ΙΔΙΑΙΤΕΡΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΣΥΜΦΩΝΩΝ ΤΟΥ ΡΩΣΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΚΑΙ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥΣ ΣΕ ΕΛΛΗΝΕΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΙΔΙΑΙΤΕΡΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΣΥΜΦΩΝΩΝ ΤΟΥ ΡΩΣΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΚΑΙ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥΣ ΣΕ ΕΛΛΗΝΕΣ"

Transcript

1 ΙΔΙΑΙΤΕΡΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΣΥΜΦΩΝΩΝ ΤΟΥ ΡΩΣΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΚΑΙ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥΣ ΣΕ ΕΛΛΗΝΕΣ Αικατερίνη ΠάππουΖουραβλιόβα Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας Abstract This paper presents a comparison between the consonant system of Russian and Modern Greek. Basic characteristics of the Russian phonetics are analyzed: the existence of palatal and nonpalatal consonants and their phonological interpretation, the existence of sibilant consonants and their absence in Modern Greek. We also deal with their classification as well as the reasons which can lead Greek students to mistakes. Finally, we give advice as regards their teaching in Modern Greek. 1. Εισαγωγή Η ανακοίνωση αυτή είναι ένα μέρος της έρευνας «Φωνητική φωνολογία της ρωσικής γλώσσας σε σύγκριση με τη νεοελληνική» (στα πλαίσια της διδασκαλίας της ρωσικής γλώσσας σε Έλληνες φοιτητές). Ο στόχος της εισήγησης είναι η σύγκριση των φωνητικών συστημάτων των δύο ινδοευρωπαϊκών γλωσσών. Η επιλογή του θέματος έγινε για τους παρακάτω λόγους: α) Μέχρι σήμερα στη γλωσσολογία δεν υπάρχει συγκριτική (αντιπαραθετική) ανάλυση της φωνητικήςφωνολογίας των δύο αναφερόμενων γλωσσών, β) Σε τρία πανεπιστήμια της Βόρειας Ελλάδας (Θεσσαλονίκη, ΚοζάνηΦλώρινα και Κομοτηνή), όπου διδάσκεται Γραμματική της ρωσικής γλώσσας ως υποχρεωτικό μάθημα, και στη Σχολή (ή Τμήμα) Σλαβικών Φιλολογιών του Πανεπιστημίου Αθηνών, που ελπίζουμε ότι θα λειτουργήσει από το Σεπτέμβριο 2008, είναι απαραίτητο να διδαχθεί και μάθημα «Φωνητική φωνολογία της ρωσικής γλώσσας (με στοιχεία σύγκρισης της ΚΝΕ)», γιατί, κατά τη γνώμη μας, η φωνητική είναι επίκεντρο όλων των επιπέδων της γλώσσας. Επομένως, όσο καλύτερα γνωρίζουν οι φοιτητές τη φωνητική και τη φωνολογία, τόσο πιο εύκολη γίνεται η εκμάθηση και η διδασκαλία της μορφολογίας της ρωσικής. γ) Τα πορίσματα της έρευνάς μας μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την εκμάθηση της ρωσικής γλώσσας από ελληνικό ακροατήριο, όχι μόνο στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση, δηλαδή σε Έλληνες φοιτητές, αλλά και σε διάφορα εκπαιδευτικά ιδρύματα της Ελλάδας, όπου σήμερα διδάσκεται. Να σημειώσουμε εδώ ότι τα τελευταία χρόνια έχει αυξηθεί το ενδιαφέρον για τη ρωσική. 813

2 Η μέθοδος που χρησιμοποιούμε στην έρευνά μας είναι η συγκριτική (αντιπαραθετική), με αφετηρία τη μητρική γλώσσα (ελληνική). Ο Ščerba, ιδρυτής της Φωνητικής Σχολής της Αγίας Πετρούπολης, έγραφε: «...ο μοναδικός τρόπος που μπορεί να εγγυηθεί για την εκμάθηση μιας ξένης γλώσσας χωρίς να υπάρχει διγλωσσία είναι να απομακρύνεσαι από τη μητρική σου γλώσσα» ( Ščerba 1947: 57, Reformatskij 1961β: 68). Στην έρευνά μας βασιζόμαστε στις εργασίες του Ρώσου γλωσσολόγου Gak (1983) και στις εργασίες των Ελλήνων γλωσσολόγων ΑναστασιάδηΣυμεωνίδη (2000), Πετρούνια (2002) και Σετάτου (1974). Για τις φωνολογικές διερμηνείες μας βασιζόμαστε στη θεωρία της Φωνολογικής Σχολής της Μόσχας (Αβανέσοβ 1956, Πανόβ 1979 και Ρεφορμάτσκιι 1961α, 1961β κ.ά). Το θέμα είναι πολύ εκτεταμένο. Για το λόγο αυτό θα αναφερθούμε σε δύο βασικές ιδιαιτερότητες που αφορούν δύο κατηγορίες των ρωσικών συμφώνων τα οποία απουσιάζουν στα ελληνικά και προκαλούν δυσκολίες: τα ουρανικοποιημένα και μη ουρανικοποιημένα σύμφωνα και τα παχιά συριστικά. 2. Γενική σύγκριση Όπως είναι γνωστό, η αντιπαραθετική μέθοδος δίνει τη δυνατότητα να ανιχνεύσουμε τις ομοιότητες και τις διαφορές δύο ή περισσότερων γλωσσών. Με βάση αυτή τη σύγκριση, σε συγχρονικό επίπεδο (χωρίς να επικαλούμαστε την ιστορία των γλωσσών), πρέπει να απαντήσουμε στις εξής ερωτήσεις: Α) Πόσα σύμφωνα υπάρχουν σε κάθε γλώσσα, το ποσοστό των συμφώνων σε κάθε σύστημα; Β) Ποια είναι η δομή του κάθε συμφωνικού συστήματος, τί ομοιότητες και τί διαφορές παρουσιάζει, από τί αποτελείται; Γ) Πως ταξινομούνται τα σύμφωνα σε κάθε γλώσσα (με ποια κριτήρια); Ποιες φωνητικές κατηγορίες υπάρχουν σε κάθε γλώσσα; Εδώ πιο σημαντικό ρόλο παίζουν οι διαφορές, παρά οι ομοιότητες, γιατί οι διαφορές συνήθως προκαλούν περισσότερες δυσκολίες. Το ποσοστό των συμφώνων στη ρωσική γλώσσα σε σύγκριση με τη νεοελληνική είναι διαφορετικό: Στα ρωσικά, υπάρχουν 34 συμφωνικά φωνήματα, σύμφωνα με τη θεωρία της Φωνολογικής Σχολής της Μόσχας (βλ. Avanésov 1956: 134, Reformátskij 1961b: 6771, Panóv 1979: 25) και 37, σύμφωνα με τη θεωρία της Φωνητικής Σχολής της Αγίας Πετρούπολης (Ščérba 1957: 13, Γραμματική της Ακαδημίας της Ρωσίας 1980: 79). Στα νεοελληνικά, το συμφωνικό σύστημα αποτελείται από 18 φωνήματα (Σετάτος 1974: 9 10, Πετρούνιας 2002: 461), ή 20 (Μιραμπέλ 1978: 15), ή 26 (Bakolas 1973: 19) (βλ. Πίνακα 1). 814

3 Πίνακας 1. Συγκριτικός πίνακας των συμφωνικών συστημάτων της ρωσικής και νεοελληνικής γλώσσας (τα ελληνικά σύμφωνα δίνονται με λατινικά σύμβολα, τα ρωσικάμε ρωσικά) κλειστά τριβόμενα προστριβόμενα Χ ε ι λ ι κ ά Γ λ ω σ σ ι κ ά Г у б н ы е Я з ы ч н ы е губногубные διχειλικά глух. звонкие άηχα ηχηρά губнозубн. χειλοδοντικά глух. звонкие άηχα ηχηρά межзубные μεσοδοντικά глух. звонкие άηχα ηχηρά зубные οδοντικά глух. зв. άηχα ηχηρά свистящие συριστικά глух. звонк. άηχα ηχηρά шипящие παχιά συριστ. глух. звонк. άηχα ηχηρά палатальные ουρανικά глух. звонк. άηχα ηχηρά заднеязычн. υπερωικά гл. зв. μη ουραν/να п б т д к г ουραν/να п б т д p b t d k g k g μη ουραν/να ф в с з ш ж х ουραν/να ф в c з ш : j f v θ δ s z x j x γ μη ουραν/να ц ουραν/να ч c(τς) tz(τζ) μη ουραν/να м н κλειστά ουραν/να м н ρινικά m n n πλευρικά παλλόμενα μη ουραν/να л ουραν/να л μη ουραν/να р ουραν/να р r l l 815

4 Η διαφορά στο ποσοστό στις δύο γλώσσες εξηγείται με την απουσία κοινής άποψης για τη φωνολογικότητα μερικών συμφώνων (σε κάθε γλώσσα διαφορετικά) στα ρωσικά και στα ελληνικά. Η διαφορά στο ποσοστό των ρωσικών συμφώνων εξηγείται με την απουσία μιας κοινής άποψης για τη φωνολογική σημασία των τριών υπερωικών μαλακών συμφώνων της ρωσικής [k ], [g ], [x ]. Οι εκπρόσωποι της Φωνολογικής Σχολής της Μόσχας δεν δέχονται αυτά τα υπερωικά σύμφωνα ως φωνήματα, τα ερμηνεύουν ως αλλόφωνα των σκληρών συμφώνων [k], [g], [x], γιατί στην ανάλυση δεν χρησιμοποιούν δάνειες λέξεις, τοπωνύμια και κύρια ονόματα. Ενώ οι επιστήμονες της Φωνολογικής Σχολής της Α. Πετρούπολης αναφέρουν και τέτοια παραδείγματα. 3. Ιδιαιτερότητες του ρωσικού συμφωνικού συστήματος σε σύγκριση με το νεοελληνικό Οι ιδιαιτερότητες του συμφωνικού συστήματος, σε σύγκριση με το νεοελληνικό είναι οι εξής: 3.1.Κατηγορία μαλακότηταςσκληρότητας Το πιο σημαντικό και το πιο δύσκολο για τους ξένους είναι η ύπαρξη της κατηγορίας μαλακότηταςσκληρότητας, σύμφωνα με την οποία στο ρωσικό σύστημα διακρίνονται 12 ζεύγη ουρανικοποιημένων (μαλακών) και μη ουρανικοποιημένων (σκληρών) συμφώνων: /p/ /p /, /b/ /b /, /f/ /f /, / v/ /v /, /s/ /s /, /z/ /z /, /t/ /t /, /d/ /d /, /m/ /m /, /n/ /n /, /r/ /r /, /l/ /l / (βλ. Πίνακα 2). Έτσι έχουμε 24 συμφωνικά φωνήματα, τα οποία αποκτούν ζεύγη μαλακότηταςσκληρότητας και σε κάθε ζεύγος το ένα σύμφωνο διαφοροποιείται από το άλλο με τη σκληρότητα ή τη μαλακότητα και αλλάζει τη σημασία της λέξης: π.χ., /t/ /t /: mat στρώμα mat μητέρα, όπου το /t/ εκτός από τα γνωστά του αρθρωτικά χαρακτηριστικά: οδοντικό, κλειστό, άηχο, χαρακτηρίζεται ακόμη και ως σκληρό (μη ουρανικοποιημένο) και το /t / ως μαλακό (ουρανικοποιημένο). Μόνο το γνώρισμα αυτό διαφοροποιεί τη σημασία των δύο λέξεων τα άλλα γνωρίσματα είναι κοινά, δηλαδή ίδια. Μπορούμε να αναφέρουμε και άλλα παραδείγματα, όπως: žar ζέστη žar τηγάνισε, luk κρεμμύδι l uk καταπακτή, pólka ράφι pól ka πόλκα (είδος χορού) κ.ά. 1 Εξαιρέσεις αποτελούν: τρία σύμφωνα /š/, /ž/, /ts/ που είναι σκληρά και δεν έχουν τα αντίστοιχα μαλακά καθώς και άλλα τρία σύμφωνα /č/, /šč/, /j/ που είναι μαλακά και δεν έχουν τα αντίστοιχα σκληρά (βλ. Αvanésov 1956: 170). Η διαφοροποίηση των σκληρών και μαλακών συμφώνων γίνεται σε ορισμένες περιπτώσεις που ονομάζονται δυναμικές θέσεις και είναι οι εξής: 1 Τα υπερωικά [к ], [г ], [х ] δεν αποκτούν ζεύγη μαλακότηταςσκληρότητας, γιατί, σύμφωνα με τη θεωρία της Φωνολογικής Σχολής της Μόσχας, την οποία και αντιπροσωπεύουμε, δεν υπολογίζονται ως ανεξάρτητα μαλακά φωνήματα επειδή δεν συναντώνται στο τέλος της λέξης, τα μαλακά [к ], [г ], [х ] είναι αλλόφωνα των σκληρών υπερωικών φωνημάτων [к], [г], [х] (Avanésov 1956: 170). 816

