καὶ τοὺς αὐχένας, ὥστε μένειν τε αὐτοὺς εἴς τε τὸ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "καὶ τοὺς αὐχένας, ὥστε 2014-15 μένειν τε αὐτοὺς εἴς τε τὸ"

Transcript

1 Μετὰ ταῦτα δή, εἶπον, ἀπείκασον τοιούτῳ πάθει τὴν ἡμετέραν φύσιν παιδείας τε πέρι καὶ ἀπαιδευσίας. ἰδὲ γὰρ ἀνθρώπους οἷον ἐν καταγείῳ οἰκήσει σπηλαιώδει, ἀναπεπταμένην πρὸς τὸ φῶς τὴν εἴσοδον ἐχούσῃ ΠΛΑΤΩΝΟΣ μακρὰν ΠΟΛΙΤΕΙΑ παρὰ πᾶν τὸ σπήλαιον, ἐν ταύτῃ ἐκ παίδων ΚΕΙΜΕΝΟ, ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ, ὄντας ἐν ΣΧΟΛΙΑ, δεσμοῖς ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ καὶ τὰ σκέλη καὶ τοὺς αὐχένας, ὥστε μένειν τε αὐτοὺς εἴς τε τὸ πρόσθεν μόνον ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ὁρᾶν, : ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ κύκλῳ Γ. ΑΘΑΝΑΣΟΠΟΥΛΟΣ δὲ τὰς κεφαλὰς ὑπὸ τοῦ δεσμοῦ ἀδυνάτους περιάγειν, φῶς δὲ αὐτοῖς πυρὸς ἄνωθεν καὶ πόρρωθεν καόμενον ὄπισθεν αὐτῶν, μεταξὺ δὲ τοῦ πυρὸς καὶ τῶν δεσμωτῶν ἐπάνω ὁδόν, παρ ἣν ἰδὲ τειχίον παρῳκοδομημένον, ὥσπερ τοῖς θαυματοποιοῖς πρὸ τῶν ἀνθρώπων πρόκειται τὰ παραφράγματα, ὑπὲρ ὧν τὰ θαύματα δεικνύασιν. Ορῶ, ἔφη. Ορα τοίνυν παρὰ τοῦτο τὸ τειχίον φέροντας ἀνθρώπους σκεύη τε παντοδαπὰ ὑπερέχοντα τοῦ τειχίου καὶ ἀνδριάντας καὶ ἄλλα ζῷα λίθινά τε καὶ ξύλινα καὶ παντοῖα εἰργασμένα, οἷον εἰκὸς τοὺς μὲν φθεγγομένους, τοὺς δὲ σιγῶντας τῶν παραφερόντων. Ατοπον, ἔφη, λέγεις εἰκόνα καὶ δεσμώτας ἀτόπους. Ομοίους ἡμῖν, ἦν δ ἐγώ Τί δέ; τόδε οὐκ εἰκός, ἦν δ ἐγώ, καὶ ἀνάγκη ἐκ τῶν προειρημένων, μήτε τοὺς ἀπαιδεύτους καὶ ἀληθείας ἀπείρους ἱκανῶς ἄν ποτε πόλιν ἐπιτροπεῦσαι, μήτε τοὺς ἐν παιδείᾳ ἐωμένους

2 ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΟΛΙΤΕΙΑ, ΚΕΙΜΕΝΟ, ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ, ΣΧΟΛΙΑ, σελ. 2 Περιεχόμενα ENOTHTA 11 η (Ζ, 514a-515a) - Η αλληγορία του σπηλαίου : οι δεσμώτες ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ Ενότητας ΕΝΟΤΗΤΑ 12η (519b-d) - Η αλληγορία του σπηλαίου : απροθυμία των φιλοσόφων ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ Ενότητας ΕΝΟΤΗΤΑ 13 η Η αλληγορία του σπηλαίου : ο ηθικός εξαναγκασμός των φιλοσόφων ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ Ενότητας

3 ENOTHTA 11 η (Ζ, 514a-515a) - Η αλληγορία του σπηλαίου : οι δεσμώτες. ΕΝΤΑΞΗ ΤΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ ΣΤΟ «ΜΥΘΟ ΤΟΥ ΣΠΗΛΑΙΟΥ» ΚΑΙ ΣΤΟ ΔΙΑΛΟΓΟ «ΠΟΛΙΤΕΙΑ» Ο αλληγορικός μύθος του σπηλαίου, που εκτείνεται από το 514 a έως το 517c της πλατωνικής Πολιτείας, πλαισιώνει την αναλυτική παρουσίαση των φιλοσόφων βασιλέων, οι οποίοι κρίνονται ως οι πλέον κατάλληλοι άρχοντες για τη διακυβέρνηση της πόλης κράτους. Το ζητούμενο της φιλοσοφικής συζήτησης είναι να δειχθεί ότι μόνο ο σωστά πεπαιδευμένος, ο φιλόσοφος, είναι σε θέση να κυβερνήσει την πόλη με σύνεση αποβλέποντας στην ευδαιμονία όλων. Ποιος όμως μπορεί να γίνει φιλόσοφος βασιλιάς; Αυτός που διαθέτει «τη βέλτιστη φύση» και δέχεται την άριστη παιδεία, απαντά ο Σωκράτης. Έτσι, η αλληγορία του σπηλαίου αναφέρεται στην επίδραση που ασκεί η παιδεία στην ανθρώπινη φύση και ειδικότερα στη διαμόρφωση του φιλοσόφου άρχοντα και -κατ επέκταση- στην πολιτική κοινωνία. Ο «μύθος του σπηλαίου» αναπτύσσεται σε πέντε φάσεις, ωπου αντιστοιχούν σε διαφορετικές γνωστικές βαθμίδες, ως εξής: Φάσεις του μύθου του σπηλαίου Α. 514a 515c: Η εικόνα των δεσμωτών στο βάθος της σπηλιάς. Οι σκιές. Β. 515c e: Απελευθέρωση του δεσμώτη, ανοδική πορεία και θέαση της εντός σπηλιάς πραγματικότητας στη λάμψη της τεχνητής φωτιάς. Η Άνοδος του απελευθερωμένου δεσμώτη προς το φώς. Γ. 515e 515b: Έξοδος από τη σπηλιά και θέαση της εκτός σπηλιάς πραγματικότητας στο φως του Ήλιου. Δ. 516b d: Θέαση του ίδιου του Φωτός / Ήλιου. Ε. 516d 517c: Ο άνθρωπος του φωτός και της σκιάς. Η Κάθοδος του «φωτισμένου» στη σπηλιά. Γνωστικές βαθμίδες του ανθρώπου Δοξασία: τα δεδομένα της αίσθησης και η απατηλότητά τους. Πίστις: Ο άνθρωπος εμπιστεύεται τις αισθήσεις. Διάνοια: Ο άνθρωπος έχει τη δυνατότητα λογικών διεργασιών με τη βοήθεια της εποπτείας. Νόησις: Η διαλεκτική επιτρέπει στον άνθρωπο την κατανόηση του κόσμου στηριζόμενη στον καθαρό λόγο. Γνώση και Πράξη: Η αναγκαιότητα της σύζευξής τους για την πολιτική κοινωνία. Στην ενότητα 11 (514a 515a) του σχολικού εγχειριδίου ο Σωκράτης μάς καλεί να φανταστούμε μαζί με τον Γλαύκωνα την εικόνα που ακολουθεί: Στο κάτω μέρος μιας υπόγειας σπηλιάς, δεσμώτες από την παιδική τους ακόμη ηλικία δεν βλέπουν παρά μόνο σκιές που προβάλλονται στο βάθος πάνω στο τοίχωμα της σπηλιάς, καθώς είναι ακινητοποιημένοι και έχουν στραμμένη την πλάτη τους προς την είσοδο της σπηλιάς, που βρίσκεται επάνω, στην επιφάνεια της γης. Εκεί στο βάθος, πίσω και ψηλότερα από τους ακίνητους δεσμώτες καίει φωτιά. Ανάμεσα στους δεσμώτες και τη φωτιά, σε δρόμο στον οποίο έχει χτιστεί ένας μικρός τοίχος, άνθρωποι κινούνται μεταφέροντας κάθε είδους πράγματα, άλλοι μιλώντας και άλλοι όχι. Τις σκιές αυτών βλέπουν οι δεσμώτες και σε αυτές αποδίδουν και τις φωνές που ακούν. Αυτή η εικόνα, λοιπόν, ο κόσμος του σπηλαίου είναι η απόδοση της πολιτικής κοινωνίας στην οποία οι άνθρωποι ζουν στην άγνοια, στις προκαταλήψεις, στις ψευδαισθήσεις, στην αδικία και στην αναξιοκρατία. Αντίθετα, ο κόσμος έξω από το σπήλαιο, φωτεινός και αληθινός, είναι η νοητή πραγματικότητα, ο νοητός κόσμος.

4 ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΟΛΙΤΕΙΑ, ΚΕΙΜΕΝΟ, ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ, ΣΧΟΛΙΑ, σελ. 4 Η ΑΛΛΗΓΟΡΙΑ ΤΟΥ ΣΠΗΛΑΙΟΥ - ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΕΙΜΕΝΟΥ Α.Το θέμα του μύθου: Ο άνθρωπος της παιδείας και της απαιδευσίας Β. Η αλληγορία του σπηλαίου : Η απεικόνιση του σπηλαίου Η εικόνα των δεσμωτών στο βάθος του σπηλαίου και οι σκιές Η τεχνητή φωτιά Ο κόσμος της τεχνητής φωτιάς Γ.Τα πρώτα σχόλια στον μύθο : Παραλληλισμός του κόσμου των δεσμωτών με τον κόσμο της πολιτικής κοινωνίας Μετὰ ταῦτα δὴ, εἶπον, ἀπείκασον τοιούτῳ πάθει τὴν ἡμετέραν φύσιν παιδείας τε πέρι καὶ ἀπαιδευσίας. Ἰδὲ γὰρ ἀνθρώπους οἷον ἐν καταγείῳ οἰκήσει σπηλαιώδει, ἀναπεπταμένην πρὸς τὸ φῶς τὴν εἴσοδον ἐχούσῃ μακρὰν παρὰ πᾶν τὸ σπήλαιον, ἐν ταύτῃ ἐκ παίδων ὄντας ἐν δεσμοῖς καὶ τὰ σκέλη καὶ τοὺς αὐχένας, ὥστε μένειν τε αὐτοὺς εἴς τε τὸ πρόσθεν μόνον ὁρᾶν, κύκλῳ δὲ τὰς κεφαλὰς ὑπὸ τοῦ δεσμοῦ ἀδυνάτους περιάγειν, φῶς δὲ αὐτοῖς πυρὸς ἄνωθεν καὶ πόρρωθεν καόμενον ὄπισθεν αὐτῶν, μεταξὺ δὲ τοῦ πυρὸς καὶ τῶν δεσμωτῶν ἐπάνω ὁδόν, παρ ἣν ἰδὲ τειχίον παρῳκοδομημένον,ὥσπερ τοῖς θαυματοποιοῖς πρὸ τῶν ἀνθρώπων πρόκειται τὰ παραφράγματα, ὑπὲρ ὧν τὰ θαύματα δεικνύασιν. Ὁρῶ, ἔφη. Ὅρα τοίνυν παρὰ τοῦτο τὸ τειχίον φέροντας ἀνθρώπους σκεύη τε παντοδαπὰ ὑπερέχοντα τοῦ τειχίου καὶ ἀνδριάντας καὶ ἄλλα ζῷα λίθινά τε καὶ ξύλινα καὶ παντοῖα εἰργασμένα, οἷον εἰκὸς τοὺς μὲν φθεγγομένους, τοὺς δὲ σιγῶντας τῶν παραφερόντων. Ἄτοπον, ἔφη, λέγεις εἰκόνα καὶ δεσμώτας ἀτόπους. Ὁμοίους ἡμῖν, ἦν δ ἐγώ.

5 ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΟΛΙΤΕΙΑ, ΚΕΙΜΕΝΟ, ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ, ΣΧΟΛΙΑ, σελ. 5 ΚΕΙΜΕΝΟ ΚΑΙ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Μετὰ ταῦτα δὴ, εἶπον, ἀπείκασον τοιούτῳ πάθει τὴν ἡμετέραν φύσιν παιδείας τε πέρι καὶ ἀπαιδευσίας. Ἰδὲ γὰρ ἀνθρώπους οἷον ἐν καταγείῳ οἰκήσει σπηλαιώδει, ἀναπεπταμένην πρὸς τὸ φῶς τὴν εἴσοδον ἐχούσῃ μακρὰν παρὰ πᾶν τὸ σπήλαιον, ἐν ταύτῃ ἐκ παίδων ὄντας ἐν δεσμοῖς καὶ τὰ σκέλη καὶ τοὺς αὐχένας, ὥστε μένειν τε αὐτοὺς εἴς τε τὸ πρόσθεν μόνον ὁρᾶν, κύκλῳ δὲ τὰς κεφαλὰς ὑπὸ τοῦ δεσμοῦ ἀδυνάτους περιάγειν, φῶς δὲ αὐτοῖς πυρὸς ἄνωθεν καὶ πόρρωθεν καόμενον ὄπισθεν αὐτῶν, μεταξὺ δὲ τοῦ πυρὸς καὶ τῶν δεσμωτῶν ἐπάνω ὁδόν, παρ ἣν ἰδὲ τειχίον παρῳκοδομημένον, ὥσπερ τοῖς θαυματοποιοῖς πρὸ τῶν ἀνθρώπων πρόκειται τὰ παραφράγματα, ὑπὲρ ὧν τὰ θαύματα δεικνύασιν. Ὁρῶ, ἔφη. Ὅρα τοίνυν παρὰ τοῦτο τὸ τειχίον φέροντας ἀνθρώπους σκεύη τε παντοδαπὰ ὑπερέχοντα τοῦ τειχίου καὶ ἀνδριάντας καὶ ἄλλα ζῷα λίθινά τε καὶ ξύλινα καὶ παντοῖα εἰργασμένα, οἷον εἰκὸς τοὺς μὲν φθεγγομένους, τοὺς δὲ σιγῶντας τῶν παραφερόντων. Ἄτοπον, ἔφη, λέγεις εἰκόνα καὶ δεσμώτας ἀτόπους. Ὁμοίους ἡμῖν, ἦν δ ἐγώ. Μετά από αυτά, λοιπόν, είπα, παράστησε με μια τέτοια εικόνα την ανθρώπινη φύση μας ως προς την παιδεία και την απαιδευσία. Φαντάσου, δηλαδή, ανθρώπους σαν σε μια υπόγεια κατοικία όμοια με σπηλιά, που έχει την είσοδό της ανοιχτή προς το φως σε όλο το μήκος της σπηλιάς, να βρίσκονται μέσα σ αυτή από την παιδική τους ηλικία δεμένοι με δεσμά και στα πόδια και στον αυχένα, ώστε να μένουν καθηλωμένοι και να βλέπουν μόνο μπροστά τους, και να μην μπορούν, εξαιτίας των δεσμών τους, να στρέφουν τα κεφάλια τους γύρω. Κι ένα φως να τους έρχεται από μια φωτιά που καίει πίσω τους κι από ψηλά και μακριά τους, και ανάμεσα στη φωτιά και τους δεσμώτες να περνά προς τα πάνω ένας δρόμος, παράλληλα στον οποίο φαντάσου χτισμένο έναν μικρό τοίχο, όπως ακριβώς είναι στημένα από τους θαυματοποιούς μπροστά στο κοινό τους τα παραπετάσματα, πάνω από τα οποία δείχνουν τα τεχνάσματά τους. (Τα) φαντάζομαι, είπε. Φαντάσου, λοιπόν, κατά μήκος αυτού του μικρού τοίχου ανθρώπους να μεταφέρουν αντικείμενα κάθε είδους, που ξεπερνούν το ύψος του μικρού τοίχου, και ομοιώματα ανθρώπων και άλλα ομοιώματα ζώων, κατασκευασμένα από πέτρα κι από ξύλο και από κάθε είδους υλικό, και, όπως είναι φυσικό, από αυτούς που τα μεταφέρουν, (φαντάσου) άλλους να μιλούν και άλλους να σιωπούν. Αλλόκοτη εικόνα περιγράφεις, είπε, και αλλόκοτους δεσμώτες. Όμοιους με μας, όμως, είπα εγώ.

