ιερεύνηση των ψυχοµετρικών χαρακτηριστικών µιας δοκιµασίας ορθογραφικής δεξιότητας µαθητών της Β, Γ,, και Ε τάξης του δηµοτικού σχολείου

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ιερεύνηση των ψυχοµετρικών χαρακτηριστικών µιας δοκιµασίας ορθογραφικής δεξιότητας µαθητών της Β, Γ,, και Ε τάξης του δηµοτικού σχολείου"

Transcript

1 ιερεύνηση των ψυχοµετρικών χαρακτηριστικών µιας δοκιµασίας ορθογραφικής δεξιότητας µαθητών της Β, Γ,, και Ε τάξης του δηµοτικού σχολείου Αγγελική Μουζάκη Παιδαγωγικό Τµήµα ηµοτικής Εκπαίδευσης Πανεπιστήµιο Κρήτης Γεώργιος. Σιδερίδης Τµήµα Ψυχολογίας Πανεπιστήµιο Κρήτης Αθανάσιος Πρωτόπαπας Τµήµα Εκπαιδευτικής Τεχνολογίας Ινστιτούτο Επεξεργασίας του Λόγου / Ε. Κ. «Αθηνά» Παναγιώτης Σίµος Τµήµα Ψυχολογίας Πανεπιστήµιο Κρήτης Στοιχεία επικοινωνίας: Αγγελική Μουζάκη Παιδαγωγικό Τµήµα ηµοτικής Εκπαίδευσης Πανεπιστήµιο Κρήτης, Ρέθυµνο Τηλ.: , Φαξ:

2 Abstract The purpose of the present study was to examine the psychometric properties of a new test of spelling achievement. Using a large sample of participating students from grades 2-4 (N = 580), results pointed to the existence of one latent spelling dimension, which was verified across grade and using multiple measurement points. Indices of reliability and internal consistency were adequate suggesting the stability of the instrument. A secondary purpose of the present study was to examine the presence of language biases across cultures. For that purpose a series of Differential Item Functioning tests were run to examine whether specific words were significantly more difficult for immigrant students compared to Greeks. By applying the Rasch model, results indicated that very few words presented themselves as significantly more challenging for immigrant students compared to Greeks. Last, by calibrating item difficulties a new ordering of the scale was proposed. Keywords: spelling ability, spelling achievement, psychometric properties. 2

3 ιερεύνηση των ψυχοµετρικών χαρακτηριστικών µιας δοκιµασίας ορθογραφικής δεξιότητας µαθητών της Β, Γ,, και Ε τάξης του δηµοτικού σχολείου. 0. Εισαγωγή Η παραγωγή του γραπτού λόγου πραγµατοποιείται µέσα από ένα σύνθετο πλέγµα διαδικασιών που περιλαµβάνουν πέρα από τις ανώτερες λειτουργίες σύλληψης και σύνθεσης του γραπτού επικοινωνιακού µηνύµατος και λειτουργίες που σχετίζονται αποκλειστικά µε την εφαρµογή συµβάσεων και κανόνων οι οποίοι διέπουν το γραπτό λόγο. Οι κανόνες αυτοί αφορούν τα διάφορα γλωσσικά υποσυστήµατα (π.χ. φωνολογικό, µορφολογικό, σηµασιολογικό) και έχουν διαµορφωθεί σε σχέση µε την ιστορική εξέλιξη της κάθε γλώσσας. Η ανάπτυξη του ορθογραφικού λεξικού προσφέρει στους αναγνώστες σηµαντικά µαθησιακά πλεονεκτήµατα µιας και επηρεάζει αποφασιστικά την αναγνώριση λέξεων (σηµασιολογία) αλλά και την ακρίβεια και το ρυθµό που χαρακτηρίζουν την ανάγνωση γενικότερα (Βάµβουκας & Πεδιαδίτης, 2005). Η µάθηση, όµως, της ορθογραφηµένης γραφής των λέξεων µιας γλώσσας φαίνεται να παρουσιάζει γενικά µεγαλύτερες δυσκολίες για τους µαθητές από ότι η µάθηση της ανάγνωσης (Treiman, 1998), παρότι πρόκειται για δυο αλληλοεξαρτώµενες δραστηριότητες (Βάµβουκας, 2004, Ehri, 1997). Επιπλέον, επίµονες δυσκολίες κατά την εκµάθηση και χρήση της σωστής ορθογραφίας δεν επηρεάζουν µόνο την αναγνωστική ευχέρεια αλλά και την παραγωγή του γραπτού λόγου (δοµή, περιεχόµενο, κ.ά.) µε αποτέλεσµα να αποτελούν κριτήριο κατάκτησης του γραµµατισµού και µορφωτικό προνόµιο (Templeton, 1991). Η σχέση µεταξύ ανάγνωσης και ορθογραφίας είναι αδιαµφισβήτητη καθώς γνωρίζουµε ότι και οι δυο δεξιότητες βασίζονται στην ίδια βασική αρχή: της αντιστοίχισης φωνηµάτων µε τα γραφήµατα (Moats, 2005). Η εξάσκηση στη µετατροπή των βασικών δοµικών στοιχείων του λόγου από την προφορική στην γραπτή τους διάσταση (και το αντίθετο) φαίνεται να βοηθά στην ανάπτυξη αυτοµατοποιηµένων δεξιοτήτων αναγνώρισης λέξεων (Ehri 3

4 & Snowling, 2004). Συγκεκριµένα, ο αρχάριος αναγνώστης, µε συχνή και αυξανόµενη έκθεση στο γραπτό λόγο έχει τη δυνατότητα να «λεξικοποιήσει» τις φωνολογικές αποκωδικοποιήσεις του και να περάσει από την αναγνώριση γραφο-φωνηµικών αντιστοιχιών, στην ανάγνωση (αναγνώριση) ολόκληρων λέξεων (Share, 1995). Πλήθος µελετών τεκµηριώνουν εµπειρικά την µεγάλη συνάφεια που υπάρχει ανάµεσα στις αναγνωστικές και ορθογραφικές επιδόσεις (Ehri, 1998). Παράλληλα, τα σύγχρονα θεωρητικά µοντέλα της αναγνωστικής λειτουργίας περιγράφουν τους µηχανισµούς δηµιουργίας λεξικών αναπαραστάσεων στο ορθογραφικό λεξικό το οποίο υποστηρίζει και τις δυο αυτές δεξιότητες (Ehri, 2005). Στην προοπτική της σύγχρονης γνωστικής ψυχολογίας, η διερεύνηση της σχέσης των λειτουργιών της ανάγνωσης και της ορθής γραφής εστιάζεται κυρίως στην αλληλεπίδραση της ανάπτυξής τους και τη διερεύνηση της ύπαρξης κοινών υποστηρικτικών µηχανισµών. Οι εµπειρικές µελέτες που έχουµε στη διάθεσή µας µπορούν να ταξινοµηθούν (α) σε αυτές που αναγνωρίζουν αναπτυξιακά στάδια στην ορθογραφική γνώση µε εµφανή γνωστικά χαρακτηριστικά, και (β) σε αυτές που υποστηρίζουν την παράλληλη εµπλοκή διαφορετικών στρατηγικών από την ανάδυση κιόλας της ορθογραφικής δεξιότητας. ιεθνώς, η αξιολόγηση της ορθογραφηµένης γραφής των µαθητών (µεµονωµένες λέξεις ή συνεχές κείµενο) γίνεται συνήθως µε σταθµισµένα τεστ ορθογραφίας (σε επίπεδο τάξης, σχολείου και περιφέρειας) ή µε τεστ ορθογραφίας βάσει προκαθορισµένων κριτηρίων (Moats, 1995). Ο έλεγχος εκµάθησης συγκεκριµένης διδαχθείσας ύλης βασίζεται συνήθως σε λίστες λέξεων βασικού λεξιλογίου και µπορεί να πραγµατοποιηθεί µε το γράψιµο καθ υπαγόρευση, µε προφορική ορθογραφία (σειριακή εκφορά γραµµάτων που αποτελούν τη λέξη), ή µε δοκιµασίες αναγνώρισης της ορθογραφηµένης λέξης ανάµεσα σε δύο ή περισσότερες λέξεις µε διαφορετική ορθογραφία. Στο ελληνικό εκπαιδευτικό σύστηµα οι πιο συνηθισµένοι τρόποι αξιολόγησης της ορθογραφικής δεξιότητας των µαθητών είναι ο καθηµερινός και εβδοµαδιαίος έλεγχος ορθογραφίας λέξεων που προέρχονται από συγκεκριµένα τµήµατα 4

5 συνεχούς κειµένου (από αυτά που προορίζονται για την αναγνωστική εξάσκηση των µαθητών), λέξεων που προέρχονται από λίστες βασικού λεξιλογίου, ή και µεµονωµένων λέξεων που µελετώνται σε συνάρτηση µε γραµµατικούς και συντακτικούς κανόνες ( ιακογιώργη, Βαλµάς & Μπαρής, 2006). Οι Έλληνες εκπαιδευτικοί φαίνεται να είναι έµπειροι όσον αφορά στην αξιολόγηση της ορθογραφίας των µαθητών ως µέρος της καθηµερινής πρακτικής και σε σχέση µε το αναλυτικό πρόγραµµα διδασκαλίας (Βάµβουκας, 1994, Χαριτοπούλου, Βλάχου, Πρωτόπαπας & Μουζάκη, 2005). Όµως οι αξιολογικές τους κρίσεις αναγκαστικά περιορίζονται στην περιγραφή ατοµικών επιδόσεων µιας και δεν έχουν στη διάθεσή τους κριτήρια αναφοράς (νόρµες) για να συγκρίνουν επιδόσεις και να αξιολογήσουν το µέγεθος ατοµικών (και ενδοατοµικών) διαφορών που παρατηρούνται σε µια τάξη. Επιπλέον, η αξιολόγηση της ορθογραφηµένης γραφής στο ελληνικό δηµοτικό σχολείο δεν συνοδεύεται πάντα από αντίστοιχες τροποποιήσεις του διδακτικού έργου µε σκοπό την παροχή επανορθωτικής ή υποστηρικτικής διδασκαλίας. Για αυτούς τους λόγους, είναι πλέον επιτακτική η ανάγκη να εφοδιαστούν οι εκπαιδευτικοί µε εργαλεία που θα τους βοηθήσουν να αξιολογήσουν: α) την αναπτυξιακή πορεία του κάθε µαθητή στη κατάκτηση της ορθογραφηµένης γραφής, β) την επίδοσή του σε σχέση µε ένα ευρύτερο δείγµα αναφοράς και γ) την ύπαρξη ορθογραφικών διαταραχών. Ο απώτερος σκοπός για όλα τα παραπάνω αφορά αποκλειστικά την παροχή του µαθητή µε εξατοµικευµένη επανορθωτική-υποστηρικτική διδασκαλία που θα τον βοηθήσει να κατακτήσει πλήρως το δυναµικό του στην κατάκτηση της γνώσης. Σύµφωνα µε τη Moats (1995), η αξιολόγηση της ορθογραφικής δεξιότητας είναι µια σηµαντική πηγή πληροφόρησης κατά τη διαγνωστική διαδικασία που ακολουθείται σε παιδιά µε διαταραχές του λόγου, της ανάγνωσης, παραγωγής γραπτού λόγου, καθώς επίσης και διαταραχές της προσοχής. Σύµφωνα µε την ίδια ερευνήτρια, τα χαρακτηριστικά που διακρίνουν ένα καλό τεστ ορθογραφίας θα πρέπει να είναι τα εξής: 5

6 (α) Αντιπροσωπευτική δειγµατοληψία του ορθογραφικού συστήµατος προς αξιολόγηση. Τα περισσότερα ορθογραφικά συστήµατα περιλαµβάνουν ένα ευρύ φάσµα συµβάσεων και κανόνων που αφορούν γραφο-φωνηµικές αντιστοιχήσεις, λεκτικά µορφήµατα και ορθογραφικά µοτίβα. Το τεστ θα πρέπει να περιλαµβάνει λέξεις που αντιπροσωπεύουν ένα όσο το δυνατό ευρύτερο φάσµα ορθογραφικών «σηµείων» που αφορούν τόσο ορθογραφικά κοινές λέξεις όσο και λέξεις λιγότερο συχνές ή λέξεις µε ιδιαίτερη και ασυνήθιστη ορθογραφία. Αντίστοιχα, το τεστ θα πρέπει να είναι αντιπροσωπευτικό ως προς τις ορθογραφικές ιδιαιτερότητες του γλωσσικού συστήµατος αλλά και ισορροπηµένο ως προς την αντιπροσώπευσή τους. (β) Επαρκής κάλυψη για κάθε επίπεδο ανάπτυξης της ορθογραφικής δεξιότητας. Ένα τεστ θα πρέπει επίσης να συµπεριλαµβάνει λέξεις που ανταποκρίνονται επαρκώς σε διαφορετικά αναπτυξιακά επίπεδα της ορθογραφικής δεξιότητας. Με άλλα λόγια, να έχει ικανό αριθµό λέξεων που µπορούν να αποδώσουν επαρκώς την εικόνα της ορθογραφικής δεξιότητας των µαθητών σε οποιοδήποτε επίπεδο και αν βρίσκονται. (γ) Αντιπροσωπευτικότητα ή οικολογική εγκυρότητα. Τα τεστ ορθογραφίας για να έχουν οικολογική εγκυρότητα θα πρέπει να αφορούν γλωσσικό υλικό γνωστό στους µαθητές, είτε µέσα από τα σχολικά αναγνώσµατά τους είτε λέξεις που χρησιµοποιούν στα γραπτά τους. Συνεπώς, το τεστ θα πρέπει να περιλαµβάνει λέξεις από την διδακτέα ή διδαχθείσα ύλη του σχολείου, εκτός αν στοχεύει στην αξιολόγηση της δεξιότητας των µαθητών στην ορθογραφία ασυνήθιστων λέξεων. (δ) Επαρκείς επιδόσεις όσον αφορά τα τυπικά ψυχοµετρικά χαρακτηριστικά του τεστ. Κάθε τεστ για να θεωρηθεί έγκυρο και αξιόπιστο θα πρέπει να πληρεί συγκεκριµένα ψυχοµετρικά χαρακτηριστικά, όπως, για παράδειγµα, η συγχρονική εγκυρότητα (concurrent validity) που αναφέρεται στην συσχέτισή του µε άλλα γνωστά και έγκυρα εργαλεία αξιολόγησης. Επίσης, να έχει σταθµιστεί κατάλληλα σε ένα αντιπροσωπευτικό δείγµα µαθητικού πληθυσµού και τέλος, να έχει επιδείξει αξιοπιστία επανεξέτασης (δηλαδή να δίνει 6

7 όµοια αποτελέσµατα σε επαναληπτικές µετρήσεις). Τέλος, είναι επίσης σηµαντικό, τα τεστ ορθογραφίας να παρέχουν τη δυνατότητα στον εκπαιδευτικό να αξιολογήσει τις αναδυόµενες ορθογραφικές δεξιότητες σε µικρούς µαθητές, αρχάριους αναγνώστες ή και σε άτοµα µε µαθησιακές διαταραχές, µε λέξεις που είναι προσιτές ορθογραφικά και σε αυτές τις οµάδες. Για αυτές τις περιπτώσεις, είναι εξαιρετικά σηµαντικό να µελετηθεί ο βαθµός προσέγγισης της ορθογραφίας της κάθε λέξης και η τυχόν εµπλοκή φωνολογικών ή µορφολογικών στρατηγικών σε λέξεις που έχουν τη δυνατότητα να αντικατοπτρίσουν ποιοτικές αλλαγές ανάλογα µε το αναπτυξιακό επίπεδο της ορθογραφικής δεξιότητας του εξεταζόµενου (Moats, 1995). 1. Σκοπός της έρευνας Το ερευνητικό µας ενδιαφέρον για το συγκεκριµένο θέµα υπαγορεύεται τόσο από τη σπουδαιότητα που αποδίδεται στην ορθογραφία ως γνωστική διαδικασία στο χώρο του σχολείου όσο και από την έλλειψη εµπειρικών δεδοµένων που να διευκρινίζουν το εύρος των ορθογραφικών δεξιοτήτων των µαθητών του ελληνικού δηµοτικού σχολείου. Στην παρούσα µελέτη εξετάστηκαν τα ψυχοµετρικά χαρακτηριστικά µιας δοκιµασίας ορθογραφικής δεξιότητας µεµονωµένων λέξεων σε τυχαίο δείγµα µαθητών Β -Ε τάξεων του δηµοτικού τριών περιοχών της Ελλάδας. Το δείγµα των µαθητών της µελέτης επαναξιολογήθηκε στην πλειονότητά του µετά από παρέλευση ενός έτους επιτρέποντας: (α) την αξιολόγηση της αξιοπιστίας των αποτελεσµάτων µεταξύ διαδοχικών µετρήσεων και (β) τον προσδιορισµό της προβλεπτικής ισχύος της επίδοσης στη συγκεκριµένη δοκιµασία σε σχέση µε την επίδοση των ίδιων µαθητών σε µια σειρά αναγνωστικών δοκιµασιών (τρέχουσα εγκυρότητα). 7