5 1. η θέση του συμφώνου στο τέλος της λέξης: p p : /glup/ /glup / κουτός βάθος f f : /praf/ /praf / δίκαιος διόρθωσε 2 t t : [brat] [brat ] αδερφός παίρνω s s : [os ] [os ] σφιγγών (γεν. πληθ.) άξονας n n : [von] [von ] εκεί (μόριο) βρώμα l l : [dal] [dal ] έδωσα το μακρινό μέρος κ.ά. 2. η θέση του συμφώνου πριν από τα φωνήεντα, εκτός από το [e]: p p : [pál tsy] [p ál tsy] δάχτυλα τελάρο (του κεντήματος) b b : [grubá] [grub á] άξεστη αγενώς (επίρρ.) f f : [grafý] [graf í] της στήλης γράφε v v : [val] [v al] ανάχωμα μαραμένος s s : [sádu] s ádu] στον κήπο θα καθίσω z z : [vzat] [vz at] πίσω παρμένος (μετ. επιθέτου) t t : [tuk ] [t uk] τουκ (επιφώνημα) δέμα d d : [vadý] [vad í] του νερού συνόδεψε l l : [luk] [l uk] κρεμμύδι καταπακτή m m : [mal] [m al] μικρός ζουλώ n n : [nos] [n os] μύτη κουβαλούσε r r : [kruk] [kr uk] κύκλος στροφή 3. πριν από τα υπερωικά και χειλικά σκληρά (για τα εμπροσθογλωσσικά): t t : [rétka] [rét ka] σπάνια ρεπάνι n n : [bánka] [bán ka] δοχείο μπανάκι m m : [turmán] [t ur má] περιστέρι φυλακή r r : [górka] [gór ka] βουναλάκι πικρό l l : [malvá] [mal vá] φήμη μολόχα (είδος φυτού 4. πριν από όλα τα σύμφωνα, εκτός από το [j] (για τα l l ): l l : [valná] [val ná] κήμα ελεύθερη [pólzat ] [pól za ] σέρνομαι όφελος, κέρδος Οι άλλες φωνητικές περιπτώσεις για τη μαλακότητασκληρότητα δεν είναι δυναμικές, δηλαδή σε άλλες περιπτώσεις δεν διαφοροποιούνται τα σύμφωνα με το γνώρισμα μαλακότηταςσκληρότητας (βλ. Avanésov, 1956: ). Στα ρωσικά υπάρχει ένα σύμφωνο / j / το οποίο είναι ουρανικό ηχηρό φώνημα και δεν έχει ζεύγος άηχου (βλ. Πίνακα 1). 2 Τα ηχηρά [b][b ], [v][v ], [d][d ], [z][z ], [g][g ], [ž] στο τέλος της λέξης υφίστανται αηχοποίηση, δεν συναντώνται, βλ. ΠάππουΖουραβλιόβα (2003). 817

6 Πίνακας 2. Συγκριτικός πίνακας κατανομής των [ j ] και [ į ] στα ρωσικά και στα νεοελληνικά Ρ ω σ ι κ ή γ λ ώ σ σ α Ν ε ο ε λ λ η ν ι κ ή γ λ ώ σ σ α Θέσεις Ορθογραφία Γράμματα Φωνητική Φθόγγοι Φωνολογία Φωνήματα Ορθογραφία Γράμματα Φωνητική Φθόγγοι Φωνολογία Φωνήματα 1. αρχή της λέξης ест τρώει [jest] / jest / γένος [jenos] / γenos / μπροστά από ёд ιώδιο [jot] / jod / γύρος [jiros] / γiros / Φωνήεν юг νότος [juk] / jug / γεια (σου) [ja] σου / γia (σου) яд δηλητήριο [jat] / jad / για (σένα) [ja] σένα / ia ( σένα) γιατρός [jatros] / γiatros 2. ανάμεσα σε струя ρεύμα [strujá] / struja / μαγιά [maja] / maγia / Φωνήεντα кую χαλκεύω [kujú] / kuju / τσαγιού [tsaju] / tsaγiu / моя δική μου [majá] / moja / μαγεία [majia] / maγia / 3. μετά από σύμφωνο лью χύνω [l ju] / l ju / 3.1.μπροστά από φωνήεν льёт χύνει [l jot] / l jot / στη θέση των Ь,Ъ (στα ρωσικά) съел έφαγε [s jel] / s jel / объять πιάνω [ab ját ] / ob jat / 3.2. μετά από παιδιά [peδįa] / peδia / σκληρό σύμφωνο =[peδja] t + i > į ή j παιδιού [peδįu] / peδiu / (στα ελληνικά) =[peδju] ψάρια [psarįa] / psaria / =[psarja] 3.3.μετά από άηχο φωτιά [fotįa] / fotia / t + i > į ή x (στα ελληνικά) =[fotx a] σπίτια [spitįa] =[spitx a] / spitia / 818

7 4. Σ + i + Φ 4.1.μετά από ηχηρό μπροστά από φωνήεν l + i > l n + i > n m + i > n ποιος [pįos] =[px os] μαλλιά κολιός μοιάζω [mal a] [kol os] [mn azo] / pios / /malia/ /kolios/ /miazo] 4.2.μετά από υπερωικό μπροστά από φωνήεν κιάλια τσαγιού [k ial a] [tsaγ u] /kialia/ /tsaγiu] 5. τέλος της λέξης 5.1.μετά από πισινό φωνήεν 5.2. μετά από μπροστινά i, e чай тупой старый сладкий свежий синий зданий лекций сильней морей пней дней врачей шалашей людей [čaį ] [tupóį ] [stáryį ] [slátk iį ] [sv éžyį ] [s ín iį ] [zdán iį ] [l éktsyį ] [s il n éį ] [mar éį ] [pn eį ] [dn eį ] [vračéį ] [šαλαšéį] [l ud éį] /čaj/ /tupoj/ /staryj/ /sladkij/ /sv eyij/ /s in ij/ /zdan ij/ /l ektsij/ /s il n éj/ /mor éj/ /pn ej/ /dn ej/ /vračej/ /šαλαšéj] [l ud éj] 819

8 Παρακάτω παρουσιάζουμε τη λειτουργία των σκληρών και μαλακών συμφώνων στο ρωσικό σύστημα και τη διδασκαλία τους: 1. Ο όρος μαλακό ή σκληρό σύμφωνο είναι γνωστός στους Έλληνες φοιτητές, επειδή και στα ελληνικά υπάρχουν μαλακά σύμφωνα (χιόνια, μαλλιά), όμως, όταν μαθαίνουν μια ξένη γλώσσα με την κατηγορία «μαλακότηταςσκληρότητας», χρειάζεται ξανά διευκρίνιση: τί θα πει μαλακότητα, τί άρθρωση έχουν τα μαλακά σύμφωνα σε σύγκριση με σκληρά, ποια είναι αυτή η διαφορά (πώς λειτουργεί η γλώσσα). Στα ρωσικά η μαλακότητα είναι συμπληρωματική άρθρωση της βασικής. Γι αυτό τα σύμφωνα μένουν οδοντικά (t, d, s, z, n, l κτλ, αλλά ουρανικοποιημένα και όχι ουρανικά, όπως στα ελληνικά τα [n ], [l ] είναι ουρανικά, γιατί η μαλακότητα εδώ ουράνωση είναι βασική άρθρωση. 2. Η φωνητική μελέτη των συμφώνων δεν είναι από μόνη της ικανή να ερμηνεύσει το φαινόμενο «μαλακότηταςσκληρότητας», γι αυτό είναι απαραίτητη η μελέτη ολόκληρου του φωνολογικού συστήματος για τον καθορισμό της θέσης τους. Χρειάζεται η σύγκριση όχι απομονωμένων συμφώνων που έχουν διαφορά και προκαλούν δυσκολίες, αλλά ολόκληρων κατηγοριών (Reformatskij 1961b: 69, Bryzgunova 1963: 11), χρειάζεται εξήγηση των συμφώνων σε όλο το σύστημα, πώς λειτουργούν τα σύμφωνα μεταξύ τους, τί σχέσεις έχουν. Σύμφωνα με τον Trubetskoj (1960: 59), «Το φωνολογικό σύστημα της οποιασδήποτε γλώσσας είναι σαν κόσκινο που κοσκινίζει όλα όσα λέμε». Τότε διακρίνονται ιδιαιτερότητες του κάθε φωνητικού συστήματος. Μερικές φoρές και αυτά τα φαινόμενα, τα οποία στην αρχή φαίνονται ως ίδια, γνωστά και απλά, πρέπει να τα αναλύσουμε, όχι μόνο σε φωνητικό, αλλά και σε φωνολογικό επίπεδο για να δούμε τη λειτουργία μέσα σε όλο το σύστημα. Έτσι, όπως αναφέραμε παραπάνω, μπορούν να φανούν στην προφορά ώς όμοια τα μαλακά και τα σκληρά σύμφωνα στα ρωσικά και στα ελληνικά, όμως στα ελληνικά δεν είναι τα ίδια σκληρά και τα ίδια μαλακά. Το πιο βασικό δεν είναι ο βαθμός σκληρότητας ή μαλακότητας, αλλά τί ρόλο διαδραματίζει η φωνητική αυτή διαφορά σε κάθε σύστημα. Π.χ. στα ελληνικά η σκληρότητα ή μαλακότητα των συμφώνων εξαρτάται από το φωνήεν που ακολουθεί το σύμφωνο: μπροστά από πισινά φωνήεντα προφέρονται σκληρά σύμφωνα (λάδι, λόγος, λουτρό), όμως μπροστά από μπροστινά φωνήεντα προφέρονται μαλακά σύμφωνα (χιόνι, χιόνια, χρόνια, μαλλιά, κιόλας). Στα ρωσικά σκληρά και μαλακά προφέρονται ανεξάρτητα από τη φωνητική «γειτονιά», δηλαδή στις ίδιες περιπτώσεις, στο τέλος της λέξης προφέρονται σκληρά και μαλακά. Αυτή η διαφορά στην προφορά παίζει σημαντικό ρόλο και στη διαφοροποίηση της σημασίας των δύο λέξεων (mel mel κιμωλία ξέρα, [úgal] [úgal ] γωνία κάρβουνο, b b : [byl] [byl ] ήταν αληθινή ιστορία, [šest] [šest ] έξι ο κοντός κ.ά. (βλ. παραπάνω τις θέσεις διαφοροποίησης). «Η αντίταξη των σκληρών και μαλακών συμφώνων δεν αποτελεί χαρακτηριστικό σε πολλές γλώσσες, στη ρωσική όμως φωνητική η αντίταξη αυτή είναι το πιο σημαντικό φαινόμενο, η βάση του ρωσικού φωνολογικού 820

9 συστήματος» (Reformatskij 1961a: 9). Κατά τον Vasiljev (1967: 47), «στην εκμάθηση της προφοράς των ρωσικών συμφώνων είναι απαραίτητο να δώσουμε όλη την προσοχή στη σωστή προφορά των μαλακών και σκληρών συμφώνων σε αυτά τα ελάχιστα ζεύγη μέσα σε αυτές τις διπλές λέξεις», όπως αναφέραμε παραπάνω. Γιατί «όταν τα προφέρουν έχοντας κατανοήσει τη σημασία των λέξεων, τότε καταλαβαίνουν τα λάθη που κάνουν». 3. Σύμφωνα με τις ιδιαιτερότητες της ρωσικής φωνητικής, πρώτα πρέπει να γίνει εκμάθηση των συμφώνων, συγκεκριμένα των μαλακών και σκληρών συμφώνων, και μετά των φωνηέντων. Βέβαια, όχι εντελώς ξεχωριστά από τα φωνήεντα, γιατί όλοι οι φθόγγοι λειτουργούν μαζί στη γλώσσα και αποτελούν ένα φωνητικό σύστημα. Στην εκμάθηση ωστόσο της προφοράς προτεραιότητα πρέπει να έχουν τα σύμφωνα (Reformatskij 1961a: 8 9, Vasiljev 1967: 46). 4. Το θέμα των μαλακών και σκληρών συμφώνων προτείνεται πριν από το θέμα «Ρωσικά φωνήεντα и [i] και ы [y] και η προφορά τους», γιατί το [y] εξαρτάται από τη σκληρότητα ή μαλακότητα του προηγουμένου συμφώνου. 5. Καλύτερα να προηγηθεί η διδασκαλία των άηχων και ηχηρών συμφώνων και μετά τα σκληρά και μαλακά σύμφωνα, επειδή το θέμα των άηχων και ηχηρών συμφώνων είναι γνωστό και πιο εύκολο για τους φοιτητές (υπάρχει και στα ελληνικά). 6. Επειδή το θέμα των σκληρών και μαλακών συμφώνων είναι πιο σημαντικό στο ρωσικό σύστημα, χρειάζεται να διδαχθεί ως ένα κεφάλαιο, χωρίς να χωριστεί σε τμήματα, και να περιέχει θεωρητικό και πρακτικό μέρος, με οπτικοακουστικά μηχανήματα. Κατά την άποψή μας, μερικά φωνολογικά στοιχεία πρέπει να διδαχθούν στην αρχή της εκμάθησης της ρωσικής, από το πρώτο έτος (στο πρώτο εξάμηνο), π.χ. η διαφορά φθόγγου και φωνήματος. Ακόμα μερικά στοιχεία από την ιστορία της εξέληξης της φωνολογίας ως επιστήμη. Π.χ.: Για πρώτη φορά η έννοια του φωνήματος ως γλωσσικής μονάδας, εμφανίζεται τον 4 ο αιώνα π.χ. Αναφέρεται από τον Έλληνα φιλόσοφο Αριστοτέλη, στο έργο του «Ποιητική». Το ονόμασε «στοιχείο», όμως ο Αριστοτέλης στο αναφερόμενο έργο του αποδεικνύει ότι οι ήχοι δεν είναι όλοι οι ίδιοι, υπάρχουν ήχοι που διαφοροποιούν τη σημασία της λέξης. Το είδος αυτό του ήχου ονόμασε στοιχείο. Και μόνο στη δεκαετία του 70, το 19 ο αιώνα, ο Καθηγητής κ. P. Uslar επιστρέφει στη θεωρία του Αριστοτέλη περί στοιχείων. Ύστερα από 10 χρόνια, οι Ρώσοι γλωσσολόγοι της σχολής του Καζάν κ.κ. I. Boduén de Kurtené και Ν. Kruševskij, χρησιμοποιούν τον όρο φώνημα και επεξεργάζονται τη θεωρία του φωνήματος. Εμφανίζεται νέα επιστήμη, η Φωνολογία (Trubetskoj, Jakobson). 7. Πρέπει ακόμη να σημειωθεί ο ρόλος της κατανομής των συμφώνων σε κάθε σύστημα, δηλαδή ποιά σκληρά και μαλακά σύμφωνα συναντώνται στην αρχή της λέξης, μέσα στην λέξη ανάμεσα στα φωνήεντα, μέσα στη λέξη μετά από φωνήεν προ συμφώνου και στο τέλος της λέξης. Υπάρχει ένας κανόνας. Στα ρωσικά δίπλα στο μαλακό σύμφωνο μπορεί να υπάρχει μόνο μαλακό σύμφωνο, ως αποτέλεσμα της υποχωρητικής αφομοίωσης: [n is t í] 821

