ΣΥΜΒΟΛΗ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΤΗΣ ΑΡΚΑΔΙΑΣ ( )

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΣΥΜΒΟΛΗ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΤΗΣ ΑΡΚΑΔΙΑΣ (395-1209)"

Transcript

1 ΣΥΜΒΟΛΗ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΤΗΣ ΑΡΚΑΔΙΑΣ ( ) Ή 'Αρκαδία, στην ενδοχώρα της Πελοποννήσου, καταλαμβάνει χώρο κατεξοχήν ορεινό πού περιβάλλεται άπα βουνά, τα όποια τήν απομονώνουν και δυσκολεύουν τήν επικοινωνία της με τις γειτονικές περιοχές 1. Τά ιστορικά γεγονότα και τα αρχαιολογικά τεκμήρια πού εξετάζονται στην εργασία αύτη αναφέρονται στην 'Αρκαδία με τά σημερινά όρια τοΰ νομοΰ, πού περιλαμβάνει τις επαρχίες Γορτυνίας, Κυνουρίας, Μαντινείας και Μεγαλόπολης. Παρά τήν απομόνωση της, ή 'Αρκαδία ακολούθησε τις τύχες των υπόλοιπων διαμερισμάτων της Πελοποννήσου. Ή επιδρομή των Βησιγότθων με αρχηγό τον Άλάριχο το μ.χ. πού αναστάτωσε τήν Πελοπόννησο κατέστρεψε πολλές πόλεις της 'Αρκαδίας, οπού οί βάρβαροι φαίνεται δτι είχαν πρόθεση να εγκατασταθούν μόνιμα και νά ασχοληθούν με τήν καλλιέργεια της γης. Ή άφιξη, δμως, τού Στελίχωνα το 397 και ή νίκη του στή Φολόη της 'Ηλείας τους ανάγκασε νά εγκαταλείψουν τήν Πελοπόννησο και νά διαπεραιωθοΰν στην "Ππειρο 2. Άπο ολη τήν Πελοπόννησο, ή 'Αρκαδία είναι ή μόνη περιοχή για τήν οποία οί πηγές σιωπούν ώς τις αρχές τοΰ 13ου αϊ. Ή έλλειψη μαρτυριών οφείλεται 1. Στην αρχαιότητα, άλλα και κατά τήν εποχή τοϋ Παυσανία, ή νοτιοανατολική Κυνουρία άνηκε στους 'Λργείους, επομένως ή Αρκαδία περιοριζόταν στα βουνά και τα οροπέδια της κεντρικής Πελοποννήσου, χωρίς να βρέχεται πουθενά άπο τη θάλασσα. Ό Παυσανίας αναφέρεται συχνά στους μακροχρόνιους αγώνες των Άργείων εναντίον τών Σπαρτιατών πού διεκδικούσαν τμήμα τής Θυρέας. Βλ. Παυσανίου, 'Αρκαδικά, σελ σημ. 1-2 και είκ Μετά την 'ίδρυση τοϋ ελληνικού κράτους και τη δημιουργία τών νομών ή Κυνουρία περιλήφθηκε στο νομό 'Αρκαδίας. Βλ. Α. Θ. Δ ρ α κ ά κ η - Σ τ. Ι. Κούνδουρου, 'Αρχεία περί τής συστάσεως και εξελίξεως τών δήμων και κοινοτήτων και τής διοικητικής διαιρέσεως τοΰ κράτους, τόμ. Α', 'Αθήνα 1939, σελ. 28, 73-80, , 1G4-1G6. Γ. Χουλιαράκη, Γεωγραφική, διοικητική και πληθυσμιακή εξέλιξις τής 'Ελλάδος , τόμ. Α', μέρος 1, Αθήνα 1973, σελ. 84, 98, Ζώσιμος, Ε, 6-7 (Mendelssohn). Κανδηλώρου, Γορτυνία, σελ. 35. Καραμάνου, 'Αρκαδικά, σελ Μ ο ρ α t τ ο υ. 'Ιστορία Τεγέας, σελ 'Αλεξοπούλου, ΜεσαιωνικαΙ πόλεις, σελ Bon, Péloponnèse, σελ. 14. Δ. Α. Ζακυθηνοϋ, '// βυζαντινή 'Ελλάς , 'Αθήνα 1965, σελ. 23. Ό ρ λ ά ν δ ο υ, Μνημεία Τεγέας, σελ. 5. Ε. Χ. Χ ρ υ σ ο ϋ, Οί Βησιγότθοι στην Πελοπόννησο (39G - 7 μ.χ.), Πρακτικά Β' Διεθνούς Συνεδρίου Πελοποννησιακών Σπουδών, τόμ. Β', Αθήνα , σελ ).

2 92 ΒΟΤΑΑΣ KONTII προφανώς στο γεγονός δτι οί περισσότερες γνωστές αρχαίες πόλεις, ή Μεγαλόπολις, ή Γόρτυς, ό 'Ορχομενός κά. έ'χουν πια εξαφανιστεί 1. Στή θέση τους δέν εϊχαν αναδειχθεί νέα αστικά κέντρα πού θα μπορούσαν νά συναγωνιστούν τις μεγάλες πελοποννησιακές πόλεις δπως τήν Κόρινθο, τί> "Αργός, τή Σπάρτη και τήν Πάτρα. Μικροί μόνο αγροτικοί οικισμοί διατηρούνται κατά τήν παλαιοχριστιανική περίοδο. Στην απουσία μεγάλων αστικών κέντρων οφείλεται και το γεγονός τών σποραδικών καί μεμονωμένων ειδήσεων πού έ'χουν σωθεί για τήν ύπαρξη επισκοπών κατά τήν περίοβο αίτή. "Ετσι, γνωρίζουμε μόνο δτι ό επίσκοπος Τεγέας 'Ωφέλιμο; μετέχει στίς εργασίες τής συνόδου τής Χαλκηδόνος το Τον 'ίδιο επίσκοπε συναντούμε καί σέ επιγραφή πο!> βρίσκεται σέ άμβωνα τής παλαιοχριστιανικής βασιλικής ταύ Προβαντ/]νού στην Τεγέα 3. Ό επίσκοπος, πάλι, Μεγαλοπυλεως Τιμόθεος υπογράφει τή συνοδική επιστολή τών επισκόπων τής Αχαία; π:υ αποστέλλεται τ3 453 στον αυτοκράτορα Λέοντα Α' 4. Ή Τεγέα, ή Θέλπουσα καί ή Μαντινεία μνημονεύονται στο Συνέκδ/)μο τοΰ Ίεροκλέους ώς πόλεις τής επαρχίας 'Αχαΐας 5. Τά αρχαιολογικά τεκμήρια στις τρεις αυτές πόλεις ενισχύουν τή μαρτυρία τοΰ Ίεροκλέους και αποτελούν τήν καλύτερη απάντηση στους μελετητές πού αμφισβητούν δτι οί πόλεις τις όποιες σημειώνει υπήρχαν ακόμη στίς μέρες του 8. Πράγματι, οί πόλεις αυτές πρέπει νά είχαν αξιόλογη ζωή στην παλαιοχριστιανική περίοδο, όπως δηλώνουν τά 'ίδια τά μνημεία. Στην Τεγέα σώζονται τέσσερις παλαιοχριστιανικές βασιλικές 5ου - 6ου αι., στή Θέλπουσα (=Βάναινα) εντοπίστηκαν τά 'ίχνη δύο καί στή Μαντινεία, έκτος άπα τις παλαιοχριστιανικές βασιλικές, ανακαλύφθηκαν καί νομίσματα τοΰ 6ου αϊ. Παλαιοχριστιανικές βασιλικές υπάρχουν ακόμη καί στο Παλλάντιο, στον 'Ορχομενό, στή Χωτούσα, καθώς καί στή μονή Λουκοϋς κοντά στο "Αστρος. "Υπαρξη ζωής στους παλαιοχριστιανικούς χρόνους επιβεβαιώνεται άπα αρχαιολογικά τεκμήρια (ταφές, νομίσματα κ.ά. ) καί σέ άλλα μέρη τής 'Αρκαδίας, δπως στον "Αγιο Νικόλαο Κυνουρίας, Μα- 1. Bon, Péloponnèse, σελ Η ο n i g m a n n, Lists, σελ 58 άρ B o n, Péloponnèse, σελ. 8. Ζ α - κ υ θ η ν ο ϋ, Despotat, Β', σελ IG V2, σελ. 6, 145.-G. Mendel, Fouilles de Tegée, BCII 25 (1901), σελ. 281 άρ. 33. 'Αλεξοπούλου, Μεσαιωνικοί πόλεις, σελ. 53. Βέη, Note, σελ. 381 άρ. 3. 'Ορλάνδου, Μνημεία Τεγέας, σελ. 9, Ό L. Duchesne προτείνει να αποδοθεί το ενα άπο τα τρία ονόματα επισκόπων πού υπογράφουν τήν επιστολή καί τα όποϊα έχουν σβηστεί στον επίσκοπο Τεγέας (πρβλ. Bon, Péloponnèse, σελ. 9 καί σημ. 1. Ζ α κ υ θ η ν ο ϋ, Despotat, Β', σελ. 151). 5. Συνέκδημος Ίεροκλέους, G47 6, e, 7 (Tlonigmann). Bon, Péloponnèse, σελ. 23. 'Ορλάνδου, Μνημεία Τεγέας, σελ Ζ α κ υ 0 η ν ο ϋ, Despotat, β', σελ Β ο n, Péloponnèse, σελ. 2Ί. Ζ α κ υ 0 η ν ο ϋ, Despotat, Β', σελ. 148, 151.

3 ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΑΡΚΑΔΙΑΣ 93 γούλιανα, Μεγαλόπολη, Μελιγού, Νεστάνη. 'Επίσης στο γνωστό κατάλογο τών πόλεων πού καταχωρίζονται στον Paris, gr. 1555Α αναφέρονται οί αρκαδικές πόλεις Θέλπουσα, Μαντινεία, Μεγαλόπολη καί Τεγέα 1. Οί σλαβικές επιδρομές πού άπο τά τέλη τοΰ 6ου καί για δύο περίπου αιώνες επέφεραν μεγάλες καταστροφές στην Πελοπόννησο 2, φαίνεται δτι έπληξαν ιδιαίτερα τήν 'Αρκαδία. Οί κάτοικοι εγκατέλειψαν τους ορεινούς ανοχύρωτους οικισμούς τους καί ζήτησαν άσυλο στίς παραλιακές πόλεις πού ήταν οχυρωμένες καί επομένως κατάλληλες νά άντισταθοΰν στους επιδρομείς. Ή μετακίνηση πληθυσμών άπο τήν 'Αρκαδία προς νότον είχε ως αποτέλεσμα τή δημιουργία νέων πόλεων, δπως μαρτυρεί καί ή επιβίωση τών παλαιών ονομάτων στους νέους οικισμούς: 'Αρκαδία στον κόλπο τής Κυπαρισσίας καί Μαντινεία στή Μεσσηνία 3. 'Αναφέρεται ενδεικτικά δτι σέ καμιά περιοχή τής'αρκαδίας δέν έχουν επισημανθεί νομίσματα μετά το 577 μ.χ. καί ως τον 10ο αϊ. 4 Τέλος, τά σλαβικά ονόματα πού άπαντοΰν εδώ είναι άπο τά πολυπληθέστερα σέ σχέση μέ τις υπόλοιπες περιφέρειες τής χερσονήσου 5. Ή εκστρατεία τοΰ Σταυρακίου, το 783, καί λίγο αργότερα ή αποστολή τοΰ στρατηγοΰ Σκληροΰ στην Πελοπόννησο άπο τον αυτοκράτορα Νικηφόρο Α', ό όποιος έλαβε καί πρόσθετα μέτρα εποικισμού, συντέλεσε στην αποκατάσταση τοΰ βυζαντινού ελέγχου στην περιοχή ώς τά τέλη τοΰ 9ου αι. "Ηδη άπο τις αρχές τοΰ 9ου αί. έχει ιδρυθεί το θέμα Πελοποννήσου 6. 'Από τά τέλη τοΰ 9ου αι. άλλα κυρίως στον 10ο αρχίζει μία νέα περίο- 1. Bon, Péloponnèse, σελ Ζ α κ υ θ η ν ο ϋ, Despotat, Β', σελ. 149 σημ. 1. Darrouzès, Notitiae episeopatuum, σελ , Χρονικον Μονεμβασίας, σελ (Dujcev). Tò μόνο τμήμα της σημερινής 'Αρκαδίας πού πρέπει να υπέστη τις λιγότερες καταστροφές είναι ή Κυνουρία, επειδή, δπως αναφέρει το Χρονικό τής Μονεμβασίας μόνον δέ τοϋ ανατολικού μέρους τής Πελοποννήσου άπα Κορίνθου και μέχρι Μαλαίον τοΰ Σθλαβινοΰ έθνους δια το τραχύ και διισβατον καθαρεύοντος (σελ. 18). Βλ. γενικά για τις σλαβικές επιδρομές Κ ο ρ δ ώ σ η, Κόρινθος, σελ , όπου συγκεντρωμένη δλη ή προγενέστερη βιβλιογραφία. 3. Fougères, Mantinée, σελ 'Αλεξοπούλου, Μεσαιωνικοί πόλεις, σελ Bon, Péloponnèse, σελ. 57, 61. Ζακυθηνοϋ, Despotat, Β', σελ Για τα νομίσματα τοϋ 6ου καί 7ου αί. πού βρέθηκαν στην Πελοπόννησο βλ. 'Αβρά μ έ α, Νομισματικοί «θησαυροί», σελ "Ο Vasmer σημειώνει 94 σλαβικά ονόματα στην 'Αρκαδία, ενώ στην Κορινθία 24, στην 'Αργολίδα 18, στην "Αχαΐα 95, στην Ήλιδα 34, στην Τριφυλία 42, στη Μεσσηνία 41 καί στή Λακωνία 81 (Β ο n, Péloponnèse, σελ. 62 καί σημ. 3). Πρβλ. καί Μ ο ρ α ΐ - του, 'Ιστορία Τεγέας, σελ Μ. Κ ο ρ δ ώ σ η, Ή σλαβική εποίκηση στην Πελοπόννησο μέ βάση τά σλαβικά τοπωνύμια, Δωδώνη 10 (1981), σελ Θεοφάνης, σελ (de Boor). Χρονικον Μονεμβασίας, σελ (Dujcev). Κωνσταντίνος Πορφυρογέννητος, Περί θεμάτων, σελ. 90 άρ. 6, άρ. 6 (Pertusi). Β ο n, Péloponnèse, σελ. 46, 75.

4 94 ΒΟΥΛΑΣ ΚΟΝΤΠ δος ομαλότητας καί ευημερίας για τή χώρα, ή οποία θα διαρκέσει ώς τις παραμονές τής λατινικής κατάκτησης. ΟΊ Σλάβοι εκχριστιανίζονται καί νέα εκκλησιαστικά μνημεία φανερώνουν δτι ή χριστιανική θρησκεία έχει επικρατήσει καί πάλι στή χερσόνησο 1. Τήν παλαιότερη μνεία για τήν εκκλησιαστική κατάσταση στην 'Αρκαδία παρέχει επιγραφή πού βρέθηκε στο Παλλάντιο, σύμφωνα μέ τήν οποία στίς αρχές τοΰ 10ου αϊ. ή περιοχή υπαγόταν εκκλησιαστικά στην επισκοπή Λακεδαιμόνιας. Ή επιγραφή αυτή μας παραδίδει καί τήν πρώτη βέβαιη χρονολογημένη εκκλησία στην 'Αρκαδία, πού είναι ό ναός τοΰ 'Αγίου Χριστόφορου στο Παλλάντιο 2. Δεύτερη μνεία ναοΰ μέσα στον 10ο αί. σώζεται σέ σιγίλλιο τοΰ πατριάρχη Πολύευκτου τοΰ 964 ή 966 σύμφωνα μέ το όποιο ιδρύθηκε ή μονή τοΰ Φιλοσόφου κοντά στή Δημητσάνα άπο τον πρωτοασηκρήτι τοΰ Νικηφόρου Α', 'ΐωάννη Λαμπαρδόπουλο 3. 'Ακόμη, στην περιοχή τής Τεγέας, ή οποία στους μέσους χρόνους μετονομάστηκε Νίκλι 4 σώζεται ό μεγάλων διαστάσεων ναός τής Παλαιάς Επισκοπής, τού τέλους τοΰ 10ου αί. 5 Έκτος άπο τά τρία αυτά μνημεία, στην 'ίδια περίοδο ανήκουν καί ναοί πού βρέθηκαν στα Βούρβουρα, στα Λουτρά Ήραίας καί στή Μελιγού (θέση Σαββανάς). 'Εξάλλου, φιλολογικές καί άλλες πηγές μας πληροφορούν δτι οί μονές Βαρσών στο Νεοχώρι καί Επάνω Χρέπας στο Περθώριο είχαν ιδρυθεί τον 11ο αϊ. Στή θέση τους σήμερα υψώνονται μεταβυζαντινά καθολικά. Τά μνημεία αυτά είναι ενδεικτικά τής ανάπτυξης τοΰ κέντρου τής 'Αρκαδίας καί υποδηλώνουν τή σημαντική αύξησ/j τοΰ χριστιανικού πληθυσμού στην περιοχή, γεγονός πού επιβεβαιώνεται καί άπό τήν 'ίδρυση νέων επισκοπών στα τέλη τοΰ 11ου αϊ. 6 "Οπως ήδη αναφέρθηκε, ή 'Αρκαδία υπάγεται εκκλησιαστικά στην επισκοπή Λακεδαιμόνιας, ή οποία εξαρτάται άπο τή μητρόπολη Πατρών. Το 1082/1083 ή επισκοπή Λακεδαιμόνιας προάγεται σέ μητρόπολη μέ τρεις επισκοπές, τοΰ Άμυκλείου ή 'Αμυκλών, τής Πίσσης καί τών Έζερών 7. Στην επισκοπή Άμυκλείου μέ έδρα το Νίκλι μνημονεύεται επίσκοπος μόνος γνω- 1. Bon, Péloponnèse, σελ. 138, *Α β ρ % μ έ α, Saint Christophe, σελ Gru m el, Regestes, 1, σελ άρ MM, 5, σελ Β ο n, Péloponnèse, σελ. 69 καί σημ. 4, 203 άρ. 62. Γριτσοπούλου, Μονή Φιλοσόφου, 'Αθήνα 1960, σελ Βλ. παρακάτω, σελ Β ο n, Péloponnèse, σελ Ό ρ λά ν δ ο υ, Μνημεία Τεγέας, σελ. 149, Β ο η, Péloponnèse, σελ Χρονικον Μονεμβασίας, σελ. 22 (Dujëev). G. Parthey, Hieroclis Synecdemus et notiliae graecae episcopatuum, acceda Nili Doxapatrii notitia patriarchatuum et locorum nomina immutata, Αιψία 1866, σελ (Notitia 10), 259 (Notitia 13). D ö 1 g e r, Regesten, άρ G r u m e 1, Regestes, 3, σελ άρ. 928, άρ MM, 1, σελ Β ο η, Péloponnèse, σελ V. Laurent,

