κλίμακα υπερτερούν οι εκπομπές από φυσικές πηγές (ωκεανοί, έδαφος, ηφαίστεια, φυσικές πυρκαγιές), σε τοπική όμως κλίμακα υπερτερούν οι εκπομπές από ανθρωπογενείς πηγές (βιομηχανία, θέρμανση, κυκλοφορία). Οι διεργασίες που προκαλούν την εκπομπή σωματιδίων είναι η καύση, η τριβή, η διάβρωση και ο κατακερματισμός των υλικών. Εκτός από τα εκπεμπόμενα πρωτογενή σωματίδια, στην ατμόσφαιρα σχηματίζονται και δευτερογενή σωματίδια σαν αποτέλεσμα διαφόρων αντιδράσεων. Οι μηχανισμοί που οδηγούν στο σχηματισμό δευτερογενών σωματιδίων στην ατμόσφαιρα είναι, κυρίως, η πυρήνωση και η συμπύκνωση υπέρκορων ατμών. Τα σωματίδια που σχηματίζονται κατ' αυτό τον τρόπο έχουν πολύ μικρό μέγεθος (η διάμετρός τους κυμαίνεται από μέχρι 0.1 μm). Τα σωματίδια αυτά, που ονομάζονται και πυρήνες Aitken, συσσωματώνονται στη συνέχεια προς μεγαλύτερα σωματίδια με διάμετρο μm. Το μέγεθος των αιωρούμενων σωματιδίων εκφράζεται, κατά κανόνα, από τη διάμετρό τους. Επειδή, όμως, τα σωματίδια διαφέρουν μεταξύ τους και ως προς το σχήμα και ως προς την πυκνότητά τους, για την ομοιόμορφη έκφραση του μεγέθους τους χρησιμοποιείται, συνήθως ο όρος ισοδύναμη αεροδυναμική διάμετρος. Ισοδύναμη αεροδυναμική διάμετρος, ενός μη σφαιρικού σωματιδίου με πυκνότητα διαφορετική από 1 gr/cm 3 είναι η διάμετρος μιας σφαίρας με πυκνότητα ίση με τη μονάδα που έχει την ίδια ταχύτητα πτώσης στον αέρα με αυτό το σωματίδιο. Η αεροδυναμική διάμετρος είναι πολύ χρήσιμη παράμετρος, επειδή σχετίζεται με το

16 15 χρόνο παραμονής των σωματιδίων στην ατμόσφαιρα, καθώς και με την απόθεσή τους στο αναπνευστικό σύστημα. Το μέγεθος των αιωρούμενων σωματιδίων καθορίζει την κατανομή τόσο του αριθμού, όσο και της επιφάνειας καθώς και της μάζας τους. Γενικά, ο μεγαλύτερος αριθμός σωματιδίων βρίσκεται σε μικρά μεγέθη (d<0.1 μm) και μειώνεται σημαντικά σε μεγαλύτερες διαμέτρους. Αντίθετα, το μεγαλύτερο μέρος της μάζας των σωματιδίων βρίσκεται στην περιοχή μm. Διακρίνονται τρεις περιοχές κατανομής: Περιοχή πυρήνωσης: αποτελείται από σωματίδια με διάμετρο d <0.2 μm, που σχηματίζονται από συμπύκνωση θερμών ατμών ή διάχυση ατμών σε προϋπάρχοντα σωματίδια. Περιοχή συσσώρευσης: αποτελείται από σωματίδια με διάμετρο μm που σχηματίζονται από τα σωματίδια της περιοχής πυρήνωσης με συσσωμάτωση ή συμπύκνωση ατμών. Τα σωματίδια των περιοχών πυρήνωσης και συσσώρευσης (d<2.5 μm) ονομάζονται και μικρά σωματίδια. Περιοχή μεγάλων σωματιδίων: αποτελείται από σωματίδια με d>2.5 μm που σχηματίζονται από διάφορες μηχανικές δράσεις. Διάφοροι άλλοι όροι χρησιμοποιούνται επίσης για την ταξινόμηση της αιωρούμενης ατμοσφαιρικής ύλης όπως τα ολικά αιωρούμενα σωματlδια (TSP), εισπνεύσιμα και αναπνεύσιμα σωματίδια, ο μαύρος καπνός κ.ά. Η χημική σύσταση των αιωρούμενων σωματιδίων ποικίλλει σημαντικά και, γενικά, αντανακλά την πηγή από την οποία προέρχονται. Στην πραγματικότητα, όμως, η χημική σύσταση αλλοιώνεται από αλληλεπίδραση των σωματιδίων μεταξύ τους ή με αέρ ι α συστατικά της ατμόσφαιρας.

17 16 Γενικά, τα αιωρούμενα σωματίδια αποτελούνται από μία ανόργανη φάση (στερεό ανόργανο υλικό, υδατοδιαλυτά ανόργανα άλατα, στοιχειακός άνθρακας, κ.ά. ) και μία οργανική φάση (οργανικός άνθρακας). Η σχετική συνεισφορά οργανικού και ανόργανου υλικού στη συνολική μάζα των αιωρούμενων σωματιδίων εξαρτάται από διάφορους παράγοντες, όπως την προέλευσή τους, τις ατμοσφαιρικές συνθήκες και το μέγεθός τους. Έτσι, σε ρυπασμένες αστικές περ ιοχές, τα μικρά σωματίδια μπορεί να περιέχουν μέχρι και 40% άνθρακα, ενώ τα μ εγάλα είναι, κυρίως, ανόργανα (πυριτικά άλατα, εδαφικής προέλευσης ενώσεις του Α Ι και του Ca, κ.ά). Τέλος, τα θαλάσσια αεροζόλ είναι υδατικά διαλύματα NaCI και (NH4)2S04. Οι χημικές ιδιότητες των αιωρούμενων σωματιδίων ποικίλλουν ανάλογα με τη σύστασή τους. Οι περισσότερες από τις φυσικές ι διότητες των αιωρούμενων σωματιδίων (π. χ. όγκος, επιφάνεια, ταχύτητα πτώσης, διάχυση Brown, κ. ά. ) αποτελούν συνάρτηση του μεγέθο υς τους. Ταχύτητα πτώσης. Τα αιωρούμενα σωματίδια με διάμετρο d ~ 10 μm έχουν σημαντική ταχύτητα πτώσης σε σταθερές ατμοσφαιρικές συνθήκες. Τα σωματίδια αυτά αποτελούν ένα ξεχωριστό κλάσμα που ονομάζεται πίπτουσα σκόνη ή ξηρή απόθεση. Τα σωματίδια με διάμετρο d <1 Ο μm έχουν πολύ μικρή ταχύτητα πτώσης με αποτέλεσμα να παραμένουν σε α ι ώρηση στην ατμόσφαιρα για μεγάλο χρονικό δ ιάστημα. Προσρόφηση. Η σωματιδιακή ύλη που αιωρείται στην ατμόσφαιρα έχε ι πολύ μεγάλη ενεργό επιφάνε ια ανά μονάδα μάζας, εξαιτίας του μικρού μεγέθους της πλε ιονότητας των σωματιδίων. Η τόσο μεγάλη επιφάνε ια ευνοεί την προσρόφηση μορίων από την αέρια φάση, ιδιαίτερα για συστατικά με χαμηλή πτητικότητα. Γενικά, μία ουσία με

18 17 τάση ατμών <0.1 mmhg στους 25 c προσροφάται ισχυρά στα ατμοσφαιρικά σωματίδια. Αυτό σημαίνει ότι, και τα μέταλλα που εξατμίζονται από ηφαιστειακές ή βιολογικές διεργασίες καταλήγουν σε αεροζόλ. Επίσης ημιπτητικές οργανικές ενώσε ι ς (πολυκυκλικοί αρωματικοί υδρογονάνθρακες, οργανοχλωριωμένες ενώσεις κ.ά.) προσροφώνται σε μεγάλο βαθμό στα αιωρούμενα σωματίδ ια. Η προσρόφηση τοξικών ουσιών στα α ιωρούμενα σωματίδια αυξάνει την επικ ιν δuνότητά τους. Οπτική συμπεριφορά. Τα αιωρούμενα σωματίδια της ατμόσφαιρας αποτελούν την κύρια αιτία μείωσης της ορατότητας σε πολλές περιοχές. Όταν το φως προσπίπτει στα σωματίδια, συμβαίνουν δύο διαφορετ ι κά φαινόμενα : σκέδαση, δηλαδή επανεκπομπή του φωτός προς όλες τις κατευθύνσεις και απορρόφηση με μετατροπή της απορροφούμενης ενέργειας σε θερμότητα ή χημική ενέργεια. Η σκέδαση και η απορρόφηση φωτός από ένα μέσο εκφράζεται από το δείκτη διάθλασης. Τόσο η σκέδαση, όσο και η απορρόφηση του φωτός είναι συναρτήσε ις της σύστασης, της συγκέντρωσης και του μ εγέθους των σωματιδίων. Η μεγαλύτερη μείωση της ορατότητας οφείλεται στη σκέδαση του φωτός από σωματίδια με μέγεθος στην περιοχή του ορατού φωτός ( nm). Μηχανισμοί απομάκρυνσης. Τα αιωρούμενα σωματίδια υπόκεινται σε ένα πλήθος διεργασιών στην ατμόσφαιρα. Τα μικρά σωματίδ ια (d<0.1 μm) υπόκεινται σε συγκρούσε ι ς με μόρια αερίων. Η κίνηση αυτή ονομάζεται διάχυση Brown. Η ταχύτητα διάχυσης αυτών των μικρών σωματιδίων είναι μεγάλη με αποτέλεσμα να συσσωματώνονται προς μεγαλύτερα σωματίδια.

19 18 Η προσρόφηση συστατικών από την αέρια φάση και η χημική αντίδραση των σωματιδίων με ατμοσφαιρικά αέρια ή σωματίδια προκαλεί αλλοίωση της αρχικής τους σύστασης. Η έκταση αυτής της ετερογενούς μετατροπής των σωματιδίων δεν είναι πλήρως γνωστή. Τα σωματίδια απομακρύνοντα ι με ενσωμάτωσή τους στις σταγόνες της βροχής. Η δ ιεργασία αυτή μπορεί να συμβε ί είτε κατά το σχηματισμό του σύννεφου της βροχής, είτε κατά την πτώση της βροχής. Πολύ μικρά σωματίδια, συνήθως υγροσκοπ ι κά, π.χ. NaCI ή (NH4)2S04, δρουν ως πυρήνες συμπύκνωσης των υδρατμών. Έτσι βοηθούν τη δημιουργία σταγονιδίων σύννεφου. Τα σωματίδια αυτά έχουν διάμετρο συνήθως μm και ονομάζονται πυρήνες συμπύκνωσης σύννεφου. Η προέλευσή τους είναι φυσική ή ανθρωπογενής. Μετά το σχηματισμό τους, οι σταγόνες της βροχής καθώς πέφτουν στο έδαφος παρασύρουν σημαντικές ποσότητες ατμοσφαιρικών σωματιδίων. Εκτιμάτα ι ότι 70-80% της μάζας των αεροζόλ, που βρiσκονται κάτω από το σύννεφο βροχής, απομακρύνεται με τον τρόπο αυτό. Τα σωματiδ ια απομακρύνοντα ι από την ατμόσφαιρα κα ι μ ε τη βοήθεια του μηχανισμού της απόθεσης μέσα από το οριακό στρώμα του αέρα και μ εταφέρονται στην επιφάνεια του εδάφους. Η ταχύτητα απόθεσης των σωματιδίων μπορεί να περιγραφεί με την ίδια διαδικασία που ισχύει για τη ξηρή απόθεση των αερίων. Η ταχύτητα απόθεσης των θειικών αεροζόλ είναι 0.1 cm/sec. Επιπτώσεις στην υγεία. Οι επιπτώσει ς των αιωρούμενων σωματιδίων στην υγεία του ανθρώπου είνα ι σημαντικές και καθορίζονται τόσο από το μέγεθος, όσο και από τη χημ ική τους σύσταση. Τα α ιωρούμ ενα σωματίδια προσβάλλουν το αναπνευστικό σύστημα στο οποίο εισέρχονται με την αναπνοή. Στο αναπνευστικό σύστημα