10 κουβαλάω, [ras t í] μεγαλώνω, φυτρώνω, [jes t ] τρώω, υπάρχει, [z d es ] εδώ, [z d élat ] κάνω, [s n éju] μαζί της κτλ., στο ελληνικό φωνητικό σύστημα ωστόσο δεν λειτουργεί τέτοιος κανόνας. 8. Εξάρτηση των καταλήξεων των ονομάτων από το θέμα της λέξης: σκληρός χαρακτήρας + κατάληξη με πισινό αρχικό φωνήεν, π.χ. οργανική πτώση των ουσιαστικών: t + oį: kniga knigoį knigami βιβλίο με βιβλίο με βιβλία, dom dóma domá σπίτι στο σπίτι σπίτια όμως: μαλακός χαρακτήρας + κατάληξη με μπροστινό φωνήεν: t + eį: pés n a pés n eį pés n ami τραγούδι με τραγούδι με τραγούδια. Η λειτουργία των σκληρών και μαλακών συμφώνων επιδρά στα μορφήματα, στις καταλήξεις στην κίιση των ονομάτων. Η κατάληξη εξαρτάται από το αν τελειώνει το θέμα σε σκληρό ή μαλακό σύμφωνο: αν στην ονομαστική έχουμε σκληρό χαρακτήρα, τότε και στη γενική ή οργανική θα έχουμε κατάληξη με πισινό αρχικό φωνήεν: kn iga kn igoį kn igami, doská doskóį, brat brátom, dom dóma domá σπίτι στο σπίτι σπίτια, oknó oknóm, stol stolóm stolámi. Εάν στην ονομαστική έχουμε μαλακό χαρακτήρα, τότε και στην κλίση θα έχουμε κατάληξη με μπροστινό αρχικό φωνήεν: p és n a p és n eį p és n ami, kn as kn áz em kn az jámi πρίγκιπας με πρίγκιπα πρίγκιπες. (Για την προφορά και ορθογραφία των καταλήξεων των ονομάτων βλ. Zuravliova 2006: ) Παχιά συριστικά Στα ρωσικά υπάρχουν τα παχιά συριστικά š, ž, č, šč (βλ. Πίνακα 2). Η απουσία τους στα ελληνικά προκαλεί δυσκολίες στην προφορά και την ορθογραφία τους από τους Έλληνες. Το ζεύγη [š] [ž] διαφοροποιούνται μόνο με ηχηρότητα: το [š] είναι άηχο και το [ž] είναι ηχηρό, π.χ.: [šar] σφαίρα [žar] ζέστα, [šok] sok [žok] zok (είδος χορού), [šyt ] ράβω [žyt ] ζω. Τα άλλα τους γνωρίσματα είναι ίδια: παχιά συριστικά τριβόμενα μη ουρανικοποιημένα, δηλαδή είναι πάντα σκληρά και δεν έχουν ζεύγη μαλακά. Όταν το [ž] βρίσκεται στο τέλος της λέξης, γίνεται άηχο [š], όπως και τα άλλα 11 ζεύγη που διαφοροποιούνται ανάλογα με την παρουσία ή απουσία ηχηρότητας, π.χ.[naži] / noži / μαχαίρια, αλλά [noš] / nož / μαχαίρι, [ striži ] /striži / πετροχελίδονα, αλλά [striš] /striž / πετροχελίδονο, [straražá] /storoža / φύλακες, αλλά [stóraš] /storož / φύλακας κά. Το ηχηρό [ž], υφίσταται αηχοποίηση και δίπλα στα άηχα σύμφωνα ως αποτέλεσμα της υποχωρητικής αφομοίωσης, π.χ. [nóška] ποδαράκι, [krúška] κούπα, [kn íška] βιβλιοράκι, [lóška ] κουτάλι κ.ά Είδη λαθών Η ανάλυση των συμφώνων σε φωνητικό και φωνολογικό επίπεδο δίνει τη δυνατότητα να διακρίνουμε τα βασικά λάθη των φοιτητών. 822

11 1. Φωνολογικά λάθη, όταν ο φοιτητής δεν διακρίνει κάποια φωνήματα, συνήθως αυτά που απουσιάζουν στη μητρική του γλώσσα, π.χ.τα ουρανικοποιημένα /s//s /, /z/ /z /, /t/ /t /, /d/ /d /. 2. Αρθρωτικά λάθη, όταν ο φοιτητής δεν προφέρει σωστά κάποιους φθόγγους της ρωσικής που μοιάζουν με τους ελληνικούς φθόγγους, π.χ. το ρωσικό [ ts ] λίγο μαλακώνει και το προφέρει σαν το ελληνικό [τς]. Ή ο φοιτητής που γνωρίζει αρκετά καλά τα γαλλικά ή τα αγγλικά, προφέρει τα ρωσικά παχιά συριστικά [š ], [ž ] όχι ως σκληρά, αλλά λίγο τα μαλακώνει, με μπροστινή άρθρωση, π.χ.: τη λέξη «жизнь» ζωή την προφέρει με μαλακό [ž] [ž iz n ] και όχι με το σωστό [žyz n ] με σκληρό [ž] και μη μπροστινό [y], [šir ] πλάτος με μαλακό [š] αντί [šyr ] με σκληρό [š] και μη μπροστινό [y], ή δεν ξέρουν, ή ξεχνούν, ότι τα [š ], [ž ] είναι πάντα σκληρά. 3. Λάθη μικτού είδους που εξηγούνται με τη διαφορά στην άρθρωση φθόγγων και με διαφορά στο επίπεδο φωνολογίας των δύο γλωσσών. Εδώ ανήκει π.χ. η προφορά των ρωσικών [l], [l ], τα οποία έχουν, σε σύγκριση με τα ελληνικά [l], [λ] και διαφορετική άρθρωση, και φωνολογική σημασία. Από τη σύγκριση του συμφωνικού συστήματος της ρωσικής με την ελληνική μπορούμε να ξεχωρίσουμε τρεις κατηγορίες φθόγγων: α) τους παρόμοιους φθόγγους, τους οποίους εύκολα συνηθίζουν οι Έλληνες, π.χ. το [ts]: στα ρωσικά το [ts] είναι οδοντικό κλειστό ηχηρό και πάντα σκληρό, π.χ.: [tsar ] τσάρος, [ tsentr] κέντρο, [tsyrk] τσίρκο, [tsv et] χρώμα, [pál tsy] δάχτυλα, [at éts] πατέρας κτλ., το οποίο μοιάζει με τον ελληνικό φθόγγο [τς], που όμως στα ελληνικά δεν το δέχονται ως φώνημα μερικοί Έλληνες γλωσσολόγοι (π.χ. Σετάτος 1974), αν και έχει μικρή διαφορά που φαίνεται και στην προφορά. Η διαφορά αυτή δεν είναι σημαντική και δεν προκαλεί δυσκολίες στην κατανόηση. Κατά τη γνώμη μας δεν χρειάζονται ασκήσεις πάνω σ αυτό το θέμα. β) τους φθόγγους με μικρή (ή πολύ μικρή) διαφορά, η οποία δεν είναι πολύ σημαντική, π.χ. το ελληνικό [γ] υπερωικό ηχηρό που προφέρεται όπως και το ρωσικό [γ] μόνο σε μερικές λέξεις της παλαιοσλαβικής (γóspad i κύριε θεέ, bóγa του θεού, blaγadar á έξαιτίας, ευχαριστώντας κ.ά). Σε όλες τις άλλες περιπτώσεις και λέξεις προφέρεται ως υπερωικό κλειστό. Στα ρωσικά δεν υπάρχει κλειστό υπερωικό ηχηρό [γ] / γ /, δηλ. το ζεύγος του άηχου υπερωικού [χ]. γ) τους φθόγγους, οι οποίοι υπάρχουν μόνο στη ρωσική γλώσσα, δηλ. τα παχιά συριστικά š, ž, č, šč που απουσιάζουν στη νεοελληνική: šúba γούνα, šar υδρόγειος σφαίρα, šum θόρυβος, škúra δέρμα, mašína αυτοκίνητο, naš δικός μας, žár it τηγανίζω, žuk σκαθάρι, čas ώρα, vračí γιατροί, reč λόγος, ščúka λούτσος, tavárišč σύντροφος κτλ. Είναι διαφορετική όχι μόνο η άρθρωσή τους αλλά και η φωνολογική τους σημασία (šοκ žοκ σοκ, šαρ žαρ). 823

12 Με βάση αυτή την ταξινόμηση των φθόγγων των δύο φωνητικών συστημάτων, μπορούμε να διακρίνουμε δύο ομάδες λαθών όσον αφορά τα σύμφωνα: 1) Σημαντικά λάθη που αλλάζουν τη σημασία των λέξεων και δυσκολεύουν την κατανόηση του προφορικού και γραπτού λόγου ή προκαλούν δυσκολίες στην πρόσληψη και εμποδίζουν την ικανότητα αντίληψης. 2) Όχι σημαντικά λάθη. Στην πρώτη κατηγορία η προφορά με λάθος του συγκεκριμένου συμφώνου όχι μόνο διαστρέφει τη σημασία της λέξης, αλλά και χαλάει όλη την έννοια της πρότασης ή του κειμένου. Για τα λάθη αυτά χρειάζονται ειδικές ασκήσεις (προφορικές και γραπτές), συστηματική εργασία στην αίθουσα με τον καθηγητή καθώς και στο σπίτι με κασετόφωνο. Εδώ ανήκουν τα εξής λάθη: Εξαιτίας της λανθασμένης προφοράς των μαλακών συμφώνων υπάρχει σφάλμα όχι μόνο στη σημασία της λέξης, αλλά και στην κατανόηση της πρότασης, π.χ.: Οι δύο προτάσεις «Вижу этот угол (Βλέπω αυτή τη γωνία) και «Вижу этот уголь (Βλέπω αυτό το κάρβουνο) διαφοροποιούνται μόνο χάρη σε δύο λέξεις [úgol] και [úgol ], οι οποίες ξεχωρίζουν μόνο από δύο σύμφωνα: σκληρό [l] και μαλακό [l ]. Άλλο παράδειγμα είναι: On jest (Αυτός τρώει) On jes t (Αυτός υπάρχει, είναι). Λανθασμένη προφορά των παχιών συριστικών (προφέρουν [s] αντί [š] που απουσιάζει στα ελληνικά): Αντί «Он был в шоке [šóke]» (Έπαθε σοκ) προφέρουν «Он был в соке [sóke]» (Αυτός είναι βρεγμένος με χυμό). Προφέρουν [vas mí] του οχτώ αντί [vaz mí] πάρε λόγω της υποχωρητικής αφωμοίωσης στα ελληνικά, ηχηροποίηση του [σ] μπροστά από το ρινικό [μ] και χειλικό ηχηρό [β] (κόσμος, σβήνω). Στα ρωσικά μπροστά από τα σύμφωνα [μ], [β], τα άηχα και ηχηρά ξεχωρίζουν ([s mei] [z mei] δοκίμασε! των φιδιών, [s v er ] [z v er ] έλεγξε! θηρίο ). Στη δεύτερη κατηγορία ανήκουν αρκετά προφορικά λάθη που προκαλούνται εξαιτίας της άγνοιας του λεξιλογίου της ρωσικής και της λανθασμένης προφοράς των συμφώνων, όμως αυτών των συμφώνων που δεν αλλάζουν τη σημασία, την έννοια και δεν εμποδίζουν την κατανόηση. Αυτό γίνεται, όταν, π.χ.: δεν προφέρουν σωστά τα μαλακά σύμφωνα αλλά τα προφέρουν ως σκληρά, π.χ.: полька, расти, стена, больной, большой, мастер, здесь, злить, конь, боль, роль, мать κ.ά., δεν προφέρουν σωστά τα παχιά συριστικά: четыре, час, кончать, жизнь, широкий, шесть, машина, большой, свежий, жара, счастье, счёт, щука, ещё κ.ά. 824