5 ΙΣΤΟΡΙΚΠ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΑΡΚΑΔΙΑΣ 95 στος άλλωστε ό Νικόλαος Μουζάλων 1. Παράλληλα, ή επισκοπή Πίσσης πού δημιουργήθηκε ταυτόχρονα πρέπει νά ήταν στην περιοχή τής Κυνουρίας καί νά είχε έδρα το Λεωνίδιο 2. Οί σταυροφόροι μετά τήν κατάκτηση το 1204 τής Κωνσταντινούπολης καί τήν κατάλυση τοΰ βυζαντινού κράτους, έ'σπευσαν νά καταλάβουν καί τά υπόλοιπα εδάφη τής αυτοκρατορίας. "Ετσι, ό Βονιφάτιος ό Μομφερρατικος αναλαμβάνοντας τήν αρχηγία τών επιχειρήσεων στην Πελοπόννησο, πολιόρκησε τά κάστρα τοΰ "Αργούς, τής Κορίνθου καί τοϋ Ναυπλίου 3. Αίγο αργότερα καί ενώ ή πολιορκία συνεχιζόταν, ό Γουλιέλμος de Champlitte μέ τον Γοδεφρεΐδο Βιλλεαρδουίνο επιχείρησαν τήν κατάκτηση τής υπόλοιπης χερσονήσου. Το 1209, πέτυχαν νά θέσουν ύπο τον ελεγχό τους το μεγαλύτερο τμήμα τής δυτικής, νότιας καί κεντρικής Πελοποννήσου 4. Ή πελοποννησιακή γή χωρίστηκε σέ 12 βαρονίες καί μοιράστηκε ανάμεσα στους λατίνους φεουδάρχες 5- ή περιοχή τής 'Αρκαδίας αποτέλεσε 4 βαρονίες. Ή πρώτη, μέ κέντρο το κάστρο τής "Ακοβας ή Mategriffon εϊχε 24 φέουδα καί παραχωρήθηκε στην οικογένεια Rogières μέ πρώτο ηγεμόνα τον Gautier 6. Ή δεύτερη, La date de l'érection des métropoles de Patras et de Lacedèmone, RBB 21 (1963), σελ J. Darrouzès, Notitiae episcopatuum, σελ. 124, 369 (Notitia 13). 1. Καραμάνου, 'Αρκαδικά, σελ II. Γ. Ζ ε ρ λ έ ν τ η, Ή μητρόπολις 'Αμυκλών και Τριπολιτσάς καί ai ίπισκοπαί Πίσσης, Έζερών, Βελιγόατιδος, 'Αθήνα 1921, σελ Μ ο ρ α ΐ τ ο υ, 'Ιστορία Τεγέας, σελ. 230, 247, 251, 253. 'Ηρώς Κ ο ρ μ π έ τ η, Έγκώμιον εις τον πατριάρχην Νικόλαον Δ' τον Μονζάλωνα, 'Ελληνικά 7 (1934), σελ. 322 σημ. 2. Τ. Α. Γ ρ ι τ σ ο π ο ύ λ ο υ, 'Αμυκλών επισκοπή, ΘΗΕ 2 (1963), στ Ό ρ λ ά ν δ ο υ, Μνημεία Τεγέας, σελ Θ. Ν. Ζ ή σ η, Ό πατριάρχης Νικόλαος Δ' Μουζάλων (ΙΙαράρτημα: Μονζάλωνος, ΙΙερί τής εκπορεύσεως τον 'Αγίου Πνεύματος), Επιστημονική Επετηρίδα Θεολογικής Σχολής Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης 23 (1978) σελ Darrouzès, Notitiae episcopatuum, σελ. 326 (Notitia 10), 362 (Notitia 13). 2. Ζερλέντη, δ.π., σελ Τ. Α. Γ ρ ι τ σ ο π ο ύ λ ο υ, Μαντινείας καί Κυνουρίας μητρόπολις, ΘΗΕ 8 (1966), στ Τοϋ ίδιου, '// κατά τήν Κυνουρίαν μονή τής Λουκοΰς, Πελοποννησιακά 6 (1968), σελ Σημείωμα βιβλιογράφου τοϋ 1372 φανερώνει δτι ή επισκοπή Πίσσης υπάρχει ακόμη τότε* βλ. Ν. Α. Β έ η, Μνείαι τοϋ "Αστρους κατά τους μέσους αιώνας καί τά παρ' αυτό κάστρα. Το τοπωννμικόν <<"Αρεια», ΒΖ 17 (1908), σελ Χρονικον τοϋ Μορέως, στ , , , , Β ο n, Morée, σελ Β ο η, Morée, σελ Χρύσας Α. Μ α λ τ έ ζ ο υ, Ή ηγεμονία τής 'Αχαΐας, Ιστορία, τοΰ 'Ελληνικού "Εθνους, τόμ. Θ', 'Εκδοτική 'Αθηνών, 1979, σελ Χρονικον τοϋ Μορέως, στ , Cronaca di Morea, σελ. 427, 428. Libro de los fechos, Livre de la conqueste, Bon, Morée, σελ Μ αλτ έ ζ ο υ, δ.π., σελ Χρονικον τοϋ Μορέως, στ Cronaca di Morea, σελ Libro de los fechos, 117. Livre delà conqueste, 128. Bon, Morée,σελ. 104,

6 96 ΒΟΓΑΑΣ ΚΟΧΤίΙ περιλάμβανε το μεγαλύτερο μέρος τών Σκορτών μέ κυριότερο κάστρο τήν Καρύταινα, πού υπήρχε πιθανότατα καί πριν άπο τή φραγκική κατάκτηση. Είχε 22 φέουδα καί παραχωρήθηκε στον Ούγο de Brie! 1. Ή τρίτη βαρονία, τής Βελίγοστης, μέ 4 φέουδα περιήλθε στον Ματθαίο de Mons 2 καί ή τέταρτη, τοΰ Νικλίου, μέ 6 φέουδα, στον Γουλιέλμο de Morlay 3. Ίϊ Βελίγοστη καί το Νίκλι αναφέρονται στο Χρονικό τοΰ Μορέως ως χώρες προεστες εις όλον τον Μορέαν ί ' ό Βιλλεαρδουίνος αναγκάστηκε νά τις πολιορκήσει για νά παραδοθούν 5. Οί Φράγκοι εγκατέστησαν λατίνους ιεράρχες στίς επισκοπές τών πόλεων τις όποιες κατέλαβαν. "Ετσι, στην επισκοπή 'Αμυκλών, πού υπαγόταν στή λατινική αρχιεπισκοπή Πατρών, τον ορθόδοξο επίσκοπο διαδέχθηκε ό λατίνος Ίμβέρτος, στον όποιο παραχωρήθηκαν 4 φέουδα. Το 1209, αντικαταστάθηκε παράνομα άπο τον Γιλιβέρτο, πρώην ηγούμενο στή μονή τού Άγιου Πέτρου στο Flavigny en Auxois 6. Μετά τή συνοπτική επισκόπηση τής ιστορίας τής 'Αρκαδίας στην περίοδο , ακολουθεί ή αναγραφή τών π?νηροφοριών πού έ'χουν συγκεντρωθεί για τους οικισμούς καί τά μνημεία. Τήν έλλειψη ειδήσεων άπο φιλολογικές 1. Χρονικον τοϋ Μορέως, στ Cronaca di Morea, σελ Libro de los ferhos, 118. Livre de la conqueste, 128. Bon, Morée, σελ. 105, Χρονικον τοΰ Μορέως, στ Cronaca di Morea, σελ Livre de la conqueste, 128. Ζ ε ρ λ έ ν τ η, δ.π., σελ. 24. Ά λ ε ξ ο π ο ύ λ ο υ, Μεσαιωνικοί πόλεις, σελ Β ο n, Morée, σελ , Χρονικον τοΰ Μορέως, στ Cronaca di Morea, σελ Livre de la conquesto, 128. Β ο n, Morée, σελ. Ill - 112, Ό ρ λ ά ν S ο υ, Μνημεία Τεγέας, σελ Χρονικον τοΰ Μορέως, στ Για την κατάληψη της Βελίγοστης βλ. Χρονικον τοΰ Μορέως, στ Πρβλ. Π. Β ε λ ι σ σ α ρ ί ο υ, Τοπογραφικά Βελιγόστιδος, ΕΕΒΣ 45 ( ), σελ Τήν πολιορκία καί άλωση τοΰ Νικλίου παραδίδουν ή ελληνική παραλλαγή τοΰ Χρονικοΰ τοΰ Μορέως (δ.π., στ ) καί ή ιταλική (δ.π., σελ ). Καρχμ ά ν ο υ, 'Αρκαδικά, σελ Μ ο ρ α ί τ ο υ, 'Ιστορία Τεγέας, σελ 'Αλεξοπούλου, Μεσαιωνικοί πόλεις, σελ Bon, Morée, σελ Ό ρλάν&ου, Μνημεία Τεγέας, σελ Χρονικον τοϋ Μορέως, στ Cronaca di Morea, σελ Libro de los fechos, 130. Livre de la conqueste, 128. Ζερλέντη, δ.π., σελ. 6. Δ. Α. Ζ α κ υ θ η ν ο ΰ, Ό αρχιεπίσκοπος "Αντελμος καί τά πρώτα ετη τής λατινικής εκκλησίας Πατρών, ΕΕΒΣ 10 (1933), σελ. 405, Β ο n, Morée, σελ. 70 σημ. 5, 93, 497, 523. Ό ρ λ ά ν δ ο υ, Μνημεία Τεγέας, σελ Στην ελληνική καί ιταλική παραλλαγή τοϋ Χρονικοΰ τοΰ Μορέως αναφέρεται ίδρυση λατινικής επισκοπής καί στή Βελίγοστη. Στή γαλλική μαρτυρεΐται ύπαρξη κοινοΰ επισκόπου καί για τις δύο πόλεις (δ.π., 128) ενώ στην άραγωνική μόνο τοΰ επισκόπου Άμυκλίου (δ.π., 130). Βλ. Ζερλέντη, δ.π., σελ. 24. Β ο n, Morée, σελ. 98.

7 ΙΣΤΟΡΙΚΙΙ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΑΡΚΑΔΙΑΣ 97 πηγές αναπληρώνουν τά ευρήματα τών ανασκαφών, στα όποια σέ μεγάλο βαθμό στηρίζεται ή προσπάθεια σύνθεσης τής ιστορικής γεωγραφίας τής περιοχής 1. Στην καταγραφή τών θέσεων, τών μνημείων καί τών αρχαιολογικών ευρημάτων τά τοπωνύμια καταχωρίζονται κατά αλφαβητική σειρά. Καταγράφονται πρώτα οί ιστορικές πληροφορίες για τον κάθε τόπο καί μετά οί ειδήσεις για τά μνημεία καί ευρήματα (στά όποια περιλήφθηκαν καί οσα στίς αρχαιολογικές αναφορές σημειώνονται μέ το γενικό ορο «βυζαντινά»). 'Από τή μελέτη τών αρχαιολογικών τεκμηρίων διαπιστώνεται δτι οί γνωστές αρχαίες πόλεις εξακολουθούν νά υπάρχουν καί κατά τήν παλαιοχριστιανική περίοδο, εξαφανίζονται όμως μετά άπο τις σλαβικές επιδρομές, μέ εξαίρεση τον 'Ορχομενό, το Παλλάντιο καί τήν Τεγέα, δπου σώζονται μνημεία καί ευρήματα καί τής μεσοβυζαντινής εποχής. Ώς προς τή γεωγραφική κατανομή τών θέσεων, πρέπει νά σημειωθεί δτι οι περισσότερες επισημαίνονται στίς επαρχίες Μαντινείας καί Γορτυνίας ενώ οί λιγότερες στην επαρχία Μεγαλόπολης. 1. Τά στοιχεία συγκεντρώθηκαν άπο τις δημοσιευμένες αρχαιολογικές αναφορές, άλλα καί άπο ανέκδοτο υλικό πού είχε τήν καλοσύνη να θέσει στή διάθεση μου ό κ. Θ. Σπυρόπουλος, επίκουρος καθηγητής καί Έφορος 'Αρχαιοτήτων στην Ε' "Εφορεία Κλασικών 'Αρχαιοτήτων Σπάρτης. Ό ϊδιος μοΰ παραχώρησε επίσης το σχεδιάγραμμα καί τις φωτογραφίες άπο τήν ανασκαφή τής Χωτούσας πού δημοσιεύονται εδώ. Τον ευχαριστώ θερμότατα.

8 98 ΒΟΥΛΑΣ ΚΟΝΤΗ Τ7 Φ ζ Ο ο ί e.1? f {! ί J ν- < < α. < Ο SI ο

9 ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΑΡΚΑΔΙΑΣ 99 "Αγιος 'Ανδρέας Κυνουρίας Μνημεία. Δοκιμαστική ανασκαφή έ'γινε στην παραλία τοΰ 'Αγίου 'Ανδρέα, στο λόφο «Νησί», δπου υπάρχουν ελληνιστικά ερείπια. 'Ερευνήθηκαν ή ΒΔ καί ή Δ πλευρά τοΰ λόφου, δπου διαπιστώθηκε έπίχωση ύστερων ρωμαϊκών χρόνων. Ή συμπληρωματική οχύρωση τοΰ λιμανιού τοποθετείται σέ βυζαντινούς χρόνους. Τής 'ίδιας εποχής είναι καί ή επισκευή τών δύο νότιων πύργων τών τειχών, στην κορυφή τοΰ λόφου. Καράγιωργα, ΑΔ18 (1963), Βΐ, 89. D a u x, BCII87 (1963), 759. Π α υ - σ α ν ί ο υ, Κορινθιακά, σημ. 1. "Αγιος Ιωάννης Γορτυνίας "Ιστορία. Το χωριό είναι κτισμένο στά ερείπια τής αρχαίας Ήραίας, πού καταστράφηκε στο τέλος τοΰ αρχαίου κόσμου. Παυσανίου, VIII, 26, 1-2. Ά λ. Φ ι λ α δ ε λ φ έ ω ς, ' Αναακαφαί '//ρα/ας, ΛΔ 14 ( ), 57. Μνημεία, θέση Ηαληοεκκλησιά. 'Ανασκάφηκαν παχεΐς τοίχοι πού άνηκαν πιθανώς σέ ρωμαϊκό ή βυζαντινό κτήριο μεγάλων διαστάσεων, τελείως καταστραμμένο. 'Εντοπίστηκαν καί πολλοί χριστιανικοί Φιλαδελφέως, δ.π., 58. τάφοι. όμως Στον αγρό τών αδελφών Σπηλιοπούλου αποκαλύφθηκε επίμηκες κτήριο πού χωριζόταν μέ εγκάρσιους τοίχους σέ 4 αίθουσες. 'Ανάμεσα στά χώματα βρέθηκαν θραύσματα αρχαίων αγγείων καί πολύ φθαρμένα ρωμαϊκά καί βυζαντινά νομίσματα. Φ ι λ α δ ε λ φ έ ω ς, δ.π., Νοτιοδυτικά τοΰ χωριοΰ "Αγ. 'Ιωάννης, στή θέση Κόκορα (αρχαίες Μελαινεές;) έ'χουν επισημανθεί άπο παλαιά λείψανα ρωμαϊκού λουτροΰ. Σύμφωνα μέ τή «Γαλλική 'Επιστημονική 'Αποστολή τοΰ Μορέως» στή θέση τοΰ λουτροΰ ιδρύθηκε αργότερα χριστιανικός ναός. W. Μ. Leak e, Peloponnesiaca, Λονδίνο 1846, Φιλαδελφέως, δ.π., α υ σ α ν ί ο υ, 'Αρκαδικά, σημ. 1. "Αγιος Νικόλαος (πρ. Καστρί) Κυνουρίας Ευρήματα. «Θησαυρός» άπο 88 χάλκινα νομίσματα: 'Ιουστινιανού Α' (539/ 40), Ίουστίνου Β' (565/6 καί 575/6) καί 84 μικρές υποδιαιρέσεις (minimi)

