ΙΔΙΑΙΤΕΡΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΣΥΜΦΩΝΩΝ ΤΟΥ ΡΩΣΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΚΑΙ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥΣ ΣΕ ΕΛΛΗΝΕΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΙΔΙΑΙΤΕΡΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΣΥΜΦΩΝΩΝ ΤΟΥ ΡΩΣΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΚΑΙ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥΣ ΣΕ ΕΛΛΗΝΕΣ"

Transcript

1 ΙΔΙΑΙΤΕΡΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΣΥΜΦΩΝΩΝ ΤΟΥ ΡΩΣΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΚΑΙ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥΣ ΣΕ ΕΛΛΗΝΕΣ Αικατερίνη ΠάππουΖουραβλιόβα Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας Abstract This paper presents a comparison between the consonant system of Russian and Modern Greek. Basic characteristics of the Russian phonetics are analyzed: the existence of palatal and nonpalatal consonants and their phonological interpretation, the existence of sibilant consonants and their absence in Modern Greek. We also deal with their classification as well as the reasons which can lead Greek students to mistakes. Finally, we give advice as regards their teaching in Modern Greek. 1. Εισαγωγή Η ανακοίνωση αυτή είναι ένα μέρος της έρευνας «Φωνητική φωνολογία της ρωσικής γλώσσας σε σύγκριση με τη νεοελληνική» (στα πλαίσια της διδασκαλίας της ρωσικής γλώσσας σε Έλληνες φοιτητές). Ο στόχος της εισήγησης είναι η σύγκριση των φωνητικών συστημάτων των δύο ινδοευρωπαϊκών γλωσσών. Η επιλογή του θέματος έγινε για τους παρακάτω λόγους: α) Μέχρι σήμερα στη γλωσσολογία δεν υπάρχει συγκριτική (αντιπαραθετική) ανάλυση της φωνητικήςφωνολογίας των δύο αναφερόμενων γλωσσών, β) Σε τρία πανεπιστήμια της Βόρειας Ελλάδας (Θεσσαλονίκη, ΚοζάνηΦλώρινα και Κομοτηνή), όπου διδάσκεται Γραμματική της ρωσικής γλώσσας ως υποχρεωτικό μάθημα, και στη Σχολή (ή Τμήμα) Σλαβικών Φιλολογιών του Πανεπιστημίου Αθηνών, που ελπίζουμε ότι θα λειτουργήσει από το Σεπτέμβριο 2008, είναι απαραίτητο να διδαχθεί και μάθημα «Φωνητική φωνολογία της ρωσικής γλώσσας (με στοιχεία σύγκρισης της ΚΝΕ)», γιατί, κατά τη γνώμη μας, η φωνητική είναι επίκεντρο όλων των επιπέδων της γλώσσας. Επομένως, όσο καλύτερα γνωρίζουν οι φοιτητές τη φωνητική και τη φωνολογία, τόσο πιο εύκολη γίνεται η εκμάθηση και η διδασκαλία της μορφολογίας της ρωσικής. γ) Τα πορίσματα της έρευνάς μας μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την εκμάθηση της ρωσικής γλώσσας από ελληνικό ακροατήριο, όχι μόνο στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση, δηλαδή σε Έλληνες φοιτητές, αλλά και σε διάφορα εκπαιδευτικά ιδρύματα της Ελλάδας, όπου σήμερα διδάσκεται. Να σημειώσουμε εδώ ότι τα τελευταία χρόνια έχει αυξηθεί το ενδιαφέρον για τη ρωσική. 813

2 Η μέθοδος που χρησιμοποιούμε στην έρευνά μας είναι η συγκριτική (αντιπαραθετική), με αφετηρία τη μητρική γλώσσα (ελληνική). Ο Ščerba, ιδρυτής της Φωνητικής Σχολής της Αγίας Πετρούπολης, έγραφε: «...ο μοναδικός τρόπος που μπορεί να εγγυηθεί για την εκμάθηση μιας ξένης γλώσσας χωρίς να υπάρχει διγλωσσία είναι να απομακρύνεσαι από τη μητρική σου γλώσσα» ( Ščerba 1947: 57, Reformatskij 1961β: 68). Στην έρευνά μας βασιζόμαστε στις εργασίες του Ρώσου γλωσσολόγου Gak (1983) και στις εργασίες των Ελλήνων γλωσσολόγων ΑναστασιάδηΣυμεωνίδη (2000), Πετρούνια (2002) και Σετάτου (1974). Για τις φωνολογικές διερμηνείες μας βασιζόμαστε στη θεωρία της Φωνολογικής Σχολής της Μόσχας (Αβανέσοβ 1956, Πανόβ 1979 και Ρεφορμάτσκιι 1961α, 1961β κ.ά). Το θέμα είναι πολύ εκτεταμένο. Για το λόγο αυτό θα αναφερθούμε σε δύο βασικές ιδιαιτερότητες που αφορούν δύο κατηγορίες των ρωσικών συμφώνων τα οποία απουσιάζουν στα ελληνικά και προκαλούν δυσκολίες: τα ουρανικοποιημένα και μη ουρανικοποιημένα σύμφωνα και τα παχιά συριστικά. 2. Γενική σύγκριση Όπως είναι γνωστό, η αντιπαραθετική μέθοδος δίνει τη δυνατότητα να ανιχνεύσουμε τις ομοιότητες και τις διαφορές δύο ή περισσότερων γλωσσών. Με βάση αυτή τη σύγκριση, σε συγχρονικό επίπεδο (χωρίς να επικαλούμαστε την ιστορία των γλωσσών), πρέπει να απαντήσουμε στις εξής ερωτήσεις: Α) Πόσα σύμφωνα υπάρχουν σε κάθε γλώσσα, το ποσοστό των συμφώνων σε κάθε σύστημα; Β) Ποια είναι η δομή του κάθε συμφωνικού συστήματος, τί ομοιότητες και τί διαφορές παρουσιάζει, από τί αποτελείται; Γ) Πως ταξινομούνται τα σύμφωνα σε κάθε γλώσσα (με ποια κριτήρια); Ποιες φωνητικές κατηγορίες υπάρχουν σε κάθε γλώσσα; Εδώ πιο σημαντικό ρόλο παίζουν οι διαφορές, παρά οι ομοιότητες, γιατί οι διαφορές συνήθως προκαλούν περισσότερες δυσκολίες. Το ποσοστό των συμφώνων στη ρωσική γλώσσα σε σύγκριση με τη νεοελληνική είναι διαφορετικό: Στα ρωσικά, υπάρχουν 34 συμφωνικά φωνήματα, σύμφωνα με τη θεωρία της Φωνολογικής Σχολής της Μόσχας (βλ. Avanésov 1956: 134, Reformátskij 1961b: 6771, Panóv 1979: 25) και 37, σύμφωνα με τη θεωρία της Φωνητικής Σχολής της Αγίας Πετρούπολης (Ščérba 1957: 13, Γραμματική της Ακαδημίας της Ρωσίας 1980: 79). Στα νεοελληνικά, το συμφωνικό σύστημα αποτελείται από 18 φωνήματα (Σετάτος 1974: 9 10, Πετρούνιας 2002: 461), ή 20 (Μιραμπέλ 1978: 15), ή 26 (Bakolas 1973: 19) (βλ. Πίνακα 1). 814

3 Πίνακας 1. Συγκριτικός πίνακας των συμφωνικών συστημάτων της ρωσικής και νεοελληνικής γλώσσας (τα ελληνικά σύμφωνα δίνονται με λατινικά σύμβολα, τα ρωσικάμε ρωσικά) κλειστά τριβόμενα προστριβόμενα Χ ε ι λ ι κ ά Γ λ ω σ σ ι κ ά Г у б н ы е Я з ы ч н ы е губногубные διχειλικά глух. звонкие άηχα ηχηρά губнозубн. χειλοδοντικά глух. звонкие άηχα ηχηρά межзубные μεσοδοντικά глух. звонкие άηχα ηχηρά зубные οδοντικά глух. зв. άηχα ηχηρά свистящие συριστικά глух. звонк. άηχα ηχηρά шипящие παχιά συριστ. глух. звонк. άηχα ηχηρά палатальные ουρανικά глух. звонк. άηχα ηχηρά заднеязычн. υπερωικά гл. зв. μη ουραν/να п б т д к г ουραν/να п б т д p b t d k g k g μη ουραν/να ф в с з ш ж х ουραν/να ф в c з ш : j f v θ δ s z x j x γ μη ουραν/να ц ουραν/να ч c(τς) tz(τζ) μη ουραν/να м н κλειστά ουραν/να м н ρινικά m n n πλευρικά παλλόμενα μη ουραν/να л ουραν/να л μη ουραν/να р ουραν/να р r l l 815

4 Η διαφορά στο ποσοστό στις δύο γλώσσες εξηγείται με την απουσία κοινής άποψης για τη φωνολογικότητα μερικών συμφώνων (σε κάθε γλώσσα διαφορετικά) στα ρωσικά και στα ελληνικά. Η διαφορά στο ποσοστό των ρωσικών συμφώνων εξηγείται με την απουσία μιας κοινής άποψης για τη φωνολογική σημασία των τριών υπερωικών μαλακών συμφώνων της ρωσικής [k ], [g ], [x ]. Οι εκπρόσωποι της Φωνολογικής Σχολής της Μόσχας δεν δέχονται αυτά τα υπερωικά σύμφωνα ως φωνήματα, τα ερμηνεύουν ως αλλόφωνα των σκληρών συμφώνων [k], [g], [x], γιατί στην ανάλυση δεν χρησιμοποιούν δάνειες λέξεις, τοπωνύμια και κύρια ονόματα. Ενώ οι επιστήμονες της Φωνολογικής Σχολής της Α. Πετρούπολης αναφέρουν και τέτοια παραδείγματα. 3. Ιδιαιτερότητες του ρωσικού συμφωνικού συστήματος σε σύγκριση με το νεοελληνικό Οι ιδιαιτερότητες του συμφωνικού συστήματος, σε σύγκριση με το νεοελληνικό είναι οι εξής: 3.1.Κατηγορία μαλακότηταςσκληρότητας Το πιο σημαντικό και το πιο δύσκολο για τους ξένους είναι η ύπαρξη της κατηγορίας μαλακότηταςσκληρότητας, σύμφωνα με την οποία στο ρωσικό σύστημα διακρίνονται 12 ζεύγη ουρανικοποιημένων (μαλακών) και μη ουρανικοποιημένων (σκληρών) συμφώνων: /p/ /p /, /b/ /b /, /f/ /f /, / v/ /v /, /s/ /s /, /z/ /z /, /t/ /t /, /d/ /d /, /m/ /m /, /n/ /n /, /r/ /r /, /l/ /l / (βλ. Πίνακα 2). Έτσι έχουμε 24 συμφωνικά φωνήματα, τα οποία αποκτούν ζεύγη μαλακότηταςσκληρότητας και σε κάθε ζεύγος το ένα σύμφωνο διαφοροποιείται από το άλλο με τη σκληρότητα ή τη μαλακότητα και αλλάζει τη σημασία της λέξης: π.χ., /t/ /t /: mat στρώμα mat μητέρα, όπου το /t/ εκτός από τα γνωστά του αρθρωτικά χαρακτηριστικά: οδοντικό, κλειστό, άηχο, χαρακτηρίζεται ακόμη και ως σκληρό (μη ουρανικοποιημένο) και το /t / ως μαλακό (ουρανικοποιημένο). Μόνο το γνώρισμα αυτό διαφοροποιεί τη σημασία των δύο λέξεων τα άλλα γνωρίσματα είναι κοινά, δηλαδή ίδια. Μπορούμε να αναφέρουμε και άλλα παραδείγματα, όπως: žar ζέστη žar τηγάνισε, luk κρεμμύδι l uk καταπακτή, pólka ράφι pól ka πόλκα (είδος χορού) κ.ά. 1 Εξαιρέσεις αποτελούν: τρία σύμφωνα /š/, /ž/, /ts/ που είναι σκληρά και δεν έχουν τα αντίστοιχα μαλακά καθώς και άλλα τρία σύμφωνα /č/, /šč/, /j/ που είναι μαλακά και δεν έχουν τα αντίστοιχα σκληρά (βλ. Αvanésov 1956: 170). Η διαφοροποίηση των σκληρών και μαλακών συμφώνων γίνεται σε ορισμένες περιπτώσεις που ονομάζονται δυναμικές θέσεις και είναι οι εξής: 1 Τα υπερωικά [к ], [г ], [х ] δεν αποκτούν ζεύγη μαλακότηταςσκληρότητας, γιατί, σύμφωνα με τη θεωρία της Φωνολογικής Σχολής της Μόσχας, την οποία και αντιπροσωπεύουμε, δεν υπολογίζονται ως ανεξάρτητα μαλακά φωνήματα επειδή δεν συναντώνται στο τέλος της λέξης, τα μαλακά [к ], [г ], [х ] είναι αλλόφωνα των σκληρών υπερωικών φωνημάτων [к], [г], [х] (Avanésov 1956: 170). 816