13 προφέρουν την κατάληξη [ij] ως [ix.] λόγω απουσίας στα ρωσικά του άηχου ουρανικού [χ ] για το ηχηρό [j], π.χ. προφέρουν [s in ix] αντί [s in ij] μπλε, [l in ix] αντί [l in ij] των γραμμών, [trét ix] αντί [trét ij] τρίτος, [kr épk ix ] αντί [kr épk ij] γερός. 3 παράλειψη κάποιου συμφώνου λόγω απροσεξίας: διαβάζουν [rádat ] χωρίς [s ] αντί [rádas t ] χαρά, [n iv éska] χωρίς [ t ] αντί [n iv éstka] νύφη κτλ. Συνήθως τέτοια λάθη διορθώνονται γρήγορα και εύκολα. Τα γενικά λάθη όσον αφορά τα σύμφωνα είναι τα εξής: Α ομάδα: λάθη συμφώνων εξαιτίας της παρέμβασης της μητρικής γλώσσας: [zvat] αντί [svat] πεθερός, [svoj] αντί [svoj] δικός μου, [zvera] αντί [sfera] σφαίρα [voz mi] αντί [vos mi] του οχτώ, [kozmos] αντί [kosmos] κόσμος, [ix] αντί [ij] στις καταλήξεις των ονομάτων: [sin ix] αντί [s in ij] 4. Β ομάδα: λάθη που εξηγούνται με ιδιαιτερότητες του φωνητικού συστήματος της ρωσικής: š > s: [nasa (αντί naša) masina (αντί mašina) novaja] Το αυτοκίνητό μας είναι καινούριο ž > z: [z iz n (αντί žyz n ) prikrάsna] Η ζωή είναι ωραία č > ts: [ tsitaju xarasó] αντί [čitáju xarašó] Διαβάζω καλά šč > sts: [ ja stsás l if ] αντί [ ja ščás l if ] Είμαι τυχερός. Γ ομάδα: λάθη που γίνoνται εξαιτίας σύγχυσης μερικών συμφώνων και δεν εξηγούνται: Ο καθένας συγχέει τα δικά του σύμφωνα: γραφεί [zup] αντί [sup] σούπα. Λάθος στην προφορά προκαλεί λάθος και στη σημασιολογία και ορθογραφία: [zup] σημαίνει δόντι. 4. Συμπεράσματα Στο πλαίσιο της θεωρίας καταλήγουμε στα εξής συμπεράσματα: 1. Το συμφωνικό σύστημα των δύο προς σύγκριση γλωσσών διαφοροποιείται τόσο ποσοτικά όσο και ποιοτικά. 2. Στο ρωσικό φωνητικό σύστημα υπάρχουν ουρανικοποιημένα και μη ουρανικοποιημένα σύμφωνα. Η διάκριση αφορά ολόκληρο το συμφωνικό σύστημα. Στη νέα ελληνική συναντώνται μόνο ουρανικά, τα οποία αφορούν συγκεκριμένα σύμφωνα. 3. Στη ρωσική γλώσσα υπάρχει σειρά παχιών συριστικών, τα οποία απουσιάζουν από την ΚΝΕ. 4. Διαπιστώνονται διαφορετικές θέσεις στα συστήματα των δύο γλωσσών σε ό,τι αφορά την αηχοποίηση/ηχηροποίηση των συμφώνων. Στο πλαίσιο της διδασκαλίας της ρωσικής φωνητικής σε Έλληνες καταλήγουμε στα εξής συμπεράσματα: 3 Για τη φωνητική και φωνολογική ερμηνεία των φθόγγων [j] και [i] στα ρωσικά και νεοελληνικά βλ. Zuravliova 2007: , Πίνακα 1). 4 Για τις καταλήξεις των ρωσικών ονομάτων βλ. Zuravliova 2006:

14 1. Η διδασκαλία πρέπει να ξεκινά από τα ελάχιστα ζεύγη των ουρανικοποιημένων/μη ουρανικοποιημένων συμφώνων, διάκριση η οποία συμβάλλει και στη διδασκαλία των φωνηέντων [i] και [y]. 2. Σύμφωνα με την ταξινόμηση των λαθών που προτείναμε, είναι χρήσιμες και οι διάφορες φωνητικές ασκήσεις με αρχεία ήχου που θα εξηγούν τις αιτίες των λαθών και θα τα διορθώνουν. Βιβλιογραφία ΑναστασιάδηΣυμεωνίδη, Α. (2000) «Μορφολογική ανάλυση και η διδασκαλία της νεοελληνικής ορθογραφίας». Στο Ν. Αντωνοπούλου, Α. Τσαγγαλίδης και Μ. Μουμτζή (επιμ.), Η διδασκαλία της νέας ελληνικής ως ξένης/δεύτερης γλώσσας: αρχές, προβλήματα, προοπτικές, Πρακτικά διημερίδας, 23 Απριλίου 1999, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, Θεσσαλονίκη, σσ ΑναστασιάδηΣυμεωνίδη, Α., Α. Ζουραβλιόβα, Μ. Μητσιάκη & Γ. Φωτιάδου (2007) «Τα φωνολογικά λάθη στη διαγλώσσα των σλαβόφωνων μαθητών της ελληνικής ως δεύτερης/ξένης γλώσσας», 14 ο Διεθνές Συνέδριο: Εξελίξεις στην Έρευνα της Γλωσσικής Εκμάθησης και Διδασκαλίας, Ελληνική Εταιρία Εφαρμοσμένης Γλωσσολογίας (υπό έκδοση). Avanésov, R.I. (1956) Fonetika sovremennogo russkogo jazyka [Φωνητική της σύγχρονης ρωσικής γλώσσας] Мόσχα. Bryzgunova, E.A. (1963) Praktičeskaia fonetika i intonatsia russkoko jazyka [Πρακτική φωνητική και επιτονισμός της ρωσικής γλώσσας]. Μόσχα: Πανεπιστήμιο «Λομονόσοφ». Bakolas, D. D. (1973) Konsonantizm novogrečeskogo jazyka. Avtoreferat dissertatsii [Το σύστημα συμφώνων της νεοελληνικής. Περίληψη της διδακτορικής διατριβής]. Κίεβο. Zuravliova, E. F. (2006) Proiznošenije i orfografija okončanij russkih prilagatel nyh, poriadkovyh čislitel nyh i mestoimenij (k voprosu prepodavanija sovremennogo russkogo jazyka grečeskim studentam) [Προφορά και ορθογραφία των καταλήξεων των ρωσικών επιθέτων, των τακτικών αριθμητικών και των αντωνυμιών (στα πλαίσια της διδασκαλίας της ρωσικής σε Έλληνες φοιτητές). Πρακτικά του Διεθνούς Συνεδρίου με τίτλο: «Νεοτερισμοί στην έρευνα της ρωσικής γλώσσας, λογοτεχνίας και πολιτισμού. MAPRYAL 06. Πλόβντιβ. 31 Οκτωβρίου3 Νοεμβρίου 2006, Zuravliova, E. F. (2007) Fonetikofonologičeskaja inerpretatsija [j] i [i] v russkom i novogrečeskom jazykah. [Φωνητικήφωνολογική διερμηνεία των [j] και [i] στα ρωσικά και στα νεοελληνικά]. Πρακτικά του 3 ου Διεθνούς Συνεδρίου ερευνητών της ρωσικής γλώσσας με τίτλο: Ρωσική γλώσσα: ιστορικές τύχες και σύγχρονη κατάσταση. Πανεπιστήμιο «Λομονόσοφ», Μόσχα Μαρτίου 2007, Gak, V.G. (1983) Sravnitel naja tipologija frantsuzskogo i russkogo jazykov [Συγκριτική τυπολογία της γαλλικής και ρωσικής]. Μόσχα. Holton, D., P. Mackridge & I. PhilippakiWarburton. (2002) Γραμματική της Ελληνικής Γλώσσας. (Μτφρ. Β. Σπυρόπουλος). Αθήνα: Πατάκης. Mackridge, P. (1990) Η νεοελληνική γλώσσα. Περιγραφική ανάλυση της νεοελληνικής κοινής. Αθήνα: Πατάκης. Mirambel, A. (1978) Η νέα ελληνική γλώσσα. Περιγραφή και ανάλυση. Θεσσαλονίκη. Panov, M. V. (1979) Sovremennyij russkij jazyk. Fonetika. [Σύγχρονη ρωσική γλώσσα. Φωνητική]. Mόσχα. ΠάππουΖουραβλιόβα, Α. (2003) Κλειστά φωνήεντα και η προφορά τους στα ρωσικά και στα νεοελληνικά (στα πλαίσια της διδασκαλίας της Ρωσικής σε Έλληνες). Πρακτικά του 6 ου Διεθνούς Συνεδρίου Ελληνικής Γλωσσολογίας (Ρέθυμνο 1821 Σεπτεμβρίου 2003) (σε ηλεκτρονική μορφή). Πετρούνιας, Ε. (2002) Νεοελληνική γραμματική και συγκριτική («αντιπαραθετική») ανάλυση. Τόμος Α.Φωνητική και εισαγωγή στη φωνολογία. Μέρος Α : Θεωρία. Θεσσαλονίκη: Ζήτης. Reformatskij, A. A. (1961α) O nekotoryh trudnostiah obučenija proiznošeniju. V knige: Russkii jazyk dl a studentovinostrantsev [Για τις μερικές δυσκοκλίες της εκμάθησης της προφοράς. Στο βιβλίο: Ρωσική γλώσσα για τους ξένους φοιτητές]. Mόσχα, Reformatskij, A. A. (1961β) Fonologija na službe obučenija russkomu proiznošeniju [Φωνολογία στην εκμάθηση της προφοράς ρωσικής/ξένης γλώσσας]. Russkij jazyk v natsional noj škole. 6,

15 Russkaja Grammatika (1980) Russkaja Grammatika. Fonologija Udarenije. Intonatsija. Slovoobrazovanije. Morfologija. (Akademija nauk SSSR). [Ρωσική Γραμματική. Φωνολογια. Τόνος. Επιτονισμός. Παραγωγή λέξεων. Μορφολογία]. Ακαδημία της Ε.Σ.Σ.Δ. Tom 1. Мόσχα. Σετάτος, Μ. (1974) Φωνολογία της Κοινής Νεοελληνικής. Αθήνα: Παπαζήσης. Trubetskoj, N. S. (1960) Osnovy fonologii. [Αρχές της φωνολογίας]. Mόσχα. Vasiljev, A. I. (1967) Fonologia v protsesse obučenia russkomu proiznošeniju [Φωνολογία στη διάρκεια εκμάθησης της ρωσικής προφοράς (ως ξένης)]. Russkii jazyk za rubežom. 3,

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΛΟΓΟΥ ΚΑΙ ΑΚΟΗΣ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΛΟΓΟΥ ΚΑΙ ΑΚΟΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΛΟΓΟΥ ΚΑΙ ΑΚΟΗΣ Ενότητα 4: Χαρακτηριστικά της Ομιλίας Φωνητική και Φωνολογία (2ο Μέρος) Οκαλίδου Αρετή Τμήμα Εκπαιδευτικής και Κοινωνικής Πολιτικής Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Πώς μαθαίνουν οι μαθητές;

Πώς μαθαίνουν οι μαθητές; Τεχνικές για την καλλιέργεια δεξιοτήτων ανάγνωσης και γραφής Ευγενία Νιάκα Σχολική Σύμβουλος Πώς μαθαίνουν οι μαθητές; Οι μαθητές δεν απορροφούν «σαν σφουγγάρια», ούτε αποδέχονται άκριτα κάθε νέα πληροφορία.