20 19 εισέρχονται σωματίδια με d ~ 1 Ο μm, που αποτελούν το εισπνεύσιμο κλάσμα των σωματιδίων. Τα μεγαλύτερα από αυτά αποτίθεντα ι στη ρινική κοιλότητα, ενώ όσο μικραίνει η διάμετρός τους εισχωρούν βαθύτερα στους αεραγωγούς και τις κυψελίδες. Τα σωματίδια που διαπερνούν το ανώτερο τμήμα της αναπνευστικής οδού (ρινοφάρυγγας) ονομάζονται και θωρακικά σωματίδια (d ~ 7.0 μm). Τέλος, τα σωματίδια με διάμετρο d ~ 2.5 μm αποτελούν το αναπνεύσιμο κλάσμα, το οποiο είναι το σημαντικότερο από πλευράς επιπτώσεων στην υγεία. Μία τυπική κατανομή των αιωρούμενων σωματιδίων εiναι σε εισπνεύσιμα, θωρακικά και αναπνεύσιμα, ανάλογα με τη διάμετρό τους. Για σωματίδια με διάμετρο 1 Ο μm, περίπου 80% της μάζας τους είναι εισττνεύσιμα, το 50% ε ίναι θωρακικά, ενώ ελάχιστο ποσοστό είναι αναττνεύσιμα. Αντίθετα, σχεδόν το 90% της μάζας των σωματιδίων με διάμετρο 2.5 μm είναι αναπνεύσιμα. Η τύχη των εισπνεόμενων σωματιδίων δεν είναι πλήρως γνωστή. Τα υδατοδιαλυτά συστατικά των σωματιδίων διαλύονται στην υγρή φάση των βρόγχων και εισέρχονται στη λέμφο ή την κυκλοφορία, σε κάποιο επίπεδο του αναπνευστικού συστήματος. Τα σωματίδια, που είναι αδιάλυτα σε υδατικές φάσεις, έχει αποδειχθεί ότι υφίστανται φαγοκυττάρωση μέσα σε λίγες ώρες από τα κυψελιδικά μακροφάγα. Δεν έχει, όμως, υπολογιστεί σε ποια έκταση μεταφέρονται εκτός αναπνευστικού με τα λεμφαγγεία. Η βιολογική ημίσεια ζωή τους κυμαίνεται από ημέρες μέχρι χρόνια, ανάλογα με τη χημική τους σύσταση. Μακροχρόνια εισπνοή σωματιδίων προκαλεί διάφορες μορφές πνευμονοκονιάσεων, άσθμα ή, και σε ορισμένες περιπτώσεις, καρκ ινογένεση. Συνηθισμένες είναι οι επαγγελματικές ασθένειες που οφε ίλονται στην εισπνοή κόνεων, π. χ. πυριτίαση, βαρίωση, κασσιτέρωση κ.ά. Οι οργανικές κόνεις προκαλούν πολλές φορές και

21 20 αλλεργικές αντιδράσεις όπως για παράδειγμα η βισίνωση που προκαλείται από τη σκόνη βαμβακιού. Ι διαίτερα επικίνδυνη θεωρείτα ι η σκόνη που περιέχει ίνες αμιάντου. ΟΙ ίν ες αυτές εισέρχονται απ ' ευθείας στις κυψελίδες των πνευμόνων. Ο οργανισμός δεν μπορεί να τις αποβάλει κα ι, προσπαθώντας να τις απομονώσει, τι ς περιβάλλει μ ε λεπτό ιστό. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα να χάνουν οι πνεύμονες την ελαστικότητά τους και να προκαλείται αμιάντωση, μεσοθηλίωμα ή καρκίνος των πνευμόνων. Περισσότερο επικίνδυνες θεωρούνται οι ίνες με μήκος >5 μm, πλάτος <3 μm και λόγο μήκους/πλάτους μεγαλύτερο του 3. Για τις ίνες αυτές έχουν θεσμοθετηθεί και ανώτατες επιτρεπτές συγκεντρώσεις τόσο στην ελεύθερη ατμόσφαιρα, όσο και στην ατμόσφαιρα εσωτερικών χώρων. Ο έλεγχος της ρύπανσης του περιβάλλοντος από τα αιωρούμ ενα σωματίδ ια είναι από τις πρώτες ενέργειες που ξεκίνησε ο άνθρωπος για να προστατεύσει το περιβάλλον. Άλλωστε η εκπομπή σωματιδίων στην ατμόσφαιρα εiνα ι ορατή και οι επιπτώσεις στην υγεία των ανθρώπων είναι άμεσα αν τιληπτές. Σή μερα υπάρχει η δυνατότητα να αντιμετωπισθούν όλα τα προβλήματα που προκύπτουν από την πολύ μεγάλη ποικιλία πηγών εκπομπής σωματιδίων. Σε ό τι αφορά στον περιορισμό των εκπομπών σωματιδίων με τα αερολύματα των βιομηχανιών, έχουν αναπτυχθεί διάφορα συστήματα αποκονίωσης. Σε πολλές περιπτώσεις χρησιμοποιούντα ι σε σειρά δύο διαφορετικά συστήματα αποκονίωσης π.χ. οι θάλαμοι βαρύτητας, συνήθως, χρησιμοποιούνται ως στάδιο προκαθορισμού των αερολυμάτων πριν αυτά οδηγηθούν σε κάποιο άλλο σύστημα αποκονίωσης. Ένα προληπτικό μέτρο κατά της εκπομπής σωματιδίων από τις διάφορες πηγές καύσης είναι η χρησιμοποίηση καυσίμων χαμηλής εκπομπής. Έτσι, η καύση μαζούτ (κυρίως από βιομηχανίες και βιοτεχνίες) συνοδεύεται από πολύ υψηλότερες

22 21 εκπομπές σωματιδίων από ότι η καύση πετρελαίου. Υψηλές σωματιδιακές εκπομπές έχει, επίσης, η καύση βιομάζας, ξύλου και κάρβουνου, ενώ το υγραέριο και η κηροζίνη χαρακτηρίζονται από σημαντικά χαμηλότερες εκπομπές. 8. ΟΞΕΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΖΩΤΟΥ Με τον όρο οξείδια του αζώτου (ΝΟχ) ορίζονται το μονοξείδιο (ΝΟ) και το διοξείδιο του αζώτου (ΝΟ2) που αλληλοσχηματίζονται στην ατμόσφαιρα. Το οξεiδιο του αζώτου ε ίνα ι άχρωμο και άοσμο αέριο, ενώ το διοξείδιο του αζώτου είνα ι αέριο ερυθροκαστανού χρώματος και έχει διαπεραστική οσμή. Η σημασία των οξειδίων του αζώτου για την ατμόσφαιρα, μόλις στην αρχή της δεκαετίας του 1970 άρχισε να γίνεται γνωστή και προκάλεσε αναστάτωση, γιατί συνέπεσε με την προσπάθεια που γινόταν εκεiνη την εποχή, για την κατασκευή εμπορικών υπερηχητικών αεροπλάνων που πετούσαν στη στρατόσφαιρα (Concorde και Τυροlίeν). Οι μετρήσεις έδε ιξαν ότι οι εκπομπές του ΝΟ που προέρχονται από τους κινητήρες αυτών των αεροπλάνων, οι οποίοι λειτουργούν σε υψηλές θερμοκρασίες, είναι δυνατόν να προκαλούν τη ρύπανση της στρατόσφαιρας. Η παραγωγή των οξειδίων του αζώτου στην ατμόσφαιρα γίνεται κατά κύριο λόγο στην τροπόσφαιρα τόσο από φυσικές, όσο και από ανθρωπογενείς πηγές. Στις φυσικές πηγές περιλαμβάνονται η μικροβιολογική δραστηριότητα του εδάφους, οι αστραπές καθώς και η φωτόλυση νιτρωδών αλάτων στην επιφάνεια των ωκεανών. Στις ανθρωπογενείς πηγές περιλαμβάνονται η καύση ορ υκτών καυσίμων, οι βιομηχανικές κατεργασίες, η καύση της βιομάζας. Οι κυριότερες όμως ανθρωπογενείς πηγές των ΝΟ χ είναι τα αυτοκίνητα και τα εργοστάσια παραγωγής ενέργειας.

23 22 Χαρακτηριστικά αναφέρουμε ότι στην Αθήνα, το έτος 1983, έγινε υπολογισμός της συμμετοχής των αυτοκινήτων στην παραγωγή των ΝΟ χ που ήταν 50%, της βιομηχανίας 28%, της κεντρικής θέρμανσης 2% και του ΑΗΣ (Ατμοηλεκτρικού Σταθμού) Κερατσινίου 20%. Γενικά όμως, οι συγκεντρώσει ς των οξειδiων του αζώτου στις πόλε ις είναι φορές μεγαλύτερες από ότι στην ύπαιθρο, αν και οι μεγαλύτερες ποσότητες ΝΟ που εκλύονται στην ατμόσφαιρα προέρχονται από τη δράση των βακτηριδίων του εδάφους. Η πιο σπουδαία πηγή εκπομπής ποσοτήτων ΝΟ είναι το αυτοκίνητο, επειδή στους κινητήρες εσωτερικής καύσης αναπτύσσονται υψηλές θερμοκρασίες κατά τη λειτουργία τους. Ας σημειωθεί ότι το 1 /15 του ολικού ΝΟ που εκλύεται στην ατμόσφαιρα προέρχεται από ανθρώπινες δραστηριότητες. Ένα από τα κύρια προβλήματα που δημιουργούνται στην ατμόσφαιρα από την παρουσία των οξειδίων του αζώτου, είναι ο σχηματισμός διαφόρων οξειδωτικών ουσιών που δημιουργούν τη φωτοχημική αιθαλομίχλη. Τυπική φωτοχημική αιθαλομίχλη σχηματίζεται σε ζεστό, ηλιόλουστο καιρό και χαρακτηρίζεται από ομίχλη, σχηματισμό όζοντος, ερεθισμό των ματιών και καταστροφή της βλάστησης. Από το οξείδια του αζώτου, πειραματικά έχει αποδειχθεί ότι το ΝΟ2 είναι 4 φορές πιο τοξικό από το ΝΟ. Θάνατοι ανθρώπων από ΝΟ δεν έχουν αναφερθεi, αλλά υπάρχει πάντοτε ο κίνδυνος οξείδωσής του σε ΝΟ 2. Το ΝΟ2 που εiναι τοξικό αέριο, προσβάλλει τους πνεύμονες και προκαλεί πνευμονικό οiδημα. Όταν η συγκέντρωσή του υπερβαίνει τα 100 ppm γίνεται θανατηφόρα για τα περισσότερα ζώα και το 90% των θανάτων τους προέρχεται από πνευμονικό οίδημα. Για τον άνθρωπο, η έκθεσή του σε συγκεντρώσεις ΝΟ2 της τάξης των 100 ppm για χρονικό διάστημα που κυμαίνεται από λίγα λεπτά μέχρι μία ώρα, προκαλεί έντονο ερεθισμό στους

24 23 πνεύμονες που διαρκεί 6-8 εβδομάδες. Η έκθεση όμως του ανθρώπου σε συγκεντρώσε ις ΝΟ2 της τάξης των ppm, προκαλεί συνήθως θάνατο. Η επίδραση των οξειδίων του αζώτου είναι σημαντική και στα φυτά. Όταν αυτά εκτεθούν σε ατμόσφαιρα με υψηλές συγκεντρώσεις ΝΟ 2, εμφανίζουν κηλίδες στα φύλλα τους οι οποίες μπορεί να εξελιχθούν σε σημεiα νέκρωσης. Αυτό συμβαίνει όταν, τόσο η συγκέντρωση, όσο και ο χρόνος έκθεσης των φυτών σε τέτοιες συγκεντρώσεις, υπερβούν κάποια όρια. Το διοξείδιο του αζώτου μετασχηματίζεται, στην ατμόσφαιρα, σε ΗΝΟ3 (νιτρικό οξύ) που είναι ισχυρό οξύ. Προκαλεί διάβρωση των μεταλλικών κατασκευών και νιτροποίηση των μαρμάρων των μνημείων, με αποτέλεσμα την αποσάθρωσή τους. 9. ΟΖΟΝ Το όζον είναι ένας από τους δευτερογενείς ρύπους της ατμόσφαιρας. Είναι αέριο, άχρωμο, βαρύτερο του αέρα με δριμεία οσμή (όριο οσμής mgr/kg) και με ισχυρή οξειδωτική δράση. Η χημική αντίδραση του σχηματισμού του βασίζεται στη φωτόλυση του ΝΟ2 σε μήκη κύματος λ<380 nm. ΝΟ2 + hν -7 ΝΟ + Ο Το ατομικό οξυγόνο (Ο) αντιδρά πολύ γρήγορα με το οξυγόνο (02) του αέρα για να σχηματιστεί όζον (0 3) Ο + Μ Μ όπου Μ είναι το τρίτο μόριο. Στη συνέχεια το παραγόμενο όζον υπεισέρχεται σε ολόκληρη σειρά φωτοχημικών αντιδράσεων στις οποίες μεγάλη σημασία έχουν και οι εκλυόμενοι υδρογονάνθρακες. ο μηχανισμός των χημικών αντιδράσεων για το σχηματισμό της φωτοχημικής ρύπανσης είναι πολυσύνθετος και πολύπλοκος. Η δημιουργία φωτοχημικών

25 24 αντιδράσεων υπεραπλουστευμένα γίνεται ως εξής: το ΝΟ2 διασπάται από την ηλιακή ακτινοβολία σε ΝΟ και δραστικό ατομικό οξυγόνο (Ο}, το οποίο με τη σειρά του αντιδρά με το μοριακό οξυγόνο του αέρα (02) και δίνει το 0 3. Στη συνέχεια το όζον, αν δεν παρεμβληθούν άλλοι παράγοντες, οξειδώνει το ΝΟ σε ΝΟ2. Με τον τρόπο αυτό δημιουργείται ένας " κύκλος " χημικών αντιδράσεων που παραμένει μόνο όσο οφείλεται στις διαφορετικές ταχύτητες αντίδρασης. Ο κύκλος αυτών των αντιδράσεων διακόπτεται από την παρουσία των υδρογονανθράκων, κατά κύριο λόγο, οι οποίοι συνυπάρχουν στο αστικό περιβάλλον. Οι υδρογονάνθρακες αντιδρούν με το ατομικό οξυγόνο ταχύτερα και παράγουν ρίζες και χημικές ενώσεις που αντιδρούν με το ΝΟ και το μετατρέπουν σε ΝΟ 2. Έτσι συσσωρεύεται το όζον. Οι παραπάνω διαδικασίες του συστήματος ΝΟ -ΝΟ2-Ο3 δημιουργούν τη λεγόμενη φωτοχημική αιθαλομίχλη η οποία οφείλεται στην έντονη απορρόφηση του κυανού και κίτρινου τμήματος του φάσματος της ηλιακής ακτινοβολίας από το ΝΟ2. Το όζον σχηματίζεται κατά τη διάρκεια της ημ έ ρας. Κατά τη διάρκεια του απογεύματος ο σχηματισμός οξειδωτικών αρχίζει να επιβραδύνεται και κατά τη διάρκεια της νύχτας όλες οι φωτοχημικές αντιδράσεις σταματούν. Στις αστικές περιοχές το όζον που έχει σχηματισθεί καταστρέφεται, όταν αντιδρά με το ΝΟ που εκπέμπεται από τα αυτοκίνητα. Στις μη αστικές περιοχές, όπου δεν έχουμε εκπομπή ΝΟ, το όζον καταστρέφεται δραστικά κατά την επαφή του με την επιφάνεια της γης. Η διεργασία αυτή εξαρτάται πολύ από τον τύπο της γήινης επιφάνειας. Η καταστροφή του όζοντος είναι μεγαλύτερη κατά την επαφή του με την ξηρά από ότι με τη θάλασσα ή το χιόνι. Επίσης, λόγω αραίωσης, οι συγκεντρώσεις του όζοντος μικραίνουν. Η εποχική μεταβολή του όζοντος συνίσταται στην εμφάνιση ενός καλοκαιρινού μεγίστου και ενός χειμερινού ελαχίστου.