5 1. η θέση του συμφώνου στο τέλος της λέξης: p p : /glup/ /glup / κουτός βάθος f f : /praf/ /praf / δίκαιος διόρθωσε 2 t t : [brat] [brat ] αδερφός παίρνω s s : [os ] [os ] σφιγγών (γεν. πληθ.) άξονας n n : [von] [von ] εκεί (μόριο) βρώμα l l : [dal] [dal ] έδωσα το μακρινό μέρος κ.ά. 2. η θέση του συμφώνου πριν από τα φωνήεντα, εκτός από το [e]: p p : [pál tsy] [p ál tsy] δάχτυλα τελάρο (του κεντήματος) b b : [grubá] [grub á] άξεστη αγενώς (επίρρ.) f f : [grafý] [graf í] της στήλης γράφε v v : [val] [v al] ανάχωμα μαραμένος s s : [sádu] s ádu] στον κήπο θα καθίσω z z : [vzat] [vz at] πίσω παρμένος (μετ. επιθέτου) t t : [tuk ] [t uk] τουκ (επιφώνημα) δέμα d d : [vadý] [vad í] του νερού συνόδεψε l l : [luk] [l uk] κρεμμύδι καταπακτή m m : [mal] [m al] μικρός ζουλώ n n : [nos] [n os] μύτη κουβαλούσε r r : [kruk] [kr uk] κύκλος στροφή 3. πριν από τα υπερωικά και χειλικά σκληρά (για τα εμπροσθογλωσσικά): t t : [rétka] [rét ka] σπάνια ρεπάνι n n : [bánka] [bán ka] δοχείο μπανάκι m m : [turmán] [t ur má] περιστέρι φυλακή r r : [górka] [gór ka] βουναλάκι πικρό l l : [malvá] [mal vá] φήμη μολόχα (είδος φυτού 4. πριν από όλα τα σύμφωνα, εκτός από το [j] (για τα l l ): l l : [valná] [val ná] κήμα ελεύθερη [pólzat ] [pól za ] σέρνομαι όφελος, κέρδος Οι άλλες φωνητικές περιπτώσεις για τη μαλακότητασκληρότητα δεν είναι δυναμικές, δηλαδή σε άλλες περιπτώσεις δεν διαφοροποιούνται τα σύμφωνα με το γνώρισμα μαλακότηταςσκληρότητας (βλ. Avanésov, 1956: ). Στα ρωσικά υπάρχει ένα σύμφωνο / j / το οποίο είναι ουρανικό ηχηρό φώνημα και δεν έχει ζεύγος άηχου (βλ. Πίνακα 1). 2 Τα ηχηρά [b][b ], [v][v ], [d][d ], [z][z ], [g][g ], [ž] στο τέλος της λέξης υφίστανται αηχοποίηση, δεν συναντώνται, βλ. ΠάππουΖουραβλιόβα (2003). 817

6 Πίνακας 2. Συγκριτικός πίνακας κατανομής των [ j ] και [ į ] στα ρωσικά και στα νεοελληνικά Ρ ω σ ι κ ή γ λ ώ σ σ α Ν ε ο ε λ λ η ν ι κ ή γ λ ώ σ σ α Θέσεις Ορθογραφία Γράμματα Φωνητική Φθόγγοι Φωνολογία Φωνήματα Ορθογραφία Γράμματα Φωνητική Φθόγγοι Φωνολογία Φωνήματα 1. αρχή της λέξης ест τρώει [jest] / jest / γένος [jenos] / γenos / μπροστά από ёд ιώδιο [jot] / jod / γύρος [jiros] / γiros / Φωνήεν юг νότος [juk] / jug / γεια (σου) [ja] σου / γia (σου) яд δηλητήριο [jat] / jad / για (σένα) [ja] σένα / ia ( σένα) γιατρός [jatros] / γiatros 2. ανάμεσα σε струя ρεύμα [strujá] / struja / μαγιά [maja] / maγia / Φωνήεντα кую χαλκεύω [kujú] / kuju / τσαγιού [tsaju] / tsaγiu / моя δική μου [majá] / moja / μαγεία [majia] / maγia / 3. μετά από σύμφωνο лью χύνω [l ju] / l ju / 3.1.μπροστά από φωνήεν льёт χύνει [l jot] / l jot / στη θέση των Ь,Ъ (στα ρωσικά) съел έφαγε [s jel] / s jel / объять πιάνω [ab ját ] / ob jat / 3.2. μετά από παιδιά [peδįa] / peδia / σκληρό σύμφωνο =[peδja] t + i > į ή j παιδιού [peδįu] / peδiu / (στα ελληνικά) =[peδju] ψάρια [psarįa] / psaria / =[psarja] 3.3.μετά από άηχο φωτιά [fotįa] / fotia / t + i > į ή x (στα ελληνικά) =[fotx a] σπίτια [spitįa] =[spitx a] / spitia / 818

7 4. Σ + i + Φ 4.1.μετά από ηχηρό μπροστά από φωνήεν l + i > l n + i > n m + i > n ποιος [pįos] =[px os] μαλλιά κολιός μοιάζω [mal a] [kol os] [mn azo] / pios / /malia/ /kolios/ /miazo] 4.2.μετά από υπερωικό μπροστά από φωνήεν κιάλια τσαγιού [k ial a] [tsaγ u] /kialia/ /tsaγiu] 5. τέλος της λέξης 5.1.μετά από πισινό φωνήεν 5.2. μετά από μπροστινά i, e чай тупой старый сладкий свежий синий зданий лекций сильней морей пней дней врачей шалашей людей [čaį ] [tupóį ] [stáryį ] [slátk iį ] [sv éžyį ] [s ín iį ] [zdán iį ] [l éktsyį ] [s il n éį ] [mar éį ] [pn eį ] [dn eį ] [vračéį ] [šαλαšéį] [l ud éį] /čaj/ /tupoj/ /staryj/ /sladkij/ /sv eyij/ /s in ij/ /zdan ij/ /l ektsij/ /s il n éj/ /mor éj/ /pn ej/ /dn ej/ /vračej/ /šαλαšéj] [l ud éj] 819

8 Παρακάτω παρουσιάζουμε τη λειτουργία των σκληρών και μαλακών συμφώνων στο ρωσικό σύστημα και τη διδασκαλία τους: 1. Ο όρος μαλακό ή σκληρό σύμφωνο είναι γνωστός στους Έλληνες φοιτητές, επειδή και στα ελληνικά υπάρχουν μαλακά σύμφωνα (χιόνια, μαλλιά), όμως, όταν μαθαίνουν μια ξένη γλώσσα με την κατηγορία «μαλακότηταςσκληρότητας», χρειάζεται ξανά διευκρίνιση: τί θα πει μαλακότητα, τί άρθρωση έχουν τα μαλακά σύμφωνα σε σύγκριση με σκληρά, ποια είναι αυτή η διαφορά (πώς λειτουργεί η γλώσσα). Στα ρωσικά η μαλακότητα είναι συμπληρωματική άρθρωση της βασικής. Γι αυτό τα σύμφωνα μένουν οδοντικά (t, d, s, z, n, l κτλ, αλλά ουρανικοποιημένα και όχι ουρανικά, όπως στα ελληνικά τα [n ], [l ] είναι ουρανικά, γιατί η μαλακότητα εδώ ουράνωση είναι βασική άρθρωση. 2. Η φωνητική μελέτη των συμφώνων δεν είναι από μόνη της ικανή να ερμηνεύσει το φαινόμενο «μαλακότηταςσκληρότητας», γι αυτό είναι απαραίτητη η μελέτη ολόκληρου του φωνολογικού συστήματος για τον καθορισμό της θέσης τους. Χρειάζεται η σύγκριση όχι απομονωμένων συμφώνων που έχουν διαφορά και προκαλούν δυσκολίες, αλλά ολόκληρων κατηγοριών (Reformatskij 1961b: 69, Bryzgunova 1963: 11), χρειάζεται εξήγηση των συμφώνων σε όλο το σύστημα, πώς λειτουργούν τα σύμφωνα μεταξύ τους, τί σχέσεις έχουν. Σύμφωνα με τον Trubetskoj (1960: 59), «Το φωνολογικό σύστημα της οποιασδήποτε γλώσσας είναι σαν κόσκινο που κοσκινίζει όλα όσα λέμε». Τότε διακρίνονται ιδιαιτερότητες του κάθε φωνητικού συστήματος. Μερικές φoρές και αυτά τα φαινόμενα, τα οποία στην αρχή φαίνονται ως ίδια, γνωστά και απλά, πρέπει να τα αναλύσουμε, όχι μόνο σε φωνητικό, αλλά και σε φωνολογικό επίπεδο για να δούμε τη λειτουργία μέσα σε όλο το σύστημα. Έτσι, όπως αναφέραμε παραπάνω, μπορούν να φανούν στην προφορά ώς όμοια τα μαλακά και τα σκληρά σύμφωνα στα ρωσικά και στα ελληνικά, όμως στα ελληνικά δεν είναι τα ίδια σκληρά και τα ίδια μαλακά. Το πιο βασικό δεν είναι ο βαθμός σκληρότητας ή μαλακότητας, αλλά τί ρόλο διαδραματίζει η φωνητική αυτή διαφορά σε κάθε σύστημα. Π.χ. στα ελληνικά η σκληρότητα ή μαλακότητα των συμφώνων εξαρτάται από το φωνήεν που ακολουθεί το σύμφωνο: μπροστά από πισινά φωνήεντα προφέρονται σκληρά σύμφωνα (λάδι, λόγος, λουτρό), όμως μπροστά από μπροστινά φωνήεντα προφέρονται μαλακά σύμφωνα (χιόνι, χιόνια, χρόνια, μαλλιά, κιόλας). Στα ρωσικά σκληρά και μαλακά προφέρονται ανεξάρτητα από τη φωνητική «γειτονιά», δηλαδή στις ίδιες περιπτώσεις, στο τέλος της λέξης προφέρονται σκληρά και μαλακά. Αυτή η διαφορά στην προφορά παίζει σημαντικό ρόλο και στη διαφοροποίηση της σημασίας των δύο λέξεων (mel mel κιμωλία ξέρα, [úgal] [úgal ] γωνία κάρβουνο, b b : [byl] [byl ] ήταν αληθινή ιστορία, [šest] [šest ] έξι ο κοντός κ.ά. (βλ. παραπάνω τις θέσεις διαφοροποίησης). «Η αντίταξη των σκληρών και μαλακών συμφώνων δεν αποτελεί χαρακτηριστικό σε πολλές γλώσσες, στη ρωσική όμως φωνητική η αντίταξη αυτή είναι το πιο σημαντικό φαινόμενο, η βάση του ρωσικού φωνολογικού 820

9 συστήματος» (Reformatskij 1961a: 9). Κατά τον Vasiljev (1967: 47), «στην εκμάθηση της προφοράς των ρωσικών συμφώνων είναι απαραίτητο να δώσουμε όλη την προσοχή στη σωστή προφορά των μαλακών και σκληρών συμφώνων σε αυτά τα ελάχιστα ζεύγη μέσα σε αυτές τις διπλές λέξεις», όπως αναφέραμε παραπάνω. Γιατί «όταν τα προφέρουν έχοντας κατανοήσει τη σημασία των λέξεων, τότε καταλαβαίνουν τα λάθη που κάνουν». 3. Σύμφωνα με τις ιδιαιτερότητες της ρωσικής φωνητικής, πρώτα πρέπει να γίνει εκμάθηση των συμφώνων, συγκεκριμένα των μαλακών και σκληρών συμφώνων, και μετά των φωνηέντων. Βέβαια, όχι εντελώς ξεχωριστά από τα φωνήεντα, γιατί όλοι οι φθόγγοι λειτουργούν μαζί στη γλώσσα και αποτελούν ένα φωνητικό σύστημα. Στην εκμάθηση ωστόσο της προφοράς προτεραιότητα πρέπει να έχουν τα σύμφωνα (Reformatskij 1961a: 8 9, Vasiljev 1967: 46). 4. Το θέμα των μαλακών και σκληρών συμφώνων προτείνεται πριν από το θέμα «Ρωσικά φωνήεντα и [i] και ы [y] και η προφορά τους», γιατί το [y] εξαρτάται από τη σκληρότητα ή μαλακότητα του προηγουμένου συμφώνου. 5. Καλύτερα να προηγηθεί η διδασκαλία των άηχων και ηχηρών συμφώνων και μετά τα σκληρά και μαλακά σύμφωνα, επειδή το θέμα των άηχων και ηχηρών συμφώνων είναι γνωστό και πιο εύκολο για τους φοιτητές (υπάρχει και στα ελληνικά). 6. Επειδή το θέμα των σκληρών και μαλακών συμφώνων είναι πιο σημαντικό στο ρωσικό σύστημα, χρειάζεται να διδαχθεί ως ένα κεφάλαιο, χωρίς να χωριστεί σε τμήματα, και να περιέχει θεωρητικό και πρακτικό μέρος, με οπτικοακουστικά μηχανήματα. Κατά την άποψή μας, μερικά φωνολογικά στοιχεία πρέπει να διδαχθούν στην αρχή της εκμάθησης της ρωσικής, από το πρώτο έτος (στο πρώτο εξάμηνο), π.χ. η διαφορά φθόγγου και φωνήματος. Ακόμα μερικά στοιχεία από την ιστορία της εξέληξης της φωνολογίας ως επιστήμη. Π.χ.: Για πρώτη φορά η έννοια του φωνήματος ως γλωσσικής μονάδας, εμφανίζεται τον 4 ο αιώνα π.χ. Αναφέρεται από τον Έλληνα φιλόσοφο Αριστοτέλη, στο έργο του «Ποιητική». Το ονόμασε «στοιχείο», όμως ο Αριστοτέλης στο αναφερόμενο έργο του αποδεικνύει ότι οι ήχοι δεν είναι όλοι οι ίδιοι, υπάρχουν ήχοι που διαφοροποιούν τη σημασία της λέξης. Το είδος αυτό του ήχου ονόμασε στοιχείο. Και μόνο στη δεκαετία του 70, το 19 ο αιώνα, ο Καθηγητής κ. P. Uslar επιστρέφει στη θεωρία του Αριστοτέλη περί στοιχείων. Ύστερα από 10 χρόνια, οι Ρώσοι γλωσσολόγοι της σχολής του Καζάν κ.κ. I. Boduén de Kurtené και Ν. Kruševskij, χρησιμοποιούν τον όρο φώνημα και επεξεργάζονται τη θεωρία του φωνήματος. Εμφανίζεται νέα επιστήμη, η Φωνολογία (Trubetskoj, Jakobson). 7. Πρέπει ακόμη να σημειωθεί ο ρόλος της κατανομής των συμφώνων σε κάθε σύστημα, δηλαδή ποιά σκληρά και μαλακά σύμφωνα συναντώνται στην αρχή της λέξης, μέσα στην λέξη ανάμεσα στα φωνήεντα, μέσα στη λέξη μετά από φωνήεν προ συμφώνου και στο τέλος της λέξης. Υπάρχει ένας κανόνας. Στα ρωσικά δίπλα στο μαλακό σύμφωνο μπορεί να υπάρχει μόνο μαλακό σύμφωνο, ως αποτέλεσμα της υποχωρητικής αφομοίωσης: [n is t í] 821