Διαβάστε περισσότερα

ΥΛΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ ΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥΣ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΕΝΤΑΞΗΣ 4ΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΕΑΕ

ΥΛΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ ΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥΣ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΕΝΤΑΞΗΣ 4ΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΕΑΕ Λόγος & Ομιλία ΥΛΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ ΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥΣ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΕΝΤΑΞΗΣ 4 ΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΕΑΕ -ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2015- Σοφία Γεωργακάκου Νηπιαγωγός-Λογοπεδικός ΚΕΔΔΥ Δ ΑΘΗΝΑΣ sofia.georgakakou@yahoo.gr Τα όργανα της

Διαβάστε περισσότερα

Αρθρωτικές-Φωνολογικές διαταραχές Αποκατάσταση φωνημάτων /f/ - /v/

Αρθρωτικές-Φωνολογικές διαταραχές Αποκατάσταση φωνημάτων /f/ - /v/ Αρθρωτικές-Φωνολογικές διαταραχές Αποκατάσταση φωνημάτων /f/ - /v/ Φοιτήτρια : Τεκτονίδου Βαρβάρα (12871) Καθηγήτρια: Παίλα Νικολέτα T.E.I Ηπείρου, 2014 Ταξινόμηση φωνολογικών/αρθρωτικών διαταραχών Αναπτυξιαξή

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη περίπτωσης εργαλεία κοινωνικής δικτύωσης - MultiBlog. Ισπανική γλώσσα. 33 φοιτητές (ενήλικες > 25 ετών) και 2 εκπαιδευτικοί

Μελέτη περίπτωσης εργαλεία κοινωνικής δικτύωσης - MultiBlog. Ισπανική γλώσσα. 33 φοιτητές (ενήλικες > 25 ετών) και 2 εκπαιδευτικοί Μελέτη περίπτωσης εργαλεία κοινωνικής δικτύωσης - MultiBlog Σελίδα 1 μελέτη περίπτωσης πληροφορίες 1. Γενικές Πληροφορίες Πρόσβαση στο Πανεπιστήμιο για ενήλικες (ηλικία άνω 25 Επίπεδο (ηλικία των μαθητών)

Διαβάστε περισσότερα

Η φωνολογική επίγνωση. Ευφημία Τάφα

Η φωνολογική επίγνωση. Ευφημία Τάφα Η φωνολογική επίγνωση Ευφημία Τάφα Γλωσσική ανάπτυξη Κλάμα ή γέλιο (0-2 μηνών) Βαβίσματα (2-4 μηνών) Συγκεκριμένοι ήχοι (6 μηνών περίπου) Πρώτες λέξεις (1 ο έτος) Τηλεγραφικός λόγος (2 ο έτος) 1000 λέξεις

Διαβάστε περισσότερα

Επίπεδο: Πιθανή διάρκεια: Διδακτικό υλικό:

Επίπεδο: Πιθανή διάρκεια: Διδακτικό υλικό: Θεωρία: Η διδακτική πρόταση που ακολουθεί επικεντρώνεται στους ήχους /i/ και /e/, οι οποίοι δυσκολεύουν ιδιαίτερα τους αραβόφωνους μαθητές. Ο καθηγητής διδάσκει την προφορά ακολουθώντας τη μέθοδο της Παρουσίασης

Διαβάστε περισσότερα

Αξιότιμοι κυρίες και κύριοι, Αγαπητοί μου

Αξιότιμοι κυρίες και κύριοι, Αγαπητοί μου Αρχαία Ελληνική Γλώσσα: η βασική μέθοδος διδασκαλίας της Νεοελληνικής ως ξένης γλώσσας ΤΑΤΙΑ ΜΤΒΑΡΕΛΙΤΖΕ Υποψήφια διδάκτωρ του Ινστιτούτου Κλασσικής Φιλολογίας, Βυζαντινών και Νεοελληνικών Σπουδών του

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Γλωσσολογία Ι

Εισαγωγή στη Γλωσσολογία Ι ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Εισαγωγή στη Γλωσσολογία Ι Εισαγωγικά: τι είναι γλώσσα, τι είναι γλωσσολογία Διδάσκοντες: Επίκ. Καθ. Μαρία Λεκάκου, Λέκτορας Μαρία Μαστροπαύλου Άδειες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος 6 ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I 6 ΓΑΛ 170 e-french 6 ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής 6

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος 6 ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I 6 ΓΑΛ 170 e-french 6 ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής 6 πρώτο δεύτερο ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I ΓΑΛ 170 e-french ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής ΓΑΛ 104 Γραπτός λόγος II ΓΑΛ 111 Φωνητική ΓΑΛ 1 Από

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ Ονοματεπώνυμο εκπαιδευτικού: Γκουντέλα Βασιλική Ειδικότητα: Φιλόλογος (ΠΕ2) Σχολείο: 4 ο Γυμνάσιο Κομοτηνής Μάθημα: Αρχαία Ελληνικά Διάρκεια: 1 διδακτική

Διαβάστε περισσότερα

Η επιστήµη της Γερµανικής Φιλολογίας έχει ως αντικείµενο κυρίως την έρευνα και τη διδασκαλία της γερµανικής γλώσσας και λογοτεχνίας.

Η επιστήµη της Γερµανικής Φιλολογίας έχει ως αντικείµενο κυρίως την έρευνα και τη διδασκαλία της γερµανικής γλώσσας και λογοτεχνίας. Προσοχή: Το ακόλουθο πρόγραµµα σπουδών ισχύει για όσους έχουν εγγραφεί ΕΩΣ το ακαδ. έτος 2004 Αντικείµενο της Γερµανικής Φιλολογίας Η επιστήµη της Γερµανικής Φιλολογίας έχει ως αντικείµενο κυρίως την έρευνα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΜΑΛΙΑ ΑΡΒΑΝΙΤΗ, University of California, San Diego (UCSD)

ΑΜΑΛΙΑ ΑΡΒΑΝΙΤΗ, University of California, San Diego (UCSD) 1 APPENDIX I Εισαγωγικό Επίπεδο ΑΜΑΛΙΑ ΑΡΒΑΝΙΤΗ, University of California, San Diego (UCSD) ΠΡΟΦΟΡΑ ΚΑΙ ΕΠΙΤΟΝΙΣΜΟΣ Η επιτυχία της επικοινωνίας εξαρτάται από την ικανότητα να αντιλαμβάνεται κανείς τον

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΥΣΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ. Ονοματεπώνυμα: Ηλιάνα Στάμογλου, 4635

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΥΣΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ. Ονοματεπώνυμα: Ηλιάνα Στάμογλου, 4635 ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΥΣΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ Ονοματεπώνυμα: Ηλιάνα Στάμογλου, 4635 Γεωργία Φυντάνη, 4838 Μάθημα: Μαθησιακές Δυσκολίες Διδάσκων:

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΛΛΕΓΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Σχολικό έτος: ΤΜΗΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. Προτεινόμενος Προγραμματισμός κατά ενότητα

ΚΟΛΛΕΓΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Σχολικό έτος: ΤΜΗΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. Προτεινόμενος Προγραμματισμός κατά ενότητα ΚΟΛΛΕΓΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Σχολικό έτος: 202-203 ΤΜΗΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Προτεινόμενος Προγραμματισμός κατά ενότητα η Ενότητα Οι πρώτες μέρες σε ένα σχολείο Διδακτικές : 9

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΓΛΩΣΣΙΑ ΜΕ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΔΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΛΟΓΟΥ -ΟΜΙΛΙΑΣ ΚΑΙ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΔΥΣΚΟΛΙΩΝ : ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΚΑΙ ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ

ΔΙΓΛΩΣΣΙΑ ΜΕ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΔΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΛΟΓΟΥ -ΟΜΙΛΙΑΣ ΚΑΙ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΔΥΣΚΟΛΙΩΝ : ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΚΑΙ ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ ΔΙΓΛΩΣΣΙΑ ΜΕ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΔΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΛΟΓΟΥ -ΟΜΙΛΙΑΣ ΚΑΙ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΔΥΣΚΟΛΙΩΝ : ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΚΑΙ ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ Σπουδάστρια: Αθηνά Κατσαντώνη (9923) Εποπτεύων καθηγητής: κ ος Πέσχος Δημήτριος. Τριμελής

Διαβάστε περισσότερα

Δ Τάξη. Παρουσίαση της διεξαγωγής του μαθήματος της ΓΑΛΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ στο σχολείο μας

Δ Τάξη. Παρουσίαση της διεξαγωγής του μαθήματος της ΓΑΛΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ στο σχολείο μας ΒΙΒΛΙΑ : 1.Arthur et Lilou 1- Niveau 1- Delf A1 1- Cahier 2.Arthur et Lilou 1- Niveau 1- Delf A1 1- Livre de l élève (πωλούνται μαζί σε πακέτο ως σετ των εκδόσεων Trait d union). * Θα χρησιμοποιήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΦΩΝΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ & ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ

ΦΩΝΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ & ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Τ. Ε. Ι. ΠΑΤΡΑΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ & ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΦΩΝΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ & ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ιδάσκουσα : ρ. Αγγελική Κωτσοπούλου ΠΑΤΡΑ 2007-0 - ΕΝΟΤΗΤΑ 1 η Φωνολογία και φωνητική Στη γλωσσολογία

Διαβάστε περισσότερα

ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ. Παναγιώτης Δεμέστιχας Στέλλα Γκανέτσου

ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ. Παναγιώτης Δεμέστιχας Στέλλα Γκανέτσου ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Παναγιώτης Δεμέστιχας Στέλλα Γκανέτσου ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Συγγραφείς: Παναγιώτης Δεμέστιχας, Στέλλα Γκανέτσου Υπεύθυνη Παραγωγής: Φωτεινή

Διαβάστε περισσότερα

Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ48 / Ελληνική Γλώσσα και Γλωσσολογία

Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ48 / Ελληνική Γλώσσα και Γλωσσολογία Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ48 / Ελληνική Γλώσσα και Γλωσσολογία Σχολή ΣΑΚΕ Σχολή Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών Πρόγραμμα Σπουδών ΕΛΠ Σπουδές στον Ελληνικό Πολιτισμό Θεματική Ενότητα ΕΛΠ48 Ελληνική

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ: ΦΩΝΗΤΙΚΗ

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ: ΦΩΝΗΤΙΚΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ: ΦΩΝΗΤΙΚΗ Κώστας Δ. Ντίνας ΦΛΩΡΙΝΑ Σκοπός του µαθήµατος Γνωριµία µε βαθύτερες πτυχές της δοµής και της λειτουργίας των γλωσσών και ιδιαίτερα της νέας ελληνικής. Κατανόηση της φωνητικής,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 6 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 26-2-2015 (2 Ο ΜΑΘΗΜΑ)

ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 6 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 26-2-2015 (2 Ο ΜΑΘΗΜΑ) ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 6 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 26-2-2015 (2 Ο ΜΑΘΗΜΑ) Σωτηρία Τζιβινίκου Λέκτορας ΠΤΕΑ Γραφικός χώρος

Διαβάστε περισσότερα

Δυσλεξία και Ξένη Γλώσσα

Δυσλεξία και Ξένη Γλώσσα Δυσλεξία και Ξένη Γλώσσα Βιβέτα Λυμπεράκη Ξένια Κωνσταντινοπούλου Καθηγήτριες αγγλικών ειδικής αγωγής Ποιοί μαθητές αναμένεται να αντιμετωπίσουν δυσκολία στις ξένες γλώσσες Μαθητές που: παρουσιάζουν δυσκολίες

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη γλωσσικών δεξιοτήτων στο νηπιαγωγείο: Διδακτικές προσεγγίσεις του προφορικού λόγου ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ

Ανάπτυξη γλωσσικών δεξιοτήτων στο νηπιαγωγείο: Διδακτικές προσεγγίσεις του προφορικού λόγου ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ Ανάπτυξη γλωσσικών δεξιοτήτων στο νηπιαγωγείο: Διδακτικές προσεγγίσεις του προφορικού λόγου ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ 1. Εισαγωγή: Γλωσσική ανάπτυξη και διδασκαλία Τι είναι γλωσσική ανάπτυξη: τι μαθαίνει το

Διαβάστε περισσότερα

Αντώνης Μποτίνης 1. 3 International Phonetic Association. Η Διεθνής Φωνητική Εταιρία διατηρεί ιστοσελίδα στη

Αντώνης Μποτίνης 1. 3 International Phonetic Association. Η Διεθνής Φωνητική Εταιρία διατηρεί ιστοσελίδα στη Αντώνης Μποτίνης 1 Εισαγωγή Η γλώσσα αποτελεί το πρώτιστο μέσον επικοινωνίας του ανθρώπου διαχρονικά, είτε πρόκειται για την προφορική είτε για τη γραπτή μορφή της. Θα πρέπει όμως να επισημάνουμε αφενός

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η καλλιέργεια της ικανότητας για γραπτή έκφραση πρέπει να αρχίζει από την πρώτη τάξη. Ο γραπτός λόγος χρειάζεται ως μέσο έκφρασης. Βέβαια,

Διαβάστε περισσότερα

Φωνολογική Ανάπτυξη και Διαταραχές

Φωνολογική Ανάπτυξη και Διαταραχές 1 Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Φωνολογική Ανάπτυξη και Διαταραχές Ενότητα 8: Διακριτικά χαρακτηριστικά (distinctive features) Ζακοπούλου Βικτωρία 2 Ανοιχτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα

Διαβάστε περισσότερα

Λογισμικό για την εκμάθηση της Ελληνικής ως δεύτερης γλώσσας στα μειονοτικά σχολεία της Θράκης

Λογισμικό για την εκμάθηση της Ελληνικής ως δεύτερης γλώσσας στα μειονοτικά σχολεία της Θράκης Λογισμικό για την εκμάθηση της Ελληνικής ως δεύτερης γλώσσας στα μειονοτικά σχολεία της Θράκης Μειονοτικά σχολεία Θράκης: Δυσκολίες του μαθητικού κοινού στην εκμάθηση της Ελληνικής Επιστημονική υπεύθυνη:

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΓΛΩΣΣΙΚΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΓΛΩΣΣΙΚΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΓΛΩΣΣΙΚΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ Μέσω κανόνων Πλεονεκτήματα: κέρδος χρόνου, δυνατότητα επαναλήψεων, εκμετάλλευση των γνωστικών ικανοτήτων των μαθητών, λιγότερη διδακτική προετοιμασία.