10 100 ΒΟΤΛΑΣ ΚΟΝΤΗ τοΰ 5ου καί 6ου αί. μ.χ. προερχόμενα άπο το χωριό "Αγιος Νικόλαος παραδόθηκαν το 1935 στο Νομισματικό Μουσείο. "Λ β ρ α μ έ α, Νομισματικοί «θησαυροί», 64 άρ. 27. "Αστρος Κυνουρίας 'Ιστορία. Λείψανα αρχαίου οίκισμοΰ, τον όποιον οί αρχαιολόγοι ταυτίζουν μέ τήν αρχαία πόλη Εύα, σώζονται στή θέση τής μονής Λουκοΰς, 4 χλμ. άπο το "Αστρος. Στον 'ίδιο χώρο το 2ο μ.χ. αί. ό 'Ηρώδης 'Αττικός έκτισε βίλλα. Στον 5ο μ.χ. σώζονται στο χώρο τής μονής. αι. ανήκει παλαιοχριστιανική βασιλική, τής όποιας μέλη Le a k e, Travels, Β', Ί92. Κ. Α. Ρωμαίου, Έπιγραφαί εκ Κυνουρίας, Άθηνα 18 (1906), Θνρεάτις Γή, , (άρθρα Π. Φάκλαρη καί Σέμνης Καρούζου). Σέμνης Καρούζου, Die Antiken vom Kloster Luku in der Thyreatis, Römische Mitteilungen 76 (1969), ΒΔ Μνημεία. Μονή Λουκοΰς. 'Αρχιτεκτονικά λείψανα παλαιοχριστιανικών χρόνων πού σώζονται εΐτε εντοιχισμένα στην Ν πλευρά τοΰ καθολικού τής μονής είτε στο προαύλιο επιτρέπουν τήν υπόθεση Οτι στή θέση τοΰ σημερινού ναοΰ υπήρχε παλαιοχριστιανική βασιλική, πιθανώς τοΰ 5ου αί. Οί Sodini, Πάλλας καί Spiro δέν θεωροΰν απίθανο νά είναι παλαιοχριστιανικό ένα τμήμα ψηφιδωτού δαπέδου πού διακρινόταν στή ΝΔ γωνία τής Ν πλευράς τοΰ ναοΰ. Τό 1924, ό 'Ορλάνδος χρονολόγησε τό καθολικό τής μονής Λουκοΰς αφιερωμένο στή Μεταμόρφωση τοΰ Σωτήρος στον 12ο - 13ο αί. 'Από τότε δλοι οί μελετητές τής ιστορίας τής μονής δέχονταν Οτι ό ναός είναι βυζαντινό κτίσμα. "Οπως όμως απέδειξαν νεώτερες έ'ρευνες τόσο τοΰ Μ. Χατζηδάκη όσο καί τοΰ Χ. Μπούρα βέβαιον είναι Οτι τό καθολικό τής μονής ανήκει στους μεταβυζαντινούς ναούς κατά μίμηση βυζαντινών προτύπων. 'Ορλάνδου, Ή μονή Λουκοΰς, ΗΜΕ 1924, Β ο n, Péloponnèse, 7 σημ. 7, , 149. Ζ α κ υ Ο η ν ο ΰ, Brèche, 326. Τ. Α. Γριτσοπούλ ο υ, Ή κατά τήν Κυνουρίαν μονή τής Λουκοΰς, Πελοποννησιακά 6 ( ), J. - P. S ο d i n i, Mosaïques paléochrétiennes de Grèce: Compléments, BCII 95 (1971), Ζακυθηνοΰ, Despotat, B', 303. Κ ο κ κ ί ν η, Μοναστήρια, 93. II ά λ λ α, Monuments, 180 άρ. 88. Spiro, Corpus, 149. Άντωνακάτου-Μαύρου, Μονές 'Αρκαδίας, Θυρεάτις Γή, (άρθρο Κ. Χασαπογιάννη). Ν. Φλούδα, Θυρεατικά, Α', 'Αθήνα 1982, 132, Για τή χρονολόγηση τοΰ καθολικού στους μεταβυζαντινούς χρόνους βλ. Σέμνης Καρούζου, δ.π., σημ. 11. Χ. Μπούρα, Ή εκκλησιαστική αρχιτεκτονική στην 'Ελλάδα μετά τήν "Αλωση ( ), 'Αρχιτεκτονικά Θέματα 3 (1969), 166. Μ. Χατζηδάκη, Ή μεταβυζαντινή τέχνη ( ) καί ή ακτινοβολία της, 'Ιστορία τοΰ Ελληνικού "Εθνους, τόμ. Ι, 'Εκδοτική 'Αθηνών 1974, 418.

11 ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΑΡΚΑΔΙΑΣ 101 ' Λ τ σ ί χ ο λ ο ς Γορτυνίας Μνημεία. Ναός Αγίου Ανδρέου, στά ερείπια τής αρχαίας Γόρτυνος, κοντά στή μεσαιωνική γέφυρα τοΰ Λουσίου, τρία τέταρτα τής ώρας Άτσίχολος. άπό τό χωριό Είναι μονόκλιτη βασιλική μέ τρούλο καί έ'χει ιδρυθεί επάνω σέ αρχαίο ιερό. Μέλη τοΰ αρχαίου ίεροϋ είναι εντοιχισμένα στο ναό, ενώ τμήμα τοΰ στυλοβάτη του σχηματίζει τό ίερό βήμα. Ανάμεσα στον αρχαίο καί τό χριστιανικό ναό παρεμβάλλεται ρωμαϊκό κτίσμα" τμήμα της αψίδας καί τής τοιχοποιίας του διακρίνεται στή Δ εσωτερική πλευρά τοΰ ναοΰ. 'Εξωτερικά ό ναός στεγάζεται μέ δίκλινη στέγη καί ό τρούλος του είναι ελλειψοειδής. Χρονολογείται άπο τό Μουτσόπουλο στο 12ο αι., ενώ ό Ζάχος τόν θεωρεί μεταβυζαντινό. Φέρει ί'χνη τοιχογραφιών σέ δύο επάλληλα στρώματα. Ζάχου, Μεσαιωνικά μνημεία, 69. Μ ο υ τ σ ο π ο ύ λ ο υ, 'Αρχιτεκτονική, ' πρβλ. βιβλιοκρισία Α. Ξ υ γ γ ο π ο ύ λ ο υ, Πελοποννησιακά 2 (1957), 448 καί 3-4 ( ), Βάναινα-Θέλπουσα Γορτυνίας 'Ιστορία. Ή ονομασία Βάναινα αντικατέστησε στους μέσους χρόνους τό όνομα τής αρχαίας πόλης Θέλπουσας, όπου βρέθηκε απόσπασμα τοΰ Διοκλητιάνειου αγορανομικού κώδικα. Ή πόλη μνημονεύεται στό Συνέκδημο τοΰ Τεροκλέους καί αργότερα στον κατάλογο τών πόλεων πού περιλαμβάνονται στον Paris. gr. 1555Α. Στην περιοχή της βρίσκονται τά ερείπια δύο παλαιοχριστιανικών ( ; ) βασιλικών. Π α υ σ α ν ί ο υ, VIII, 25. Συνέκδημος Ίεροκλέους (Honigmann). -Leali e, Travels, Β', 98. Παπανδρέου, Άζανιάς, 30. Κανδηλώρου, Γορτυνία. 36. Μ ο υ τ σ ο π ο ύ λ ο υ, 'Αρχιτεκτονική, 6, 9. Α. Π ε τ ρ ο ν ώ τ η, Νέο απόσπασμα τοΰ Διοκλητιάνειου αγορανομικού κώδικα άπα τή θέλπουσα τής 'Αρκαδίας, Ελληνικά 26 (1973), Ζ α κ υ θ η ν ο ΰ, Despotat, Β', 148. Μνημεία. Ερείπια παλαιοχριστιανικής βασιλικής τοΰ Αγίου 'Ιωάννου σώζονται κοντά στή γέφυρα τοΰ Λάδωνα καί δεξιά τοΰ ποταμού (θέση Τουμπίτσι), σέ χαμηλό λόφο. 'Ηταν κτισμένη επάνω σέ αρχαίο ίερό, πιθανώς τοΰ Ασκληπιού. Ό ναός ήταν ορθογώνιος μέ αψίδα, στή Β πλευρά τής όποιας παρατηρήθηκε τμήμα συνθρόνου. Τό εσωτερικό τής βασιλικής καλύπτει τεράστια δρυς. Γλυπτά μέλη μεταξύ τών οποίων Ινα υπέρθυρο, είναι εντοιχισμένα σέ διάφορα σημεία. Χρονολογείται άπό τόν Μουτσόπουλο στον 5ο ή 6ο αί. μ.χ. Αντίθετα, ό Ξυγγόπουλος θεωρεί δτι τά στοιχεία πού διαθέτουμε καί για τις δύο εκκλησίες δέν είναι επαρκή για νά οριστεί ό αρχιτεκτονικός τύπος τους καί νά χρονολογηθούν μέ ασφάλεια.

12 102 ΒΟΥΛΑΣ ΚΟΝΤΗ Leake, Travels, Β', ΓΙ α π α ν δ ρ έ ο υ, Άζανιάς, 30. Μ e y e r, Peloponnesische Wanderungen, 87. Μουτσόπουλο υ, 'Αρχιτεκτονική, 6-13, πρβλ. βιβλιοκρισία Α. Ξυγγοπούλου, Πελοποννησιακά 2 (1957), Ζ α κ υ θ η ν ο ΰ, Brèche, 326. Γριτσοπούλου, Τριπολιτσά, Α', 75. Πετρονώτη, 'Αρχιτεκτονικά μνημεία, 31. "Ενα χιλιόμετρο βόρεια άπό τόν Άγιο 'Ιωάννη βρίσκεται ό ναός τής Παναγίας τής Βάναινας (μονόκλιτης βασιλικής μέ ημικυκλική αψίδα), κτισμένος στά θεμέλια παλαιοχριστιανικής βασιλικής. Ό ναός καταλαμβάνει τμήμα τοΰ εικονοστασίου καί τής αψίδας (σφηνωμένης στο βράχο) της βασιλικής. Ή αψίδα της βασιλικής χρονολογείται άπό τόν Μουτσόπουλο στον 5ο ή 6ο α'ι. Meyer, Peloponnesische Wanderungen. 87. Μ ο υ τ σ ο π ο ύ λ ο υ, Άρχιτεκτονική, 13-14, 19' πρβλ. βιβλιοκρισία Ξυγγοπούλου, Πελοποννησιακά 2 (1957), Γριτσοπούλου, Τριπολιτσά, Λ', 75. Πετρονώτη, 'Αρχιτεκτονικά μνημεία, 31. Β ο ύ ρ β ο υ ρ α Κυνουρίας Ιστορία. Τό όνομα τοΰ χωριού Βούρβουρα, στή ΒΔ Κυνουρία καί οί πρώτοι οικιστές του συνδέονται πιθανότατα μέ τή μετοίκηση πληθυσμού άπό τή Χαλκιδική στην Πελοπόννησο. Σέ πλαστό χρυσόβουλλο τοΰ αυτοκράτορα Ιωάννου ΣΤ' Παλαιολόγου τοΰ 1344 μνημονεύεται Οτι ό προ ημών βασιλεύσας κύριος 'Αλέξιος δ Κομνηνός εμετοίκησε τα χωρία από τοϋ αγίου "Ορους εις τήν Πελοπόννησον. Είναι γνωστό ότι στή Σιθωνία υπάρχει χωριό καί λιμάνι τής Βουρβουροΰς. "Ισως, λοιπόν, κάτοικοι τοΰ χωριοϋ αυτού νά εγκαταστάθηκαν στην Πελοπόννησο, στό χωριό πού τώρα Ιχει ερειπωθεί καί βρισκόταν κοντά στό ναό τοΰ Άγιου Γεωργίου, άπό τόν όποιον είχε πάρει τό Ονομα. Πράγματι, ή μελέτη μεγάλου άριθμοΰ (15) ερειπωμένων εκκλησιών τοΰ 11ου αί. πού σώζονται Δ άπό τό σημερινό χωριό, οδηγεί στό συμπέρασμα Οτι στην κοίτη τοΰ χειμάρρου Άλφειοΰ (σημ. Σαρανταπόταμου ) υπήρχε αξιόλογο μεσαιωνικό πόλισμα στή θέση όπου κατά τήν αρχαιότητα ήταν ή Φυλάκη. Τά πολίσματα μπορεί νά ήταν δύο καί νά τά χώριζε ό χείμαρρος" επειδή όμως δέν υπάρχουν στοιχεία πού νά ενισχύουν τήν υπόθεση αύτη, γίνεται δεκτή ή ύπαρξη ενός μόνο πολίσματος πού εκτεινόταν καί στίς δύο Οχθες τοΰ χειμάρρου. Ό οικισμός πρέπει νά σχηματίστηκε στά τέλη τοΰ 10ου - αρχές 11ου αι., ή ακμή του Ομως πρέπει νά τοποθετηθεί μεταξύ τών άρχων τοΰ 11ου καί τών μέσων τοΰ 12ου αί. "Οπως μαρτυρεί εκτός άπό τό όνομα Φραγκοκλήσι καί εύρημα φραγκικών αργυρών νομισμάτων τών ετών , ό οικισμός εξακολούθησε νά υπάρχει καί στην περίοδο τής Φραγκοκρα-

13 ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΑΡΚΑΔΙΑΣ 103 τίας. Πιθανότατα διατηρήθηκε καί κατά τήν Τουρκοκρατία, δέν φαίνεται, πάντως, νά υπάρχει μετά τήν 'Επανάσταση. Μ. Γ ο ύ δ α, Βυζαντιακά έγραφα τής εν "Αθω ιεράς μονής τοϋ Βατοπεδίου, ΕΕΒΣ 4 (1927), άρ. 13 πρβλ. βιβλιοκρισία Α. Σ ι γ ά λ α, 'Ελληνικά 1 (1928), F. D ö 1 g e Γ, Chronologisches und diplomatisches zu den Urkunden des Athosklosters Vatopedi, BZ 39 (1939), Τοΰ "ίδιου, Regesten, άρ Δ. Α. Ζ α κ υ θ η ν ο ΰ, Οί Σλάβοι εν 'Ελλάδι, 'Αθήνα 1945, 92. Κ. Α. Ρωμαίου, Μικρά μελετήματα, Θεσσαλονίκη 1955, Τοΰ ίδιου, Τοπογραφικά τής Φραγκοκρατίας, Πελοποννησιακά 2 (1957), Τοΰ ίδιου, Τόποι καί τοπωνύμια, Πελοποννησιακά 5 (1962), Α. Ξυγγοπούλου, Γα ερείπια εκκλησιών παρά το χωρίον τοϋ Βούρβουρα, Πελοποννησιακά 5 (1962), Μνημεία. Ναός Άγιου Γεωργίου, σταυροειδής εγγεγραμμένος δικιόνιος μέ τρούλο, στή δεξιά όχθη τοΰ Αλφειού. Τοποθετείται χρονολογικά πιθανότατα στον 11ο αί. Άπό τόν παλαιό ναό δέν διακρίνονται ίχνη πάνω άπό τό έδαφος. Πριν άπό μερικά χρόνια σώζονταν αρκετά λείψανα του. Ανάγλυφα αρχιτεκτονικά μέλη φυλάσσονται στην αρχαιολογική συλλογή τοΰ χωριοΰ. Ό Άγιος Γεώργιος ήταν ή σημαντικότερη εκκλησία τοΰ πολίσματος, δέν αποκλείεται μάλιστα νά Ιδωσε τό όνομα της στό κάστρο τοΰ Τούρνου (άποψη Ρωμαίου) ή ακόμη καί στον οικισμό, πριν άπό τήν κάθοδο τών μελών τής οικογένειας τοΰ Βούρβουρα άπό τή Χαλκιδική (άποψη Ξυγγοπούλου). Στή θέση του σήμερα υπάρχει σύγχρονος ναός. Κ. Α. Ρ co μ α ί ο υ, 'Ερευνητική περιοδεία εις Κυνουρίαν, ΠΑΕ 1950, 239. Τοΰ ϊ δ ι ο υ, Τοπογραφικά, δ.π., 11. Ξ υ γ γ ο π ο ύ λ ο υ, "Ερείπια εκκλησιών, δ.π., , Φραγκοκλήσι. Στενή επιμήκης αίθουσα μέ ημικυκλική εσωτερικά καί εξωτερικά αψίδα βρίσκεται στή δεξιά Οχθη τοϋ χειμάρρου, κοντά στον Άγιο Γεώργιο. Οί τοίχοι τοΰ ναίσκου σώζονται σέ αρκετό ΰψος καί τό μεγάλο πάχος τους επιτρέπει τήν υπόθεση ότι πρόκειται για απλή μονόκλιτη καμαροσκέπαστη βασιλική. Χρονολογικός προσδιορισμός τοΰ κτίσματος άπό τόν αρχιτεκτονικό του τύπο καί τήν τοιχοδομία δέν είναι δυνατός. Ή ύπαρξη, όμως, στην περιοχή ναών καί αρχιτεκτονικών μελών πού χρονολογοΰνται στον 11ο καί 12ο αί. αποτελεί πιθανή ένδειξη Οτι καί τό Φραγκοκλήσι θά μπορούσε νά ανήκει στην (δια περίοδο. Δέν είναι γνωστό αν ή ονομασία του, Φραγκοκλήσι ή Φραγκοκλησιά, σχετίζεται μέ τή χρήση του άπό τους Φράγκους κατακτητές. Πάντως, στά ερείπια τοΰ ναΐσκου καί δυτικά του, βρέθηκε, τό 1900, πήλινο αγγείο μέ 700 περίπου τορνέσια ( ). Τά 555 άπ' αυτά κατατέθηκαν αργότερα στό Νομισματικό Μουσείο. Ι. Ν. Σ β ο ρ ώ ν ο υ, "Εκθεσις περί τοΰ Έθνικοϋ Νομισματικού Μουσείου, «ΠΑΝ 8 (1905 ), 255. Ρ 6j μ α ί ο υ, Τοπογραφικά, δ.π., 12. Ξυγγοπούλου, 'Ερείπια εκκλησιών, δ.π., , Β ο n, Morée, 514.