8 2. Μεθοδολογία 2.1. είγµα Τα δεδοµένα για την παρούσα µελέτη συλλέχθηκαν στο πλαίσιο µιας ευρύτερης συνεχιζόµενης διαχρονικής µελέτης που αποσκοπεί στη διερεύνηση των παραγόντων που σχετίζονται µε την ανάπτυξη γλωσσικών και αναγνωστικών δεξιοτήτων στους µαθητές του ελληνικού δηµοτικού σχολείου. Στην έρευνα έλαβαν µέρος µαθητές της Β, Γ, και τάξης (βλ. Πίνακα 1), από 17 ηµοτικά Σχολεία 3 διαφορετικών γεωγραφικών περιοχών της Ελλάδος (Κρήτη, Επτάνησα και Αττική) οι οποίοι επανεξετάσθηκαν την επόµενη χρονιά κατά τη φοίτησή τους στη Γ,, και Ε τάξη αντίστοιχα. Η επιλογή των σχολείων έγινε µε κριτήρια που αφορούν την αντιπροσώπευση αστικών, ηµιαστικών, και αγροτικών περιοχών της χώρας µας και τη δυνατότητα συλλογής δεδοµένων από τις συγκεκριµένες γεωγραφικές περιφέρειες. Το δείγµα των µαθητών επιλέχθηκε τυχαία, αλλά µόνο µαθητές που οι γονείς τους έδωσαν συγκατάθεση για την αξιολόγησή τους συµπεριλήφθηκαν στη µελέτη. Οι συµµετέχοντες δεν είχαν αναπηρίες ή νοητική στέρηση που να παρεµποδίζουν τη φοίτησή τους στην κανονική τάξη του σχολείου τους. Η πρώτη αξιολόγηση των µαθητών πραγµατοποιήθηκε το Μάρτιο του 2005 αποδίδοντας δεδοµένα για 587 µαθητές, η κατανοµή των οποίων κατά τάξη και φύλο αναφέρεται στον Πίνακα 1. Στο δείγµα περιλήφθηκαν και 48 παιδιά µεταναστών (κυρίως από την Αλβανία, 20 στη Β, 15 στη Γ, και 13 στη Τάξη). Κατά την επαναξιολόγηση των µαθητών που πραγµατοποιήθηκε µε τις ίδιες δοκιµασίες ένα έτος αργότερα. (Απρίλης 2006) διατηρήθηκε το µέγεθος του αρχικού δείγµατος στη µεγάλη του πλειονότητα όπως φαίνεται στον Πίνακα 1. Η απώλεια δεδοµένων από 65 µαθητές (10,5 % του αρχικού δείγµατος) κατά τη δεύτερη µέτρηση οφείλεται κυρίως σε µετακινήσεις των µαθητών κατά τη διάρκεια της δεύτερης µέτρησης από τα σχολεία στα οποία φοιτούσαν ένα χρόνο πριν. 8

9 Πίνακας 1. Κατανοµή του δείγµατος στις δύο µετρήσεις κατά τάξη και φύλο. Πρώτη µέτρηση B Γ Σύνολο Αγόρια Κορίτσια Σύνολο εύτερη µέτρηση Γ Ε Σύνολο Αγόρια Κορίτσια Σύνολο Ψυχοµετρικές οκιµασίες α) οκιµασία ορθογραφίας. Αξιολογεί την ικανότητα ορθής αναπαραγωγής των γραφηµικών προτύπων που αντιστοιχούν σε λέξεις υψηλής συχνότητας. Αποτελείται από 60 λέξεις που παρουσιάζονται προφορικά στον µαθητή. Οι λέξεις έχουν επιλεγεί από το βασικό λεξιλόγιο των αναγνωστικών όλων των τάξεων του δηµοτικού µε κριτήριο την αντιπροσώπευση των βασικών µορφολογικών/γραµµατικών στοιχείων που διδάσκονται σε κάθε τάξη. Η αρχική διάταξη των λέξεων βασίστηκε στη χρονική σειρά εµφάνισής τους στα αναγνωστικά της κάθε τάξης και στο αναλυτικό πρόγραµµα του δηµοτικού σχολείου. Για την οριστική διαµόρφωση της σειράς των λέξεων προσµετρήθηκαν εκτιµήσεις εκπαιδευτικών αναφορικά µε το βαθµό γραφηµικής δυσκολίας της κάθε λέξης. Οι λέξεις είναι επιλεγµένες έτσι ώστε να παρέχουν πληθώρα ευκαιριών για µια ποικιλία λαθών. Ακόµα και η απλούστερη λέξη, πρώτη στη σειρά («από») µπορεί να γραφτεί 9

10 µε λάθος τρόπο που να διατηρεί τη φωνολογική της ταυτότητα. Γενικότερα, όσον αφορά σε λάθη που αλλοιώνουν τη φωνολογική σύσταση µιας λέξης («φωνολογικά» λάθη), υπάρχουν ευκαιρίες όχι µόνο για παράλειψη ή αντικατάσταση γραφηµάτων, αλλά και για απλοποίηση ή αντιστροφή δίψηφων γραφηµάτων (µπ, ου, κ.ά.). Επιπλέον, οι περισσότερες λέξεις είναι κλιτά µέρη του λόγου µε γραµµατικούς περιορισµούς στη γραφή της κατάληξης, παρέχοντας ευκαιρίες για «µορφολογικά» λάθη. Τέλος, η επιλογή λέξεων µε φθόγγους που επιτρέπουν διαφορετική γραφή του θέµατος και περιορίζονται µόνο από την ετυµολογία τους παρέχει ευκαιρίες για οπτικά ή «ιστορικά» λάθη. Οι δυσκολότερες λέξεις παρέχουν πλήθος επιµέρους ευκαιριών για λάθη διαφόρων τύπων, αυξάνοντας έτσι την πιθανότητα λανθασµένης απόδοσής τους. Η χορήγηση της δοκιµασίας γίνεται µε την προφορά από τον εξεταστή µιας µεµονωµένης λέξης κάθε φορά και µετά µιας µικρής πρότασης που περιέχει τη λέξη στόχο και επανάληψη της λέξης στόχου (π.χ. «επιχείρηση», «Η επιχείρηση του αδερφού µου είναι µικρή.», «επιχείρηση»). Ο µαθητής γράφει τη λέξη σε ένα φύλλο µε αριθµηµένες σειρές. Η χορήγηση της δοκιµασίας διακόπτεται µετά από 6 συνεχόµενα λάθη. Κάθε λέξη µε σωστή ορθογραφία βαθµολογήθηκε µε µία µονάδα (σύνολο 60). Λάθη ή παράλειψη τονισµού δεν υπολογίστηκαν λόγω του µεγάλου αριθµού τους. Οι παρακάτω δοκιµασίες χορηγήθηκαν επίσης στο σύνολο του δείγµατος µε σκοπό (α) την αδρή εκτίµηση του νοητικού επιπέδου των µαθητών (βάσει δύο υποκλιµάκων της Ελληνικής έκδοσης του WISC-III), και (β) την εκτίµηση της τρέχουσας εγκυρότητας της δοκιµασίας ορθογραφίας εξετάζοντας τη συνάφειά της µε µια σειρά δοκιµασιών ανάγνωσης. β) Υποκλίµακα λεξιλογίου του WISC-III Η δοκιµασία αυτή αξιολογεί το εκφραστικό λεξιλόγιο του παιδιού (expressive vocabulary) και περιλαµβάνεται στην ελληνική έκδοση του Wechsler Intelligence Scale for 10

11 Children III (Γεώργας, Παρασκευόπουλος, Μπεζεβέγκης & Γιαννίτσας, 1997). Περιλαµβάνει 30 ερωτήσεις ορισµού λέξεων αυξανόµενης δυσκολίας(π.χ. Τι είναι σκύλος, τι σηµαίνει ήρωας, κ.τ.λ.) γ) Σχέδια µε κύβους του WISC-III Η κλίµακα σχέδια µε κύβους αξιολογεί πρωταρχικά την ικανότητα οπτικοχωρικής οργάνωσης και επεξεργασίας καθότι όµως απαιτεί την αναπαραγωγή σύνθετων σχεδίων σε περιορισµένο χρόνο, θεωρείται ότι περιλαµβάνει ένα αξιοσηµείωτο «επιτελικό» µέρος. Στην αρχική µελέτη στάθµισης η εν λόγω κλίµακα βρέθηκε να εξηγεί άνω του 50% της συνολικής διακύµανσης των ατοµικών βαθµολογιών στο Πρακτικό Πηλίκο, γεγονός που την κάνει κατάλληλη για την αδρή εκτίµηση της πρακτικής νοηµοσύνης. Αντίστοιχα ήταν τα ευρήµατα για την υποκλίµακα λεξιλογίου ως αδρού δείκτη του Λεκτικού Πηλίκου (Kaufman, 1994). δ) Τεστ αναγνωστικής επίδοσης (Test of Reading Performance-TORP' Padeliadu & Sideridis, 2000) Το τεστ αυτό αξιολογεί την ακρίβεια αναγνώρισης λέξεων και ψευδολέξεων χωρίς πίεση χρόνου. Πρώτα ο µαθητής καλείται να διαβάσει λέξεις (υποκλίµακα 5) και κατόπιν ψευδολέξεις (υποκλίµακα 6), οι οποίες παρουσιάζονται σε διάταξη δύο κάθετων στηλών κατά αύξουσα σειρά δυσκολίας. Ελέγχονται δύο παράµετροι: α) η ακριβής µετατροπή των γραφηµάτων σε φωνήµατα όπου προσδίδεται 1 βαθµός για κάθε σωστή φωνολογική αποκωδικοποίηση (σύνολο: 40 για την κλίµακα λέξεων και 19 για την κλίµακα ψευδολέξεων) και β) ο σωστός τονισµός της λέξης, όπου προσδίδεται επίσης 1 βαθµός για κάθε σωστό τονισµό (σύνολο: 40 για την κλίµακα λέξεων και 19 για την κλίµακα ψευδολέξεων). ε) οκιµασία αναγνωστικής ευχέρειας λέξεων Αξιολογεί την αναγνωστική ικανότητα σε επίπεδο αυτοµατοποιηµένης αναγνώρισης λέξεων υψηλής συχνότητας και την ταχύτητα αποκωδικοποίησης ψευδολέξεων. Ο µαθητής καλείται να διαβάσει όσο πιο γρήγορα µπορεί λέξεις και ψευδολέξεις από δύο λίστες, που 11

12 παρουσιάζονται σε διάταξη τεσσάρων κάθετων στηλών η κάθε µία. Ο µαθητής καλείται να µη χάνει χρόνο για να αποκωδικοποιήσει λέξεις που δεν αναγνωρίζει αυτόµατα και να "αφήνει" λέξεις που δεν ξέρει, πηγαίνοντας στις επόµενες. Οι λέξεις και οι ψευδολέξεις παρουσιάζονται µε σειρά αυξανόµενης δυσκολίας. Οι απλούστερες είναι µονοσύλλαβες και δισύλλαβες (π.χ. και, από) και οι πιο περίπλοκες απαρτίζονται από περισσότερα γράµµατα και συλλαβές (π.χ. συντροφιά, πραγµατικότητα). Οι λέξεις που απαρτίζουν την κάθε λίστα (περίπου 120), έχουν επιλεγεί γιατί είναι εξαιρετικά υψηλής συχνότητας στο γραπτό λόγο. Η επιλογή τους έγινε από τον Εθνικό Θησαυρό Ελληνικής Γλώσσας (εθεγ) του Ινστιτούτου Επεξεργασίας του Λόγου (hnc.ilsp.gr), όπου έχουν καταµετρηθεί οι συχνότητες εµφάνισης των λέξεων που παρουσιάζονται σε κείµενα εφηµερίδων, άρθρων και βιβλίων, αντιπροσωπευτικά της σύγχρονης ελληνικής γλώσσας, συνολικού µεγέθους τριάντα τεσσάρων περίπου εκατοµµυρίων λέξεων. Οι λέξεις επιλέχθηκαν να ανήκουν στις συχνότερες 1000 λέξεις του πλήρους σώµατος κειµένων και συγχρόνως να είναι οικείες σηµασιολογικά στους µαθητές, λόγω της εµφάνισής τους στα σχολικά βιβλία (για παράδειγµα, 30 από τις 112 λέξεις της βασικής λίστας εµφανίζονται και στο βασικό λεξιλόγιο της Β ηµοτικού).η λίστα των ψευδολέξεων προέκυψε από την αλλαγή ενός ή δύο γραµµάτων σε µια δεύτερη λίστα λέξεων υψηλής συχνότητας που είχαν επίσης ιεραρχηθεί ανάλογα µε τη συχνότητα εµφάνισης και το µήκος της λέξης. Με τη δοκιµασία αυτή ελέγχονται δύο παράµετροι: α) η ακριβής αναγνώριση της λέξης, όπου προσδίδεται 1 βαθµός για κάθε σωστή αναγνώριση και β) ο σωστός τονισµός της λέξης, όπου προσδίδεται επίσης 1 βαθµός για κάθε σωστό τονισµό. Το χρονικό όριο για τη δοκιµασία αυτή είναι 45 δευτερόλεπτα για την κάθε λίστα λέξεων. 3. Αναλύσεις και αποτελέσµατα 3.1. Αξιοπιστία Στο τελικό δείγµα περιλήφθηκαν 548 µαθητές, αποκλείοντας παιδιά µε εκτιµώµενο δείκτη νοηµοσύνης µικρότερο του 80 (ο οποίος αντιστοιχεί σε µέσο όρο τυπικών τιµών στις 12

13 κλίµακες Σχέδια µε Κύβους και Λεξιλόγιο ίσο µε 6). Αρχικά εξετάστηκε ο βαθµός εσωτερικής αξιοπιστίας (συνέπειας) των επιµέρους λέξεων (items) της δοκιµασίας της ορθογραφίας ο οποίος κρίνεται ικανοποιητικός (Cronbach s α =.945). Ο βαθµός αξιοπιστίας επανεξέτασης θεωρείται επίσης ικανοποιητικός αφού ο δείκτης συνάφειας µεταξύ της πρώτης και της δεύτερης µέτρησης της ορθογραφικής δεξιότητας (ένα έτος αργότερα) ήταν πολύ υψηλός (Pearson s r =.91). Ο Πίνακας 2 περιέχει περιγραφικά στοιχεία για την κατανοµή των ατοµικών βαθµολογιών στη δοκιµασία ορθογραφίας για κάθε τάξη. Τα δεδοµένα για τις πρώτες τρεις τάξεις προέρχονται από την πρώτη µέτρηση ενώ τα δεδοµένα για την Ε' Τάξη από τη δεύτερη µέτρηση. Καθώς βρέθηκαν σηµαντικές διαφορές µεταξύ των δύο φύλων (κύρια επίδραση της µεταβλητής Φύλο, F[1, 578] = 8,76, p <.003, χωρίς αλληλεπίδραση µε τη µεταβλητή Τάξη (p >.5), τα δεδοµένα από αγόρια και κορίτσια παρουσιάζονται ξεχωριστά. Στην Εικόνα 1 διακρίνεται η συστηµατική τάση για υψηλότερη βαθµολογία στην οµάδα των κοριτσιών. Οι εκατοστιαίες τιµές αναφέρονται στη θέση του κάθε εξεταζόµενου στην κανονική κατανοµή των ατοµικών επιδόσεων ολόκληρου του δείγµατος των µαθητών. Για παράδειγµα, αν ένας εξεταζόµενος έχει εκατοστιαία τιµή 20 αυτό σηµαίνει ότι το 20% των εξεταζόµενων της ίδιας ηλικίας έχουν επίδοση χαµηλότερη από αυτή του εξεταζόµενου, και αντίστοιχα το 80 % των συνοµιλήκων του έχουν επίδοση υψηλότερη από εκείνον. Αντίστοιχα, ένας εξεταζόµενος µε επίδοση ίση µε το µέσο όρο της οµάδας των συνοµιλήκων του θα βρίσκεται στο 50 ο εκατοστηµόριο. Οι εκατοστιαίες τιµές έχουν αξία στη σύγκριση των επιδόσεων µεταξύ εξεταζόµενων της ίδιας ηλικίας (τάξη στο συγκεκριµένο πίνακα) γιατί για παράδειγµα ένας µαθητής της τρίτης ηµοτικού µε εκατοστιαία τιµή 20 σε σχέση µε τους συνοµιλήκους του (Γ τάξη) θα έχει ατοµική τιµή (επίδοση) η οποία αντιστοιχεί σε χαµηλότερο εκατοστηµόριο σε σχέση µε τους µαθητές της τάξης και υψηλότερο σε σχέση µε τους µαθητές της Β τάξης. 13