Διαβάστε περισσότερα

Η γλώσσα ως σύστημα και ως χρήση. Ασπασία Χατζηδάκη, Επίκουρη καθηγήτρια ΠΤΔΕ

Η γλώσσα ως σύστημα και ως χρήση. Ασπασία Χατζηδάκη, Επίκουρη καθηγήτρια ΠΤΔΕ Η γλώσσα ως σύστημα και ως χρήση Ασπασία Χατζηδάκη, Επίκουρη καθηγήτρια ΠΤΔΕ 2009-10 Τι είναι γλώσσα; Γλώσσα είναι το σύστημα ήχων ( φθόγγων ) και εννοιών που χρησιμοποιούν οι ανθρώπινες κοινότητες για

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ

ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ βιβλιο_layout 1 24/12/2015 11:50 πμ Page 7 ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 13 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ 1. Εισαγωγή... 21 2. Τα αλφάβητα και οι λειτουργίες τους... 24 2.1 Το ελληνικό αλφάβητο: χαρακτήρες και χαρακτηριστικά

Διαβάστε περισσότερα

Γνωστική Ψυχολογία ΙΙ (ΨΧ 05) Γλώσσα (2)

Γνωστική Ψυχολογία ΙΙ (ΨΧ 05) Γλώσσα (2) Γνωστική Ψυχολογία ΙΙ (ΨΧ 05) Γλώσσα (2) Αντίληψη της ομιλίας Απεικόνιση της πρότασης «θα σας διηγηθώ την ιστορία των δύο νέων» κυματομορφή Φασματόγραμμα Συνάρθρωση Οι φθόγγοι αλληλεπικαλύπτονται μέσα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ - ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟΔΟΥ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2013

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ - ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟΔΟΥ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2013 ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ - ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟΔΟΥ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2013 Ημερομηνία Ώρα Μάθημα Εξάμηνο Τρόπος εξέτασης ΔΕΥΤΕΡΑ 2/9 ΤΡΙΤΗ 3/9 9:00-12:00 Υ107 ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

1 Νεοελληνική Γραμματική, ΟΕΔΒ, Αθήνα 1995, σελ. 227.

1 Νεοελληνική Γραμματική, ΟΕΔΒ, Αθήνα 1995, σελ. 227. 1 ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑΣ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Το να γράφει κάποιος μαθητής ορθογραφημένα συχνά αποτελεί ένδειξη πως πρόκειται για άτομο μεθοδικό και με υψηλές ακαδημαϊκές επιδόσεις. Αντίθετα, είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: ΦΩΝΗΤΙΚΑ ΚΑΙ ΦΩΝΟΛΟΓΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΕΤΗ ΚΑΜΠΟΥΡΟΛΙΑ. Δασκάλα Τμήματος Ένταξης Μαράσλειο Διδασκαλείο ΕΑΕ

ΑΡΕΤΗ ΚΑΜΠΟΥΡΟΛΙΑ. Δασκάλα Τμήματος Ένταξης Μαράσλειο Διδασκαλείο ΕΑΕ ΑΡΕΤΗ ΚΑΜΠΟΥΡΟΛΙΑ Δασκάλα Τμήματος Ένταξης Μαράσλειο Διδασκαλείο ΕΑΕ Οι αποτελεσματικοί εκπαιδευτικοί γνωρίζουν: - Τους μαθητές - Το γνωστικό αντικείμενο - Τις θεωρίες μάθησης - Αποτελεσματικές πρακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική Γλωσσικών Μαθημάτων (ΚΠΒ307)

Διδακτική Γλωσσικών Μαθημάτων (ΚΠΒ307) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Διδακτική Γλωσσικών Μαθημάτων (ΚΠΒ307) Ενότητα #4: Λειτουργικός και Κριτικός Γραμματισμός Διδάσκων: Κατσαρού Ελένη ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Γενικά. ιάρκεια Σπουδών. Σύνολο διδακτικών µονάδων ( Μ) Σύνολο Μαθηµάτων

Γενικά. ιάρκεια Σπουδών. Σύνολο διδακτικών µονάδων ( Μ) Σύνολο Μαθηµάτων Προσοχή: Το ακόλουθο πρόγραµµα σπουδών ισχύει για όσους έχουν εγγραφεί από το ακαδ. έτος 2004 έως και το 2010. Γενικά ύο είναι οι βασικοί επιστηµονικοί κλάδοι που διδάσκονται στο Τµήµα Γερµανικής Γλώσσας

Διαβάστε περισσότερα

ΛΟΓΟΣ ΚΑΙ ΦΩΝΗ. Ευχαριστώ την κα Αρχόντω Τερζή, Ηαθηγήτρια 5/15/15. Γλωσσολογίας του ΤΕΙ Δυτικής Ελλάδας για τις διαφάνειες της Γλωσσολογίας

ΛΟΓΟΣ ΚΑΙ ΦΩΝΗ. Ευχαριστώ την κα Αρχόντω Τερζή, Ηαθηγήτρια 5/15/15. Γλωσσολογίας του ΤΕΙ Δυτικής Ελλάδας για τις διαφάνειες της Γλωσσολογίας ΛΟΓΟΣ ΚΑΙ ΦΩΝΗ Ηλίας Παπαθανασίου Αναπληρωτής Καθηγητής Τμήμα Λογοθεραπείας, ΤΕΙ Δυτικής Ελλάδας Επιστημονικός Συνεργάτης Α Πανεπιστημιακής ΩΡΛ Κλινικής Πανεπιστημίου Αθηνών Ευχαριστώ την κα Αρχόντω Τερζή,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΕΤΟΥΣ 2008 ( ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ 3Π /2008) ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ Κλάδοι: ΠΕ 05 ΓΑΛΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ, ΠΕ 06 ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ, ΠΕ 07 ΓΕΡΜΑΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΓΑΛΛΙΚΩΝ

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΤΑΞΗ Δ : ΒΙΒΛΙΑ *1.Arthur et Lilou 1- Niveau 1- Delf A1 1- Cahier (βιβλίο εργασιών) 2.Arthur et Lilou 1- Niveau 1- Delf A1 1- Livre de l élève (αναγνωστικό) (Τα 2 βιβλία πωλούνται μαζί σε πακέτο ως σετ

Διαβάστε περισσότερα

Διδασκαλία γραμμάτων-συλλαβών

Διδασκαλία γραμμάτων-συλλαβών Διδασκαλία γραμμάτων-συλλαβών Ο μαθητής αξιοποιεί τον Η/Υ και ακούει κάθε φορά την εκφώνηση της άσκησης αλλά και την εργασία που έχει να κάνει. Μπορεί να διακρίνει ακουστικά και οπτικά την πρώτη συλλαβή-γράμμα,

Διαβάστε περισσότερα

1 / 13 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 5 ης ηµοτικού. Μάρτιος 2007

1 / 13 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 5 ης ηµοτικού. Μάρτιος 2007 1 / 13 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Έρευνα υποστηριζόµενη από τη Γενική ιεύθυνση Εκπαίδευσης και Πολιτισµού της Ε.Ε., στο πλαίσιο του προγράµµατος Σωκράτης «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο

Διαβάστε περισσότερα

Επιμορφωτικό σεμινάριο «Διδάσκοντας την Ελληνική ως δεύτερη γλώσσα στο Δημοτικό Σχολείο»

Επιμορφωτικό σεμινάριο «Διδάσκοντας την Ελληνική ως δεύτερη γλώσσα στο Δημοτικό Σχολείο» Πρόγραμμα Ενδοϋπηρεσιακής Επιμόρφωσης εκπαιδευτικών, Εκπαιδευτικών Ψυχολόγων και εκπαιδευτικών Συμβουλευτικής και Επαγγελματικής Αγωγής Επιμορφωτικό σεμινάριο «Διδάσκοντας την Ελληνική ως δεύτερη γλώσσα

Διαβάστε περισσότερα

Η Διδασκαλία της Νεοελληνικής Γλώσσας στην Ουκρανία

Η Διδασκαλία της Νεοελληνικής Γλώσσας στην Ουκρανία Η Διδασκαλία της Νεοελληνικής Γλώσσας στην Ουκρανία ΞΕΝΙΑ ΑΡΤΑΜΟΝΟΒΑ Κυριακάτικο Σχολείο της Ελληνικής Κοινότητας του Χαρκόβου (Ουκρανία) Οι κοινωνικές αναταραχές του 20 ου αιώνα επηρέασαν και τις ελληνικές

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. ΕΕΠ Σχολείο Νέας Ελληνικής Γλώσσας Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. Καρόλου Ντηλ 14, ΤΚ54623 Θεσ/νίκη

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. ΕΕΠ Σχολείο Νέας Ελληνικής Γλώσσας Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. Καρόλου Ντηλ 14, ΤΚ54623 Θεσ/νίκη ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Α. ΠΡΟΣΩΠΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Ονοματεπώνυμο : Ιδιότητα : Τόπος γέννησης : Διεύθυνση : Γεωργία Γαβριηλίδου ΕΕΠ Σχολείο Νέας Ελληνικής Γλώσσας Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Σέρρες Καρόλου

Διαβάστε περισσότερα

ヤ Διδασκαλία της Γλώσσας στις τάξεις Γ & Δ

ヤ Διδασκαλία της Γλώσσας στις τάξεις Γ & Δ ヤ Διδασκαλία της Γλώσσας στις τάξεις Γ & Δ Μαρία Θ. Παπαδοπούλου, PhD Σχολική Σύμβουλος 6ης Περιφέρειας Π.Ε. ν. Λάρισας Ελασσόνα, 19 Νοεμβρίου 2012 Επιμέρους τομείς στο γλωσσικό μάθημα 1. Προφορικός Λόγος

Διαβάστε περισσότερα

Υπουργείο Πολιτισμού, Παιδείας και Θρησκευμάτων Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας

Υπουργείο Πολιτισμού, Παιδείας και Θρησκευμάτων Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας ΠΡΑΞΗ: "ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ: ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΑΝΑΔΕΙΞΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ/ΕΚΜΑΘΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΩΣ ΞΕΝΗΣ/ΔΕΥΤΕΡΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ" Υπουργείο Πολιτισμού, Παιδείας και Θρησκευμάτων Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας

Διαβάστε περισσότερα

113 Φιλολογίας Ιωαννίνων

113 Φιλολογίας Ιωαννίνων 113 Φιλολογίας Ιωαννίνων Η Φιλοσοφική Σχολή ιδρύθηκε στα Ιωάννινα και λειτούργησε για πρώτη φορά κατά το ακαδημαϊκό έτος 1964-65 ως παράρτημα της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (Β.Δ.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ: Σπουδάστρια: Καρούτα Αικατερίνη. Εποπτεύουσα Καθηγήτρια: Ζακοπούλου Βικτωρία

ΤΙΤΛΟΣ: Σπουδάστρια: Καρούτα Αικατερίνη. Εποπτεύουσα Καθηγήτρια: Ζακοπούλου Βικτωρία ΤΙΤΛΟΣ: Χορήγηση υλικού παρέμβασης σε παιδιά με αναπτυξιακές διαταραχές μάθησης κατά την προσχολική ηλικία στον τομέα της γραφο-φωνολογίας. Πιλοτική χορήγηση. Σπουδάστρια: Καρούτα Αικατερίνη Εποπτεύουσα

Διαβάστε περισσότερα

ΙΙΙ. ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΩΝ ΞΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ.

ΙΙΙ. ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΩΝ ΞΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ. ΙΙΙ. ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΩΝ ΞΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ. Είδαμε πως το 4.2% των μαθητών στο δείγμα μας δεν έχουν ελληνική καταγωγή. Θα μπορούσαμε να εξετάσουμε κάποια ειδικά χαρακτηριστικά αυτών των ξένων μαθητών

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόµενα: 5 Ο στάδιο: γράφω και διαβάζω τρισύλλαβες λέξεις 6 ο στάδιο: γράφω και διαβάζω λέξεις που αρχίζουν µε φωνήεν 7 ο στάδιο: γράφω και διαβάζω λέξεις που έχουν τελικό σίγµα (-ς) 8 ο στάδιο: γράφω

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Εισαγωγή στη Γλωσσολογία Ι. Φωνολογία

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Εισαγωγή στη Γλωσσολογία Ι. Φωνολογία ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Εισαγωγή στη Γλωσσολογία Ι Διδάσκοντες: Επίκ. Καθ. Μαρία Λεκάκου, Λέκτορας Μαρία Μαστροπαύλου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες

Διαβάστε περισσότερα

13ο Μάθημα ΠΙΕΣΗ ΠΟΥ ΑΣΚΟΥΝ ΤΑ ΣΤΕΡΕΑ

13ο Μάθημα ΠΙΕΣΗ ΠΟΥ ΑΣΚΟΥΝ ΤΑ ΣΤΕΡΕΑ 13ο Μάθημα ΠΙΕΣΗ ΠΟΥ ΑΣΚΟΥΝ ΤΑ ΣΤΕΡΕΑ Η δύναμη μπορεί να είναι μεγάλη, αλλά η πίεση μικρή Με το μάθημα αυτό, αρχίζουμε τη μελέτη μιας σημαντικής έννοιας, της πίεσης, που υπεισέρχεται σε πάρα πολλές περιπτώσεις

Διαβάστε περισσότερα

Δυσλεξία και διδασκαλία αγγλικής γλώσσας. Γουλέτη Κατερίνα, Κοκκώνη Ανθή, Περικλεους Κατερίνα ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

Δυσλεξία και διδασκαλία αγγλικής γλώσσας. Γουλέτη Κατερίνα, Κοκκώνη Ανθή, Περικλεους Κατερίνα ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΟΜΙΛΙΕΣ 09.30 Προσέλευση 10.00-11.15 Ο υποτιτλισμός ως εργαλείο εκμάθησης ξένων γλωσσών, Γουλέτη Κατερίνα 11.15-11.45 Διάλειμμα 11.45-13.00 Προσεγγίζοντας τα αγγλικά για μαθητές με δυσλεξία,

Διαβάστε περισσότερα

«Δοκιμασία Εκφραστικού Λεξιλογίου σε τυπικά αναπτυσσόμενα παιδιά ηλικίας 6 8 ετών»

«Δοκιμασία Εκφραστικού Λεξιλογίου σε τυπικά αναπτυσσόμενα παιδιά ηλικίας 6 8 ετών» «Δοκιμασία Εκφραστικού Λεξιλογίου σε τυπικά αναπτυσσόμενα παιδιά ηλικίας 6 8 ετών» Γλώσσα: Το φυσικό εκείνο σύστημα επικοινωνίας που χρησιμοποιείται από τον άνθρωπο και έχει ως βάση του τον έναρθρο λόγο.