26 25 Η εποχική μεταβολή του όζοντος είναι απ ' ευθείας ανάλογη της έντασης της ηλιακής ακ τινοβολίας και της θερμοκρασίας του αέρα. Η αναμενόμενη αυτή πορεία του όζοντος όμως είναι δυνατόν να δια ταραχθεί από άλλες αιτίες. Από επιστημονικές παρατηρήσεις έχουν αναφερθεί υψηλές τιμές για το Μάρτιο του και του 1977, οι οποίες αποδίδοντα ι στα καθαρά δυναμικά φαινόμενα της ατμ όσφαιρας οπότε αέριες μάζες, μεγάλης περιεκτικότητας σε όζον, εισήλθαν από τη στρατόσφαιρα με τη βοήθε ια αεροχε ιμμά ρων από τα χάσμ ατα της τροπόπα υ σης. Το όζον ακολουθεί αντιστρόφως ανάλογ η πορεία όσον αφορά τα μέγιστα κα ι τα ελάχιστα των ΝΟ χ. Το ελάχιστο των συγκεντρώσεών του εμφανίζεται το καλοκαίρ ι σ τις 7:00 το πρωί, ενώ το χειμώνα στις 9:00. Η φωτοχημική παραγωγή του το καλοκαίρι διαρκεί μέχρι τις 12:00 κα ι ακολουθείται από μία περίοδο κατά την οποία οι υψηλές σ υγκεντρώσεις του αερίου παραμένουν αμετάβλητες μέχρι τις 18:00. Το χειμώνα δεν παρατηρείται έντονη φωτοχημική παραγωγή, όπως αναμένεται. Οι επιφ ανειακές συγκεντρώσε ι ς των ΝΟχ και του 0 3 έχουν άμεση σχέση όχι μόνο μ ε τις φω τοχημι κές διεργασίες της ατμόσφαιρας, αλλά και μ ε τις μετεωρολογικές συνθήκες που επικρατούν στην ευρύτερη περιοχή. 10.ΥΔΡΟΓΟΝΑΘΡΑΚΕΣ Οι υδρογονάνθρακες θεωρούνται ότι είναι σημαντικοί ρυπαντές της ατμόσφαιρας επειδή συνδυάζονται με τα φωτοχημικά οξειδωτικά. Με τον όρο υδρογονάνθρακες (HC) εκφράζοντα ι χιλιάδες ενώσεων που περ ιέχουν άνθρακα και υδρογόνο και οι πιο επ ιβλαβείς από α υτούς είνα ι οι αέριο ι υδρογονάνθρακες και οι πτητικοί (δηλαδή οι υδρογονάνθρακες εκείνο ι που εισερχόμενοι στην α τμ όσφαιρα μπορούν να παρα μ είνο υ ν σ' αυτή για τόσο χρον ι κό διάστημα, όσο χρε ιάζετα ι για να πάρουν

27 26 μέρος σε φωτοχημικές αντιδράσεις), επειδή στην αέρια κατάστασή τους μπορούν να φθάσουν στην ατμόσφαιρα. Οι υδρογονάνθρα κες στην ατμόσφαιρα προέρχονται τόσο από φυσικές διεργασίες, όσο και από ανθρωπογενείς δραστηριότητες. Οι κυριότερες πηγές υδρογονανθράκων που προέρχονται από φυσικές διεργασίες, είναι: α1. Η βιολογική αποσύνθεση φυσικών και ζωικών οργανισμών. α2. Η φυσική έκλυση από φυσικές πηγές αερίων και υγρών υδρογονανθράκων. α 3. Τα φυτά που εκλύουν μεγάλες ποσότητες. α4. Οι βιολογικές και γεωθερμικές διεργασίες όπως π. χ. τα ηφαίστεια που τροφοδοτούν την ατμόσφαιρα με μεθάνιο. Οι κυριότερες ανθρωπογενείς δραστηριότητες, που αποδίδουν στην ατμόσφαιρα υδρογονάνθρακες, είναι: β 1. Οι διαρροές ή οι απώλειες που συμβαίνουν τόσο κατά τη μεταφορά πετρελαιοειδών με δεξαμενόπλοια ή με βυτία μεταφοράς υγρών καυσίμων, όσο και κατά την αποθήκευσή τους σε υπαίθριες δεξαμενές και σε δεξαμενές πρατηρίων διακίνησης υγρών καυσίμων. β2. Κύρια πηγή διαφυγής υδρογονανθράκων, στις πόλεις, είναι το αυτοκίνητο. Επίσης, διαφυγή υδρογονανθράκων παρατηρείται κατά την παρασκευή, διακίνηση και χρήση οργανικών διαλυτών. Αποτέλεσμα όλων αυτών των ανθρωπογενών δραστηριοτήτων, είναι ο ε μπλουτισμός της ατμόσφαιρας των πόλεων με σημαντικές ποσότητες υδρογονανθράκων. Θα πρέπει να τονιστεί ότι στο πρόβλημα της φωτοχημικής αιθαλομίχλης, σημαντικό ρόλο στη δημιουργία της παίζουν η παρουσία των ΝΟ -ΝΟ2-Ο3 και οι χημικές αντιδράσεις μ ε υδρογονάνθρακες. Οι υδρογονάνθρακες αυτοί μ έσα στην ατμόσφαιρα

28 27 υφίστανται χημικές κα ι φωτοχημικές αντιδράσε ις με αποτέλεσμα οι νέες ενώσεις πού παράγονται και ονομάζονται φωτοχημικά οξε ι δωτικά να είναι δραστικές. Ειδικά δε η οξείδωση των υδρογονανθράκων παράγει μεγάλη ποικιλiα ενώσεων που σχηματiζουν αεροζόλ και ενώσεις που ερεθίζουν τα μάτια. Ένα τυπικό παράδειγμα τέτοιου υδρογονάνθρακα που αποτελεί "συστατικό" της φωτοχημικής αιθαλομίχλης είναι το ΡΑΝ (νιτρικό υπεροξυακετύλιο) που είναι φωτοχημικό οξειδ ωτικό και προκαλεi αφενός μεν ερεθισμό των ματιών και του αναπνευστικού συστήματος των ανθρώπων (σε συγκεντρώσε ι ς 0.5 mgr/kg), ακόμη δε μεταβολή του ρυθμού των καρδιακών παλμ ών (σε συγκεντρώσεις 0.3 mgr/kg). Επίσης, προκαλεί καταστροφή των φύλλων των νεαρών φυτών (σε συγκεντρώσεις 0.01 mgr/kg). Ο λόγος που οδήγησε στην ανακάλυψη του ΡΑΝ στη δεκαετία του 1950 ήταν η προσπάθεια να βρεθεί εκείνο το συστατικό της φωτοχημικής αιθαλομίχλης που προκαλούσε το κιτρίν ισμ α των φύλλων σε διάφορα καλλιεργήσιμα είδη που βρίσκονταν στο λεκανοπέδιο του Los Angeles. Από έρευνες που έχουν γίνει, έχει δ ιαπιστωθεί ότι τα τελευταία χρόνια η αύξηση της συχνότητας του καρκiνου του δέρματος συνδέε ται με την αύξηση των συγκεντρώσεων του ΡΑΝ και άλλων φωτοοξειδωτικών. Γενικά, επειδή τα φυτά είναι αρκετά ευαίσθητα στο ΡΑΝ και το 0 3, είναι δυνατό να χρησιμεύουν σαν δείκτες φωτοχημικής ρύπανσης μιας περιοχής, μετά από παρατήρηση των εμφανιζόμενων " τραυμάτων " πάνω στα φύλλα τους. 11. το ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΤΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗΣ ΡΥΠΑΝΣΗΣ Το πρόβλημα της ατμοσφαιρικής ρύπανσης είναι τόσο παλιό, όσο και ο άνθρωπος. Από την εποχή των σπηλαίων αντιμ ετωπίσθηκαν τα πρώτα προβλήματα ρύπανσης όταν η χρήση της φωτιάς δημιούργησε τις πρώτες ενοχλήσεις από καπνό και ίσως και δηλητηριάσεις από μονοξείδιο του άνθρακα.

29 28 Οι ιστορικοί αναφέρουν καύση αργού πετρελαίου στους περσικούς βωμούς από το 500 π. Χ., στα δε ποιήματά του ο Οράτιος, το 100 π.χ., θρηνεi τους μαυρισμένους από καπνό ναούς της Ρώμης. Στην Κάτω Ιταλία, στην περιοχή της Σύβαρης (κόλπος του Τάραντα), για τον περιορισμό του καπνού αναφέρεται ότι είχε απαγορευτεί επίσημα η λειτουργία καμινιών στο κέντρο της πόλης. Στην Αγγλία, τον 130 αιώνα τέθηκαν οι πρώτες διατάξεις ελέγχου του προβλήματος της ατμοσφαιρικής ρύπανσης (των συγκεντρώσεων του καπνού). Ι διαίτερα αναφέρεται ότι το έτος 1306 απαγορεύθηκε η καύση λιθάνθρακα την ώρα που συνεδρίαζε η Βουλή. Αναφέρετα ι δε ότι ένα άτομο τιμωρήθηκε με απαγχονισμό για παράβαση του νόμου. Το πρόβλημα της ρύπανσης από καπνό οξύνθηκε με την πάροδο του χρόνου και ιδιαίτερα κατά την περίοδο της βιομηχανικής επανάστασης, στα τέλη του 18ου αιώνα. Από παλιά είχαν καταβληθεί προσπάθειες για σύνδεση του προβλήματος της ατμοσφαιρικής ρύπανσης με προβλήματα υγείας. Αποκορύφωση του προβλήματος της ατμοσφαιρικής ρύπανσης (από υψηλές συγκεντρώσεις καπνού) οδήγησε στην αναμφισβήτητη παραδοχή ότι τα υψηλά επίπεδα ρύπανσης της ατμόσφαιρας έχουν επ ι δράσεις στην ανθρώπινη υγεία. Έτσι επεισόδια αιθαλομίχλης όπως της κοιλάδας του ποταμού Meuse του Βελγίου το 1930 (1-5/12/1930, 63 θάνατοι), της πόλης Donora της Πενσυλβανίας των ΗΠΑ το 1948 (26-31/10/1948, 20 θάνατο ι }, της πόλης Poza Rika στο Μεξικό το 1950 (24/1 1/1950, 22 θάνατοι) και το σοβαρότερο όλων του Λονδίνου το Το τελευταίο αυτό επεισόδ ιο που εκδηλώθηκε στο Λονδίνο κατά την περίοδο 5-9/12/1952, προκάλεσε το θάνατο 4000 ατόμων, όπως υπολογίσθηκε από τους θανάτους που σημε ι ώθηκαν πέραν του κανονικού για το μήνα αυτό. Ανάλογο πρόβλημα εμφανίσθηκε στη Νέα Υόρκη το Νοέμβριο του 1953, οπότε προκλήθηκε ο θάνατος 250 ατόμων. Τα δύο αυτά επεισόδια αιθαλομίχλης εiχαν σαν