10 κουβαλάω, [ras t í] μεγαλώνω, φυτρώνω, [jes t ] τρώω, υπάρχει, [z d es ] εδώ, [z d élat ] κάνω, [s n éju] μαζί της κτλ., στο ελληνικό φωνητικό σύστημα ωστόσο δεν λειτουργεί τέτοιος κανόνας. 8. Εξάρτηση των καταλήξεων των ονομάτων από το θέμα της λέξης: σκληρός χαρακτήρας + κατάληξη με πισινό αρχικό φωνήεν, π.χ. οργανική πτώση των ουσιαστικών: t + oį: kniga knigoį knigami βιβλίο με βιβλίο με βιβλία, dom dóma domá σπίτι στο σπίτι σπίτια όμως: μαλακός χαρακτήρας + κατάληξη με μπροστινό φωνήεν: t + eį: pés n a pés n eį pés n ami τραγούδι με τραγούδι με τραγούδια. Η λειτουργία των σκληρών και μαλακών συμφώνων επιδρά στα μορφήματα, στις καταλήξεις στην κίιση των ονομάτων. Η κατάληξη εξαρτάται από το αν τελειώνει το θέμα σε σκληρό ή μαλακό σύμφωνο: αν στην ονομαστική έχουμε σκληρό χαρακτήρα, τότε και στη γενική ή οργανική θα έχουμε κατάληξη με πισινό αρχικό φωνήεν: kn iga kn igoį kn igami, doská doskóį, brat brátom, dom dóma domá σπίτι στο σπίτι σπίτια, oknó oknóm, stol stolóm stolámi. Εάν στην ονομαστική έχουμε μαλακό χαρακτήρα, τότε και στην κλίση θα έχουμε κατάληξη με μπροστινό αρχικό φωνήεν: p és n a p és n eį p és n ami, kn as kn áz em kn az jámi πρίγκιπας με πρίγκιπα πρίγκιπες. (Για την προφορά και ορθογραφία των καταλήξεων των ονομάτων βλ. Zuravliova 2006: ) Παχιά συριστικά Στα ρωσικά υπάρχουν τα παχιά συριστικά š, ž, č, šč (βλ. Πίνακα 2). Η απουσία τους στα ελληνικά προκαλεί δυσκολίες στην προφορά και την ορθογραφία τους από τους Έλληνες. Το ζεύγη [š] [ž] διαφοροποιούνται μόνο με ηχηρότητα: το [š] είναι άηχο και το [ž] είναι ηχηρό, π.χ.: [šar] σφαίρα [žar] ζέστα, [šok] sok [žok] zok (είδος χορού), [šyt ] ράβω [žyt ] ζω. Τα άλλα τους γνωρίσματα είναι ίδια: παχιά συριστικά τριβόμενα μη ουρανικοποιημένα, δηλαδή είναι πάντα σκληρά και δεν έχουν ζεύγη μαλακά. Όταν το [ž] βρίσκεται στο τέλος της λέξης, γίνεται άηχο [š], όπως και τα άλλα 11 ζεύγη που διαφοροποιούνται ανάλογα με την παρουσία ή απουσία ηχηρότητας, π.χ.[naži] / noži / μαχαίρια, αλλά [noš] / nož / μαχαίρι, [ striži ] /striži / πετροχελίδονα, αλλά [striš] /striž / πετροχελίδονο, [straražá] /storoža / φύλακες, αλλά [stóraš] /storož / φύλακας κά. Το ηχηρό [ž], υφίσταται αηχοποίηση και δίπλα στα άηχα σύμφωνα ως αποτέλεσμα της υποχωρητικής αφομοίωσης, π.χ. [nóška] ποδαράκι, [krúška] κούπα, [kn íška] βιβλιοράκι, [lóška ] κουτάλι κ.ά Είδη λαθών Η ανάλυση των συμφώνων σε φωνητικό και φωνολογικό επίπεδο δίνει τη δυνατότητα να διακρίνουμε τα βασικά λάθη των φοιτητών. 822

11 1. Φωνολογικά λάθη, όταν ο φοιτητής δεν διακρίνει κάποια φωνήματα, συνήθως αυτά που απουσιάζουν στη μητρική του γλώσσα, π.χ.τα ουρανικοποιημένα /s//s /, /z/ /z /, /t/ /t /, /d/ /d /. 2. Αρθρωτικά λάθη, όταν ο φοιτητής δεν προφέρει σωστά κάποιους φθόγγους της ρωσικής που μοιάζουν με τους ελληνικούς φθόγγους, π.χ. το ρωσικό [ ts ] λίγο μαλακώνει και το προφέρει σαν το ελληνικό [τς]. Ή ο φοιτητής που γνωρίζει αρκετά καλά τα γαλλικά ή τα αγγλικά, προφέρει τα ρωσικά παχιά συριστικά [š ], [ž ] όχι ως σκληρά, αλλά λίγο τα μαλακώνει, με μπροστινή άρθρωση, π.χ.: τη λέξη «жизнь» ζωή την προφέρει με μαλακό [ž] [ž iz n ] και όχι με το σωστό [žyz n ] με σκληρό [ž] και μη μπροστινό [y], [šir ] πλάτος με μαλακό [š] αντί [šyr ] με σκληρό [š] και μη μπροστινό [y], ή δεν ξέρουν, ή ξεχνούν, ότι τα [š ], [ž ] είναι πάντα σκληρά. 3. Λάθη μικτού είδους που εξηγούνται με τη διαφορά στην άρθρωση φθόγγων και με διαφορά στο επίπεδο φωνολογίας των δύο γλωσσών. Εδώ ανήκει π.χ. η προφορά των ρωσικών [l], [l ], τα οποία έχουν, σε σύγκριση με τα ελληνικά [l], [λ] και διαφορετική άρθρωση, και φωνολογική σημασία. Από τη σύγκριση του συμφωνικού συστήματος της ρωσικής με την ελληνική μπορούμε να ξεχωρίσουμε τρεις κατηγορίες φθόγγων: α) τους παρόμοιους φθόγγους, τους οποίους εύκολα συνηθίζουν οι Έλληνες, π.χ. το [ts]: στα ρωσικά το [ts] είναι οδοντικό κλειστό ηχηρό και πάντα σκληρό, π.χ.: [tsar ] τσάρος, [ tsentr] κέντρο, [tsyrk] τσίρκο, [tsv et] χρώμα, [pál tsy] δάχτυλα, [at éts] πατέρας κτλ., το οποίο μοιάζει με τον ελληνικό φθόγγο [τς], που όμως στα ελληνικά δεν το δέχονται ως φώνημα μερικοί Έλληνες γλωσσολόγοι (π.χ. Σετάτος 1974), αν και έχει μικρή διαφορά που φαίνεται και στην προφορά. Η διαφορά αυτή δεν είναι σημαντική και δεν προκαλεί δυσκολίες στην κατανόηση. Κατά τη γνώμη μας δεν χρειάζονται ασκήσεις πάνω σ αυτό το θέμα. β) τους φθόγγους με μικρή (ή πολύ μικρή) διαφορά, η οποία δεν είναι πολύ σημαντική, π.χ. το ελληνικό [γ] υπερωικό ηχηρό που προφέρεται όπως και το ρωσικό [γ] μόνο σε μερικές λέξεις της παλαιοσλαβικής (γóspad i κύριε θεέ, bóγa του θεού, blaγadar á έξαιτίας, ευχαριστώντας κ.ά). Σε όλες τις άλλες περιπτώσεις και λέξεις προφέρεται ως υπερωικό κλειστό. Στα ρωσικά δεν υπάρχει κλειστό υπερωικό ηχηρό [γ] / γ /, δηλ. το ζεύγος του άηχου υπερωικού [χ]. γ) τους φθόγγους, οι οποίοι υπάρχουν μόνο στη ρωσική γλώσσα, δηλ. τα παχιά συριστικά š, ž, č, šč που απουσιάζουν στη νεοελληνική: šúba γούνα, šar υδρόγειος σφαίρα, šum θόρυβος, škúra δέρμα, mašína αυτοκίνητο, naš δικός μας, žár it τηγανίζω, žuk σκαθάρι, čas ώρα, vračí γιατροί, reč λόγος, ščúka λούτσος, tavárišč σύντροφος κτλ. Είναι διαφορετική όχι μόνο η άρθρωσή τους αλλά και η φωνολογική τους σημασία (šοκ žοκ σοκ, šαρ žαρ). 823

12 Με βάση αυτή την ταξινόμηση των φθόγγων των δύο φωνητικών συστημάτων, μπορούμε να διακρίνουμε δύο ομάδες λαθών όσον αφορά τα σύμφωνα: 1) Σημαντικά λάθη που αλλάζουν τη σημασία των λέξεων και δυσκολεύουν την κατανόηση του προφορικού και γραπτού λόγου ή προκαλούν δυσκολίες στην πρόσληψη και εμποδίζουν την ικανότητα αντίληψης. 2) Όχι σημαντικά λάθη. Στην πρώτη κατηγορία η προφορά με λάθος του συγκεκριμένου συμφώνου όχι μόνο διαστρέφει τη σημασία της λέξης, αλλά και χαλάει όλη την έννοια της πρότασης ή του κειμένου. Για τα λάθη αυτά χρειάζονται ειδικές ασκήσεις (προφορικές και γραπτές), συστηματική εργασία στην αίθουσα με τον καθηγητή καθώς και στο σπίτι με κασετόφωνο. Εδώ ανήκουν τα εξής λάθη: Εξαιτίας της λανθασμένης προφοράς των μαλακών συμφώνων υπάρχει σφάλμα όχι μόνο στη σημασία της λέξης, αλλά και στην κατανόηση της πρότασης, π.χ.: Οι δύο προτάσεις «Вижу этот угол (Βλέπω αυτή τη γωνία) και «Вижу этот уголь (Βλέπω αυτό το κάρβουνο) διαφοροποιούνται μόνο χάρη σε δύο λέξεις [úgol] και [úgol ], οι οποίες ξεχωρίζουν μόνο από δύο σύμφωνα: σκληρό [l] και μαλακό [l ]. Άλλο παράδειγμα είναι: On jest (Αυτός τρώει) On jes t (Αυτός υπάρχει, είναι). Λανθασμένη προφορά των παχιών συριστικών (προφέρουν [s] αντί [š] που απουσιάζει στα ελληνικά): Αντί «Он был в шоке [šóke]» (Έπαθε σοκ) προφέρουν «Он был в соке [sóke]» (Αυτός είναι βρεγμένος με χυμό). Προφέρουν [vas mí] του οχτώ αντί [vaz mí] πάρε λόγω της υποχωρητικής αφωμοίωσης στα ελληνικά, ηχηροποίηση του [σ] μπροστά από το ρινικό [μ] και χειλικό ηχηρό [β] (κόσμος, σβήνω). Στα ρωσικά μπροστά από τα σύμφωνα [μ], [β], τα άηχα και ηχηρά ξεχωρίζουν ([s mei] [z mei] δοκίμασε! των φιδιών, [s v er ] [z v er ] έλεγξε! θηρίο ). Στη δεύτερη κατηγορία ανήκουν αρκετά προφορικά λάθη που προκαλούνται εξαιτίας της άγνοιας του λεξιλογίου της ρωσικής και της λανθασμένης προφοράς των συμφώνων, όμως αυτών των συμφώνων που δεν αλλάζουν τη σημασία, την έννοια και δεν εμποδίζουν την κατανόηση. Αυτό γίνεται, όταν, π.χ.: δεν προφέρουν σωστά τα μαλακά σύμφωνα αλλά τα προφέρουν ως σκληρά, π.χ.: полька, расти, стена, больной, большой, мастер, здесь, злить, конь, боль, роль, мать κ.ά., δεν προφέρουν σωστά τα παχιά συριστικά: четыре, час, кончать, жизнь, широкий, шесть, машина, большой, свежий, жара, счастье, счёт, щука, ещё κ.ά. 824

13 προφέρουν την κατάληξη [ij] ως [ix.] λόγω απουσίας στα ρωσικά του άηχου ουρανικού [χ ] για το ηχηρό [j], π.χ. προφέρουν [s in ix] αντί [s in ij] μπλε, [l in ix] αντί [l in ij] των γραμμών, [trét ix] αντί [trét ij] τρίτος, [kr épk ix ] αντί [kr épk ij] γερός. 3 παράλειψη κάποιου συμφώνου λόγω απροσεξίας: διαβάζουν [rádat ] χωρίς [s ] αντί [rádas t ] χαρά, [n iv éska] χωρίς [ t ] αντί [n iv éstka] νύφη κτλ. Συνήθως τέτοια λάθη διορθώνονται γρήγορα και εύκολα. Τα γενικά λάθη όσον αφορά τα σύμφωνα είναι τα εξής: Α ομάδα: λάθη συμφώνων εξαιτίας της παρέμβασης της μητρικής γλώσσας: [zvat] αντί [svat] πεθερός, [svoj] αντί [svoj] δικός μου, [zvera] αντί [sfera] σφαίρα [voz mi] αντί [vos mi] του οχτώ, [kozmos] αντί [kosmos] κόσμος, [ix] αντί [ij] στις καταλήξεις των ονομάτων: [sin ix] αντί [s in ij] 4. Β ομάδα: λάθη που εξηγούνται με ιδιαιτερότητες του φωνητικού συστήματος της ρωσικής: š > s: [nasa (αντί naša) masina (αντί mašina) novaja] Το αυτοκίνητό μας είναι καινούριο ž > z: [z iz n (αντί žyz n ) prikrάsna] Η ζωή είναι ωραία č > ts: [ tsitaju xarasó] αντί [čitáju xarašó] Διαβάζω καλά šč > sts: [ ja stsás l if ] αντί [ ja ščás l if ] Είμαι τυχερός. Γ ομάδα: λάθη που γίνoνται εξαιτίας σύγχυσης μερικών συμφώνων και δεν εξηγούνται: Ο καθένας συγχέει τα δικά του σύμφωνα: γραφεί [zup] αντί [sup] σούπα. Λάθος στην προφορά προκαλεί λάθος και στη σημασιολογία και ορθογραφία: [zup] σημαίνει δόντι. 4. Συμπεράσματα Στο πλαίσιο της θεωρίας καταλήγουμε στα εξής συμπεράσματα: 1. Το συμφωνικό σύστημα των δύο προς σύγκριση γλωσσών διαφοροποιείται τόσο ποσοτικά όσο και ποιοτικά. 2. Στο ρωσικό φωνητικό σύστημα υπάρχουν ουρανικοποιημένα και μη ουρανικοποιημένα σύμφωνα. Η διάκριση αφορά ολόκληρο το συμφωνικό σύστημα. Στη νέα ελληνική συναντώνται μόνο ουρανικά, τα οποία αφορούν συγκεκριμένα σύμφωνα. 3. Στη ρωσική γλώσσα υπάρχει σειρά παχιών συριστικών, τα οποία απουσιάζουν από την ΚΝΕ. 4. Διαπιστώνονται διαφορετικές θέσεις στα συστήματα των δύο γλωσσών σε ό,τι αφορά την αηχοποίηση/ηχηροποίηση των συμφώνων. Στο πλαίσιο της διδασκαλίας της ρωσικής φωνητικής σε Έλληνες καταλήγουμε στα εξής συμπεράσματα: 3 Για τη φωνητική και φωνολογική ερμηνεία των φθόγγων [j] και [i] στα ρωσικά και νεοελληνικά βλ. Zuravliova 2007: , Πίνακα 1). 4 Για τις καταλήξεις των ρωσικών ονομάτων βλ. Zuravliova 2006:

14 1. Η διδασκαλία πρέπει να ξεκινά από τα ελάχιστα ζεύγη των ουρανικοποιημένων/μη ουρανικοποιημένων συμφώνων, διάκριση η οποία συμβάλλει και στη διδασκαλία των φωνηέντων [i] και [y]. 2. Σύμφωνα με την ταξινόμηση των λαθών που προτείναμε, είναι χρήσιμες και οι διάφορες φωνητικές ασκήσεις με αρχεία ήχου που θα εξηγούν τις αιτίες των λαθών και θα τα διορθώνουν. Βιβλιογραφία ΑναστασιάδηΣυμεωνίδη, Α. (2000) «Μορφολογική ανάλυση και η διδασκαλία της νεοελληνικής ορθογραφίας». Στο Ν. Αντωνοπούλου, Α. Τσαγγαλίδης και Μ. Μουμτζή (επιμ.), Η διδασκαλία της νέας ελληνικής ως ξένης/δεύτερης γλώσσας: αρχές, προβλήματα, προοπτικές, Πρακτικά διημερίδας, 23 Απριλίου 1999, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, Θεσσαλονίκη, σσ ΑναστασιάδηΣυμεωνίδη, Α., Α. Ζουραβλιόβα, Μ. Μητσιάκη & Γ. Φωτιάδου (2007) «Τα φωνολογικά λάθη στη διαγλώσσα των σλαβόφωνων μαθητών της ελληνικής ως δεύτερης/ξένης γλώσσας», 14 ο Διεθνές Συνέδριο: Εξελίξεις στην Έρευνα της Γλωσσικής Εκμάθησης και Διδασκαλίας, Ελληνική Εταιρία Εφαρμοσμένης Γλωσσολογίας (υπό έκδοση). Avanésov, R.I. (1956) Fonetika sovremennogo russkogo jazyka [Φωνητική της σύγχρονης ρωσικής γλώσσας] Мόσχα. Bryzgunova, E.A. (1963) Praktičeskaia fonetika i intonatsia russkoko jazyka [Πρακτική φωνητική και επιτονισμός της ρωσικής γλώσσας]. Μόσχα: Πανεπιστήμιο «Λομονόσοφ». Bakolas, D. D. (1973) Konsonantizm novogrečeskogo jazyka. Avtoreferat dissertatsii [Το σύστημα συμφώνων της νεοελληνικής. Περίληψη της διδακτορικής διατριβής]. Κίεβο. Zuravliova, E. F. (2006) Proiznošenije i orfografija okončanij russkih prilagatel nyh, poriadkovyh čislitel nyh i mestoimenij (k voprosu prepodavanija sovremennogo russkogo jazyka grečeskim studentam) [Προφορά και ορθογραφία των καταλήξεων των ρωσικών επιθέτων, των τακτικών αριθμητικών και των αντωνυμιών (στα πλαίσια της διδασκαλίας της ρωσικής σε Έλληνες φοιτητές). Πρακτικά του Διεθνούς Συνεδρίου με τίτλο: «Νεοτερισμοί στην έρευνα της ρωσικής γλώσσας, λογοτεχνίας και πολιτισμού. MAPRYAL 06. Πλόβντιβ. 31 Οκτωβρίου3 Νοεμβρίου 2006, Zuravliova, E. F. (2007) Fonetikofonologičeskaja inerpretatsija [j] i [i] v russkom i novogrečeskom jazykah. [Φωνητικήφωνολογική διερμηνεία των [j] και [i] στα ρωσικά και στα νεοελληνικά]. Πρακτικά του 3 ου Διεθνούς Συνεδρίου ερευνητών της ρωσικής γλώσσας με τίτλο: Ρωσική γλώσσα: ιστορικές τύχες και σύγχρονη κατάσταση. Πανεπιστήμιο «Λομονόσοφ», Μόσχα Μαρτίου 2007, Gak, V.G. (1983) Sravnitel naja tipologija frantsuzskogo i russkogo jazykov [Συγκριτική τυπολογία της γαλλικής και ρωσικής]. Μόσχα. Holton, D., P. Mackridge & I. PhilippakiWarburton. (2002) Γραμματική της Ελληνικής Γλώσσας. (Μτφρ. Β. Σπυρόπουλος). Αθήνα: Πατάκης. Mackridge, P. (1990) Η νεοελληνική γλώσσα. Περιγραφική ανάλυση της νεοελληνικής κοινής. Αθήνα: Πατάκης. Mirambel, A. (1978) Η νέα ελληνική γλώσσα. Περιγραφή και ανάλυση. Θεσσαλονίκη. Panov, M. V. (1979) Sovremennyij russkij jazyk. Fonetika. [Σύγχρονη ρωσική γλώσσα. Φωνητική]. Mόσχα. ΠάππουΖουραβλιόβα, Α. (2003) Κλειστά φωνήεντα και η προφορά τους στα ρωσικά και στα νεοελληνικά (στα πλαίσια της διδασκαλίας της Ρωσικής σε Έλληνες). Πρακτικά του 6 ου Διεθνούς Συνεδρίου Ελληνικής Γλωσσολογίας (Ρέθυμνο 1821 Σεπτεμβρίου 2003) (σε ηλεκτρονική μορφή). Πετρούνιας, Ε. (2002) Νεοελληνική γραμματική και συγκριτική («αντιπαραθετική») ανάλυση. Τόμος Α.Φωνητική και εισαγωγή στη φωνολογία. Μέρος Α : Θεωρία. Θεσσαλονίκη: Ζήτης. Reformatskij, A. A. (1961α) O nekotoryh trudnostiah obučenija proiznošeniju. V knige: Russkii jazyk dl a studentovinostrantsev [Για τις μερικές δυσκοκλίες της εκμάθησης της προφοράς. Στο βιβλίο: Ρωσική γλώσσα για τους ξένους φοιτητές]. Mόσχα, Reformatskij, A. A. (1961β) Fonologija na službe obučenija russkomu proiznošeniju [Φωνολογία στην εκμάθηση της προφοράς ρωσικής/ξένης γλώσσας]. Russkij jazyk v natsional noj škole. 6,

15 Russkaja Grammatika (1980) Russkaja Grammatika. Fonologija Udarenije. Intonatsija. Slovoobrazovanije. Morfologija. (Akademija nauk SSSR). [Ρωσική Γραμματική. Φωνολογια. Τόνος. Επιτονισμός. Παραγωγή λέξεων. Μορφολογία]. Ακαδημία της Ε.Σ.Σ.Δ. Tom 1. Мόσχα. Σετάτος, Μ. (1974) Φωνολογία της Κοινής Νεοελληνικής. Αθήνα: Παπαζήσης. Trubetskoj, N. S. (1960) Osnovy fonologii. [Αρχές της φωνολογίας]. Mόσχα. Vasiljev, A. I. (1967) Fonologia v protsesse obučenia russkomu proiznošeniju [Φωνολογία στη διάρκεια εκμάθησης της ρωσικής προφοράς (ως ξένης)]. Russkii jazyk za rubežom. 3,

Πώς μαθαίνουν οι μαθητές;

Πώς μαθαίνουν οι μαθητές; Τεχνικές για την καλλιέργεια δεξιοτήτων ανάγνωσης και γραφής Ευγενία Νιάκα Σχολική Σύμβουλος Πώς μαθαίνουν οι μαθητές; Οι μαθητές δεν απορροφούν «σαν σφουγγάρια», ούτε αποδέχονται άκριτα κάθε νέα πληροφορία.

Διαβάστε περισσότερα

Αρθρωτικές-Φωνολογικές διαταραχές Αποκατάσταση φωνημάτων /f/ - /v/

Αρθρωτικές-Φωνολογικές διαταραχές Αποκατάσταση φωνημάτων /f/ - /v/ Αρθρωτικές-Φωνολογικές διαταραχές Αποκατάσταση φωνημάτων /f/ - /v/ Φοιτήτρια : Τεκτονίδου Βαρβάρα (12871) Καθηγήτρια: Παίλα Νικολέτα T.E.I Ηπείρου, 2014 Ταξινόμηση φωνολογικών/αρθρωτικών διαταραχών Αναπτυξιαξή

Διαβάστε περισσότερα

Επίπεδο: Πιθανή διάρκεια: Διδακτικό υλικό:

Επίπεδο: Πιθανή διάρκεια: Διδακτικό υλικό: Θεωρία: Η διδακτική πρόταση που ακολουθεί επικεντρώνεται στους ήχους /i/ και /e/, οι οποίοι δυσκολεύουν ιδιαίτερα τους αραβόφωνους μαθητές. Ο καθηγητής διδάσκει την προφορά ακολουθώντας τη μέθοδο της Παρουσίασης

Διαβάστε περισσότερα

Αξιότιμοι κυρίες και κύριοι, Αγαπητοί μου

Αξιότιμοι κυρίες και κύριοι, Αγαπητοί μου Αρχαία Ελληνική Γλώσσα: η βασική μέθοδος διδασκαλίας της Νεοελληνικής ως ξένης γλώσσας ΤΑΤΙΑ ΜΤΒΑΡΕΛΙΤΖΕ Υποψήφια διδάκτωρ του Ινστιτούτου Κλασσικής Φιλολογίας, Βυζαντινών και Νεοελληνικών Σπουδών του

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΥΣΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ. Ονοματεπώνυμα: Ηλιάνα Στάμογλου, 4635

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΥΣΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ. Ονοματεπώνυμα: Ηλιάνα Στάμογλου, 4635 ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΥΣΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ Ονοματεπώνυμα: Ηλιάνα Στάμογλου, 4635 Γεωργία Φυντάνη, 4838 Μάθημα: Μαθησιακές Δυσκολίες Διδάσκων:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΜΑΛΙΑ ΑΡΒΑΝΙΤΗ, University of California, San Diego (UCSD)

ΑΜΑΛΙΑ ΑΡΒΑΝΙΤΗ, University of California, San Diego (UCSD) 1 APPENDIX I Εισαγωγικό Επίπεδο ΑΜΑΛΙΑ ΑΡΒΑΝΙΤΗ, University of California, San Diego (UCSD) ΠΡΟΦΟΡΑ ΚΑΙ ΕΠΙΤΟΝΙΣΜΟΣ Η επιτυχία της επικοινωνίας εξαρτάται από την ικανότητα να αντιλαμβάνεται κανείς τον

Διαβάστε περισσότερα

ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ. Παναγιώτης Δεμέστιχας Στέλλα Γκανέτσου

ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ. Παναγιώτης Δεμέστιχας Στέλλα Γκανέτσου ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Παναγιώτης Δεμέστιχας Στέλλα Γκανέτσου ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Συγγραφείς: Παναγιώτης Δεμέστιχας, Στέλλα Γκανέτσου Υπεύθυνη Παραγωγής: Φωτεινή

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη γλωσσικών δεξιοτήτων στο νηπιαγωγείο: Διδακτικές προσεγγίσεις του προφορικού λόγου ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ

Ανάπτυξη γλωσσικών δεξιοτήτων στο νηπιαγωγείο: Διδακτικές προσεγγίσεις του προφορικού λόγου ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ Ανάπτυξη γλωσσικών δεξιοτήτων στο νηπιαγωγείο: Διδακτικές προσεγγίσεις του προφορικού λόγου ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ 1. Εισαγωγή: Γλωσσική ανάπτυξη και διδασκαλία Τι είναι γλωσσική ανάπτυξη: τι μαθαίνει το

Διαβάστε περισσότερα

ΦΩΝΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ & ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ

ΦΩΝΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ & ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Τ. Ε. Ι. ΠΑΤΡΑΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ & ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΦΩΝΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ & ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ιδάσκουσα : ρ. Αγγελική Κωτσοπούλου ΠΑΤΡΑ 2007-0 - ΕΝΟΤΗΤΑ 1 η Φωνολογία και φωνητική Στη γλωσσολογία

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ Ονοματεπώνυμο εκπαιδευτικού: Γκουντέλα Βασιλική Ειδικότητα: Φιλόλογος (ΠΕ2) Σχολείο: 4 ο Γυμνάσιο Κομοτηνής Μάθημα: Αρχαία Ελληνικά Διάρκεια: 1 διδακτική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος 6 ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I 6 ΓΑΛ 170 e-french 6 ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής 6

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος 6 ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I 6 ΓΑΛ 170 e-french 6 ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής 6 πρώτο δεύτερο ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I ΓΑΛ 170 e-french ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής ΓΑΛ 104 Γραπτός λόγος II ΓΑΛ 111 Φωνητική ΓΑΛ 1 Από

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΓΛΩΣΣΙΑ ΜΕ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΔΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΛΟΓΟΥ -ΟΜΙΛΙΑΣ ΚΑΙ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΔΥΣΚΟΛΙΩΝ : ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΚΑΙ ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ

ΔΙΓΛΩΣΣΙΑ ΜΕ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΔΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΛΟΓΟΥ -ΟΜΙΛΙΑΣ ΚΑΙ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΔΥΣΚΟΛΙΩΝ : ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΚΑΙ ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ ΔΙΓΛΩΣΣΙΑ ΜΕ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΔΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΛΟΓΟΥ -ΟΜΙΛΙΑΣ ΚΑΙ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΔΥΣΚΟΛΙΩΝ : ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΚΑΙ ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ Σπουδάστρια: Αθηνά Κατσαντώνη (9923) Εποπτεύων καθηγητής: κ ος Πέσχος Δημήτριος. Τριμελής

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 6 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 26-2-2015 (2 Ο ΜΑΘΗΜΑ)

ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 6 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 26-2-2015 (2 Ο ΜΑΘΗΜΑ) ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 6 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 26-2-2015 (2 Ο ΜΑΘΗΜΑ) Σωτηρία Τζιβινίκου Λέκτορας ΠΤΕΑ Γραφικός χώρος

Διαβάστε περισσότερα

1 Νεοελληνική Γραμματική, ΟΕΔΒ, Αθήνα 1995, σελ. 227.

1 Νεοελληνική Γραμματική, ΟΕΔΒ, Αθήνα 1995, σελ. 227. 1 ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑΣ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Το να γράφει κάποιος μαθητής ορθογραφημένα συχνά αποτελεί ένδειξη πως πρόκειται για άτομο μεθοδικό και με υψηλές ακαδημαϊκές επιδόσεις. Αντίθετα, είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΕΤΟΥΣ 2008 ( ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ 3Π /2008) ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ Κλάδοι: ΠΕ 05 ΓΑΛΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ, ΠΕ 06 ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ, ΠΕ 07 ΓΕΡΜΑΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ,

Διαβάστε περισσότερα

Λογισμικό για την εκμάθηση της Ελληνικής ως δεύτερης γλώσσας στα μειονοτικά σχολεία της Θράκης

Λογισμικό για την εκμάθηση της Ελληνικής ως δεύτερης γλώσσας στα μειονοτικά σχολεία της Θράκης Λογισμικό για την εκμάθηση της Ελληνικής ως δεύτερης γλώσσας στα μειονοτικά σχολεία της Θράκης Μειονοτικά σχολεία Θράκης: Δυσκολίες του μαθητικού κοινού στην εκμάθηση της Ελληνικής Επιστημονική υπεύθυνη:

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η καλλιέργεια της ικανότητας για γραπτή έκφραση πρέπει να αρχίζει από την πρώτη τάξη. Ο γραπτός λόγος χρειάζεται ως μέσο έκφρασης. Βέβαια,

Διαβάστε περισσότερα

1 / 13 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 5 ης ηµοτικού. Μάρτιος 2007

1 / 13 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 5 ης ηµοτικού. Μάρτιος 2007 1 / 13 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Έρευνα υποστηριζόµενη από τη Γενική ιεύθυνση Εκπαίδευσης και Πολιτισµού της Ε.Ε., στο πλαίσιο του προγράµµατος Σωκράτης «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΕΤΗ ΚΑΜΠΟΥΡΟΛΙΑ. Δασκάλα Τμήματος Ένταξης Μαράσλειο Διδασκαλείο ΕΑΕ

ΑΡΕΤΗ ΚΑΜΠΟΥΡΟΛΙΑ. Δασκάλα Τμήματος Ένταξης Μαράσλειο Διδασκαλείο ΕΑΕ ΑΡΕΤΗ ΚΑΜΠΟΥΡΟΛΙΑ Δασκάλα Τμήματος Ένταξης Μαράσλειο Διδασκαλείο ΕΑΕ Οι αποτελεσματικοί εκπαιδευτικοί γνωρίζουν: - Τους μαθητές - Το γνωστικό αντικείμενο - Τις θεωρίες μάθησης - Αποτελεσματικές πρακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Επιμορφωτικό σεμινάριο «Διδάσκοντας την Ελληνική ως δεύτερη γλώσσα στο Δημοτικό Σχολείο»

Επιμορφωτικό σεμινάριο «Διδάσκοντας την Ελληνική ως δεύτερη γλώσσα στο Δημοτικό Σχολείο» Πρόγραμμα Ενδοϋπηρεσιακής Επιμόρφωσης εκπαιδευτικών, Εκπαιδευτικών Ψυχολόγων και εκπαιδευτικών Συμβουλευτικής και Επαγγελματικής Αγωγής Επιμορφωτικό σεμινάριο «Διδάσκοντας την Ελληνική ως δεύτερη γλώσσα

Διαβάστε περισσότερα

Η Διδασκαλία της Νεοελληνικής Γλώσσας στην Ουκρανία

Η Διδασκαλία της Νεοελληνικής Γλώσσας στην Ουκρανία Η Διδασκαλία της Νεοελληνικής Γλώσσας στην Ουκρανία ΞΕΝΙΑ ΑΡΤΑΜΟΝΟΒΑ Κυριακάτικο Σχολείο της Ελληνικής Κοινότητας του Χαρκόβου (Ουκρανία) Οι κοινωνικές αναταραχές του 20 ου αιώνα επηρέασαν και τις ελληνικές

Διαβάστε περισσότερα

113 Φιλολογίας Ιωαννίνων

113 Φιλολογίας Ιωαννίνων 113 Φιλολογίας Ιωαννίνων Η Φιλοσοφική Σχολή ιδρύθηκε στα Ιωάννινα και λειτούργησε για πρώτη φορά κατά το ακαδημαϊκό έτος 1964-65 ως παράρτημα της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (Β.Δ.

Διαβάστε περισσότερα

ΙΙΙ. ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΩΝ ΞΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ.

ΙΙΙ. ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΩΝ ΞΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ. ΙΙΙ. ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΩΝ ΞΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ. Είδαμε πως το 4.2% των μαθητών στο δείγμα μας δεν έχουν ελληνική καταγωγή. Θα μπορούσαμε να εξετάσουμε κάποια ειδικά χαρακτηριστικά αυτών των ξένων μαθητών

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΤΡΙΤΟ ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ ΙΙ: ΕΙΡΗΝΙΚΟΣ, ΑΥΣΤΡΑΛΙΑ ΚΑΙ ΑΜΕΡΙΚΗ

ΜΑΘΗΜΑ ΤΡΙΤΟ ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ ΙΙ: ΕΙΡΗΝΙΚΟΣ, ΑΥΣΤΡΑΛΙΑ ΚΑΙ ΑΜΕΡΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑ ΤΡΙΤΟ ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ ΙΙ: ΕΙΡΗΝΙΚΟΣ, ΑΥΣΤΡΑΛΙΑ ΚΑΙ ΑΜΕΡΙΚΗ 1. Εισαγωγή - Τόσο στον Ειρηνικό, όσο και στην Αυστραλία και την Αμερική γηγενείς γλώσσες θεωρούνται οι γλώσσες των λεγόμενων «ιθαγενών»,

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΚΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ. Δεν υπάρχει προγλωσσική περίοδος παρά μόνο προλεκτική (δηλ. πριν την ομιλία του ίδιου του παιδιού),

ΛΕΚΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ. Δεν υπάρχει προγλωσσική περίοδος παρά μόνο προλεκτική (δηλ. πριν την ομιλία του ίδιου του παιδιού), ΛΕΚΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ Δεν υπάρχει προγλωσσική περίοδος παρά μόνο προλεκτική (δηλ. πριν την ομιλία του ίδιου του παιδιού), εφόσον το παιδί έρχεται σε επαφή μετηγλώσσακαιτην ομιλία από την προγεννητική περίοδο.

Διαβάστε περισσότερα

«Δοκιμασία Εκφραστικού Λεξιλογίου σε τυπικά αναπτυσσόμενα παιδιά ηλικίας 6 8 ετών»

«Δοκιμασία Εκφραστικού Λεξιλογίου σε τυπικά αναπτυσσόμενα παιδιά ηλικίας 6 8 ετών» «Δοκιμασία Εκφραστικού Λεξιλογίου σε τυπικά αναπτυσσόμενα παιδιά ηλικίας 6 8 ετών» Γλώσσα: Το φυσικό εκείνο σύστημα επικοινωνίας που χρησιμοποιείται από τον άνθρωπο και έχει ως βάση του τον έναρθρο λόγο.

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόµενα: 5 Ο στάδιο: γράφω και διαβάζω τρισύλλαβες λέξεις 6 ο στάδιο: γράφω και διαβάζω λέξεις που αρχίζουν µε φωνήεν 7 ο στάδιο: γράφω και διαβάζω λέξεις που έχουν τελικό σίγµα (-ς) 8 ο στάδιο: γράφω

Διαβάστε περισσότερα

Δεύτερη διδακτική πρόταση Έλεγχος επίδοσης στο σχολείο. 1 φωτοτυπία ανά μαθητή με τον έλεγχο παραγωγή προφορικού λόγου, παραγωγή γραπτού λόγου

Δεύτερη διδακτική πρόταση Έλεγχος επίδοσης στο σχολείο. 1 φωτοτυπία ανά μαθητή με τον έλεγχο παραγωγή προφορικού λόγου, παραγωγή γραπτού λόγου Κατανόηση προφορικού λόγου Επίπεδο B Δεύτερη διδακτική πρόταση Έλεγχος επίδοσης στο σχολείο Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα-στόχος: Διδακτικός στόχος: Στρατηγικές: Υλικό: Ενσωμάτωση δραστηριοτήτων: 1 διδακτική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΓΑΛΛΙΚΩΝ

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΤΑΞΗ Δ : ΒΙΒΛΙΑ *1.Arthur et Lilou 1- Niveau 1- Delf A1 1- Cahier (βιβλίο εργασιών) 2.Arthur et Lilou 1- Niveau 1- Delf A1 1- Livre de l élève (αναγνωστικό) (Τα 2 βιβλία πωλούνται μαζί σε πακέτο ως σετ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α, Β, Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α, Β, Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 21-0058_1-16_1-16 12/13/12 2:30 PM Page 1 ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α, Β, Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 21-0058_1-16_1-16 3/29/13 11:19 AM Page 2 ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ ΚΡΙΤΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΤΕΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΚΗ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΥΠΕΥΘΥΝOI ΤΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Φροντιστήρια "ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ" www.prooptikh.com 1. Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο

Φροντιστήρια ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ www.prooptikh.com 1. Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο Φροντιστήρια "ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ" www.prooptikh.com 1 Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο Η εξεταστέα ύλη του Γυμνασίου είναι τα 3/5 της ύλης που διδάχθηκε, με την προϋπόθεση ότι η

Διαβάστε περισσότερα

Σπουδάστρια: Ευθυμίου Μαρία Υπεύθυνη καθηγήτρια: Ζακοπούλου Βικτωρία

Σπουδάστρια: Ευθυμίου Μαρία Υπεύθυνη καθηγήτρια: Ζακοπούλου Βικτωρία Σπουδάστρια: Ευθυμίου Μαρία Υπεύθυνη καθηγήτρια: Ζακοπούλου Βικτωρία Λίγα λόγια για την εργασία Οι Ειδικές Μαθησιακές Δυσκολίες, σήμερα, αποτελούν μια πολύ συνηθισμένη κατάσταση στο σχολείο. Ωστόσο πολλά

Διαβάστε περισσότερα

Επιμορφωτικό σεμινάριο. Διδάσκοντας σε πολύγλωσση τάξη: Θεωρητικές προσεγγίσεις και πρακτικές εφαρμογές ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ

Επιμορφωτικό σεμινάριο. Διδάσκοντας σε πολύγλωσση τάξη: Θεωρητικές προσεγγίσεις και πρακτικές εφαρμογές ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ Έργο: Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο) Επιμορφωτικό σεμινάριο Διδάσκοντας σε πολύγλωσση τάξη: Θεωρητικές προσεγγίσεις και πρακτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Γ. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Γ. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Γ. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 1 Αναστασιάδη-Συμεωνίδη Α. (1984) «-έ: ένα νέο επίθημα της Νέας Ελληνικής», Μελέτες για την Ελληνική Γλώσσα 5, Θεσσαλονίκη: Κυριακίδης, 89-110. 1. ----------------------------------

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΛΥΔΙΑ ΝΑΣΤΑΣΙΑ ΜΠΡΑΤΟΥ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ: ΠΑΥΛΟΣ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΙΔΗΣ

ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΛΥΔΙΑ ΝΑΣΤΑΣΙΑ ΜΠΡΑΤΟΥ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ: ΠΑΥΛΟΣ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΙΔΗΣ ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΛΥΔΙΑ ΝΑΣΤΑΣΙΑ ΜΠΡΑΤΟΥ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ: ΠΑΥΛΟΣ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΙΔΗΣ Ιστορική αναδρομή Ο πρώτος που αναγνώρισε αυτό το σύνδρομο ήταν ο John Langdon Down, το 1866. Μέχρι τα μέσα του 20 ου αιώνα, η αιτία που

Διαβάστε περισσότερα

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007 1 / 15 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Έρευνα υποστηριζόµενη από τη Γενική ιεύθυνση Εκπαίδευσης και Πολιτισµού της Ε.Ε., στο πλαίσιο του προγράµµατος Σωκράτης «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο

Διαβάστε περισσότερα

[γála], [nisos], [cípos],[cení], [círos], [típos], [cerós], [ómos], [kalà], [cerí]

[γála], [nisos], [cípos],[cení], [círos], [típos], [cerós], [ómos], [kalà], [cerí] Οδηγίες για τις εξετάσεις ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΓΛΩΣΣΟΛΟΓΙΑ (ΦΦΓ01) ιδάσκων: ιονύσης Γούτσος (Α-Λ) Στις γραπτές εξετάσεις θα περιλαµβάνονται 4 υποχρεωτικά θέµατα. Στο πρώτο θέµα θα ζητηθεί ο ορισµός βασικών γλωσσολογικών

Διαβάστε περισσότερα

Γνωστική Ψυχολογία ΙΙ (ΨΧ 05) Γλώσσα (1)

Γνωστική Ψυχολογία ΙΙ (ΨΧ 05) Γλώσσα (1) Γνωστική Ψυχολογία ΙΙ (ΨΧ 05) Γλώσσα (1) Ποιοι μιλούν Η γλώσσα των ζώων Είναι αυτόγλώσσα; Η Dr Pepperberg και ο Alex (ο παπαγάλος) 3 Δομή της γλώσσας Πώς μελετούν τη γλώσσα η γνωστική ψυχολογία, η νευροψυχολογία

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΕΞΙΛΟΓΙΟΥ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ

Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΕΞΙΛΟΓΙΟΥ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Περιεχόμενα ΠΡΟΛΟΓΟΣ 13 1. ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ: ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ 17 ΣΗΜΑΝΤΙΚΗ ΟΡΟΛΟΓΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ 17 1.1 Η αξία του λεξιλογίου και η θέση του στο γλωσσικό μάθημα 18 1.2 Εμπόδια στη

Διαβάστε περισσότερα

www.kalymnikifilia.gr

www.kalymnikifilia.gr Η επιρροή του ελληνικού πολιτισμού και της ελληνικής γλώσσας στη διαμόρφωση του ρωσικού εκπαιδευτικού συστήματος (το παράδειγμα των Εκπαιδευτικών ιδρυμάτων της Μόσχας) ΒΑΝΤΙΜ ΓΙΑΡΟΒΟÏ Kαθηγητής μουσικής

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΛΕΞΗ ΤΡΙΤΗ ΤΟ ΑΛΦΑΒΗΤΟ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΔΙΑΛΕΚΤΩΝ

ΔΙΑΛΕΞΗ ΤΡΙΤΗ ΤΟ ΑΛΦΑΒΗΤΟ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΔΙΑΛΕΚΤΩΝ ΔΙΑΛΕΞΗ ΤΡΙΤΗ ΤΟ ΑΛΦΑΒΗΤΟ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΔΙΑΛΕΚΤΩΝ 1. Από τη Γραμμική Β στην εισαγωγή του αλφαβήτου - Στον ελληνικό χώρο, υπήρχε ένα σύστημα γραφής μέχρι το 1200 π.χ. περίπου, η

Διαβάστε περισσότερα

186 Γλώσσας Φιλολογίας και Πολιτισμού Παρευξείνειων Χωρών Θράκης (Κομοτηνή)

186 Γλώσσας Φιλολογίας και Πολιτισμού Παρευξείνειων Χωρών Θράκης (Κομοτηνή) 186 Γλώσσας Φιλολογίας και Πολιτισμού Παρευξείνειων Χωρών Θράκης (Κομοτηνή) Σκοπός Το Τμήμα σύμφωνα με το ιδρυτικό του διάταγμα, έχει ως κύρια αποστολή «την καλλιέργεια, προαγωγή και διάδοση, με τη διδασκαλία

Διαβάστε περισσότερα

«Φωνολογική διαταραχή» Υλικό παρέμβασης για το ζεύγος θ φ.

«Φωνολογική διαταραχή» Υλικό παρέμβασης για το ζεύγος θ φ. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «Φωνολογική διαταραχή» Υλικό παρέμβασης για το ζεύγος θ φ. ΕΚΠΟΝΗΣΗ : Αυγουστίνου

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ. Δυσλεξία και εκπαιδευτική πράξη

ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ. Δυσλεξία και εκπαιδευτική πράξη ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ Δυσλεξία και εκπαιδευτική πράξη του Κωνσταντίνου Θώδη * Η εικόνα που προβάλλεται και έχει επικρατήσει για το παιδί με «μαθησιακές δυσκολίες» είναι η εικόνα ενός έξυπνου παιδιού, το

Διαβάστε περισσότερα

«Η ελληνική γλώσσα στην ανώτατη. και στην τεχνολογία Εθνική και διεθνής διάσταση» Άννα Αναστασιάδη-Συμεωνίδη ansym@lit.auth.gr

«Η ελληνική γλώσσα στην ανώτατη. και στην τεχνολογία Εθνική και διεθνής διάσταση» Άννα Αναστασιάδη-Συμεωνίδη ansym@lit.auth.gr «Η ελληνική γλώσσα στην ανώτατη εκπαίδευση, στην επιστήμη και στην τεχνολογία Εθνική και διεθνής διάσταση» Άννα Αναστασιάδη-Συμεωνίδη ansym@lit.auth.gr th 9ο διεθνές συνέδριο «Ελληνική γλώσσα και Ορολογία»

Διαβάστε περισσότερα

1. Σκοπός της έρευνας

1. Σκοπός της έρευνας Στατιστική ανάλυση και ερμηνεία των αποτελεσμάτων των εξετάσεων πιστοποίησης ελληνομάθειας 1. Σκοπός της έρευνας Ο σκοπός αυτής της έρευνας είναι κυριότατα πρακτικός. Η εξέταση των δεκτικών/αντιληπτικών

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος της γαλλικής έκδοσης

Πρόλογος της γαλλικής έκδοσης Πρόλογος της γαλλικής έκδοσης Η Λατινική γραμματική της σειράς Bescherelle είναι μια εύκολη και πλήρης γραμματική της λατινικής γλώσσας, με αντικειμενικό στόχο να δι ευκολύνει τη μελέτη, τη μετάφραση και

Διαβάστε περισσότερα

13 ο ΠΑΓΚΥΠΡΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΔΥΣΛΕΞΙΑΣ Σάββατο 6 Οκτωβρίου 2010 Εργαστήριο

13 ο ΠΑΓΚΥΠΡΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΔΥΣΛΕΞΙΑΣ Σάββατο 6 Οκτωβρίου 2010 Εργαστήριο 13 ο ΠΑΓΚΥΠΡΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΔΥΣΛΕΞΙΑΣ Σάββατο 6 Οκτωβρίου 2010 Εργαστήριο «Δυσλεξία: Μια λέξη δύσκολη και μόνο να την πεις φαντάσου το μαρτύριο όμως να τη ζεις» Μαρία Χριστοπούλου, Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΓΕΝΝΗΣΗ 6 ΕΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ

Η ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΓΕΝΝΗΣΗ 6 ΕΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ Η ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΓΕΝΝΗΣΗ 6 ΕΤΩΝ ΗΛΙΚΙΑ γέννηση ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ Αναγνωρίζει και προτιμά τη φωνή της μητέρας καθώς και ήχους της γλώσσας. Μιμείται ήχους της γλώσσας. 2 μηνών Συνδυάζει

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Το μάθημα της Νέας Ελληνικής Γλώσσας στην Α Γυμνασίου διδάσκεται τρεις (3) περιόδους την εβδομάδα. Συνεπώς, το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

Αναδυόμενος γραμματισμός (emergent literacy)

Αναδυόμενος γραμματισμός (emergent literacy) Αναδυόμενος γραμματισμός (emergent literacy) Μαρία Παπαδοπούλου Αναπληρώτρια Καθηγήτρια ΠΤΠΕ, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας mariapap@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι στον γραμματισμό Συνοπτική

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την 1 ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την παλαιότερη γνώση τους, σημειώνουν λεπτομέρειες, παρακολουθούν

Διαβάστε περισσότερα

Τα βιβλία της σειράς «ΕΤΣΙ ΓΡΑΦΩ ΚΑΙ ΙΑΒΑΖΩ µε µικρά βήµατα µέσα από συγκεκριµένους στόχους» πρώτο, δεύτερο και τρίτο µέρος, αποτελούν πολύ καλό βοήθηµα για την πρώτη ανάγνωση και γραφή. Οι µαθητές της

Διαβάστε περισσότερα

Γραμματική και Συντακτικό Γ Δημοτικού ανά ενότητα - Παρασκευή Αντωνίου

Γραμματική και Συντακτικό Γ Δημοτικού ανά ενότητα - Παρασκευή Αντωνίου Ενότητα 1η: «Πάλι μαζί!» Σημεία στίξης: τελεία ερωτηματικό...4 Η δομή της πρότασης: ρήμα υποκείμενο αντικείμενο...5 Ουσιαστικά: αριθμοί γένη...6 Ονομαστική πτώση ουσιαστικών...6 Οριστικό άρθρο...7 Ερωτηματικές

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΞΙΛΟΓΙΚΟ ΒΟΗΘΗΜΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΤΩΝ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΩΝ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΩΣ ΔΕΥΤΕΡΗ/ΞΕΝΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ

ΛΕΞΙΛΟΓΙΚΟ ΒΟΗΘΗΜΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΤΩΝ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΩΝ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΩΣ ΔΕΥΤΕΡΗ/ΞΕΝΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ 1 Εκμάθηση του λεξιλογίου μιας γλώσσας σημαίνει να γνωρίζει ο σπουδαστής τη μορφή, τη σημασία, την κλίση, την παραγωγή, την πραγματολογική λειτουργία, την κοινωνική χρήση μιας λέξης.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ Μαθηματικά (Άλγεβρα - Γεωμετρία) Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ και Α, Β ΤΑΞΕΙΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ και Α ΤΑΞΗ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΠΑΛ ΚΕΝΤΡΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής. Συντάκτης: Δημήτριος Κρέτσης

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής. Συντάκτης: Δημήτριος Κρέτσης ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Συντάκτης: Δημήτριος Κρέτσης 1. Ο κλάδος της περιγραφικής Στατιστικής: α. Ασχολείται με την επεξεργασία των δεδομένων και την ανάλυση

Διαβάστε περισσότερα

12-3 ΑΔ κ. Γεωργαντά, Ιστορία Νέας Ελληνικής Λογοτεχνίας: Αρχές 17 ος αι. 9-12 ΠΑΜ14 Κ. Αρχάκης, Γενική Γλωσσολογία Ι

12-3 ΑΔ κ. Γεωργαντά, Ιστορία Νέας Ελληνικής Λογοτεχνίας: Αρχές 17 ος αι. 9-12 ΠΑΜ14 Κ. Αρχάκης, Γενική Γλωσσολογία Ι ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Τ Μ Η Μ Α Φ Ι Λ Ο Λ Ο Γ Ι Α Σ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2014 ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2013 2014 Α ΕΞΑΜΗΝΟ 9-12 ΠΑΜ 14, ΑΔ, K9

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΩΣΣΑ: ΠΡΟΦΟΡΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΓΡΑΦΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΤΡΟΠΟΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ ΜΙΑ ΟΛΟΚΛΗΡΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ

ΓΛΩΣΣΑ: ΠΡΟΦΟΡΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΓΡΑΦΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΤΡΟΠΟΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ ΜΙΑ ΟΛΟΚΛΗΡΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ ΓΛΩΣΣΑ: ΠΡΟΦΟΡΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΓΡΑΦΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΤΡΟΠΟΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ ΜΙΑ ΟΛΟΚΛΗΡΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ Ένας από τους σημαντικούς στόχους του Νηπιαγωγείου είναι και η ανάπτυξη του προφορικού και

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Κλασικών Σπουδών και Φιλοσοφίας

Τμήμα Κλασικών Σπουδών και Φιλοσοφίας Τμήμα Κλασικών Σπουδών και Φιλοσοφίας Γραφεία: Κτήριο Αποστολίδη, Καλλιπόλεως και Ερεσού 1 T.K. 20537, 1678 Λευκωσία, Τηλ.: + 357 22893850, Τηλομ.: + 357 22 894491 Παρουσίαση 26 Ιανουαρίου 2014 2. ΣΚΟΠΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Φοιτήτρια: Τσαρκοβίστα Βικτώρια (Α.Μ. 12517) Επιβλέπων καθηγητής: Χριστοδουλίδης Παύλος

Φοιτήτρια: Τσαρκοβίστα Βικτώρια (Α.Μ. 12517) Επιβλέπων καθηγητής: Χριστοδουλίδης Παύλος Φοιτήτρια: Τσαρκοβίστα Βικτώρια (Α.Μ. 12517) Επιβλέπων καθηγητής: Χριστοδουλίδης Παύλος Tα παιδιά με ειδικές μαθησιακές δυσκολίες παρουσιάζουν προβλήματα στις βασικές ψυχολογικές διαδικασίες που περιλαμβάνονται

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΚΙΤΙΟΥ

ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΚΙΤΙΟΥ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΚΙΤΙΟΥ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΗ ΔΡΑΣΗ Αναγνώριση Ανάγκης Αναγνώριση ανάγκης για βελτίωση των μαθησιακών αποτελεσμάτων ως αποτέλεσμα μιας αρχικής αξιολόγησης

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΗΓΟΡΙΟΠΟΙΗΣΗ ΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΛΟΓΟΥ, ΟΜΙΛΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Πρώιμες ενδείξεις - Πρόληψη

ΚΑΤΗΓΟΡΙΟΠΟΙΗΣΗ ΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΛΟΓΟΥ, ΟΜΙΛΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Πρώιμες ενδείξεις - Πρόληψη ΚΑΤΗΓΟΡΙΟΠΟΙΗΣΗ ΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΛΟΓΟΥ, ΟΜΙΛΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Πρώιμες ενδείξεις - Πρόληψη ΕΠΕΑΕΚ, τίτλος έργου «Επιμόρφωσης Εκπαιδευτικών στα Προβλήματα λόγου και Ομιλίας» Υπεύθυνος Προγράμματος: ράκος Γεώργιος,

Διαβάστε περισσότερα

Διδάσκων : Αργύρης Καραπέτσας Καθηγητής Νευροψυχολογίας Νευρογλωσσολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

Διδάσκων : Αργύρης Καραπέτσας Καθηγητής Νευροψυχολογίας Νευρογλωσσολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Διδάσκων : Αργύρης Καραπέτσας Καθηγητής Νευροψυχολογίας Νευρογλωσσολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας 1 Η ορθογραφία ως σύνθετη μηχανιστική δεξιότητα. 2 Η εκμάθηση της γραφής αποτελεί ένα από τα πιο σημαντικά

Διαβάστε περισσότερα

1.1 ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΕΝΔΕΧΟΜΕΝΑ

1.1 ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΕΝΔΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ : ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΕΣ. ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΕΝΔΕΧΟΜΕΝΑ Αιτιοκρατικό πείραμα ονομάζουμε κάθε πείραμα για το οποίο, όταν ξέρουμε τις συνθήκες κάτω από τις οποίες πραγματοποιείται, μπορούμε να προβλέψουμε με

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση προφορικού λόγου

Κατανόηση προφορικού λόγου Κατανόηση προφορικού λόγου Επίπεδο Γ Δεύτερη διδακτική πρόταση Μυθολογία Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα-στόχος: Διδακτικός στόχος: Στρατηγικές: Υλικό: Ενσωμάτωση δραστηριοτήτων: 1 διδακτική ώρα έφηβοι και

Διαβάστε περισσότερα

ΙΟΝΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΟΛΗ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ-ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΞΕΝΩΝ ΓΛΩΣΣΩΝ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ ΕΙΔΙΚΕΥΣΕΙΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ

ΙΟΝΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΟΛΗ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ-ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΞΕΝΩΝ ΓΛΩΣΣΩΝ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ ΕΙΔΙΚΕΥΣΕΙΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ ΙΟΝΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΟΛΗ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ-ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΞΕΝΩΝ ΓΛΩΣΣΩΝ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ Ακαδ. έτος 015-016 ΕΙΔΙΚΕΥΣΕΙΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΛΩΣΣΕΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ, ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΝΕΑΣ ΓΕΝΙΑΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ, ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΝΕΑΣ ΓΕΝΙΑΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ, ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΝΕΑΣ ΓΕΝΙΑΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ Δ.Ι.Ε.Κ. ΠΑΤΡΑΣ ΚΑΘΗΚΟΝΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗ ΕΤΟΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ 2015-2016

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΠΨ (ισχύει για τους εισαχθέντες φοιτητές από το ακαδημαϊκό έτος 2010-2011)

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΠΨ (ισχύει για τους εισαχθέντες φοιτητές από το ακαδημαϊκό έτος 2010-2011) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΠΨ (ισχύει για τους εισαχθέντες φοιτητές από το ακαδημαϊκό έτος 2010-2011) A. Διάρθρωση Προγράμματος Μαθματα Φιλοσοφίας: 7 ( υποχρεωτικά + 2 επιλεγόμενα) Μαθματα Παιδαγωγικς: 8 ( υποχρεωτικά

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Ενδοϋπηρεσιακής Επιμόρφωσης εκπαιδευτικών, Εκπαιδευτικών Ψυχολόγων και εκπαιδευτικών Συμβουλευτικής και Επαγγελματικής Αγωγής

Πρόγραμμα Ενδοϋπηρεσιακής Επιμόρφωσης εκπαιδευτικών, Εκπαιδευτικών Ψυχολόγων και εκπαιδευτικών Συμβουλευτικής και Επαγγελματικής Αγωγής Πρόγραμμα Ενδοϋπηρεσιακής Επιμόρφωσης εκπαιδευτικών, Εκπαιδευτικών Ψυχολόγων και εκπαιδευτικών Συμβουλευτικής και Επαγγελματικής Αγωγής 21-22 Μαρτίου 2014, Λευκωσία 16-17 Μαΐου 2014, Λεμεσός Η αξιολόγηση

Διαβάστε περισσότερα

Η εκμάθηση μιας δεύτερης/ξένης γλώσσας. Ασπασία Χατζηδάκη, Επ. Καθηγήτρια Π.Τ.Δ.Ε 2011-12

Η εκμάθηση μιας δεύτερης/ξένης γλώσσας. Ασπασία Χατζηδάκη, Επ. Καθηγήτρια Π.Τ.Δ.Ε 2011-12 Η εκμάθηση μιας δεύτερης/ξένης γλώσσας Ασπασία Χατζηδάκη, Επ. Καθηγήτρια Π.Τ.Δ.Ε 2011-12 Βασικοί όροι και έννοιες- Δεύτερη # Ξένη γλώσσα Δεύτερη γλώσσα είναι οποιαδήποτε γλώσσα κατακτά ή μαθαίνει ένα άτομο

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Γερμανικής Γλώσσας και Φιλολογίας. ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ (Συνοπτικός) ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2015/16

Τμήμα Γερμανικής Γλώσσας και Φιλολογίας. ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ (Συνοπτικός) ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2015/16 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Εθνικόν και Καποδιστριακόν Πανεπιστήμιον Αθηνών Τμήμα Γερμανικής Γλώσσας και Φιλολογίας ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ (Συνοπτικός) ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2015/16 ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΣΠΟΥΔΩΝ O ελάχιστος χρόνος φοίτησης,

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Αγαθοπούλου Θεωρία: Στόχος δραστηριότητας: Περίσταση: Επίπεδο: Πιθανή διάρκεια: Διδακτικό υλικό:

Ελένη Αγαθοπούλου Θεωρία: Στόχος δραστηριότητας: Περίσταση: Επίπεδο: Πιθανή διάρκεια: Διδακτικό υλικό: Ελένη Αγαθοπούλου Θεωρία: Η προσέγγιση που ακολουθείται είναι επικοινωνιακή, καθώς χρησιμοποιεί την τεχνική των «κενών πληροφορίας» (π.χ. Richards 2006: 17). Συγκεκριμένα, οι μαθητές/ήτριες πρέπει να συμπληρώσουν

Διαβάστε περισσότερα

109 Φιλολογίας Αθήνας

109 Φιλολογίας Αθήνας 109 Φιλολογίας Αθήνας Σκοπός Τα Τμήματα Φιλολογίας σκοπό έχουν να αναδεικνύουν επιστήμονες ικανούς να ερευνούν τον αρχαίο ελληνικό, βυζαντινό και νεοελληνικό κόσμο, όπως αυτός εκφράζεται μέσα από τα φιλολογικά,

Διαβάστε περισσότερα

Προβλήματα ομιλίας στην παιδική ηλικία

Προβλήματα ομιλίας στην παιδική ηλικία Προβλήματα ομιλίας στην παιδική ηλικία Το μικρό μας δεν μιλάει όπως τα άλλα παιδιά της ηλικίας του. Τι μπορεί να συμβαίνει; Το κοινωνικό περιβάλλον, οι συνθήκες ζωής, και οι παραδόσεις επηρεάζουν θετικά

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Ελληνικού Πολιτισμού ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΩΣ ΞΕΝΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ

Κέντρο Ελληνικού Πολιτισμού ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΩΣ ΞΕΝΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Κέντρο Ελληνικού Πολιτισμού ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΩΣ ΞΕΝΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Το Κέντρο Ελληνικού Πολιτισμού www.hcc.edu.gr οργανώνει από το 2000 σε σταθερή βάση, κάθε φθινόπωρο, άνοιξη

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Μάθηση και γνώση: μια συνεχής και καθοριστική αλληλοεπίδραση Αντώνης Λιοναράκης Στην παρουσίαση που θα ακολουθήσει θα μιλήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

Σταυρούλα Τσιπλάκου Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Ελληνική Γλώσσα και Λογοτεχνία Ανοικτό Πανεπιστήμιο Κύπρου stavroula.tsiplakou@ouc.ac.

Σταυρούλα Τσιπλάκου Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Ελληνική Γλώσσα και Λογοτεχνία Ανοικτό Πανεπιστήμιο Κύπρου stavroula.tsiplakou@ouc.ac. Σταυρούλα Τσιπλάκου Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Ελληνική Γλώσσα και Λογοτεχνία Ανοικτό Πανεπιστήμιο Κύπρου stavroula.tsiplakou@ouc.ac.cy 2 ο Π α γ κ ύ π ρ ι ο Σ υ ν έ δ ρ ι ο, 29 Ν ο ε μ β ρ ί ο υ 2 0 1 4,

Διαβάστε περισσότερα

ζεύγος «Β - Δ». ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΊΔΡΥΜΑ ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία

ζεύγος «Β - Δ». ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΊΔΡΥΜΑ ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΊΔΡΥΜΑ ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Θέμα : «Φωνολογική διαταραχή και υλικό παρέμβασης για το ζεύγος «Β - Δ». Επιβλέπων Καθηγητής

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΝΑΛΥΣΗ, ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΣΕ 15 ΠΑΙΔΙΑ ΗΛΙΚΙΑΣ 3 ΕΩΣ 8 ΕΤΩΝ» ΜΙΚΡΟΒΑ ΕΙΡΗΝΗ-ΒΑΡΒΑΡΑ Α.Μ.9133

«ΑΝΑΛΥΣΗ, ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΣΕ 15 ΠΑΙΔΙΑ ΗΛΙΚΙΑΣ 3 ΕΩΣ 8 ΕΤΩΝ» ΜΙΚΡΟΒΑ ΕΙΡΗΝΗ-ΒΑΡΒΑΡΑ Α.Μ.9133 ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΙΩΑΝΝΙΝΑ «ΑΝΑΛΥΣΗ, ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΣΕ 15 ΠΑΙΔΙΑ ΗΛΙΚΙΑΣ 3 ΕΩΣ 8 ΕΤΩΝ» ΜΙΚΡΟΒΑ ΕΙΡΗΝΗ-ΒΑΡΒΑΡΑ Α.Μ.9133 ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2009 ΟΡΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015*

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015* ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015* ΔΕΥΤΕΡΑ 19/1 ΤΡΙΤΗ 20/1 ΤΕΤΑΡΤΗ 21/1 ΠΕΜΠΤΗ 22/1 ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 23/1 ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ ΕΥΓΕΝΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Πέντε Προτάσεις Αντιμετώπισης των υσκολιών στην Ανάγνωση

Πέντε Προτάσεις Αντιμετώπισης των υσκολιών στην Ανάγνωση Πέντε Προτάσεις Αντιμετώπισης των υσκολιών στην Ανάγνωση Tο φαινόμενο της ανάγνωσης προσεγγίζεται ως ολική διαδικασία, δηλαδή ως λεξιλόγιο, ως προφορική έκφραση και ως κατανόηση. ημήτρης Γουλής Πρώτη Πρόταση

Διαβάστε περισσότερα

Μαθησιακές υσκολίες (Πηγή : http://mariaskokou.wordpress.com ) Μιλώντας για τη δυσλεξία Έχει ϖεράσει ϖάνω αϖό ένας αιώνας αϖό την ϖρώτη ϖεριγραφή ενός ϖεριστατικού δυσλεξίας. O γιατρός W.Pringle Morgan

Διαβάστε περισσότερα

Γνωστική Ψυχολογία ΙΙ (ΨΧ 05) Γλώσσα (3)

Γνωστική Ψυχολογία ΙΙ (ΨΧ 05) Γλώσσα (3) Γνωστική Ψυχολογία ΙΙ (ΨΧ 05) Γλώσσα (3) Δυσκολίες στην ανάγνωση Τα θεωρητικά μέρη του δικτύου οπτικής αναγνώρισης λέξεων και οι εκτιμώμενες θέσεις τους στο αριστερό ημισφαίριο του εγκεφάλου του έμπειρου

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ

ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ Τομέας Έρευνας ΚΕΘΕΑ Η ποιοτική έρευνα επιχειρεί να περιγράψει, αναλύσει, κατανοήσει, ερμηνεύσει κοινωνικά φαινόμενα, έννοιες ή συμπεριφορές επιχειρεί να απαντήσει το γιατί

Διαβάστε περισσότερα

Προπτυχιακό πρόγραμμα σπουδών Τμήματος Φιλολογίας. Φιλοσοφική Σχολή. Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης

Προπτυχιακό πρόγραμμα σπουδών Τμήματος Φιλολογίας. Φιλοσοφική Σχολή. Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Προπτυχιακό πρόγραμμα σπουδών Τμήματος Φιλολογίας Φιλοσοφική Σχολή Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης ΚΛΑΣΙΚΕΣ ΣΠΟΥΔΕΣ ΚΟΡΜΟΣ [111 ECTS] ΜΝΕΣ ΓΛΩΣΣΟΛΟΓΙΑ ΚΛΑΣΙΚΕΣ ΣΠΟΥΔΕΣ ΜΝΕΣ ΓΛΩΣΣΟΛΟΓΙΑ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

2 Χωρίς φυσικά να παραγνωρίζεται η σημασία των

2 Χωρίς φυσικά να παραγνωρίζεται η σημασία των Κεφάλαιο 1 Φωνητική Άγγελος Λέγγερης 1.1. Εισαγωγή Η φωνητική είναι ο κλάδος της γλωσσολογίας που ασχολείται με τη μελέτη των ήχων που παράγει ο άνθρωπος, κάθε άνθρωπος ανεξαρτήτως της γλώσσας που ομιλεί,

Διαβάστε περισσότερα

κατανόηση διαλόγου, συμπλήρωση ερωτηματολογίου 1 φωτοτυπία ανά μαθητή με το ερωτηματολόγιο παραγωγή προφορικού λόγου, παραγωγή γραπτού λόγου

κατανόηση διαλόγου, συμπλήρωση ερωτηματολογίου 1 φωτοτυπία ανά μαθητή με το ερωτηματολόγιο παραγωγή προφορικού λόγου, παραγωγή γραπτού λόγου Κατανόηση προφορικού λόγου Επίπεδο Α (αρχάριο) Τρίτη διδακτική πρόταση Συνέντευξη στο δρόμο Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα-στόχος: Διδακτικός στόχος: Στρατηγικές: Υλικό: Ενσωμάτωση δραστηριοτήτων: 1-2 διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΣΠΟΥ ΕΣ ΑΚΑ ΗΜΑΙΚΟΙ ΤΙΤΛΟΙ

ΣΠΟΥ ΕΣ ΑΚΑ ΗΜΑΙΚΟΙ ΤΙΤΛΟΙ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ της Ελένης Ανδρεϊτσένκο διδάκτορος της Ρωσικής φιλολογίας Γεννήθηκε στις 13.04.1982 (Αλµάτυ, Καζαχστάν). Επάγγελµα: διδάσκουσα του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστηµίου Αθηνών. Κατά τα ακαδηµαϊκά

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑΞΗ Γ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ από τη δασκάλα Στέλλα Σάββα Παττίδου

ΤΑΞΗ Γ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ από τη δασκάλα Στέλλα Σάββα Παττίδου ΤΑΞΗ Γ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ από τη δασκάλα Στέλλα Σάββα Παττίδου ΚΕΙΜΕΝΙΚΟ ΕΙΔΟΣ:ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ Θέμα: Περιγραφή προσώπου Τίτλος: «ο παππούς μου» Α. ΠΡΟΣΥΓΓΡΑΦΙΚΟ ΣΤΑΔΙΟ 1. Φάση Αυθεντικοποίησης (3Χ40 λεπτά) Προβληματισμός

Διαβάστε περισσότερα

Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής

Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής Ο Μικρός Πρίγκιπας έφτασε στη γη. Εκεί είδε μπροστά του την αλεπού. - Καλημέρα, - Καλημέρα, απάντησε ο μικρός πρίγκιπας, ενώ έψαχνε να βρει από πού ακουγόταν η

Διαβάστε περισσότερα

Σχέδιο Μαθήµατος: Πολυκάναλη Ηχογράφηση στο Audacity

Σχέδιο Μαθήµατος: Πολυκάναλη Ηχογράφηση στο Audacity Σχέδιο Μαθήµατος: Πολυκάναλη Ηχογράφηση στο Audacity Θεµατική Ενότητα: Μουσική Τεχνολογία Τάξη: Β Γυµνασίου Διάρκεια: 2 περίοδοι Καθηγητής: Σκοπός Με το συγκεκριµένο µάθηµα οι µαθητές θα γνωρίσουν την

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ. Μάθημα 1 ο : Εισαγωγή στην γλωσσική τεχνολογία. Γεώργιος Πετάσης. Ακαδημαϊκό Έτος: 2012 2013

ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ. Μάθημα 1 ο : Εισαγωγή στην γλωσσική τεχνολογία. Γεώργιος Πετάσης. Ακαδημαϊκό Έτος: 2012 2013 ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ Μάθημα 1 ο : Εισαγωγή στην γλωσσική τεχνολογία Γεώργιος Πετάσης Ακαδημαϊκό Έτος: 2012 2013 ΤMHMA MHXANIKΩΝ Η/Υ & ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ, Πανεπιστήμιο Πατρών, 2012 2013 Τι είναι η γλωσσική τεχνολογία;

Διαβάστε περισσότερα

Διαγνωστικά δοκίμια ελληνομάθειας για Γυμνάσια & Λύκεια /Τεχνικές Σχολές

Διαγνωστικά δοκίμια ελληνομάθειας για Γυμνάσια & Λύκεια /Τεχνικές Σχολές Πρόγραμμα Εκμάθησης της Ελληνικής ως δεύτερης /ξένης γλώσσας στη Μέση Εκπαίδευση Διαγνωστικά δοκίμια ελληνομάθειας για Γυμνάσια & Λύκεια /Τεχνικές Σχολές Σεπτέμβριος 2011 {επιμ. παρουσίασης: Μαρία Παπαλεοντίου,

Διαβάστε περισσότερα

Προς τους κ. Γονείς των μαθητών/τριών μας Η ΓΑΛΛΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΣΤΟ ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ Ν. ΣΜΥΡΝΗΣ

Προς τους κ. Γονείς των μαθητών/τριών μας Η ΓΑΛΛΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΣΤΟ ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ Ν. ΣΜΥΡΝΗΣ ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΝΕΑΣ ΣΜΥΡΝΗΣ Εκπαιδευτήριο «ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΣ ΣΜΥΡΝΗΣ» σχολικό έτος 2014-2015 Αγαπητοί Γονείς, Προς τους κ. Γονείς των μαθητών/τριών μας Η ΓΑΛΛΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΣΤΟ ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ Ν. ΣΜΥΡΝΗΣ Με την

Διαβάστε περισσότερα

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα.

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα. Ήρθε ένας νέος μαθητής στην τάξη. Όλοι τον αποκαλούν ο «καινούριος». Συμφωνείς; 1 Δεν είναι σωστό να μη φωνάζουμε κάποιον με το όνομά του. Είναι σαν να μην τον αναγνωρίζουμε. Σωστά. Έχει όνομα και με αυτό

Διαβάστε περισσότερα

3 η Ενότητα. Φωνητική παραγωγή

3 η Ενότητα. Φωνητική παραγωγή 3 η Ενότητα Φωνητική παραγωγή 1. Εισαγωγή Η φωνητική παραγωγή αρχίζει με τη γέννηση του βρέφους. Η φωνητική οδός του παιδιού κατά τη γέννησή του ομοιάζει πολύ περισσότερο με αυτή ενός πιθήκου παρά ενός

Διαβάστε περισσότερα

133 Γαλλικής Γλώσσας και Φιλολογίας Θεσσαλονίκης

133 Γαλλικής Γλώσσας και Φιλολογίας Θεσσαλονίκης 133 Γαλλικής Γλώσσας και Φιλολογίας Θεσσαλονίκης Σκοπός Το Τμήμα έχει σκοπό να προσφέρει στους φοιτητές του τις απαραίτητες γνώσεις της Γαλλικής γλώσσας, λογοτεχνίας, και του γαλλικού πολιτισμού, αλλά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΤΟΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ (ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2010-ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2010) ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΠΩΣ ΜΑΘΑΙΝΩ

ΑΥΤΟΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ (ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2010-ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2010) ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΠΩΣ ΜΑΘΑΙΝΩ ΑΥΤΟΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ (ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2010-ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2010) ΟΝΟΜΑ: TMHMA: γ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: ΔΙΔΑΣΚΟΥΣΕΣ: ΛΟΥΓΙΑΚΗ - ΜΑΞΙΜΙΑΔΗ Μπορώ να κατανοήσω την εκφώνηση μιας ερώτησης; ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΠΩΣ ΜΑΘΑΙΝΩ Μπορώ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΩΣΣΑ Γ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ. Πέτρος Κλιάπης 3η Περ. Ημαθίας

ΓΛΩΣΣΑ Γ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ. Πέτρος Κλιάπης 3η Περ. Ημαθίας ΓΛΩΣΣΑ Γ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Πέτρος Κλιάπης 3η Περ. Ημαθίας ΗΔομή του Εκπαιδευτικού Υλικού Για τη διδασκαλία της Γλώσσας στην Γ τάξη του Δημοτικού χρησιμοποιείται το παρακάτω υλικό: Βιβλίο του Μαθητή, 3 τεύχη (240

Διαβάστε περισσότερα