14 104 ΒΟΥΛΑΣ ΚΟΝΤΗ Άγιος Βασίλειος, μικρός ερειπωμένος ναός πολύ κοντά στό Φραγκοκλήσι, μέ τό όποιο μοιάζει τυπολογικά. Είναι δηλαδή μικρή επιμήκης μονόκλιτη βασιλική μέ ημικυκλική εσωτερικά καί εξωτερικά αψίδα. ΊΙ ΒΔ γωνία καί μέρος τής νότιας πλευράς δέν σώζονται. Χρονολογικά πρέπει νά είναι σύγχρονος μέ τό Φραγκοκλήσι. Ξυγγοπούλου, 'Ερείπια εκκλησιών, δ.π., 150. Άσκηταριό. Σπήλαιο, μέ κατεύθυνση άπό ΝΔ προς ΒΑ στην αριστερή Οχθη του χειμάρρου, στή θέση Παλιόρογγο. Στή ΒΛ πλευρά έχει λαξευτεί στό βράχο μικρή ημικυκλική εσοχή, πού πιθανώς χρησίμευε ως Αγία Τράπεζα. Στον τοΐχο, μεταξύ τής Άγιας Τράπεζας καί τής ΝΔ άκρης, σώζονται τοιχογραφίες πού χρονολογούνται στό α' τέταρτο τοΰ 12ου αί. "Ετσι, το Άσκηταριό είναι τό τελευταίο, κατά χρονολογική σειρά, άπο τά σωζόμενα στην περιοχή βυζαντινά μνημεία. Κ. Α Ρ ω μ α ί ο υ, Άνασκαφαί εν Κυνουρία, ΙΙΑΕ 1941, 65. BCH ( ), 326. Α. Ξυγγοπούλου, Ai τοιχογραφίαι τοΰ 'Λσκηταριοΰ παρά το χωρίον τοϋ Βούρβουρα, Πελοποννησιακά 3-4 ( ), 87-9't. Ά ν τ ω ν α κ ά τ ο υ - Μαύρου. Μονές "Αρκαδίας, 327. 'Ερείπια εκκλησίας στή θέση Παλιόρογγο, στην αριστερή όχθη τοΰ Άλφειοΰ καί κοντά στό Άσκηταριό. Άνηκε στον τύπο τών δικιόνιων ναών μέ τρούλο καί σώζεται σέ ΰψος σχεδόν 1 μ. Είχε τρεις ημικυκλικές εσωτερικά καί εξωτερικά αψίδες. Εσωτερικά, ή κεντρική αψίδα έ'χει υποτυπώδες σύνθρονο καί κτιστή Αγία Τράπεζα, μέ ογκώδεις διαστάσεις, πού πιθανώς οφείλονται σέ μεταγενέστερη διαρρύθμιση. Ό ναός είναι όμοιος αρχιτεκτονικά μέ τόν Άγιο Γεώργιο καί άφοΰ εκείνος ήταν τό σημαντικότερο μνημείο τής περιοχής ευνόητο είναι ότι τόν αντιγράφει. "Λρα, εϊναι λίγο νεώτερος άπό τον "Αγιο Γεώργιο, κτισμένος όμως καί αυτός μέσα στον 11ο αι. Ή χρονολόγηση ενισχύεται άπό τήν ύπαρξη ανάγλυφων αρχιτεκτονικών μελών πού προέρχονται άπό τό ναό. Άπό αυτά άλλα είναι εντοιχισμένα στή νέα εκκλησία τοΰ χωριού καί άλλα φυλάσσονται στην Αρχαιολογική (έπιστύλιο) Συλλογή. Σέ μαρμάρινο βωμίσκο υπάρχει επιγραφή: Ά?.έξανδρος και Έλπϊς ενχήν. Τρεις μαρμάρινες ενεπίγραφες στήλες μέ πέντε επιτύμβιες επιγραφές τών τελευταίων ρωμαϊκών χρόνων φαίνεται πώς ήταν εντοιχισμένες στό ναό. Κ. Α. Ρ ο) μ α ί ο υ, Μικρά συμβολή εις τήν άρχαίαν τοπογραφίαν, 'Αθηνά 14 (1902) Τοΰ ίδιου, Άνασχαφαί, δ.π,, 65. BCH ( ), 326. Ρωμαίου, 'Ερευνητική περιοδεία, δ.π., Ξ υ γ γ ο π ο ύ λ ο υ, 'Ερείπια εκκλησιών, δ.π., , 155. Καί στίς δύο όχθες τοΰ χειμάρρου σώζονται καί άλλα ερειπωμένα βυζαντινά

15 ΙΣΤΟΡΤΚΗ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΑΡΚΑΔΙΑΣ 105 έκκλησίδια τοΰ 11ου αί. μέ λείψανα τοιχογραφιών (Άγια Ελένη, Αγία Κυριακή, Άγια Πνεύματα, Ανάληψη). Ρωμαίου, Άνασκαφαί, δ.π., 65. BGH ( ), 326. Ρωμαίου, Τοπογραφικά, δ.π., 11. Ξυγγοπούλου, 'Ερείπια εκκλησιών, δ.π., 146, 149. Γ ό ρ τ υ ς αρχαία Γορτυνίας Μνημεία. Ή έλλειψη νομισματικών ευρημάτων μετά τά μέσα τοΰ 5ου αί. μ.χ. μαρτυρεί τήν εγκατάλειψη τοΰ χώρου τήν εποχή αυτή. Νεώτερη έρευνα, όμίος, έφερε σέ φως, δυτικά άπό τις Θέρμες, λείψανα χττιρίου χρόνων, πού ήταν ιδρυμένο επάνω σέ αρχαίο ίερό. βυζαντινών R. Martin -Η. Metzger, Gortys (Arcadie), BGH ( ), 286. Τών ίδιων, Gorty* d'arcadie, BGH ( ), Bon, Péloponnèse, 17, 51. ΙΙετρονώτη, 'Αρχιτεκτονικά μνημεία, 20, 35. Δημητσάνα Γορτυνίας 'Ιστορία. Πρώτη μνεία τής Δημητσάνας, ή όποια βρίσκεται στή θέση τής αρχαίας Τεύθης, μαρτυρεΐται σέ σιγίλλιο τοΰ πατριάρχη Πολύευκτου, τοΰ 964 ή 966, τό όποιο μάς είναι γνωστό άπό επικυρωμένο αντίγραφο τοΰ πατριάρχη Κυρίλλου Α' Αουκάρεως τοΰ έτους Στό σιγίλλιο μνημονεύεται δτι ό Ίο^άννης Λαμπαρδόπουλος άπό τή Δημητσάνα, πρωτοασηκρήτις τοΰ αυτοκράτορα Νικηφόρου Φωκά 'ίδρυσε τή μονή Φιλοσόφου, ή οποία ανακηρύσσεται σταυροπηγιακή. 'Εκκλησιαστικά ή Δημητσάνα άνηκε τόν 10ο αί. στην επισκοπή Λακεδαιμόνιας. Στην 'Εθνική ΠιβλιοΟήκη σώζεται εύαγγελιστάριο τοΰ 12ου αί. πού προέρχεται άπό τή μονή. Gru m el, Regestes, 1, άρ MM, 5, Κ α ν δ η λ ώ ρ ου, Γορτυνία, Τ. Λ. Γ ρ ι τ σ ο π ο ύ λ ο υ, Ή αρχιεπισκοπή Αημητσάνης καί 'Αργυροκάστρου, ΕΕΒΣ 20 (1950), 209, Β ο n, Péloponnèse, 69 καί σημ. 4, 203 άρ. 62. Τ. Α. Γριτσοπούλου, Μονή Φιλοσόφου, 'Αθήνα 1960, ΖακυΟηνοΰ, Despotat, Β', σημ. 10, 301 καί σημ. 6. II. Νικολόπ ο ύ λ ο υ, Το εκ τής μονής Φιλοσόφου προερχόμενον Εϋαγγέλιον τοΰ Βλαχομανόλη (υπ' αριθ. 163 χειρόγραφον παρά τή 'Εθνική Βιβλιοθήκη), Πρακτικά Λ' Συνεδρίου 'Αρκαδικών Σπουδών ( Πελοποννησιακά 1 2, ), Χατζηνικολάου- Π ά σ χ ο υ, Κατάλογος μικρογραφιών, άρ. 46. Μνημεία. Μονή τής Θεοτόκου, επονομαζόμενη τοΰ Φιλοσόφου. Είναι κτισμένη στή θέση Μονοπόρου, δύο ώρες μακρυά άπό τή Δημητσάνα, στή χαράδρα τοΰ ποταμού Λουσίου καί 200 μ. περίπου πάνω άπό τήν κοίτη του. Τό καθολικό, τών μέσων τοΰ 10ου αι., έχει σχήμα τετράγωνο καί ανήκει στον τύπο

16 106 ΒΟΥΛΑΣ ΚΟΝΤΗ τοΰ άπλοΰ τετράστυλου ναού ανατολικού τύπου. "Εχει μικρή αξονική αψίδα πού εξέχει προς τά έξο;> σαν άντηρίδα. Ό όκτάπλευρος τρούλος είναι κτισμένος μέ λαξευτούς λίθους καί πλίνθους. Χρονολογείται μέ βάση τόσο τά μορφολογικά χαρακτηριστικά του όσο καί τά λείψανα τοιχογραφιών πού σώζονται στην εσωτερική πλευρά του στά τέλη τοΰ 12ου - αρχές 13ου αί. Ό ναός ήταν κατάγραφος, σήμερα όμως ελάχιστα 'ίχνη διατηρούνται σέ δύο στρώματα. Τμήμα επιγραφής, καλυμένης άπό τά κονιάματα τοΰ δεύτερου στρώματος τής τοιχογράφησης πού αποκαλύφθηκε πρόσφατα, διασώζει τή χρονολογία Τά κελλιά καί τά διάφορα προσκτίσματα τής μονής είναι σέ έρειπιώδη κατάσταση. 'Εκτός άπό τό καθολικό, τά άλλα ερείπια τών κτισμάτων δέν μπορούν νά χρονολογηθούν μέ βεβαιότητα. Μερικά Ομως άπό τά πλησιέστερα προς αυτό ανήκουν στην τελευταία βυζαντινή περίοδο. Τό 1691 ή μονή εγκαταλείφθηκε άπό τους μοναχούς, οί όποιοι έκτισαν νέα σέ μικρή απόσταση άπ : > τήν παλαιά, καί σέ πιό ομαλό έδαφος. Ζάχου, Μεσαιωνικά μνημεία, Λ. Η. S. Mega w, The Chronology of some M id die-byzantine Churches, BSA 32 ( ), 99 σημ. 1. Bon, Péloponnèse, Μ ο υ τ σ ο π ο ύ λ ο υ, 'Αρχιτεκτονική, 19-33, πρβλ. βιβλιοκρισία Π ά λ λ α, Θεολογία 28 (1957 ), καί Ξυγγοπούλου, Πελοποννησιακά 2 (1957), Γριτσοπούλου, Μονή Φιλ,οσόφου, δ.π., 11-14, Ν. Κ. Μ ο υ τ σ ο π ο ύ λ ο υ, 'Ανασκαφή τής βααιλ.ικής τοΰ 'Αγίου 'Αχιλλείου, 'Επιστημονική Επετηρίδα Πολυτεχνικής Σχολής Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Τμήμα 'Αρχιτεκτόνων 5 ( ), 310, Ζ ί α, ΑΔ 29 ( ), Β2, Κ ο κ κ ί ν η. Μοναστήρια, II ε τ ρ ο ν ώ τ η, 'Αρχιτεκτονικά μνημεία, Ά ν τ ω ν α κ ά τ ο υ - Μ α ύ ρ ο υ, Μονές 'Αρκαδίας, Έ κ κ λ η σ ο ύ λ α (πρ. Μερτζέ) Μεγαλόπολης Μνημεία. Στή θέση Πηγάδια εντοπίστηκε ορθογώνιο κτίσμα βυζαντινών χρόνων. Συνεχόμενο, στή Β πλευρά του, υπάρχει άλλο μικρό κτίσμα πού απολήγει προς Α σέ κόγχη. Κ α ρ ά γ ι ω ρ γ α, ΑΔ 17 ( ), Β', Πετρονώτη, Μεγάλη Πόλις, 152, 310 σημ Κ α π α ρ έ λ ι (σημ. Μανθυρέα) Μαντινείας Ευρήματα. Εύρημα μέ χαλκά νομίσματα τοΰ 12ου αί. Αποτελείται άπό 151 νομίσματα Κομνηνών: 'Ιωάννου Β', Μανουήλ Λ', Ανδρόνικου Α', Ίσαακίου Β' καί άλλα έφθαρμένα. Ειρήνης Βαρούχα-Χριστοδουλοπούλου. Εύρημα βυζαντινών νομισμάτων Πάρου, ΑΔ 14 ( ), 82

17 ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΑΡΚΑΔΙΑΣ 107 Λουτρά Ή ρ α ί α ς (πρ. Καλύβια) Γορτυνίας Μνημεία. Τρίκλιτος βυζαντινός ναός τής Παναγίας, τοΰ τύπου τοΰ εγγεγραμμένου σταυρού, καί συγκεκριμένα τοΰ σύνθετου τετρακιόνιου τύπου, βρισκόταν σέ ύψωμα πάνω άπό τό χωριό. Ή Αγία Τράπεζα ήταν ορθογώνιος λίθος, πιθανώς στυλοβάτης αρχαίου ίεροΰ, καί πατοΰσε σέ γιγαντιαίο πώρινο κιονόκρανο. Ή τοιχοδομία τοΰ ναοΰ αποτελείται άπό ίσόδομους, λαξευμένους πωρόλιθους, πού άνηκαν κυρίως σέ αρχαίο ίερό πού υπήρχε στην περιοχή, καί κοσμείται μέ όδοντοταινίες άπό πωρόλιθο. "Αγνωστος είναι ό αρχικός τρόπος στέγασης τοΰ ναοΰ. Χρονολογείται άπό τόν Μουτσόπουλο στό 12ο - 13ο αι., ενώ ό Πετρονώτης θεωρεί ότι είναι κτίσμα τοΰ 10ου αί. Καταστράφηκε τό 1956 άπό πυρκαϊά. Bon, Péloponnèse, 147 σημ. 2. Μ ο υ τ σ ο π ο ύ λ ο υ, 'Αρχιτεκτονική, 33-37, 111. Τοΰ ίδιου, 'Ανασκαφή τής βασιλικής τοϋ 'Αγίου 'ΑχιλΛείου, 'Επιστημονική 'Επετηρίδα Πολ.υτεχνικής Σχολής 'Αριστοτελείου ΙΙανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Τμήμα 'Αρχιτεκτόν6>ν 5 ( ), 341. Πετρονώτη, 'Αρχιτεκτονικά μνημεία, 34. Ναός Αγίου Γεωργίου, μονόκλιτη βασιλική μέ ημικυκλική αψίδα, βρίσκεται κοντά στην Παναγία. Στή δυτική πλευρά προς Β υπάρχει άρκοσόλιο στεγασμένο μέ ημικυκλική αψίδα. Ή στέγη τοΰ ναοΰ έχει καταπέσει, προφανώς Ομως στεγαζόταν μέ ημικυκλικό θόλο. Ή τοιχοποιία είναι πολύ επιμελημένη κατά τόν πλινθοπερίκλειστο τύπο. Ό ναός χρονολογείται άπό τόν Bon στους πριν άπό τόν 13ο αί. χρόνους καί άπό τόν Μουτσόπουλ.ο στην παλαιολόγεια εποχή. Bon, Péloponnèse, 1 47 σημ. 2. Μουτσόπουλο υ, 'Αρχιτεκτονική, Μαγούλιανα (πρ. Αργυρόκαστρο) Γορτυνίας Μνημεία. Θέση Παρτόλιανα, λατομείο Ν. Πολυδώρου. Ανασκαφή έ'φερε σέ φώς κεραμοσκεπή τάφο χριστιανικών χρόνων καί λύχνο παλαιοχριστιανικής εποχής, προερχόμενο άπό τάφο πού τόν κατέστρεψαν εργάτες τοΰ λατομείου. Χρήστου, ΛΔ 20 (1965), Β1, 167. Μαντινεία αρχαία Ιστορία. Στο χώρο τής αρχαίας Μαντινείας υπάρχει οικισμός καί μετά τό τέλος τής ρωμαϊκής περιόδου. Ή πόλη είχε καί εβραϊκή συναγωγή, Οπως