30 29 αποτέλεσμα Αγγλία και Αμερική να θεσπίσουν νόμους για το αέριο περιβάλλον τους κατά τα έτη 1956 και 1955 αντiστοιχα. Παρά τη θέσπιση νόμων, τα "νέφη" συνέχισαν την καταστροφική τους πορεία για μεν το Λονδίνο τα έτη 1956 (1 /1956, 1000 θάνατοι), 1957 (1 2/1957, 800 θάνατοι) και 1962 (12/1962, 700 θάνατοι), για δε τη Νέα Υόρκη τα έτη 1963 (1-2/1963, 400 θάνατοι) και 1966 (12/1966, 168 θάνατοι). Επειδή τα ίδια προβλήματα είχαν όλες οι ανεπτυγμένες βιομηχανικά περιοχές, αυτό οδήγησε σε θέσπιση διατάξεων για την καταπολέμηση των εκπομπών του καπνού και τη βελτίωση της τεχνολογίας της καύσης καυσίμων, με αποτέλεσμα βαθμιαία το πρόβλημα να τεθεί υπό έλεγχο. Μετά τον Β ' Παγκόσμιο Πόλεμο, η αύξηση του πληθυσμού, η συγκέντρωση στα αστικά κέντρα, οι συνεχώς αυξανόμενες απαιτήσεις σε αγαθά, η ανάπτυξη της βιομηχανίας, η απρόσεκτη χρησιμοποίηση της τεχνολογίας και γενικά η αξιολόγηση όλων των παραμέτρων μόνο με οικονομικά μεγέθη, χωρίς να γίνεται ταυτόχρονη συνεκτίμηση των συνεπειών τόσο για το περιβάλλον όσο και για την ποιότητα ζωής, είχαν σαν αποτέλεσμα τη ραγδαία άνοδο της ατμοσφαιρικής ρύπανσης, που από περιορισμένο τοπικό πρόβλημα, έγινε ευρύτερα σοβαρό ζήτημα, με τάση να καταστεί παγκόσμιο και να επηρεάσει όλη τη γη. Σχεδόν μέχρι και τα μέσα της δεκαετίας του '70 η φόρτιση της ατμόσφαιρας, σε αστικές κυρίως περιοχές όπου υπήρχαν αυξημένες συγκεντρώσεις διοξειδίου του θείου, καθιέρωσε το διοξείδιο του θείου σαν δείκτη συνολικού φόρτου της αέριας ρύπανσης μιας περιοχής και η μέτρησή του είναι επιβεβλημένη για τον έλεγχο της ποιότητας του αέρα των αστικών περιοχών. Με την πάροδο όμως του χρόνου ο άνθρακας αντικαταστάθηκε από το πετρέλαιο, αλλά η ποιότητα του αέρα λόγω της συνεχώς αυξανόμενης κατανάλωσής του μεταβλήθηκε προς το χειρότερο.

31 30 Ένας νέος τύπος ρύπανσης του αέρα άρχισε να εμφανίζεται. Αντί λοιπόν του καπνού, της αιθά λης, της τέφρας και του διοξειδίου του θείου, ε μφανίζονται νέοι ρύποι, δευτε ρογενείς, όπως το όζον. Ο νέος τύπος ρύπανσης, γνωστός σαν φωτοχημική ρύπανση αποτελεί πρόβλημα δυσχερέστερο από το προηγούμενο διότι αντιμετωπίζεται δυσκολότερα. Η φωτοχημική ρύπανση εμφανίσθηκε στο Los Angeles (Αμερική), στις αρχές του 1940 και βαθμιαlα επιδεινώθηκε παρά τις προσπάθειες ελέγχου. Στο πρόβλημα της φωτοχημικής αιθαλομίχλης, σημαντικό ρόλο στη δημιουργία διαδραματίζει η παρουσία των ΝΟ -ΝΟ2-Ο3 και οι χημικές αντιδράσεις μ ε υδρογονάνθρακες. Για τη σωστότερη αποτίμηση της ποιότητας του αέρα σε αστική περιοχή έχει εισαχθεί η χρήση περιβαλλοντικών δεικτών (Thom et al., 1976; Boubel et al., 1994) που για τον υπολογισμό των τιμών τους χρησιμοποιούνται οι συγκεντρώσεις όλων σχεδόν των ατμοσφαιρικών ρύπων (ΝΟ 2, S02, 0 3 καθώς και TSP). 12. Η ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗ ΡΥΠΑΝΣΗ ΣΤΗΝ ΑΘΗΝΑ Στην Αθήνα, από το 1973 άρχισαν να εμφανίζονται επεισόδια ατμοσφαιρικής ρύπανσης που συνδέονται με την παρουσία του " νέφους" της Αθήνας. Τα επεισόδια αυτά, μέχρι και τα μέσα της δεκαετίας του ' 80,χαρακτηρίζονται από υψηλές τιμές συγκεντρώσεων καπνού και διοξειδίου του θείου σε ημέρες που επικρατούν δυσμενείς μετεωρολογικές συνθήκες στην Ευρύτερη Περιοχή της Αθήνας ( ΕΠΑ) (Τσελεπιδάκι κ. ά., 1983; Katsoulis, 1988).Τα αίτια σχηματισμού αυτού του "νέφους" είναι, για μεν το χειμώνα τα SOx, τα ΝΟχ, ο καπνός και τα αιωρούμενα σωματίδια, για δε το υπόλοιπο διάστημα του έτους το 0 3, τα ΝΟχ και τα αερολύματα που δημιουργούνται από τη φωτοχημική δράση της ηλιακής ακτινοβολίας επί των υδρογονανθράκων και των οξειδίων του αζώτου. Οι εκπομπές από την κυκλοφορία

32 31 καθώς και τη βιομηχανία παίζουν σπουδαίο ρόλο στο σχηματισμό του "νέφους", ενώ ο ρόλος της κεντρικής θέρμανσης περιορίζεται μόνο κατά τη διάρκεια του χειμώνα. Τα τελευταία χρόνια παρατηρούνται συχνά υπερβάσεις των ορίων ποιότητας της ατμόσφαιρας, όπως αυτά έχουν καθοριστεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) και τον Π αγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ ), όσον αφορά το όζον και τα οξείδια του αζώτου (Mantis et al., 1992; Ziomas et al., 1995). Αυτή λοιπόν η συχνή εμφάνιση τέτοιων υπερβάσεων, έχει σαν αποτέλεσμα την επιδείνωση της ποιότητας της ατμόσφαιρας, γεγονός το οποίο συνδέεται άμεσα με την υγεία των κατοίκων της ΕΠΑ (Katsouyanni et al., 1993), μιας περιοχής που κατοικείται τα τελευταία χρόνια από το 1/3 του συνολικού πληθυσμού της χώρας, με μεγάλη πυκνότητα κτιριακών συγκροτημάτων, με στενούς δρόμους και έλλει ψη σε χώρους πρασίνου και ε μφανίζει μ εγάλη εμπορική και βιομηχανική δραστηριότητα, με αποτέλεσμα η αντιμετώπιση των επεισοδίων ρύπανσης που εμφανίζονται σε αυτήν να είναι αρκετά δύσκολο έργο. Η Αθήνα βρίσκεται στο Λεκανοπέδιο της Αττικής, σε μία περιοχή με σχετικά μικρή έκταση (περίπου 450 km 2 ) που είναι διατεταγμένη στον ΒΑ άξονα και περικλείεται από τα βουνά της Πάρνηθας, του Υμηττού, της Πεντέλης και του Αιγάλεω, ενώ η νότια πλευρά τη ς ορίζεται από τον Σαρωνικό κόλπο (Σχήμα 2). Μεταξύ των βουνών υπάρχουν μικρά φυσικά γεωγραφικά ανοίγματα, όπως υπάρχουν και κάποιοι λόφοι με σημαντικότερους την Ακρόπολη και τον Λυκαβηττό. Σαν επακόλουθο της ύπαρξης αυτού του ορεινού όγκου γύρω από το Λεκανοπέδιο της Αθήνας, είναι η δημιουργία φυσικού φράγματος στη διασπορά των ρύπων και έτσι η μόνη διέξοδος είναι αυτή προς τη θάλασσα. Από την άποψη της διεύθυνσης οι επικρατέστεροι άνεμοι που πνέουν στο Λεκανοπέδιο είναι οι Βόρειοι, σημαντικοί όμως είναι και οι νότιοι και νοτιοδυτικοί άνεμοι που αποδίδονται στην επίδραση της θάλασσας. Από την άποψη

ΑΝΘΡΑΚΙΚΕΣ ΕΝΩΣΕΙΣ. Συνολική ποσότητα άνθρακα στην ατμόσφαιρα: 700 x 10 9 tn

ΑΝΘΡΑΚΙΚΕΣ ΕΝΩΣΕΙΣ. Συνολική ποσότητα άνθρακα στην ατμόσφαιρα: 700 x 10 9 tn ΑΝΘΡΑΚΙΚΕΣ ΕΝΩΣΕΙΣ CO 2, CO, CH 4, NMHC Συνολική ποσότητα άνθρακα στην ατμόσφαιρα: 700 x 10 9 tn Διοξείδιο του άνθρακα CO 2 : Άχρωμο και άοσμο αέριο Πηγές: Καύσεις Παραγωγή τσιμέντου Βιολογικές διαδικασίες

Διαβάστε περισσότερα

ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ. Γενικά περί ατµόσφαιρας

ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ. Γενικά περί ατµόσφαιρας ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ Γενικά περί ατµόσφαιρας Τι είναι η ατµόσφαιρα; Ένα λεπτό στρώµα αέρα που περιβάλει τη γη Η ατµόσφαιρα είναι το αποτέλεσµα των διαχρονικών φυσικών, χηµικών και βιολογικών αλληλεπιδράσεων του

Διαβάστε περισσότερα

Μείγμα διαφόρων σωματιδίων σε αιώρηση

Μείγμα διαφόρων σωματιδίων σε αιώρηση ΑΙΩΡΟΥΜΕΝΑ ΣΩΜΑΤΙΔΙΑ Μείγμα διαφόρων σωματιδίων σε αιώρηση Τα σωματίδια στην ατμόσφαιρα διαφέρουν από τα αέρια. 1. Ένα αέριο αποτελείται από ξεχωριστά άτομα ή μόρια τα οποία είναι διαχωρισμένα ενώ ένα

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΞΙΝΗΣ ΒΡΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΞΙΝΗΣ ΒΡΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ !Unexpected End of Formula l ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΞΙΝΗΣ ΒΡΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ Παραδεισανός Αδάμ ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η εργασία αυτή εκπονήθηκε το ακαδημαϊκό έτος 2003 2004 στο μάθημα «Το πείραμα στη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου 1. ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ Ατμόσφαιρα είναι το αεριώδες περίβλημα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ. Aτµόσφαιρα της Γης - Η σύνθεση της ατµόσφαιρας Προέλευση του Οξυγόνου - Προέλευση του Οξυγόνου

ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ. Aτµόσφαιρα της Γης - Η σύνθεση της ατµόσφαιρας Προέλευση του Οξυγόνου - Προέλευση του Οξυγόνου ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ Aτµόσφαιρα της Γης - Η σύνθεση της ατµόσφαιρας Προέλευση του Οξυγόνου - Προέλευση του Οξυγόνου ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Aτµόσφαιρα της Γης Ατµόσφαιρα είναι η αεριώδης µάζα η οποία περιβάλλει

Διαβάστε περισσότερα

Η ατμόσφαιρα και η δομή της

Η ατμόσφαιρα και η δομή της 1 Η ατμόσφαιρα και η δομή της Ατμόσφαιρα λέγεται το αεριώδες στρώμα που περιβάλλει τη γη και το οποίο την ακολουθεί στο σύνολο των κινήσεών της. 1.1 Έκταση της ατμόσφαιρας της γης Το ύψος στο οποίο φθάνει

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΩΡΟΥΜΕΝΑ ΣΩΜΑΤΙΔΙΑ Περιγραφή, πηγές εκπομπής, επιπτώσεις, πρότυπα ποιότητας αέρα

ΑΙΩΡΟΥΜΕΝΑ ΣΩΜΑΤΙΔΙΑ Περιγραφή, πηγές εκπομπής, επιπτώσεις, πρότυπα ποιότητας αέρα ΑΙΩΡΟΥΜΕΝΑ ΣΩΜΑΤΙΔΙΑ Περιγραφή, πηγές εκπομπής, επιπτώσεις, πρότυπα ποιότητας αέρα Μ. Γκίνη, Ε.Κ.Ε.Φ.Ε. «Δημόκριτος» Αθήνα, 18 Φεβρουαρίου 2016 1 Συνοπτικά... Ατμοσφαιρική ρύπανση (αέριοι / σωματιδιακοί

Διαβάστε περισσότερα

Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών

Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών Για κάθε αέριο υπάρχουν μηχανισμοί παραγωγής και καταστροφής Ρυθμός μεταβολής ενός αερίου = ρυθμός παραγωγής ρυθμός καταστροφής Όταν: ρυθμός παραγωγής = ρυθμός καταστροφής

Διαβάστε περισσότερα

ΡΥΠΑΝΣΗ. Ρύπανση : η επιβάρυνση του περιβάλλοντος με κάθε παράγοντα ( ρύπο ) που έχει βλαπτικές επιδράσεις στους οργανισμούς ΡΥΠΟΙ

ΡΥΠΑΝΣΗ. Ρύπανση : η επιβάρυνση του περιβάλλοντος με κάθε παράγοντα ( ρύπο ) που έχει βλαπτικές επιδράσεις στους οργανισμούς ΡΥΠΟΙ ΡΥΠΑΝΣΗ Ρύπανση : η επιβάρυνση του περιβάλλοντος με κάθε παράγοντα ( ρύπο ) που έχει βλαπτικές επιδράσεις στους οργανισμούς ΡΥΠΟΙ χημικές ουσίες μορφές ενέργειας ακτινοβολίες ήχοι θερμότητα ΕΠΙΚΥΝΔΥΝΟΤΗΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

Το φαινόμενου του θερμοκηπίου. 3/12/2009 Δρ. Ελένη Γουμενάκη

Το φαινόμενου του θερμοκηπίου. 3/12/2009 Δρ. Ελένη Γουμενάκη Το φαινόμενου του θερμοκηπίου Μέση θερμοκρασία σε παγκόσμια κλίμακα Ατμόσφαιρα ονομάζεται το αέριο τμήμα του πλανήτη, το οποίο τον περιβάλλει και τον ακολουθεί στο σύνολο των κινήσεών του Τα αέρια της

Διαβάστε περισσότερα

Ατμόσφαιρα. Αυτό τo αεριώδες περίβλημα, αποτέλεσε την πρώτη ατμόσφαιρα της γης.