6 ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΟΛΙΤΕΙΑ, ΚΕΙΜΕΝΟ, ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ, ΣΧΟΛΙΑ, σελ. 6 ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ ἀπείκασον (προστ. αορ.) ἀπεικάζω: εκφράζω, παριστάνω με μια παραβολή, παρομοιάζω πάθει <πάθος = κατάσταση, εικόνα φύσιν <φύσις= εδώ, η ανθρώπινη φύση παιδείας τε πέρι = περί παιδείας τε καὶ αναστροφή της προθέσεως κατάγειος και κατάγαιος, ον: υπόγειος, εντός της γης ἀναπεπταμένος (μτχ. πθτ. πρκ. ως επιθ. του ἀναπετάννυμαι): ανοικτός παρῳκοδομημένον παροικοδομέω-ῶ: οικοδομώ κοντά ή απέναντι θαυματοποιός: αυτός που εκτελεί πλαστά θαύματα πρόκειται πρόκειμαι (ως πθτ. του προτίθημι:) κείμαι, βρίσκομαι μπροστά σε κάποιον παράφραγμα: χαμηλό διάφραγμα ή παραπέτασμα της σκηνής θαῦμα: τέχνασμα θαυματοποιού ζῷον: εδώ με τη σημασία εικόνα, ομοίωμα ( όχι αναγκαστικά ζώου) παραφερόντων παραφέρω: κρατώ κάτι και το παρουσιάζω από μακριά ἄτοπος: αλλόκοτος, παράξενος ἦν δ' ἐγώ (παρατ.) ἠμί: λέγω (ἦν δ' ἐγώ, ἦ δ' ὅς: είπε αυτός). Δεν τίθεται στην αρχή, αλλά μετά από τις πρώτες λέξεις και εισάγει τον λόγο του ομιλητή ΣΥΝΤΟΜΗ ΑΠΟΔΟΣΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟΥ Αρχικά, παρουσιάζεται το θέμα του μύθου που είναι η φύση της παιδείας και της απαιδευσίας και στη συνέχεια δίνεται η φανταστική κατασκευή του μύθου του σπηλαίου. Σύμφωνα μ αυτόν, μέσα σ ένα σπήλαιο ζουν από παιδιά άνθρωποι αλυσοδεμένοι στα πόδια και στον λαιμό, έτσι ώστε να μένουν ακίνητοι και να κοιτούν μόνο μπροστά. Μέσα στη σπηλιά, αλλά ψηλότερα από τους αλυσοδεμένους και πίσω τους καίει μια φωτιά. Μεταξύ της φωτιάς και των δεσμωτών υπάρχει δρόμος, παράλληλα στον οποίο είναι χτισμένος ένας μικρός τοίχος. Πίσω από αυτόν κινούνται άνθρωποι φορτωμένοι με διάφορα αντικείμενα, που προεξέχουν από τον τοίχο. Στο τέλος του κειμένου, ο Σωκράτης παραλληλίζει τον κόσμο των δεσμωτών με τη σύγχρονη πολιτική κοινωνία.

7 ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΟΛΙΤΕΙΑ, ΚΕΙΜΕΝΟ, ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ, ΣΧΟΛΙΑ, σελ. 7 ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΑ ΣΧΟΛΙΑ Α) «Μετὰ ταῦτα δὴ, καὶ ἀπαιδευσίας.» ΤΟ ΘΕΜΑ ΤΟΥ ΜΥΘΟΥ: Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΤΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΑΠΑΙΔΕΥΣΙΑΣ «Μετὰ ταῦτα δὴ, εἶπον» Η εισαγωγική αυτή φράση υποδηλώνει ότι ο Σωκράτης αναδιηγείται (εἶπον) σε κάποιον φίλο του τι είπε στον Γλαύκωνα και στους άλλους συνομιλητές του την προηγούμενη μέρα στο σπίτι του Κέφαλου και συγχρόνως ότι συνεχίζεται η συζήτηση (Μετὰ ταῦτα δὴ )που είχε ξεκινήσει σχετικά με τη λειτουργία της δικαιοσύνης στο πλαίσιο της ιδεώδους πολιτείας. Ήδη έχει γίνει λόγος για τους φύλακες, τους άρχοντες, τις γυναίκες, τα παιδιά. και η συζήτηση έχει στραφεί στους φιλοσόφους, που αποτελούν τα μοναδικά πρόσωπα που μπορούν να σώσουν την πολιτεία, αν γίνουν άρχοντες ή αν οι άρχοντες γίνουν φιλόσοφοι. Εδώ, στον μύθο του σπηλαίου, διευκρινίζεται η «έσχατη και ανώτερη γνώση» που κρίνεται αναγκαία για τον φιλόσοφο άρχοντα της ιδανικής πολιτείας. «ἀπείκασον» : ο μύθος του σπηλαίου ως αλληγορία Με το ρήμα «ἀπείκασον» (ἀπεικάζω=απεικονίζω, παρομοιάζω) ο Σωκράτης μάς εισάγει στην αλληγορία του σπηλαίου : καλεί τον Γλαύκωνα να παρομοιάσει, να φανταστεί (ἀπείκασον και πιο κάτω ὄρα) τον αισθητό κόσμο σαν μια σκοτεινή σπηλιά και τους ανθρώπους σαν δεσμώτες. Πράγματι, ο «μύθος του σπηλαίου» ανήκει στις αλληγορίες. Η αλληγορία : είναι ένας εκφραστικός τρόπος, με τον οποίο ο συγγραφέας άλλα λέει και άλλα εννοεί (αλληγορία<άλλος+αγορεύω). μοιάζει ως προς τη λειτουργία της με την παρομοίωση (: αναλογικός συσχετισμός των ιδιοτήτων ενός όντος / μιας κατάστασης με τις ιδιότητες ενός άλλου όντος/μιας άλλης κατάστασης) και τη μεταφορά (: «μεταφορά» των ιδιοτήτων ενός όντος σε ένα άλλο όν). είναι, όμως, μια εκτεταμένη παρομοίωση ή μεταφορά, αφού δεν περιορίζεται σε μια μόνο έννοια ή φράση, αλλά εκτείνεται σε μεγαλύτερο τμήμα του κειμένου. Πρόκειται, δηλαδή, για μια αφήγηση, με την οποία ο αφηγητής, χρησιμοποιώντας ένα σύνολο συμβολισμών, παρουσιάζει με παραστατικό τρόπο ιδέες, έννοιες και θεωρίες που έχουν ήδη αναλυθεί ή θα αναλυθούν. Ο Πλάτωνας χρησιμοποιεί την αλληγορία του σπηλαίου: α) για να παρουσιάσει με τρόπο παραστατικό τις ιδέες του, να κάνει πιο κατανοητές δύσκολες φιλοσοφικές έννοιες, θεωρώντας ότι για το συγκεκριμένο θέμα- η αλληγορία είναι πιο αποτελεσματική μέθοδος από τη διαλεκτική. β) για να κερδίσει την προσοχή και το ενδιαφέρον του αναγνώστη. γ) ως μέθοδο με διδακτική αξία και όχι αποδεικτική. Η αλληγορία, ως αναλογικός συλλογισμός, χρησιμοποιείται από το φιλόσοφο για να δείξει πώς βλέπει τον κόσμο και όχι για να αιτιολογήσει την κατάσταση του κόσμου. «τὴν ἡμετέραν φύσιν παιδείας τε πέρι καὶ ἀπαιδευσίας.» : η επίδραση της παιδείας στον άνθρωπο και οι άρχοντες φιλόσοφοι - Τα θέματα του πλατωνικού μύθου του σπηλαίου - Ο Σωκράτης παρουσιάζει εδώ ένα από τα βασικά θέματα του μύθου : την επίδραση που ασκεί η παιδεία ή η απαιδευσία στην ανθρώπινη φύση και κατ επέκταση στην ανθρώπινη κοινωνία. Κατά τον Πλάτωνα, η παιδεία συνδέται οργανικά με την ιδανική πολιτεία : η πόλη μπορεί να διοικηθεί ορθά και δίκαια μόνο αν οι φιλόσοφοι («οι πεπαιδευμένοι») γίνουν άρχοντες ή οι άρχοντες φιλόσοφοι 1. Στον μύθο του σπηλαίου παρακολουθούμε την πορεία διαμόρφωσης του φιλοσόφου άρχοντα, την «άνοδό» του από την απαιδευσία στην αληθινή παιδεία, τη γνώση του Αγαθού. 1 Πολιτεία, 473d : «ἐὰν μὴ... ἤ οἱ φιλόσοφοι βασιλεύωσιν ἐν ταῖς πόλεσιν ἤ οἱ βασιλῆς τε νῦν λεγόμενοι καὶ δυνάσται φιλοσοφήσωσι γνησίως τε καὶ ἱκανῶς καὶ τοῦτο εἰς ταὐτὸν συμπέσῃ, δύναμίς τε πολιτικὴ καὶ φιλοσοφία» : «εάν δεν βασιλεύσουν οι φιλόσοφοι στις πόλεις ή όσοι τώρα είναι βασιλείς και άρχοντες δεν αποκτήσουν αληθινή και ικανοποιητική φιλοσοφική γνώση, ώστε πολιτική εξουσία και φιλοσοφική γνώση να συμπέσουν»

8 ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΟΛΙΤΕΙΑ, ΚΕΙΜΕΝΟ, ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ, ΣΧΟΛΙΑ, σελ. 8 Αναλυτικότερα, η αλληγορία του σπηλαίου αποδίδει παραστατικά τα εξής θέματα : 1. την επίδραση που ασκεί η παιδεία στην ανθρώπινη φύση, ως «στροφή της ψυχής προς το φως», δηλαδή προς την ιδέα του αγαθού 2. την υποχρέωση που έχει ο ορθώς πεπαιδευμένος, δηλαδή ο φιλόσοφος, να φωτίσει τους συνανθρώπους του με την παιδεία και να διοικήσει την πόλη 3. την αντίθεση ανάμεσα στον κόσμο που συλλαμβάνουμε με τις αισθήσεις μας και στον κόσμο της νόησης, τον κόσμο των Ιδεών (πλατωνική «θεωρία των Ιδεών») Η θεωρία των Ιδεών : η πλατωνική οντολογία και γνωσιολογία Για την καλύτερη κατανόηση του «μύθου του σπηλαίου» πρέπει να έχουμε υπόψη μας βασικά στοιχεία της πλατωνικής θεωρίας των Ιδεών. Η θεωρία αυτή αναπτύσσεται στην πλατωνική «Πολιτεία» και ο «μύθος του σπηλαίου» αποτελεί την αλληγορική απόδοσή της. Η θεωία των Ιδεών αναφέρεται : α) στην ουσία των ὄντων (πλατωνική ὀντολογία) και β) στην προέλευση της γνώσης (πλατωνική γνωσιολογία). α. Νοητός και αισθητός κόσμος : Ιδέες και είδωλα (πλατωνική οντολογία) Ο Πλάτων διακρίνει δύο οντολογικά επίπεδα (επίπεδα ύπαρξης) : τον ανώτερο νοητό κόσμο και τον κατώτερο αισθητό κόσμο. Κάθε οντολογικό επίπεδο διακρίνεται, με τη σειρά του, σε δύο οντολογικές βαθμίδες. Οντολογικά επίπεδα Επιμέρους οντολογικές βαθμίδες Α. «Νοητός κόσμος», όπου κατοικούν οι Ιδέες : είναι οντότητες νοητές (τις αντιλαμβανόμαστε με το νου), αιώνιες, άυλες, άφθαρτες, αμετάβλητες, αυθύπαρκτες, υπερβατικές. Ο Πλάτων τις ονομάζει «ὄντως ὄντα» (αληθινά όντα), γιατί αποτελούν τα αρχέτυπα, τα πρότυπα των αισθητών αντικειμένων/ όντων, που βρίσκονται στον αισθητό κόσμο. Β. «Αισθητός κόσμος», όπου υπάρχουν τα αισθητά όντα : είναι οντότητες αισθητές (τις αντιλαμβανόμαστε με τις αισθήσεις κι όχι το νου), χρονικά πεπερασμένες (και όχι αιώνιες), υλικές, φθαρτές, πρόσκαιρες και μεταβλητές. Ο Πλάτων τις ονομάζει «μᾶλλον ὄντα», γιατί αποτελούν είδωλα, έκτυπα, απεικάσματα (ατελή αντίγραφα) των Ιδεών. 1. «ἀνώτερον νοητόν», όπου ανήκουν οι Ιδέες και η ανώτερη όλων Ιδέα του αγαθού. 2. «κατώτερον νοητόν», όπου ανήκουν οι νοητικές μορφές που μετέχουν περισσότερο στις Ιδέες και λιγότερο στα αισθητά όντα (π.χ. τα ιδανικά σχήματα και σώματα της γεωμετρίας) 1. «ανώτερον ὁρατόν», όπου περιλαμβάνονται τα φυσικά αντικείμενα και τα ανθρώπινα κατασκευάσματα που αντιλαμβανόμαστε με τις αισθήσεις και (στο μύθο του σπηλαίου είναι τα αντικείμενα που μεταφέρουν άνθρωποι και το φως της φωτιάς σχηματίζει τις σκιές τους στο τοίχωμα του σπηλαίου). 2. «κατώτερον ὁρατόν», όπου περιλαμβάνονται τα κατώτερα αισθητά πράγματα, είδωλα και αυτών των αισθητών ὄντων (στο μύθο του σπηλαίου συμβολίζονται με τις σκιές των αντικειμένων που σχηματίζονται στο τοίχωμα του σπηλαίου) Έτσι π.χ. κάθε αισθητό τραπέζι είναι το υλικό και πρόσκαιρο είδωλο/αντίγραφο της άυλης και αιώνιας Ιδέας "τραπέζι", η οποία συγκεντρώνει τα αναλλοίωτα και κοινά χαρακτηριστικά όλων των τραπεζιών και γίνεται αντιληπτή με το νού (αφηρημένες έννοιες όπως η δικαιοσύνη ή η ομορφιά έχουν επίσης τις δικές τους αρχετυπικές Ιδέες). Ανώτερη Ιδέα από όλες είναι η Ιδέα του αγαθού, από την οποία απορρέουν όλες οι Ιδέες. Αν ο άνθρωπος την κατακτήσει μπορεί να κατανοήσει όλα τα νοητά όντα, όλες τις Ιδέες. Παρομοιάζεται από τον ίδιο τον Πλάτωνα με τον ήλιο, που και απαραίτητος είναι για τη γέννηση των πραγμάτων και μας επιτρέπει να τα βλέπουμε χάρη στο φως του.

9 ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΟΛΙΤΕΙΑ, ΚΕΙΜΕΝΟ, ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ, ΣΧΟΛΙΑ, σελ. 9 Η πλατωνική οντολογία συνοπτικά : νοητός κόσμος ιδέες (ὄντως ὄντα) αισθητός κόσμος αισθητά ὄντα (μᾶλλον ὄντα) Οντολογικά επίπεδα νοητές, αιώνιες, άυλες, άφθαρτες, αμετάβλητες, αυθύπαρκτες, υπερβατικές οντότητες αρχέτυπα, πρότυπα των αισθητών όντων ανώτερη από όλες η Ιδέα του αγαθού είδωλα, έκτυπα, απεικάσματα των Ιδεών, πεπερασμένα, υλικά, φθαρτά, μεταβλητά Επιμέρους οντολογικές βαθμίδες «ἀνώτερον νοητόν» «κατώτερον νοητόν» «ανώτερον ὁρατόν» «κατώτερον ὁρατόν» Ιδέες -Ιδέα του αγαθού. νοητικές μορφές (π.χ. τα ιδανικά σχήματα και σώματα της γεωμετρίας) φυσικά αντικείμενα - ανθρώπινα κατασκευάσματα «μᾶλλον ὄντα» (στο μύθο : τα αντικείμενα που μεταφέρουν άνθρωποι). κατώτερα αισθητά, είδωλα των αισθητών ὄντων (στο μύθο : οι σκιές) β. Οι βαθμίδες της γνώσης : δόξα και νόησις (πλατωνική γνωσιολογία) Με βάση την οντολογία του (αισθητός κόσμος-είδωλα /νοητός κόσμος-ιδέες), ο Πλάτων αναπτύσσει τη γνωσιολογική θεωρία του. Και εδώ διακρίνει δύο επίπεδα γνώσης, με κριτήριο την προέλευσή της : το κατώτερο («δόξα») και το ανώτερο («νόησις»). Κάθε επίπεδο διαιρείται σε δύο βαθμίδες. Γνωστικά επίπεδα «νόησις» από το ρ. νοῶ =σκέφτομαι, συλλαμβάνω δια του νου αντιστοιχεί στο νοητό κόσμο - κυρίαρχη πηγή γνώσης είναι η νόηση / η λογική. «δόξα» η άποψη, η εντύπωση που έχουμε για τα πράγματα, από το ρ. δοκῶ =νομίζω, έχω την εντύπωση, μου φαίνεται αντιστοιχεί στον αισθητό κόσμο - κυρίαρχη πηγή γνώσης είναι οι αισθήσεις Επιμέρους γνωστικές βαθμίδες νόησις ή επιστήμη αντιστοιχεί στις Ιδέες και την Ιδέα του αγαθού πηγή της γνώσης είναι η νόηση και η διαλεκτική, με την οποίο ο άνθρωπος συλλαμβάνει τις Ιδέες, την αληθινή γνώση, την ουσία των όντων. διάνοια αντιστοιχεί στις νοητές μορφές πηγή της γνώσης είναι οι λογικές/νοητικές ενέργειες, που στηρίζονται σε ορατές/αισθητές μορφές (όπως η γεωμετρία, που συλλαμβάνει νοητές μορφές με βάση τις ορατές/αισθητές μορφές). πίστις εμπιστοσύνη, από το ρ. πιστεύω αντιστοιχεί στα «μᾶλλον ὄντα» η γνώση προέρχεται από τις αισθήσεις (και όχι απλώς τα δεδομένα της), στις οποίες ο άνθρωπος έχει εμπιστοσύνη. Η γνώση εξακολουθεί να είναι ατελής και απατηλή. εικασία από το ρ. εἰκάζω=υποθέτω, έχω μια αβέβαιη αντίληψη αντιστοιχεί στις σκιές η γνώση προέρχεται από τα δεδομένα της αίσθησης, στα οποία ο άνθρωπος έχει εμπιστοσύνη. τα δεδομένα της αίσθησης, όμως, είναι ασταθή και μεταβλητά, άρα ψευδή και απατηλά άρα η γνώση είναι ψευδής και απατηλή Γνωστικά επίπεδα Η πλατωνική γνωσιολογία συνοπτικά : Επιμέρους γνωστικές βαθμίδες

10 «νόησις» νοητός κόσμος πηγή γνώσης : νόηση / λογική. «δόξα» αισθητός κόσμος πηγή γνώσης : οι αισθήσεις ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΟΛΙΤΕΙΑ, ΚΕΙΜΕΝΟ, ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ, ΣΧΟΛΙΑ, σελ. 10 νόησις ή επιστήμη Ιδέες -Ιδέα του αγαθού πηγή γνώσης : νόηση και διαλεκτική αληθινή γνώση, ουσία των όντων. διάνοια νοητές μορφές πηγή γνώσης : λογικές/νοητικές ενέργειες, που στηρίζονται σε ορατές/αισθητές μορφές (π.χ. γεωμετρία). πίστις πηγή γνώσης : οι αισθήσεις «μᾶλλον ὄντα» γνώση ατελής και απατηλή. εικασία σκιές πηγή γνώσης : τα δεδομένα της αίσθησης γνώση ψευδής και απατηλή Η πλατωνική οντολογία και γνωσιολογία και η μεταξύ τους σχέση συνοπτικά : ΟΝΤΟΛΟΓΙΑ Νοητός κόσμος Ιδέες / Ιδέα του Αγαθού Νοητές μορφές Αισθητός κόσμος Αισθητά όντα Σκιές ΓΝΩΣΙΟΛΟΓΙΑ Νόησις ή Επιστήμη Διάνοια Πίστις Εικασία Νόησις Δόξα Κατά τον Πλάτωνα οι φιλόσοφοι είναι εκείνοι που κατορθώνουν να διανύσουν όλα τα στάδια της πορείας προς τη γνώση και να κατακτήσουν με την νόησιν και τη διαλεκτική τις Ιδέες και την υπέρτατη Ιδέα του Αγαθού, δηλαδή την ουσία των όντων, την αληθινή γνώση. Αυτοί, γνωρίζοντας το Αγαθόν (την αληθινή και όχι την ατελή και ψευδή γνώση που προσφέρουν οι αισθήσεις) είναι οι μόνοι που μπορούν να διοικήσουν την πολιτεία με δικαιοσύνη.

11 ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΟΛΙΤΕΙΑ, ΚΕΙΜΕΝΟ, ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ, ΣΧΟΛΙΑ, σελ. 11 B) «Ἰδὲ γὰρ ἀνθρώπους τοὺς δὲ σιγῶντας τῶν παραφερόντων.» Η ΕΙΚΟΝΑ ΤΩΝ ΔΕΣΜΩΤΩΝ ΣΤΟ ΒΑΘΟΣ ΤΗΣ ΣΠΗΛΙΑΣ Τα εικονιστικά πρότυπα του Πλάτωνα Ο πυρήνας της εικόνας του σπηλαίου ανάγεται ίσως στους Ορφικούς (σπέος ἠεροειδές : σκοτεινή σπηλιά) και στον Εμπεδοκλή (ἂντρον ὑπόστεγον : περίκλειστη σπηλιά). Αναλογίες, ωστόσο, υπάρχουν και με τους στίχους από τον Προμηθέα Δεσμώτη του Αισχύλου, όπου περιγράφεται η ζωή των πρωτόγονων ανθρώπων μέσα στις σπηλιές 2 : «και ούτε σπίτια προσήλια ήξεραν να φτιάχνουν με πλίνθους, ούτε την τέχνη της ξυλουργικής κατείχαν, αλλά κάτω απ τη γη κατοικούσαν, στων σπηλαίων τα ανήλιαγα βάθη, σαν τα σερνάμενα μηρμύγκια». Έχει διατυπωθεί επίσης η άποψη ότι στη φαντασία του φιλοσόφου είχε αγκιστρωθεί η εντύπωση που του προξένησε η σπηλιά στη Βάρη της Αττικής. Πάντως, φαίνεται ότι η παρομοίωση στο σύνολό της και στις λεπτομέρειες είναι επινόηση του Πλάτωνα. 2 : «κοὔτε πλινθυφεῖς τε / δόμους προσείλους ἦσαν, οὐ ξυλουργίαν,/ κατώρυχες δ' ἔναιον ὥστ' ἀήσυροι / μύρμηκες ἄντρων ἐν μυχοῖς ἀνηλίοις» (Προμηθεύς Δεσμώτης, 450-3)

12 ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΟΛΙΤΕΙΑ, ΚΕΙΜΕΝΟ, ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ, ΣΧΟΛΙΑ, σελ. 12 Οι συμβολισμοί της αλληγορίας του σπηλαίου Στην παραστατική εικόνα της υπόγειας σπηλιάς και των αλυσοδεμένων δεσμωτών, παρουσιάζονται συμβολικά ο απατηλός αισθητός κόσμος και ο απαίδευτος άνθρωπος. Παράλληλα, το σπήλαιο και οι δεσμώτες συμβολιζουν την αποτυχημένη πολιτική κοινωνία, με τους αφιλοσόφητους διεφθαρμένους ηγέτες της και εξίσου απαίδευτους και άβουλους πολίτες. Αναλυτικότερα, στην 11 η ενότητα εντοπίζονται οι εξής συμβολισμοί: Η μισοσκότεινη σπηλιά: είναι ο αισθητός κόσμος, η ψευδής και απατηλή αισθητή πραγματικότητα. Το ημίφως της σπηλιάς συμβολίζει την αμάθεια, την ατελή γνώση στην οποία οδηγούν οι αισθήσεις. Παράλληλα, το σπήλαιο συμβολίζει και την αποτυχημένη πολιτική κοινωνία, στην οποία δεν κυβερνούν οι πεπαιδευμένοι, οι φιλόσοφοι (όπως στην ιδανική πλατωνική πολιτεία), αλλά δημαγωγοί και διεφθαρμένοι πολιτικοί. Στην αποτυχημένη αυτή πολιτεία (εδώ ο Πλάτων περιγράφει τα απορριπτέα πολιτικά συστήματα της εποχής του και κυρίως την παρηκμασμένη αθηναϊκή δημοκρατία), οι πολίτες είναι απαίδευτοι (σύμβολό τους είναι οι δεσμώτες), χωρίς κρίση και άβουλοι, παρασύρονται από φιλόδοξους δημαγωγούς, λαϊκιστές και διεφθαρμένους πολιτικούς.αυτοί κυβερνούν παρασύροντας το πλήθος σε λανθασμένες αποφάσεις με σκοπό την εξυπηρέτηση των δικών τους συμφερόντων. Η αιτία της κατάστασης αυτής είναι η απαιδευσία : και των πολιτών, που τους κάνει άβουλους, και των αρχόντων, που τους κάνει διεφθαρμένους. Στην ερμηνεία αυτή της αλληγορίας του σπηλαίου μας προσανατολίζει, μάλιστα, ο ίδιος ο Σωκράτης με το «Ομοίους ἡμῖν» : οι δεσμώτες είμαστε εμείς, λέει στον Γλαύκωνα, οι απαίδευτοι δεσμώτες-πολίτες της διεφθαρμένης πολιτείαςσπηλιάς που κυβερνούν επίσης απαίδευτοι άρχοντες. Η σπηλιά, σύμβολο του αισθητού κόσμου, συμβολίζει, κατά συνέπεια, το γνωστικό στάδιο της «δόξας», της ατελούς γνώσης που πηγή της είναι οι αισθήσεις. Το γνωστικό στάδιο της «δόξας» διακρίνεται σε δύο επίπεδα, τα οποία αποδίδονται παραστατικά στην αλληγορική εικόνα του σπηλαίου : α) το «κατώτερον ὁρατόν», η κατώτατη γνωστική βαθμίδα της «εἰκασίας», συμβολίζεται με το κατώτερο επίπεδο της σπηλιάς, όπου βρίσκονται οι δεσμώτες και οι σκιές που αυτοί βλέπουν. β) το «ἀνώτερον ὁρατόν», η γνωστική βαθμίδα της «πίστεως», συμβολίζεται με το ανώτερο επίπεδο της σπηλιάς, όπου βρίσκονται η φωτιά, οι άνθρωποι και τα αντικείμενα που αυτοί μεταφέρουν. Όσα βρίσκονται στη βαθμίδα της «πίστεως» γίνονται αντιληπτά όχι από τους δεσμώτες, αλλά από όσους δεσμώτες κατορθώνουν να απελευθερωθούν από τα δεσμά τους και αρχίσουν να προχωρούν στο δύσκολο ανηφορικό δρόμο προς την αληθινή γνώση, προς τον κόσμο της νόησης (τον έξω από το σπήλαιο χώρο). Συμβολισμοί στο κατώτερο επίπεδο του σπηλαίου (γνωστική βαθμίδα της «εἰκασίας») Οι δεσμώτες: είναι οι απαίδευτοι άνθρωποι, που ζουν μέσα στο σκοτάδι της αμάθειας, της πλάνης και της πνευματικής και ηθικής αποτελμάτωσης. Γνωστικά βρίσκονται στο στάδιο της δόξας και μάλιστα στην κατώτερη βαθμίδα της, εκείνη της εικασίας : εμπιστευόμενοι τα ψευδή και απατηλά δεδομένα των αισθήσεων, θεωρούν ως πραγματικότητα τις σκιές των πραγμάτων. Η στάση τους απέναντι στην πραγματικότητα μπορεί να αποδοθεί με τον όρο «αφελής εμπειρισμός» (: εμπιστοσύνη στα εμπειρικά δεδομένα της αίσθησης). Επιπλέον, καθηλωμένοι από την παιδική τους ηλικία στην αμάθειά τους («ἐκ παίδων»), αδυνατούν να αντιληφθούν την πλάνη τους. Οι άνθρωποι αυτοί, που αγνοούν την αλήθεια, δέσμιοι της πλάνης τους και του περιορισμένου οπτικού / γνωστικού τους πεδίου, αδυνατούν να υπηρετήσουν τόσο το ιδιωτικό όσο και το δημόσιο καλό. Έτσι, οι δεσμώτες συμβολίζουν τους απαίδευτους πολίτες : χωρίς κρίση και άβουλοι, παρασύρονται από φιλόδοξους δημαγωγούς, λαϊκιστές και διεφθαρμένους πολιτικούς, που κυβερνούν παρασύροντας το πλήθος σε λανθασμένες αποφάσεις με σκοπό την εξυπηρέτηση των δικών τους συμφερόντων. Οι απαίδευτοι δεσμώτες, λέει ο Πλάτων, είναι τόσο εγκλωβισμένοι στην απαιδευσία τους, ώστε αντιμετωπίζουν καχύποπτα και αντιδρούν εναντίον όποιου προσπαθήσει να τους οδηγήσει προς την αληθινή γνώση (του φιλοσόφου, δηλαδή, που θα επιχειρήσει να τους διδάξει την αλήθεια των όντων). Στη συνέχεια της αλληγορίας του σπηλαίου, μάλιστα, ο Πλάτων αναφέρει ότι οι δεσμώτες θα σκοτώσουν αυτόν που, αφού μπορέσει να

13 ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΟΛΙΤΕΙΑ, ΚΕΙΜΕΝΟ, ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ, ΣΧΟΛΙΑ, σελ. 13 αποδράσει, θα βγει από το σπήλαιο, θα γνωρίσει τις ιδέες και το Ἀγαθόν και θα επιστρέψει για να τους φωτίσει (υπαινιγμός για τη θανάτωση του Σωκράτη). Οι αλυσίδες /τα δεσμά : είναι οι αισθήσεις. Τα ψευδή και απατηλά δεδομένα τους κρατούν τους ανθρώπους δέσμιους κι εγκλωβισμένους στην αμάθειά τους από την παιδική τους ηλικία, υποχρεώνοντάς τους να βλέπουν μόνο τις σκιές των όντων στο τοίχωμα του σπηλαίου. Δεν τους αφήνουν να αντιληφθούν την πραγματικότητα με τη βοήθεια της λογικής και υπό το φως του ορθού λόγου. Σ ένα ευρύτερο πλαίσιο, οι αλυσίδες μπορούν να παρομοιαστούν με όσα μας εμποδίζουν να αντιληφθούμε την ουσία των πραγμάτων και μας κρατούν προσηλωμένους σε μια επιφανειακή αντιμετώπιση της πραγματικότητας, η προσήλωσή μας στα υλικά αγαθά σε βάρος των πνευματικών και ηθικών αξιών-, τα εμπόδια που συναντάμε στη ζωή μας. Οι σκιές (και οι αντίλαλοι που φθάνουν ως τους δεσμώτες) : είναι τα δεδομένα των αισθήσεων, τα οποία οι δεσμώτες εκλαμβάνουν ως αληθινή πραγματικότητα. Πρόκειται για τα αισθητά πράγματα, τα αντιληπτά δια των αισθήσεων, τα θολά, σκιώδη και ψευδή «ομοιώματα», τα απεικάσματα, τα είδωλα των ιδεών, των νοητών όντων, που είναι και τα μόνα αληθινά. Η κατάσταση των δεσμωτών είναι τέτοια, ώστε δεν αντιλαμβάνονται ότι η αισθητή πραγματικότητα είναι ψευδής ακριβώς διότι βρίσκονται δέσμιοι «ἐκ παίδων». Εχουν απόλυτη εμπιστοσύνη στα δεδομένα της αίσθησης και πιστεύουν πως η μόνη πραγματικότητα είναι ό,τι βλέπουν ή ακούν, ό,τι τους δίνει η αίσθηση. Μέσα στην πλάνη τους, μάλιστα, συνδέουν τους ήχους με τις σκιές που βλέπουν και πιστεύουν ότι τους ήχους παράγουν οι σκιές (σχολικό βιβλίο σελ. 116, παραπομπή «φθεγγομένους»). [Γνωστικά βρίσκονται στο στάδιο της δόξας και μάλιστα στην κατώτερη βαθμίδα της, εκείνη της εικασίας : εμπιστευόμενοι τα ψευδή και απατηλά δεδομένα των αισθήσεων (τις σκιές και τους αντίλαλους), θεωρούν ως πραγματικότητα τις σκιές των πραγμάτων. Η στάση τους απέναντι στην πραγματικότητα μπορεί να αποδοθεί με τον όρο «αφελής εμπειρισμός» (: εμπιστοσύνη στα εμπειρικά δεδομένα της αίσθησης). Οι απαίδευτοι δεσμώτες, λέει ο Πλάτων, είναι τόσο εγκλωβισμένοι στην απαιδευσία τους, ώστε αντιμετωπίζουν καχύποπτα και αντιδρούν εναντίον όποιου προσπαθήσει να τους οδηγήσει προς την αληθινή γνώση (του φιλοσόφου, δηλαδή, που θα επιχειρήσει να τους διδάξει την αλήθεια των όντων). Στη συνέχεια της αλληγορίας του σπηλαίου, μάλιστα, ο Πλάτων αναφέρει ότι οι δεσμώτες θα σκοτώσουν αυτόν που, αφού μπορέσει να αποδράσει, θα βγει από το σπήλαιο, θα γνωρίσει τις ιδέες και το Ἀγαθόν και θα επιστρέψει για να τους φωτίσει (υπαινιγμός για τη θανάτωση του Σωκράτη).] Συμβολισμοί στο ανώτερο επίπεδο του σπηλαίου (γνωστική βαθμίδα της «πίστεως») Η φωτιά: Η φωτιά που καίει μέσα στη σπηλιά αποτελεί μια πηγή τεχνητού φωτός (και όχι φυσικού, όπως το φως του ήλιου), από το οποίο φωτίζονται τα αντικείμενα μέσα στη σπηλιά και δημιουργούνται οι σκιές. Έτσι, η φωτιά συμβολίζει την αίσθηση ως πηγή ατελούς/ ψευδούς γνώσης. Ως προς την γνωσιολογική πορεία του ανθρώπου από τον απατηλό αισθητό στον αληθινό νοητό κόσμο, η φωτιά εντάσσεται στην ανώτερη βαθμίδα του αισθητού κόσμου, το στάδιο της «πίστεως», στο οποίο «ανέρχεται» ο δεσμώτης όταν κατορθώσει να απελευθερωθεί από τα δεσμά του και «αποδράσει» από το στάδιο της «εἰκασίας». Ο απελευθερωμένος δεσμώτης βλέπει κάτι διαφορετικό από τις σκιές που μέχρι τώρα αντίκριζε : την ίδια την πηγή της γνώσης του. Συνειδητοποιεί για πρώτη φορά ότι πηγή της γνώσης του είναι οι αισθήσεις (η φωτιά), που του δίνουν τη δυνατότητα να αντιλαμβάνεται (ατελώς, ψευδώς) τον κόσμο. Αντιλαμβάνεται ὀτι όσα έβλεπε μέχρι τώρα (οι σκιές) δεν ήταν τα αληθινά όντα, χωρίς ωστόσο να έχει αποδεσμευθεί ακόμα από τις αισθήσεις. Πρόκειται για το πρώτο βήμα της δύσκολης πορείας προς την αληθινή γνώση, της μετάβασης από την απαιδευσία στην αληθινή παιδεία, τη θέαση του Αγαθού. Αυτό θα γίνει, όταν ο απελευθερωμένος δεσμώτης καταφέρει να αποδεσμευθεί από τις απατηλές αισθήσεις και προσεγγίσει την πραγματικότητα με το νού. Όταν, δηλαδή, βγει έξω από τη σπηλιά, στο φως του ήλιου και της αληθινής γνώσης, στο νοητό κόσμο των Ιδεών και του Αγαθού.

14 ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΟΛΙΤΕΙΑ, ΚΕΙΜΕΝΟ, ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ, ΣΧΟΛΙΑ, σελ. 14 Τα αντικείμενα που μεταφέρουν οι άνθρωποι ανάμεσα στη τεχνητή φωτιά και στους δεσμώτες : Τα αντικείμενα αυτά δεν είναι πραγματικά αντικείμενα, αλλά αισθητά αντικείμενα, εικόνες / ομοιώματα φυσικών αντικειμένων, όπως άλλωστε και οι σκιές. Δεν πρόκειται, όμως, για τις σκιές, αλλά για τα αισθητά αντικείμενα στα οποία οφείλονται οι σκιές και φωτίζονται από το τεχνητό φως της φωτιάς. Ο Πλάτων τα ονομάζει «μᾶλλον ὄντα» («περισσότερα ὄντα» σε σχέση με τις σκιές, αλλά όχι αληθινά ὄντα), και ο άνθρωπος μπορεί να τα αντιληφθεί με τις αισθήσεις («πρὸς μᾶλλον ὄντα τετραμμένος» : στραμμένος προς τα μᾶλλον ὄντα ), όταν απελευθερωθεί από την κατάσταση του δεσμώτη (το στάδιο της «εἰκασίας») και βρεθεί στη γνωστική κατάσταση της «πίστεως» (το «ἀνώτερον ὁρατόν», τη δεύτερη ανώτερη βαθμίδα του γνωσιολογικού σταδίου της δόξας ). Όπως και οι σκιές, τα αντικείμενα αυτά είναι αισθητά, άρα ψευδή και απατηλά (ο,τιδήποτε υπάρχει στη σπηλιά, με την εξαίρεση των των δεσμωτών και των «φερόντων ἀνθρώπων», είναι αισθητό, άρα ψευδές), αλλά ανήκουν σε ανώτερο γνωστικό στάδιο («πίστις») σε σχέση με τις σκιές («εἰκασία»). Στο στάδιο αυτό, ο άνθρωπος συνδέει τους ήχους με τους φέροντας ἀνθρώπους και όχι με τις σκιές. Ο άνθρωπος αντιλαμβάνεται την πηγή προέλευσης των ήχων, τον φυσικό παραγωγό του,δεν εμπιστεύεται δηλαδή πιά τα δεδομένα της αίσθησης («είκασία»), αλλά την ίδια την αίσθηση («πίστις»). Η ανηφορική οδός από το σπήλαιο προς την έξοδο: η «ὁδός ἄνω» συμβολίζει την κοπιαστική πορεία του απελευθερωμένου δεσμώτη από την άγνοια προς τη γνώση, από την απαιδευσία προς την αληθινή παιδεία. Αν ο απαίδευτος δεσμώτης κατορθώσει να απελευθερωθεί από τα δεσμά των απατηλών αισθήσεων, θα οδηγηθεί μέσα από μια επίπονη προσπάθεια από το σκοτάδι της αμάθειας στο φως της αληθινής γνώσης, που μόνο με τη νόηση μπορεί να κατακτηθεί, και θα μεταστραφεί σε φιλόσοφο-βασιλέα. Κατά την πορεία αυτή, θα ανέλθει σταδιακά από την κατώτερη βαθμίδα του αισθητού κόσμου (εικασία) στην ανώτερη (πίστις) κι από εκεί στο φωτεινό νοητό κόσμο έξω από τη σπηλιά. Όσο ο άνθρωπος ανέρχεται την «ἄνω ὁδόν» και περνά σε ανώτερες γνωστικές βαθμίδες, το σκοτάδι (της αμάθειας) διαλύεται και το φως (της γνώσης) αυξάνεται, ώσπου να φτάσει στον ίδιο τον Ήλιο, σύμβολο της ανώτατης γνώσης, της Ιδέας του Αγαθού. Έτσι, η βαθμιαία άνοδος σε υψηλότερο επίπεδο της ανηφορικής «ὁδοῦ» είναι η συμβολική αναπαράσταση της ανόδου του ανθρώπου σε ολοένα υψηλότερο γνωστικό επίπεδο. Ταυτόχρονα, η βαθμιαία αύξηση του φωτός, από το ημίφως του σπηλαίου στο λαμπρό ηλιακό φως, συμβολίζει και αυτή το σταδιακό και κοπιαστικό φωτισμό του ανθρώπου με την αληθινή παιδεία και την ανώτερη γνώση. Έχοντας αποκτήσει ο άνθρωπος τα γνωστικά και κατά συνέπεια και ηθικά εφόδια που του προσφέρει η γνώση της Ιδέας του Αγαθού. Ως φιλόσοφος πια μπορεί και πρέπει να αφοσιωθεί πλήρως στο έργο της διακυβέρνησης της πολιτείας και στο φωτισμό και των άλλων ανθρώπων. Αυτό, άλλωστε, είναι το ζητούμενο, ώστε η πολιτεία να κυβερνηθεί δίκαια, να «στραφεί προς το αγαθόν», να γίνει η ιδανική πλατωνική πολιτεία. Συνοπτικά, τα στάδια της κοπιαστικής πορείας προς την αληθή γνώση μπορούν να αποδοθούν ως εξής (βλ. και σχεδιαγραμματική απόδοση της πλατωνικής θεωρίας των ιδεών): Αισθητός κόσμος («δόξα») : α. το στάδιο της «εἰκασίας» : οι δεσμώτες βλέπουν τις σκιές των πραγμάτων στο τοίχωμα του σπηλαίου, εμπιστεύονται ό,τι αντιλαμβάνονται δια των αισθήσεων, τα δεδομένα των αισθήσεων. β. το στάδιο της «πίστεως» : ο απελευθερωμένος δεσμώτης αντικρίζει για πρώτη φορά τις «αιτίες» των σκιών, δηλαδή τη φωτιά και τα αισθητά πράγματα που μεταφέρουν οι άνθρωποι κατά μήκος του τοίχου. Αντιλαμβάνεται ότι χάρη σε αυτά «βλέπει» τις σκιές. Συνειδητοποιεί πως διαθέτει αισθήσεις, πως αυτές είναι η πηγή της ατελούς γνώσης του, πως σε αυτές οφείλεται η αντίληψή του για τον κόσμο. Νοητός κόσμος: α. το στάδιο της «διανοίας» : ο απελευθερωμένος δεσμώτης αντικρίζει το φωτεινό χώρο έξω από το σπήλαιο, δηλαδή το νοητό κόσμο, τις Ιδέες, τα «ὄντα ὄντως». Αρχίζει να χρησιμοποιεί τη νόησή του και να προσεγγίζει την αληθινή γνώση.

15 ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΟΛΙΤΕΙΑ, ΚΕΙΜΕΝΟ, ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ, ΣΧΟΛΙΑ, σελ. 15 β. το στάδιο της «νόησης» : ο απελευθερωμένος δεσμώτης ατενίζει τον ίδιο τον ήλιο, την πηγή του φωτός της γνώσης, δηλαδή φτάνει στη θέαση της Ιδέας του Αγαθού 3. Είναι πλέον φιλόσοφος. Συμβολισμοί έξω από το σπήλαιο Ο φωτεινός κόσμος έξω από το σπήλαιο : ο φωτεινός κόσμος που βρίσκεται έξω από τη σπηλιά συμβολίζει το νοητό κόσμο, τον κόσμο των ιδεών, την αληθινή πραγματικότητα, που γίνεται αντιληπτή μόνο με τη νόηση. Το φως συμβολίζει την αληθινή γνώση, που πηγή της είναι η νόηση (και όχι οιαισθήσεις). Όσα υπάρχουν εκεί είναι οι Ιδέες, τα «ὄντως ὄντα», τα πραγματικά νοητά ὄντα. Ο άνθρωπος θα φθάσει εκεί, αφού πρώτα απελευθερωθεί από τα δεσμά των αισθήσεων και ακολουθήσει το δύσκολο ανηφορικό δρόμο που θα τον οδηγήσει από την ατελή και ψευδή γνώση προς την αληθινή γνώση. Γνωσιολογικά, ο απελευθερωμένος δεσμώτης που αντικρίζει για πρώτη φορά το φωτεινό χώρο έξω από το σπήλαιο, το νοητό κόσμο, βρίσκεται στο στάδιο της διανοίας, την κατώτερη βαθμίδα του νοητού κόσμου. Σε αυτό αντιλαμβάνεται τις νοητές μορφές (όπως τα τέλεια γεωμετρικά σχήματα και σώματα). Πηγή της γνώσης του είναι οι λογικές/νοητικές ενέργειες, που στηρίζονται σε ορατές/αισθητές μορφές. Στη συνέχεια, περνά στην ανώτερη βαθμίδα του νοητού κόσμου, εκείνη της νοήσεως ή επιστήμης, όπου γνωρίζει τις Ιδέες, την αληθινή γνώση, την ουσία των όντων. Πηγή της γνώσης του είναι η νόηση και η διαλεκτική, με την οποία ο άνθρωπος συλλαμβάνει τις Ιδέες και, τελικά, την Ιδέα του Αγαθού. Αν το κατορθώσει, γίνεται φιλόσοφος. Ο ήλιος ως πηγή φωτός: είναι η ύψιστη Ιδέα του Αγαθού, πηγή της αληθούς, θείας και υπερβατικής γνώσης. Γνωσιολογικά ο άνθρωπος έχει διέλθει πλέον το στάδιο της «διανοίας» και βρίσκεται στην ανώτατη βαθμίδα της νοήσεως ή επιστήμης. Με τη νόηση και τη διαλεκτική, μπορεί πια να «θεαθεί το Ἀγαθόν», έχει γίνει φιλόσοφος. 3 «ο Πλάτωνας την ιδέα του αγαθού σαν πηγή της πνευματικής ύπαρξης, που δίνει στα νοητά αντικείμενα την αλήθεια και στον άνθρωπο που βρίσκεται στο δρόμο της γνώσης τη δυνατότητα να τα συλλάβει, τη συγκρίνει με τον ήλιο, που επιτρέπει στα πράγματα να γεννιούνται μέσα στον ορατό κόσμο, μας δημιουργεί όμως χάρη στο φως την προϋπόθεση με την οποία τα βλέπουμε.» A. Lesky, Ιστορία της Αρχαίας Ελληνικής Λογοτεχνίας, Θεσσαλονίκη, 1964 σελ

16 Ανηφορική οδός = πορεία του απελευθερωμένου δεσμώτη από την άγνοια προς τη γνώση. ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΟΛΙΤΕΙΑ, ΚΕΙΜΕΝΟ, ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ, ΣΧΟΛΙΑ, σελ. 16 Σχεδιαγραμμτική απόδοση των συμβολισμών του μύθου του σπηλαίου : Ο φωτεινός κόσμος έξω από το σπήλαιο = νοητός κόσμος, κόσμος των Ιδεών, «νόησις» Ανώτερη βαθμίδα: νόησις ή επιστήμη Κατώτερη βαθμίδα: «διάνοια» απελευθερωμένος δεσμώτης Ήλιος ὄντα απελευθερωμένος δεσμώτης φιλόσοφος Ιδέα του Αγαθού Ιδέες, νοητά ὄντα, «ὄντως ὄντα» ο άνθρωπος αντιλαμβάνεται τις νοητές μορφές, χρησιμοποιεί τη νόηση, προσεγγίζει την αλήθεια ὄντα νοητές μορφές ο άνθρωπος Ανώτερη βαθμίδα: απελευθερωμένος δεσμώτης αντιλαμβάνεται τις αισθήσεις ως πηγή γνώσης, αλλά παραμένει «πίστις» απαίδευτος ομοιώματα /απεικάσματα αντικείμενα φυσικών όντων, «μᾶλλον Το σπήλαιο = αισθητός κόσμος, «δόξα» φωτιά ὄντα» αισθήσεις απαίδευτος άνθρωπος (θεωρεί τα δεδομένα της δεσμώτης αίσθησης ως Κατώτερη πραγματικότητα) βαθμίδα: απαίδευτος πολίτης «εἰκασία» δεδομένα της αίσθησης, σκιές (και αισθητά ὄντα, ομοιώματα / αντίλαλοι) απεικάσματα πραγματικών όντων δεσμά αισθήσεις

17 ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΟΛΙΤΕΙΑ, ΚΕΙΜΕΝΟ, ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ, ΣΧΟΛΙΑ, σελ. 17 Δεσμώτες και σύγχρονος άνθρωπος Όπως οι πλατωνικοί δεσμώτες, κλεισμένοι μέσα στη σπηλιά, θεωρούν πραγματικότητα τις σκιές που βλέπουν να προβάλλονται μπροστά τους, έτσι και ο σύγχρονος άνθρωπος είναι δέσμιος της καταναλωτικής του μανίας σε όλα τα επίπεδα. Ιδίως η άκριτη και παθητική κατανάλωση τηλεοπτικού θεάματος, η ισοπεδωτική λειτουργία των ΜΜΕ και η υπερπληροφόρηση συσκοτίζουν την πραγματικότητα και απομακρύνουν τον σύγχρονο άνθρωπο από την αλήθεια. Πιστεύει ότι η πραγματική ζωή και ευτυχία βρίσκονται στο θέαμα, στα υλικά αγαθά και στο χρήμα και έτσι παραμελεί άλλα πιο ουσιαστικά πράγματα, όπως η αυτογνωσία, οι ανθρώπινες σχέσεις, η πνευματική καλλιέργεια. Το φως : πλατωνική φιλοσοφία και χριστιανισμός Στην Πλατωνική θεωρία των ιδεών : το φως του ήλιου συμβολίζει το Αγαθόν, τη θεία γνώση, τη μία και αναλλοίωτη αλήθεια, που απαλάσσει τους ανθρώπους από το σκότος της πλάνης και της αμάθειας και τον φθαρτό και ψευδή κόσμο των αισθήσεων. Στη Χριστιανική διδασκαλία : Ο Χριστός-Θεός ταυτίζεται με το φως (: «Ἐγώ εἰμι το φῶς τοῦ κόσμου. Ὁ ἀκολουθῶν ἐμοί οὐ μη περιπατήσῃ ἐν τῆ σκοτίᾳ, ἀλλ ἕξει το φῶς τῆς ζωῆς», Κατά Ίωάννην, Η', ), ως πηγή της αληθούς χριστιανικής ζωής, υποσχόμενος στους πιστούς την απαλλαγή από το σκότος της πλάνης και της αμαρτίας αυτού του φθαρτού και προσωρινού κόσμου και τη σωτηρία τους. «ὥσπερ τοῖς θαυματοποιοῖς» : θέατρο σκιών και κουκλοθέατρο Ο Πλάτωνας φαίνεται ότι έχει υπόψη του παραστάσεις θεάτρου σκιών ή νευροσπαστών (νευροσπάστης, - ου : αυτός που κινεί με χορδές ή λεπτούς σπάγγους ομοιώματα κούκλες. Τα ομοιώματα αυτά λέγονταν νευρόσπαστα ή πλαγγόνες). Ο Πλάτωνας παρομοιάζει τον μικρό τοίχο που είναι παράλληλα χτισμένος με τον δρόμο με το διαχωριστικό διάφραγμα των «θαυματοποιών», εκείνων, δηλαδή, που δίνουν παραστάσεις παρουσιάζοντας διάφορες ταχυδακτυλουργίες. Ο τρόπος, όμως, με τον οποίο λειτουργεί αυτός ο τοίχος και οι μορφές, οι σκιές των οποίων προβάλλονται μέσα στη σπηλιά, παραπέμπει σε κάτι ανάλογο του θεάτρου σκιών. Κάτι αντίστοιχο, ένα κουκλοθέατρο με μαριονέτες, παρουσιάζεται και από τον Αριστοτέλη. Προφανώς, λοιπόν, το κοινό της εποχής ήταν συνηθισμένο σε τέτοιου είδους παραστάσεις. Γ) «Ἄτοπον, ἔφη ἦν δ ἐγώ.» ΤΑ ΠΡΩΤΑ ΣΧΟΛΙΑ ΣΤΟΝ ΜΥΘΟ Η αφήγηση διακόπτεται με διπλό σχόλιο: α) αξιολογικό σχόλιο του Γλαύκωνα: «Ἄτοπον εἰκόνα καὶ δεσμώτας ἀτόπους» με το οποίο εκφράζει την έκπληξή του και συγκρατημένη επιφύλαξη για όσα διατυπώνει ο Σωκράτης (με την επανάληψη της λέξης «άτοπον»). β) επεξηγηματικό σχόλιο του Σωκράτη με το οποίο αποκαλύπτει τον συμβολισμό των δεσμωτών και του σπηλαίου, διευκολύνει τους συνομιλητές του να τον καταλάβουν, ανανεώνει το ενδιαφέρον τους για τη συνέχεια και αποφεύγει τη μονοτονία. Ο Σωκράτης με το σχόλιο «Ὁμοίους ἡμῖν» παραλληλίζει τον κόσμο του σπηλαίου με την αποτυχημένη πολιτική κοινωνία και τους δεσμώτες με τους απαίδευτους πολίτες της. Στην αποτυχημένη αυτή πολιτεία (εδώ ο Πλάτων περιγράφει τα απορριπτέα πολιτικά συστήματα της εποχής του και κυρίως την παρηκμασμένη αθηναϊκή δημοκρατία) κυριαρχούν η αδικία και η αναξιοκρατία και την εξουσία ασκούν όχι οι φιλόσοφοι (όπως στην ιδανική πλατωνική πολιτεία), αλλά δημαγωγοί και διεφθαρμένοι πολιτικοί. Οι πολίτες είναι απαίδευτοι (σύμβολό τους είναι οι δεσμώτες), χωρίς κρίση και άβουλοι, παρασύρονται από φιλόδοξους δημαγωγούς, λαϊκιστές και διεφθαρμένους ηγέτες. Αυτοί κυβερνούν παρασύροντας το πλήθος σε λανθασμένες αποφάσεις με σκοπό την εξυπηρέτηση των δικών τους συμφερόντων. Η αιτία της κατάστασης αυτής είναι η απαιδευσία : και των πολιτών, που τους κάνει άβουλους, και των πολιτικών ηγετών, που τους κάνει διεφθαρμένους και ανίκανους να διοικήσουν δίκαια την πόλη. Οι άνθρωποι ζουν μέσα στο σκοτάδι της αμάθειας, δέσμιοι των παθών τους, των προκαταλήψεων και των ψευδαισθήσεών τους μακριά από την αλήθεια. Έτσι, έμμεσα εισάγεται το θέμα που θα αναπτυχθεί στην επόμενη ενότητα: το χρέος του απελευθερωμένου

18 ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΟΛΙΤΕΙΑ, ΚΕΙΜΕΝΟ, ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ, ΣΧΟΛΙΑ, σελ. 18 δεσμώτη, δηλαδή του φιλοσόφου, που κατάφερε να θεαθεί την Ιδέα του αγαθού, να ξανακατέβει στο σπήλαιο και να οδηγήσει προς την έξοδο και τους υπόλοιπους δεσμώτες. Δύο παράλληλα κείμενα: τα ποιήματα Τα παράθυρα και Τείχη του Κ. Π. Καβάφη, ΤΑ ΠΑΡΑΘΥΡΑ Σ αυτές τες σκοτεινές κάμαρες, που περνώ μέρες βαρυές, επάνω κάτω τριγυρνώ για νάβρω τα παράθυρα. Όταν ανοίξει ένα παράθυρο θάναι παρηγορία Μα τα παράθυρα δεν βρίσκονται, ή δεν μπορώ να τάβρω. Και καλλίτερα ίσως να μην τα βρω. Ίσως το φως θάναι μια νέα τυραννία. Ποιος ξέρει τι καινούρια πράγματα θα δείξει. ΤΕΙΧΗ Χωρίς περίσκεψιν, χωρίς λύπην, χωρίς αιδώ μεγάλα κ υψηλά τριγύρω μου έκτισαν τείχη. Και κάθομαι και απελπίζομαι τώρα εδώ. Άλλο δεν σκέπτομαι: τον νουν μου τρώγει αυτή η τύχη διότι πράγματα πολλά έξω να κάμω είχον. Α όταν έκτιζαν τα τείχη πώς να μην προσέξω. Αλλά δεν άκουσα ποτέ κρότον κτιστών ή ήχον. Ανεπαισθήτως μ έκλεισαν από τον κόσμον έξω. Τα ποιήματα του Κ. Καβάφη Τα Παράθυρα και Τείχη χαρακτηρίζονται από τον ίδιο τον ποιητή ως αλληγορικά. Και στα δύο ποιήματα η αισθητοποίηση της απελπισίας του ποιητικού υποκειμένου γίνεται με το εφιαλτικά περιορισμένο οπτικό πεδίο του υποκειμένου ή με την απόρριψη της υποτιθέμενης λύσης. Και στα δύο ποιήματα το ποιητικό υποκείμενο βρίσκεται σε θέση ανάλογη με αυτή των δεσμωτών μέσα στη σπηλιά. To αντιθετικό ζεύγος σκοτάδι - φως, με συνδηλώσεις τα ζεύγη άγνοια - γνώση και περιορισμός ελευθερία κυριαρχεί στα ποιήματα όπως και στην πλατωνική αλληγορία. Για τα Παράθυρα : Oι σκοτεινές κάμαρες του ποιητή μπορούν να παραλληλιστούν με τη σπηλιά στην οποία ζουν οι δεσμώτες. Ο κόσμος του ποιητή είναι σκοτεινός, όπως η σπηλιά της πλατωνικής Πολιτείας και ο ποιητής είναι ένα είδος δεσμώτη, όχι της άγνοιάς του, όμως, αλλά μιας ζωής που δεν τον ικανοποιεί. Τα παράθυρα που αναζητά ο ποιητής μοιάζουν με την έξοδο της σπηλιάς προς το φως. ο ποιητής είναι απελπισμένος ( μέρες βαρυές περνώ ), γιατί αναζητά μάταια μια διέξοδο προς το φως μιας άλλης ζωής ( επάνω κάτω τριγυρνώ για νάβρω τα παράθυρα ), που θα φέρει γαλήνη στην ψυχή του και θα τον απαλλάξει από την σκοτεινή ζωή του ( Όταν ανοίξει ένα παράθυρο θάναι παρηγοριά ). Ωστόσο, παράθυρα δεν υπάρχουν ή δεν μπορεί να τα βρεί ο ποιητής. Αδυνατεί ή διστάζει να εντοπίσει την έξοδο προς το φως και φαίνεται να αποδέχεται ένα είδος ευθύνης του γι αυτό ( Μα τα παράθυρα δεν βρίσκονται, ή δεν μπορώ να τάβρω ). Αντίθετα, στο πλατωνικό σπήλαιο οι δεσμώτες, αν και έχουν διέξοδο προς το φως, την αγνοούν, δεν αντιλαμβάνονται καν την άγνοιά τους, δεν επιδιώκουν την έξοδό τους προς το φως. Και τελικά, το ίδιο συμβαίνει και με τον ποιητή : όπως οι δεσμώτες δεν θέλει να βγει στον έξω κόσμο, επειδή φοβάται να αντιμετωπίσει το άγνωστο («Ίσως το φως θάναι μια νέα τυραννία. Ποιος ξέρει τι καινούρια πράγματα θα δείξει.»). Το σκοτάδι είναι μεν τυραννικό αλλά και βολικό, ενώ το φως αποτελεί μια νέα τυραννία, ακριβώς γιατί είναι αποκαλυπτικό για το υποκείμενο, θέτει νέα άγνωστα και ανατρεπτικά δεδομένα. Κατά την καβαφική αίσθηση, η γνωστική αποκάλυψη απλώς μεταθέτει το αδιέξοδο της ύπαρξης, χωρίς να προσφέρει μια λύση. O ποιητής φοβάται το φως μιας άλλης ζωής, φαίνεται διστακτικός μπροστά στο ενδεχόμενο μιας τόσο μεγάλης αλλαγής. Προτιμά να μη βρει διέξοδο προς το φως και να παραμείνει στον κόσμο του σκοταδιού, επειδή υποθέτει ότι θα υποφέρει με όσα θα του αποκαλύψει το φως ( Και

19 ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΟΛΙΤΕΙΑ, ΚΕΙΜΕΝΟ, ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ, ΣΧΟΛΙΑ, σελ. 19 καλλίτερα ίσως να μην τα βρω Ίσως το φως θάναι μια νέα τυραννία Ποιος ξέρει τι καινούρια πράγματα θα δείξει), όπως υποφέρουν και οι δεσμώτες, όταν το αντικρίσουν. Για τα Τείχη Ο ποιητής συνειδητοποιεί με απελπισία («Και κάθομαι και απελπίζομαι τώρα εδώ») τον αποκλεισμό του από τον κόσμον έξω, που άλλοι του επέβαλαν χωρίς να το αντιληφθεί. Και πάλι καταλογίζει ευθύνη στον εαυτό του γι αυτόν τον εγκλεισμό του σε μια ζωή που δεν τον ικανοποιεί, για την αδυναμία του να αντιληφθεί την ύψωση των τειχών που τον αποκλείουν από τον φωτεινό έξω κόσμο. Όπως οι δεσμώτες είναι εν αγνοία τους αποκλεισμένοι από την αλήθεια, έτσι και ο ποιητής είναι εν αγνοία του («Αλλά δεν άκουσα ποτέ κρότον κτιστών ή ήχον./ανεπαισθήτως μ έκλεισαν από τον κόσμον έξω»), αποκλεισμένος από την αληθινή ζωή. Ωστόσο, και εδώ, διαφοροποιείται από τους δεσμώτες, γιατί γνωρίζει την ύπαρξη και την αξία του έξω κόσμου («διότι πράγματα πολλά έξω να κάμω είχον»). ΓΛΩΣΣΑ ΥΦΟΣ ΕΚΦΡΑΣΤΙΚΑ ΜΕΣΑ Γλώσσα και ύφος : Η γλώσσα του κειμένου είναι ποιητική. Το λεξιλόγιο του Πλάτωνα δεν είναι τυπικά φιλοσοφικό και χαρακτηρίζεται από τη φειδωλή χρήση τεχνικών όρων. Αντίθετα εντυπωσιάζει με την ψευδαίσθηση του καθημερινού λόγου των μορφωμένων που πετυχαίνει στους διαλόγους, με τη χρήση περιφράσεων, μεταφορών και κυρίως παρομοιώσεων που καθιστούν τον λόγο του ποιητικό. Γενικά, ο πλούτος του λεξιλογίου και η απουσία συστηματικής χρήσης φιλοσοφικής ορολογίας αποτελούν υφολογικά πλεονεκτήματα που καθιστούν την ανάγνωση του πλατωνικού κειμένου προσιτή και ελκυστική. Ενδεικτικά παραδείγματα: Η χρήση των επιθέτων «κατάγειος», «σπηλαιώδης», όπως και η χρήση σύνθετων ρημάτων και ρηματικών τύπων («καταμένειν», «περιάγειν», «παρῳκοδομημένον», «ὑπερέχοντα», «παραφερόντων») προσδίδουν ακρίβεια και λεπτομέρεια στην περιγραφή του σπηλαίου. Οι προτάσεις συνδέονται μεταξύ τους παρατακτικά. Χρησιμοποιεί πολυσύνδετο σχήμα: «ὄντας ἐν δεσμοῖς καὶ τὰ σκέλη καὶ τοὺς αὐχένας» - «ὥστε μένειν τε αὐτοὺς εἴς τε τὸ πρόσθεν μόνον ὁρᾶν» - «σκεύη τε παντοδαπὰ καὶ ἀνδριάντας καὶ ἄλλα ζῷα λίθινά τε καὶ ξύλινα καὶ παντοῖα εἰργασμένα» Εκφραστικά μέσα : Αλληγορία: όπως αναφέρθηκε και παραπάνω, η αλληγορία είναι ένας εκφραστικός τρόπος, με τον οποίο ο συγγραφέας άλλα λέει και άλλα εννοεί. Πρόκειται, συνεπώς, για εκτεταμένη μεταφορά ή παρομοίωση. Ο Πλάτωνας τη χρησιμοποιεί για να κάνει πιο κατανοητές δύσκολες φιλοσοφικές έννοιες και για να κερδίσει την προσοχή και το ενδιαφέρον του αναγνώστη. Επίσης, ο εκφραστικός αυτός τρόπος τού είναι χρήσιμος, όταν θέλει να θεμελιώσει απόψεις που δεν μπορούν να στηριχτούν με τη διαλεκτική ή για να ενισχύσει τη διαλεκτική. Διάλογος: χάρη σ αυτόν η περιγραφή του σπηλαίου δεν γίνεται μονότονη, αλλά αποκτά ζωντάνια και παραστατικότητα. Χρήση β ενικού προσώπου: η χρήση β ενικού προσώπου («ἀπείκασον», «ἰδὲ», «ὅρα») συνδέεται με τον διάλογο και προσδίδει στην περιγραφή αμεσότητα. Εικόνες: η περιγραφή του σπηλαίου δίνεται με πληθώρα οπτικο-ακουστικών και κινητικών εικόνων. Ειδικότερα, μπορούμε να αναφέρουμε τα εξής παραδείγματα: α. οπτικές εικόνες: η περιγραφή της σπηλιάς («καταγείῳ οἰκήσει σπηλαιώδει»), οι ακινητοποιημένοι δεσμώτες («ἐν δεσμοῖς ἀδυνάτους περιάγειν»), η παρουσίαση της φωτιάς που καίει στο πίσω μέρος («φῶς δὲ αὐτῶν») και του τοίχου («μεταξὺ δὲ δεικνύασιν»). β. κινητική εικόνα: η παρουσίαση των ανθρώπων οι οποίοι κινούνται στον δρόμο («ὅρα τοίνυν εἰργασμένα»). γ. ακουστική εικόνα: οι ομιλίες των ανθρώπων που ακούγονται κατά το πέρασμά τους («οἷον παραφερόντων»).

20 ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΟΛΙΤΕΙΑ, ΚΕΙΜΕΝΟ, ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ, ΣΧΟΛΙΑ, σελ. 20 ΕΤΥΜΟΛΟΓΙΚΑ ΚΑΙ ΟΜΟΡΡΙΖΑ ΣΤΗ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ εἶπον < ἔ-επ-ον < ἔ-fεπ-ον. (Το ρήμα λέγω έχει και τα εξής θέματα: λεγ-, και Fερ πχ: Fερ και με μετάθεση Fρε- > Fε - Fρε κα > Fε-Fρη-κα > εἴρηκα. π.χ: Fρε-θήσομαι με τροπή του -F- σε δασεία και έκταση του -εσε η- > ῥηθήσομαι π.χ: ἐ - Fρέ θην με αφομοίωση του -F- σε ρ > ἐρρέθην και με έκταση του -ε- σε -η- ἐρρήθην) : αδολέσχης, αναντίλεκτος, αντιρρησίας, απόρρητος, γεωλόγος, έπος, λεκτικός, λέξη, λεξικό, λέσχη, λήμμα, λογάς, λογικός, λόγος, λογύδριο, ορθοεπής, ρήμα, ρήση, ρήτορας, ρητός, ρήτρα, φιλόλογος. ἀπείκασον < ἀπεικάζω, εἰκός (ρίζα Fικ- με πρόθεμα ε- > ἐfικ- > εἰκ- + κατά τα σε άζω οδοντικόληκτα με χαρακτήρα δ- και πρόσφυμα j- > εἰκάδ j- ω > εἰκάζω): απεικόνιση, εικασία, εικαστικός, εικόνα, εικονίδιο, εικονικός, εικόνισμα, εικονιστικός, εικονογράφημα, εικονογραφία, εικονογραφικός, εικονογράφος, εικονοκλασία, εικονοκλάστης, εικονολάτρης, εικονολατρία, εικονολήπτης, εικονοσκόπιο, εικονοστάσι, εικονοτυπία, εικότως, επιεικής. πάθει < πάσχω: αντιπάθεια, απάθεια, εμπαθής, ηδυπάθεια, πάθημα, πάθηση, παθητικός, παθογένεια, πάθος, πένθος, συμπάθεια. ἰδὲ < ἐ - Fιδ - ον. (Το ρήμα ὁρῶ έχει και τα εξής θέματα: Fορά-> ὁρά-π.χ: Fορά-ω και με δάσυνση του F- > ὁράω Fε-Fόρα-κα με δάσυνση του α F και αποβολή του β > ἑ-όρα-κα και με έκταση > ἑώρακα. ὀπ- π.χ: ὄπ σομαι > ὄψομαι): ανύποπτος, αόρατος, είδος, ειδύλλιο, είδωλο, επόπτης, ιδέα, ιδεοληψία, κάτοπτρο, κάτοψη, μάτι, οπή, οπτικός, όραμα, οραματιστής, όραση, ορατός, οφθαλμός, παντεπόπτης, πρόσοψη, ύποπτος. καταγείῳ < κατὰ + γῆ: απόγειο, απογείωση, γαιάνθρακας, γαιοκτήμονας, γεωγραφία, γεωμετρία, γεώτρηση, γεωτρύπανο, γηγενής, γήινος, γήλοφος, γήπεδο, ισόγειος, προσγείωση, υπέργειος, υπόγειος. οἰκήσει < οἰκέω - ῶ < οἶκος: ιδιοκατοίκηση, κατοικία, οικείος, οίκημα, οικία, οικισμός, οικογένεια, οικονομία, οίκος, οικόσιτος, οικότροφος, οικουμένη, πολυκατοικία, συγκατοίκηση. ἀναπεπταμένην< ἀνὰ + πετάννυμι < πετασ + πρόσφυμα νυ-+ κατάληξη μι. Με αφομοίωση του -σ- σε -ν- >πετάννυμι: καταπέτασμα, παραπέτασμα, πέταγμα, πέταλο, πεταλούδα, πέτασος, πεταχτός, πετεινός, πτερό, πτέρυγα, πτήση, πτητικός, υψιπέτης. ἐχούσῃ < ἔχω (θ. σεχ- και με συγκοπή σχ-. Από ίδιο θέμα με τη προσθήκη του προσφύματος -ε-, εκτεινόμενου σε -η- μετά από κατάληξη που αρχίζει με σύμφωνο, σχηματίζεται ο θεματικός τύπος: σχή-. π.χ: ἔ-σχη-κα. Ο μἐλλοντας δασύνεται, γιατί το αρχικό -σ- του θέματος τρέπεται σε δασεία, ήτοι: σεχ-σω > ἑχ-σω> ἕξ-ω): ανακωχή, ανοχή, αντοχή, άσχετος, ενοχή, έξη, εξής, ευεξία, καθεξής, κατοχικός, καχεκτικός, κληρούχος, μέτοχος, πάροχος, πολιούχος, ραβδούχος, σχεδόν, σχέση, σχετικός, σχήμα, σχολείο. ὄντας < εἰμὶ (ρίζα εσ- + κατάληξη μι με αφομοίωση του -σ- σε -μ- > ἐμ-μί, με απλοποίηση των δύο μ και αντέκταση > εἰμί): απουσία, εξουσία, εσθλός, ετυμολογία, έτυμον, όντως, ουσία, ουσιαστικός, ουσιώδης, παρόν, παρουσία, παρουσιαστικό. μένειν < μένω (θ. μεν- και με μετάπτωση μον-. Ο μέλλοντας σχηματίζεται με: το πρόσφυμα -ε- > μενε-+ κατάληξη σω > μενέ-ω > μενῶ. Ο αόριστος ἔμεινα σχηματίζεται με τη συλλαβική αύξηση ἐ- και: το θέμα μεν- + -σα το -σ- αφομοιώνεται σε -ν-> ἔ-μεν-να τα δύο -ν- απλοποιούνται σε ένα και αντεκτείνεται το -ε- σε -ει-.): ανυπόμονος, διαμονή, διαμονητήριο, έμμονος, επίμονος, μονή, μόνιμος, μόνος, υπομονή. περιάγειν < περὶ + ἄγω: αγωγή, αγωγός, αγώνας, άγημα, άξονας, απαγωγή, συναγωγή, διαγωγή, εισαγωγέας, αρχηγός, στρατηγός, λοχαγός, ξεναγός, αγέλη, αγώγι, αγωγιάτης, αγώγιμος, ακτίνα, άμαξα, ανάγωγος, άξιος, εισακτέος, επαγωγός, επείσακτος, ευαγής, καταγώγιο, παιδαγωγός, παρείσακτος, παρθεναγωγείο, πλοηγός, συναξάρι, σύναξη, υδραγωγείο.

Με αφορμή την πλατωνική αλληγορία για τη σπηλιά σχολιάστε τα ακόλουθα δυο ποιήματα του Κ. Π. Καβάφη (Ποιήματα Α, σελ. 105-6).

Με αφορμή την πλατωνική αλληγορία για τη σπηλιά σχολιάστε τα ακόλουθα δυο ποιήματα του Κ. Π. Καβάφη (Ποιήματα Α, σελ. 105-6). ΕΝΟΤΗΤΑ 11 ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ Με αφορμή την πλατωνική αλληγορία για τη σπηλιά σχολιάστε τα ακόλουθα δυο ποιήματα του Κ. Π. Καβάφη (Ποιήματα Α, σελ. 105-6). ΤΑ ΠΑΡΑΘΥΡΑ Σ αυτές τες σκοτεινές κάμαρες,

Διαβάστε περισσότερα

Συντάχθηκε απο τον/την Εκπαιδευτικός Κυριακή, 27 Νοέμβριος :55 - Τελευταία Ενημέρωση Κυριακή, 27 Νοέμβριος :33

Συντάχθηκε απο τον/την Εκπαιδευτικός Κυριακή, 27 Νοέμβριος :55 - Τελευταία Ενημέρωση Κυριακή, 27 Νοέμβριος :33 ΠΛΑΤΩΝ - ΠΟΛΙΤΕΙΑ Ενότητα 11 η (514a-515a) - Η αλληγορία του σπηλαίου ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Σωκράτης: Μετά από αυτά λοιπόν, είπα, παρομοίασε την ανθρώπινη φύση μας όσον αφορά την παιδεία και την απαιδευσία με μια

Διαβάστε περισσότερα

ιδαγμένο κείμενο Πλάτωνος Πολιτεία 514A 515Α

ιδαγμένο κείμενο Πλάτωνος Πολιτεία 514A 515Α ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 14 ΙΟΥΝΙΟΥ 2012 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΤΕΣΣΕΡΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΣ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ιανουάριος 2016

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΣ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ιανουάριος 2016 1 ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΣ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ιανουάριος 2016 ΔΙΔΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ Πλάτωνος, Πολιτεία (514a-515a) Κείμενο Μετὰ ταῦτα δή, εἶπον, ἀπείκασον τοιούτῳ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α. ΔΙΔΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α. ΔΙΔΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α. ΔΙΔΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ Α. Ξέχασες πάλι, είπα εγώ, φίλε μου, ότι ο νόμος δεν ενδιαφέρεται γι αυτό, πώς δηλαδή μια συγκεκριμένη κοινωνική τάξη θα ευτυχήσει υπερβολικά μέσα στην πόλη, αλλά για ολόκληρη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙ ΟΝΟΜΑΖΟΥΜΕ ΓΝΩΣΗ; ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ; Το ερώτημα για το τι είναι η γνώση (τι εννοούμε όταν λέμε ότι κάποιος γνωρίζει κάτι ή ποια

ΤΙ ΟΝΟΜΑΖΟΥΜΕ ΓΝΩΣΗ; ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ; Το ερώτημα για το τι είναι η γνώση (τι εννοούμε όταν λέμε ότι κάποιος γνωρίζει κάτι ή ποια 18 ΤΙ ΟΝΟΜΑΖΟΥΜΕ ΓΝΩΣΗ; ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ; Το ερώτημα για το τι είναι η γνώση (τι εννοούμε όταν λέμε ότι κάποιος γνωρίζει κάτι ή ποια χαρακτηριστικά αποδίδουμε σε ένα πρόσωπο το οποίο λέμε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Β ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2002

ΑΡΧΕΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Β ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2002 ΑΡΧΕΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Β ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2002 ΟΜΑ Α Α Α.1 Να γράψετε στο τετράδιό σας τους αριθµούς της Στήλης Α και δίπλα σε κάθε αριθµό το γράµµα της Στήλης Β, που αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

Αρχαία θεωρητικής κατεύθυνσης

Αρχαία θεωρητικής κατεύθυνσης Αρχαία θεωρητικής κατεύθυνσης ΔΙΔΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ: Πλάτωνος Πολιτεία (514a 515a και 519b d) Α1. Ο (Σωκράτης:) Φαντάσου, λοιπόν, κατά μήκος αυτού του μικρού τοίχου ανθρώπους να μεταφέρουν κάθε είδους αντικείμενα,

Διαβάστε περισσότερα

Διδάσκοντες: Β. Τσελφές, Α. Παρούση. Επιμέλεια: Βλαχοδημητράκου Δήμητρα Τζιμπλάκη Αντωνία Παππά Ιωάννα Σπάρταλη Αργυρώ

Διδάσκοντες: Β. Τσελφές, Α. Παρούση. Επιμέλεια: Βλαχοδημητράκου Δήμητρα Τζιμπλάκη Αντωνία Παππά Ιωάννα Σπάρταλη Αργυρώ Διδάσκοντες: Β. Τσελφές, Α. Παρούση Επιμέλεια: Βλαχοδημητράκου Δήμητρα Τζιμπλάκη Αντωνία Παππά Ιωάννα Σπάρταλη Αργυρώ Αυτοσχεδιασμός Τίτλος: Και ξαφνικά όλα αλλάζουν Υπόθεση: Πρωταγωνίστρια της σκηνής

Διαβάστε περισσότερα

ιδαγμένο κείμενο Ἀριστοτέλους, Ἠθικὰ Νικομάχεια Β6, 4-10

ιδαγμένο κείμενο Ἀριστοτέλους, Ἠθικὰ Νικομάχεια Β6, 4-10 ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 29 ΜΑÏΟΥ 2008 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΤΕΣΣΕΡΙΣ (4) ιδαγμένο κείμενο Ἀριστοτέλους,

Διαβάστε περισσότερα

Η καμπύλωση του χώρου-θεωρία της σχετικότητας

Η καμπύλωση του χώρου-θεωρία της σχετικότητας Η καμπύλωση του χώρου-θεωρία της σχετικότητας Σύμφωνα με τη Γενική Θεωρία της Σχετικότητας που διατύπωσε ο Αϊνστάιν, το βαρυτικό πεδίο κάθε μάζας δημιουργεί μια καμπύλωση στον χώρο (μάλιστα στον χωροχρόνο),

Διαβάστε περισσότερα

Απολυτήριες εξετάσεις Γ Τάξης Ημερήσιου Γενικού Λυκείου ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ 20/5/2011

Απολυτήριες εξετάσεις Γ Τάξης Ημερήσιου Γενικού Λυκείου ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ 20/5/2011 Απολυτήριες εξετάσεις Γ Τάξης Ημερήσιου Γενικού Λυκείου ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ 20/5/2011 Α. Τι λοιπόν; Αυτό δεν είναι φυσικό, είπα εγώ, και αναγκαίο απ όσα είπαμε ως τώρα, ότι δηλαδή ούτε οι απαίδευτοι και όσοι

Διαβάστε περισσότερα

H Θεωρία των Ιδεών του Πλάτωνα

H Θεωρία των Ιδεών του Πλάτωνα H Θεωρία των Ιδεών του Πλάτωνα Η θεωρία των ιδεών που εισήγαγε ο Πλάτωνας αποτελεί μια τομή στην ιστορία της φιλοσοφίας. Ταυτόχρονα αποτελεί και σημείο αναφοράς για όλη την κατοπινή φιλοσοφική αναζήτηση.

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ Β Β1 Έννοια της μεσότητας α) Για τα πράγματα : (αντικειμενικό κριτήριο) Πρόκειται για το συγκεκριμένο εκείνο σημείο, το οποίο απέχει εξίσου από

ΘΕΜΑ Β Β1 Έννοια της μεσότητας α) Για τα πράγματα : (αντικειμενικό κριτήριο) Πρόκειται για το συγκεκριμένο εκείνο σημείο, το οποίο απέχει εξίσου από ΘΕΜΑ Α Μετάφραση Έτσι, λοιπόν, ο κάθε ειδικός αποφεύγει και την υπερβολή και την έλλειψη, επιζητεί το μέσο και αυτό προτιμά, και το μέσο όχι σε σχέση με τα πράγματα (όχι από καθαρά ποσοτική άποψη)αλλά

Διαβάστε περισσότερα

Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου

Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου Αικατερίνη Καλέρη, Αν. Καθηγήτρια το μάθημα Αισθητική διδάσκεται στο 4ο έτος, Ζ εξάμηνο εισάγει στις κλασσικές έννοιες και θεωρίες της φιλοσοφίας της τέχνης

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα»

Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα» Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα» Α] Ασκήσεις κλειστού τύπου (Σωστό Λάθος) Για τον Πλάτωνα οι καθολικές έννοιες, τα «καθόλου», δεν είναι πράγματα ξεχωριστά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΙ ΛΥΣΕΙΣ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ Κύριο ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΚΗ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟ Κυρία ΣΦΥΡΙ ΟΥ ΕΛΕΝΗ www.orionidef.gr Διδαγμένο κείμενο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του Σολωμού. Το μεταφυσικό στοιχείο εντοπίζεται λόγου χάρη στο στίχο 54 όπου ανιχνεύουμε

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΩΝ ΟΠΤΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ

Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΩΝ ΟΠΤΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΩΝ ΟΠΤΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ Οι μαθηματικές έννοιες και γενικότερα οι μαθηματικές διαδικασίες είναι αφηρημένες και, αρκετές φορές, ιδιαίτερα πολύπλοκες. Η κατανόηση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΟΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. Οι ασκήσεις που υπάρχουν στα βιβλία του ΚΕΕ (Κέντρο Εκπαιδευτικής Έρευνας) του ΥΠΕΠΘ της Α, Β, Γ Λυκείου.

ΠΡΟΛΟΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. Οι ασκήσεις που υπάρχουν στα βιβλία του ΚΕΕ (Κέντρο Εκπαιδευτικής Έρευνας) του ΥΠΕΠΘ της Α, Β, Γ Λυκείου. Θ.Α. ΑΜΕΛΙ ΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2010 ΠΡΟΛΟΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Στις Γενικές Εξετάσεις υπάρχει και µια λεξιλογική άσκηση, η οποία βαθµολογείται µε 10 µονάδες, όσο δηλαδή και οι ασκήσεις της γραµµατικής ή του

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΟΡΕΙΑ ΣΥΝΤΑΞΗΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΕΝΟΣ ΑΡΧΑΙΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ

Η ΠΟΡΕΙΑ ΣΥΝΤΑΞΗΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΕΝΟΣ ΑΡΧΑΙΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ Η ΠΟΡΕΙΑ ΣΥΝΤΑΞΗΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΕΝΟΣ ΑΡΧΑΙΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ Βήματα που ακολουθούμε όταν προσπαθούμε να συντάξουμε και να μεταφράσουμε ένα αρχαίο ελληνικό κείμενο. Ποια διαδικασία προηγείται; Της μετάφρασης

Διαβάστε περισσότερα

Φροντιστήριο smartclass.gr

Φροντιστήριο smartclass.gr Πανελλήνιες Εξετάσεις Ημερήσιων Γενικών Λυκείων Εξεταζόμενο Μάθημα: Αρχαία Ελληνικά Θεωρητικής Κατεύθυνσης Ενδεικτικές Απαντήσεις Θεμάτων Α.1. Επομένως, ούτε εκ φύσεως ούτε αντίθετα από τη φύση μας δημιουργούνται

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Γαβριέλλα Κοντογιαννίδου, Φιλόλογος 1. Το πρώτο βήμα μας είναι η κατανόηση του θέματος και η ένταξή του σε ευρύτερες θεματικές ενότητες Συνήθως, ένα θέμα Έκθεσης έχει

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 15 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 15 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 15 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α1. καθημερινό λεξιλόγιο: «κάτι», «ἀρμαθιά»

Διαβάστε περισσότερα

ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΞΕΚΙΝΩΝΤΑΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΠΟΡΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ ΠΡΩΤΗ: Η ΙΔΙΑΙΤΕΡΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ

ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΞΕΚΙΝΩΝΤΑΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΠΟΡΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ ΠΡΩΤΗ: Η ΙΔΙΑΙΤΕΡΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑ ΠΡΩΤΗ: Η ΙΔΙΑΙΤΕΡΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ Τα φιλοσοφικά ερωτήματα: Δε μοιάζουν με τα επιστημονικά, γιατί δε γνωρίζουμε: από πού να ξεκινήσουμε την ανάλυσή τους ποια μέθοδο να ακολουθήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

519 D ;,,,,,,, , ; ,.,, .,,, «;...» 1. : ( 6), ( 9). 15

519 D ;,,,,,,, , ; ,.,, .,,, «;...» 1. : ( 6), ( 9). 15 2011 ; ; 519 D 1 ; ; «;» B 1 ( 6) ( 9) 15 2 15 3 ; 4 11-12 1 20 2 ----------- = 3 3 «( 6)» ( 4) ΑΡΧΑΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΔΙΔΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ Α1 Λοιπόν τι; Δεν είναι αυτό λογικό είπα εγώ και

Διαβάστε περισσότερα

GEORGE BERKELEY ( )

GEORGE BERKELEY ( ) 42 GEORGE BERKELEY (1685-1753) «Ο βασικός σκοπός του Berkeley δεν ήταν να αμφισβητήσει την ύπαρξη των εξωτερικών αντικειμένων, αλλά να υποστηρίξει την άποψη ότι τα πνεύματα ήταν τα μόνα ανεξάρτητα όντα,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΡΧΑΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΡΧΑΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΡΧΑΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ A.1. ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Επομένως, ούτε εκ φύσεως, αλλά ούτε και αντίθετα προς τη φύση μας υπάρχουν μέσα μας οι αρετές, αλλά έχουμε από τη φύση

Διαβάστε περισσότερα

Το Αληθινό, το Όμορφο και η απόλυτη σχέση τους με την Νοημοσύνη και τη Δημιουργία Σελ.1

Το Αληθινό, το Όμορφο και η απόλυτη σχέση τους με την Νοημοσύνη και τη Δημιουργία Σελ.1 Το Αληθινό, το Όμορφο και η απόλυτη σχέση τους με την Νοημοσύνη και τη Δημιουργία Σελ.1 (ΕΠΙΦΥΛΛΙΔΑ - ΟΠΙΣΘΟΦΥΛΛΟ) Μια σύνοψη: Κατανοώντας ορισμένες λέξεις και έννοιες προκύπτει μια ανυπολόγιστη αξία διαμορφώνεται

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 3 η - ΦΥΣΗ. Σήμερα (αρνητικά):

Ενότητα 3 η - ΦΥΣΗ. Σήμερα (αρνητικά): Ενότητα 3 η - ΦΥΣΗ Θετικά: μας ηρεμεί μας χαλαρώνει μας ψυχαγωγεί (ταξίδια, εκδρομές, συναντήσεις) μας παρέχει τα βασικά είδη διατροφής και επιβίωσης (αέρας, νερό, τροφή) Σήμερα (αρνητικά): Ο άνθρωπος:

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΥΡΙΑΚΗ 12 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2014 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΔΙΔΑΓΜΕΝΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΥΡΙΑΚΗ 12 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2014 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΔΙΔΑΓΜΕΝΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΥΡΙΑΚΗ 12 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2014 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΔΙΔΑΓΜΕΝΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ 1. Μετάφραση Ξέχασες πάλι, φίλε μου, είπα εγώ, πως ο νόμος δεν ενδιαφέρεται για αυτό, δηλαδή πώς

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΨΧ 00)

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΨΧ 00) ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΨΧ 00) Πέτρος Ρούσσος ΔΙΑΛΕΞΗ 5 Έννοιες και Κλασική Θεωρία Εννοιών Έννοιες : Θεμελιώδη στοιχεία από τα οποία αποτελείται το γνωστικό σύστημα Κλασική θεωρία [ή θεωρία καθοριστικών

Διαβάστε περισσότερα

(Οι απαντήσεις είναι ενδεικτικές και προσαρμοσμένες στο επίπεδο των απαντήσεων που θα μπορούσαν να δώσουν οι μαθητές)

(Οι απαντήσεις είναι ενδεικτικές και προσαρμοσμένες στο επίπεδο των απαντήσεων που θα μπορούσαν να δώσουν οι μαθητές) (Οι απαντήσεις είναι ενδεικτικές και προσαρμοσμένες στο επίπεδο των απαντήσεων που θα μπορούσαν να δώσουν οι μαθητές) Α1. Με ανάλογο τρόπο και οι οικοδόμοι και όλοι οι άλλοι (τεχνίτες) χτίζοντας, δηλαδή,

Διαβάστε περισσότερα

ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: ΚΑΤΑΝΟΩΝΤΑΣ ΤΑ ΠΡΑΓΜΑΤΑ ΕΝΟΤΗΤΑ ΔΕΥΤΕΡΗ: ΛΕΞΕΙΣ ΝΟΗΜΑ ΚΑΙ ΚΑΘΟΛΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ

ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: ΚΑΤΑΝΟΩΝΤΑΣ ΤΑ ΠΡΑΓΜΑΤΑ ΕΝΟΤΗΤΑ ΔΕΥΤΕΡΗ: ΛΕΞΕΙΣ ΝΟΗΜΑ ΚΑΙ ΚΑΘΟΛΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: ΚΑΤΑΝΟΩΝΤΑΣ ΤΑ ΠΡΑΓΜΑΤΑ ΕΝΟΤΗΤΑ ΔΕΥΤΕΡΗ: ΛΕΞΕΙΣ ΝΟΗΜΑ ΚΑΙ ΚΑΘΟΛΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ 1. Λέξεις και νόημα Η γλώσσα αποτελείται από λέξεις. Η λέξη είναι το μικρότερο τμήμα της γλώσσας

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ Είμαστε τυχεροί που είμαστε δάσκαλοι Α ΛΥΚΕΙΟΥ 20\ 11\2016 ΚΕΙΜΕΝΟ: Υπάρχει ιδανικός ομιλητής της γλώσσας; Δεν υπάρχει στη γλώσσα «ιδανικός ομιλητής». Θα διατυπώσω εδώ μερικές σκέψεις

Διαβάστε περισσότερα

Ανδρονίκη Μαστοράκη, MSc στη Συστηματική Φιλοσοφία, συγγραφέας και κριτικός:

Ανδρονίκη Μαστοράκη, MSc στη Συστηματική Φιλοσοφία, συγγραφέας και κριτικός: Ανδρονίκη Μαστοράκη, MSc στη Συστηματική Φιλοσοφία, συγγραφέας και κριτικός: Η θεωρία των ιδεών που εισήγαγε ο Πλάτωνας αποτελεί μια τομή στην ιστορία της φιλοσοφίας. Ταυτόχρονα αποτελεί και σημείο αναφοράς

Διαβάστε περισσότερα

4. Η τέχνη στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Χέγκελ για την ιστορία

4. Η τέχνη στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Χέγκελ για την ιστορία 4. Η τέχνη στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Χέγκελ για την ιστορία Α1. Ερωτήσεις γνώσης - κατανόησης 1. Πώς συλλαµβάνει ο Χέγκελ τη σχέση ιστορίας και πνεύµατος και ποιο ρόλο επιφυλάσσει στο πνεύµα; 2. Τι

Διαβάστε περισσότερα

Α1. Με ανάλογο τρόπο (γίνονται) και οι οικοδόμοι και όλοι οι άλλοι γιατί χτίζοντας

Α1. Με ανάλογο τρόπο (γίνονται) και οι οικοδόμοι και όλοι οι άλλοι γιατί χτίζοντας ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ Α1. Με ανάλογο τρόπο (γίνονται) και οι οικοδόμοι και όλοι οι άλλοι γιατί χτίζοντας με καλό τρόπο σπίτια, θα γίνουν καλοί οικοδόμοι, χτίζοντας

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΑ Ι 1. 1 Τα κείμενα που ακολουθούν συνοδεύουν και υποβοηθούν τη μελέτη των αντίστοιχων

ΚΕΙΜΕΝΑ Ι 1. 1 Τα κείμενα που ακολουθούν συνοδεύουν και υποβοηθούν τη μελέτη των αντίστοιχων ΚΕΙΜΕΝΑ Ι 1 J. Locke, Δοκίμιο για την ανθρώπινη νόηση, [An Essay Concerning Human Understanding], μτφρ. Γρ. Λιονή, επιμ. Κ. Μετρινού, Αθήνα: Αναγνωστίδης, χ.χ. 2 1. [Η εμπειρική καταγωγή της γνώσης.] «Ας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804)

ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804) ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ - ΣΥΝΤΟΜΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΗΣ ΓΝΩΣΙΟΘΕΩΡΙΑΣ ΤΟΥ 1 ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804) (Η σύντομη περίληψη που ακολουθεί και η επιλογή των αποσπασμάτων από την πραγματεία του Καντ για την ανθρώπινη γνώση,

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΑΡΞΗ ΚΑΙ ΑΝΥΠΑΡΞΙΑ

ΥΠΑΡΞΗ ΚΑΙ ΑΝΥΠΑΡΞΙΑ ΥΠΑΡΞΗ ΚΑΙ ΑΝΥΠΑΡΞΙΑ Την έρευνα για τη φύση του την αρχίζει ο άνθρωπος θέτοντας στον εαυτό του την ερώτηση: «Ποιός είμαι; Τι είμαι;» Στην πορεία της αναζήτησης για την απάντηση, η ερώτηση διαφοροποιείται

Διαβάστε περισσότερα

Η ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ: Η Σχετικότητα και ο Χρονισμός της Πληροφορίας Σελ. 1

Η ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ: Η Σχετικότητα και ο Χρονισμός της Πληροφορίας Σελ. 1 Η ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ: Η Σχετικότητα και ο Χρονισμός της Πληροφορίας Σελ. 1 Μια σύνοψη του Βιβλίου (ΟΠΙΣΘΟΦΥΛΛΟ): Η πλειοψηφία θεωρεί πως η Νόηση είναι μια διεργασία που συμβαίνει στον ανθρώπινο εγκέφαλο.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

Αυτά συμβαίνουν σε επίπεδο αισθητού δηλαδή ύλης, τι γίνεται όμως σε επίπεδο νοητού, δηλαδή καταστάσεων, γεγονότων κτλ;

Αυτά συμβαίνουν σε επίπεδο αισθητού δηλαδή ύλης, τι γίνεται όμως σε επίπεδο νοητού, δηλαδή καταστάσεων, γεγονότων κτλ; Όλοι έχουμε ακούσει για το συνειδητό και το υποσυνείδητο. Το υποσυνείδητο είναι μια αποθήκη πληροφοριών από την οποία αντλούμε εικόνες ήχους κτλ για να αποκωδικοποιήσουμε κάτι. Π.χ. σπάει ένα γυαλί, τα

Διαβάστε περισσότερα

Β1. «καὶ διαφέρει τούτῳ πολιτεία πολιτείας ἀγαθὴ φαύλης» =

Β1. «καὶ διαφέρει τούτῳ πολιτεία πολιτείας ἀγαθὴ φαύλης» = ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2016 ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Διδαγμένο κείμενο Α1. Με ανάλογο τρόπο και οι οικοδόμοι και όλοι οι υπόλοιποι δηλαδή χτίζοντας σωστά θα γίνουν καλοί οικοδόμοι, χτίζοντας όμως άσχημα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΠΑΥΛΟΠΟΥΛΟΣ «ΤΑ ΑΝΤΙΚΛΕΙΔΙΑ» Ἡ Ποίηση εἶναι μιά πόρτα ἀνοιχτή. Πολλοί κοιτάζουν μέσα χωρίς να βλέπουν

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΠΑΥΛΟΠΟΥΛΟΣ «ΤΑ ΑΝΤΙΚΛΕΙΔΙΑ» Ἡ Ποίηση εἶναι μιά πόρτα ἀνοιχτή. Πολλοί κοιτάζουν μέσα χωρίς να βλέπουν ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΠΑΥΛΟΠΟΥΛΟΣ «ΤΑ ΑΝΤΙΚΛΕΙΔΙΑ» Ἡ Ποίηση εἶναι μιά πόρτα ἀνοιχτή. Πολλοί κοιτάζουν μέσα χωρίς να βλέπουν τίποτα καί προσπερνοῦνε. Ὃμως μερικοί κάτι βλέπουν, τό

Διαβάστε περισσότερα

Οι κούφιες λέξεις (10973)

Οι κούφιες λέξεις (10973) Κείμενο Οι κούφιες λέξεις (10973) Ο άνθρωπος από παμπάλαιους χρόνους έχει επινοήσει τις «λέξεις» και την πλοκή τους, ως αληθινές απεικονίσεις ή ως συμβολικές παραστάσεις πραγμάτων και γεγονότων, για να

Διαβάστε περισσότερα

EDMUND HUSSERL ( Ε. ΧΟΥΣΕΡΛ, )

EDMUND HUSSERL ( Ε. ΧΟΥΣΕΡΛ, ) EDMUND HUSSERL 1 EDMUND HUSSERL ( Ε. ΧΟΥΣΕΡΛ, 1859-1938) Ο Καρτέσιος (Ντεκάρτ) αναζήτησε να θεμελιώσει τη γνώση και να εξασφαλίσει την ανάπτυξη της Επιστήμης στις πρώτες αναμφισβήτητες παρατηρήσεις που

Διαβάστε περισσότερα

Επισημάνσεις: Ο Πλάτωνας διέκρινε τον κόσμο σε δύο επίπεδα:

Επισημάνσεις: Ο Πλάτωνας διέκρινε τον κόσμο σε δύο επίπεδα: ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΟΛΙΤΕΙΑ ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΑ ΣΧΟΛΙΑ Ενότητα 11η Επισημάνσεις: Ο Πλάτωνας διέκρινε τον κόσμο σε δύο επίπεδα: α)τον κόσμο των αισθητών πραγμάτων, των οποίων κυρίαρχο γνώρισμα είναι οι αδιάλειπτες μεταβολές

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη Χωρικής Αντίληψης και Σκέψης

Ανάπτυξη Χωρικής Αντίληψης και Σκέψης Ανάπτυξη Χωρικής Αντίληψης και Σκέψης Clements & Sarama, 2009; Sarama & Clements, 2009 Χωρική αντίληψη και σκέψη Προσανατολισμός στο χώρο Οπτικοποίηση (visualization) Νοερή εικονική αναπαράσταση Νοερή

Διαβάστε περισσότερα

ΥΡΟΝΣΙ ΣΗΡΙΟ ΜΕ Η ΕΚΠΑΙΔΕΤ Η ΗΡΑΚΛΕΙΣΟ

ΥΡΟΝΣΙ ΣΗΡΙΟ ΜΕ Η ΕΚΠΑΙΔΕΤ Η ΗΡΑΚΛΕΙΣΟ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕ ΕΞΕΣΑΕΙ Γ ΣΑΞΗ ΗΜΕΡΗΙΟΤ ΓΕΝΙΚΟΤ ΛΤΚΕΙΟΤ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β') ΔΕΤΣΕΡΑ 20 ΜΑΪΟΤ 2011 ΕΞΕΣΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΘΕΩΡΗΣΙΚΗ ΚΑΣΕΤΘΤΝΗ Ε Ν Δ Ε Ι Κ Σ Ι Κ Ε Α Π Α Ν Σ Η Ε Ι Θ Ε Μ Α Σ Ω Ν Α.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2013 ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΑΡΧΑΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2013 ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΡΧΑΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2013 ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α1. Επειδή παρατηρούμε ότι κάθε κράτος είναι ένα είδος συνύπαρξης και ότι κάθε κοινότητα έχει συγκροτηθεί για κάποιο καλό σκοπό διότι για χάρη αυτού που θεωρούν

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 3: Η ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 3: Η ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 3: Η ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Φιλοσοφία

Εισαγωγή στη Φιλοσοφία Εισαγωγή στη Φιλοσοφία Ενότητα: Αριστοτέλης Ι Κωνσταντίνος Μαντζανάρης Πρόγραμμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΛΗ ΧΡΟΝΙΑ ΜΑΘΗΤΕΣ ΚΑΙ ΜΑΘΗΤΡΙΕΣ ΤΗΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΚΑΛΗ ΧΡΟΝΙΑ ΜΑΘΗΤΕΣ ΚΑΙ ΜΑΘΗΤΡΙΕΣ ΤΗΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΚΑΛΗ ΧΡΟΝΙΑ ΜΑΘΗΤΕΣ ΚΑΙ ΜΑΘΗΤΡΙΕΣ ΤΗΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Συνοδοιπόρο στο θαυμάσιο αγώνας σα εύχομαι να είναι το 2014 η χρονιά που τα όνειρα και οι ελπίδες σας θα βγουν αληθινά. Ποιος δεν αγαπά τον

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΝΩΣΤΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ-ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ 2016

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΝΩΣΤΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ-ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ 2016 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΝΩΣΤΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ-ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ 2016 Α1.Με ανάλογο τρόπο και οι οικοδόμοι και όλοι οι άλλοι (τεχνίτες). Δηλαδή χτίζοντας με καλό τρόπο σπίτια θα γίνουν καλοί οικοδόμοι, όμως χτίζοντας με

Διαβάστε περισσότερα

Πώς Διηγούμαστε ή Αφηγούμαστε ένα γεγονός που ζήσαμε

Πώς Διηγούμαστε ή Αφηγούμαστε ένα γεγονός που ζήσαμε ΔΙΑΘΕΣΙΜΟ ΣΤΗ: http //blgs.sch.gr/anianiuris ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ: Νιανιούρης Αντώνης (email: anianiuris@sch.gr) Πώς Διηγούμαστε ή Αφηγούμαστε ένα γεγονός που ζήσαμε Διηγούμαστε ή αφηγούμαστε ένα γεγονότος, πραγματικό

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Τερζίδης: Δεν υπάρχει το συναίσθημα της αυτοθυσίας αν μιλάμε για πραγματικά όνειρα

Χρήστος Τερζίδης: Δεν υπάρχει το συναίσθημα της αυτοθυσίας αν μιλάμε για πραγματικά όνειρα Χρήστος Τερζίδης: Δεν υπάρχει το συναίσθημα της αυτοθυσίας αν μιλάμε για πραγματικά όνειρα 21/04/2015 Το φως της λάμπας πάνω στο τραπέζι αχνοφέγγει για να βρίσκουν οι λέξεις πιο εύκολα το δρόμο τους μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Το αντικείμενο [τα βασικά]

Το αντικείμενο [τα βασικά] Το αντικείμενο [τα βασικά] Στην ενότητα αυτή θα ασχοληθούμε με το αντικείμενο στα αρχαία ελληνικά. Παράλληλα θα δίνονται παραδείγματα και στα Νέα Ελληνικά (ΝΕ) Τι είναι το αντικείμενο; Αντικείμενο είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ Μαθηματικά (Άλγεβρα - Γεωμετρία) Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ και Α, Β ΤΑΞΕΙΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ και Α ΤΑΞΗ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΠΑΛ ΚΕΝΤΡΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΕΥΤΕΡΑ 2 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΕΥΤΕΡΑ 2 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΕΥΤΕΡΑ 2 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (ΟΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΩΡΟΥΝΤΑΙ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ) A1. Επομένως,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΚΛΟΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΚΥΚΛΟΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΥΚΛΟΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Βασίλης Καραγιάννης Η παρέμβαση πραγματοποιήθηκε στα τμήματα Β2 και Γ2 του 41 ου Γυμνασίου Αθήνας και διήρκησε τρεις διδακτικές ώρες για κάθε τμήμα. Αρχικά οι μαθητές συνέλλεξαν

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΗΡΑΚΛΕΙΤΟΣ ΚΩΛΕΤΤΗ

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΗΡΑΚΛΕΙΤΟΣ ΚΩΛΕΤΤΗ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 18 ΜΑΪΟΥ 2016 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ (ΝΕΟ ΣΥΣΤΗΜΑ) ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΠΑΛΑΙΟ ΣΥΣΤΗΜΑ) Ε Ν Δ Ε Ι Κ Τ Ι Κ Ε Σ Α Π

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΘΑ ΚΑΝΩ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΜΟΥ ΝΑ ΑΓΑΠΗΣΕΙ ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ;

ΠΩΣ ΘΑ ΚΑΝΩ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΜΟΥ ΝΑ ΑΓΑΠΗΣΕΙ ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ; Ημερομηνία 23/07/2015 Μέσο Συντάκτης Link diavasame.gr Ευμορφία Ζήση http://www.diavasame.gr/page.aspx?itemid=ppg1396_2146 ΠΩΣ ΘΑ ΚΑΝΩ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΜΟΥ ΝΑ ΑΓΑΠΗΣΕΙ ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ; 23.07.2015 Συντάκτης: Ευμορφία

Διαβάστε περισσότερα

Η ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ: Η Σχετικότητα και ο Χρονισμός της Πληροφορίας Σελ. 1

Η ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ: Η Σχετικότητα και ο Χρονισμός της Πληροφορίας Σελ. 1 Η ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ: Η Σχετικότητα και ο Χρονισμός της Πληροφορίας Σελ. 1 Μια σύνοψη του Βιβλίου (ΟΠΙΣΘΟΦΥΛΛΟ): Η πλειοψηφία θεωρεί ότι η Νόηση είναι μια διεργασία που συμβαίνει στο ανθρώπινο εγκέφαλο.

Διαβάστε περισσότερα

Ορόσημο. Β1. Σύμφωνα με τον Αριστοτέλη τα είδη της αρετής είναι δύο, η διανοητική

Ορόσημο. Β1. Σύμφωνα με τον Αριστοτέλη τα είδη της αρετής είναι δύο, η διανοητική Αρχαία Θεωρητικής Κατεύθυνσης 2-6-2014 Α1. Οι αρετές επομένως δε γεννιούνται μέσα μας εκ φύσεως ούτε αντίθετα με τη φύση, αλλά σε μας που έχουμε από τη φύση την ιδιότητα να τις δεχτούμε, και που τελειοποιούμαστε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 20 ΜΑΪΟΥ 2011 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 20 ΜΑΪΟΥ 2011 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 20 ΜΑΪΟΥ 2011 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Διδαγμένο κείμενο Α.1 Τι λοιπόν; Αυτό δεν είναι φυσικό, είπα εγώ, και δεν προκύπτει ως αναγκαίο συµπέρασµα από όσα έχουν λεχθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ Ο. ΠΑΛΑΙΟΧΩΡΙΝΟΥ

ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ Ο. ΠΑΛΑΙΟΧΩΡΙΝΟΥ Περίοδος ονομάζεται το κομμάτι του λόγου που αρχίζει και τελειώνει σε ισχυρό σημείο στίξης (τελεία, ερωτηματικό, θαυμαστικό). Όταν στην αρχή ή στο τέλος έχουμε άνω τελεία, μιλάμε τώρα πια για ημιπερίοδο.

Διαβάστε περισσότερα

ヤ Διδασκαλία της Γλώσσας στις τάξεις Γ & Δ

ヤ Διδασκαλία της Γλώσσας στις τάξεις Γ & Δ ヤ Διδασκαλία της Γλώσσας στις τάξεις Γ & Δ Μαρία Θ. Παπαδοπούλου, PhD Σχολική Σύμβουλος 6ης Περιφέρειας Π.Ε. ν. Λάρισας Ελασσόνα, 19 Νοεμβρίου 2012 Επιμέρους τομείς στο γλωσσικό μάθημα 1. Προφορικός Λόγος

Διαβάστε περισσότερα

Λογοτεχνία Γ Λυκείου Θεωρητικής Κατεύθυνσης Κείμενο: Γιώργος Παυλόπουλος «Τα αντικλείδια»

Λογοτεχνία Γ Λυκείου Θεωρητικής Κατεύθυνσης Κείμενο: Γιώργος Παυλόπουλος «Τα αντικλείδια» Ονοματεπώνυμο: Ημερομηνία: Λογοτεχνία Γ Λυκείου Θεωρητικής Κατεύθυνσης Κείμενο: Γιώργος Παυλόπουλος «Τα αντικλείδια» ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ I. ΘΕΜΑ ΚΕΙΜΕΝΟΥ: Η Ποίηση, οι ποιητές και τα ποιήματα, μέσα από μια αλληγορία.

Διαβάστε περισσότερα

Νοητική Διεργασία και Απεριόριστη Νοημοσύνη

Νοητική Διεργασία και Απεριόριστη Νοημοσύνη (Επιφυλλίδα - Οπισθόφυλλο). ΜΙΑ ΣΥΝΟΨΗ Η κατανόηση της νοητικής διεργασίας και της νοητικής εξέλιξης στην πράξη απαιτεί τη συνεχή και σε βάθος αντίληψη τριών σημείων, τα οποία είναι και τα βασικά σημεία

Διαβάστε περισσότερα

Το ζήτημα της πλάνης στο Σοφιστή του Πλάτωνα

Το ζήτημα της πλάνης στο Σοφιστή του Πλάτωνα Το ζήτημα της πλάνης στο Σοφιστή του Πλάτωνα του μεταπτυχιακού φοιτητή Μαρκάτου Κωνσταντίνου Α.Μ.: 011/08 Επιβλέπων: Αν. Καθηγητής Άρης Κουτούγκος Διατμηματικό μεταπτυχιακό πρόγραμμα Ιστορίας και Φιλοσοφίας

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΥΣΣΕΙΑ: ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΚΑΙ ΑΦΗΓΗΜΑΤΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ

ΟΔΥΣΣΕΙΑ: ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΚΑΙ ΑΦΗΓΗΜΑΤΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ Â Αφηγηματική τεχνική είναι η προοικονομία. Με όσα αναφέρει ο ποιητής σε κάποιους στίχ ους, μας προϊδεάζει (μας δίνει μια ιδέα) τα γεγονότα που θα ακολουθήσουν, ώστε να είμαστε λίγο πολύ προετοιμασμένοι

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΛΛΕΓΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Σχολικό έτος: 2012-2013 ΤΜΗΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΓΥΜΝΑΣΙΟ

ΚΟΛΛΕΓΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Σχολικό έτος: 2012-2013 ΤΜΗΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΟΛΛΕΓΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Σχολικό έτος: 2012-2013 ΤΜΗΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Προτεινόμενος Προγραμματισμός κατά ενότητα Ενότητα 15 Α. Κείμενο Η Αθήνα προπύργιο της Ευρώπης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ. Α1. Επειδή βλέπουμε ότι κάθε πόλη είναι ένα είδος κοινότητας και κάθε

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ. Α1. Επειδή βλέπουμε ότι κάθε πόλη είναι ένα είδος κοινότητας και κάθε ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Α1. Επειδή βλέπουμε ότι κάθε πόλη είναι ένα είδος κοινότητας και κάθε κοινότητα να έχει συσταθεί για την επίτευξη κάποιου αγαθού (γιατί όλοι κάνουν τα πάντα για χάρη εκείνου

Διαβάστε περισσότερα

III_Β.1 : Διδασκαλία με ΤΠΕ, Γιατί ;

III_Β.1 : Διδασκαλία με ΤΠΕ, Γιατί ; III_Β.1 : Διδασκαλία με ΤΠΕ, Γιατί ; Eρωτήματα ποιες επιλογές γίνονται τελικά; ποιες προκρίνονται από το Π.Σ.; ποιες προβάλλονται από το εγχειρίδιο; ποιες υποδεικνύονται από το ίδιο το αντικείμενο; με

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΕΥΤΕΡΑ 27 ΜΑΪΟΥ 2013 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΕΥΤΕΡΑ 27 ΜΑΪΟΥ 2013 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΕΥΤΕΡΑ 27 ΜΑΪΟΥ 2013 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΤΡΕΙΣ (3) Α1. Επειδή βλέπουμε ότι η

Διαβάστε περισσότερα

Η Απουσία του Χρόνου Σελίδα.1

Η Απουσία του Χρόνου Σελίδα.1 Η Απουσία του Χρόνου Σελίδα.1 (Επιφυλλίδα Οπισθόφυλλο) Ο Εαυτός και η Απουσία του Χρόνου Δεν είναι καθόλου συνηθισμένο να γίνονται συζητήσεις και αναφορές για την Απουσία του Χρόνου ακόμη και όταν υπάρχουν,

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000

Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000 Θέµα Α1 Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000 Α.1.1. Να γράψετε στο τετράδιό σας τα ονόµατα των φιλοσόφων (στήλη Α) και δίπλα την έννοια (στήλη Β) που συνδέεται µε τον καθένα: Α

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ Ακαδημίας 98, Πλατεία Κάνιγγος Αθήνα ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Α1. Ακόμη το να σφάλλει κανείς μπορεί να γίνει με πολλούς τρόπους (γιατί το κακό και το άπειρο πάνε μαζί,

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ Α Μετάφραση Γιατί είδαμε, λοιπόν, και αυτό ανάμεσα στα φοβερά θεάματα: όταν βρισκόμασταν κοντά στο στόμιο σκοπεύοντας να ανέβουμε, και αφού

ΘΕΜΑ Α Μετάφραση Γιατί είδαμε, λοιπόν, και αυτό ανάμεσα στα φοβερά θεάματα: όταν βρισκόμασταν κοντά στο στόμιο σκοπεύοντας να ανέβουμε, και αφού ΘΕΜΑ Α Μετάφραση Γιατί είδαμε, λοιπόν, και αυτό ανάμεσα στα φοβερά θεάματα: όταν βρισκόμασταν κοντά στο στόμιο σκοπεύοντας να ανέβουμε, και αφού είχαμε υποστεί όλα τα άλλα (όλες τις άλλες δοκιμασίες),

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Μ. ΤΕΤΑΡΤΗ 27 ΜΑΪΟΥ 2016 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΑΙΑ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ

ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Μ. ΤΕΤΑΡΤΗ 27 ΜΑΪΟΥ 2016 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΑΙΑ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Μ. ΤΕΤΑΡΤΗ 27 ΜΑΪΟΥ 2016 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΑΙΑ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΟΜΑΔΑ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Διδαγμένο

Διαβάστε περισσότερα

Αρχαία Ελληνικά

Αρχαία Ελληνικά Αρχαία Ελληνικά 18-5-2015 Α1. Το ίδιο και οι οικοδόμοι και όλοι οι υπόλοιποι χτίζοντας με καλό τρόπο σπίτια θα γίνουν καλοί οικοδόμοι, χτίζοντας τα όμως με κακό τρόπο θα γίνουν κακοί. Αν δεν ήταν έτσι,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ. Αριστοτέλους Πολιτικά, Θ 2, 1 4)

ΔΙΔΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ. Αριστοτέλους Πολιτικά, Θ 2, 1 4) 53 Χρόνια ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΑΒΒΑΪΔΗ-ΜΑΝΩΛΑΡΑΚΗ ΠΑΓΚΡΑΤΙ : Φιλολάου & Εκφαντίδου 26 : Τηλ.: 2107601470 ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ : ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 2013 ΔΙΔΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ Αριστοτέλους Πολιτικά,

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 6 ο : Φύση και

Κεφάλαιο 6 ο : Φύση και Κεφάλαιο 6 ο : Φύση και Διάδοση του Φωτός Φυσική Γ Γυμνασίου Βασίλης Γαργανουράκης http://users.sch.gr/vgargan Η εξέλιξη ξ των αντιλήψεων για την όραση Ορισμένοι αρχαίοι Έλληνες φιλόσοφοι ερμήνευαν την

Διαβάστε περισσότερα

Νικηφόρου Βρεττάκου: «ύο µητέρες νοµίζουν πως είναι µόνες στον κόσµο» (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 253-254)

Νικηφόρου Βρεττάκου: «ύο µητέρες νοµίζουν πως είναι µόνες στον κόσµο» (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 253-254) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Νικηφόρου Βρεττάκου: «ύο µητέρες νοµίζουν πως είναι µόνες στον κόσµο» (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 253-254) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. Τι εκφράζει

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΡΗΣΕΙΣ ΓΩΝΙΩΝ ΜΕ ΤΗ ΒΟΗΘΕΙΑ ΤΟΥ CABRI

ΜΕΤΡΗΣΕΙΣ ΓΩΝΙΩΝ ΜΕ ΤΗ ΒΟΗΘΕΙΑ ΤΟΥ CABRI ΜΕΤΡΗΣΕΙΣ ΓΩΝΙΩΝ ΜΕ ΤΗ ΒΟΗΘΕΙΑ ΤΟΥ CABRI Όλγα Κασσώτη Εργασία που κατατίθεται ως παραδοτέο της παρακολούθησης εκπαιδευτικού προγράμματος στο πλαίσιο υλοποίησης της Πράξης με τίτλο: «Επιμόρφωση των Εκπαιδευτικών

Διαβάστε περισσότερα

φιλοσοφική θεωρία στηρίζεται αυτός ο παραλληλισμός; Τι συμβολίζει κάθε αντικείμενο στην αλληγορία του σπηλαίου; (Μονάδες 15) 3. Ποιό είναι το «μέγιστο

φιλοσοφική θεωρία στηρίζεται αυτός ο παραλληλισμός; Τι συμβολίζει κάθε αντικείμενο στην αλληγορία του σπηλαίου; (Μονάδες 15) 3. Ποιό είναι το «μέγιστο Α. ΔΙΔΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ ΟΜΙΛΟΣ ΔΙΩΡΗ ΓΡΑΠΤΗ ΔΟΚΙΜΑΣΙΑ ΣΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Μετὰ ταῦτα δή, εἶπον, ἀπείκασον τοιούτῳ πάθει τὴν ἡμετέραν φύσιν παιδείας τε περὶ καὶ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣ : ΚΟΙΝ.: Ι. ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ

ΠΡΟΣ : ΚΟΙΝ.: Ι. ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ Π/ΘΜΙΑΣ & Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ Δ/ΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΤΜΗΜΑ Α Να διατηρηθεί μέχρι... Βαθμός Ασφαλείας...

Διαβάστε περισσότερα

Από το Γυμνάσιο στο Λύκειο... 7. 3. Δειγματικός χώρος Ενδεχόμενα... 42 Εύρεση δειγματικού χώρου... 46

Από το Γυμνάσιο στο Λύκειο... 7. 3. Δειγματικός χώρος Ενδεχόμενα... 42 Εύρεση δειγματικού χώρου... 46 ΠEΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Από το Γυμνάσιο στο Λύκειο................................................ 7 1. Το Λεξιλόγιο της Λογικής.............................................. 11. Σύνολα..............................................................

Διαβάστε περισσότερα

Σύλλογος Αρχαίας Ελληνικής Φιλοσοφίας «σὺν Ἀθηνᾷ»

Σύλλογος Αρχαίας Ελληνικής Φιλοσοφίας «σὺν Ἀθηνᾷ» Σύλλογος Αρχαίας Ελληνικής Φιλοσοφίας «σὺν Ἀθηνᾷ» Τμήμα 5 ης -6 ης Δημοτικού Σάββατο, 27 Οκτωβρίου 2012 Θαλής ο Μιλήσιος 630/635 π.χ. 543 π.χ. Ο πρώτος φιλόσοφος! Ο Θαλής ο Μιλήσιος ανήκει στους προσωκρατικούς

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Μόνο με το αίσθημα μπορείς να διδάξεις. Αν καθήσεις στην έδρα η ποίηση θα φύγει από το παράθυρο. «Κώστας Μόντης» Βασικές αρχές: 1) Το λογοτεχνικό

Διαβάστε περισσότερα

Προτεινόμενες λύσεις. Διδαγμένο κείμενο

Προτεινόμενες λύσεις. Διδαγμένο κείμενο Προτεινόμενες λύσεις Πανελλήνιες 2016 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ 18/5/2016 Διδαγμένο κείμενο Α1. Μετάφραση Και με ανάλογο τρόπο οι οικοδόμοι και όλοι οι υπόλοιποι (τεχνίτες) γιατί χτίζοντας τα σπίτια

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις.

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις. Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα μηνύματα που θέλει να περάσει μέσα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 20 ΜΑΙΟΥ 2011 ΑΡΧΑΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 20 ΜΑΙΟΥ 2011 ΑΡΧΑΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 20 ΜΑΙΟΥ 2011 ΑΡΧΑΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ A1. ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ - Τι λοιπόν; Δεν είναι και αυτό λογικό, είπα εγώ, και δεν απορρέει αναγκαστικά από όσα έχουμε

Διαβάστε περισσότερα

Αριστοτέλη "Ηθικά Νικομάχεια" μετάφραση ενοτήτων 1-10 Κυριακή, 09 Δεκέμβριος :23 - Τελευταία Ενημέρωση Δευτέρα, 16 Σεπτέμβριος :21

Αριστοτέλη Ηθικά Νικομάχεια μετάφραση ενοτήτων 1-10 Κυριακή, 09 Δεκέμβριος :23 - Τελευταία Ενημέρωση Δευτέρα, 16 Σεπτέμβριος :21 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗ «ΗΘΙΚΑ ΝΙΚΟΜΑΧΕΙΑ» ΕΝΟΤΗΤΕΣ 1-10 Μετάφραση ΕΝΟΤΗΤΑ 1η Αφού λοιπόν η αρετή είναι δύο ειδών, απ τη μια διανοητική και απ την άλλη ηθική, η διανοητική στηρίζει και την προέλευση και την αύξησή

Διαβάστε περισσότερα

Ερμηνευτικές ερωτήσεις ανοιχτού τύπου

Ερμηνευτικές ερωτήσεις ανοιχτού τύπου ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ - ΗΘΙΚΑ ΝΙΚΟΜΑΧΕΙΑ Ενότητα 4 η (Β 1, 7-8) - Σε όλες τις περιστάσεις της (καθημερινής) ζωής μας διαπιστώνεται η σημασία της ηθικής πράξης για την απόκτηση της ηθικής αρετής Ερμηνευτικές ερωτήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση Διδασκαλίας. Ενότητα: Γ Γυμνασίου. Θέμα: Δραστηριότητες Παραγωγής Λόγου Διάρκεια: Μία διδακτική περίοδος. Α: Στόχοι. Οι μαθητές/ τριες:

Πρόταση Διδασκαλίας. Ενότητα: Γ Γυμνασίου. Θέμα: Δραστηριότητες Παραγωγής Λόγου Διάρκεια: Μία διδακτική περίοδος. Α: Στόχοι. Οι μαθητές/ τριες: Πρόταση Διδασκαλίας Ενότητα: Τάξη: 7 η - Τέχνη: Μια γλώσσα για όλους, σε όλες τις εποχές Γ Γυμνασίου Θέμα: Δραστηριότητες Παραγωγής Λόγου Διάρκεια: Μία διδακτική περίοδος Α: Στόχοι Οι μαθητές/ τριες: Να

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΑ ΘΕΜΑΤΑ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2016

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΑ ΘΕΜΑΤΑ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2016 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΑ ΘΕΜΑΤΑ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2016 ΔΙΔΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ Α1. Με ανάλογο τρόπο και οι οικοδόμοι και όλοι οι άλλοι (τεχνίτες). Δηλαδή χτίζοντας με καλό τρόπο σπίτια θα γίνουν

Διαβάστε περισσότερα