18 108 ΒΟΤΑΛΣ ΚΟΝΤΗ αναφέρεται σέ επιγραφή. Ή Μαντινεία μνημονεύεται στό Συνέκδημο τού Ίεροκλέους καί φαίνεται δτι γνώρισε ακμή, όπως μαρτυροΰν τά αρχαιολογικά ευρήματα. Ή πόλη περιλαμβάνεται επίσης στον κατάλογο τού Paris, gr. 1555Α. Λόγω τών σλαβικών επιδρομών οί κάτοικοι στράφηκαν προς νότον καί δημιούργησαν στή ΝΑ Μεσσηνία νέο οικισμό μέ τό ίδιο Ονομα. Ό παλαιός πήρε τό Ονομα Γκοριτσά άλλα καί αυτός σύντομα εξαφανίστηκε. IG V2, 59 άρ Συνέκδημος Ίεροκλέους (Ilonigraann). G. Fougères. Inscriptions de Mantinée, BC11 20 (1896), άρ. 27. Τοΰ ίδιου, Μαηtinéc, , Β ο n, Péloponnèse, 22-24, 57, 60, 61, 85, 104. Γριτσοπούλου, Τριπολιτσά, Α', Ζ α κ υ θ η ν ο ϋ, Despotat, Β', 148, 149 σημ. 1, D a r r o u z è s, Notitiae episcopatuum, 32-33, 245 (Notitia 3). Μνημεία. Οί ανασκαφές τής Γαλλικής Αρχαιολογικής Σχολής στό χώρο τής αρχαίας Μαντινείας έφεραν σέ φως δύο «βυζαντινές» εκκλησίες. Ή μία βρισκόταν στή ΝΔ πλευρά τής περιμέτρου τοΰ θεάτρου (ναός τής Παναγίας) καί ή άλλη εδραζόταν επάνω στό αρχαίο Ποδάρειο, Οπως μαρτυροΰν τεμάχια άπό χάλκινες λάμπες πού βρέθηκαν εκεί. Ό Fougères πού έ'κανε τήν ανασκαφή αναφέρει Οτι στό χώρο τής αρχαίας πόλης αποκαλύφθηκαν ((πολυάριθμα ερείπια βυζαντινών εκκλησιών». Ό άνασκαφέας δέν χρονολογεί πιό συγκεκριμένα τις εκκλησίες. Ό Ζακυθηνός θεωρεί τις εκκλησίες παλαιοχριστιανικές. ενώ ό Γριτσόπουλος τις τοποθετεί μετά τόν 9ο αί. Fougères, M aminée, 170, 193, 599. Millet, L'École grecque. 2, 20, 222 σημ. 5. Ζ α κ υ θ η ν ο ΰ, Brèche, 326. Γριτσοπούλου, Τριπολιτσά, Λ', 76, 78 Ανασκαφές σέ τμήμα τής αρχαίας πόλης προς Ν. τής αγοράς. Στον τομέα Γ, 120 μ. νοτιότερα άπό τή συναγωγή τού Fougères, ανασκάφτηκε αίθουσα μεγάλου κτηρίου τοΰ 6ου αί. Στό κέντρο περίπου τής αίθουσας, μέσα σέ λάκκο, βρέθηκαν 10 χάλκινα νομίσματα 'Ιουστινιανού Α' (538/9-552/3) καί Ίουστίνου Β' (572/3-575/6). Ευρήματα, λύχνοι καί αγγεία, άπό τά υπόλοιπα διαμερίσματα, πού προέρχονται άπό τό ί'διο στρώμα, χρονολογούνται στον 6ο ή στίς αρχές τού 7ου αί. Στό δάπεδο τής κεντρικής αίθουσας αποκαλύφθηκαν 4 άμφικιονίσκοι καί 4 επιθήματα" άπό τά τελευταία αρκετά εϊχαν ριχτεί σέ γειτονικό πηγάδι. Δέν είναι γνωστός ούτε ό χρόνος καταστροφής ούτε καί ή θέση τής παλαιοχριστιανικής βασιλικής άπό τήν οποία προέρχονται τά μέλη αυτά. Δέν φαίνεται όμως πιθανό νά μεταφέρθηκαν εδώ άπό τή «βυζαντινή)) εκκλησία τοΰ Fougères πού βρίσκεται 110 μ. προς ΝΑ. Τό νεώτερο, μεμονωμένο, εύρημα τοΰ χώρου είναι χάλκινο αγγείο μεσαιωνικών χρόνων. Σταινχάουερ, ΑΔ 29 ( ), Β2, Τ ο u c h a i s, BGH 104 (1980), 605. Ά β ρ α μ έ α, Νομισματικοί «θησαυροί», άρ. 23.

19 ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΑΡΚΑΔΙΑΣ 109 Λόφος Γκορτσούλι, στην περιοχή τής αρχαίας πόλης καί σέ απόσταση 1 χλμ. άπό τά τείχη της. Δοκιμαστική έρευνα στην κορυφή τοΰ λόφου, Α τοΰ ναΐσκου τής Παναγίας, αποκάλυψε στρώμα μέ βυζαντινά Οστρακα καί πλίνθους. Ό ναός τής Παναγίας φέρει ομφάλιο στό κέντρο τοΰ πλακόστρωτου δαπέδου. 'Αθηνάς Καλογεροπούλου, 'Ανασκαφή καί ειΐοφιατα τοϋ 1962 στην Πελοπόννησο, Πελοποννησιακά 5 (1962), Κ α ρ ά γ ι ω ρ γ α, ΑΔ 18 (1963), Β1, D au χ, BCI1 87 (1963), 766.-Δ. Η. Κ ω ν στ α ν τ ι ν ί δη, TÒ όμφάλιον τής Παναγίας τοϋ Γκουρτζονλ.η εν Μαντινεία, Πρακτικά Α' Διεθνούς Συνεδρίου Πελοποννησιακών Σπουδών, Β', , Γριτσοπούλου, Τριπολιτσά, Β', Μ α ρ ί Κυνουρίας Μνημεία. Στην κοιλάδα, κάτω άπό τήν ακρόπολη πού εϊναι κτισμένη στό λόφο Καστέλλι, υπάρχουν ερειπωμένες εκκλησίες καί άλλα βυζαντινά ερείπια. Δέν έ'χει καθοριστεί ή χρονολογία τους. Λ. J. Β. W a e e - F. W. H a s 1 u e k, Ltkonia II. Topography (East-central Lucania), BSA 15 ( ), 166. Bon, Péloponnèse, 141, 164. Μεγαλόπολη 'Ιστορία. Στή θέση τής αρχαίας Μεγαλόπολης επιβιώνει στην παλαιοχριστιανική περίοδο μικρό επαρχιακό κέντρο μέ έδρα επισκοπής. Ό επίσκοπος Τιμόθεος υπογράφει τήν απάντηση τών επισκόπων τής Αχαΐας στή συνοδική επιστολή πού τους είχε στείλει ό αυτοκράτορας Λέων Α' τό 458. Αργότερα ή πόλη μνημονεύεται στον κατάλογο τών πόλεων πού περιλαμβάνονται στον Paris, gr. 1555Α. Τά αρχαιολογικά ευρήματα, κυρίως τά νομίσματα, μαρτυροΰν τήν ύπαρξη ζωής στην περιοχή ώς τόν 6ο αί. Στά μεσαιωνικά χρόνια τή Μεγαλόπολη διαδέχθηκε ή Βελίγοστη, τήν οποία στον 14ο αί. αντικατέστησε τό Λεοντάρι. Bon, Péloponnèse, 8-9, 107, 111. D a u x, BGH 87 (1963), 774, 778. Γριτσοπούλου, Τριπολιτσά, A', Πετρονώτη, Μεγάλη Πόλις, ΖακυΟηνοΰ, Despotat, Β', 151, Κ ο ρ δ ώ σ η, Κόρινθος, Μνημεία. Ρωμαϊκό κτήριο πού μετατράπηκε σέ χριστιανικό ναό, όπως μαρτυροΰν ιωνικά κιονόκρανα μέ εκτυπους σταυρούς πού βρέθηκαν κατά χώραν. Ψηφιδωτό πού παρίστανε τή Μεγάλη Πόλη υπό μορφή θεάς, κάλυπτε τό δάπεδο στοάς σχήματος Π. Πίσω άπό τή στοά αποκαλύφθηκαν δύο ακόμη δω-

20 HO ΒΟΥΛΑΣ ΚΟΝΤΗ μάτια μέ ψηφιδωτά δάπεδα. 'Εκτός άπό τά κιονόκρανα, στό χώρο τοΰ κτηρίου ανακαλύφθηκαν καί φθαρμένα χάλκινα νομίσματα. Μ. Ά ν ν ι ν ο υ Κ α β α λ ι ε ρ ά τ ο υ, Περί τών εν Μεγαλοπόλει ανασκαφών, IIAÌ2 1901, Π ε τ ρ ο ν ώ τ η, Μεγάλη Πόλις, 76, Ανασκαφή στον οικισμό προσωπικού τής ΔΕΗ. Βρίσκεται προς Β τής Μεγαλόπολης καί 500 μ. Ν. άπό τή γέφυρα τοΰ Έλισσώνα, μέσα στά τείχη τής αρχαίας πόλης. Αποκαλύφθηκαν δύο μεγάλα οικοδομήματα ύστερων ρωμαϊκών χρόνων πού άνηκαν πιθανώς σέ κτηριακό σύνολο. Κτήριο Δ. Ψηφιδωτά ιουστινιάνειας περιόδου καλύπτουν τά δάπεδα τής μεγάλης αίθουσας τοΰ κτηρίου (τό κεντρικό θέμα απεικονίζει τις Τρεις Χάριτες) καί τοΰ διαδρόμου. Τή χρονολόγηση ενισχύει ή ανεύρεση στό δάπεδο τής αίθουσας δύο νομισμάτων 'Ιουστινιανού Α'. Κτήριο Α. Στή ΒΑ γωνία τής κεντρικής αίθουσας βρέθηκε θησαυρός άπό 50 μικρές χάλκινες υποδιαιρέσεις (minimi) 5ου καί 6ου αί. Άπό τήν ανασκαφή διαπιστώθηκε ότι τό κτηριακό συγκρότημα γνώρισε δύο τουλάχιστον οικοδομικές περιόδους, στον 5ο καί στον 6ο αιώνα. Σταϊνχάουερ, ΑΔ 28 (1973), Βΐ, Π ε τ ρ ο ν ώ τη, Μεγάλη Πόλις, 82, 147, 222. Τοΰ ίδιου, 'Αρχιτεκτονικά μνημεία, 32. Touchais, BGH 102 (1978), 681. Catling, J HS 99 (1979), 20. 'Λ σημακοπούλου-'ατζακά, Παλαιοχριστιανικά ψηφιδωτά, 215, Ά β ρ α μ έ α, Νομισματικοί «θησαυροί», 63 άρ. 25. Μαρμάρινα αρχιτεκτονικά μέλη, προερχόμενα άπό παλαιοχριστιανική βασιλική, εντοπίστηκαν Α άπό τό θέατρο τής αρχαίας πόλης. Πετρονώτη, Μεγάλη Πόλις, 82, II ά λ λ α, Monuments, 184 άρ. 89bis. Μ ε λ ι γ ο ύ Κυνουρίας Μνημεία. Θέση Σαββανάς, στή μέση περίπου τοΰ δρόμου άπό τό Άστρος προς στην ορεινή Μελιγού. 'Εργασίες εκσκαφής γιά τή θεμελίωση εκκλησίας αποκάλυψαν τμήμα τοίχου μέ ίχνη τοιχογραφιών. Δοκιμαστική ανασκαφική έρευνα έφερε σέ φώς τρία διαμερίσματα - ζωγραφικός διάκοσμος κάλυπτε τις εσωτερικές επιφάνειες. Άπό τά διάφορα κτίσματα πού διακρίνονται στό χώρο τής ανασκαφής φαίνεται ότι υπήρχε στή θέση αύτη συγκρότημα μεγάλης έκτασης. Τό κτίσμα μέ βάση τήν τοιχοδομία καί τό σωζόμενο γραπτό διάκοσμο, χρονολογείται γύρω στον 11ο - 12ο αιώνα. Ροδονίκης 104 (1980), 605. Έ τ ζ ε ό γ λ ο υ, ΑΔ29 ( ), Β2, 423. Τ ο u eh a i s, BGII

Βυζαντινά και Οθωμανικά μνημεία της Μάκρης

Βυζαντινά και Οθωμανικά μνημεία της Μάκρης Βυζαντινά και Οθωμανικά μνημεία της Μάκρης Στρατηγικής σημασίας η θέση της Μάκρης / Κατοικήθηκε από την αρχαιότητα Οικισμός με διαρκή ανθρώπινη παρουσία από τα νεολιθικά χρόνια Ορατά στο κέντρο της σημερινής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. - Γενική Εισαγωγή..2. - Iστορική αναδρομή...3-4. - Περιγραφή του χώρου...5-8. - Επίλογος...9. - Βιβλιογραφία 10

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. - Γενική Εισαγωγή..2. - Iστορική αναδρομή...3-4. - Περιγραφή του χώρου...5-8. - Επίλογος...9. - Βιβλιογραφία 10 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ - Γενική Εισαγωγή..2 - Iστορική αναδρομή....3-4 - Περιγραφή του χώρου.....5-8 - Επίλογος...9 - Βιβλιογραφία 10 1 Γενική Εισαγωγή Επίσκεψη στο Επαρχιακό Μουσείο Πάφου Το Επαρχιακό Μουσείο της

Διαβάστε περισσότερα

Δημήτρης Δαμάσκος Δημήτρης Πλάντζος Πανεπιστημιακή Ανασκαφή Άργους Ορεστικού

Δημήτρης Δαμάσκος Δημήτρης Πλάντζος Πανεπιστημιακή Ανασκαφή Άργους Ορεστικού Δημήτρης Δαμάσκος Δημήτρης Πλάντζος Πανεπιστημιακή Ανασκαφή Άργους Ορεστικού Η ανασκαφή τού 2012 είχε ως στόχους: την περαιτέρω διερεύνηση της στοάς του μεγάλου ρωμαϊκού κτιρίου με τη στοά περιμετρικά

Διαβάστε περισσότερα

Το Μεσαιωνικό Κάστρο Λεμεσού.

Το Μεσαιωνικό Κάστρο Λεμεσού. Το Μεσαιωνικό Κάστρο Λεμεσού. 1 Περιεχόμενα: Εισαγωγή σελ.3 Ιστορική αναδρομή σελ.4 Περιγραφή του χώρου σελ.5-7 Βιβλιογραφία σελ.8 Παράρτημα σελ.9-10 2 Εισαγωγή. Στο κέντρο της Λεμεσού υπάρχει το Κάστρο

Διαβάστε περισσότερα

Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά

Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Μυστράς Η καστροπολιτεία απλώνεται στις πλαγιές του φυσικά οχυρού λόφου του βυζαντινού Μυζηθρά, που έδωσε

Διαβάστε περισσότερα

από το 1985. Φορβίων, από προέρχεται Η εκκλησία αποτελεί το αιώνα

από το 1985. Φορβίων, από προέρχεται Η εκκλησία αποτελεί το αιώνα Η εκκλησία της Παναγίας της Φορβιώτισσας, περισσότερο γνωστή ως η Παναγία της Ασίνου, βρίσκεται στις βόρειες υπώρειες της οροσειράς ο του Τροόδους. Είναι κτισμένη στην ανατολική όχθη ενός μικρού χείμαρρου,

Διαβάστε περισσότερα

Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά

Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Μυστράς Η καστροπολιτεία απλώνεται στις πλαγιές του φυσικά οχυρού λόφου του βυζαντινού Μυζηθρά, που έδωσε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ 19η ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΤΡΙΚΑΛΑ Πλάτανος Θέση «Ομβριάσα» Η 19η ΕΒΑ διενεργεί ανασκαφική έρευνα στον αγρό ιδιοκτησίας Σ. και Α. Υφαντή, η οποία είναι συνέχεια αυτής που διενεργούσε η 7η ΕΒΑ,

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΔΗΜΟΣ ΜΑΣ. Γιώργος Ε 1

Ο ΔΗΜΟΣ ΜΑΣ. Γιώργος Ε 1 Ο ΔΗΜΟΣ ΜΑΣ Γιώργος Ε 1 ΣΩΤΗΡΑ ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ Η Σωτήρα έχει Αγιολογική ονομασία: φέρει το όνομα του Σωτήρος Χριστού. Εξάλλου στις 6 Αυγούστου τελείται μεγάλο πανηγύρι κατά τη γιορτή της Μεταμορφώσεως

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΛΙΝΔΟΥ ΣΟΦΙΑ ΒΑΣΑΛΟΥ ΒΠΠΓ

ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΛΙΝΔΟΥ ΣΟΦΙΑ ΒΑΣΑΛΟΥ ΒΠΠΓ ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΛΙΝΔΟΥ ΣΟΦΙΑ ΒΑΣΑΛΟΥ ΒΠΠΓ Περιγραφή μνημείου Το αρχαίο θέατρο της Λίνδου διαμορφώνεται στους πρόποδες της δυτικής πλαγιάς του βράχου της λινδιακής ακρόπολης. Το κοίλο χωρίζεται σε

Διαβάστε περισσότερα

Βοιωτικός Ορχομενός και Μονή της Παναγίας Σκριπού Πανόραμα Ταξιδιωτικές Σημειώσεις apan.gr

Βοιωτικός Ορχομενός και Μονή της Παναγίας Σκριπού Πανόραμα Ταξιδιωτικές Σημειώσεις apan.gr Βοιωτικός Ορχομενός και Μονή της Παναγίας Σκριπού Πανόραμα Ταξιδιωτικές Σημειώσεις apan.gr Στα βαμβακοχώραφα της Κωπαΐδας (12 χλμ ΒΑ της Λιβαδειάς), υπάρχει ένας τόπος κατοικημένος από τα προϊστορικά χρόνια.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΔΙΟΥ, Αλέξανδρος Μπαξεβανάκης, ΒΠΠΓ

ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΔΙΟΥ, Αλέξανδρος Μπαξεβανάκης, ΒΠΠΓ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΔΙΟΥ, Αλέξανδρος Μπαξεβανάκης, ΒΠΠΓ ΔΙΟΝ ΑΠΟ ΤΙΣ ΠΙΟ ΟΝΟΜΑΣΤΕΣ ΠΟΛΕΙΣ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ Το αρχαίο Δίον του Ολύμπου βρίσκεται 15 χλμ. νότια της Κατερίνης, στους πρόποδες του Ολύμπου δίπλα στο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟ ΚΑΣΤΡO ΤΗΣ ΚΩ Η ΓΕΦΥΡΑ ΤΟΥ ΚΑΣΤΡΟΥ

ΣΤΟ ΚΑΣΤΡO ΤΗΣ ΚΩ Η ΓΕΦΥΡΑ ΤΟΥ ΚΑΣΤΡΟΥ ΣΤΟ ΚΑΣΤΡO ΤΗΣ ΚΩ Το Κάστρο των Ιπποτών είναι ένα από τα σημαντικότερα ιστορικά μνημεία της Κω. Ιδιαίτερα εντυπωσιακό και επιβλητικό είναι ένα από τα αξιοθέατα που κάθε επισκέπτης του νησιού πρέπει να

Διαβάστε περισσότερα

Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της.

Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της. Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της. Βρίσκεται στο κέντρο σχεδόν της ελληνικής χερσονήσου, πάνω στο

Διαβάστε περισσότερα

1.ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΑ. Μουσείο της Ακρόπολης

1.ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΑ. Μουσείο της Ακρόπολης ΠΡΟΤΥΠΟΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟΙΩΝΙ ΕΙΟΥ ΙΩΝΙ ΕΙΟΥΣΧΟΛΗΣ ΟΜΙΛΟΣ: Πάµε Μουσείο ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ: : 2013-14 14 ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: Παραράς Ι. ΗΜΙΟΥΡΓΟΙ: Καπιζιώνη Σπυριδούλα Χατζηφούντα Μαριάννα Χιώτη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ 10η ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΧΑΛΚΙΔΙΚΗ Εικ. 1. Αεροφωτογραφία του οικισμού της Ποτίδαιας. Εικ. 2. Τμήμα του διατειχίσματος. Διατείχισμα της Κασσάνδρειας Στη θέση της αρχαίας Ποτίδαιας, που καταστράφηκε

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΝΑΣΚΑΦΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΣΤΗΝ ΠΛΩΤΙΝΟΠΟΛΗ

Η ΑΝΑΣΚΑΦΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΣΤΗΝ ΠΛΩΤΙΝΟΠΟΛΗ Η ΑΝΑΣΚΑΦΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΣΤΗΝ ΠΛΩΤΙΝΟΠΟΛΗ 1 Στη ΝΑ πλευρά του Διδυμοτείχου, ανάμεσα στη συμβολή των ποταμών Έβρου και Ερυθροποτάμου και το Σιδηροδρομικό σταθμό, υψώνεται ένας βραχώδης οχυρός λόφος γνωστός με

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ 26η ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΜΕΣΣΗΝΙΑ Χριστιανούπολη, Ι.Ν. Μεταμόρφωσης του Σωτήρος Σημαντικό οικοδομικό συγκρότημα του 11ου- 12ου αιώνα, που αποτελείται από τον οκταγωνικού τύπου ναό και το επισκοπικό

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ

ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΔΙΟΝ ΤΟΠΟΘΕΣΙΑ Το Δίον ήταν μια αρχαιότατη πόλη στρατηγικής σημασίας και μια από τις πιο φημισμένες μακεδονικές πολιτείες. Η γεωγραφική θέση

Διαβάστε περισσότερα

Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη

Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη Θεατρικές Παραστάσεις στα νησιά του Βορείου Αιγαίου Λήμνος, Λέσβος, Χίος Καλοκαίρι 2014 «Ένα τραγούδι γυρεύουμε. Το τραγούδι των τραγουδιών καρτερούμε. Το τραγούδι

Διαβάστε περισσότερα

Όψεις Βυζαντίου... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας. Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας

Όψεις Βυζαντίου... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας. Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας Το φυλλάδιο αυτό είναι του/της... που επισκέφθηκε το Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας στις... Το φυλλάδιο που κρατάς στα χέρια σου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΕΣ ΣΤΟΥΣ ΝΑΟΥΣ ΤΗΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ

ΕΡΕΥΝΕΣ ΣΤΟΥΣ ΝΑΟΥΣ ΤΗΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ E. N. Τσιγαρίδας, 'Ερευνες στους ναούς της Καστοριάς 379 ΕΡΕΥΝΕΣ ΣΤΟΥΣ ΝΑΟΥΣ ΤΗΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ Στη διάρκεια των υπηρεσιακών μεταβάσεών μου στην Καστοριά, την περίοδο κυρίως 1970-1975 και συμπληρωματικά την

Διαβάστε περισσότερα

Ένα ξεχασμένο θέατρο. (το Ρωμαϊκό Ωδείο) Έφη Νικολοπούλου, ΒΠΠΓ

Ένα ξεχασμένο θέατρο. (το Ρωμαϊκό Ωδείο) Έφη Νικολοπούλου, ΒΠΠΓ Ένα ξεχασμένο θέατρο. (το Ρωμαϊκό Ωδείο) Έφη Νικολοπούλου, ΒΠΠΓ Στο ευρύτερο αρχαιολογικό χώρο της Γόρτυνας στη Κρήτη, έχουν εντοπιστεί από τους αρχαιολόγους τέσσερις θεατρικοί χώροι διαφορετικών εποχών.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΡΚΥΡΑ Η ΑΡΧΑΙΑ ΠΟΛΗ. 2 ο Γενικό Λύκειο Μοσχάτου Α Τάξη. Θουκυδίδου, Ἱστοριῶν

ΚΕΡΚΥΡΑ Η ΑΡΧΑΙΑ ΠΟΛΗ. 2 ο Γενικό Λύκειο Μοσχάτου Α Τάξη. Θουκυδίδου, Ἱστοριῶν ΚΕΡΚΥΡΑ Η ΑΡΧΑΙΑ ΠΟΛΗ Η αρχαία πόλη της Κέρκυρας, εγκαταστημένη σε απόσταση 4 χλμ. νότια του σημερινού ιστορικού Κέντρου, εκτείνονταν περίπου στο κέντρο της σημερινής χερσονήσου του Κανονιού, που περιβάλλεται

Διαβάστε περισσότερα

Η θεώρηση και επεξεργασία του θέματος οφείλει να γίνεται κυρίως από αρχιτεκτονικής απόψεως. Προσπάθεια κατανόησης της συνθετικής και κατασκευαστικής

Η θεώρηση και επεξεργασία του θέματος οφείλει να γίνεται κυρίως από αρχιτεκτονικής απόψεως. Προσπάθεια κατανόησης της συνθετικής και κατασκευαστικής ΑΝΑΓΝΩΣΗ - ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΜΝΗΜΕΙΟΥ ΝΑΟΣ ΤΟΥ ΗΦΑΙΣΤΟΥ Η θεώρηση και επεξεργασία του θέματος οφείλει να γίνεται κυρίως από αρχιτεκτονικής απόψεως. Προσπάθεια κατανόησης της συνθετικής και κατασκευαστικής δομής

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο Εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι. Ελληνικά

Κείμενο Εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι. Ελληνικά 1 Κείμενο Εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι Ελληνικά 2 ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΟΥ ΤΙΜΙΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ ΣΤΟ ΠΕΛΕΝΤΡΙ Η εκκλησία του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι φαίνεται να χτίστηκε λίγο μετά τα μέσα του 12 ου αιώνα

Διαβάστε περισσότερα

Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια

Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια κάτοψη, περισσότερους από έναν ορόφους και στιβαρή κατασκευή.

Διαβάστε περισσότερα

Κώστας Ζάµπας Πολιτικός Μηχανικός ρ ΕΜΠ. Σκιάθου 43-11254 Αθήνα. Τηλέφωνο: 210-2237167 Φαξ: 210-2237257 Ηλεκτρονική διεύθυνση: c-zambas@hol.

Κώστας Ζάµπας Πολιτικός Μηχανικός ρ ΕΜΠ. Σκιάθου 43-11254 Αθήνα. Τηλέφωνο: 210-2237167 Φαξ: 210-2237257 Ηλεκτρονική διεύθυνση: c-zambas@hol. Κώστας Ζάµπας Πολιτικός Μηχανικός ρ ΕΜΠ. Σκιάθου 43-11254 Αθήνα. Τηλέφωνο: 210-2237167 Φαξ: 210-2237257 Ηλεκτρονική διεύθυνση: c-zambas@hol.gr Αθήνα 4/2/2015 Προς τον Πρόεδρο τους µη κερδοσκοπικού σωµατείου

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Αρχαία Πόλη: Βρίσκεται: Ταυτίζεται με: Κατοικείται από:

ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Αρχαία Πόλη: Βρίσκεται: Ταυτίζεται με: Κατοικείται από: ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΑΛΕΠΑΚΟΥ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ ΝΙΚΟΣ ΔΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΜΑΡΙΑ ΓΙΑΡΙΚΑ ΓΕΩΡΓΙΑ ΓΚΙΚΑ ΘΟΔΩΡΗΣ ΚΑΦΗΡΑΣ ΑΓΓΕΛΟΣ ΖΕΡΒΟΠΟΥΛΟΣ ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΑΝΑΣΤΟΥΛΗ ΑΚΗΣ ΖΑΦΕΙΡΙΟΥ ΑΡΙΣΤΟΦΑΝΗΣ ΑΝΤΥΠΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ. Από τη δημιουργία της, τον Ιούνιο του 2006, η 23η ΕΒΑ έχει πραγματοποιήσει τις παρακάτω σωστικές ανασκαφές:

ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ. Από τη δημιουργία της, τον Ιούνιο του 2006, η 23η ΕΒΑ έχει πραγματοποιήσει τις παρακάτω σωστικές ανασκαφές: 23η ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ Από τη δημιουργία της, τον Ιούνιο του 2006, η 23η ΕΒΑ έχει πραγματοποιήσει τις παρακάτω σωστικές ανασκαφές: ΕΥΒΟΙΑ Χαλκίδα Οδός Ωρίωνος 10, οικόπεδο Χρ. Δημαρέλου-Δεληβοριά

Διαβάστε περισσότερα

Παναγία της Ασίνου Ελληνικά

Παναγία της Ασίνου Ελληνικά Παναγία της Ασίνου Ελληνικά 1 ΝΑΟΣ ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΤΗΣ ΑΣΙΝΟΥ Ή ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΤΗΣ ΦΟΡΒΙΩΤΙΣΣΑΣ Η καμαροσκέπαστη, με δεύτερη ξύλινη στέγη εκκλησία της Παναγίας της Ασίνου, που βρίσκεται κοντά στο χωριό Νικητάρι,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ

Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η σημερινή βασιλική «Αγ. Σοφία» βρίσκεται στο κέντρο της κύριας νεκρόπολης της αρχαίας πόλης Σέρντικα. Σ αυτή την περιοχή έχουν ανακαλυφθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΘΕΑΤΡΟ ΣΤΗΝ ΤΑΥΡΙΚΗ ΧΕΡΣΟΝΗΣΟ ΚΑΙ Η ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΛΕΙΨΑΝΟΘΗΚΗ. Γιώργος Κωστόπουλος

ΤΟ ΘΕΑΤΡΟ ΣΤΗΝ ΤΑΥΡΙΚΗ ΧΕΡΣΟΝΗΣΟ ΚΑΙ Η ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΛΕΙΨΑΝΟΘΗΚΗ. Γιώργος Κωστόπουλος ΤΟ ΘΕΑΤΡΟ ΣΤΗΝ ΤΑΥΡΙΚΗ ΧΕΡΣΟΝΗΣΟ ΚΑΙ Η ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΛΕΙΨΑΝΟΘΗΚΗ Γιώργος Κωστόπουλος Ένα από τα πιο διακριτά σημεία του εκτεταμένου αρχαιολογικού χώρου της αρχαίας Χερσονήσου βυζαντινής Χερσώνος, που

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΑΤΗ Hypati - Neopatria

ΥΠΑΤΗ Hypati - Neopatria ΥΠΑΤΗ Hypati - Neopatria Η κωμόπολη της Υπάτης, κτισμένη σε υψόμετρο 400μ. με τη χαρακτηριστική πολυμορφία του τοπίου της, έχει συμπληρώσει πάνω από 2500 χρόνια συνεχούς παρουσίας σε όλα τα γεγονότα της

Διαβάστε περισσότερα

Ιερού Παλατίου Ιππόδρομο ανακτόρου των Βλαχερνών, του ανακτόρου του Μυρελαίου σειρά καταστημάτων της Μέσης

Ιερού Παλατίου Ιππόδρομο ανακτόρου των Βλαχερνών, του ανακτόρου του Μυρελαίου σειρά καταστημάτων της Μέσης BYZANTINH TEXNH:AΡXITEKTONIKH kαι ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ H Βυζαντινή αρχιτεκτονική και ως αναπόσπαστο τμήμα της η ζωγραφική: - Ψηφιδωτή και νωπογραφία- νοείται η τέχνη που γεννήθηκε και ήκμασε μεταξύ 4ου και 15ου αιώνα,

Διαβάστε περισσότερα

Ο Αρκάς ή Αρκάδας ήταν πρόσωπο της ελληνικής μυθολογίας, επώνυμος ήρωας της Αρκαδίας, γενάρχης των Αρκάδων και 3ος μυθικός βασιλιάς της Αρκαδίας.

Ο Αρκάς ή Αρκάδας ήταν πρόσωπο της ελληνικής μυθολογίας, επώνυμος ήρωας της Αρκαδίας, γενάρχης των Αρκάδων και 3ος μυθικός βασιλιάς της Αρκαδίας. Ο Αρκάς ή Αρκάδας ήταν πρόσωπο της ελληνικής μυθολογίας, επώνυμος ήρωας της Αρκαδίας, γενάρχης των Αρκάδων και 3ος μυθικός βασιλιάς της Αρκαδίας. Κατά τον Παυσανία, ήταν γιος και διάδοχος του Νύκτιμου,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ

ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ Επισκόπηση της Ελληνικής Ιστορίας, Β. Θ. Θεοδωρακόπουλος, Ph.D. Διόρθωση - Επιμέλεια: Λίλυ Πανούση Εκδόσεις Γιαλός Αθήνα, Δεκέμβριος 2015 ISBN: 978 960 82275 0 7 Εκδόσεις

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο Αγίου Νικολάου της Στέγης. Ελληνικά

Κείμενο Αγίου Νικολάου της Στέγης. Ελληνικά 1 Κείμενο Αγίου Νικολάου της Στέγης Ελληνικά 2 Ο Άγιος Νικόλαος της Στέγης Πήρε το όνομα του μετά την προσθήκη της δεύτερης Στέγης του ναού τον 13ον αιώνα, για την προστασία του από τα χιόνα και τη βροχή.

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος: Διδακτική αξιοποίηση εκπαιδευτικών επισκέψεων

Τίτλος: Διδακτική αξιοποίηση εκπαιδευτικών επισκέψεων Τίτλος: Διδακτική αξιοποίηση εκπαιδευτικών επισκέψεων Βαθμίδα: Δευτεροβάθμια Θεματική περιοχή δραστηριότητας: Θεολογία Δημιουργός παρουσίασης: Ξανθή Αλμπανάκη Επικοινωνία: xalbanaki@gmail.com Εκπαιδευτικός

Διαβάστε περισσότερα

ναού του Ολύμπιου Διός που ολοκλήρωσε, το 131 μ.χ., ο Ρωμαίος αυτοκράτορας Αδριανός.