Ατμόσφαιρα. Αυτό τo αεριώδες περίβλημα, αποτέλεσε την πρώτη ατμόσφαιρα της γης. Ατμόσφαιρα Η γη, όπως και ολόκληρο το ηλιακό μας σύστημα, αναπτύχθηκε μέσα από ένα τεράστιο σύννεφο σκόνης και αερίων, πριν από 4,8 δισεκατομμύρια χρόνια. Τότε η γη, περικλειόταν από ένα αεριώδες περίβλημα

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗ ΡΥΠΑΝΣΗΦΑΙΝΟΜΕΝΟ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΟΥΤΡΥΠΑ ΤΟΥ ΟΖΟΝΤΟΣ

ΧΗΜΕΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗ ΡΥΠΑΝΣΗΦΑΙΝΟΜΕΝΟ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΟΥΤΡΥΠΑ ΤΟΥ ΟΖΟΝΤΟΣ ΧΗΜΕΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗ ΡΥΠΑΝΣΗΦΑΙΝΟΜΕΝΟ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΟΥΤΡΥΠΑ ΤΟΥ ΟΖΟΝΤΟΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗ ΡΥΠΑΝΣΗ Οποιαδήποτε αλλοίωση της φυσιολογικής σύστασης του αέρα που μπορεί να έχει βλαβερές επιπτώσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΡΑΔΙΟΧΗΜΕΙΑ 2. ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7. ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ

ΡΑΔΙΟΧΗΜΕΙΑ 2. ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7. ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΡΑΔΙΟΧΗΜΕΙΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΤΟΞΙΚΟΤΗΤΑ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΩΝ ΙΣΟΤΟΠΩΝ Τμήμα Χημικών Μηχανικών Ιωάννα Δ. Αναστασοπούλου Βασιλική Δρίτσα ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7. ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ 2. ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ

Διαβάστε περισσότερα

είναι η επιβάρυνση του περιβάλλοντος (αέρα, νερού, εδάφους) με κάθε παράγοντα (ρύπο) που έχει βλαπτικές επιδράσεις στους οργανισμούς.

είναι η επιβάρυνση του περιβάλλοντος (αέρα, νερού, εδάφους) με κάθε παράγοντα (ρύπο) που έχει βλαπτικές επιδράσεις στους οργανισμούς. ΡΥΠΑΝΣΗ είναι η επιβάρυνση του περιβάλλοντος ρβ ς (αέρα, νερού, εδάφους) με κάθε παράγοντα (ρύπο) που έχει βλαπτικές επιδράσεις στους οργανισμούς. ΡΥΠΑΝΣΗ Κατηγορίες ρύπων: χημικές ουσίες μορφές ενέργειας

Διαβάστε περισσότερα

Αθανάσιος Κωστούλας Πνευμονολόγος-Φυματιολόγος

Αθανάσιος Κωστούλας Πνευμονολόγος-Φυματιολόγος Αθανάσιος Κωστούλας Πνευμονολόγος-Φυματιολόγος Η παρουσία στην ατμόσφαιρα αερίων ή σωματιδίων σε συγκεντρώσεις οι οποίες προξενούν βλάβες τόσο στο φυσικό περιβάλλον όσο και στους ζωντανούς οργανισμούς

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Κ Kάνιγγος ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΟΛΛΙΝΤΖΑ 10, (5ος όροφ. Τηλ: 210-3300296-7. www.kollintzas.gr OΙΚΟΛΟΓΙΑ 1. Όσο το ποσό της ενέργειας: α) μειώνεται προς τα ανώτερα

Διαβάστε περισσότερα

Όπως έγινε κατανοητό, το φαινόμενο του θερμοκηπίου, στις φυσικές του διαστάσεις, δεν είναι επιβλαβές, αντίθετα είναι ζωτικής σημασίας για τη

Όπως έγινε κατανοητό, το φαινόμενο του θερμοκηπίου, στις φυσικές του διαστάσεις, δεν είναι επιβλαβές, αντίθετα είναι ζωτικής σημασίας για τη 2.12 Το φαινόμενο του θερμοκηπίου Δεχόμενοι σχεδόν καθημερινά ένα καταιγισμό συγκεχυμένων πληροφοριών, πολλοί από μας έχουν ταυτίσει το φαινόμενο του θερμοκηπίου με την κλιματική αλλαγή. Όπως θα εξηγήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση Αέριας Ρύπανσης

Διαχείριση Αέριας Ρύπανσης Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Αποφοίτων: Περιβαλλοντική Διαχείριση - Σύγχρονα Εργαλεία Διαχείριση Αέριας Ρύπανσης Νίκος Παπαμανώλης Καθηγητής Αρχιτεκτονικής Τεχνολογίας Πολυτεχνείο Κρήτης npapama@arch.tuc.gr H

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα 16. ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ \ ΜΕ ΤΟΝ ΑΕΡΑ Η ατμοσφαιρική ρύπανση, το φαινόμενο του θερμοκηπίου, και η τρύπα του όζοντος. Η ρύπανση του αέρα

Μάθημα 16. ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ \ ΜΕ ΤΟΝ ΑΕΡΑ Η ατμοσφαιρική ρύπανση, το φαινόμενο του θερμοκηπίου, και η τρύπα του όζοντος. Η ρύπανση του αέρα Μάθημα 16 ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ \ ΜΕ ΤΟΝ ΑΕΡΑ Η ατμοσφαιρική ρύπανση, το φαινόμενο του θερμοκηπίου, και η τρύπα του όζοντος Στο μάθημα αυτό θα αναφερθούμε στην ατμοσφαιρική ρύπανση και στις συνέπειές της. Επιπλέον,

Διαβάστε περισσότερα

Ατμοσφαιρική Ρύπανση

Ατμοσφαιρική Ρύπανση Ατμοσφαιρική Ρύπανση Τι είναι ατμοσφαιρική ρύπανση; Ατμοσφαιρική ρύπανση είναι η εισαγωγή στον αέρα χημικών, αιωρούμενων στερεών ή οργανισμών που προκαλούν προβλήματα υγείας στους ανθρώπους ή σε άλλους

Διαβάστε περισσότερα

Δυναμική Πληθυσμών και Οικοσυστημάτων

Δυναμική Πληθυσμών και Οικοσυστημάτων Δυναμική Πληθυσμών και Οικοσυστημάτων Πληθυσμός Ομάδα ατόμων του ιδίου είδους που συνυπάρχουν χρονικά και τοπικά Πληθυσμιακή Πυκνότητα Απόλυτη Οικολογική Αριθμός ατόμων σε μια ευρεία μονάδα χώρου Αριθμός

Διαβάστε περισσότερα

Μετεωρολογία Κλιματολογία (ΘΕΩΡΙΑ):

Μετεωρολογία Κλιματολογία (ΘΕΩΡΙΑ): Μετεωρολογία Κλιματολογία (ΘΕΩΡΙΑ): Μιχάλης Βραχνάκης Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΙ Θεσσαλίας ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 2 ΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1. Η ΓΗ ΚΑΙ Η ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ ΤΗΣ 1.1. Γενικά 1.2. Στρώματα ή περιοχές της ατμόσφαιρας

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις:

ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: 1. Μία αλεπού και ένα τσακάλι που ζουν σε ένα οικοσύστημα ανήκουν: Α. Στον ίδιο πληθυσμό Β. Στην

Διαβάστε περισσότερα

Θερμική νησίδα», το πρόβλημα στις αστικές περιοχές. Παρουσίαση από την Έψιλον-Έψιλον Α.Ε.

Θερμική νησίδα», το πρόβλημα στις αστικές περιοχές. Παρουσίαση από την Έψιλον-Έψιλον Α.Ε. Θερμική νησίδα», το πρόβλημα στις αστικές περιοχές. Παρουσίαση από την Έψιλον-Έψιλον Α.Ε. Η ένταση της Θερμικής νησίδας στον κόσμο είναι πολύ υψηλή Ένταση της θερμικής νησίδας κυμαίνεται μεταξύ 1-10 o

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντική μηχανική

Περιβαλλοντική μηχανική Περιβαλλοντική μηχανική 2 Εισαγωγή στην Περιβαλλοντική μηχανική Enve-Lab Enve-Lab, 2015 1 Environmental Μεγάλης κλίμακας περιβαλλοντικά προβλήματα Παγκόσμια κλιματική αλλαγή Όξινη βροχή Μείωση στρατοσφαιρικού

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1ο Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις 1 έως 5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή στη φράση, η οποία

Διαβάστε περισσότερα

Φυσική Περιβάλλοντος

Φυσική Περιβάλλοντος ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Φυσική Περιβάλλοντος Το γενικό πρόβλημα της αέριας ρύπανσης Διδάσκοντες: Καθηγητής Π. Κασσωμένος, Λέκτορας Ν. Μπάκας Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΟΙ ΡΥΠΟΙ Ορισμός της ατμοσφαιρικής ρύπανσης

ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΟΙ ΡΥΠΟΙ Ορισμός της ατμοσφαιρικής ρύπανσης ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΟΙ ΡΥΠΟΙ Ορισμός της ατμοσφαιρικής ρύπανσης Ατμοσφαιρική ρύπανση ονομάζεται η παρουσία στην ατμόσφαιρα ρύπων, δηλαδή κάθε είδους ουσιών, θορύβου ή ακτινοβολίας σε ποσότητα, συγκέντρωση ή διάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΚΛΟΙ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ. Η ύλη που υπάρχει διαθέσιμη στη βιόσφαιρα είναι περιορισμένη. Ενώσεις και στοιχεία όπως:

ΚΥΚΛΟΙ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ. Η ύλη που υπάρχει διαθέσιμη στη βιόσφαιρα είναι περιορισμένη. Ενώσεις και στοιχεία όπως: ΚΥΚΛΟΙ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ Η ύλη που υπάρχει διαθέσιμη στη βιόσφαιρα είναι περιορισμένη. Ενώσεις και στοιχεία όπως: Το νερό (Η 2 Ο) Το οξυγόνο (Ο 2 ) Ο άνθρακας (C) Το άζωτο (N 2 ) Το θείο (S) Οφώσφορος(P) κυκλοφορούν

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1. Lasers και Εφαρμογές τους στο Περιβάλλον. Αλέξανδρος Δ. Παπαγιάννης

Κεφάλαιο 1. Lasers και Εφαρμογές τους στο Περιβάλλον. Αλέξανδρος Δ. Παπαγιάννης Σχολή Εφαρμοσμένων Μαθηματικών και Φυσικών Επιστημών Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Lasers και Εφαρμογές τους στο Περιβάλλον Κεφάλαιο 1 Αλέξανδρος Δ. Παπαγιάννης Άδεια Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειτα

Διαβάστε περισσότερα

Lasers και Εφαρµογές τους στη Βιοϊατρική και το Περιβάλλον» ο ΜΕΡΟΣ. Lasers και Εφαρµογές τους στο Περιβάλλον» 9 ο Εξάµηνο

Lasers και Εφαρµογές τους στη Βιοϊατρική και το Περιβάλλον» ο ΜΕΡΟΣ. Lasers και Εφαρµογές τους στο Περιβάλλον» 9 ο Εξάµηνο ΣΕΜΦΕ Ε.Μ.Πολυτεχνείο Lasers και Εφαρµογές τους στη Βιοϊατρική και το Περιβάλλον» 2003-2004 2 ο ΜΕΡΟΣ Lasers και Εφαρµογές τους στο Περιβάλλον» 9 ο Εξάµηνο ιδάσκων: Α. Παπαγιάννης ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 1. οµή και

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ 1. Εισαγωγή. Η ενέργεια, όπως είναι γνωστό από τη φυσική, διαδίδεται με τρεις τρόπους: Α) δι' αγωγής Β) δια μεταφοράς Γ) δι'ακτινοβολίας Ο τελευταίος τρόπος διάδοσης

Διαβάστε περισσότερα

Όξινη βροχή. Όξινη ονομάζεται η βροχή η οποία έχει ph μικρότερο από 5.6.

Όξινη βροχή. Όξινη ονομάζεται η βροχή η οποία έχει ph μικρότερο από 5.6. Όξινη βροχή Οξύτητα είναι η συγκέντρωση ιόντων υδρογόνου σε μια ουσία όπως αυτή ορίζεται από τον αρνητικό λογάριθμο της συγκέντρωσης των ιόντων του υδρογόνου (ph). Το καθαρό νερό έχει ουδέτερο ph ίσο με

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ Η ΣΧΕΣΗ ΜΑΣ ΜΕ ΤΗ ΓΗ Δ. ΑΡΖΟΥΜΑΝΙΔΟΥ

ΦΥΣΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ Η ΣΧΕΣΗ ΜΑΣ ΜΕ ΤΗ ΓΗ Δ. ΑΡΖΟΥΜΑΝΙΔΟΥ ΦΥΣΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ Η ΣΧΕΣΗ ΜΑΣ ΜΕ ΤΗ ΓΗ Δ. ΑΡΖΟΥΜΑΝΙΔΟΥ είναι οι παραγωγικές δυνάμεις ή το αποτέλεσμα των παραγωγικών δυνάμεων που υπάρχουν και δρουν στο φυσικό περιβάλλον και που για τον σημερινό άνθρωπο μπορούν,

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗΣ ΡΥΠΑΝΣΗΣ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ. Δεκέμβριος 2012

ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗΣ ΡΥΠΑΝΣΗΣ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ. Δεκέμβριος 2012 Σελίδα1 ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗΣ ΡΥΠΑΝΣΗΣ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ Δεκέμβριος 2012 Τα τελευταία δύο χρόνια οι επιστήμονες παρατηρούν στα μεγάλα αστικά κέντρα ότι η στροφή στη φθηνότερη

Διαβάστε περισσότερα

Ν + O ΝO+N Μηχανισµός Zel'dovich Ν + O ΝO+O ΝO+H N + OH 4CO + 2ΗΟ + 4ΝΟ 5Ο 6ΗΟ + 4ΝΟ 4HCN + 7ΗΟ 4ΝΗ + CN + H O HCN + OH

Ν + O ΝO+N Μηχανισµός Zel'dovich Ν + O ΝO+O ΝO+H N + OH 4CO + 2ΗΟ + 4ΝΟ 5Ο 6ΗΟ + 4ΝΟ 4HCN + 7ΗΟ 4ΝΗ + CN + H O HCN + OH Τεχνολογίες ελέγχου των εκποµπών των Συµβατικών Ατµοηλεκτρικών Σταθµών (ΣΑΗΣ) µε καύσιµο άνθρακα ρ. Ανανίας Τοµπουλίδης Τµ. Μηχανολόγων Μηχανικών, Πανεπιστήµιο υτικής Μακεδονίας Εκποµπές NO Χ που παράγονται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΕΡΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗ. Βλυσίδης Απόστολος Καθηγητής ΕΜΠ

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΕΡΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗ. Βλυσίδης Απόστολος Καθηγητής ΕΜΠ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΕΡΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗ Βλυσίδης Απόστολος Καθηγητής ΕΜΠ Άδεια Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό υλικό, όπως εικόνες,

Διαβάστε περισσότερα

Ε ΑΦΟΣ. Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά

Ε ΑΦΟΣ. Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά Ε ΑΦΟΣ Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Έδαφος Το έδαφος σχηµατίζεται από τα προϊόντα της αποσάθρωσης των πετρωµάτων του υποβάθρου (µητρικό πέτρωµα) ή των πετρωµάτων τω γειτονικών

Διαβάστε περισσότερα

η βελτίωση της ποιότητας του αέρα στα κράτη µέλη της ΕΕ και, ως εκ τούτου, η ενεργός προστασία των πολιτών έναντι των κινδύνων για την υγεία που

η βελτίωση της ποιότητας του αέρα στα κράτη µέλη της ΕΕ και, ως εκ τούτου, η ενεργός προστασία των πολιτών έναντι των κινδύνων για την υγεία που Τεχνολογίες ελέγχου των εκποµπών των Συµβατικών Ατµοηλεκτρικών Σταθµών (ΣΑΗΣ) µε καύσιµο άνθρακα ρ. Αντώνιος Τουρλιδάκης Τµ. Μηχανολόγων Μηχανικών, Πανεπιστήµιο υτικής Μακεδονίας Τύποι εκποµπών που εκλύονται

Διαβάστε περισσότερα

Οι κλιματικές ζώνες διακρίνονται:

Οι κλιματικές ζώνες διακρίνονται: Οι κλιματικές ζώνες διακρίνονται: την τροπική ζώνη, που περιλαμβάνει τις περιοχές γύρω από τον Ισημερινό. Το κλίμα σε αυτές τις περιοχές είναι θερμό και υγρό, η θερμοκρασία είναι συνήθως πάνω από 20 βαθμούς

Διαβάστε περισσότερα

Πιλοτική Μελέτη. Ατμοσφαιρικής. Ρύπανσης στον Δήμο της Ελευσίνας. Εργαστήριο Μελέτης. Ατμοσφαιρικής. Ρύπανσης

Πιλοτική Μελέτη. Ατμοσφαιρικής. Ρύπανσης στον Δήμο της Ελευσίνας. Εργαστήριο Μελέτης. Ατμοσφαιρικής. Ρύπανσης Πιλοτική Μελέτη Εργαστήριο Μελέτης Ατμοσφαιρικής Ρύπανσης Ατμοσφαιρικής Ρύπανσης στον Δήμο της Ελευσίνας Πανδής Σπύρος Καλτσονούδης Χρήστος Φλώρου Καλλιόπη Σταθμοί Μετρήσεων Δημοτικό parking 2012-2013

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Επιστήμη του Μηχανικού Περιβάλλοντος Δ Ι Δ Α Σ Κ Ο Υ Σ Α Κ Ρ Ε Σ Τ Ο Υ Α Θ Η Ν Α Δ Ρ. Χ Η Μ Ι Κ Ο Σ Μ Η Χ Α Ν Ι Κ Ο Σ

Εισαγωγή στην Επιστήμη του Μηχανικού Περιβάλλοντος Δ Ι Δ Α Σ Κ Ο Υ Σ Α Κ Ρ Ε Σ Τ Ο Υ Α Θ Η Ν Α Δ Ρ. Χ Η Μ Ι Κ Ο Σ Μ Η Χ Α Ν Ι Κ Ο Σ Εισαγωγή στην Επιστήμη του Μηχανικού Περιβάλλοντος Δ Ι Δ Α Σ Κ Ο Υ Σ Α Κ Ρ Ε Σ Τ Ο Υ Α Θ Η Ν Α Δ Ρ. Χ Η Μ Ι Κ Ο Σ Μ Η Χ Α Ν Ι Κ Ο Σ Εισαγωγή στην Επιστήμη του Μηχανικού Περιβάλλοντος 1 ΜΑΘΗΜΑ 2 Ο & 3 O

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΕΩΧΗΜΙΚΟΙ ΚΥΚΛΟΙ Βιογεωχημικός κύκλος

ΒΙΟΓΕΩΧΗΜΙΚΟΙ ΚΥΚΛΟΙ Βιογεωχημικός κύκλος ΒΙΟΓΕΩΧΗΜΙΚΟΙ ΚΥΚΛΟΙ Βιογεωχημικός κύκλος ενός στοιχείου είναι, η επαναλαμβανόμενη κυκλική πορεία του στοιχείου στο οικοσύστημα. Οι βιογεωχημικοί κύκλοι, πραγματοποιούνται με την βοήθεια, βιολογικών, γεωλογικών

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι άμεση ρύπανση?

Τι είναι άμεση ρύπανση? ΡΥΠΑΝΣΗ ΝΕΡΟΥ Τι είναι ρύπανση; Ρύπανση μπορεί να θεωρηθεί η δυσμενής μεταβολή των φυσικοχημικών ή βιολογικών συνθηκών ενός συγκεκριμένου περιβάλλοντος ή/και η βραχυπρόθεσμη ή μακροπρόθεσμη βλάβη στην

Διαβάστε περισσότερα

Η οικολογία και οι περιβαλλοντικές επιστήμες

Η οικολογία και οι περιβαλλοντικές επιστήμες Η οικολογία και οι περιβαλλοντικές επιστήμες Χαρακτηριστικά της μελέτης του περιβάλλοντος Διεπιστημονική, καθώς αποτελεί μια σύνθεση των φυσικών, χημικών, βιολογικών και κοινωνικών επιστημών, και Εφαρμοσμένη,

Διαβάστε περισσότερα

ΡΥΠΑΝΣΗ. Ρύποι. Αντίδραση βιολογικών συστημάτων σε παράγοντες αύξησης

ΡΥΠΑΝΣΗ. Ρύποι. Αντίδραση βιολογικών συστημάτων σε παράγοντες αύξησης ΡΥΠΑΝΣΗ 91 είναι η άμεση ή έμμεση διοχέτευση από τον άνθρωπο στο υδάτινο περιβάλλον ύλης ή ενέργειας με επιβλαβή αποτελέσματα για τους οργανισμούς ( ο ορισμός της ρύπανσης από τον ΟΗΕ ) Ρύποι Φυσικοί (εκρήξεις

Διαβάστε περισσότερα

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Αποφλοίωση και καθαρισμός Πολλά φυτικά προϊόντα π.χ, μήλα, πατάτες χρειάζονται αποφλοίωση ή καθαρισμό μερικών τμημάτων τους πριν από την κατεργασία.

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία στο μάθημα «Οικολογία για μηχανικούς» Θέμα: «Το φαινόμενο του θερμοκηπίου»

Εργασία στο μάθημα «Οικολογία για μηχανικούς» Θέμα: «Το φαινόμενο του θερμοκηπίου» Εργασία στο μάθημα «Οικολογία για μηχανικούς» Θέμα: «Το φαινόμενο του θερμοκηπίου» Επιβλέπουσα καθηγήτρια: κ.τρισεύγενη Γιαννακοπούλου Ονοματεπώνυμο: Πάσχος Απόστολος Α.Μ.: 7515 Εξάμηνο: 1 ο Το φαινόμενο

Διαβάστε περισσότερα

1. Σύντοµα Ιστορικά Στοιχεία

1. Σύντοµα Ιστορικά Στοιχεία ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗ ΡΥΠΑΝΣΗ ηµήτρη Μελά Τµήµα Φυσικής Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης 1. Σύντοµα Ιστορικά Στοιχεία Η περιβαλλοντική ρύπανση δεν είναι νέο φαινόµενο. Ένας από τους λόγους που ανάγκαζαν τις

Διαβάστε περισσότερα

Η ατμοσφαιρική ρύπανση στην Αθήνα

Η ατμοσφαιρική ρύπανση στην Αθήνα Υ.ΠΕ.ΧΩ.Δ.Ε. ΓΕΝ. Δ/ΝΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Δ/ΝΣΗ ΕΛΕΓΧΟΥ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗΣ ΡΥΠΑΝΣΗΣ & ΘΟΡΥΒΟΥ Η ατμοσφαιρική ρύπανση στην Αθήνα Δρ. Αναστάσιος Αδαμόπουλος Η ατμοσφαιρική ρύπανση στην Αθήνα Η αστική ρύπανση οφείλεται

Διαβάστε περισσότερα

Μετεωρολογία Κλιματολογία (ΘΕΩΡΙΑ):

Μετεωρολογία Κλιματολογία (ΘΕΩΡΙΑ): Μετεωρολογία Κλιματολογία (ΘΕΩΡΙΑ): Μιχάλης Βραχνάκης Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΙ Θεσσαλίας ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 6 ΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1. Η ΓΗ ΚΑΙ Η ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ ΤΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2. ΗΛΙΑΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3. ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντικά Συστήματα Ενότητα 8: Οικοσυστήματα (II)

Περιβαλλοντικά Συστήματα Ενότητα 8: Οικοσυστήματα (II) Περιβαλλοντικά Συστήματα Ενότητα 8: Οικοσυστήματα (II) Χαραλαμπίδης Γεώργιος Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος και Μηχανικών Αντιρρύπανσης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα: Μετεωρολογία-Κλιματολογία. Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα: Μετεωρολογία-Κλιματολογία. Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου 7. ΤΟ ΝΕΡΟ ΤΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα: Μετεωρολογία-Κλιματολογία. Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου 1 7. ΤΟ ΝΕΡΟ ΤΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Φυσικοί ρύποι H χλωρίδα της γης (µεγαλύτερη φυσική πηγή εκποµπής αερίων ρύπων ) Τα δέντρα και τα φυτά µέσω της φωτοσύνθεσης Ανθρώπινες ραστηριότητες

Φυσικοί ρύποι H χλωρίδα της γης (µεγαλύτερη φυσική πηγή εκποµπής αερίων ρύπων ) Τα δέντρα και τα φυτά µέσω της φωτοσύνθεσης Ανθρώπινες ραστηριότητες Ατµοσφαιρική ρύπανση Μαρή Νεαμονίτης Παλαιολόγου Παπαβασιλείου Ορισµός Ανεπιθύµητη αλλαγή στα φυσικά, χηµικά και βιολογικά χαρακτηριστικά του αέρα ζηµιογόνος για όλους τους οργανισµούς Πώς προκαλείται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑ ΟΤΕΟ 5. Κωδικός Έργου : 05B-NON-EU-349 [ΟΠΣ: 96δ]

ΠΑΡΑ ΟΤΕΟ 5. Κωδικός Έργου : 05B-NON-EU-349 [ΟΠΣ: 96δ] ΠΑΡΑ ΟΤΕΟ 5 Συσχέτιση των αποτελεσµάτων του µοντέλου υπολογισµού της έκθεσης του πληθυσµού της Αθήνας στα αερολύµατα µε επιδηµιολογικά δεδοµένα (δείκτες υγείας) στο Λεκανοπέδιο Αθηνών Τίτλος Έργου : Αξιολόγηση

Διαβάστε περισσότερα

Αποσάθρωση. Κεφάλαιο 2 ο. ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΔΑΦΩΝ

Αποσάθρωση. Κεφάλαιο 2 ο. ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΔΑΦΩΝ Κεφάλαιο 2 ο. ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΔΑΦΩΝ Αποσάθρωση Ονομάζουμε τις μεταβολές στο μέγεθος, σχήμα και την εσωτερική δομή και χημική σύσταση τις οποίες δέχεται η στερεά φάση του εδάφους με την επίδραση των παραγόντων

Διαβάστε περισσότερα

ΓΓ/Μ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΟΡΟΣΗΜΟ. Τεύχος 2ο: Υδρογονάνθρακες Πετρέλαιο Προϊόντα από υδρογονάνθρακες Αιθανόλη - Ζυμώσεις

ΓΓ/Μ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΟΡΟΣΗΜΟ. Τεύχος 2ο: Υδρογονάνθρακες Πετρέλαιο Προϊόντα από υδρογονάνθρακες Αιθανόλη - Ζυμώσεις ΓΓ/Μ2 05-06 ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΟΡΟΣΗΜΟ Τεύχος 2ο: Υδρογονάνθρακες Πετρέλαιο Προϊόντα από υδρογονάνθρακες Αιθανόλη - Ζυμώσεις 140 ΧΗΜΕΙΑ: Υδρογονάνθρακες- Πετρέλαιο - Προιόντα από υδρογονάνθρακες - Αιθανόλη

Διαβάστε περισσότερα

Είναι: µίγµα αέριων υδρογονανθράκων µε κύριο συστατικό το µεθάνιο, CH 4 (µέχρι και 90%)

Είναι: µίγµα αέριων υδρογονανθράκων µε κύριο συστατικό το µεθάνιο, CH 4 (µέχρι και 90%) Φυσικό αέριο Βιοαέριο Αλκάνια ΦΥΣΙΚΟ ΑΕΡΙΟ Είναι: µίγµα αέριων υδρογονανθράκων µε κύριο συστατικό το µεθάνιο, CH 4 (µέχρι και 90%) Χρησιµοποιείται ως: Καύσιµο Πρώτη ύλη στην πετροχηµική βιοµηχανία Πλεονεκτήµατα

Διαβάστε περισσότερα

Συγκριτική ανάλυση ατμοσφαιρικής ρύπανσης σε αστικές περιοχές Διαχρονική εξέλιξη

Συγκριτική ανάλυση ατμοσφαιρικής ρύπανσης σε αστικές περιοχές Διαχρονική εξέλιξη 1η Ημερίδα Εταιρείας Δημόσιας και Περιβαλλοντικής Υγιεινής 11 Ιουνίου 2010, Λάρισα Συγκριτική ανάλυση ατμοσφαιρικής ρύπανσης σε αστικές περιοχές Διαχρονική εξέλιξη Τσιρόπουλος Νικ. Αναπληρωτής Καθηγητής,

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Σταύρος Καραθανάσης

Δρ. Σταύρος Καραθανάσης Δρ. Σταύρος Καραθανάσης Γενικές Έννοιες Φωτοχημείας Ο σχηματισμός του όζοντος και γενικότερα της δευτερογενούς ρύπανσης στην ατμόσφαιρα των αστικών περιοχών είναι αποτέλεσμα φωτοχημικών διεργασιών. Όταν

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΓΕΝΙΚΟ ΜΕΡΟΣ ΟΡΓΑΝΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΓΕΝΙΚΟ ΜΕΡΟΣ ΟΡΓΑΝΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΓΕΝΙΚΟ ΜΕΡΟΣ ΟΡΓΑΝΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Οργανικές ενώσεις Οργανική Χημεία είναι ο κλάδος της Χημείας που ασχολείται με τις ενώσεις του άνθρακα (C). Οργανικές ενώσεις ονομάζονται οι χημικές ενώσεις που

Διαβάστε περισσότερα

Ατμοσφαιρική Ρύπανση

Ατμοσφαιρική Ρύπανση ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 7: Ισοζύγιο ενέργειας στο έδαφος Μουσιόπουλος Νικόλαος Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΥΤΕΡΑ 18 ΜΑΪΟΥ 2009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΥΤΕΡΑ 18 ΜΑΪΟΥ 2009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ 1 ΘΕΜΑ 1ο ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΥΤΕΡΑ 18 ΜΑΪΟΥ 2009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό καθεµιάς από τις παρακάτω ηµιτελείς

Διαβάστε περισσότερα

ΡΥΠΑΝΣΗ ΑΣΤΙΚΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ

ΡΥΠΑΝΣΗ ΑΣΤΙΚΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ ΡΥΠΑΝΣΗ ΑΣΤΙΚΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ Είδη ρύπανσης Το νέφος του Λονδίνου (1950) Πρωτογενείς ρύποι: Μονοξείδιο του άνθρακα, ιοξείδιο του θείου Καπνός Το νέφος του Λος Άντζελες (1970) ευτερογενείς ρύποι: Όζον Mόλυβδος

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΧΡΗΣΗ ΟΖΟΝΤΟΣ ΣΤΗΝ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΕ ΠΥΡΓΟΥΣ ΨΥΞΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΧΡΗΣΗ ΟΖΟΝΤΟΣ ΣΤΗΝ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΕ ΠΥΡΓΟΥΣ ΨΥΞΗΣ ΧΡΗΣΗ ΟΖΟΝΤΟΣ ΣΤΗΝ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΕ ΠΥΡΓΟΥΣ ΨΥΞΗΣ Η χρήση του όζοντος για την κατεργασία νερού σε πύργους ψύξης αυξάνει σηµαντικά τα τελευταία χρόνια και αρκετές έρευνες και εφαρµογές που έχουν

Διαβάστε περισσότερα

Κων/νος Ι. Δελήμπασης, Χημικός Μηχανικός

Κων/νος Ι. Δελήμπασης, Χημικός Μηχανικός Αέρια ρύπανση: Θεσμικό πλαίσιο, πηγές & υφιστάμενη κατάσταση στην ευρύτερη περιοχή της Λάρισας Κων/νος Ι. Δελήμπασης, Χημικός Μηχανικός ΤΕΕ τμ. Κεντρ. & Δυτ. Θεσσαλίας, Μ.Ε. Περιβάλλοντος & Αειφορίας ΙΟΥΝΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Δασική Εδαφολογία. Εδαφογένεση

Δασική Εδαφολογία. Εδαφογένεση Δασική Εδαφολογία Εδαφογένεση Σχηματισμός της στερεάς φάσης του εδάφους Η στερεά φάση του εδάφους σχηματίζεται από τα προϊόντα της αποσύνθεσης των φυτικών και ζωικών υπολειμμάτων μαζί με τα προϊόντα της

Διαβάστε περισσότερα

Μπορεί η διαχείριση των εδαφικών πόρων να συμβάλλει στη μείωση των αερίων του θερμοκηπίου;

Μπορεί η διαχείριση των εδαφικών πόρων να συμβάλλει στη μείωση των αερίων του θερμοκηπίου; Μπορεί η διαχείριση των εδαφικών πόρων να συμβάλλει στη μείωση των αερίων του θερμοκηπίου; Δημ. Αλιφραγκής Καθηγητής Εργαστήριο Δασικής Εδαφολογίας ΑΠΘ Αύξηση του ρυθμού δέσμευσης του διοξειδίου του άνθρακα

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ 1 Ο ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΘΕΡΙΝΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 12/01/2014

ΘΕΜΑ 1 Ο ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΘΕΡΙΝΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 12/01/2014 ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΘΕΡΙΝΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 12/01/2014 ΘΕΜΑ 1 Ο Να επιλέξετε την φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: 1. Διαπνοή είναι η: Α.

Διαβάστε περισσότερα

Ενεργειακή Αξιοποίηση Βιομάζας. Δρ Θρασύβουλος Μανιός Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΙ Κρήτης ΣΕΠ στην ΠΣΕ50

Ενεργειακή Αξιοποίηση Βιομάζας. Δρ Θρασύβουλος Μανιός Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΙ Κρήτης ΣΕΠ στην ΠΣΕ50 Ενεργειακή Αξιοποίηση Βιομάζας Δρ Θρασύβουλος Μανιός Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΙ Κρήτης ΣΕΠ στην ΠΣΕ50 Τι ορίζουμε ως «βιομάζα» Ως βιομάζα ορίζεται η ύλη που έχει βιολογική (οργανική) προέλευση. Πρακτικά,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΠΕΙΡΑΙΑ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΔΟΜΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓ ΑΣΙΑ ΘΕΜΑ :

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΠΕΙΡΑΙΑ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΔΟΜΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓ ΑΣΙΑ ΘΕΜΑ : ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΠΕΙΡΑΙΑ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΔΟΜΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓ ΑΣΙΑ ΘΕΜΑ : ΑΣΤΙΚΟΣ ΣΤΑΘΜΟΣ ΕΛΕΓΧΟΥ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗΣ ΡΥΠΑΝΣΗΣ ΚΑΙ ΜΕΤΕΩΡΟΛΟΓΙΚΩΝ ΠΑΡΑΜΕΤΡΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΕΓΧΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΟΥ ΑΕΡΑ ΣΕ ΚΤΗΡΙΑ

ΕΛΕΓΧΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΟΥ ΑΕΡΑ ΣΕ ΚΤΗΡΙΑ ΕΛΕΓΧΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΟΥ ΑΕΡΑ ΣΕ ΚΤΗΡΙΑ Έλεγχος Ποιότητας Υλικών ΛΕΙΒΑΔΑΡΑ ΘΕΟΔΩΡΑ ΚΑΡΑΓΚΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΑΘΗΝΑ 2007 ΕΙΣΑΓΩΓΗ O σύγχρονος τρόπος ζωής επιβάλλει σε πολλούς ανθρώπους να περνούν τουλάχιστον

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντικά Συστήματα

Περιβαλλοντικά Συστήματα Περιβαλλοντικά Συστήματα Ενότητα 5: Το Φαινόμενο της Καταστροφής του Ατμοσφαιρικού Όζοντος Χαραλαμπίδης Γεώργιος Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος και Μηχανικών Αντιρρύπανσης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Χαράλαμπος Φείδας Αν. Καθηγητής. Τομέας Μετεωρολογίας & Κλιματολογίας, Τμήμα Γεωλογίας Α.Π.Θ.

Χαράλαμπος Φείδας Αν. Καθηγητής. Τομέας Μετεωρολογίας & Κλιματολογίας, Τμήμα Γεωλογίας Α.Π.Θ. Χαράλαμπος Φείδας Αν. Καθηγητής Τομέας Μετεωρολογίας & Κλιματολογίας, Τμήμα Γεωλογίας Α.Π.Θ. 1 η εικόνα της γης από δορυφόρο (Explorer 6) 14 Αυγούστου 1959 Νέφωση στην περιοχή του Ειρηνικού Ωκεανού 3.1

Διαβάστε περισσότερα

Ατμοσφαιρική Ρύπανση: Μέτρα Αντιμετώπισης της Αστικής. καύσιμα κλπ).

Ατμοσφαιρική Ρύπανση: Μέτρα Αντιμετώπισης της Αστικής. καύσιμα κλπ). Ατμοσφαιρική Ρύπανση: Μέτρα Αντιμετώπισης της Αστικής Ατμοσφαιρικής Ρύπανσης (κυκλοφορία, καύσιμα κλπ). HELECO 2011- Προσυνεδριακή Ημερίδα ΛΑΡΙΣΑ 4 Ιουνίου 2010 Αθανάσιος Κόκκαλης,Χημικός Μηχ/κός, MSc,

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ ΤΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ

ΦΥΣΙΚΗ ΤΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ Μερικές συμπληρωματικές σημειώσεις στη ΦΥΣΙΚΗ ΤΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ Ενεργειακό ισοζύγιο της Γης Εισερχόμενη και εξερχόμενη Ακτινοβολία Εισερχόμενη Ηλιακή Ακτινοβολία Εξερχόμενη Γήινη ακτινοβολία Ορατή ακτινοβολία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ. Ατμοσφαιρική ρύπανση Αιθαλομίχλη το χειμώνα, φωτοχημικό νέφος το καλοκαίρι. Ηλικιακή ομάδα 9-12

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ. Ατμοσφαιρική ρύπανση Αιθαλομίχλη το χειμώνα, φωτοχημικό νέφος το καλοκαίρι. Ηλικιακή ομάδα 9-12 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ Ατμοσφαιρική ρύπανση Αιθαλομίχλη το χειμώνα, φωτοχημικό νέφος το καλοκαίρι Ηλικιακή ομάδα 9-12 Φυσική καταστροφή, ηλικιακή ομάδα, γνωστικό αντικείμενο Το σενάριο απευθύνεται σε μαθητές

Διαβάστε περισσότερα

Σύσταση. Ιδιότητες H 2 O. Γενικές. (non-si) Φυσικές

Σύσταση. Ιδιότητες H 2 O. Γενικές. (non-si) Φυσικές Νερό Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια Το νερό σε στερεά (παγόβουνο), υγρή (θάλασσα) και αέρια (σύννεφα) µορφή Το νερό (ή στη καθαρεύουσα ύδωρ, λέξη από την οποία και πολλοί οι παράγωγοι

Διαβάστε περισσότερα

Σχολική Μονάδα: 2 ο ΤΕΕ Σταυρούπολης 2 ο ΣΕΚ Σταυρούπολης Λαγκαδά 197, Θέµα Προγράµµατος: Στόχος Προγράµµατος

Σχολική Μονάδα: 2 ο ΤΕΕ Σταυρούπολης 2 ο ΣΕΚ Σταυρούπολης Λαγκαδά 197, Θέµα Προγράµµατος: Στόχος Προγράµµατος ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ Σχολική Μονάδα: 2 ο ΤΕΕ Σταυρούπολης 2 ο ΣΕΚ Σταυρούπολης Λαγκαδά 197, 564 30 Παιδαγωγική Οµάδα Προγράµµατος: Γιαννουλάκης Θεολόγος Τεχνολόγος Τροφίµων (ΠΕ 18) Σπανοµήτσιος

Διαβάστε περισσότερα

Αγρομετεωρολογία - Κλιματολογία

Αγρομετεωρολογία - Κλιματολογία Αγρομετεωρολογία - Κλιματολογία 5 ο Μάθημα 4.1 Εξάτμιση Η ατμόσφαιρα, κυρίως στο κατώτερο τμήμα της, περιέχει πάντοτε μια μεταβλητή ποσότητα νερού. Η ποσότητα αυτή παρουσιάζεται σε αέρια κατάσταση (υδρατμοί),

Διαβάστε περισσότερα

ΡΑΔΙΟΛΥΣΗ: Χημικά και Βιοχημικά φαινόμενα παρατηρούμενα σε υλικό μετά την έκθεσή του σε ιοντίζουσες ακτινοβολίες υψηλής ενέργειας

ΡΑΔΙΟΛΥΣΗ: Χημικά και Βιοχημικά φαινόμενα παρατηρούμενα σε υλικό μετά την έκθεσή του σε ιοντίζουσες ακτινοβολίες υψηλής ενέργειας ΡΑΔΙΟΛΥΣΗ: Χημικά και Βιοχημικά φαινόμενα παρατηρούμενα σε υλικό μετά την έκθεσή του σε ιοντίζουσες ακτινοβολίες υψηλής ενέργειας Η επίδραση οποιασδήποτε ιοντίζουσας ακτινοβολίας πάνω στην ύλη μπορεί να

Διαβάστε περισσότερα

4.1 Εισαγωγή. Μετεωρολογικός κλωβός

4.1 Εισαγωγή. Μετεωρολογικός κλωβός 4 Θερμοκρασία 4.1 Εισαγωγή Η θερμοκρασία αποτελεί ένα μέτρο της θερμικής κατάστασης ενός σώματος, δηλ. η θερμοκρασία εκφράζει το πόσο ψυχρό ή θερμό είναι το σώμα. Η θερμοκρασία του αέρα μετράται διεθνώς

Διαβάστε περισσότερα

Γενικές Αρχές Οικολογίας

Γενικές Αρχές Οικολογίας Γενικές Αρχές Οικολογίας Γιώργος Αμπατζίδης Παιδαγωγικό Τμήμα Ειδικής Αγωγής, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ακαδημαϊκό έτος 2016-17 Στο προηγούμενο μάθημα Τροφική αλυσίδα Τροφικό πλέγμα Τροφικό επίπεδο Πυραμίδα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΥΣΑΕΡΙΑ ΚΑΤΑΛΥΤΕΣ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ Ενεργειακό πρόβληµα Τεράστιες απαιτήσεις σε ενέργεια µε αµφίβολη µακροπρόθεσµη επάρκεια ενεργειακών πόρων Μικρή απόδοση των σηµερινών µέσων αξιοποίησης της ενέργειας (π.χ.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗ ΡΥΠΑΝΣΗ. A. Λονδίνο B. Αθήνα

ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗ ΡΥΠΑΝΣΗ. A. Λονδίνο B. Αθήνα ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗ ΡΥΠΑΝΣΗ A. Λονδίνο B. Αθήνα A. Λονδίνο Απόσπασµα από το AIR POLLUTION του Henry C. Perkins, U.S., 1974 Σελίδες 332, 341, 342, 343 B. Αθήνα Στοιχεία ατµοσφαιρικής ρύπανσης µέτρα για τα

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ Ι Ενότητα 16: Χημεία Αέρα και νερού, Ρύπανση

ΧΗΜΕΙΑ Ι Ενότητα 16: Χημεία Αέρα και νερού, Ρύπανση ΧΗΜΕΙΑ Ι Ενότητα 16: Χημεία Αέρα και νερού, Ρύπανση Χρυσή Κ. Καραπαναγιώτη Τμήμα Χημείας Δομή της ατμόσφαιρας Τροπόσφαιρα (κλίμα) Στρατόσφαιρα (όζον) Μεσόσφαιρα Θερμόσφαιρα Σύσταση της τροπόσφαιρας Άζωτο

Διαβάστε περισσότερα

Επίκουρος Καθηγητής Π. Μελίδης

Επίκουρος Καθηγητής Π. Μελίδης Χαρακτηριστικά υγρών αποβλήτων Επίκουρος Καθηγητής Π. Μελίδης Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος Εργαστήριο Διαχείρισης και Τεχνολογίας Υγρών Αποβλήτων Τα υγρά απόβλητα μπορεί να προέλθουν από : Ανθρώπινα απόβλητα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ ΤΟΥ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΟΥ

ΤΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ ΤΟΥ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΟΥ ΤΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ ΤΟΥ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΟΥ.. Όλα όσα πρέπει να μάθετε για το φαινόμενο του θερμοκηπίου, πως δημιουργείται το πρόβλημα και τα συμπεράσματα που βγαίνουν από όλο αυτό. Διαβάστε Και Μάθετε!!! ~ ΤΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

Η πραγματική «άβολη» αλήθεια. Φαινόμενο θερμοκηπίου, αύξηση της θερμοκρασίας της Γης

Η πραγματική «άβολη» αλήθεια. Φαινόμενο θερμοκηπίου, αύξηση της θερμοκρασίας της Γης Η πραγματική «άβολη» αλήθεια Φαινόμενο θερμοκηπίου, αύξηση της θερμοκρασίας της Γης 1 Βασικές παρερμηνείες 1.Συμπεριφέρεται η Γη σαν ένα πραγματικό θερμοκήπιο; 2.Είναι το αποκαλούμενο φαινόμενο του θερμοκηπίου

Διαβάστε περισσότερα

Φοιτητες: Σαμακός Φώτιος Παναγιώτης 7442 Ζάπρης Αδαμάντης 7458

Φοιτητες: Σαμακός Φώτιος Παναγιώτης 7442 Ζάπρης Αδαμάντης 7458 Φοιτητες: Σαμακός Φώτιος Παναγιώτης 7442 Ζάπρης Αδαμάντης 7458 1.ΕΙΣΑΓΩΓΗ 2.ΣΤΟΙΧΕΙΑΡΥΠΑΝΣΗΣ 2.1 ΠΑΘΟΦΟΝΟΙ ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ 2.1.1 ΒΑΚΤΗΡΙΑ 2.1.2 ΙΟΙ 2.1.3 ΠΡΩΤΟΖΩΑ 2.2 ΑΝΟΡΓΑΝΕΣ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΚΕΣ ΔΙΑΛΥΤΕΣ ΣΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου 2. ΗΛΙΑΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου ΗΛΙΑΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ Με τον όρο ακτινοβολία

Διαβάστε περισσότερα

ΦΩΤΟΣΥΝΘΕΣΗ. Αυτότροφοι και ετερότροφοι οργανισμοί. Καρβουντζή Ηλιάνα Βιολόγος

ΦΩΤΟΣΥΝΘΕΣΗ. Αυτότροφοι και ετερότροφοι οργανισμοί. Καρβουντζή Ηλιάνα Βιολόγος ΦΩΤΟΣΥΝΘΕΣΗ Αυτότροφοι και ετερότροφοι οργανισμοί Η ζωή στον πλανήτη μας στηρίζεται στην ενέργεια του ήλιου. Η ενέργεια αυτή εκπέμπεται με τη μορφή ακτινοβολίας. Ένα πολύ μικρό μέρος αυτής της ακτινοβολίας

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΟ ΑΕΡΙΟ. Εργασία των μαθητριών: Μπουδαλάκη Κλεοπάτρα, Λιολιοσίδου Χριστίνα, Υψηλοπούλου Δέσποινα.

ΦΥΣΙΚΟ ΑΕΡΙΟ. Εργασία των μαθητριών: Μπουδαλάκη Κλεοπάτρα, Λιολιοσίδου Χριστίνα, Υψηλοπούλου Δέσποινα. ΦΥΣΙΚΟ ΑΕΡΙΟ Εργασία των μαθητριών: Μπουδαλάκη Κλεοπάτρα, Λιολιοσίδου Χριστίνα, Υψηλοπούλου Δέσποινα. ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΑΕΡΙΟ Το φυσικό αέριο είναι: Το φυσικό αέριο είναι ένα φυσικό προϊόν που βρίσκεται

Διαβάστε περισσότερα

Το σημερινό θέμα μας είναι το φυσικό περιβάλλον. Το φυσικό περιβάλλον είναι ένα πολύπλοκο σύστημα που συνεχώς μεταβάλλεται και εξελίσσεται και

Το σημερινό θέμα μας είναι το φυσικό περιβάλλον. Το φυσικό περιβάλλον είναι ένα πολύπλοκο σύστημα που συνεχώς μεταβάλλεται και εξελίσσεται και Το σημερινό θέμα μας είναι το φυσικό περιβάλλον. Το φυσικό περιβάλλον είναι ένα πολύπλοκο σύστημα που συνεχώς μεταβάλλεται και εξελίσσεται και αυτοοργανώνεται! 1 Κάθε πολύπλοκο σύστημα το προσεγγίζουμε

Διαβάστε περισσότερα

Μέλη Ομάδας: Κοντόπουλος Φάνης Λούβης Γιάννης Λυμπεροπούλου Ηλιάννα Παπαζώτος Βασίλης Φωστιέρης Νικόλας

Μέλη Ομάδας: Κοντόπουλος Φάνης Λούβης Γιάννης Λυμπεροπούλου Ηλιάννα Παπαζώτος Βασίλης Φωστιέρης Νικόλας Α Αρσάκειο Γενικό Λύκειο Ψυχικού Ερευνητική εργασία Β τετραμήνου Θέμα: Το νερό στη φύση-εξοικονόμηση νερού-προστασία υδάτινων πόρων Μέλη Ομάδας: Κοντόπουλος Φάνης Λούβης Γιάννης Λυμπεροπούλου Ηλιάννα Παπαζώτος

Διαβάστε περισσότερα

Ήπιες µορφές ενέργειας

Ήπιες µορφές ενέργειας ΕΒ ΟΜΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ήπιες µορφές ενέργειας Α. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Επιλέξετε τη σωστή από τις παρακάτω προτάσεις, θέτοντάς την σε κύκλο. 1. ΥΣΑΡΕΣΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΣΥΝΕΠΕΙΑ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΤΩΝ ΟΡΥΚΤΩΝ ΚΑΥΣΙΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Σώστε τη γη. Κρεσφόντης Χρυσοσπάθης

Σώστε τη γη. Κρεσφόντης Χρυσοσπάθης Επειδή ο πληθυσμός της γης και οι ανθρώπινες δραστηριότητες αυξάνοντας συνεχώς, χρησιμοποιούμε όλο και περισσότερο γλυκό νερό. Με τον τρόπο αυτό, όπως υποστηρίζουν οι επιστήμονες, το γλυκό νερό ρυπαίνεται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ

ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ Το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο είναι δύο μίγματα υδρογονανθράκων που χρησιμοποιούνται σε διάφορους τομείς από τους ανθρώπους σε όλο τον κόσμο.

Διαβάστε περισσότερα

γ. τα δερματόφυτα. δ. τα κύτταρα ή τα συστατικά του ίδιου του οργανισμού. Μονάδες 5 5. Η απομάκρυνση του νερού από τα στόματα των φύλλων ονομάζεται

γ. τα δερματόφυτα. δ. τα κύτταρα ή τα συστατικά του ίδιου του οργανισμού. Μονάδες 5 5. Η απομάκρυνση του νερού από τα στόματα των φύλλων ονομάζεται ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΔΕΥΤΕΡΑ 18 MAΪΟΥ 2009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΤΕΣΣΕΡΙΣ (4)

Διαβάστε περισσότερα