14 Πίνακας 2. Μέσοι όροι (ΜΟ), τυπικές αποκλίσεις (ΤΑ), και εκατοστιαίες τιµές για τον αριθµό σωστών απαντήσεων στη δοκιµασία της ορθογραφίας κατά τάξη για τα δυο φύλα Εκατοστηµόριο Τάξη Φύλο Ν ΜΟ (ΤΑ) Αγόρια 94 22,7 (7,8) Β Κορίτσια ,7 (6,2) Αγόρια 90 31,7 (8,9) Γ Κορίτσια 93 33,7 (8,9) Αγόρια 80 36,7 (9,8) Κορίτσια 88 40,4 (10,2) Αγόρια 70 40,9 (10,3) Ε Κορίτσια 78 46,4 (9,9) ΜΟ σωστών λέξεων Αγόρια Κορίτσια 0 Β Γ Ε Τάξη Εικόνα 1. Μέσοι όροι σωστών απαντήσεων στη δοκιµασία της ορθογραφίας κατά φύλο και τάξη. 14

15 H οµοιογένεια κλίµακας ήταν πολύ υψηλή στις επιµέρους αναλύσεις ανά τάξη (Β : α =,883 Γ : α =,925 : α =,938), όπως και στο συνολικό δείγµα. Η αύξηση της τιµής του α όσο αυξάνεται η ηλικία (τάξη) µπορεί να οφείλεται εν µέρει στη σταθεροποίηση των ορθογραφικών ικανοτήτων των παιδιών. Επίσης η αύξηση αυτή µπορεί να αντανακλά εν µέρει και το γεγονός ότι οι τελευταίες (δυσκολότερες) λέξεις της κλίµακας είναι πολύ δύσκολες για τις µικρές τάξεις µε αποτέλεσµα πολύ µικρή ως µηδενική διακύµανση, και εποµένως στον υπολογισµό του α λαµβάνονται υπόψη περισσότερες λέξεις για τις µεγαλύτερες τάξεις. Η επίδραση των λέξεων στη συνοχή της κλίµακας είναι θετική, εκτός από τις λίγες πρώτες και τελευταίες λέξεις, οι οποίες λόγω ακριβώς της χαµηλής ως µηδενικής διακύµανσης δεν παρουσιάζουν υψηλή συνάφεια µε τις άλλες ούτε µε το σύνολο, και δεν συνεισφέρουν στην εσωτερική συνοχή της κλίµακας. Οι λέξεις αυτές θα µπορούσαν να αφαιρεθούν και να συντοµευθεί η κλίµακα χωρίς να επηρεαστεί αρνητικά η αξιοπιστία της. Πάντως, επειδή οι συνάφειές τους µε το σύνολο δεν είναι αρνητικές αλλά απλώς πολύ µικρές, δεν είναι απολύτως απαραίτητο να αφαιρεθούν. Εναλλακτικά θα µπορούσαν να παραµείνουν, ειδικά οι πρώτες που είναι πολύ εύκολες, ώστε να αποτελούν σηµείο εκκίνησης µε επιτυχία, προς ψυχολογικό όφελος παιδιών µικρότερων ηλικιών ή παιδιών µε ιδιαίτερες δυσκολίες στα οποία θα χορηγείται η κλίµακα, χωρίς να λαµβάνονται υπόψη στον υπολογισµό της επίδοσης. Η σειρά κατάταξης των λέξεων βάσει δυσκολίας βρίσκεται σε υψηλή συνάφεια µε τη σειρά χορήγησης (Spearman s ρ =,940 στο συνολικό δείγµα). Με λίγες µεµονωµένες εξαιρέσεις, όπως π.χ. οι λέξεις «πηγή» (αρ. 16 στον αρχικό κατάλογο), «φιλί» (αρ. 17 στον αρχικό κατάλογο) και «δίχτυ» (αρ. 19 στον αρχικό κατάλογο), η σειρά χορήγησης αντανακλά µε ακρίβεια τη δυσκολία στην ορθογραφία των λέξεων. Πολύ υψηλή είναι η συνάφεια της σειράς κατάταξης µεταξύ των τριών τάξεων (Β Γ : ρ =,974 Β : ρ =,978 Γ : ρ =,976), επιβεβαιώνοντας τη σταθερότητα της διαφοράς δυσκολίας µεταξύ των λέξεων και συνεπώς της διαφορικής τους χρησιµότητας στην εκτίµηση της ορθογραφικής δεξιότητας. 15

16 3.2. ιερεύνηση της εσωτερικής δοµής και του βαθµού δυσκολίας επιµέρους λέξεων Σε δεύτερη φάση, διερευνήθηκε η ύπαρξη µιας ή περισσοτέρων διαστάσεων της ορθογραφικής ικανότητας, όπως αυτή µετριέται µε την παρούσα δοκιµασία, µε τη βοήθεια µιας ανάλυσης κυρίων συνιστωσών (Principal Components Analysis) (Gorsuch, 1982) για πολυχωρικούς συντελεστές. Συνοπτικά, τα αποτελέσµατα της ανάλυσης υποδεικνύουν την ύπαρξη µιας κύριας διάστασης ορθογραφικής επίδοσης καθώς το ποσοστό της συνολικής διακύµανσης των ατοµικών βαθµολογιών που εξηγήθηκαν από τον δεύτερο παράγοντα ήταν σε πολύ χαµηλά επίπεδα σε όλες τις αναλύσεις (τόσο ξεχωριστά για κάθε τάξη όσο και στο συνολικό δείγµα). Τέλος πραγµατοποιήθηκε µια σειρά αναλύσεων µε τη µέθοδο Rasch (1980 Smith & Smith, 2004) µε σκοπό (α) να αξιολογήσει την καταλληλότερη σειρά των λέξεων µε βάση το σχετικό βαθµό δυσκολίας τους, και (β) να διακρίνει την ύπαρξη µεροληψίας συγκεκριµένων λέξεων σε σχέση µε διαφορετικούς πληθυσµούς. Ο όρος µεροληψία (bias) αναφέρεται στην πιθανότητα κάποια λέξη να είναι στατιστικώς σηµαντικά πιο δύσκολη για κάποιον πληθυσµό σε σχέση µε κάποιον άλλο. Οι αναλύσεις προκατάληψης έγιναν για τους πληθυσµούς των Ελλήνων µαθητών σε σχέση µε αυτό των µεταναστών. Αναφορικά µε τον πρώτο στόχο, οι αναλύσεις συµφωνούν µε τους δείκτες Spearman (βλ. 3.1.) φανερώνοντας ότι οι πρώτες λέξεις έχουν µικρό βαθµό δυσκολίας, οι λέξεις στη µέση της λίστας παρουσιάζουν µεσαία επίπεδα δυσκολίας, ενώ για τις λέξεις στο τέλος του καταλόγου επιβεβαιώνεται και από αυτήν την ανάλυση ότι παρουσιάζουν τον µεγαλύτερο βαθµό δυσκολίας για τους εξεταζόµενους. Εξαίρεση αποτελούν ορισµένες λέξεις όπως π.χ. η λέξη «ούτε» η οποία αν και ενδέκατη στη σειρά εµφάνισης στον αρχικό κατάλογο κατατάχθηκε τρίτη σε σειρά δυσκολίας στην τελική σειρά. Εποµένως και αυτή η ανάλυση 16

17 συνιστά µια µικρή διαφοροποίηση στη σειρά χορήγησης των λέξεων η οποία παρατίθεται στον Πίνακα 4 στην οριστική της µορφή. Στο πλαίσιο του δεύτερου στόχου της ανάλυσης Rasch, στην οποία χρησιµοποιήθηκε η διαδικασία ανίχνευσης µεροληψίας DIF (differential item functioning), συγκρίθηκαν δύο οµάδες µαθητών στο βαθµό δυσκολίας της κάθε λέξης ξεχωριστά, ελέγχοντας παράλληλα για τη συνολική βαθµολογία του κάθε µαθητή στη δοκιµασία (Wang & Chen, 2004). Ως µεροληψία θεωρήθηκε µια στατιστικά σηµαντική διαφορά στο βαθµό δυσκολίας µιας λέξης που παρατηρείται σε µέλη διαφορετικών γλωσσικών οµάδων τα οποία όµως εµφανίζουν την ίδια συνολική βαθµολογία στη δοκιµασία της ορθογραφίας. Τα αποτελέσµατα από το συνολικό δείγµα της έρευνας συνιστούν απουσία µεροληψίας για τη µεγάλη πλειονότητα των λέξεων της δοκιµασίας µε πιθανή εξαίρεση τις λέξεις µε α/α 17 και 23, που παρουσίασαν θετική µεροληψία και τις λέξεις µε α/α 24, 28, 31, 32, 36, 39, 48, 49, 50, 52, 54, 56 που παρουσίασαν ενδείξεις αρνητικής µεροληψίας. Σηµειώνουµε πάντως ότι για την απαλοιφή ή τροποποίηση της σειράς χορήγησης των λέξεων απαιτείται εµπειρική επιβεβαίωση της «ακραίας» συµπεριφοράς τους σε καινούργιο δείγµα µαθητών. 17

18 Πίνακας 3. Προτεινόµενη σειρά λέξεων ορθογραφίας που προέκυψε από την ανάλυση δυσκολίας των λέξεων µε τη µέθοδο Rasch. Α/Α Λέξη στην τελική σειρά Α/Α Λέξη στην τελική σειρά 1 από 31 άδεια 2 και 32 φιλί 3 ούτε 33 παράδειγµα 4 είναι 34 παιχτών 5 άλογο 35 δανείζω 6 αυτός 36 ζεσταίνει 7 έτσι 37 αλλιώτικος 8 τραπέζι 38 δίχτυ 9 λέω 39 πετρέλαιο 10 έλα 40 πρακτορείο 11 ποτίζω 41 οικονοµικότερος 12 ξέρω 42 ηθοποιός 13 πετάνε 43 µόλυνση 14 µεγαλώνω 44 αντικείµενο 15 φίλος 45 διευθυντής 16 ζωγραφική 46 κυνηγητό 17 φυτό 47 εκατοµµύριο 18 πέτρινο 48 ξεφυλλίζοντας 19 αυτοκίνητο 49 χαρακτηριστικό 20 πηγαίνω 50 αναχώρηση 21 όµως 51 υποχρεωµένος 22 επιβάτης 52 νοηµοσύνη 23 χρήµατα 53 αισθήσεις 24 χώρισα 54 επιχείρηση 25 φωτισµένος 55 νοηµοσύνη 26 πηγή 56 ειδοποιήθηκε 27 σοφοί 57 µαταιώνεται 28 δωρεάν 58 εγχειριστεί 29 ταµείο 59 χείµαρρος 30 ονειρεύοµαι 60 αποδεικνύω 18

19 3.4. Τρέχουσα και Προβλεπτική Εγκυρότητα Σε τρίτη φάση, ανιχνεύθηκε η συµβολή της επίδοσης στη δοκιµασία της ορθογραφίας στη διακύµανση των επιδόσεων στις δοκιµασίες ανάγνωσης. Γι αυτό το σκοπό οι επιδόσεις των µαθητών πρώτα µετατράπηκαν σε τυπικούς βαθµούς (τιµές z) ξεχωριστά για κάθε τάξη. Στη συνέχεια πραγµατοποιήθηκε µια σειρά από αναλύσεις µερικής συσχέτισης µεταξύ καθεµιάς από τις δοκιµασίες ανάγνωσης (ακρίβεια στην ανάγνωση λέξεων, ακρίβεια στην ανάγνωση ψευδολέξεων, ευχέρεια στην ανάγνωση λέξεων, ευχέρεια στην ανάγνωση ψευδολέξεων, αναγνωστική κατανόηση) και της επίδοσης στη δοκιµασία ορθογραφίας, ελέγχοντας ταυτόχρονα την κοινή συνάφεια µε όλες τις υπόλοιπες δοκιµασίες ανάγνωσης. Μ αυτό τον τρόπο εκτιµήθηκε το ύψος της σχέσης µεταξύ δύο κάθε φορά δοκιµασιών ανεξάρτητα από τις επιδόσεις σε όλες τις υπόλοιπες δοκιµασίες ανάγνωσης. Οι ατοµικές επιδόσεις στη δοκιµασία της ορθογραφίας είχαν στατιστικώς σηµαντική συµβολή στη διαµόρφωση των ατοµικών τιµών σε τρεις δοκιµασίες ανάγνωσης, αποτελέσµατα που παρουσιάζονται στους Πίνακες 4-6 ξεχωριστά για κάθε µέτρηση και διαχρονικά µεταξύ πρώτης και τρίτης µέτρησης. Σηµειωτέον ότι στατιστικά σηµαντικός δείκτης µερικής συνάφειας µεταξύ της επίδοσης στη δοκιµασία ορθογραφίας και στην ευχέρεια ανάγνωσης ψευδολέξεων (r =,063) βρέθηκε µόνο στα δεδοµένα από τη δεύτερη µέτρηση. Στον Πίνακα 5 παρουσιάζονται οι µεταβλητές οι οποίες φαίνεται ότι συσχετίζονται σηµαντικά µε την ακρίβεια στην ανάγνωση λέξεων. Τέλος, στον Πίνακα 6 παρουσιάζονται οι µεταβλητές οι οποίες φαίνεται ότι συσχετίζονται σηµαντικά µε την ευχέρεια στην ανάγνωση ψευδολέξεων. Συµπερασµατικά, οι ατοµικές επιδόσεις στη δοκιµασία της ορθογραφίας παρουσιάζουν υψηλή συνάφεια τόσο εντός της ίδιας µέτρησης όσο και προβλεπτικά µε την επίδοση σε δοκιµασίες ανάγνωσης λέξεων και ψευδολέξεων, ιδιαίτερα δε µε τη δοκιµασία αναγνωστικής ευχέρειας ψευδολέξεων. 19

20 Πίνακας 4. Στατιστικά σηµαντικοί δείκτες µερικής συσχέτισης µε την επίδοση στη δοκιµασία αναγνωστικής ευχέρειας λέξεων. Συγχρονική συνάφεια ιαχρονική συνάφεια Πρώτη µέτρηση εύτερη µέτρηση Πρώτη --> εύτερη µέτρηση *** Ορθογραφία*,273,271,236 Ευχέρεια στην ανάγνωση ψευδολέξεων **,314,320,258 * είκτες µερικής συνάφειας µεταξύ ορθογραφίας και αναγνωστικής ευχέρειας λέξεων διατηρώντας σταθερή την επίδοση σε όλες τις υπόλοιπες δοκιµασίες ανάγνωσης. ** είκτης µερικής συνάφειας µεταξύ αναγνωστικής ευχέρειας λέξεων και αναγνωστικής ευχέρειας ψευδολέξεων ανεξάρτητα από τις επιδόσεις των µαθητών σε όλες τις υπόλοιπες δοκιµασίες ανάγνωσης (και της ορθογραφίας). *** Επίδοση στη δοκιµασία αναγνωστικής ευχέρειας λέξεων στη δεύτερη µέτρηση σε σχέση µε την επίδοση στις δοκιµασίες ορθογραφίας και αναγνωστικής ευχέρειας ψευδολέξεων από την πρώτη µέτρηση. Πίνακας 5. Στατιστικά σηµαντικοί δείκτες µερικής συσχέτισης µε τη δοκιµασία TORP-5 (ακρίβεια ανάγνωσης λέξεων). Συγχρονική συνάφεια ιαχρονική συνάφεια Πρώτη µέτρηση εύτερη µέτρηση Πρώτη --> εύτερη µέτρηση **** Ορθογραφία *,158,094,098 Ευχέρεια στην ανάγνωση ψευδολέξεων ** Ακρίβεια ανάγνωσης ψευδολέξεων***,143,144,133,256,290,230 * είκτης µερικής συνάφειας µεταξύ ορθογραφίας και αναγνωστικής ακρίβειας λέξεων ανεξάρτητα από τις επιδόσεις των µαθητών σε όλες τις υπόλοιπες δοκιµασίες ανάγνωσης. ** είκτης µερικής συνάφειας µεταξύ αναγνωστικής ευχέρειας ψευδολέξεων και αναγνωστικής ακρίβειας λέξεων ανεξάρτητα από τις επιδόσεις των µαθητών σε όλες τις υπόλοιπες δοκιµασίες ανάγνωσης. *** είκτης µερικής συνάφειας µεταξύ αναγνωστικής ακρίβειας ψευδολέξεων και αναγνωστικής ακρίβειας λέξεων ανεξάρτητα από τις επιδόσεις των µαθητών σε όλες τις υπόλοιπες δοκιµασίες ανάγνωσης. **** Επίδοση στη δοκιµασία TORP-5 στη δεύτερη µέτρηση σε σχέση µε την επίδοση στις δοκιµασίες ορθογραφίας, αναγνωστικής ευχέρειας ψευδολέξεων και ακρίβειας ανάγνωσης ψευδολέξεων από την πρώτη µέτρηση. 20