ναού του Ολύμπιου Διός που ολοκλήρωσε, το 131 μ.χ., ο Ρωμαίος αυτοκράτορας Αδριανός. ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ ΠΥΛΗ ΤΟΥ ΑΔΡΙΑΝΟΥ Πρόκειται για τα απομεινάρια ενός από τους μεγαλύτερους ναούς του αρχαίου κόσμου, του ναού του Ολύμπιου Διός που ολοκλήρωσε, το 131 μ.χ., ο Ρωμαίος αυτοκράτορας Αδριανός.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΑ ΤΟΥ ΝΗΣΙΟΥ ΤΩΝ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ

ΤΑ ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΑ ΤΟΥ ΝΗΣΙΟΥ ΤΩΝ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΤΑ ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΑ ΤΟΥ ΝΗΣΙΟΥ ΤΩΝ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ Από την εποχή του εσποτάτου της Ηπείρου στα Βυζαντινά χρόνια στο νησί των Ιωαννίνων δημιουργήθηκαν Μονές και Ησυχαστήρια, που με την πάροδο του χρόνου η φήμη, αλλά

Διαβάστε περισσότερα

Πάσχα στα «πόδια» της Χαλκιδικής Άγιον Όρος, 5 μέρες. 18 22 Απριλίου 2014

Πάσχα στα «πόδια» της Χαλκιδικής Άγιον Όρος, 5 μέρες. 18 22 Απριλίου 2014 Σίνα 14 & Ακαδημίας, τηλ. 210 3642707, φαξ. 201-3642707 e-mail: info@cosmorama.gr Πάσχα στα «πόδια» της Χαλκιδικής Άγιον Όρος, 5 μέρες 18 22 Απριλίου 2014 Μόνο σε εμάς θα βρείτε: Πλούσιες πρωινές ξεναγήσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑ 10. Η Παλαιοανακτορική Κρήτη (ΜΜΙΒ ΜΜΙΙΙΑ)

ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑ 10. Η Παλαιοανακτορική Κρήτη (ΜΜΙΒ ΜΜΙΙΙΑ) ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑ 10 Η Παλαιοανακτορική Κρήτη (ΜΜΙΒ ΜΜΙΙΙΑ) Ίδρυση των πρώτων ανακτορικών κέντρων Κύριο χαρακτηριστικό στην κεραμική η εμφάνιση του καμαραϊκού ρυθμού, ο οποίοςαποτελεί προϊόν των

Διαβάστε περισσότερα

Φρούρια, Κάστρα Κέρκυρα. Παλαιό Φρούριο

Φρούρια, Κάστρα Κέρκυρα. Παλαιό Φρούριο Παλαιό Φρούριο Είναι χτισμένο σε μια δίκορφη φυσική τοποθεσία από τον 16ο αιώνα στην άλλοτε Βυζαντινή πόλη της Κέρκυρας. Το Παλιό φρούριο είναι ένα χαρακτηριστικό σύμβολο της παλιάς πόλης και οι δύο κορυφές

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: «Προτάσεις για την Τουριστική Ανάπτυξη και προβολή της Τοπικής Κοινότητας Στράτου» Κύρια πύλη δευτερεύουσα πύλη πύλη Ακρόπολης Παραποτάμια πύλη

ΘΕΜΑ: «Προτάσεις για την Τουριστική Ανάπτυξη και προβολή της Τοπικής Κοινότητας Στράτου» Κύρια πύλη δευτερεύουσα πύλη πύλη Ακρόπολης Παραποτάμια πύλη ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Στράτος 29-12 - 2011 ΝΟΜΟΣ ΑΙΤΩΛΟΑΚΑΡΝΑΝΙΑΣ Αριθμ. Πρωτ.: ΔΗΜΟΣ ΑΓΡΙΝΙΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΣΤΡΑΤΟΥ ΤΟΠΙΚΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΣΤΡΑΤΟY ΠΛΗΡ: Πατσέας Αναστάσιος ΤΗΛ: 6978558904 Π Ρ Ο Σ Κο Αντιδήμαρχο

Διαβάστε περισσότερα

6 ΗΜΕΡΗ ΕΚΔΡΟΜΗ ΤΕΤΑΡΤΗ 8 ΙΟΥΛΙΟΥ ΕΩΣ ΔΕΥΤΕΡΑ 13 ΙΟΥΛΙΟΥ ΠΑΤΜΟΣ - ΛΕΙΨΟΙ

6 ΗΜΕΡΗ ΕΚΔΡΟΜΗ ΤΕΤΑΡΤΗ 8 ΙΟΥΛΙΟΥ ΕΩΣ ΔΕΥΤΕΡΑ 13 ΙΟΥΛΙΟΥ ΠΑΤΜΟΣ - ΛΕΙΨΟΙ ΑΘ ΜΩΡΑΙΤΗΣ Ο.Ε. TOURIST AND TRAVEL AGENCY ΠΑΤΡΩΝ 19 ΚΟΡΙΝΘΟΣ ΤΗΛ. : 27410-28588 FAX: 27410-25073 e-mail: moraitis.kor@hotmail.com www.narkissostravel.gr 6 ΗΜΕΡΗ ΕΚΔΡΟΜΗ ΤΕΤΑΡΤΗ 8 ΙΟΥΛΙΟΥ ΕΩΣ ΔΕΥΤΕΡΑ 13

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΒΛΙΟ ΠΕΜΠΤΟ. Η ΑΓΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτη Πανταζή

ΒΙΒΛΙΟ ΠΕΜΠΤΟ. Η ΑΓΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτη Πανταζή ΒΙΒΛΙΟ ΠΕΜΠΤΟ Η ΑΓΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτη Πανταζή Όταν λέµε Αγία Παρασκευή εννοούµε τη µικρή Εκκλησία, που είναι δυτικά του χωριού στη θέση Παναγία (Παναΐα), την οποία βλέπουµε στην

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΚΒ ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ & ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΑ Θ Ε Α Τ Ρ Ο ΛΙΝΔΟΥ ΧΟΡΗΓΙΚΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΚΒ ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ & ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΑ Θ Ε Α Τ Ρ Ο ΛΙΝΔΟΥ ΧΟΡΗΓΙΚΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΚΒ ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ & ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΑ Θ Ε Α Τ Ρ Ο ΛΙΝΔΟΥ ΧΟΡΗΓΙΚΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΡΟΔΟΣ, ΜΑΡΤΙΟΣ 2011 1 1. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Σελ. 2 2. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΜΝΗΜΕΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΝΑΣΤΗΛΩΣΗΣ ΤΟΥ ΚΑΜΠΑΝΑΡΙΟΥ>> ΠΕΡΙΟΧΗ:ΚΑΣΤΑΝΙΑ ΔΗΜΟΣ ΣΕΡΒΙΩΝ-ΝΟΜΟΣ ΚΟΖΑΝΗΣ

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΝΑΣΤΗΛΩΣΗΣ ΤΟΥ ΚΑΜΠΑΝΑΡΙΟΥ>> ΠΕΡΙΟΧΗ:ΚΑΣΤΑΝΙΑ ΔΗΜΟΣ ΣΕΡΒΙΩΝ-ΝΟΜΟΣ ΚΟΖΑΝΗΣ Τ.Ε.Ι. ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ:ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΥΠΟΔΟΜΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΕΡΙΟΧΗ:ΚΑΣΤΑΝΙΑ ΔΗΜΟΣ ΣΕΡΒΙΩΝ-ΝΟΜΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΝΕΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ «ΠΑΜΕ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ» ΚΑΙ «ΠΑΜΕ ΣΤΟΝ ΑΡΧΑΙΟ ΠΕΡΙΠΑΤΟ ΤΗΣ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ»

ΤΑ ΝΕΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ «ΠΑΜΕ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ» ΚΑΙ «ΠΑΜΕ ΣΤΟΝ ΑΡΧΑΙΟ ΠΕΡΙΠΑΤΟ ΤΗΣ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ» ,,^ -^,;-,..:..,, : χ λ κ«:! «e.«?s"'h. ΗΗΗΜΗΗΒ ΤΑ ΝΕΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ «ΠΑΜΕ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ» ΚΑΙ «ΠΑΜΕ ΣΤΟΝ ΑΡΧΑΙΟ ΠΕΡΙΠΑΤΟ ΤΗΣ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ» ΕΙΡΗΝΗ ΚΑΙΜΑΡΑ Τα καινούρια προγράμματα του Τμήματος Εκπαιδευτικών

Διαβάστε περισσότερα

Σχολείο: Λύκειο Αυλωναρίου. Τμήμα: Β 2. Θέμα: ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΑΥΛΩΝΑΡΙΟΥ

Σχολείο: Λύκειο Αυλωναρίου. Τμήμα: Β 2. Θέμα: ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΑΥΛΩΝΑΡΙΟΥ Σχολείο: Λύκειο Αυλωναρίου Τμήμα: Β 2 Θέμα: ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΑΥΛΩΝΑΡΙΟΥ ΟΝΟΜΑΤΑ ΜΑΘΗΤΩΝ: Γιάννης Περιβολάρης Χριστίνα Μπενάκη Γιώργος Ρέτσας Στέλλα Φάσο Μαρία Τάλο Παναγιώτης Παναγιώτου Μαρία Σταμέλου

Διαβάστε περισσότερα

Α Κύκλος: 1 14 Ιουλίου 2013

Α Κύκλος: 1 14 Ιουλίου 2013 Α Κύκλος: 1 14 Ιουλίου 2013 ΔΕΥΤΕΡΑ, 1 Ιουλίου Άφιξη στο ξενοδοχείο Ιλισός και τακτοποίηση στα δωμάτια 17:30 Κέρασμα και συνάντηση με τους υπεύθυνους των Θερινών Σχολείων 20:30-23:00 ΤΡΙΤΗ, 2 Ιουλίου 09:30-10:00

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΑΓΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΠΑΡΑΛΙΜΝΙΟΥ

ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΑΓΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΠΑΡΑΛΙΜΝΙΟΥ ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΑΓΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΠΑΡΑΛΙΜΝΙΟΥ Σύντομο ιστορικό Ιερού Ναού Αγίου Γεωργίου Παραλιμνίου Ο Ιερός Ναός Αγίου Γεωργίου διαδέχθηκε το 19 ο αιώνα ένα παλαιότερο βυζαντινό ναό. Βρίσκεται στο κέντρο του

Διαβάστε περισσότερα

Αµφίπολη: Βρέθηκε σκελετός σε τάφο κάτω από τον τρίτο θάλαµο

Αµφίπολη: Βρέθηκε σκελετός σε τάφο κάτω από τον τρίτο θάλαµο Νοέµβριος 12 2014 13:20 Αµφίπολη: Βρέθηκε σκελετός σε τάφο κάτω από τον τρίτο θάλαµο Τι ανακοίνωσε το υπουργείο Πολιτισµού για τις ανασκαφικές εργασίες στον τάφο της Αµφίπολης. Τι έδειξαν οι ανασκαφές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΚΟΝΕΣ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ. 1 Ψηφιδωτά τρούλου με νέες επεμβάσεις συντήρησης, 11 ος αιώνας, Νέα Μονή Χίου, Photo ΥΠ.ΠΟ.Α./ΤΑΠ, Εφορεία Αρχαιοτήτων Χίου

ΕΙΚΟΝΕΣ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ. 1 Ψηφιδωτά τρούλου με νέες επεμβάσεις συντήρησης, 11 ος αιώνας, Νέα Μονή Χίου, Photo ΥΠ.ΠΟ.Α./ΤΑΠ, Εφορεία Αρχαιοτήτων Χίου ΕΙΚΟΝΕΣ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ 1 Ψηφιδωτά τρούλου με νέες επεμβάσεις συντήρησης, 11 ος αιώνας, Νέα Μονή Χίου, Photo ΥΠ.ΠΟ.Α./ΤΑΠ, Εφορεία Αρχαιοτήτων Χίου 2 Πανοραμική άποψη, 11 ος αιώνας, Νέα Μονή Χίου, Photo ΥΠ.ΠΟ.Α./ΤΑΠ,

Διαβάστε περισσότερα

Ο αρχαιολογικός χώρος του Καλαμωτού βρίσκεται 2 χλμ. νότια του χωριού και είναι γνωστός στους κατοίκους του με την ονομασία Τούμπες ή Καστέλλια.

Ο αρχαιολογικός χώρος του Καλαμωτού βρίσκεται 2 χλμ. νότια του χωριού και είναι γνωστός στους κατοίκους του με την ονομασία Τούμπες ή Καστέλλια. ΑΡΧΑΙΑ ΚΑΛΙΝΔΟΙΑ ΣΥΝΟΨΗ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΕΥΡΗΜΑΤΩΝ ΤΟΠΟΘΕΣΙΑ ΑΡΧΑΙΑΣ ΠΟΛΗΣ: Ο αρχαιολογικός χώρος του Καλαμωτού βρίσκεται 2 χλμ. νότια του χωριού και είναι γνωστός στους κατοίκους του με την ονομασία Τούμπες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ Αγαπητοί συνεργάτες, Το γραφείο µας σε συνεργασία µε την Ένωση Ξενοδοχείων Αρκαδίας και µε τη στήριξη των ήµων Τρίπολης, Γορτυνίας και του Επιµελητήριο Αρκαδίας σας προσκαλούν να συµµετέχετε

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ: ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΟΡΑΜΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ. που γέννησες και ανάθρεψες τους γονείς και τους παππούδες μας.

ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ: ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΟΡΑΜΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ. που γέννησες και ανάθρεψες τους γονείς και τους παππούδες μας. ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ: ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΟΡΑΜΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ Λεμεσός, πόλη μας αγαπημένη. Η πόλη που γεννηθήκαμε, η πόλη που μεγαλώνουμε. Πόλη που γέννησες και ανάθρεψες τους γονείς και τους παππούδες

Διαβάστε περισσότερα

Επίσκεψη στην Αρχαία Αγορά

Επίσκεψη στην Αρχαία Αγορά Επίσκεψη στην Αρχαία Αγορά Η Αγορά ήταν η μεγαλύτερη πλατεία της πόλης. Η πλατεία άρχισε να χρησιμοποιείται ως δημόσιος χώρος από τα αρχαϊκά χρόνια. Μέχρι τότε στην περιοχή υπήρχαν σπίτια και τάφοι. Ο

Διαβάστε περισσότερα

Πελοπόννησος. Λεωνίδας Κραλίδης. 1 ο Π.Π.Σ. Α.Π.Θ. Ε2-2014-2015

Πελοπόννησος. Λεωνίδας Κραλίδης. 1 ο Π.Π.Σ. Α.Π.Θ. Ε2-2014-2015 Πελοπόννησος Λεωνίδας Κραλίδης 1 ο Π.Π.Σ. Α.Π.Θ. Ε2-2014-2015 Περιεχόµενα 1. Γεωφυσικά στοιχεία 2. Πόλεις 3. Πολιτισµός 4. Τουρισµός 1. Γεωφυσικά στοιχεία 1.1 Λίµνες 1.2 Ποτάµια 1.3 Βουνά 1.1 Λίµνες Λίµνη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΒΕΡΓΙΝΑΣ

ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΒΕΡΓΙΝΑΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΑΣΚΑΦΗ ΒΕΡΓΙΝΑΣ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΒΕΡΓΙΝΑΣ Παρελθόν - Παρόν - Μέλλον Στ. Δρούγου Ομάδα εργασίας: καθηγήτρια κλασικής αρχαιολογίας ΑΠΘ Ν. Χατζηδάκης αρχιτέκτων ΔΠΜΣ

Διαβάστε περισσότερα

Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης;

Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης; Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης; Μέρος της οχύρωσης Οι αρχαιολογικές ανασκαφές που διενεργούνται στην περιοχή της La Bastida (Totana, Murcia στην Ισπανία) έχουν αποκαλύψει ένα επιβλητικό οχυρωματικό

Διαβάστε περισσότερα

Ενα πλακόστρωτο μονοπάτι οδηγεί βόρεια από τη Μονή Γουβερνέτου μέσα στο φαράγγι Αυλάκι που κατηφορίζει μέχρι τη θάλασσα.

Ενα πλακόστρωτο μονοπάτι οδηγεί βόρεια από τη Μονή Γουβερνέτου μέσα στο φαράγγι Αυλάκι που κατηφορίζει μέχρι τη θάλασσα. Η Μονή Γουβερνέτου Η Μονή Γουβερνέτου μοιάζει σαν κάστρο, με πύργους που χρησίμευαν για την προστασία από επιδρομείς. Ειδικά η εξωτερική όψη του μοναστηριού φανερώνει τις έντονες ενετικές επιδράσεις: μοιάζει

Διαβάστε περισσότερα

Περίληψη ηµιουργία έντυπου και ψηφιακού υλικού για την Τουριστική Προβολή του ήµου Νέας Προποντίδας.

Περίληψη ηµιουργία έντυπου και ψηφιακού υλικού για την Τουριστική Προβολή του ήµου Νέας Προποντίδας. Α Π Ο Σ Π Α Σ Μ Α Από το υπ αρ. 4/2011 πρακτικό Συνεδριάσεων Τ.Σ. της Τοπικής Κοινότητας Ν.Σιλάτων του ήµου Νέας Προποντίδας Χαλκιδικής 7/2011 Απόφ. Αριθ. Περίληψη ηµιουργία έντυπου και ψηφιακού υλικού

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη

Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη Τμήμα: Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας 8. Πανελλήνια Ιερά. Δελφοί και Ολυμπία Τα Πανελλήνια

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΟΔΕΙΑ ΤΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΟΥ ΔΙΑΖΩΜΑΤΟΣ κ. ΣΤΑΥΡΟΥ ΜΠΕΝΟΥ ΣΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΘΕΑΤΡΑ ΤΗΣ ΑΡΚΑΔΙΑΣ

ΠΕΡΙΟΔΕΙΑ ΤΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΟΥ ΔΙΑΖΩΜΑΤΟΣ κ. ΣΤΑΥΡΟΥ ΜΠΕΝΟΥ ΣΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΘΕΑΤΡΑ ΤΗΣ ΑΡΚΑΔΙΑΣ ΠΕΡΙΟΔΕΙΑ ΤΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΟΥ ΔΙΑΖΩΜΑΤΟΣ κ. ΣΤΑΥΡΟΥ ΜΠΕΝΟΥ ΣΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΘΕΑΤΡΑ ΤΗΣ ΑΡΚΑΔΙΑΣ 4 Φεβρουαρίου 2010 Σωματείο «ΔΙΑΖΩΜΑ», Μπουμπουλίνας 30, Τ.Κ. 10682, Αθήνα www.diazoma.gr / info@diazoma.gr Την Πέμπτη,

Διαβάστε περισσότερα

17. 12.2008-20. 03. 2009. «...ανέφερα εγγράφως...» Διάρκεια Έκθεσης: ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΕΙΟΥ ΜΝΗΜΕΙΩΝ

17. 12.2008-20. 03. 2009. «...ανέφερα εγγράφως...» Διάρκεια Έκθεσης: ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΕΙΟΥ ΜΝΗΜΕΙΩΝ «...ανέφερα εγγράφως...» ΘΗΣΑΥΡΟΙ ΤΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΑΡΧΕΙΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ Διάρκεια Έκθεσης: 17. 12.2008-20. 03. 2009 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΕΙΟΥ ΜΝΗΜΕΙΩΝ Το αρχειακό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη

Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη Τμήμα: Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας 9. Ναοί του 4 ου αι. π.χ. στην ηπειρωτική Ελλάδα

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΜΑΚΥΝΕΙΑΣ.

Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΜΑΚΥΝΕΙΑΣ. Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΜΑΚΥΝΕΙΑΣ. βασίσθηκε στην εργασία που εκπόνησε ειδική επιστημονική ομάδα υπό τους κ.κ. Λάζαρο Κολώνα τ. γενικό Διευθυντή Αρχαιοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ 33 1η ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΑΤΤΙΚΗ Μεσόγεια Οι ανασκαφικές έρευνες επικεντρώθηκαν σε δύο τομείς: 1) στη συνέχιση της αποκάλυψης ερειπωμένων βυζαντινών ναών, που είχε αρχίσει από παλαιότερα με

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΒΛΙΟ ΕΚΑΤΟ ΤΕΤΑΡΤΟ. ΤΟ ΠΑΛΙΟΦΡΑΝΤΖΙ (ΠΑΛΙΟΥΦΡΑΝΤΖΙ) Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτη Πανταζή.