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΛΕΞΗ ΤΡΙΤΗ ΤΟ ΑΛΦΑΒΗΤΟ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΔΙΑΛΕΚΤΩΝ

ΔΙΑΛΕΞΗ ΤΡΙΤΗ ΤΟ ΑΛΦΑΒΗΤΟ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΔΙΑΛΕΚΤΩΝ ΔΙΑΛΕΞΗ ΤΡΙΤΗ ΤΟ ΑΛΦΑΒΗΤΟ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΔΙΑΛΕΚΤΩΝ 1. Από τη Γραμμική Β στην εισαγωγή του αλφαβήτου - Στον ελληνικό χώρο, υπήρχε ένα σύστημα γραφής μέχρι το 1200 π.χ. περίπου, η

Διαβάστε περισσότερα

www.kalymnikifilia.gr

www.kalymnikifilia.gr Η επιρροή του ελληνικού πολιτισμού και της ελληνικής γλώσσας στη διαμόρφωση του ρωσικού εκπαιδευτικού συστήματος (το παράδειγμα των Εκπαιδευτικών ιδρυμάτων της Μόσχας) ΒΑΝΤΙΜ ΓΙΑΡΟΒΟÏ Kαθηγητής μουσικής

Διαβάστε περισσότερα

Πώς να διαβάζεις στο σπίτι γρήγορα και αποτελεσματικά για μαθητές τάξης Teens 2 & 3 (B & C Senior)

Πώς να διαβάζεις στο σπίτι γρήγορα και αποτελεσματικά για μαθητές τάξης Teens 2 & 3 (B & C Senior) Πώς να διαβάζεις στο σπίτι γρήγορα και αποτελεσματικά για μαθητές τάξης Teens 2 & 3 (B & C Senior) Να ξεκινάς πάντα απο το κείμενο μέσα στο οποίο βρίσκεται η ιστορία (coursebook), το λεξιλόγιο και η γραμματική

Διαβάστε περισσότερα

186 Γλώσσας Φιλολογίας και Πολιτισμού Παρευξείνειων Χωρών Θράκης (Κομοτηνή)

186 Γλώσσας Φιλολογίας και Πολιτισμού Παρευξείνειων Χωρών Θράκης (Κομοτηνή) 186 Γλώσσας Φιλολογίας και Πολιτισμού Παρευξείνειων Χωρών Θράκης (Κομοτηνή) Σκοπός Το Τμήμα σύμφωνα με το ιδρυτικό του διάταγμα, έχει ως κύρια αποστολή «την καλλιέργεια, προαγωγή και διάδοση, με τη διδασκαλία

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ- ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ- ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Σχέδιο Διδασκαλίας Τάξη: Γ Γυμνασίου Ενότητα: 4 η Ενωμένη Ευρώπη και Ευρωπαίοι πολίτες Θέμα: Δραστηριότητες Παραγωγής Λόγου Διάρκεια: Δύο περίοδοι Για τη διδασκαλία ολόκληρης της ενότητας διατίθενται 7

Διαβάστε περισσότερα

H γλώσσα θεωρείται ιδιαίτερο σύστηµα,

H γλώσσα θεωρείται ιδιαίτερο σύστηµα, Δοµιστική µέθοδος διδασκαλίας - Δοµιστικά Προγράµµατα Γλωσσικής Διδασκαλίας Κώστας Δ. Ντίνας Πανεπιστήµιο Δυτικής Μακεδονίας 20ός αιώνας: δοµισµός, F. de Saussure (1916) επιστηµονικό κίνηµα - το όνοµά

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΕΠΙ ΟΣΗΣ ΤΩΝ ΦΟΙΤΗΤΩΝ ΥΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΕΝΟΣ ΑΕΙ ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΤΟΥΣ ΣΤΗ ΤΡΙΤΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΕΠΙ ΟΣΗΣ ΤΩΝ ΦΟΙΤΗΤΩΝ ΥΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΕΝΟΣ ΑΕΙ ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΤΟΥΣ ΣΤΗ ΤΡΙΤΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ Ελληνικό Στατιστικό Ινστιτούτο Πρακτικά 17 ου Πανελληνίου Συνεδρίου Στατιστικής (2), σελ. 11-1 ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΕΠΙ ΟΣΗΣ ΤΩΝ ΦΟΙΤΗΤΩΝ ΥΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΕΝΟΣ ΑΕΙ ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχογλωσσολογία. Ενότητα 3 : Αντίληψη προφορικού λόγου. Χριστίνα Μανουηλίδου, Επίκουρη Καθηγήτρια Τμήμα Φιλολογίας

Ψυχογλωσσολογία. Ενότητα 3 : Αντίληψη προφορικού λόγου. Χριστίνα Μανουηλίδου, Επίκουρη Καθηγήτρια Τμήμα Φιλολογίας Ψυχογλωσσολογία Ενότητα 3 : Αντίληψη προφορικού λόγου Χριστίνα Μανουηλίδου, Επίκουρη Καθηγήτρια Τμήμα Φιλολογίας Σκοποί ενότητας Αντίληψη λόγου Προσωδία Θεωρίες για την αντίληψη του λόγου Ακουστική Κινητική

Διαβάστε περισσότερα

Φωνητική-Φωνολογία της Ιταλικής Γλώσσας

Φωνητική-Φωνολογία της Ιταλικής Γλώσσας Φωνητική-Φωνολογία της Ιταλικής Γλώσσας Γεώργιος Κ. Μικρός Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Ιταλικής Γλώσσας και Φιλολογίας Φωνήεντα Η διάκριση των γλωσσικών ήχων σε φωνήεντα και σύμφωνα αποτελεί μία από τις σημαντικότερες

Διαβάστε περισσότερα

Δεύτερη διδακτική πρόταση Έλεγχος επίδοσης στο σχολείο. 1 φωτοτυπία ανά μαθητή με τον έλεγχο παραγωγή προφορικού λόγου, παραγωγή γραπτού λόγου

Δεύτερη διδακτική πρόταση Έλεγχος επίδοσης στο σχολείο. 1 φωτοτυπία ανά μαθητή με τον έλεγχο παραγωγή προφορικού λόγου, παραγωγή γραπτού λόγου Κατανόηση προφορικού λόγου Επίπεδο B Δεύτερη διδακτική πρόταση Έλεγχος επίδοσης στο σχολείο Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα-στόχος: Διδακτικός στόχος: Στρατηγικές: Υλικό: Ενσωμάτωση δραστηριοτήτων: 1 διδακτική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΑΞΗ: "ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ: ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΑΝΑΔΕΙΞΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ/ΕΚΜΑΘΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΩΣ ΞΕΝΗΣ/ΔΕΥΤΕΡΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ"

ΠΡΑΞΗ: ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ: ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΑΝΑΔΕΙΞΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ/ΕΚΜΑΘΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΩΣ ΞΕΝΗΣ/ΔΕΥΤΕΡΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΠΡΑΞΗ: "ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ: ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΑΝΑΔΕΙΞΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ/ΕΚΜΑΘΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΩΣ ΞΕΝΗΣ/ΔΕΥΤΕΡΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ" Υπουργείο Πολιτισμού, Παιδείας και Θρησκευμάτων Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Γ. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Γ. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Γ. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 1 Αναστασιάδη-Συμεωνίδη Α. (1984) «-έ: ένα νέο επίθημα της Νέας Ελληνικής», Μελέτες για την Ελληνική Γλώσσα 5, Θεσσαλονίκη: Κυριακίδης, 89-110. 1. ----------------------------------

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΤΡΙΤΟ ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ ΙΙ: ΕΙΡΗΝΙΚΟΣ, ΑΥΣΤΡΑΛΙΑ ΚΑΙ ΑΜΕΡΙΚΗ

ΜΑΘΗΜΑ ΤΡΙΤΟ ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ ΙΙ: ΕΙΡΗΝΙΚΟΣ, ΑΥΣΤΡΑΛΙΑ ΚΑΙ ΑΜΕΡΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑ ΤΡΙΤΟ ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ ΙΙ: ΕΙΡΗΝΙΚΟΣ, ΑΥΣΤΡΑΛΙΑ ΚΑΙ ΑΜΕΡΙΚΗ 1. Εισαγωγή - Τόσο στον Ειρηνικό, όσο και στην Αυστραλία και την Αμερική γηγενείς γλώσσες θεωρούνται οι γλώσσες των λεγόμενων «ιθαγενών»,

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΚΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ. Δεν υπάρχει προγλωσσική περίοδος παρά μόνο προλεκτική (δηλ. πριν την ομιλία του ίδιου του παιδιού),

ΛΕΚΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ. Δεν υπάρχει προγλωσσική περίοδος παρά μόνο προλεκτική (δηλ. πριν την ομιλία του ίδιου του παιδιού), ΛΕΚΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ Δεν υπάρχει προγλωσσική περίοδος παρά μόνο προλεκτική (δηλ. πριν την ομιλία του ίδιου του παιδιού), εφόσον το παιδί έρχεται σε επαφή μετηγλώσσακαιτην ομιλία από την προγεννητική περίοδο.

Διαβάστε περισσότερα

Σπουδάστρια: Ευθυμίου Μαρία Υπεύθυνη καθηγήτρια: Ζακοπούλου Βικτωρία

Σπουδάστρια: Ευθυμίου Μαρία Υπεύθυνη καθηγήτρια: Ζακοπούλου Βικτωρία Σπουδάστρια: Ευθυμίου Μαρία Υπεύθυνη καθηγήτρια: Ζακοπούλου Βικτωρία Λίγα λόγια για την εργασία Οι Ειδικές Μαθησιακές Δυσκολίες, σήμερα, αποτελούν μια πολύ συνηθισμένη κατάσταση στο σχολείο. Ωστόσο πολλά

Διαβάστε περισσότερα

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007 1 / 15 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Έρευνα υποστηριζόµενη από τη Γενική ιεύθυνση Εκπαίδευσης και Πολιτισµού της Ε.Ε., στο πλαίσιο του προγράµµατος Σωκράτης «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο

Διαβάστε περισσότερα

Φροντιστήρια "ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ" www.prooptikh.com 1. Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο

Φροντιστήρια ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ www.prooptikh.com 1. Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο Φροντιστήρια "ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ" www.prooptikh.com 1 Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο Η εξεταστέα ύλη του Γυμνασίου είναι τα 3/5 της ύλης που διδάχθηκε, με την προϋπόθεση ότι η

Διαβάστε περισσότερα

ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α, Β, Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α, Β, Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 21-0058_1-16_1-16 12/13/12 2:30 PM Page 1 ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α, Β, Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 21-0058_1-16_1-16 3/29/13 11:19 AM Page 2 ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ ΚΡΙΤΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΤΕΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΚΗ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΥΠΕΥΘΥΝOI ΤΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Το Μάθημα της Γλώσσας στο Δημοτικό του Κολλεγίου Αθηνών

Το Μάθημα της Γλώσσας στο Δημοτικό του Κολλεγίου Αθηνών Το Μάθημα της Γλώσσας στο Δημοτικό του Κολλεγίου Αθηνών 1 η Τάξη Στόχοι Τα παιδιά: Αναπτύσσουν, σε κάθε ευκαιρία, τον προφορικό λόγο. Ως ομιλητές απαντούν σε απλές ερωτήσεις, ανακοινώνουν, περιγράφουν,

Διαβάστε περισσότερα

Γλωσσική Τεχνολογία. Μάθημα 3 ο : Βασικές Γλωσσολογικές Έννοιες Ι: Μορφολογία. Βασιλική Σιμάκη

Γλωσσική Τεχνολογία. Μάθημα 3 ο : Βασικές Γλωσσολογικές Έννοιες Ι: Μορφολογία. Βασιλική Σιμάκη 1 Γλωσσική Τεχνολογία Μάθημα 3 ο : Βασικές Γλωσσολογικές Έννοιες Ι: Μορφολογία 2 Επεξεργασία Φυσικής Γλώσσας Κυρίως γραπτή γλώσσα, κύριος στόχος η δημιουργία υπολογιστικών μοντέλων γλωσσολογικών θεωριών

Διαβάστε περισσότερα

2. ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΝΓ

2. ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΝΓ 2. ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΝΓ 2.1. Πρόγραμμα Σπουδών Ελληνικής Νοηματικής Γλώσσας του Νηπιαγωγείου Στόχοι - Άξονες Περιεχομένου Κατανόηση θέματος που εκφέρεται στην ΕΝΓ.

Διαβάστε περισσότερα

Γνωστική Ψυχολογία ΙΙ (ΨΧ 05) Γλώσσα (1)

Γνωστική Ψυχολογία ΙΙ (ΨΧ 05) Γλώσσα (1) Γνωστική Ψυχολογία ΙΙ (ΨΧ 05) Γλώσσα (1) Ποιοι μιλούν Η γλώσσα των ζώων Είναι αυτόγλώσσα; Η Dr Pepperberg και ο Alex (ο παπαγάλος) 3 Δομή της γλώσσας Πώς μελετούν τη γλώσσα η γνωστική ψυχολογία, η νευροψυχολογία

Διαβάστε περισσότερα

Επιμορφωτικό σεμινάριο. Διδάσκοντας σε πολύγλωσση τάξη: Θεωρητικές προσεγγίσεις και πρακτικές εφαρμογές ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ

Επιμορφωτικό σεμινάριο. Διδάσκοντας σε πολύγλωσση τάξη: Θεωρητικές προσεγγίσεις και πρακτικές εφαρμογές ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ Έργο: Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο) Επιμορφωτικό σεμινάριο Διδάσκοντας σε πολύγλωσση τάξη: Θεωρητικές προσεγγίσεις και πρακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Φωνολογική Ανάπτυξη και Διαταραχές

Φωνολογική Ανάπτυξη και Διαταραχές 1 Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Φωνολογική Ανάπτυξη και Διαταραχές Ενότητα 6: Φώνημα Ζακοπούλου Βικτωρία 2 Ανοιχτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα στο ΤΕΙ Ηπείρου Τμήμα Λογοθεραπείας

Διαβάστε περισσότερα

[γála], [nisos], [cípos],[cení], [círos], [típos], [cerós], [ómos], [kalà], [cerí]

[γála], [nisos], [cípos],[cení], [círos], [típos], [cerós], [ómos], [kalà], [cerí] Οδηγίες για τις εξετάσεις ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΓΛΩΣΣΟΛΟΓΙΑ (ΦΦΓ01) ιδάσκων: ιονύσης Γούτσος (Α-Λ) Στις γραπτές εξετάσεις θα περιλαµβάνονται 4 υποχρεωτικά θέµατα. Στο πρώτο θέµα θα ζητηθεί ο ορισµός βασικών γλωσσολογικών

Διαβάστε περισσότερα

Erasmus+ Διαδικτυακή Γλωσσική Υποστήριξη. Αξιοποιήστε στο έπακρο την εμπειρία του Erasmus+!

Erasmus+ Διαδικτυακή Γλωσσική Υποστήριξη. Αξιοποιήστε στο έπακρο την εμπειρία του Erasmus+! Erasmus+ Διαδικτυακή Γλωσσική Υποστήριξη Αξιοποιήστε στο έπακρο την εμπειρία του Erasmus+! Erasmus+: ανοίγει δρόμους, αλλάζει ζωές To Erasmus+ έχει ως στόχο την ενίσχυση των δεξιοτήτων και της απασχολησιμότητας,

Διαβάστε περισσότερα

Τα βιβλία της σειράς «ΕΤΣΙ ΓΡΑΦΩ ΚΑΙ ΙΑΒΑΖΩ µε µικρά βήµατα µέσα από συγκεκριµένους στόχους» πρώτο, δεύτερο και τρίτο µέρος, αποτελούν πολύ καλό βοήθηµα για την πρώτη ανάγνωση και γραφή. Οι µαθητές της

Διαβάστε περισσότερα

13 ο ΠΑΓΚΥΠΡΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΔΥΣΛΕΞΙΑΣ Σάββατο 6 Οκτωβρίου 2010 Εργαστήριο

13 ο ΠΑΓΚΥΠΡΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΔΥΣΛΕΞΙΑΣ Σάββατο 6 Οκτωβρίου 2010 Εργαστήριο 13 ο ΠΑΓΚΥΠΡΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΔΥΣΛΕΞΙΑΣ Σάββατο 6 Οκτωβρίου 2010 Εργαστήριο «Δυσλεξία: Μια λέξη δύσκολη και μόνο να την πεις φαντάσου το μαρτύριο όμως να τη ζεις» Μαρία Χριστοπούλου, Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου,

Διαβάστε περισσότερα

Η ενίσχυση της φωνολογικής επίγνωσης στα παιδιά της προσχολικής ηλικίας Ευφημία Τάφα

Η ενίσχυση της φωνολογικής επίγνωσης στα παιδιά της προσχολικής ηλικίας Ευφημία Τάφα Η ενίσχυση της φωνολογικής επίγνωσης στα παιδιά της προσχολικής ηλικίας Ευφημία Τάφα Καθηγήτρια Παιδαγωγικού Τμήματος Προσχολικής Εκπαίδευσης Πανεπιστημίου Κρήτης Γλωσσική ανάπτυξη Κλάμα ή γέλιο (0-2 μηνών)

Διαβάστε περισσότερα

1. Σκοπός της έρευνας

1. Σκοπός της έρευνας Στατιστική ανάλυση και ερμηνεία των αποτελεσμάτων των εξετάσεων πιστοποίησης ελληνομάθειας 1. Σκοπός της έρευνας Ο σκοπός αυτής της έρευνας είναι κυριότατα πρακτικός. Η εξέταση των δεκτικών/αντιληπτικών

Διαβάστε περισσότερα

«Η ελληνική γλώσσα στην ανώτατη. και στην τεχνολογία Εθνική και διεθνής διάσταση» Άννα Αναστασιάδη-Συμεωνίδη ansym@lit.auth.gr

«Η ελληνική γλώσσα στην ανώτατη. και στην τεχνολογία Εθνική και διεθνής διάσταση» Άννα Αναστασιάδη-Συμεωνίδη ansym@lit.auth.gr «Η ελληνική γλώσσα στην ανώτατη εκπαίδευση, στην επιστήμη και στην τεχνολογία Εθνική και διεθνής διάσταση» Άννα Αναστασιάδη-Συμεωνίδη ansym@lit.auth.gr th 9ο διεθνές συνέδριο «Ελληνική γλώσσα και Ορολογία»

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΛΟΓΟΥ ΚΑΙ ΑΚΟΗΣ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΛΟΓΟΥ ΚΑΙ ΑΚΟΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΛΟΓΟΥ ΚΑΙ ΑΚΟΗΣ Ενότητα 11: Γλωσσική Ανάπτυξη Οκαλίδου Αρετή Τμήμα Εκπαιδευτικής και Κοινωνικής Πολιτικής Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΛΥΔΙΑ ΝΑΣΤΑΣΙΑ ΜΠΡΑΤΟΥ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ: ΠΑΥΛΟΣ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΙΔΗΣ

ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΛΥΔΙΑ ΝΑΣΤΑΣΙΑ ΜΠΡΑΤΟΥ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ: ΠΑΥΛΟΣ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΙΔΗΣ ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΛΥΔΙΑ ΝΑΣΤΑΣΙΑ ΜΠΡΑΤΟΥ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ: ΠΑΥΛΟΣ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΙΔΗΣ Ιστορική αναδρομή Ο πρώτος που αναγνώρισε αυτό το σύνδρομο ήταν ο John Langdon Down, το 1866. Μέχρι τα μέσα του 20 ου αιώνα, η αιτία που

Διαβάστε περισσότερα

Στάσεις σπουδαστών με Γ1 την Τουρκική προς τη γραμματική της Νέας Ελληνικής και η διδασκαλία αυτής ως ΞΓ

Στάσεις σπουδαστών με Γ1 την Τουρκική προς τη γραμματική της Νέας Ελληνικής και η διδασκαλία αυτής ως ΞΓ Κομοτηνή, 2 Οκτωβρίου 2016 Η Νέα Ελληνική Γλώσσα στον Παρευξείνιο Χώρο και στα Βαλκάνια Στάσεις σπουδαστών με Γ1 την Τουρκική προς τη γραμματική της Νέας Ελληνικής και η διδασκαλία αυτής ως ΞΓ Χασάν Καϊλή

Διαβάστε περισσότερα

12-3 ΑΔ κ. Γεωργαντά, Ιστορία Νέας Ελληνικής Λογοτεχνίας: Αρχές 17 ος αι. 9-12 ΠΑΜ14 Κ. Αρχάκης, Γενική Γλωσσολογία Ι

12-3 ΑΔ κ. Γεωργαντά, Ιστορία Νέας Ελληνικής Λογοτεχνίας: Αρχές 17 ος αι. 9-12 ΠΑΜ14 Κ. Αρχάκης, Γενική Γλωσσολογία Ι ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Τ Μ Η Μ Α Φ Ι Λ Ο Λ Ο Γ Ι Α Σ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2014 ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2013 2014 Α ΕΞΑΜΗΝΟ 9-12 ΠΑΜ 14, ΑΔ, K9

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την 1 ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την παλαιότερη γνώση τους, σημειώνουν λεπτομέρειες, παρακολουθούν

Διαβάστε περισσότερα

3ο Νηπ/γείο Κορδελιού Τμήμα Ένταξης

3ο Νηπ/γείο Κορδελιού Τμήμα Ένταξης ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΠΡΟΦΟΡΙΚΟΥ ΛΟΓΟΥ Περιεχόμενα Α ΕΠΙΠΕΔΟ (λεξιλόγιο) 1 ο ΣΤΑΔΙΟ : Ονοματοποίηση αντικειμένων και προσώπων 2 Ο ΣΤΑΔΙΟ: Ονοματοποίηση πράξεων 3 ο ΣΤΑΔΙΟ : Καθημερινές εκφράσεις και χαιρετισμοί

Διαβάστε περισσότερα

Αναδυόμενος γραμματισμός (emergent literacy)

Αναδυόμενος γραμματισμός (emergent literacy) Αναδυόμενος γραμματισμός (emergent literacy) Μαρία Παπαδοπούλου Αναπληρώτρια Καθηγήτρια ΠΤΠΕ, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας mariapap@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι στον γραμματισμό Συνοπτική

Διαβάστε περισσότερα

Η ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΓΕΝΝΗΣΗ 6 ΕΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ

Η ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΓΕΝΝΗΣΗ 6 ΕΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ Η ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΓΕΝΝΗΣΗ 6 ΕΤΩΝ ΗΛΙΚΙΑ γέννηση ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ Αναγνωρίζει και προτιμά τη φωνή της μητέρας καθώς και ήχους της γλώσσας. Μιμείται ήχους της γλώσσας. 2 μηνών Συνδυάζει

Διαβάστε περισσότερα

Δημοτικό Σχολείο Λεμεσού Ι (ΚΑ) Έρευνα Δράσης Βελτίωση Ορθογραφίας Μαθητών

Δημοτικό Σχολείο Λεμεσού Ι (ΚΑ) Έρευνα Δράσης Βελτίωση Ορθογραφίας Μαθητών Δημοτικό Σχολείο Λεμεσού Ι (ΚΑ) 2015-2016 Έρευνα Δράσης Βελτίωση Ορθογραφίας Μαθητών Προφίλ σχολείου λειτούργησε το 1967-68, και μετακόμισε σε καινούριο κτήριο το 2014-2015 (ΚΑ) 129 μαθητές 10 εκπαιδευτικοί

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΕΞΙΛΟΓΙΟΥ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ

Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΕΞΙΛΟΓΙΟΥ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Περιεχόμενα ΠΡΟΛΟΓΟΣ 13 1. ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ: ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ 17 ΣΗΜΑΝΤΙΚΗ ΟΡΟΛΟΓΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ 17 1.1 Η αξία του λεξιλογίου και η θέση του στο γλωσσικό μάθημα 18 1.2 Εμπόδια στη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΓΝΩΣΗ: ΤΟ ΠΡΩΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΑΝΑΓΝΩΣΗ: ΤΟ ΠΡΩΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗ: ΤΟ ΠΡΩΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Η πιο σημαντική ικανότητα/ δεξιότητα που διδάσκονται τα παιδιά στο σχολείο είναι η ανάγνωση, το κλειδί που οδηγεί σε όλη τη γνώση. Αν τα παιδιά δεν μάθουν να

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΙΣΜΟΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΔΥΣΚΟΛΙΩΝ:

ΟΡΙΣΜΟΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΔΥΣΚΟΛΙΩΝ: ΟΡΙΣΜΟΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΔΥΣΚΟΛΙΩΝ: Γενικές Δυσκολίες Μάθησης Ειδικές Μαθησιακές Δυσκολίες «Μαθησιακές δυσκολίες αφορούν σε μία ομάδα ανομοιογενών διαταραχών οι οποίες εκδηλώνονται με εγγενείς δυσκολίες σε πρόσκτηση

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Γερμανικής Γλώσσας και Φιλολογίας. ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ (Συνοπτικός) ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2015/16

Τμήμα Γερμανικής Γλώσσας και Φιλολογίας. ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ (Συνοπτικός) ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2015/16 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Εθνικόν και Καποδιστριακόν Πανεπιστήμιον Αθηνών Τμήμα Γερμανικής Γλώσσας και Φιλολογίας ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ (Συνοπτικός) ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2015/16 ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΣΠΟΥΔΩΝ O ελάχιστος χρόνος φοίτησης,

Διαβάστε περισσότερα