21 Πίνακας 6. Στατιστικά σηµαντικοί δείκτες µερικής συσχέτισης µε τη δοκιµασία TORP-6 (ακρίβεια ανάγνωσης ψευδολέξεων). Συγχρονική συνάφεια ιαχρονική συνάφεια Πρώτη µέτρηση εύτερη µέτρηση Πρώτη --> εύτερη µέτρηση *** Ορθογραφία *,166,195,134 Ακρίβεια ανάγνωσης λέξεων**,290,310,291 * είκτης µερικής συνάφειας µεταξύ ορθογραφίας και ακρίβειας ανάγνωσης ψευδολέξεων ανεξάρτητα από τις επιδόσεις των µαθητών σε όλες τις υπόλοιπες δοκιµασίες ανάγνωσης. ** είκτης µερικής συνάφειας µεταξύ ακρίβειας ανάγνωσης λέξεων και ακρίβεια ανάγνωσης ψευδολέξεων ανεξάρτητα από τις επιδόσεις των µαθητών σε όλες τις υπόλοιπες δοκιµασίες ανάγνωσης. *** Επίδοση στη δοκιµασία TORP-6 στη δεύτερη µέτρηση σε σχέση µε την επίδοση στις δοκιµασίες ορθογραφίας και ακρίβειας ανάγνωσης λέξεων από την πρώτη µέτρηση. 4. Συζήτηση Τα τελευταία χρόνια η διδασκαλία και αξιολόγηση της ορθογραφίας, έχουν προσελκύσει το ενδιαφέρον επιστηµόνων και εκπαιδευτικών για πολλούς λόγους: Καταρχήν, οι σύγχρονες θεωρίες ανάπτυξης του γραµµατισµού (π.χ. αναδυόµενος γραµµατισµός, ολική γλώσσα) δίνουν έµφαση σε µια ενιαία διδασκαλία ανάγνωσης και γραφής από την πρώτη κιόλας επαφή του παιδιού µε το γραπτό λόγο και ενθαρρύνουν τη χρήση επινοηµένης γραφής από το παιδί/αρχάριο αναγνώστη για προσωπική έκφραση και επικοινωνία. Επιπλέον, πολλές από τις παραδοσιακές διδακτικές τακτικές είναι συχνά αναποτελεσµατικές ή βαρετές για τους µαθητές (Graham, 2000). Από την άλλη µεριά, η είσοδος της τεχνολογίας των υπολογιστών στην εκπαίδευση και η χρήση επεξεργαστών κειµένου µε αυτοµατοποιηµένες λειτουργίες διόρθωσης των ορθογραφικών λαθών έχουν επηρεάσει τις διδακτικές πρακτικές και τη µεθοδολογία αξιολόγησης σε χώρες που οι υπολογιστές χρησιµοποιούνται στην σχολική τάξη για την παραγωγή του γραπτού λόγου (Moats, 2005). Στην Ελλάδα, όπου η χρήση των 21

22 υπολογιστών δεν έχει ακόµη γενικευτεί σε επίπεδο σχολικής τάξης, δεν είναι δυνατό να µελετηθεί το αποτέλεσµα που έχει η χρήση επεξεργαστών κειµένου στην παραγωγή του γραπτού λόγου και στην ορθογραφία των µαθητών. Η διδασκαλία και αξιολόγηση της ορθογραφίας έχει παραµείνει στατική, παρουσιάζοντας ποσοτικές κυρίως µεταβολές που αφορούν στα κριτήρια επίδοσης των µαθητών, τα οποία λόγω έλλειψης σαφούς προσδιορισµού από το Αναλυτικό Πρόγραµµα παραµένουν πολλές φορές αυθαίρετα. Για παράδειγµα, η παράλειψη χρήσης του τόνου από τους µαθητές, η οποία µετά την κατάργηση του πολυτονικού συστήµατος δηλώνεται από πολλούς εκπαιδευτικούς ότι αποτελεί γενικευµένο φαινόµενο που δεν υπόκειται στην εκπαιδευτική αξιολόγηση. Παράλληλα, η έλλειψη δεδοµένων αναφοράς (νόρµες) σχετικών µε τις ορθογραφικές επιδόσεις των µαθητών, παρά τη χρήση του ίδιου ακριβώς περιεχοµένου για τη διδασκαλία και αξιολόγηση της ορθογραφίας σε εθνικό επίπεδο, στερεί από τους εκπαιδευτικούς τη δυνατότητα να τεκµηριώσουν εµπειρικά τις ορθές, στην πλειονότητά τους, αξιολογικές κρίσεις. Η δηµιουργία εργαλείων αξιολόγησης της ορθογραφικής δεξιότητας των µαθητών τα οποία παρέχουν συγκεκριµένα κριτήρια αναφοράς (norm referenced) µπορούν να αποβούν εξαιρετικά χρήσιµα στους εκπαιδευτικούς οι οποίοι συνυπολογίζουν τις αδυναµίες και δυνατότητες των µαθητών στο σχεδιασµό της διδασκαλίας τους. Το συγκεκριµένο τεστ ορθογραφίας δηµιουργήθηκε για να παρέχει µια ευρεία αντιπροσώπευση ορθογραφικών µοτίβων συχνών στην ελληνική γλώσσα αλλά και λέξεις που αποτελούν εξαίρεση σε γνωστούς κανόνες. Η αντιπροσώπευση αυτή έχει δοµηθεί µε βάση την εµφάνιση και διδασκαλία των γραµµατικών φαινοµένων σε κάθε τάξη του δηµοτικού σχολείου σε αντιστοιχία µε το αναλυτικό πρόγραµµα και έχει επιχειρηθεί να είναι ισόρροπη ως προς τη χρήση διαφορετικών µερών του λόγου και της ποικιλίας των λεκτικών µορφηµάτων που παρουσιάζονται στην ελληνική ορθογραφία. Το τεστ αρχίζει µε λέξεις εξαιρετικά απλές (π.χ. από, έλα, και) που δίνουν τη δυνατότητα σε αρχάριους ορθογράφους και αναγνώστες να 22

23 εφαρµόσουν απλές γραφο-φωνηµικές αντιστοιχίες αλλά και ορθογραφικές συµβάσεις. Οι λέξεις έχουν επιλεχθεί από το βασικό λεξιλόγιο των αναγνωστικών βιβλίων µε σκοπό να παρέχουν µια οικολογικά έγκυρη αντιπροσώπευση κάθε επιπέδου της αναπτυσσόµενης ορθογραφικής δεξιότητας. Κατά αυτόν τον τρόπο είναι δυνατή η χορήγηση και σε µαθητές µε αναγνωστικές και ορθογραφικές διαταραχές οι οποίοι έχουν τη δυνατότητα να εξετασθούν στην ορθογραφία χωρίς τα συναισθήµατα ανεπάρκειας που συνήθως απορρέουν από τη χρήση δοκιµασιών που αντικατοπτρίζουν τυπικές δεξιότητες για συγκεκριµένες ηλικιακές οµάδες ή τάξεις φοίτησης. Επιπλέον, η χρήση κανόνα διακοπής (ceiling rule) µετά από 6 διαδοχικά ορθογραφικά σφάλµατα (σε ισάριθµες λέξεις) προστατεύει τους µαθητές από µαταιωτικά συναισθήµατα ή ανία και µειώνει το χρόνο χορήγησης για το δάσκαλο. Το συγκεκριµένο εργαλείο αξιολόγησης της ορθογραφίας πληρεί βασικά ψυχοµετρικά χαρακτηριστικά χαρακτηριζόµενο από (i) υψηλή εσωτερική συνέπεια (ενδεικτική του γεγονότος ότι κάθε λέξη του αποτελεί αξιόπιστο δείκτη της γενικότερης έννοιας της ορθογραφικής ικανότητας), (ii) υψηλή σταθερότητα στο χρόνο (αξιοπιστία επανεξέτασης) ακόµα και σε µετρήσεις που πραγµατοποιήθηκαν µε διαφορά ενός έτους, (iii) µονοδιάστατη σύνθεση (µετρά µία την επιθυµητή διάσταση επίτευξης), (iv) ικανοποιητική διάταξη των επιµέρους λέξεων κατά σειρά δυσκολίας (προτείνεται αλλαγή στη σειρά των λέξεων µε βάση το µετρηµένο βαθµό δυσκολίας), και (v) αξιοσηµείωτη προβλεπτική σχέση µε επιδόσεις σε αναγνωστικές δοκιµασίες ιδιαίτερα δε µε τη δοκιµασία αναγνωστικής ευχέρειας. Η σχέση αυτή συνάδει µε εµπειρικά δεδοµένα των τελευταίων ετών που υποστηρίζουν την ύπαρξη ενός κοινού µηχανισµού ανάµεσα στην αναγνωστική και ορθογραφική λειτουργία τον πυρήνα του οποίου αποτελεί η φωνολογική επεξεργασία (Ehri, 1997). Η ορθογραφική δεξιότητα όχι µόνο συνδέεται στενά µε την αναγνωστική λειτουργία αλλά επηρεάζει σηµαντικά και την ανάπτυξή της τελευταίας, µιας και απαιτεί συστηµατική εξάσκηση µε το γραπτό λόγο στο επίπεδο της λέξης (Treiman, 1998). 23

24 Εργαλεία σαν και αυτό που αξιολογείται στην παρούσα µελέτη µπορούν να προσφέρουν στον έµπειρο εκπαιδευτικό επιβεβαίωση προσωπικών παρατηρήσεων και αξιολογικών κρίσεων και ενίσχυση της αυτοπεποίθησης για την επαγγελµατική του αποτελεσµατικότητα. Από την άλλη µεριά, νέοι εκπαιδευτικοί µπορούν να τα χρησιµοποιήσουν για να µάθουν αναγνωρίζουν διάφορα περιγράµµατα ατοµικών επιδόσεων και να αξιολογούν ατοµικές διαφορές των µαθητών στις ακριβείς τους διαστάσεις. Παράλληλα, µε τη χρήση σταθµισµένων δοκιµασιών στη σχολική τάξη, ενισχύεται η εγκυρότητα και η αξιοπιστία της εκτίµησης των δεξιοτήτων των µαθητών, γεγονός που αποτελεί βάση για µια γόνιµη συνεργασία γονέων και δασκάλων και βοηθά αποφασιστικά τόσο στο σχεδιασµό διαφοροποιηµένης διδασκαλίας όσο και στην παροχή εξατοµικευµένωνυποστηρικτικών προγραµµάτων. Τέλος, θα πρέπει να σηµειωθεί ότι η πλήρης αξιολόγηση της ορθογραφικής δεξιότητας των µαθητών θα πρέπει να περιλαµβάνει οπωσδήποτε και ποιοτική ανάλυση των ορθογραφικών λαθών (Moats, 1995, Treiman, 1993), πιθανώς δε στα πλαίσια µιας δοκιµασίας ορθής γραφής κειµένου. Ο δάσκαλος και ερευνητής επιβάλλεται να προχωρήσει πέρα από τον χαρακτηρισµό του «σωστού» και «λάθους» και να διαµορφώσει ένα αναλυτικό και σαφές περίγραµµα των αδυναµιών και δυνατοτήτων των µαθητών µέσα από τα είδη των λαθών που παρατηρούνται και τη συχνότητά τους. Το περίγραµµα αυτό θα του επιτρέψει, είτε να κατατάξει τον µαθητή σε κάποιο αναπτυξιακό ορθογραφικό στάδιο είτε να καταλάβει τις συγκεκριµένες στρατηγικές που χρησιµοποιεί κατά την παραγωγή του γραπτού λόγου (Bear, Invernizzi, Templeton, & Johnston, 1996). Για αυτό ακριβώς το λόγο απαιτούνται διαχρονικές µελέτες που θα µας επιτρέψουν να µελετήσουµε όλο το εύρος ανάπτυξης της συγκεκριµένης δεξιότητας στο ελληνικό ορθογραφικό σύστηµα και επίσης αναλύσεις των συχνότερων λαθών που κάνουν οι µαθητές και συσχετίσεις µε άλλες αναγνωστικές δεξιότητες. Όλα τα παραπάνω θα αποτελέσουν αντικείµενο ξεχωριστών µελετών µας, καθώς η παρούσα εργασία αποτελεί 24

25 τµήµα µιας συνεχιζόµενης διαχρονικής µελέτης (Mouzaki & Sideridis, υπό δηµοσίευση, Sideridis, Mouzaki, Simos & Protopapas, υπό δηµοσίευση) που θα µας επιτρέψει να µελετήσουµε σε βάθος όχι µόνο τα ορθογραφικά λάθη που κάνουν οι Έλληνες µαθητές αλλά και την ανάπτυξη της ορθογραφικής τους δεξιότητας κατά τη διαδοχή των τάξεων του δηµοτικού σχολείου και τη σχέση της µε τις αναγνωστικές και γλωσσικές τους δεξιότητες. 25

26 Βιβλιογραφία Αϊδίνης, Α. (2000). Η χρήση µορφολογικών στρατηγικών στην ορθογραφηµένη γραφή. Πρακτικά συνεδρίου «Μάθηση και διδασκαλία της Ελληνικής ως µητρικής και ως δεύτερης γλώσσας» (σελ ). Ρέθυµνο. Aidinis, A. & Nunes, T. (2001). The role of different levels of phonological awareness in the development of reading and spelling in Greek. Reading and Writing: An Interdisciplinary Journal, 14, Αϊδίνης, Α. & αλακλή, Χ. (2004). Φωνήµατα, µορφήµατα και κατάκτηση της αναγνωστικής ικανότητας στις δύο πρώτες τάξεις του δηµοτικού σχολείου. Στο Ν. Μακρής &. εσλή (Eπιµ.), Η γνωστική ψυχολογία σήµερα: Γέφυρες για τη µελέτη της νόησης (σ ). Αθήνα: Τυπωθήτω- αρδανός. Αϊδίνης, Α. & Παράσχου,. (2004). Ανάπτυξη της ορθογραφηµένης γραφής στο δηµοτικό σχολείο: Λάθη και στρατηγικές των παιδιών. Στο Ν. Μακρής, &. εσλή (Eπιµ.). Η γνωστική ψυχολογία σήµερα: Γέφυρες για τη µελέτη της νόησης (σ ). Αθήνα: Τυπωθήτω- αρδανός. Bakamidis, S., & Carayannis, G. (1987). Phonemia : A phoneme transcription system for speech synthesis in Modern Greek. Speech Communication, 6, Βάµβουκας, Μ. (1994). Αξιολόγηση αναγνωστικών δεξιοτήτων. Αθήνα: Γρηγόρης. Βάµβουκας, Μ. (2004). Θέµατα ψυχοπαιδαγωγικής της ανάγνωσης. Αθήνα: Ατραπός. Βάµβουκας, Μ. & Πεδιαδίτης, Α. (2005). Μια δοκιµασία της ορθογραφικής δεξιότητας µαθητών δηµοτικού σχολείου, ηλικίας 7-12 ετών. Επιστήµες Αγωγής, 1, Bear, D.R., Invernizzi, M., Templeton, S., & Johnston, F. (1996). Words their way: Word study for phonics, vocabulary, and spelling instruction. Upper Saddle River, NJ: Merrill. Beers, J. & Henderson, E. (1977). A study of developing orthographic concepts among first graders. Research in the Teaching of English, 11,

27 Blachman, B.A. (1984). Relationship of rapid naming ability and language analysis skill to kindergarten and first-grade reading achievement. Journal of Educational Psychology, 76, Bradley, L. & Bryant, P. (1983). Categorizing sounds and learning to read: A causal connection. Nature, 30, Bryant, P., Nunes, T., & Aidinis, A.(1999). Different morphemes, same spelling problems: cross-linguistic developmental studies. In M. Harris & G. Hatano (Eds.), Learning to Read and Write: A cross-linguistic perspective (pp ). Cambridge, U.K.: Cambridge University Press. Carlisle, J.F. (1995). Morphological awareness and early reading achievement. In L.B. Feldman (Ed.), Morphological aspects of language processing (pp ). Hillsdale, NJ: Lawrence Erlbaum Associates. Chliounaki, K. & Bryant, P. (2002). Construction and learning to spell. Cognitive Development, 17, Chomsky, C. (1979). Approaching reading through invented spelling. In L.B. Resnick and P.A. Weaver (Eds.) Theory and practice of early reading, Vol.2. Hillsdale, NJ: Lawrence Erlbaum Associates. ιακογιώργη, Κ., Βαλµάς, Θ. & Μπαρής, Θ. (2006). Η εξαίρεση στον κανόνα: µια γνωστική προσέγγιση του φαινοµένου στην ορθογραφία της Ελληνικής γλώσσας. Στο Π. Παπούλια- Τζελέπη, Α. Φτερνιάτη, & Κ. Θηβαίος (Επιµ.) Έρευνα και πρακτική του γραµµατισµού στην Ελληνική κοινωνία. Αθήνα: Ελληνικά Γράµµατα. ιακογιώργη, Κ., Μπαρής, Θ., Βαλµάς, Θ. (2005). Ικανότητα χρήσης µορφολογικών στρατηγικών στην ορθογραφηµένη γραφή από µαθητές της Α τάξης του δηµοτικού. Ψυχολογία, 12, Ehri, L. (1997).Learning to read and learning to spell are one and the same, almost. In C. 27

28 Perfetti, L. Riebe, & M. Fayol (Eds.), Learning to spell (pp ). Hillsdale, NJ: Lawrence Erlbaum Associates. Ehri, L. (1998). Grapheme-Phoneme Knowledge is essential for learning to read words in English. In J.L. Metsala & L.C. Ehri (Eds.), Word recognition in beginning literacy (pp. 3-40). Hillsdale, NJ: Lawrence Erlbaum Associates. Ehri, L. (2005). Learning to read words: Theory, findings, and issues. Scientific Studies of Reading, 9, Ehri, L. and Snowling, M.J. (2004). Developmental variation in word recognition. In Stone, C.A., Silliman, E.R., Ehren, B.J., and Apel, K. (Eds.), Handbook of language and literacy: Development and disorders, (pp ). New York: Guilford Press. Fowler, A.E., & Liberman, I.Y. (1995). The role of phonology and orthography in morphological awareness. In L.B. Feldman (Ed.), Morphological aspects of language processing (pp ). New Jersey: Erlbaum. Gorsuch, T. (1983). Factor analysis. New York: Erlbaum. Graham, S. (2000). Should the natural learning approach replace spelling instruction? Journal of Educational Psychology, 92(2), Juel, C., Griffith, P., & Gough, P. (1986). Acquisition of literacy: A longitudinal study of children in first and second grade. Journal of Educational Psychology, 78, Kaufman, A.S. (1994). Intelligence testing with the WISC-III. New York: Wiley. Καρατζάς, A.. (2005). Μάθηση της ορθογραφικής δεξιότητας. Γνωστικο-ψυχογλωσσική προσέγγιση. Αθήνα: Γρηγόρης. Kotoulas V. & Padeliadou, S. (2000). The nature of spelling errors in the Greek Language: The case of students with reading disabilities. Στο K. Nikolaidis & M. Matheoudakis (Επιµ.) 13 th International Symposium on Theoretical and Applied Linguistics-Proceedings (pp ). Thessaloniki: School of English-Aristotle University. 28

29 Ludlow, L.H., & Haley, S.M. (1995). Rasch model logits: Interpretation, use, and transformation. Educational and Psychological Measurement, 55, Lundberg, I., Olofsson, A., & Wall, S. (1980). Reading and spelling skill in the first school years predicted from phonemic awareness skills in kindergarten. Scandinavian Journal of Psychology, 21, Moats, L.C. (2005). How spelling supports reading. And why it is more regular and predictable than you may think. American Educator, 6, Moats, L.C. (1995). Spelling: Development, disability and instruction. Baltimore, MD: York Press. Moustaki, I. (2001). A review of exploratory factor analysis for ordinal categorical data. In R. Cudeck, S. du Toit, & D. Sorbom (Eds.), Structural equation modelling: Present and future (pp ). Lincolnwood, IL: Scientific Software International. Mouzaki, A. & Sideridis, G. (υπό δηµοσίευση). Profiles of poor readers among Greek students of elementary school. Hellenic Journal of Psychology. Muter, V. & Snowling, M. (1997). Grammar and phonology predict spelling in middle childhood. Reading and writing: an interdisciplinary Journal, 9, Nation, K. & Hulme, C. (1997). Phonemic segmentation, not onset-rime segmentation, predicts early reading and spelling skills. Reading Research Quarterly, 32, Nunes, T., Bryant, P., & Bindman, M. (1997). Morphological spelling strategies: Developmental stages and processes, Developmental Psychology, 33, Padeliadu, S. & Sideridis, G.D. (2000). Discriminant validation of the Test of Reading Performance (TORP) for identification of children with reading difficulties. European Journal of Psychological Assessment, 16, Perfetti, C.A., & Hart, L. (2001). The lexical bases of comprehension skill. In D. S. Gorfien (Ed.), On the consequences of meaning selection: Perspectives on resolving lexical 29

30 ambiguity (pp. 6786). Washington, DC: American Psychological Association. Perfetti, C.A., & Hart, L. (2002). The lexical quality hypothesis. In L. Verhoeven, C. Elbro, & P. Reitsma (Eds.), Precursors of functional literacy (pp ). Amsterdam/Philadelphia: John Benjamins. Πετρούνιας, Ε.Β. (2002). Νεοελληνική γραµµατική και συγκριτική («αντιπαραθετική») ανάλυση, Τόµος Α: Φωνητική και εισαγωγή στη φωνολογία. Θεσσαλονίκη: Ζήτη. Porpodas, C.D. (2001). Cognitive processes in first grade reading and spelling of Greek. Ψυχολογία, 8, Porpodas, C. (1993). The relation between phonemic awareness and reading and spelling of Greek words in the first school year. In M. Caretero, M. Pope, R. Simons, & J. Pozo (eds.), Learning and instruction (Vol. 3, pp ). Oxford: Pergamon Press. Porpodas, C. (1999). Patterns of phonological and memory processing in beginning readers and spellers of Greek. Journal of Learning Disabilities, 32(5), Protopapas, A. & Skaloumbakas, C. (2007). Traditional and computer based screening and diagnosis of reading disabilities in Greek. Journal of Learning Disabilities, 40(1), Rasch, G. (1980). Probabilistic models for some intelligence and attainment tests. Chicago: University of Chicago Press. Read, C. (1971). Preschool children s knowledge of English phonology. Harvard Educational Review. 41, Read, C. (1986). Children s creative spelling. London: Routledge. Seymour, P.H.K, Aro, M., & Erskine, J.M. (2003). Foundation literacy acquisition in European orthographies. The British Journal of Psychology, 94, Share, D.L. (1995). Phonological recoding and self-teaching: sine qua non of reading acquisition. Cognition, 55,

31 Sideridis, G., Mouzaki, A., Simos, P. & Protopapas, A. (υπό έκδοση). Classification of students with reading comprehension difficulties: The roles of motivation, affect, and psychopathology. Learning Disability Quarterly. Singson, M., Mahony, D., & Mann, V. (2000). The Relation between reading ability and morphological skills: Evidence from derivational suffixes. Reading and Writing: An Interdisciplinary Journal, 12, Smith, E.V. & Smith, R.M. (2004). Introduction to Rasch measurement: Theory, models and applications. Maple Grove, MN: JAM Press. Snow, C.E., Burns, M.S., & Griffin, P. (Eds.) (1998). Preventing reading difficulties in young children. Washington, D.C.: National Academy Press. Templeton, S. (1991). Teaching and learning the English spelling system: Reconceptualizing method and purpose. Elementary School Journal, 92, Treiman, R. (1993). Beginning to spell: A study of first-grade children. New York: Oxford University Press. Treiman, R. (1997) Spelling in normal children and dyslexics. In B. Blachman (Ed.), Foundations of reading acquisition and dyslexia: Implications for early intervention (pp ). Mahwah, NJ: Erlbaum. Treiman, R., Cassar, M., & Zukowski, A. (1994). What types of linguistic information do children use in spelling? The case of flaps. Child Development, 65, Treiman, R. (1998). Why Spelling? The benefits of incorporating spelling into beginning reading instruction. In J.L.Metsala & L.C. Ehri (Eds.) Word recognition in beginning literacy (pp ). Hillsdale, NJ: Lawence Erlbaum Associates. Tsesmeli, S.N. & Seymour, P.H.K. (2006). Derivational morphology and spelling in dyslexia. Reading & Writing, 19,

Μια δοκιμασία για την αξιολόγηση της ορθογραφίας

Μια δοκιμασία για την αξιολόγηση της ορθογραφίας Μια δοκιμασία για την αξιολόγηση της ορθογραφίας Η απόφαση για την ανάγκη παροχής εξατομικευμένης διδασκαλίας απαιτεί την υιοθέτηση συγκεκριμένων ποσοτικών κριτηρίων αναφορικά με την παρουσία σημαντικών

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΙΧΝΕΥΤΙΚΗ ΔΟΚΙΜΑΣΙΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗΣ ΕΠΙΔΟΣΗΣ (ΑΔΜΕ) ΓΙΑ ΜΑΘΗΤΕΣ ΤΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ. Σ. Παπαϊωάννου, Α. Μουζάκη Γ. Σιδερίδης & Π. Σίμος

ΑΝΙΧΝΕΥΤΙΚΗ ΔΟΚΙΜΑΣΙΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗΣ ΕΠΙΔΟΣΗΣ (ΑΔΜΕ) ΓΙΑ ΜΑΘΗΤΕΣ ΤΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ. Σ. Παπαϊωάννου, Α. Μουζάκη Γ. Σιδερίδης & Π. Σίμος ΑΝΙΧΝΕΥΤΙΚΗ ΔΟΚΙΜΑΣΙΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗΣ ΕΠΙΔΟΣΗΣ (ΑΔΜΕ) ΓΙΑ ΜΑΘΗΤΕΣ ΤΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Σ. Παπαϊωάννου, Α. Μουζάκη Γ. Σιδερίδης & Π. Σίμος ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Αναπόσπαστο μέρος της ανθρώπινης δραστηριότητας Βασικό στοιχείο

Διαβάστε περισσότερα

12 Σταθμισμένα διερευνητικά ανιχνευτικά εργαλεία κριτήρια μαθησιακών δυσκολιών

12 Σταθμισμένα διερευνητικά ανιχνευτικά εργαλεία κριτήρια μαθησιακών δυσκολιών 12 Σταθμισμένα διερευνητικά ανιχνευτικά εργαλεία κριτήρια μαθησιακών δυσκολιών Διαδικασίες διαχείρισης περίπτωσης Στάδιο 1 Εντοπισμός Στάδιο 2 Αξιολόγηση Στάδιο 3 Παρέμβαση Στάδιο 4 Υποστήριξη Παρακολούθηση

Διαβάστε περισσότερα

Φωνολογική Ανάπτυξη και Διαταραχές

Φωνολογική Ανάπτυξη και Διαταραχές 1 Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Φωνολογική Ανάπτυξη και Διαταραχές Ενότητα 5: Φωνολογική ενημερότητα Ζακοπούλου Βικτωρία 2 Ανοιχτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα στο ΤΕΙ Ηπείρου Τμήμα

Διαβάστε περισσότερα

Παπαγεωργίου Γιώτα Ψυχολόγος

Παπαγεωργίου Γιώτα Ψυχολόγος «Μαθησιακές υσκολίες» Παπαγεωργίου Γιώτα Ψυχολόγος Μαθησιακές υσκολίες = προβλήµατα που εµφανίζονται στη διάρκεια της εκπαίδευσης επηρεάζοντας τη µάθηση, την επίδοση κ τη συµπεριφορά Τα παιδιά διαφέρουν

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη της Διακριτικής Ικανότητας του Τεστ Δυσκολιών Γραπτής Έκφρασης σε Μαθητές Δηµοτικού

Μελέτη της Διακριτικής Ικανότητας του Τεστ Δυσκολιών Γραπτής Έκφρασης σε Μαθητές Δηµοτικού Γραφή και γραφές στον 21 ο αιώνα Μελέτη της Διακριτικής Ικανότητας του Τεστ Δυσκολιών Γραπτής Έκφρασης σε Μαθητές Δηµοτικού Περίληψη Ιωάννης Κ. Δηµάκος Πανεπιστήµιο Πατρών, Παιδαγωγικό Τµήµα Δ. Ε. Νικολέτα

Διαβάστε περισσότερα

Τρέχον τίτλος: ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΓΝΩΣΗ. Μαθησιακές Δυσκολίες στην Ανάγνωση και η Αντιμετώπισή τους. Αγγελική Μουζάκη

Τρέχον τίτλος: ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΓΝΩΣΗ. Μαθησιακές Δυσκολίες στην Ανάγνωση και η Αντιμετώπισή τους. Αγγελική Μουζάκη Τρέχον τίτλος: ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΓΝΩΣΗ Μαθησιακές Δυσκολίες στην Ανάγνωση και η Αντιμετώπισή τους Αγγελική Μουζάκη Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης Σχολή Επιστημών Αγωγής Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

Μαθησιακές Δυσκολίες ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ

Μαθησιακές Δυσκολίες ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Μαθησιακές Δυσκολίες Τίτλος: Μαθησιακές δυσκολίες στην ανάγνωση και η αντιμετώπισή τους Αγγελική Μουζάκη Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης Ο κόσμος μας σήμερα

Διαβάστε περισσότερα

Εγκυρότητα και Αξιοπιστία. Χριστίνα Καραμανίδου, PhD

Εγκυρότητα και Αξιοπιστία. Χριστίνα Καραμανίδου, PhD Εγκυρότητα και Αξιοπιστία Χριστίνα Καραμανίδου, PhD Η έννοια της εγκυρότητας Η εγκυρότητα της έρευνας είναι το βασικό κριτήριο με βάση το οποίο θα ληφθεί η απόφαση για αξιοποίηση ή όχι των ευρημάτων. Η

Διαβάστε περισσότερα

Λογισµικό αυτοµατοποιηµένου εντοπισµού µαθητών δηµοτικού µε πιθανές ειδικές µαθησιακές δυσκολίες: Ανάπτυξη και εφαρµογή

Λογισµικό αυτοµατοποιηµένου εντοπισµού µαθητών δηµοτικού µε πιθανές ειδικές µαθησιακές δυσκολίες: Ανάπτυξη και εφαρµογή Πρακτικά 5 ου Πανελλήνιου Συνεδρίου Ε.Τ.Π.Ε. «Οι τεχνολογίες της πληροφορίας και των επικοινωνιών στην εκπαίδευση» Θεσσαλονίκη, 5 8 Οκτωβρίου 2006 Λογισµικό αυτοµατοποιηµένου εντοπισµού µαθητών δηµοτικού

Διαβάστε περισσότερα

ROWPVT & EOWPVT 3 rd Edition (Μια συνδυαστική πιλοτική μεταφορά και αξιολόγηση τους στην ηλικιακή ομάδα των 2 ετών έως 2 ετών και 11 μηνών)

ROWPVT & EOWPVT 3 rd Edition (Μια συνδυαστική πιλοτική μεταφορά και αξιολόγηση τους στην ηλικιακή ομάδα των 2 ετών έως 2 ετών και 11 μηνών) ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΤΥΧΙΑΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ROWPVT & EOWPVT 3 rd Edition (Μια συνδυαστική πιλοτική μεταφορά και αξιολόγηση τους στην ηλικιακή ομάδα των 2 ετών έως 2 ετών και 11 μηνών) Κουμούλλη Τσαμπίκα (Α.Μ.: 10155)

Διαβάστε περισσότερα

Πώς μαθαίνουν οι μαθητές;

Πώς μαθαίνουν οι μαθητές; Τεχνικές για την καλλιέργεια δεξιοτήτων ανάγνωσης και γραφής Ευγενία Νιάκα Σχολική Σύμβουλος Πώς μαθαίνουν οι μαθητές; Οι μαθητές δεν απορροφούν «σαν σφουγγάρια», ούτε αποδέχονται άκριτα κάθε νέα πληροφορία.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΓΡΑΦΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΣΥΓΓΡΑΦΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΥΓΓΡΑΦΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Τίτλος Ονοματεπώνυμο συγγραφέα Πανεπιστήμιο Ονοματεπώνυμο δεύτερου (τρίτου κ.ο.κ.) συγγραφέα Πανεπιστήμιο Η κεφαλίδα (μπαίνει πάνω δεξιά σε κάθε σελίδα): περιγράφει το θέμα

Διαβάστε περισσότερα

Σπουδαστές Γιαννουλάκης Αντρέας Α.Μ. 11796 Τσουρουνάκης 'Αγγελος Α.Μ. 12133 Μουτουσίδου Πόπη Α.Μ. 12279 Εισηγητής: Ταφιάδης Χρ.

Σπουδαστές Γιαννουλάκης Αντρέας Α.Μ. 11796 Τσουρουνάκης 'Αγγελος Α.Μ. 12133 Μουτουσίδου Πόπη Α.Μ. 12279 Εισηγητής: Ταφιάδης Χρ. ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ Σπουδαστές Γιαννουλάκης Αντρέας Α.Μ. 11796 Τσουρουνάκης 'Αγγελος Α.Μ. 12133 Μουτουσίδου Πόπη Α.Μ. 12279 Εισηγητής: Ταφιάδης Χρ. Διονύσης

Διαβάστε περισσότερα

Χαρακτηριστικά άτυπης αξιολόγησης

Χαρακτηριστικά άτυπης αξιολόγησης Προσαρμογή Διδακτικών Στόχων σε μαθητές με Μαθησιακές Δυσκολίες Νιάκα Ευγενία Ειδική παιδαγωγός, Σχολική Σύμβουλος Τι λάβαμε υπόψη; Το ατομικό ιστορικό των μαθητών Την αξιολόγηση της διεπιστημονικής ομάδας

Διαβάστε περισσότερα

1. Σκοπός της έρευνας

1. Σκοπός της έρευνας Στατιστική ανάλυση και ερμηνεία των αποτελεσμάτων των εξετάσεων πιστοποίησης ελληνομάθειας 1. Σκοπός της έρευνας Ο σκοπός αυτής της έρευνας είναι κυριότατα πρακτικός. Η εξέταση των δεκτικών/αντιληπτικών

Διαβάστε περισσότερα

Φωνολογική Ανάπτυξη και Διαταραχές

Φωνολογική Ανάπτυξη και Διαταραχές 1 Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Φωνολογική Ανάπτυξη και Διαταραχές Ενότητα 1: Εισαγωγικές Επισημάνσεις Ζακοπούλου Βικτωρία 2 Ανοιχτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα στο ΤΕΙ Ηπείρου Τμήμα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΟ ΕΤΟΣ 2014-2015

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΟ ΕΤΟΣ 2014-2015 ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΟ ΕΤΟΣ 2014-2015 ΘΕΜΑ: Αξιολόγηση και Εκπαίδευση των μαθητών με μαθησιακές δυσκολίες. Προσαρμογές αναλυτικών

Διαβάστε περισσότερα

ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. ΘΕΜΑ: «ιερεύνηση της σχέσης µεταξύ φωνηµικής επίγνωσης και ορθογραφικής δεξιότητας σε παιδιά προσχολικής ηλικίας»

ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. ΘΕΜΑ: «ιερεύνηση της σχέσης µεταξύ φωνηµικής επίγνωσης και ορθογραφικής δεξιότητας σε παιδιά προσχολικής ηλικίας» ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟΥ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΥ «ΠΑΙ ΙΚΟ ΒΙΒΛΙΟ ΚΑΙ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΥΛΙΚΟ» ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ που εκπονήθηκε για τη

Διαβάστε περισσότερα

Μετρήσεις και αξιολόγηση στο σχολείο. Πείραµα 12 ο. Αρχική αξιολόγηση της κινητικής αδεξιότητας

Μετρήσεις και αξιολόγηση στο σχολείο. Πείραµα 12 ο. Αρχική αξιολόγηση της κινητικής αδεξιότητας Μετρήσεις και αξιολόγηση στο σχολείο Πείραµα 12 ο Αρχική αξιολόγηση της κινητικής αδεξιότητας 2 Εισαγωγή Τα παιδιά µε κινητική αδεξιότητα (ή µε αναπτυξιακή διαταραχή της συναρµογής) είναι αυτά χωρίς (εµφανή)

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 6 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ (5 Ο ΜΑΘΗΜΑ)

ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 6 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ (5 Ο ΜΑΘΗΜΑ) ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 6 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 19-03-2015 (5 Ο ΜΑΘΗΜΑ) ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ: μελέτη περίπτωσης Σωτηρία Τζιβινίκου

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΤΕΣΤ ΑΝΙΧΝΕΥΣΗΣ ΤΗΣ ΔΥΣΛΕΞΙΑΣ ΣΤΟΥΣ ΕΝΗΛΙΚΕΣ(DAST) Δριδάκη Αργυρώ Α.Μ.: 10909 Κόλλια Δήμητρα Α.Μ.: 11283

ΤΟ ΤΕΣΤ ΑΝΙΧΝΕΥΣΗΣ ΤΗΣ ΔΥΣΛΕΞΙΑΣ ΣΤΟΥΣ ΕΝΗΛΙΚΕΣ(DAST) Δριδάκη Αργυρώ Α.Μ.: 10909 Κόλλια Δήμητρα Α.Μ.: 11283 ΤΟ ΤΕΣΤ ΑΝΙΧΝΕΥΣΗΣ ΤΗΣ ΔΥΣΛΕΞΙΑΣ ΣΤΟΥΣ ΕΝΗΛΙΚΕΣ(DAST) Δριδάκη Αργυρώ Α.Μ.: 10909 Κόλλια Δήμητρα Α.Μ.: 11283 Αναπτυξιακή Δυσλεξία Παγκόσμια Ομοσπονδία Νευρολογίας το 1968 «μια διαταραχή στα παιδιά τα οποία,

Διαβάστε περισσότερα

: (2006) ,,,, ,,, ? (2) ? (3) [7 ] :,. E2mail :

: (2006) ,,,, ,,, ? (2) ? (3) [7 ] :,. E2mail : 2006 4 :100124918 (2006) 0420068275 : G442 :A - 3 1 1,2 1 1 3 4 (11, 100875 ;21, 450014 ; 31, 100007 ;41, 100875) : -, 39, 23, 28, - : (1) -,; (2), ; (3), ;,, : ;; ; ; 1, ( map), ( [ m p ]), ( map), ;

Διαβάστε περισσότερα

Στόχος της ψυχολογικής έρευνας:

Στόχος της ψυχολογικής έρευνας: Στόχος της ψυχολογικής έρευνας: Συστηματική περιγραφή και κατανόηση των ψυχολογικών φαινομένων. Η ψυχολογική έρευνα χρησιμοποιεί μεθόδους συστηματικής διερεύνησης για τη συλλογή, την ανάλυση και την ερμηνεία

Διαβάστε περισσότερα

Μαθησιακές Δυσκολίες Εκπαιδευτική αξιολόγηση. Πηνελόπη Κονιστή ΠΕ 70 Med Ειδικής Αγωγής pkonisti@gmail.com

Μαθησιακές Δυσκολίες Εκπαιδευτική αξιολόγηση. Πηνελόπη Κονιστή ΠΕ 70 Med Ειδικής Αγωγής pkonisti@gmail.com Μαθησιακές Δυσκολίες Εκπαιδευτική αξιολόγηση Πηνελόπη Κονιστή ΠΕ 70 Med Ειδικής Αγωγής pkonisti@gmail.com Τι είναι Μαθησιακές Δυσκολίες; Καμπύλη Νοημοσύνης Δείκτης Νοημοσύνης ποσοστό % κατηγορία πάνω από

Διαβάστε περισσότερα

Το Πρόγραµµα του Λειτουργικού Αναλφαβητισµού στην Κύπρο

Το Πρόγραµµα του Λειτουργικού Αναλφαβητισµού στην Κύπρο Το Πρόγραµµα του Λειτουργικού Αναλφαβητισµού στην Κύπρο Το Πρόγραµµα του Λειτουργικού Αναλφαβητισµού έγινε πλέον θεσµός στο πλαίσιο του εκπαιδευτικού συστήµατος της Κύπρου, αφού διεξάγεται µε επιτυχία

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ

ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ βιβλιο_layout 1 24/12/2015 11:50 πμ Page 7 ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 13 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ 1. Εισαγωγή... 21 2. Τα αλφάβητα και οι λειτουργίες τους... 24 2.1 Το ελληνικό αλφάβητο: χαρακτήρες και χαρακτηριστικά

Διαβάστε περισσότερα

Αθανάσιος Πρωτόπαπας. Κύριος Ερευνητής. Τµήµα Εκπαιδευτικής Τεχνολογίας. Ινστιτούτο Επεξεργασίας του Λόγου / Αθηνά.

Αθανάσιος Πρωτόπαπας. Κύριος Ερευνητής. Τµήµα Εκπαιδευτικής Τεχνολογίας. Ινστιτούτο Επεξεργασίας του Λόγου / Αθηνά. Αθανάσιος Πρωτόπαπας Κύριος Ερευνητής Τµήµα Εκπαιδευτικής Τεχνολογίας Ινστιτούτο Επεξεργασίας του Λόγου / Αθηνά Αγγελική Μουζάκη Εντεταλµένη Επίκουρη Καθηγήτρια Παιδαγωγικό Τµήµα ηµοτικής Εκπαίδευσης Πανεπιστήµιο

Διαβάστε περισσότερα

Φωνολογική Ανάπτυξη και Διαταραχές

Φωνολογική Ανάπτυξη και Διαταραχές 1 Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Φωνολογική Ανάπτυξη και Διαταραχές Ενότητα 15: Αρχές αξιολόγησης και παρέμβασης Ζακοπούλου Βικτωρία 2 Ανοιχτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα στο ΤΕΙ Ηπείρου

Διαβάστε περισσότερα

«Διαγνωστικές κατηγορίες και διαγνωστικά κριτήρια για όλες τις μαθησιακές δυσκολίες, σύμφωνα με το DSM-IV, DSM-IV TR, DSM-V & ICD-10»

«Διαγνωστικές κατηγορίες και διαγνωστικά κριτήρια για όλες τις μαθησιακές δυσκολίες, σύμφωνα με το DSM-IV, DSM-IV TR, DSM-V & ICD-10» «Διαγνωστικές κατηγορίες και διαγνωστικά κριτήρια για όλες τις μαθησιακές δυσκολίες, σύμφωνα με το DSM-IV, DSM-IV TR, DSM-V & ICD-10» Περιεχόμενα Περιεχόμενα...1 Εισαγωγή...1 DSM-IV, DSM-IV TR, DSM-V...2

Διαβάστε περισσότερα

Φωνολογική Ανάπτυξη και Διαταραχές

Φωνολογική Ανάπτυξη και Διαταραχές 1 Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Φωνολογική Ανάπτυξη και Διαταραχές Ενότητα 17: Διακριτικά χαρακτηριστικά και περιβάλλοντα Ζακοπούλου Βικτωρία 2 Ανοιχτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Πρόλογος 15 Ευχαριστίες 19. Κεφάλαιο 1 Ιστορική Αναδρομή & Ορισμός της Ψυχομετρίας

Περιεχόμενα. Πρόλογος 15 Ευχαριστίες 19. Κεφάλαιο 1 Ιστορική Αναδρομή & Ορισμός της Ψυχομετρίας Περιεχόμενα Πρόλογος 15 Ευχαριστίες 19 Κεφάλαιο 1 Ιστορική Αναδρομή & Ορισμός της Ψυχομετρίας 1.1. Η Εμφάνιση της Ψυχομετρίας 21 1.1.1. Κατά τη Νεολιθική Περίοδο 21 1.1.2. Κατά την Αιγυπτιακή και Σουμερική

Διαβάστε περισσότερα

"H υπόθεση φωνολογικού ελλείµµατος στη δυσλεξία- Εκπαιδευτικές προεκτάσεις"

H υπόθεση φωνολογικού ελλείµµατος στη δυσλεξία- Εκπαιδευτικές προεκτάσεις Περίληψη εισήγησης "H υπόθεση φωνολογικού ελλείµµατος στη δυσλεξία- Εκπαιδευτικές προεκτάσεις" Βούλγαρης ηµήτριος Dr Ειδικής Παιδαγωγικής και Ψυχολογίας Η αναπτυξιακή δυσλεξία αποτελεί αντικείµενο έρευνας

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Ειδική Αγωγή και Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Ειδική Αγωγή και Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Ειδική Αγωγή και Εκπαίδευση Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδια

Διαβάστε περισσότερα

Σωτήρης Τοκαμάνης, Φιλόλογος, ΚΕ.Δ.Δ.Υ. Ν. Ηρακλείου

Σωτήρης Τοκαμάνης, Φιλόλογος, ΚΕ.Δ.Δ.Υ. Ν. Ηρακλείου Σωτήρης Τοκαμάνης, Φιλόλογος, ΚΕ.Δ.Δ.Υ. Ν. Ηρακλείου Διαγνωστική προσέγγιση των Ειδικών Μαθησιακών Δυσκολιών. 1. Τα κριτήρια και οι διαδικασίες ταυτοποίησης Στον όρο «Ειδικές Μαθησιακές Δυσκολίες» εμπερικλείονται

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ ΔΥΣΑΝΑΓΝΩΣΤΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΧΑΜΗΛΗ ΦΩΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΝΗΜΕΡΟΤΗΤΑ

ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ ΔΥΣΑΝΑΓΝΩΣΤΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΧΑΜΗΛΗ ΦΩΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΝΗΜΕΡΟΤΗΤΑ ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ ΔΥΣΑΝΑΓΝΩΣΤΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΧΑΜΗΛΗ ΦΩΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΝΗΜΕΡΟΤΗΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΗ ΒΡΑΧΥΠΡΟΘΕΣΜΗ ΚΑΙ ΜΑΚΡΟΠΡΟΘΕΣΜΗ ΜΝΗΜΗ ΧΑΜΗΛΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΚΕΙΜΕΝΩΝ ΕΠΙΛΟΓΗ ΑΝΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Φωνολογική Ανάπτυξη και Διαταραχές

Φωνολογική Ανάπτυξη και Διαταραχές 1 Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Φωνολογική Ανάπτυξη και Διαταραχές Ενότητα 10: Φωνολογική και φωνητική συνειδητοποίηση Ζακοπούλου Βικτωρία 2 Ανοιχτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα στο

Διαβάστε περισσότερα

«Δυσλεξία» (Ειδική Αναγνωστική Διαταραχή)

«Δυσλεξία» (Ειδική Αναγνωστική Διαταραχή) «Δυσλεξία» (Ειδική Αναγνωστική Διαταραχή) Τι είναι, τι δεν είναι, τι μπορούμε να κάνουμε για το παιδί Παναγιώτης Σίμος, Ph.D. Επίκτητη vs. Αναπτυξιακή δυσκολία ανάγνωσης Δυσλεξία vs. «φτωχή» αναγνωστική

Διαβάστε περισσότερα

Στόχοι. ο προσδιορισμός δεξιοτήτων με την υψηλότερη προβλεπτική αξία για την πρόγνωση της μετέπειτα σχολικής επίδοσης

Στόχοι. ο προσδιορισμός δεξιοτήτων με την υψηλότερη προβλεπτική αξία για την πρόγνωση της μετέπειτα σχολικής επίδοσης Η μελέτη Διερεύνηση της σχέσης μεταξύ γλωσσικών & γνωστικών δεξιοτήτων και δεξιοτήτων γραμματισμού στην προσχολική ηλικία και των αναγνωστικών και ορθογραφικών δεξιοτήτων κατά τη σχολική ηλικία Στόχοι

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτισμός και ψυχοπαθολογία:

Πολιτισμός και ψυχοπαθολογία: Πολιτισμός και ψυχοπαθολογία: Επιπτώσεις στη συμβουλευτική και ψυχοθεραπεία με μετανάστες και τις οικογένειές τους Βασίλης Παυλόπουλος Τομέας Ψυχολογίας, Πανεπιστήμιο Αθηνών vpavlop@psych.uoa.gr http://www.psych.uoa.gr/~vpavlop

Διαβάστε περισσότερα

1. Μετρήσεις και τεστ... 21

1. Μετρήσεις και τεστ... 21 Περιεχόμενα Πρόλογος........................................................ 13 Πρόλογος στη νεότερη έκδοση.................................... 17 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΤΩΝ ΤΕΣΤ, ΙΣΤΟΡΙΑ, ΘΕΩΡΙΕΣ, ΑΝΑΛΥΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση της διδακτικής πράξης

Αξιολόγηση της διδακτικής πράξης Αξιολόγηση της διδακτικής πράξης 1 } Ορισµός: Απόδοση αξίας Απόδοση προσήµου σε κάτι που αξιολογείται Σύγκρισης δύο πραγµάτων } Αξιολόγηση Αποτίµηση στόχου (σύγκριση του στόχου µε το αποτέλεσµα) Σηµασία

Διαβάστε περισσότερα

( ) ( ) China Academic Journal Electronic Publishing House. All rights reserved.

( ) ( ) China Academic Journal Electronic Publishing House. All rights reserved. 2001 2 :1001-4918(2001) - 02-0045 - 49 :B844. 1 :A Ξ ( 250014) ( 100875) : : ; 1978 Premack Woodruff Wellman (theory of mind) Perner : Maxi A, 20 Maxi 1999 A (false belief) B Maxi 77,177 591 Maxi [1 ]?,3

Διαβάστε περισσότερα

Φωνολογική Ανάπτυξη και Διαταραχές

Φωνολογική Ανάπτυξη και Διαταραχές 1 Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Φωνολογική Ανάπτυξη και Διαταραχές Ενότητα 7: Συλλαβικό και φθογγικό περιβάλλον Ζακοπούλου Βικτωρία 2 Ανοιχτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα στο ΤΕΙ Ηπείρου

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδια Εκθέσεων

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμόζοντας τη διαδικασία της γραφής: Ένας οδηγός στρατηγικής για την ενίσχυση της γραπτής έκφρασης

Εφαρμόζοντας τη διαδικασία της γραφής: Ένας οδηγός στρατηγικής για την ενίσχυση της γραπτής έκφρασης Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Φιλοσοφίας, Παιδαγωγικής και Ψυχολογίας Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών: Θεωρία, Πράξη και Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου Κατεύθυνση:

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Επιμόρφωσης για τη Διδασκαλία της Νέας Ελληνικής Γλώσσας - Φάση Α (2014-2015)

Πρόγραμμα Επιμόρφωσης για τη Διδασκαλία της Νέας Ελληνικής Γλώσσας - Φάση Α (2014-2015) Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Διεύθυνση Δημοτικής Εκπαίδευσης Οκτώβριος 2014 Πρόγραμμα Επιμόρφωσης για τη Διδασκαλία της Νέας Ελληνικής Γλώσσας - Φάση Α (2014-2015) Γλωσσική Εκπαίδευση - Εκπαίδευση στον Γραμματισμό:

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΕΠΙ ΟΣΗΣ ΤΩΝ ΦΟΙΤΗΤΩΝ ΥΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΕΝΟΣ ΑΕΙ ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΤΟΥΣ ΣΤΗ ΤΡΙΤΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΕΠΙ ΟΣΗΣ ΤΩΝ ΦΟΙΤΗΤΩΝ ΥΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΕΝΟΣ ΑΕΙ ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΤΟΥΣ ΣΤΗ ΤΡΙΤΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ Ελληνικό Στατιστικό Ινστιτούτο Πρακτικά 17 ου Πανελληνίου Συνεδρίου Στατιστικής (2), σελ. 11-1 ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΕΠΙ ΟΣΗΣ ΤΩΝ ΦΟΙΤΗΤΩΝ ΥΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΕΝΟΣ ΑΕΙ ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΒΑΘΜΟΛΟΓΗΣΗ

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΒΑΘΜΟΛΟΓΗΣΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΒΑΘΜΟΛΟΓΗΣΗ Ανατροφοδότηση εκπαιδευτικής διαδικασίας Εντοπισμός μαθησιακών ελλείψεων Στασιμότητα μαθητών Επανάληψη τάξης Επιμέλεια: Ελισάβετ Λαζαράκου Σχολική Σύμβουλος, 28 η Περιφέρεια Δημοτικής

Διαβάστε περισσότερα

ΆΣΚΗΣΗ 1 Η διάμεσος τιμή της ηλικίας των Ελλήνων το 1990 ήταν 30 έτη. Το 2001, η διάμεσος τιμή ήταν 33,1 (Πηγή:Ε.Σ.Υ.Ε.).

ΆΣΚΗΣΗ 1 Η διάμεσος τιμή της ηλικίας των Ελλήνων το 1990 ήταν 30 έτη. Το 2001, η διάμεσος τιμή ήταν 33,1 (Πηγή:Ε.Σ.Υ.Ε.). ΛΥΜΕΝΕΣ ΣΚΗΣΕΙΣ ΆΣΚΗΣΗ 1 Η διάμεσος τιμή της ηλικίας των Ελλήνων το 1990 ήταν 30 έτη. Το 2001, η διάμεσος τιμή ήταν 33,1 (Πηγή:Ε.Σ.Υ.Ε.). a. Τι μπορεί να συνέβη όταν η διάμεσος αυξήθηκε; Το γεγονός ότι

Διαβάστε περισσότερα

Κλινική Νευροψυχολογία του Παιδιού Διδάσκων: Α.Β. Καραπέτσας

Κλινική Νευροψυχολογία του Παιδιού Διδάσκων: Α.Β. Καραπέτσας WECHLER INTELLIGENCE SCALE FOR CHILDREN III (WISC -III) Κλινική Νευροψυχολογία του Παιδιού Διδάσκων: Α.Β. Καραπέτσας Υποκλίμακες του WISC Λεκτικές υποκλίμακες Πληροφορίες Λεξιλόγιο Ομοιότητες Κατανόηση

Διαβάστε περισσότερα

BELIEFS ABOUT THE NATURE OF MATHEMATICS, MATHEMATICS TEACHING AND LEARNING AMONG TRAINEE TEACHERS

BELIEFS ABOUT THE NATURE OF MATHEMATICS, MATHEMATICS TEACHING AND LEARNING AMONG TRAINEE TEACHERS BELIEFS ABOUT THE NATURE OF MATHEMATICS, MATHEMATICS TEACHING AND LEARNING AMONG TRAINEE TEACHERS Effandi Zakaria and Norulpaziana Musiran The Social Sciences, 2010, Vol. 5, Issue 4: 346-351 Στόχος της

Διαβάστε περισσότερα

Γνωστικές και ακαδημαϊκές δεξιότητες παιδιών με δυσκολίες μάθησης στις πρώτες τάξεις του δημοτικού σχολείου

Γνωστικές και ακαδημαϊκές δεξιότητες παιδιών με δυσκολίες μάθησης στις πρώτες τάξεις του δημοτικού σχολείου Γνωστικές και ακαδημαϊκές δεξιότητες παιδιών με δυσκολίες μάθησης στις πρώτες τάξεις του δημοτικού σχολείου Μιχάλης Βάμβουκας 1, Ιωάννης Σπαντιδάκης 2 και Αγγελική Μουζάκη 3 1 2 3 Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΥΣΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ. Ονοματεπώνυμα: Ηλιάνα Στάμογλου, 4635

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΥΣΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ. Ονοματεπώνυμα: Ηλιάνα Στάμογλου, 4635 ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΥΣΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ Ονοματεπώνυμα: Ηλιάνα Στάμογλου, 4635 Γεωργία Φυντάνη, 4838 Μάθημα: Μαθησιακές Δυσκολίες Διδάσκων:

Διαβάστε περισσότερα

Δημοτικό Σχολείο Λεμεσού Ι (ΚΑ) Έρευνα Δράσης Βελτίωση Ορθογραφίας Μαθητών

Δημοτικό Σχολείο Λεμεσού Ι (ΚΑ) Έρευνα Δράσης Βελτίωση Ορθογραφίας Μαθητών Δημοτικό Σχολείο Λεμεσού Ι (ΚΑ) 2015-2016 Έρευνα Δράσης Βελτίωση Ορθογραφίας Μαθητών Προφίλ σχολείου λειτούργησε το 1967-68, και μετακόμισε σε καινούριο κτήριο το 2014-2015 (ΚΑ) 129 μαθητές 10 εκπαιδευτικοί

Διαβάστε περισσότερα

Εκµάθηση προµαθηµατικών εννοιών για ΑµεΑ στο φάσµα του Αυτισµού µε το λογισµικό LT125-ThinkingMind

Εκµάθηση προµαθηµατικών εννοιών για ΑµεΑ στο φάσµα του Αυτισµού µε το λογισµικό LT125-ThinkingMind Εκµάθηση προµαθηµατικών εννοιών για ΑµεΑ στο φάσµα του Αυτισµού µε το λογισµικό LT125-ThinkingMind Λαδιάς Αναστάσιος, Σχολικός Σύµβουλος Πληροφορικής Β Αθήνας Μπέλλου Ιωάννα, Σχολικός Σύµβουλος Πληροφορικής

Διαβάστε περισσότερα

Ανάγνωση. Ικανότητα γρήγορης και αυτόματης αναγνώρισης λέξεων. Γνώση γραμμάτων και αντιστοιχίας γραμμάτων φθόγγων. Κατανόηση κειμένου

Ανάγνωση. Ικανότητα γρήγορης και αυτόματης αναγνώρισης λέξεων. Γνώση γραμμάτων και αντιστοιχίας γραμμάτων φθόγγων. Κατανόηση κειμένου Ανάγνωση Ικανότητα γρήγορης και αυτόματης αναγνώρισης λέξεων Γνώση γραμμάτων και αντιστοιχίας γραμμάτων φθόγγων Γνώση σημασίας λέξεων (λεξιλόγιο πρόσληψης) Κατανόηση κειμένου Οικειότητα με γραπτέςλέξειςκαι

Διαβάστε περισσότερα

Μορφολογικές κατηγορίες νοητικού λεξικού του SLDT στα ελληνικά και η σχέση τους με την προνοσηρή νοημοσύνη

Μορφολογικές κατηγορίες νοητικού λεξικού του SLDT στα ελληνικά και η σχέση τους με την προνοσηρή νοημοσύνη Μορφολογικές κατηγορίες νοητικού λεξικού του SLDT στα ελληνικά και η σχέση τους με την προνοσηρή νοημοσύνη Ελισάβετ Νεοφυτίδου Ψυχολόγος, ΚΕ.ΣΥ.Ψ.Υ Α.Π.Θ Η αναζήτηση κατάλληλων μεθόδων και εξιδεικευμένων

Διαβάστε περισσότερα

Νοημοσύνη. Μπορεί να μετρηθεί; Βασίλειος Κωτούλας 2 η Περιφέρεια ΔΕ Καρδίτσας

Νοημοσύνη. Μπορεί να μετρηθεί; Βασίλειος Κωτούλας 2 η Περιφέρεια ΔΕ Καρδίτσας Νοημοσύνη Μπορεί να μετρηθεί; Βασίλειος Κωτούλας 2 η Περιφέρεια ΔΕ Καρδίτσας S Αμφισβήτηση S Αξιολόγηση της νοημοσύνης (Νασιάκου, (1980): Νοημοσύνη είναι ό,τι μετρούν τα τεστ νοημοσύνης) S Τρόπος αξιολόγησης

Διαβάστε περισσότερα

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού.

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. ημήτρης Γουλής Ο παραδοσιακός όρος αλφαβητισμός αντικαταστάθηκε από τον πολυδύναμο

Διαβάστε περισσότερα

710 -Μάθηση - Απόδοση. Κινητικής Συμπεριφοράς: Προετοιμασία

710 -Μάθηση - Απόδοση. Κινητικής Συμπεριφοράς: Προετοιμασία 710 -Μάθηση - Απόδοση Διάλεξη 5η Ποιοτική αξιολόγηση της Κινητικής Συμπεριφοράς: Προετοιμασία Περιεχόμενο ενοτήτων Ποιοτική αξιολόγηση Ορισμός και στάδια που περιλαμβάνονται Περιεχόμενο: στοιχεία που τη

Διαβάστε περισσότερα

νος Κλουβάτος Κων/νος Εναλλακτικές μορφές αξιολόγησης των μαθητών με ανομοιογενή χαρακτηριστικά Αξιολόγηση της διαφοροποιημένης διδασκαλίας

νος Κλουβάτος Κων/νος Εναλλακτικές μορφές αξιολόγησης των μαθητών με ανομοιογενή χαρακτηριστικά Αξιολόγηση της διαφοροποιημένης διδασκαλίας Κων/νος νος Κλουβάτος Σύμβουλος 3 η ς Περιφέρειας Δημ. Εκπ/σης Ν. Κυκλάδων Εναλλακτικές μορφές αξιολόγησης των μαθητών με ανομοιογενή χαρακτηριστικά Αξιολόγηση της διαφοροποιημένης διδασκαλίας Μορφές αξιολόγησης

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Προγράμματος Ταχύρρυθμης Εκμάθησης της Ελληνικής στη Μέση Εκπαίδευση (Ιούνιος 2010)

Αξιολόγηση του Προγράμματος Ταχύρρυθμης Εκμάθησης της Ελληνικής στη Μέση Εκπαίδευση (Ιούνιος 2010) Αξιολόγηση του Προγράμματος Ταχύρρυθμης Εκμάθησης της Ελληνικής στη Μέση Εκπαίδευση (Ιούνιος 2010) 1. Ταυτότητα της Έρευνας Με απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου της 29 ης Ιουλίου, 2008, τέθηκε σε εφαρμογή

Διαβάστε περισσότερα

Οι Διαστάσεις του Λειτουργικού Αναλφαβητισμού στην Κύπρο

Οι Διαστάσεις του Λειτουργικού Αναλφαβητισμού στην Κύπρο Οι Διαστάσεις του Λειτουργικού Αναλφαβητισμού στην Κύπρο 1. Ταυτότητα της Έρευνας Η έρευνα του Λειτουργικού Αναλφαβητισμού έγινε πλέον θεσμός στα πλαίσια του εκπαιδευτικού συστήματος της Κύπρου, αφού διεξάγεται

Διαβάστε περισσότερα

Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την. επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση.

Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την. επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση. Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση. Γραμματισμός: έννοια-παιδαγωγικές συνέπειες Σήμερα, στην αναπτυγμένη τεχνολογικά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΗΣ ΦΟΙΤΗΤΡΙΑΣ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΦΥΛΟΥ ΠΑΙΔΙΩΝ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟΥ ΣΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΗΣ ΦΟΙΤΗΤΡΙΑΣ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΦΥΛΟΥ ΠΑΙΔΙΩΝ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟΥ ΣΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΗΣ ΦΟΙΤΗΤΡΙΑΣ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΦΥΛΟΥ ΠΑΙΔΙΩΝ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟΥ ΣΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΤΟΥ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ Υπεύθυνος Καθηγητής: Γραµµατικόπουλος Βασίλειος

Διαβάστε περισσότερα

Είδη Ερωτήσεων σε Προσαρμοστική Δοκιμασία Κατάταξης στην Αγγλική Γλώσσα

Είδη Ερωτήσεων σε Προσαρμοστική Δοκιμασία Κατάταξης στην Αγγλική Γλώσσα Γκιούρογλου, Χ. & Οικονομίδης, Α.A.: Είδη ερωτήσεων σε προσαρμοστική δοκιμασία κατάταξης στην Αγγλική γλώσσα, 5 ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ε.Τ.Π.Ε- Οι Τεχνολογίες της Πληροφορίας και των Επικοινωνιών στην Εκπαίδευση,

Διαβάστε περισσότερα

Διαγνωστικά δοκίμια ελληνομάθειας για Γυμνάσια & Λύκεια /Τεχνικές Σχολές

Διαγνωστικά δοκίμια ελληνομάθειας για Γυμνάσια & Λύκεια /Τεχνικές Σχολές Πρόγραμμα Εκμάθησης της Ελληνικής ως δεύτερης /ξένης γλώσσας στη Μέση Εκπαίδευση Διαγνωστικά δοκίμια ελληνομάθειας για Γυμνάσια & Λύκεια /Τεχνικές Σχολές Σεπτέμβριος 2011 {επιμ. παρουσίασης: Μαρία Παπαλεοντίου,

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος του ενδιαφέροντος και των γνώσεων για το θέµα στην παραγωγή γραπτών κειµένων

Ο ρόλος του ενδιαφέροντος και των γνώσεων για το θέµα στην παραγωγή γραπτών κειµένων Γραφή και γραφές στον 21 ο αιώνα Ο ρόλος του ενδιαφέροντος και των γνώσεων για το θέµα στην παραγωγή γραπτών κειµένων Περίληψη Ιωάννης Κ. Δηµάκος Πανεπιστήµιο Πατρών, Παιδαγωγικό Τµήµα Δ. Ε. Παναγιώτα

Διαβάστε περισσότερα

Διαφοροποίηση.. τι. γιατί. και πώς. Πηλείδου Κωνσταντίνα Σχ. Σύμβουλος 10 ης ΕΠ ΕΑΕ https://pileidou.wordpress.com/

Διαφοροποίηση.. τι. γιατί. και πώς. Πηλείδου Κωνσταντίνα Σχ. Σύμβουλος 10 ης ΕΠ ΕΑΕ https://pileidou.wordpress.com/ Διαφοροποίηση.. τι. γιατί. και πώς Πηλείδου Κωνσταντίνα Σχ. Σύμβουλος 10 ης ΕΠ ΕΑΕ https://pileidou.wordpress.com/ Τι σημαίνει Διαφοροποίηση; Είναι μια συνθετική παιδαγωγική προσέγγιση που συνάδει με τις

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ

ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Ενότητα 10: Η μάθηση στην προσχολική ηλικία: αξιολόγηση Διδάσκων: Μανωλίτσης Γεώργιος ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνιο Συνέδριο Επιστημών Εκπαίδευσης

Πανελλήνιο Συνέδριο Επιστημών Εκπαίδευσης Πανελλήνιο Συνέδριο Επιστημών Εκπαίδευσης Τομ. 2015, 2015 Διερεύνηση δυσκολιών Παραγωγικής Μορφολογικής Επίγνωσης που αφορούν σε δοκιμασίες παραγωγικών τύπων με και χωρίς θεματική αλλαγή σε δυσλεξικούς

Διαβάστε περισσότερα

Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε. Π.Μ.Σ. ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε. Π.Μ.Σ. ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε. Π.Μ.Σ. ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ 3 η Θεματική ενότητα: Ανάλυση μεθοδολογίας ερευνητικής εργασίας Σχεδιασμός έρευνας: Θεωρητικό πλαίσιο και ανάλυση μεθοδολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Σεμινάριο Επιμόρφωσης

Σεμινάριο Επιμόρφωσης Το έργο συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση και το Ελληνικό Δημόσιο ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ & ΑΡΧΙΚΗΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ (Ε.Π.Ε.Α.Ε.Κ)

Διαβάστε περισσότερα

Οι Διαστάσεις του Λειτουργικού Αναλφαβητισμού στην Κύπρο [Σχολική χρονιά ]

Οι Διαστάσεις του Λειτουργικού Αναλφαβητισμού στην Κύπρο [Σχολική χρονιά ] Οι Διαστάσεις του Λειτουργικού Αναλφαβητισμού στην Κύπρο [Σχολική χρονιά 2010-2011] 1. Ταυτότητα της Έρευνας Η έρευνα «Οι Διαστάσεις του Λειτουργικού Αναλφαβητισμού στην Κύπρο» διεξήχθη από το ΚΕΕΑ για

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος μαθήματος: Παιδιά με ειδικές ανάγκες: Διδασκαλία και μάθηση

Τίτλος μαθήματος: Παιδιά με ειδικές ανάγκες: Διδασκαλία και μάθηση Τίτλος μαθήματος: Παιδιά με ειδικές ανάγκες: Διδασκαλία και μάθηση Κωδικός Μαθήματος: ΠΔ1380 Διδάσκων: Βασίλης Στρογγυλός, vstroggilos@uth.gr Είδος Μαθήματος: Επιλογής Εξάμηνο: 7 ο Μονάδες ECTS: 5 Διαδικτυακός

Διαβάστε περισσότερα

Διάγνωση ειδικού και μη ειδικού τύπου Μαθησιακών δυσκολιών. Ελπίδα Καρδαρά Ψυχολόγος

Διάγνωση ειδικού και μη ειδικού τύπου Μαθησιακών δυσκολιών. Ελπίδα Καρδαρά Ψυχολόγος Διάγνωση ειδικού και μη ειδικού τύπου Μαθησιακών δυσκολιών Ελπίδα Καρδαρά Ψυχολόγος ΟΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΟΧΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΔΥΣΚΟΛΙΩΝ «Οι Μαθησιακές Δυσκολίες κατά τον Hammill, 1990, είναι ένας γενικός όρος

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ: ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΙ ΚΑΙ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ

ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ: ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΙ ΚΑΙ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ: ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΙ ΚΑΙ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ Ενότητα #5: ΕΤΟΙΜΑ ΣΧΟΛΕΙΑ Διδάσκων: Γουργιώτου Ευθυμία ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Σ ΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ

Σ ΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ Σ ΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΤΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Μ ΑΪΟΥ 2002 2004 Δ ΕΥΤΕΡΟ ΜΕΡΟΣ Π ΕΡΙΛΗΨΗ: Η μελέτη αυτή έχει σκοπό να παρουσιάσει και να ερμηνεύσει τα ευρήματα που προέκυψαν από τη στατιστική

Διαβάστε περισσότερα

Δυσλεξία και Ξένη Γλώσσα

Δυσλεξία και Ξένη Γλώσσα Δυσλεξία και Ξένη Γλώσσα Βιβέτα Λυμπεράκη Ξένια Κωνσταντινοπούλου Καθηγήτριες αγγλικών ειδικής αγωγής Ποιοί μαθητές αναμένεται να αντιμετωπίσουν δυσκολία στις ξένες γλώσσες Μαθητές που: παρουσιάζουν δυσκολίες

Διαβάστε περισσότερα

Διδάσκοντας την ελληνική ως δεύτερη γλώσσα στη Δημοτική Εκπαίδευση

Διδάσκοντας την ελληνική ως δεύτερη γλώσσα στη Δημοτική Εκπαίδευση Επιμορφωτικό Σεμινάριο Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου 21-22/3/2014, Λευκωσία 16-17/5/2014, Λεμεσός Διδάσκοντας την ελληνική ως δεύτερη γλώσσα στη Δημοτική Εκπαίδευση Άννα Αναστασιάδη-Συμεωνίδη Ομότιμη Καθηγήτρια

Διαβάστε περισσότερα

Φωνολογική Ανάπτυξη και Διαταραχές

Φωνολογική Ανάπτυξη και Διαταραχές 1 Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Φωνολογική Ανάπτυξη και Διαταραχές Ενότητα 11: Εργαλεία μέτρησης της φωνολογικής ενημερότητας Ζακοπούλου Βικτωρία 2 Ανοιχτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ

Η ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Η ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Οµάδα σύνταξης Συντονίστρια: Αγγελική ιαµαντίδου, Σχολικός Σύµβουλος Αγγλικών Μέλη: ρ έσποινα Παπαγγελή-Βουλιουρή, Καθηγ. Αγγλικών

Διαβάστε περισσότερα

Γιαννάκης Βασιλειάδης, Γιώργος Σαββίδης, Μαίρη Κουτσελίνη Τµήµα Επιστηµών της Αγωγής, Πανεπιστήµιο Κύπρου ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Γιαννάκης Βασιλειάδης, Γιώργος Σαββίδης, Μαίρη Κουτσελίνη Τµήµα Επιστηµών της Αγωγής, Πανεπιστήµιο Κύπρου ΠΕΡΙΛΗΨΗ Αναγνωστικός Αλφαβητισµός σε Μαθητές Ε Τάξης ηµοτικού ΑΝΑΓΝΩΣΤΙΚΟΣ ΑΛΦΑΒΗΤΙΣΜΟΣ: ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ ΣΕ ΜΑΘΗΤΕΣ Ε ΤΑΞΗΣ ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ ΣΕ ΣΥΝΕΧΟΜΕΝΑ ΚΑΙ ΜΗ ΣΥΝΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΠΟΥ ΠΕΡΙΛΑΜΒΑΝΟΝΤΑΙ ΣΤΑ ΝΕΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Μέρος Α. ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ Θεωρία και Εφαρµογές Υπολογιστικοί αλγόριθµοι στον MS-Excel: υπολογισµός και ερµηνεία στατιστικών ευρηµάτων

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Μέρος Α. ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ Θεωρία και Εφαρµογές Υπολογιστικοί αλγόριθµοι στον MS-Excel: υπολογισµός και ερµηνεία στατιστικών ευρηµάτων ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος... vii Μέρος Α ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ Θεωρία και Εφαρµογές Υπολογιστικοί αλγόριθµοι στον MS-Excel: υπολογισµός και ερµηνεία στατιστικών ευρηµάτων Πρόλογος Α Μέρους... 3 Αρχικές πληροφορίες και

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Ενδοϋπηρεσιακής Επιμόρφωσης εκπαιδευτικών, Εκπαιδευτικών Ψυχολόγων και εκπαιδευτικών Συμβουλευτικής και Επαγγελματικής Αγωγής

Πρόγραμμα Ενδοϋπηρεσιακής Επιμόρφωσης εκπαιδευτικών, Εκπαιδευτικών Ψυχολόγων και εκπαιδευτικών Συμβουλευτικής και Επαγγελματικής Αγωγής Πρόγραμμα Ενδοϋπηρεσιακής Επιμόρφωσης εκπαιδευτικών, Εκπαιδευτικών Ψυχολόγων και εκπαιδευτικών Συμβουλευτικής και Επαγγελματικής Αγωγής 21-22 Μαρτίου 2014, Λευκωσία 16-17 Μαΐου 2014, Λεμεσός Η αξιολόγηση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ 17 ΠΡΟΛΟΓΟΣ 19 ΠΡΟΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ 25 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 27

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ 17 ΠΡΟΛΟΓΟΣ 19 ΠΡΟΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ 25 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 27 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ 17 ΠΡΟΛΟΓΟΣ 19 ΠΡΟΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ 25 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 27 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ 37 1.1. Λειτουργικός ορισµός των εννοιών 38 1.1.1. Λειτουργικός ορισµός της έννοιας παλιννοστούντες 38 1.1.2.

Διαβάστε περισσότερα

Σπουδάστρια: Ευθυμίου Μαρία Υπεύθυνη καθηγήτρια: Ζακοπούλου Βικτωρία

Σπουδάστρια: Ευθυμίου Μαρία Υπεύθυνη καθηγήτρια: Ζακοπούλου Βικτωρία Σπουδάστρια: Ευθυμίου Μαρία Υπεύθυνη καθηγήτρια: Ζακοπούλου Βικτωρία Λίγα λόγια για την εργασία Οι Ειδικές Μαθησιακές Δυσκολίες, σήμερα, αποτελούν μια πολύ συνηθισμένη κατάσταση στο σχολείο. Ωστόσο πολλά

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση Προγράμματος Αλφαβητισμού στο Γυμνάσιο Πρώτο Έτος Αξιολόγησης (Ιούλιος 2009)

Αξιολόγηση Προγράμματος Αλφαβητισμού στο Γυμνάσιο Πρώτο Έτος Αξιολόγησης (Ιούλιος 2009) Αξιολόγηση Προγράμματος Αλφαβητισμού στο Γυμνάσιο Πρώτο Έτος Αξιολόγησης (Ιούλιος 2009) 1. Ταυτότητα της Έρευνας Το πρόβλημα του λειτουργικού αναλφαβητισμού στην Κύπρο στις ηλικίες των 12 με 15 χρόνων

Διαβάστε περισσότερα

Μαθησιακές Δυσκολίες. Τίτλος: Διαταραχή Ελλειματικής Προσοχής - Υπερκινητικότητα (ΔΕΠ-Υ) Αγγελική Μουζάκη. Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης

Μαθησιακές Δυσκολίες. Τίτλος: Διαταραχή Ελλειματικής Προσοχής - Υπερκινητικότητα (ΔΕΠ-Υ) Αγγελική Μουζάκη. Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Μαθησιακές Δυσκολίες Τίτλος: Διαταραχή Ελλειματικής Προσοχής - Υπερκινητικότητα (ΔΕΠ-Υ) Αγγελική Μουζάκη Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης Διαταραχή Ελλειμματικής

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ: ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΤΩΝ ΒΑΘΜΟΛΟΓΙΩΝ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΟΣ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΟ ΤΟ 2000 ΩΣ ΤΟ 2013.

ΜΙΑ ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ: ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΤΩΝ ΒΑΘΜΟΛΟΓΙΩΝ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΟΣ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΟ ΤΟ 2000 ΩΣ ΤΟ 2013. ΜΙΑ ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ: ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΤΩΝ ΒΑΘΜΟΛΟΓΙΩΝ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΟΣ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΟ ΤΟ 2000 ΩΣ ΤΟ 2013. Πρακτικές και καινοτομίες στην εκπαίδευση και την έρευνα. Άγγελος Μπέλλος Καθηγητής Μαθηματικών

Διαβάστε περισσότερα

αξιοποίηση της αξιολόγησης για τη βελτίωση της μάθησης αξιολόγηση με στόχο την προώθηση των ευρύτερων σκοπών του σχολείου

αξιοποίηση της αξιολόγησης για τη βελτίωση της μάθησης αξιολόγηση με στόχο την προώθηση των ευρύτερων σκοπών του σχολείου αξιοποίηση της αξιολόγησης για τη βελτίωση της μάθησης αξιολόγηση με στόχο την προώθηση των ευρύτερων σκοπών του σχολείου ΔΗΜΗΤΡΗΣ Κ. ΜΠΟΤΣΑΚΗΣ, PhD Σχολικός Σύμβουλος Φ.Ε. / ΠΔΕ Βορείου Αιγαίου Αξιολόγηση,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΓΛΩΣΣΙΚΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΓΛΩΣΣΙΚΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΓΛΩΣΣΙΚΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ Μέσω κανόνων Πλεονεκτήματα: κέρδος χρόνου, δυνατότητα επαναλήψεων, εκμετάλλευση των γνωστικών ικανοτήτων των μαθητών, λιγότερη διδακτική προετοιμασία.

Διαβάστε περισσότερα

Οι διαταραχές του λόγου και τις οµιλίας στην παιδική ηλικία. Αναστασία Λαµπρινού Δεκέµβριος 2001

Οι διαταραχές του λόγου και τις οµιλίας στην παιδική ηλικία. Αναστασία Λαµπρινού Δεκέµβριος 2001 Οι διαταραχές του λόγου και τις οµιλίας στην παιδική ηλικία Αναστασία Λαµπρινού Δεκέµβριος 2001 Γλώσσα- είναι µία ταξινοµική αρχή, ένας κώδικας επικοινωνίας, ένα κοινωνικό φαινόµενο έξω από το άτοµο. Οµιλία-

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργική Εκπαίδευση. Θεματική ενότητα 12 1/2. Όνομα καθηγητή: Αλέξανδρος Κουτσούρης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης

Γεωργική Εκπαίδευση. Θεματική ενότητα 12 1/2. Όνομα καθηγητή: Αλέξανδρος Κουτσούρης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης Γεωργική Εκπαίδευση Θεματική ενότητα 12 1/2 Όνομα καθηγητή: Αλέξανδρος Κουτσούρης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης Μαθησιακοί στόχοι Οι φοιτητές/τριες πρέπει να είναι ικανοί/ες: α) να αναφέρουν

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΓΛΩΣΣΙΑ ΜΕ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΔΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΛΟΓΟΥ -ΟΜΙΛΙΑΣ ΚΑΙ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΔΥΣΚΟΛΙΩΝ : ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΚΑΙ ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ

ΔΙΓΛΩΣΣΙΑ ΜΕ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΔΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΛΟΓΟΥ -ΟΜΙΛΙΑΣ ΚΑΙ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΔΥΣΚΟΛΙΩΝ : ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΚΑΙ ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ ΔΙΓΛΩΣΣΙΑ ΜΕ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΔΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΛΟΓΟΥ -ΟΜΙΛΙΑΣ ΚΑΙ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΔΥΣΚΟΛΙΩΝ : ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΚΑΙ ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ Σπουδάστρια: Αθηνά Κατσαντώνη (9923) Εποπτεύων καθηγητής: κ ος Πέσχος Δημήτριος. Τριμελής

Διαβάστε περισσότερα

Αθανάσιος Φ. Κατσούλης

Αθανάσιος Φ. Κατσούλης Αθανάσιος Φ. Κατσούλης Doctorate student, Université Paul Valéry - Montpellier III Master in Teaching and Psychological Methodologies in Education, University of L Aquila (Italy) Μ.A in Education (Education

Διαβάστε περισσότερα

Φωνολογική Ανάπτυξη και Διαταραχές

Φωνολογική Ανάπτυξη και Διαταραχές 1 Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Φωνολογική Ανάπτυξη και Διαταραχές Ενότητα 6: Φώνημα Ζακοπούλου Βικτωρία 2 Ανοιχτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα στο ΤΕΙ Ηπείρου Τμήμα Λογοθεραπείας

Διαβάστε περισσότερα

þÿ ÀÌ Ä º± µä À ¹ ¼ ½

þÿ ÀÌ Ä º± µä À ¹ ¼ ½ Neapolis University HEPHAESTUS Repository School of Economic Sciences and Business http://hephaestus.nup.ac.cy Master Degree Thesis 2016 þÿ ÀÌ Ä º± µä À ¹ ¼ ½ þÿµºà±¹ µåä¹ºì ¹ ¹º ĹºÌ ÃÍÃÄ ¼± þÿãä ½ º±Ä±½µ¼

Διαβάστε περισσότερα

Έχουν σα στόχο να αξιολογήσουν με ποιοτικά κυρίως κριτήρια την επίδοση του μαθητή/τριας. Έχουν σα στόχο να «μετρήσουν» την επίδοση του μαθητή/τριας

Έχουν σα στόχο να αξιολογήσουν με ποιοτικά κυρίως κριτήρια την επίδοση του μαθητή/τριας. Έχουν σα στόχο να «μετρήσουν» την επίδοση του μαθητή/τριας ΤΥΠΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ Έχουν σα στόχο να «μετρήσουν» την επίδοση του μαθητή/τριας Δίνεται έμφαση κυρίως στις γραπτές δοκιμασίες Το ενδιαφέρον στρέφεται κυρίως στο αποτέλεσμα

Διαβάστε περισσότερα