ΒΙΒΛΙΟ ΕΚΑΤΟ ΤΕΤΑΡΤΟ. ΤΟ ΠΑΛΙΟΦΡΑΝΤΖΙ (ΠΑΛΙΟΥΦΡΑΝΤΖΙ) Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτη Πανταζή. ΒΙΒΛΙΟ ΕΚΑΤΟ ΤΕΤΑΡΤΟ ΤΟ ΠΑΛΙΟΦΡΑΝΤΖΙ (ΠΑΛΙΟΥΦΡΑΝΤΖΙ) Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτη Πανταζή. Είναι γνωστά τα της Μάχης του Σπερχειού. ΒΙΒΛΙΟ ΕΝ ΕΚΑΤΟ (ΜΑΧΗ ΤΟΥ ΣΠΕΡΧΕΙΟΥ). Στο σηµερινό χωριό Φραντζί

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗ ΧΑΜΕΝΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ. Αμαλία Κ. Ηλιάδη, φιλόλογοςιστορικός

ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗ ΧΑΜΕΝΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ. Αμαλία Κ. Ηλιάδη, φιλόλογοςιστορικός ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗ ΧΑΜΕΝΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ 1 ΒΥΖΑΝΤΙΟ Η ΜΑΚΡΟΒΙΟΤΕΡΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΟΤΗΤΑΣ 2 ΣΚΟΤΕΙΝΗ ΠΛΕΥΡΑ Συνομωσίες, ίντριγκες και μηχανορραφίες. Θρησκευτικός φανατισμός Δεισιδαιμονία.

Διαβάστε περισσότερα

et in Arcadia ego (= ανήκω κι εγώ στην Αρκαδία)

et in Arcadia ego (= ανήκω κι εγώ στην Αρκαδία) et in Arcadia ego (= ανήκω κι εγώ στην Αρκαδία) Νομός Αρκαδίας Ιστορία Οι Αρκάδες ήταν αρχαίο Ελληνικό φύλο εγκατεστημένο στην ορεινή Πελοπόννησο Θεωρείται το αρχαιότερο ελληνικό φύλο Ήταν πιθανόν συγγενικό

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ

Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΚΑΛΥΔΩΝΑΣ. βασίσθηκε στην εργασία που εκπόνησε ειδική επιστημονική ομάδα υπό τους κ.κ. Λάζαρο Κολώνα τ. γενικό Διευθυντή Αρχαιοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΘΕΑΤΑ & ΠΕΡΙΗΓΗΣΕΙΣ

ΑΞΙΟΘΕΑΤΑ & ΠΕΡΙΗΓΗΣΕΙΣ ON SALONICA SOCCER CUP ΑΞΙΟΘΕΑΤΑ & ΠΕΡΙΗΓΗΣΕΙΣ ΛΕΥΚΟΣ ΠΥΡΓΟΣ ΑΨΙΔΑ ΤΟΥ ΓΑΛΕΡΙΟΥ ΠΛΑΤΕΙΑ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΟΥΣ ΚΑΣΤΡΑ & ΤΕΙΧΗ ΡΩΜΑΪΚΗ ΑΓΟΡΑ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΟΥ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΠΛΑΝΗΤΑΡΙΟ ΒΕΡΓΙΝΑ Μπείτε στην Pentagon... ταξιδέψτε

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΑρΧΑιολογικΑ εργα στη ΘεσσΑλονικη στισ ΑρΧεσ Τησ δεκαετιασ Του 1960.

ΤΑ ΑρΧΑιολογικΑ εργα στη ΘεσσΑλονικη στισ ΑρΧεσ Τησ δεκαετιασ Του 1960. 7 ΤΑ ΑρΧΑιολογικΑ εργα στη ΘεσσΑλονικη στισ ΑρΧεσ Τησ δεκαετιασ Του 1960. Με την έναρξη αυτής της εκδήλωσης για να τιμηθεί ένας παλιός συνάδελφος, ο Φώτιος Πέτσας, θα ήθελα να συγχαρώ τους νέους που προσπαθούν

Διαβάστε περισσότερα

Αξιοθέατα Μακεδονίας, Στερεάς Ελλάδας και Θράκης

Αξιοθέατα Μακεδονίας, Στερεάς Ελλάδας και Θράκης PROJECT Β ΤΕΤΡΑΜΗΝΟΥ Αξιοθέατα Μακεδονίας, Στερεάς Ελλάδας και Θράκης Μέλη: Αλέξανδρος Χατζόπουλος, Δέσποινα Γρηγοριάδου, Μαρία Γούλα, Αθανάσιος Ουζούνης, Ευθύμης Καραβίτης, Δημήτρης Χατζηβλασίου Επιμελητές:

Διαβάστε περισσότερα

EUROPEAN DAILY TOURS ΑΠΟ ΒΟΛΟ ΣΤΑ ΜΕΤΕΩΡΑ ΜΕΤΕΩΡΑ - ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΑ

EUROPEAN DAILY TOURS ΑΠΟ ΒΟΛΟ ΣΤΑ ΜΕΤΕΩΡΑ ΜΕΤΕΩΡΑ - ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΑ EUROPEAN DAILY TOURS ΑΠΟ ΒΟΛΟ ΣΤΑ ΜΕΤΕΩΡΑ ΜΕΤΕΩΡΑ - ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΑ Ιστορικό Τα Μετέωρα αποτελούν, μετά το Άγιο Ορος, το μεγαλύτερο και με συνεχή παρουσία από την εποχή της εγκατάστασης των πρώτων ασκητών μέχρι

Διαβάστε περισσότερα

Χώροι θέασης και ακρόασης της αρχαίας Ελευσίνας. Φοίβος Αργυρόπουλος

Χώροι θέασης και ακρόασης της αρχαίας Ελευσίνας. Φοίβος Αργυρόπουλος Χώροι θέασης και ακρόασης της αρχαίας Ελευσίνας Φοίβος Αργυρόπουλος ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΑΚΟ ΙΕΡΟ ΤΗΣ ΔΗΜΗΤΡΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΕΥΣΙΝΑ Πανίερο έγινε το Θριάσιο πεδίο από τη στιγμή που η θεά Δήμητρα θέλησε να εκφράσει την ευγνωμοσύνη

Διαβάστε περισσότερα

<< ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΟΣ ΠΡΟΟΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΩΦΕΛΕΙΕΣ >>

<< ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΟΣ ΠΡΟΟΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΩΦΕΛΕΙΕΣ >> 1 Ο ΕΠΑΛ ΝΑΥΠΛΙΟΥ ΤΑΞΗ Α ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 2014 : > ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΜΥΚΗΝΩΝ Από τους πιο σημαντικούς αρχαιολογικούς χώρους στην Ελλάδα. Χτισμένη πάνω

Διαβάστε περισσότερα

1:Layout 1 10/2/2009 11:00 μ Page 1. το αρχαιολογικό μουσείο ιωαννίνων

1:Layout 1 10/2/2009 11:00 μ Page 1. το αρχαιολογικό μουσείο ιωαννίνων 1:Layout 1 10/2/2009 11:00 μ Page 1 το αρχαιολογικό μουσείο ιωαννίνων 1:Layout 1 10/2/2009 11:00 μ Page 2 1:Layout 1 10/2/2009 11:00 μ Page 3 ΒΑΣΙΛΕΥΣ ΠΥΡΡΟΣ αντίγραφο από πρωτότυπο του 3ου π.χ. αι. της

Διαβάστε περισσότερα

Α. Πα π α γ ε ω ρ γ ι ου, Η μονή του Αγίου Ιωάννου του Λαμπαδιστού στον

Α. Πα π α γ ε ω ρ γ ι ου, Η μονή του Αγίου Ιωάννου του Λαμπαδιστού στον Α. Πα π α γ ε ω ρ γ ι ου, Η μονή του Αγίου Ιωάννου του Λαμπαδιστού στον Καλοπαναγιώτη [Οδηγοί Βυζαντινών Μνημείων της Κύπρου], Πολιτιστικό Ίδρυμα Τραπέζης Κύπρου Ιερά Μητρόπολις Μόρφου, Λευ κωσία 2007,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ 14η ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ Εικ. 1-2. Σκάλα Ερεσού. Παλαιοχριστιανική Βασιλική Αγίου Ανδρέα. Ταφές. ΛΕΣΒΟΣ Σκάλα Ερεσού Παλαιοχριστιανική Βασιλική Αγίου Ανδρέα Η Βασιλική του Αγίου Ανδρέα ιδρύθηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ Πυραμίδες στην Ελλάδα

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ Πυραμίδες στην Ελλάδα ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ Πυραμίδες στην Ελλάδα Oι πυραμίδες που έχουν εντοπιστεί στην Ελλάδα, αποτελούν μοναδικά δείγματα πυραμιδικής αρχιτεκτονικής στον ευρωπαϊκό χώρο. Η μορφή τους, η αρχιτεκτονική τους, καθώς

Διαβάστε περισσότερα

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»;

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Ο όρος«βυζαντινόν» αναφέρεται στο Μεσαιωνικό κράτος που εδιοικείτο από την Κωνσταντινούπολη, τη μεγάλη πόλη των ακτών του Βοσπόρου. Οι ιστορικοί χρησιμοποιούν τον όρο αυτόν

Διαβάστε περισσότερα

Προϊστορική οικία από το Ακρωτήρι Θήρας (16ος αι. π.χ.)

Προϊστορική οικία από το Ακρωτήρι Θήρας (16ος αι. π.χ.) Προϊστορική οικία από το Ακρωτήρι Θήρας (16ος αι. π.χ.) Μελέτη: Κ. Παλυβού Κατασκευή: Ι. Γιαννόπουλος Ιδιοκτησία: Εταιρεία Μελέτης Αρχαίας Ελληνικής Τεχνολογίας/TEE Η λεγόμενη Ξεστή 3 ήταν σημαντικό δημόσιο

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΑΛΑΙΟΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΤΗΣ ΚΟΛΟΚΥΘΑΣ Του Μανόλη Αθ. Λουκάκη*

Η ΠΑΛΑΙΟΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΤΗΣ ΚΟΛΟΚΥΘΑΣ Του Μανόλη Αθ. Λουκάκη* 1 Η ΠΑΛΑΙΟΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΤΗΣ ΚΟΛΟΚΥΘΑΣ Του Μανόλη Αθ. Λουκάκη* Εισαγωγή Η καλλιτεχνική δραστηριότητα, που σημειώθηκε στην περιοχή μας κατά τη Βυζαντινή περίοδο στον τομέα της παλαιοχριστιανικής αρχιτεκτονικής,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα. Ιστορία Κατασκευών

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα. Ιστορία Κατασκευών ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Ιστορία Κατασκευών Ενότητα 3.3: Θολοδομικά Συστήματα Θολοδομικά συστήματα στο Βυζάντιο Δρ Σταματίνα Γ. Μαλικούτη Τμήμα Πολιτικών

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης. Δραπετσώνας & Τροιζήνας Μεθάνων. Λόφος Μουσών. Φύλλα εργασίας

Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης. Δραπετσώνας & Τροιζήνας Μεθάνων. Λόφος Μουσών. Φύλλα εργασίας Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Δραπετσώνας & Τροιζήνας Μεθάνων Λόφος Μουσών Φύλλα εργασίας Στόχος των φύλλων εργασίας είναι να ανιχνευθούν βιωματικά στον χώρο τα κυριότερα στοιχεία της ανάπλασης του

Διαβάστε περισσότερα

Η Κρήνη είναι οικισμός και πρώην κοινότητα της Επαρχίας Πατρών του Νομού Αχαΐας και σήμερα είναι κοινοτικό διαμέρισμα του Δήμου Πατρέων, που

Η Κρήνη είναι οικισμός και πρώην κοινότητα της Επαρχίας Πατρών του Νομού Αχαΐας και σήμερα είναι κοινοτικό διαμέρισμα του Δήμου Πατρέων, που ΚΡΗΝΗ Η Κρήνη είναι οικισμός και πρώην κοινότητα της Επαρχίας Πατρών του Νομού Αχαΐας και σήμερα είναι κοινοτικό διαμέρισμα του Δήμου Πατρέων, που συνορεύει με τις πρώην κοινότητες και επίσης δημοτικά

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΣΚΗΝΙΟ ΤΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ ΤΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΑΣ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ-ΣΧΕΔΙΑΣΤΙΚΗ ΑΝΑΣΥΝΘΕΣΗ ΠΡΟΤΑΣΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΕΝΟΣ ΜΕΤΑΚΙΟΝΙΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ

ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΣΚΗΝΙΟ ΤΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ ΤΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΑΣ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ-ΣΧΕΔΙΑΣΤΙΚΗ ΑΝΑΣΥΝΘΕΣΗ ΠΡΟΤΑΣΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΕΝΟΣ ΜΕΤΑΚΙΟΝΙΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΣΚΗΝΙΟ ΤΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ ΤΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΑΣ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ-ΣΧΕΔΙΑΣΤΙΚΗ ΑΝΑΣΥΝΘΕΣΗ ΠΡΟΤΑΣΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΕΝΟΣ ΜΕΤΑΚΙΟΝΙΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ Αρχιτεκτονική μελέτη: Βασιλεία Μανιδάκη αρχιτέκτων ΥΠΠΟΤ-ΥΣΜΑ Δεκέμβριος

Διαβάστε περισσότερα

Rethink Athens / Πίνακας αρχαιολογικών ευρημάτων Νοέμβριος 2012

Rethink Athens / Πίνακας αρχαιολογικών ευρημάτων Νοέμβριος 2012 1 Οδός Ιδιοκτησία Αρχαιολογικός χαρακτήρας Βιβλιογραφία Έτος ανασκαφής Βάθος 1 Πατησίων και Καποδιστρίου 2 Αιόλου από Σταδίου Σοφοκλέους (έργα Υ.Δ.Ρ.Ε.Ξ.) 3 Σταδίου 61 [πρώην Κυπριακή Αγορά] Κανελλάκη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟÏΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟÏΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΙΒ' ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟÏΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ Έως πρόσφατα στη δικαιοδοσία της ΙΒ Εφορείας Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων, με έδρα τα Ιωάννινα, περιλαμβάνονταν οι Ν. Ιωαννίνων, Άρτας, Πρέβεζας

Διαβάστε περισσότερα

33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1

33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1 ΕΝΑ ΓΟΗΤΕΥΤΙΚΟ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΧΡΟΝΙΑ, ΓΕΜΑΤΟ ΕΚΠΛΗΞΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΛΑ ΣΗΜΑΝΤΙΚΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ. 33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1 Εικόνα 1 Εικόνα 2 Ρωμαϊκές λεγεώνες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ 27 ΚΣΤ' ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΠΕΙΡΑΙΑΣ Κατά την περίοδο 2000-2009 πραγματοποιήθηκαν πολυάριθμες σωστικές ανασκαφές μέσα στην πόλη του Πειραιά, κατά τις οποίες αποκαλύφθηκαν τμήματα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΚΘ' ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΦΛΩΡΙΝΑ Άγιος Αχίλλειος Πρεσπών Το 2007 διενεργήθηκε σωστική ανασκαφή, με χρηματοδοτική συνεισφορά του ΥΠΠΟΤ, του Υπουργείου Μακεδονίας-Θράκης και του

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ

Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΣΤΡΑΤΟΥ. βασίσθηκε στην εργασία που εκπόνησε ειδική επιστημονική ομάδα υπό τους κ.κ. Λάζαρο Κολώνα τ. γενικό Διευθυντή Αρχαιοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

Ονοματεπώνυμο: Χριστιάνα Νικολάου. Τάξη: Β 5. Θέμα: Εργασία στην ιστορία. Υπεύθυνη καθηγήτρια: Μαρία Χατζημιχαήλ.

Ονοματεπώνυμο: Χριστιάνα Νικολάου. Τάξη: Β 5. Θέμα: Εργασία στην ιστορία. Υπεύθυνη καθηγήτρια: Μαρία Χατζημιχαήλ. Ονοματεπώνυμο: Χριστιάνα Νικολάου Τάξη: Β 5 Θέμα: Εργασία στην ιστορία. Υπεύθυνη καθηγήτρια: Μαρία Χατζημιχαήλ. Μάρτιος 2013 0 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΣΕΛ. Γενική εισαγωγή. 2 Ιστορική αναδρομή 3 4 Περιγραφή του εσωτερικού

Διαβάστε περισσότερα

AΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΛΑΡΝΑΚΑΣ

AΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΛΑΡΝΑΚΑΣ ΖΗΝΩΝΑΣ Η καταγωγή του ήταν από το Κίτιο της Λάρνακας. Γεννήθηκε το 334π.Χ. Δίδαξε και πέθανε στην Αθήνα το 262 π.χ. τιμώμενος από τον Δήμο των Αθηναίων. Δημιούργησε την φιλοσοφική σχολή του στωικισμού,

Διαβάστε περισσότερα

Έκθεση καθαρισμού της αμφιπρόσωπης εικόνας του Βυζαντινού Μουσείου

Έκθεση καθαρισμού της αμφιπρόσωπης εικόνας του Βυζαντινού Μουσείου Έκθεση καθαρισμού της αμφιπρόσωπης εικόνας του Βυζαντινού Μουσείου Τάσος ΜΑΡΓΑΡΙΤΩΦ Δελτίον XAE 1 (1959), Περίοδος Δ'. Στη μνήμη του Νίκου Βέη (1883-1958) Σελ. 144-148 ΑΘΗΝΑ 1960 ΕΚΘΕΣΗ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα