Μετρήσεις µε Ιδιοκατασκευασµένες Πειραµατικές ιατάξεις στη ιδακτική των Φυσικών Επιστηµών

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Μετρήσεις µε Ιδιοκατασκευασµένες Πειραµατικές ιατάξεις στη ιδακτική των Φυσικών Επιστηµών"

Transcript

1 Μετρήσεις µε Ιδιοκατασκευασµένες Πειραµατικές ιατάξεις στη ιδακτική των Φυσικών Επιστηµών Τσίγκρης Μιλτιάδης (*), Π. Γ. Μιχαηλίδης Χηµικός, καθηγητής /Ε αποσπασµένος στο ΠΤ Ε Πανεπιστηµίου Κρήτης, Αναπληρωτής Καθηγητής στο Πανεπιστήµιο Κρήτης, Θεµατική ενότητα: Ειδικά διδακτικά θέµατα Επίπεδο Εκπαίδευσης: Τριτοβάθµια εκπαίδευση Κατηγορία Εργασίας: Θεωρητική-Φιλοσοφική. Περίληψη: Η εργαστηριακή εµπειρία, των φοιτητών των Παιδαγωγικών τµηµάτων και των µετεκπαιδευόµενων δασκάλων, αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για την διδασκαλία των Φυσικών Επιστηµών στα σχολεία. Η χρήση ιδιοκατασκευασµένων πειραµατικών διατάξεων και κυρίως ο συνδυασµός τους µε ποσοτικές µετρήσεις, φαίνεται σε µια αρχική αξιολόγηση, να δίνει τη δυνατότητα στους φοιτητές, να έχουν πλήρη εποπτεία του πειράµατος, να αναπτύσσουν ερευνητικό πνεύµα και να βοηθούνται στην επαγωγή συµπερασµάτων, µέσα από τη χρήση και τα σφάλµατα των συσκευών τους. Ενδεικτικά περιγράφονται πέντε πειράµατα, από διαφορετικούς τοµείς της φυσικής, και αναλύεται η αποτελεσµατικότητα τους στη ιδακτική της Φυσικής. (*) πρόσωπο επικοινωνίας Λέξεις Κλειδιά: Μετρήσεις, Ιδιοκατασκευές, ιδακτική της Φυσικής. Measurements by Self-Made Experimental Instrumentation in the Didactics of Science Tsigris Miltiadis (*), Chemist Teacher assigned to The University of Crete, Department of Education, P. G. Michaelides, Associate Professor at The University of Crete, Conference Theme: Special Issues in Science Teaching and Learning Educational Level: Tertiary Education Paper Classification: Theoretical, Philosophical Abstract: The laboratory practice, for the students of the Pedagogical Departments and the post-graduated teachers, constitutes an important presumption for the future teaching of Science in the schools. The use of self made experimental instrumentation, especially when used in measurements, give to the students, the ability to have an integrated control of the experimental steps, to improve their searching capabilities and to induct the conclusions, through the measurement and the manipulation of their errors. As examples, five experiments, from different parts of physics, are described and we discuss the effectiveness of them, on the didactics of physics. (*) contact person Keywords: Measurements, Self-Made Instrumentation, Didactics of Science Α.-Εισαγωγή Σε άλλες εργασίες 1,,, έχουν αναφερθεί ορισµένες παράµετροι για το πρόβληµα της κατάλληλης εκπαίδευσης των δασκάλων, ιδιαίτερα των δασκάλων της υποχρεωτικής και της Γενικής εκπαίδευσης, ώστε να είναι ικανοί να διδάξουν αποτελεσµατικά τις Φυσικές Επιστήµες. η καλή γνώση του αντικειµένου, θεωρείται, γενικά, ως απαραίτητη προϋπόθεση για την αποτελεσµατική διδασκαλία των Φυσικών Επιστηµών. Οι φοιτητές και 1 Π. Μιχαηλίδης, "Πρόταση Επιµόρφωσης ασκάλων στις Φυσικές Επιστήµες µε το ιαδίκτυο", Πανελλήνιο Συνέδριο µε ιεθνή Συµµετοχή µε τίτλο "Νέες Τεχνολογίες στην Εκπαίδευση και στην Εκπαίδευση από Απόσταση", Παιδαγωγικό Τµήµα ηµοτικής Εκπαίδευσης Πανεπιστηµίου Κρήτης, Ρέθυµνο 8-10 Ιουνίου 2001, πρακτικά σ Π. Γ. Μιχαηλίδης, Πολυµορφικές Ασκήσεις Φυσικής, 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο ιδακτικής των Φυσικών Επιστηµών και Εφαρµογής Νέων Τεχνολογιών στην Εκπαίδευση, ΠΤ Ε Πανεπιστηµίου Θεσσαλονίκης, Θεσσαλονίκη Μαΐου 1998, πρακτικά σ Π. Γ. Μιχαηλίδης, Οι Φυσικές Επιστήµες στο Παιδαγωγικό Τµήµα ηµοτικής Εκπαίδευσης του Πανεπιστηµίου Κρήτης, 7 ο Πανελλήνιο Συνέδριο της Παιδαγωγικής Εταιρείας Ελλάδος, Ναύπακτος Νοεµβρίου 1998 πρακτικά σ P. G. Michaelides, "Everyday observations in relation to Natural Sciences στο Learning in Mathematics and Science and Educational Technology, University of Cyprus July 2001, Volume II pp

2 φοιτήτριες των Παιδαγωγικών Τµηµάτων, προερχόµενοι, σε ποσοστό άνω του 80% 5, από θεωρητικές κατευθύνσεις, καθώς και οι υπηρετούντες ήδη δάσκαλοι, οι οποίοι δεν έχουν ικανή κατάρτιση στις Φυσικές επιστήµες, αναµένεται, κατά συνέπεια, να αντιµετωπίζουν µεγαλύτερα προβλήµατα. Η εµπειρία µας όµως δείχνει πως πέρα από την έλλειψη γνώσεων, µεγαλύτερο ή τουλάχιστον εξίσου σοβαρό πρόβληµα αποτελεί ο τρόπος µε τον οποίο έχουν ήδη εθιστεί οι φοιτητές και φοιτήτριες (από το σχολείο) και οι µετεκπαιδευόµενοι δάσκαλοι (από το σχολείο και/ή από τη µέχρι τώρα πρακτική τους) να προσεγγίζουν τις φυσικές επιστήµες 6. Η δυσκολία, δηλαδή, δεν εντοπίζεται τόσο στην αναπλήρωση των γνώσεων, αλλά στην αλλαγή του τρόπου προσέγγισης των Φυσικών Επιστηµών, µέσα από την επιστηµονική µέθοδο, την ενεργή συµµετοχή και την πειραµατική διαδικασία. Η αλλαγή της στάσης των δασκάλων απέναντι στις φυσικές επιστήµες είναι απαραίτητη προϋπόθεση για την οποιαδήποτε µεταρρύθµιση στην πρωτοβάθµια εκπαίδευση 7. Στο δοκίµιο του «Το µέλλον της εκπαίδευσης» 8, ο Πιαζέ αναφέρει ότι το διδακτικό πλαίσιο των φυσικών επιστήµων ορίζεται µέσα από τη χρήση ενεργητικών µεθόδων που αποδίδουν µεγάλη σηµασία στην αυθόρµητη έρευνα του παιδιού ή του έφηβου και απαιτούν κάθε καινούργια αλήθεια να ανακαλύπτεται η τουλάχιστον να τίθεται εκ νέου από το µαθητή και όχι απλά να του µεταδίδεται. Η διαδικασία αυτή της αυθόρµητης έρευνας, στο χώρο των φυσικών επιστηµών, περνά µέσα από την πειραµατική διαδικασία. Το πείραµα όµως, για να είναι διδακτικά αποτελεσµατικό θα πρέπει να έχει κάποια χαρακτηριστικά. Η χρήση στην πειραµατική διάταξη, πολύπλοκων οργάνων του αφαιρεί την αυθεντική δηµιουργική δραστηριότητα και µετασχηµατίζει το πείραµα σε µια εποπτική διαδικασία, στην οποία το παιδί έχει τη θέση του παρατηρητή των αποτελεσµάτων ενός οργάνου το οποίο δεν ελέγχει. Η δυνατότητα του παιδιού να κατασκευάσει µόνο του την πειραµατική του διάταξη, ή να συνεργαστεί µε το δάσκαλο στην κατασκευή κάποιων τµηµάτων της, δίνει την ευκαιρία της δηµιουργικής έρευνας, µέσα από την οποία αποκτά δεξιότητες χειρισµού και συνειρµικές δεξιότητες που απαιτούνται για την εξαγωγή συµπερασµάτων. Αυτό βέβαια δεν σηµαίνει ότι είναι απαραίτητο το παιδί θα αφεθεί να παίζει ελεύθερα πειραµατιζόµενο, αλλά να καθοδηγείται στην πραγµατικά δηµιουργική έρευνα και στην πορεία εξαγωγής των συµπερασµάτων. Μελετώντας ο Πιαζέ τις συνθήκες µέσα από τις οποίες κάποια παιδία αποκτούν µια ιδιαίτερη ικανότητα στις θεωρητικές επιστήµες ενώ παραµένουν µέτρια στις θετικές, παρατηρεί στο ίδιο δοκίµιο (βλέπε παραποµπή 8), ότι δεν βρήκε σηµαντικά στοιχεία για την ύπαρξη ειδικών νοητικών ικανοτήτων, αλλά η διάφορα προκύπτει από την ικανότητα ή όχι προσαρµογής στο τύπο της εκπαίδευσης που τους παρέχεται. Θεωρεί δε ως την πιθανότερη αιτία υστέρησης, την πολύ γρήγορη µετάβαση από την ποιοτική δοµή των προβληµάτων στην ποσοτική µαθηµατικοποίηση. Έτσι το παιδί στερείται τη δυνατότητα να αναπτύξει πρωτοβουλία αφού οι µαθηµατικοί νόµοι που ποσοτικοποιούν τα φυσικά φαινόµενα εισέρχονται στη διδασκαλία ερήµην του. Στο σηµείο αυτό ερευνούµε κατά πόσον η χρήση πειραµάτων ποσοτικής µέτρησης θα µπορούσε να διευκολύνει την πορεία της ανακάλυψης των φυσικών νοµών που διέπουν ποσοτικά τις µεταβολές στα φυσικά φαινόµενα. Αναπτύχθηκε έτσι στο Εργαστήριο της ιδακτικής των Φυσικών Επιστήµων του Πανεπιστήµιου Κρήτης, µια σειρά από πειράµατα, η αποτελεσµατικότητα των οποίων αξιολογείται σύµφωνα µε την παραπάνω προσέγγιση. Όσον αφορά την κατασκευή της πειραµατικής διάταξης, αυτή γίνεται µε απλά µέσα από τους φοιτητές, µε βάση κάποιες γενικές κατευθύνσεις. Οι κατευθύνσεις αυτές βοηθούν τους φοιτητές, στη χρήση νέων υλικών που µπορούν να χρησιµοποιήσουν για τα πειράµατα τους και στην απόκτηση δεξιοτήτων στην κατεργασία τους. Ιδιαίτερη προσοχή δίνεται σε δυο σηµεία. Στην ακρίβεια της κατασκευής και στην αισθητική της πειραµατικής διάταξης. Η ακρίβεια της κατασκευής είναι απαραίτητη για την εκτέλεση ποσοτικών µετρήσεων, ώστε να έχουµε το µέγιστο δυνατό αριθµό σταθερών παραµέτρων στο πείραµα µας. Η άσκηση στην ακρίβεια προσθέτει δεξιότητες χειρισµού υλικών και είναι µετρήσιµη από τους ίδιους τους φοιτητές µέσα από την εκτέλεση του πειράµατος. Η αισθητική της κατασκευής, µέσα από τη χρήση κατάλληλων υλικών και της µεθοδικής κατεργασίας τους, αποτελεί ένα σηµαντικό δηµιουργικό στάδιο του πειράµατος, αποτελεί µηχανισµό προσωπικής έκφρασης και παρακινεί το φοιτητή στην ενεργή συµµετοχή του στην µετέπειτα πειραµατική διαδικασία. H κατασκευή της πειραµατικής διάταξης και η ποσοτική µέτρηση, προϋποθέτει την πολυεπίπεδη παρατήρηση των φαινοµένων και την οργάνωση τους σε ένα ενιαίο σύνολο 9, µέσα από το οποίο, το ίδιο το αποτέλεσµα της µέτρησης θα αποτελέσει κριτήριο αυτοαξιολόγησης, τόσο της κατανόησης των φαινοµένων, όσο και της δεξιότητας των χειρισµών. Το σφάλµα της µέτρησης, καθοδηγεί το φοιτητή στον εντοπισµό είτε παρανοήσεων είτε λανθασµένων χειρισµών, και έτσι αποτελεί από µόνο του µηχανισµό εννοιολογικής προσέγγισης του φαινοµένου. Στην αξιολόγηση του αποτελέσµατος της µέτρησης, χρησιµοποιούµε τα σχετικά αποτελέσµατα µεταξύ των φοιτητών σαν κριτήριο αξιολόγησης της πειραµατικής διαδικασία του κάθε φοιτητή, ενώ την οποιαδήποτε απόκλιση από τα θεωρητικά αποτελέσµατα τη χρησιµοποιούµε για την αξιολόγηση της ίδιας της πειραµατικής µεθόδου. Η 5 Με το τωρινό σύστηµα εισαγωγικών εξετάσεων φαίνεται να αυξάνει το ποσοστό των προερχοµένων από τη Θετική κατεύθυνση. 6 Βλέπε σχετικά σηµειώσεις 10, 11, και 12 στην παραποµπή 3. 7 Σκοπός και µεθοδολογικές αρχές του νέου προγράµµατος σπουδών για τις Φυσικές Επιστήµες (βλέπε σχετικά, π.χ. στην ιστοσελίδα του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου). 8 Jean Piaget. Το µέλλον της εκπαίδευσης. Εκδόσεις Υποδοµή Βλέπε παραποµπές 2, 4,

3 βαθµονόµηση της πειραµατικής διάταξης, εξοικειώνει σηµαντικά τον φοιτητή µε την έννοια της µονάδας µέτρησης του κάθε µεγέθους και περιγράφει παραστατικά τη µεταβολή. Τα πειράµατα έχουν πολυµορφικό σχεδιασµό, (βλέπε παραποµπή 2) ώστε να είναι ταυτόχρονα εφαρµόσιµα και στο ηµοτικό Σχολείο, µε τις αντίστοιχες βέβαια αλλαγές στο βάθος προσέγγισης των φαινοµένων. Στα επόµενα αναφέρονται ορισµένες από τις ιδιοκατασκευές που έχουν ήδη πραγµατοποιηθεί κατά τη διδασκαλία στο Παιδαγωγικό Τµήµα ηµοτικής Εκπαίδευσης του Πανεπιστηµίου Κρήτης. Από αυτές η πρώτη αναλύεται πιο διεξοδικά, ενώ τα επόµενα περιγράφονται συνοπτικά, στα κύρια τους σηµεία. 1. Θερµόµετρο αερίου Στόχοι: Να παρατηρήσουν και να εξοικειωθούν µε: Την θερµική διαστολή των αερίων, τα τριχοειδή φαινόµενα, την αποκατάσταση θερµικής ισορροπίας και το ρυθµό µεταφοράς της θερµότητας από το θερµότερο στο ψυχρότερο σώµα, την αντιστοίχηση της θερµοκρασίας µε µήκος πάνω στο τριχοειδές, τη θερµοµέτρηση µε υδραργυρικό θερµόµετρο. Παράλληλα κατά την κατεργασία του γυαλιού, αντιλαµβάνονται την έννοια του κακού αγωγού της θερµότητας, παρατηρούν την ιδιαιτερότητα της τήξης του γυαλιού, και µαθαίνουν τον τρόπο κατεργασίας ενός υλικού. Κατά τη βαθµονόµηση, συνδυάζουν την απόσταση µεταξύ δύο διαδοχικών θερµοκρασιών, µε τον αντίστοιχο όγκο του αερίου και διατοµή του τριχοειδούς στα διάφορα σηµεία του. Κατά τη χρήση του, εξοικειώνονται παραστατικά µε την µονάδα µέτρησης της θερµοκρασίας, αντιλαµβάνονται την έννοια της διακριτικότητας, και τη σχέση της µε την περιοχή µέτρησης, και την επίδραση και δεύτερης µεταβλητής στο πείραµα. Απαιτούµενα υλικά: Γυάλινοι δοκιµαστικοί σωλήνες απλοί των 20ml, νερόχρωµα, υδραργυρικό θερµόµετρο, γκαζάκι κατά προτίµηση εργαστηριακό. Κατασκευή: Ζεσταίνουµε το σωλήνα στη µέση του, πάνω στο γκαζάκι, κρατώντας το από τα δύο άκρα του, περιστρέφοντας τον συνεχώς ώστε να πετύχουµε οµοιόµορφη θέρµανση.(στάδιο α). Όταν το γυαλί µαλακώσει µε µία έντονη κίνηση το τραβάµε, οπότε δηµιουργείται στο µέσο του ένας τριχοειδής σωλήνας (στάδιο β). Το κρατάµε στον αέρα για να κρυώσει. Αν το ακουµπήσουµε καυτό σε κρύο πάγκο θα σπάσει. Σπάµε το πάνω κοµµάτι του τριχοειδούς (στάδιο γ). Βάζουµε µια σταγόνα νερόχρωµα στον πάγκο. Κρατάµε το αεροθάλαµο στο χέρι µας ώστε να αποκτήσει θερµοκρασία 35ºC βαθµών περίπου. Ακουµπάµε το άκρο του τριχοειδούς στο νερόχρωµα (στάδιο δ). Μια µικρή ποσότητα χρώµατος αναρροφάται από το τριχοειδές (στάδιο ε). Στη συνέχεια αφήνοντας τον αεροθάλαµο να ψυχθεί, παρατηρούµε την κίνηση του δείκτη. Κολλάµε ο τριχοειδές σε µία λωρίδα χοντρού χαρτονιού(στάδιο στ). Βαθµονόµηση: Η βαθµονόµηση γίνεται µε νερό σε διάφορες θερµοκρασίες, τέτοιες ώστε ο δείκτης να διατρέχει όλο το τριχοειδές. Η βαθµονόµηση σε τέσσερα σηµεία είναι γενικά αρκετή. Σηµειώνονται πάνω στη λωρίδα του χαρτονιού, σε κάθε θερµοκρασία, η θέση του δείκτη και η θερµοκρασία του νερού που µετράµε µε υδραργυρικό θερµόµετρο. Έλεγχος: Θερµοµετρούµε µε ακρίβεια ένα ποτήρι µε νερό και ελέγχουµε την ένδειξη του θερµοµέτρου. Αν υπάρχει θερµόµετρο χώρου µπορούµε να κάνουµε τον έλεγχο στο δωµάτιο. Σηµείωση 1: Σε ένα διαχρονικό έλεγχο, οι φοιτητές µπορεί να παρατηρήσουν ότι το θερµόµετρο τους έχει κάποιες αποκλίσεις. Αυτό οφείλεται στη µεταβολή της ατµοσφαιρικής πίεσης σε σχέση µε την ατµοσφαιρική πίεση τη στιγµή της βαθµονόµησης. Είναι µία καλή ευκαιρία να συζητήσουµε για τα προβλήµατα που δηµιουργούνται σε ένα πείραµα όταν µεταβάλλεται και µία δεύτερη παράµετρος, η οποία δεν είναι κατ αρχήν προφανής. Προτείνουµε σαν λύση τη δηµιουργία ενός δεύτερου µικρού αεροθαλάµου, στο άλλο άκρο του τριχοειδούς, για να αποµονώσουµε το σύστηµα από την ατµόσφαίρα. Συζητάµε για την ανάγκη επαναβαθµονόµησης µετά από αυτή την παρέµβαση. 444

4 Σηµείωση 2: Κατά την εκτέλεση της άσκησης στο εργαστήριο, όλα τα θερµόµετρα των φοιτητών τοποθετήθηκαν σε ένα σηµείο του εργαστηρίου. Σε όλες τις επόµενες ασκήσεις, σχεδόν όλοι οι φοιτητές, µε την είσοδο τους στο εργαστήριο, έβλεπαν τι θερµοκρασία δείχνει το θερµόµετρο τους σε σχέση µε τα άλλα, συζητούσαν δε τις όποιες αποκλίσεις. Αυτό το διαχρονικό ενδιαφέρον, που αναµένεται να είναι εξ ίσου έντονο αν όχι εντονότερο στα παιδιά του ηµοτικού 10, είναι ένα σηµαντικότατο πλεονέκτηµα των ιδιοκατασκευασµένων οργάνων. Σηµείωση 3: Το γυαλί κάνει εντονότατα εγκαύµατα, αν κάποιος έρθει σε επαφή µε το τµήµα που είναι πάνω στη φωτιά. Για το λόγο αυτό, η επεξεργασία του γυαλιού απαιτεί ιδιαίτερα µέτρα ασφαλείας και συνεχή εγρήγορση από τον επόπτη - διδάσκοντα. 2. Αραιόµετρο- Πυκνόµετρο Σκοπός:Κατά την άσκηση οι φοιτητές αντιλαµβάνονται, την έννοια της άνωσης και της πυκνότητας εποπτικά, την έννοια και τον τρόπο προσδιορισµού των αλκοολικών βαθµών, της µεθόδου µέτρησης της περιεκτικότητας σε σάκχαρο του µούστου κλπ. Αντιλαµβάνονται επίσης την έννοια της περιεκτικότητας των διαλυµάτων κατά βάρος (w/v) και κατ όγκο (v/v). Απαιτούµενα υλικά:γυάλινοι δοκιµαστικοί σωλήνες απλοί των 20ml, σκάγια µολύβδου µικρής διαµέτρου, οινόπνευµα καθαρό, αλάτι, γκαζάκι κατά προτίµηση εργαστηριακό, ογκοµετρικός κύλινδρος 100ml, ζυγός. Όπως και στο θερµόµετρο κατασκευάζουµε το τριχοειδές, µόνο που φροντίζουµε η διάµετρος του τριχοειδούς να είναι µεγαλύτερη ώστε να περνάνε τα σκάγια (σχήµα α). Βαθµονόµηση αραιοµέτρου: Τοποθετούµε το τριχοειδές στο νερό και προσθέτουµε σκάγια, ώστε να βυθιστεί ο σωλήνας µέχρι εκεί που αρχίζει το τριχοειδές (σχήµα β). Κόβουµε µία λεπτή λωρίδα από φωτοτυπία χάρακα ώστε να φαίνεται η κλίµακα, και την βάζουµε µέσα στο τριχοειδές. Σηµειώνουµε την ένδειξη του µηδενός βυθίζοντας το σε νερό. Παρασκευάζουµε διάφορα µείγµατα αλκοόλης νερού, γνωστής περιεκτικότητας, και βαθµονοµούµε, σηµειώνοντας τη θέση του τριχοειδούς στην ελεύθερη επιφάνεια του υγρού. Τέλος αντικαθιστούµε την κλίµακα του χάρακα µε κλίµακα σε αλκοολικούς βαθµούς και κλείνουµε το άκρο του τριχοειδούς στη φλόγα. Βαθµονόµηση πυκνόµετρου: Όλα τα στάδια είναι ίδια µε του αραιοµέτρου µε τις εξής δύο διαφορές. Η βαθµονόµηση του µηδενός θα γίνει µε όλο το τριχοειδές βυθισµένο στο νερό (σχήµα γ).τα διαλύµατα βαθµονόµησης θα γίνουν µε αλάτι και νερό µε ζύγιση 100ml διαλύµατος. Ο έλεγχος τόσο του αραιοµέτρου, όσο και του πυκνόµετρου, γίνεται µε γνωστά διαλύµατα νερού αλκοόλης και νερού αλατιού. 3. Συσκευή µελέτης πιέσεων Σκοπός: Να κατανοήσουν την έννοια της πίεσης, αερίων και υγρών, το συσχετισµό της µε την δύναµη, την έννοια της υδροστατικής πίεσης και τη σχέση της µε την πυκνότητα του υγρού. Απαιτούµενα υλικά: ύο πλαστικά µπουκάλια αναψυκτικού 500ml, ένα µπαλόνι, τρία µέτρα διαφανούς σωλήνα (αλφαδολάστιχο λεπτό), µέτρο, ογκοµετρικός κύλινδρος 100ml, ζυγός. 10 Βλέπε σηµείωση-σχόλιο 6 στην παραποµπή

5 Κατασκευή. Κόβουµε τον πυθµένα από τα δύο πλαστικά µπουκάλια του αναψυκτικού. Ανοίγουµε από µία τρύπα στο κάθε µπουκάλι και κολλάµε το ένα άκρο του σωλήνα. Κόβουµε ένα κοµµάτι από το µπαλόνι, το τεντώνουµε ώστε να κλείσει το άνοιγµα του ενός µπουκαλιού και στη συνέχεια προσαρµόζουµε το δεύτερο µπουκάλι στο πρώτο, έτσι ώστε το µπαλόνι να διαχωρίζει τα δύο µπουκάλια και το όλο σύστηµα να είναι αεροστεγές. Σταθεροποιούµε το σύστηµα µε σελοτέϊπ. Φουσκώσουµε το µπαλόνι είτε φυσώντας στον ένα σωλήνα, είτε απορροφώντας τον αέρα, ώστε να γίνει κατανοητό ότι το µπαλόνι είναι χαλαρό όταν οι πιέσεις από τις δύο του πλευρές είναι ίσες. Κρατώντας τα ελεύθερα άκρα των σωλήνων δίπλα στα µπουκάλια γεµίζουµε από τα πώµατα και τα δύο µπουκάλια µε νερό. Αφήνουµε τα µπουκάλια στο δάπεδο και στερεώνουµε τα ελεύθερα άκρα ψηλά. Οι φοιτητές παρατηρούν ότι οι ελεύθερες επιφάνειες στα δύο σωληνάκια είναι στο ίδιο επίπεδο. Αφαιρούµε από το ένα µπουκάλι το νερό και το γεµίζουµε µε αλατόνερο. Παρατηρούµε ότι η στάθµη είναι σε διαφορετικό επίπεδο. Μετρώντας το ύψος του κάθε σωλήνα υπολογίζουµε την πυκνότητα του αλατόνερου. Επαναλαµβάνουµε το πείραµα µε οινόπνευµα στη θέση του αλατόνερου. Συγκρίνουµε τις πυκνότητες που βρίσκοµε µε ογκοµέτρηση και ζύγιση. Σηµείωση: Η πειραµατική αυτή διάταξη µελετήθηκε, για να αντικαταστήσει τα πειράµατα που περιγράφονται και στα δύο νέα βιβλία της πέµπτης ηµοτικού 11 στα αντίστοιχα κεφάλαια. Από τη διάταξη αυτή οι µαθητές του δηµοτικού θα µπορούν να επιβεβαιώσουν ότι το ύψος και η πυκνότητα των δύο υγρών είναι ποσά αντιστρόφως ανάλογα. Η κατασκευή και οι µετρήσεις για να είναι ακριβείς απαιτούν ιδιαίτερη κατανόηση λεπτών σηµείων της θεωρίας. 4. Ζυγός Σκοπός: Να κατανοήσουν οι φοιτητές την έννοια της ροπής και της ισορροπίας καθώς και τον τρόπο λειτουργίας ενός παραδοσιακού τρόπου ζύγισης (Μπαλάντζα),. Απαιτούµενα υλικά: 62cm δρόµος για κουρτίνες από αλουµίνιο, 3 τερµατικές θηλιές και 1 άγκιστρο για κουρτίνες, πλαστικό δοχείο, βαρίδι. Κατασκευή-βαθµονόµηση: Ανοίγουµε µια τρύπα στο δρόµο, περίπου στα 11cm. Τοποθετούµε τη µία τερµατική θηλιά ανάποδα, µέσα από την τρύπα, έτσι ώστε να δηµιουργήσοµε το σηµείο ανάρτησης. Στο µικρό άκρο τοποθετούµε µία θηλιά στα 10cm από το σηµείο ανάρτησης και κρεµάµε το πλαστικό δοχείο µε τρία σχοινάκια. Βαθµονοµούµε το µεγάλο άκρο σε γραµµάρια, έτσι ώστε ανά 10cm να αντιστοιχεί σε βάρος ίσο προς το βαρίδι. Ισορροπούµε το ζυγό χωρίς βαρίδι, προσθέτοντας κάποιο βάρος στο πλαστικό δοχείο (πετραδάκια, σκάγια, σύρµα κλπ). Ελέγχουµε την ακρίβεια του ζυγού µε διάφορα γνωστά βάρη. 5. Αµπερόµετρο Σκοπός: Να κατανοήσουν οι φοιτητές την έννοια της ηλεκτροµαγνητικής δύναµης, την λειτουργία του πηνίου, τη σχέση της έντασης του µαγνητικού πεδίου µε την ένταση του ρεύµατος, την ισορροπία Απαιτούµενα υλικά: Μια βίδα και µία ροδέλα, σύρµα περιέλιξης, δρόµος κουρτίνας από αλουµίνιο, 1 άγκιστρο για κουρτίνες, βαρίδι και µία βάση Ερευνώ και ανακαλύπτω. Σελίδα 314, 2.Φυσικές επιστήµες τεύχος δεύτερο σελίδα

6 Ροδέλα Βίδα Πηνίο Κατασκευή: Τυλίγουµε το σύρµα γύρω από τη βίδα ώστε να φτιάξουµε ένα πηνίο. Στερεώνουµε το δρόµο µε µία άρθρωση ώστε να λειτουργεί σαν ζυγός. Κολλάµε την ροδέλα στο ένα του άκρο πάνω από το πηνίο. Μεταφέρουµε το βάρος, ώστε να προσδιορίσουµε το σηµείο που θα αποκολληθεί η ροδέλα από τη βίδα. Βαθµονοµούµε µε γνωστές τάσεις και αντιστάσεις, ή µε άλλο αµπερόµετρο. Εµπειρία από την εφαρµογή των παραπάνω πειραµάτων. Μερικά από τα πειράµατα αυτά, πραγµατοποιήθηκαν κατά τη διδασκαλία αντίστοιχων µαθηµάτων (Τεχνολογικές κατασκευές, Ενότητες από το πρόγραµµα Φυσικής και Χηµείας του ηµοτικού) µε τη µορφή Εργαστηριακών ασκήσεων ή σεµιναρίων 12. Η αποτίµηση του µαθήµατος βρίσκεται σε εξέλιξη. Παρατηρήθηκαν τα εξής: Οι φοιτητές αποδείχθηκαν ικανοί να κατασκευάσουν τις προτεινόµενες διατάξεις και να τις χρησιµοποιήσουν. Παρουσίασαν σηµαντική βελτίωση, τόσο στις κατασκευαστικές τους δεξιότητες από πείραµα σε πείραµα, όσο και στις εννοιολογικές προσεγγίσεις των φαινοµένων. Κατανόησαν τα φαινόµενα και διατύπωναν εύλογα ερωτήµατα που υποβοηθούσαν το διάλογο µε την οµάδα. Από τις προσωπικές συνεντεύξεις έγιναν στο τέλος του σεµιναρίου, προέκυψε ότι παρακολούθησαν ευχάριστα το σεµινάριο, κατανόησαν φαινόµενα τα οποία δεν είχαν καταλάβει κατά το παρελθόν, απόκτησαν δεξιότητες και ερευνητική διάθεση. Οι φοιτητές ανάφεραν ότι αισθάνονται ικανοί, να καθοδηγήσουν µια αντίστοιχη πειραµατική διαδικασία στη τάξη. Παρατηρείται όµως επίσης ένα σηµαντικό ποσοστό εγκατάλειψης, πιθανόν για τους ίδιους λόγους που αναφέρονται στην παραποµπή 2 όπου επίσης παρατηρείται κάτι παρόµοιο. 12 Για την µορφή των µαθηµάτων βλέπε στον οδηγό σπουδών του τµήµατος (http://www.edc.uoc.gr). Μια σύνοψη του οδηγού υπάρχει στο Π. Γ. Μιχαηλίδης, "Το Παιδαγωγικό Τµήµα ηµοτικής Εκπαίδευσης του Πανεπιστηµίου Κρήτης", ιηµερίδα µε θέµα Οι Φυσικές Επιστήµες στην Α/θια Εκπαίδευση, Πανεπιστήµιο Αθηνών, 7-8 Φεβρουαρίου 1997, πρακτικά σ

Εργαστηριακή άσκηση 10 Βαθµονόµηση θερµοµέτρου

Εργαστηριακή άσκηση 10 Βαθµονόµηση θερµοµέτρου Μιχαήλ Μιχαήλ, Φυσικός 1 Εργαστηριακή άσκηση 10 Βαθµονόµηση θερµοµέτρου ΣΤΟΧΟΙ Οι στόχοι αυτής της εργαστηριακής άσκησης είναι: - Να κατασκευάζεις µια κλίµακα θερµοκρασίας Κελσίου. - Να µπορείς να χρησιµοποιείς

Διαβάστε περισσότερα

Οι ιδιοκατασκευές στη Διδασκαλία των Φυσικών Επιστημών(*)

Οι ιδιοκατασκευές στη Διδασκαλία των Φυσικών Επιστημών(*) Πανεπιστήμιο Κρήτης Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης Π. Γ. Μιχαηλίδης, Καθηγητής, e-mail: michail@edc.uoc.gr (*) Μιλτιάδης Τσίγκρης, Π. Γ. Μιχαηλίδης, Πανεπιστήμιο Κρήτης, Σχολή Επιστημών της Αγωγής

Διαβάστε περισσότερα

Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας: Δημοτικό Σχολείο: Τάξη/Τμήμα:.

Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας: Δημοτικό Σχολείο: Τάξη/Τμήμα:. Ημερομηνία:. Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας: Δημοτικό Σχολείο: Τάξη/Τμήμα:. Στην εικόνα α φαίνεται ένας «αποστακτήρας» που χρησιμοποιείται σε βιοτεχνίες για το διαχωρισμό του αλκοόλ ή

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑ

ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑ Στόχοι των δραστηριοτήτων. Οι μαθητές θα πρέπει να είναι σε θέση να: αναφέρουν διάφορους τρόπους με τους οποίους μπορούμε να αυξήσουμε τη θερμοκρασία διαπιστώσουν πειραματικά ότι

Διαβάστε περισσότερα

ιδασκαλία της Χηµικής Ισορροπίας µε χρήση µηχανικών αναλόγων

ιδασκαλία της Χηµικής Ισορροπίας µε χρήση µηχανικών αναλόγων ΕΚΦΕ Εύβοιας ιδασκαλία της Χηµικής Ισορροπίας µε χρήση µηχανικών αναλόγων ΣΕΝΑΡΙΟ ΓΙΑ ΤΗ Ι ΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΧΗΜΙΚΗΣ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑΣ Α. περιεχόµενο Χηµεία Β λυκείου θετικής κατεύθυνσης Χηµική ισορροπία. υναµική ισορροπία.

Διαβάστε περισσότερα

Προσδιορισµός βιταµίνης C σε χυµούς φρούτων και λαχανικών και µελέτη διάφορων παραγόντων που επιδρούν στη ποσότητα της

Προσδιορισµός βιταµίνης C σε χυµούς φρούτων και λαχανικών και µελέτη διάφορων παραγόντων που επιδρούν στη ποσότητα της ΕΚΦΕ Εύβοιας Προσδιορισµός βιταµίνης C σε χυµούς φρούτων και λαχανικών και µελέτη διάφορων παραγόντων που επιδρούν στη ποσότητα της Απαραίτητα όργανα Προχοϊδα Σιφώνι Κωνική φιάλη Απαραίτητα υλικά 10 ml

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ - 6 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ - 6 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ 6 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Κυριακή, 16 Μαΐου 2010 Ώρα : 10:00-12:30 Προτεινόμενες λύσεις ΘΕΜΑ 1 0 (12 μονάδες) Για τη μέτρηση της πυκνότητας ομοιογενούς πέτρας (στερεού

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ 8 ΜΕΤΡΗΣΗ ΤΟΥ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗ ΙΞΩ ΟΥΣ

ΑΣΚΗΣΗ 8 ΜΕΤΡΗΣΗ ΤΟΥ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗ ΙΞΩ ΟΥΣ ΑΣΚΗΣΗ 8 ΜΕΤΡΗΣΗ ΤΟΥ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗ ΙΞΩ ΟΥΣ Η αντίσταση που δέχεται ένα σώµα όταν κινείται µέσα σ ένα ρευστό εξαρτάται απο το σχήµα του σώµατος. Παρατηρούµε οτι η µικρότερη αντίσταση εµφανίζεται στο ατρακτοειδές

Διαβάστε περισσότερα

Προσδιορισμός της πυκνότητας με τη μέθοδο της άνωσης

Προσδιορισμός της πυκνότητας με τη μέθοδο της άνωσης Άσκηση 8 Προσδιορισμός της πυκνότητας με τη μέθοδο της άνωσης 1.Σκοπός Σκοπός της άσκησης είναι ο πειραματικός προσδιορισμός της πυκνότητας στερεών και υγρών με τη μέθοδο της άνωσης. Βασικές Θεωρητικές

Διαβάστε περισσότερα

Ρευματοφόρος αγωγό σε ομογενές μαγνητικό πεδίο. Η δύναμη Laplace.

Ρευματοφόρος αγωγό σε ομογενές μαγνητικό πεδίο. Η δύναμη Laplace. Ρευματοφόρος αγωγό σε ομογενές μαγνητικό πεδίο. Η δύναμη Laplace. 1 Από τι εξαρτάται η ηλεκτροµαγνητική δύναµη Laplace; Ο στόχος Να πραγµατοποιείτε ηλεκτρικά κυκλώµατα. Να εξοικειωθείτε µε την κατασκευή

Διαβάστε περισσότερα

Τι χρειάζεσαι: Ένα πλαστικό μπουκάλι (ή ένα στενόμακρο ποτήρι), ένα μολύβι, ένα κομμάτι μονόκλωνο καλώδιο ή σύρμα, νερό, οινόπνευμα, λάδι, αλάτι.

Τι χρειάζεσαι: Ένα πλαστικό μπουκάλι (ή ένα στενόμακρο ποτήρι), ένα μολύβι, ένα κομμάτι μονόκλωνο καλώδιο ή σύρμα, νερό, οινόπνευμα, λάδι, αλάτι. ΑΝΩΣΗ Πείραμα 1: Το αυγό που κολυμπάει. Τι χρειάζεσαι: ένα βρασμένο αυγό, ένα πλατύ ποτήρι ή ένα πλαστικό μπουκάλι, ένα μαχαίρι, νερό, αλάτι, ένα κουταλάκι. Τι θα κάνεις: Αν δεν είναι εύκολο να έχεις ένα

Διαβάστε περισσότερα

Ευρωπαϊκή Ολυµπιάδα Φυσικών Επιστηµών 2009 Προκαταρκτικός διαγωνισµός στη Φυσική. Σχολείο: Επισηµάνσεις από τη θεωρία

Ευρωπαϊκή Ολυµπιάδα Φυσικών Επιστηµών 2009 Προκαταρκτικός διαγωνισµός στη Φυσική. Σχολείο: Επισηµάνσεις από τη θεωρία ΕΚΦΕ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΑΤΤΙΚΗΣ Ευρωπαϊκή Ολυµπιάδα Φυσικών Επιστηµών 2009 Προκαταρκτικός διαγωνισµός στη Φυσική Σχολείο: Ονόµατα των µαθητών της οµάδας 1) 2) 3) Επισηµάνσεις από τη θεωρία Παθητικό ηλεκτρικό δίπολο

Διαβάστε περισσότερα

"Η ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΣΑΝ ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΟ ΜΑΘΗΜΑ ΣΕ ΦΟΙΤΗΤΕΣ ΤΟΥ Π.Τ.Δ.Ε ΣΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ".

Η ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΣΑΝ ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΟ ΜΑΘΗΜΑ ΣΕ ΦΟΙΤΗΤΕΣ ΤΟΥ Π.Τ.Δ.Ε ΣΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ. "Η ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΣΑΝ ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΟ ΜΑΘΗΜΑ ΣΕ ΦΟΙΤΗΤΕΣ ΤΟΥ Π.Τ.Δ.Ε ΣΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ". Σίμος Αναγνωστάκης, Ε.Ε.Δι.Π., sanagn@edc.uoc.gr Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης, Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

1 η Δραστηριότητα Υπολογισμός της πυκνότητας στερεού σώματος

1 η Δραστηριότητα Υπολογισμός της πυκνότητας στερεού σώματος 7η ΗΜΕΡΙΔΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΩΝ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΦΥΣΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΟΜΑΔΑ... ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΑ ΜΑΘΗΤΩΝ/ΤΡΙΩΝ: 1. 2. 3. 1 η Δραστηριότητα Υπολογισμός της πυκνότητας στερεού σώματος Ο Σκοπός της άσκησης Ο σκοπός

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρµοσµένη ιδακτική των Φυσικών Επιστηµών (Πρακτικές Ασκήσεις Β Φάσης)

Εφαρµοσµένη ιδακτική των Φυσικών Επιστηµών (Πρακτικές Ασκήσεις Β Φάσης) Πανεπιστήµιο Αιγαίου Παιδαγωγικό Τµήµα ηµοτικής Εκπαίδευσης Μιχάλης Σκουµιός Εφαρµοσµένη ιδακτική των Φυσικών Επιστηµών (Πρακτικές Ασκήσεις Β Φάσης) Παρατήρηση ιδασκαλίας και Μοντέλο Συγγραφής Έκθεσης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Μάθηµα: Εφαρµοσµένη ιδακτική των Φυσικών Επιστηµών (Πρακτικές Ασκήσεις Γ Φάσης) ΜΙΧΑΗΛ ΣΚΟΥΜΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΓΚΟΜΕΤΡΗΣΗ ΤΟΥ ΞΥ ΙΟΥ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΣΥΓΧΡΟΝΙΚΗΣ ΛΗΨΗΣ ΚΑΙ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ (Σ.Σ.Λ.Α) DB Lab Fourier/Multilog

ΟΓΚΟΜΕΤΡΗΣΗ ΤΟΥ ΞΥ ΙΟΥ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΣΥΓΧΡΟΝΙΚΗΣ ΛΗΨΗΣ ΚΑΙ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ (Σ.Σ.Λ.Α) DB Lab Fourier/Multilog ΟΓΚΟΜΕΤΡΗΣΗ ΤΟΥ ΞΥ ΙΟΥ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΣΥΓΧΡΟΝΙΚΗΣ ΛΗΨΗΣ ΚΑΙ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ (Σ.Σ.Λ.Α) DB Lab Fourier/Multilog ( Ευθύµιος Παπαευσταθίου Υπ. ΕΚΦΕ Αχαρνών - ιονύσης Βαλλιάνος ΕΚΦΕ Γέρακα- Χριστόφορος

Διαβάστε περισσότερα

Επιβεβαίωση του μηχανισμού ανάπτυξης της θαλάσσιας αύρας.

Επιβεβαίωση του μηχανισμού ανάπτυξης της θαλάσσιας αύρας. Επιβεβαίωση του μηχανισμού ανάπτυξης της θαλάσσιας αύρας. Οδυσσέας - Τρύφων Κουκουβέτσιος Γενικό Λύκειο «Ο Απόστολος Παύλος» OdyKouk@gmail.com Επιβλέπουσα Καθηγήτρια: Ελένη Βουκλουτζή Φυσικός - Περιβαλλοντολόγος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ 1 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑ Α ΦΥΣΙΚΗΣ B ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Κυριακή, 17 Απριλίου, 2005 Ώρα: 10:00 12:30 Οδηγίες: 1) Το δοκίµιο αποτελείται από τρία (3) µέρη µε σύνολο δώδεκα (12) θεµάτων. 2) Απαντήστε

Διαβάστε περισσότερα

Θερµότητα χρόνος θέρµανσης. Εξάρτηση από είδος (c) του σώµατος. Μονάδα: Joule. Του χρόνου στον οποίο το σώµα θερµαίνεται

Θερµότητα χρόνος θέρµανσης. Εξάρτηση από είδος (c) του σώµατος. Μονάδα: Joule. Του χρόνου στον οποίο το σώµα θερµαίνεται 1 2 Θερµότητα χρόνος θέρµανσης Εξάρτηση από είδος (c) του σώµατος Αν ένα σώµα θερµαίνεται από µια θερµική πηγή (γκαζάκι, ηλεκτρικό µάτι), τότε η θερµότητα (Q) που απορροφάται από το σώµα είναι ανάλογη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ 2 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑ Α ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Κυριακή, 16 Απριλίου 26 Ώρα : 1:3-13: Οδηγίες: 1)Το δοκίµιο αποτελείται από τρία (3) µέρη. Και στα τρία µέρη υπάρχουν συνολικά δώδεκα (12)

Διαβάστε περισσότερα

Μια από τις σημαντικότερες δυσκολίες που συναντά ο φυσικός στη διάρκεια ενός πειράματος, είναι τα σφάλματα.

Μια από τις σημαντικότερες δυσκολίες που συναντά ο φυσικός στη διάρκεια ενός πειράματος, είναι τα σφάλματα. Εισαγωγή Μετρήσεις-Σφάλματα Πολλές φορές θα έχει τύχει να ακούσουμε τη λέξη πείραμα, είτε στο μάθημα είτε σε κάποια είδηση που αφορά τη Φυσική, τη Χημεία ή τη Βιολογία. Είναι όμως γενικώς παραδεκτό ότι

Διαβάστε περισσότερα

Έµβια Άβια. Φυτά. Ηλεκτροµαγνητισµός

Έµβια Άβια. Φυτά. Ηλεκτροµαγνητισµός Έµβια Άβια Φυτά Ηλεκτροµαγνητισµός 1 Α1. Παρατήρηση φυτικού κυττάρου Απαιτούµενα όργανα και υλικά Μικροσκόπιο Αντκειµενοφόρες πλάκες και καλυπτρίδες Μαχαιράκι Σταγονόµετρο Λεπτή λαβίδα Χαρτί κουζίνας ή

Διαβάστε περισσότερα

Α. 200 C B. 100 C Γ. 50 C

Α. 200 C B. 100 C Γ. 50 C ιδακτική ενότητα: Βρασµός Β' Γυµνασίου Σχέδιο µαθήµατος Α) ιδακτικοί στόχοι Οι µαθητές θα πρέπει: 1. Να αναγνωρίζουν πότε ένα υγρό βράζει 2. Να διακρίνουν το βρασµό από την εξάτµιση 3. Να διατυπώνουν τον

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ - 6 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ - 6 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ 6 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Κυριακή, 16 Μαΐου 2010 Ώρα : 10:00-12:30 Οδηγίες: 1) Το δοκίμιο αποτελείται από επτά (7) θέματα. 2) Να απαντήσετε σε όλα τα θέματα. 3)

Διαβάστε περισσότερα

«Σύγχρονες προσεγγίσεις και πειράματα στη Διδασκαλία της Φυσικής και της Χημείας στη Δευτεροβάθμια και Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση».

«Σύγχρονες προσεγγίσεις και πειράματα στη Διδασκαλία της Φυσικής και της Χημείας στη Δευτεροβάθμια και Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση». ΔΟΜΗ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «Σύγχρονες προσεγγίσεις και πειράµατα στη Διδασκαλία της Φυσικής και της Χηµείας στη Δευτεροβάθµια και Πρωτοβάθµια Εκπαίδευση» http://diaviou.auth.gr/physics_and_chemistry_edu

Διαβάστε περισσότερα

Εύρεση της πυκνότητας στερεών και υγρών.

Εύρεση της πυκνότητας στερεών και υγρών. Μ4 Εύρεση της πυκνότητας στερεών και υγρών. 1 Σκοπός Στην άσκηση αυτή προσδιορίζεται πειραματικά η πυκνότητα του υλικού ενός στερεού σώματος. Το στερεό αυτό σώμα βυθίζεται ή επιπλέει σε υγρό γνωστής πυκνότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΙΡΑΜΑ VIII Θερµιδοµετρία και Θερµοστοιχεία

ΠΕΙΡΑΜΑ VIII Θερµιδοµετρία και Θερµοστοιχεία ΠΕΙΡΑΜΑ VIII Θερµιδοµετρία και Θερµοστοιχεία Σκοπός πειράµατος Στο πείραµα αυτό θα χρησιµοποιήσουµε τις βασικές αρχές της θερµιδοµετρίας προκειµένου να µετρήσουµε τα εξής: Ειδική θερµότητα θερµιδοµέτρου.

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΡΗΣΗ ΕΙ ΙΚΗΣ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ ΥΓΡΟΥ

ΜΕΤΡΗΣΗ ΕΙ ΙΚΗΣ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ ΥΓΡΟΥ ΑΣΚΗΣΗ 9 ΜΕΤΡΗΣΗ ΕΙ ΙΚΗΣ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ ΥΓΡΟΥ Πείραµα του J. Joule που αποδεικνύει τη διατήρηση της ενέργειας URL: http://www. hcc.hawaii.edu 95 9.1 ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ Η µελέτη του φαινοµένου Joule και ο προσδιορισµός

Διαβάστε περισσότερα

1. Παρατήρηση βρασμού του νερού μέσω των αισθητήρων.

1. Παρατήρηση βρασμού του νερού μέσω των αισθητήρων. Εισηγητές, οι συνεργάτες του ΕΚΦΕ : Γαβρίλης Ηλίας, Χημικός Βράκα Ελένη, Φυσικός Α. ΠΕΙΡΑΜΑΤΑ ΕΠΙΔΕΙΞΗΣ 1. Παρατήρηση βρασμού του νερού μέσω των αισθητήρων. 2. Σύσταση του ατμοσφαιρικού αέρα Σκοπός Να

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 3

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 3 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 3 Στόχοι 1. Η εξοικείωση στη συναρµολόγηση ηλεκτρικών κυκλωµάτων 2. Η εξοικείωση µε τη χρήση των πολυµέτρων στις ηλεκτρικές µετρήσεις 3. Η αντιµετώπιση πρακτικών προβληµάτων 4. Η σύγκριση

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 7. Θερμοκρασία

Κεφάλαιο 7. Θερμοκρασία Κεφάλαιο 7 Θερμοκρασία Θερμοδυναμική Η θερμοδυναμική περιλαμβάνει περιπτώσεις όπου η θερμοκρασία ή η κατάσταση ενός συστήματος μεταβάλλονται λόγω μεταφοράς ενέργειας. Η θερμοδυναμική ερμηνεύει με επιτυχία

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστηριακά Κέντρα Φυσικών Επιστηµών Ανατολικής (ΕΚΦΕ) Αττικής 2010 ΜΕΤΡΗΣΗ ΤΗΣ ΡΟΠΗΣ ΑΔΡΑΝΕΙΑΣ ΚΥΛΙΝΔΡΙΚΟΥ ΣΩΜΑΤΟΣ, ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΦΩΤΟΠΥΛΗΣ

Εργαστηριακά Κέντρα Φυσικών Επιστηµών Ανατολικής (ΕΚΦΕ) Αττικής 2010 ΜΕΤΡΗΣΗ ΤΗΣ ΡΟΠΗΣ ΑΔΡΑΝΕΙΑΣ ΚΥΛΙΝΔΡΙΚΟΥ ΣΩΜΑΤΟΣ, ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΦΩΤΟΠΥΛΗΣ Εργαστηριακά Κέντρα Φυσικών Επιστηµών Ανατολικής (ΕΚΦΕ) Αττικής 010 ΜΕΤΡΗΣΗ ΤΗΣ ΡΟΠΗΣ ΑΔΡΑΝΕΙΑΣ ΚΥΛΙΝΔΡΙΚΟΥ ΣΩΜΑΤΟΣ, ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΦΩΤΟΠΥΛΗΣ Στόχοι. Σχεδιασµός, συναρµολόγηση και λειτουργία απλών πειραµατικών

Διαβάστε περισσότερα

Φυσική Α Γυμνασίου Υποστηρικτικό υλικό ΦΕ 4 και 5

Φυσική Α Γυμνασίου Υποστηρικτικό υλικό ΦΕ 4 και 5 Φυσική Α Γυμνασίου Υποστηρικτικό υλικό ΦΕ 4 και 5 ΕΚΦΕ Νέας Ιωνίας Μαρίνα Στέλλα Φύλλο Εργασίας 4 Μετρήσεις Θερμοκρασίας Η Βαθμονόμηση Διδακτικοί στόχοι να αντιληφθούν τη διαφορά μεταξύ της εκτίμησης (

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΙΡΑΜΑ IX Θερµιδοµετρία και Θερµοστοιχεία

ΠΕΙΡΑΜΑ IX Θερµιδοµετρία και Θερµοστοιχεία ΠΕΙΡΑΜΑ IX Θερµιδοµετρία και Θερµοστοιχεία Σκοπός πειράµατος Στο πείραµα αυτό θα χρησιµοποιήσουµε τισ βασικές αρχές της θερµιδοµετρίας προκειµένου να µετρήσουµε τα εξής: Ειδική θερµότητα θερµιδοµέτρου.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΕΠΙ ΟΣΗΣ ΤΩΝ ΦΟΙΤΗΤΩΝ ΥΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΕΝΟΣ ΑΕΙ ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΤΟΥΣ ΣΤΗ ΤΡΙΤΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΕΠΙ ΟΣΗΣ ΤΩΝ ΦΟΙΤΗΤΩΝ ΥΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΕΝΟΣ ΑΕΙ ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΤΟΥΣ ΣΤΗ ΤΡΙΤΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ Ελληνικό Στατιστικό Ινστιτούτο Πρακτικά 17 ου Πανελληνίου Συνεδρίου Στατιστικής (2), σελ. 11-1 ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΕΠΙ ΟΣΗΣ ΤΩΝ ΦΟΙΤΗΤΩΝ ΥΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΕΝΟΣ ΑΕΙ ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

βασισμένο σε μία ιδέα του Βασίλη Βελεχέρη (Χημικού)

βασισμένο σε μία ιδέα του Βασίλη Βελεχέρη (Χημικού) 1ο και 2ο ΕΚΦΕ Ηρακλείου ΤΟΠΙΚΟΣ ΠΡΟΚΡΙΜΑΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑΣ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ - EUSO 2013 Σάββατο 8 Δεκεμβρίου 2012 Διαγωνισμός στη Φυσική (Διάρκεια 1 ώρα) ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ ΜΑΘΗΤΩΝ 1)... 2)...

Διαβάστε περισσότερα

ΠΠΜ 477 ΠΑΡΑΚΤΙΑ ΜΗΧΑΝΙΚΗ

ΠΠΜ 477 ΠΑΡΑΚΤΙΑ ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΠΠΜ 477 ΠΑΡΑΚΤΙΑ ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ - ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΝΕΡΟΥ ΟΜΑΔΑ:. ΗΜΕΡ. ΠΑΡΑΔΟΣΗΣ: 2 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΥΠΟΒΟΛΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ... ΠΕΡΙΛΗΨΗ... 1.0 ΕΙΣΑΓΩΓH... 2.0 ΑΣΚΗΣΕΙΣ 2.1. ΝΕΡΟ ΕΛΕΥΘΕΡΟ ΣΤΟ ΠΕ ΙΟ ΒΑΡΥΤΗΤΑΣ...

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ 2 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑ Α ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Κυριακή, 16 Απριλίου 2006 Ώρα: 10:30 13.00 Προτεινόµενες Λύσεις ΜΕΡΟΣ Α 1. α) Η πυκνότητα του υλικού υπολογίζεται από τη m m m σχέση d

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΠΙΚΟΣ ΠΡΟΚΡΙΜΑΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑΣ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ - EUSO 2013. Σάββατο 8 Δεκεμβρίου 2012. Διαγωνισμός στη Φυσική.

ΤΟΠΙΚΟΣ ΠΡΟΚΡΙΜΑΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑΣ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ - EUSO 2013. Σάββατο 8 Δεκεμβρίου 2012. Διαγωνισμός στη Φυσική. 1ο και 2ο ΕΚΦΕ Ηρακλείου ΤΟΠΙΚΟΣ ΠΡΟΚΡΙΜΑΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑΣ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ - EUSO 2013 Σάββατο 8 Δεκεμβρίου 2012 Διαγωνισμός στη Φυσική (Διάρκεια 1 ώρα) ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ ΜΑΘΗΤΩΝ 1)... 2)...

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ:...Τμήμα:... Αρ...

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ:...Τμήμα:... Αρ... ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014 2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ: Φυσική ΤΑΞΗ: Β ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 9 / 6 / 2015 ΧΡΟΝΟΣ: 2 ώρες (Φυσική / Χημεία) ΒΑΘΜΟΣ: Αριθμητικώς:....

Διαβάστε περισσότερα

1 ο Φύλλο Εργασίας. Μάθηµα: Χηµεία. Εύρεση του ph ιαλύµατος µε δείκτες, πεχαµετρικό χαρτί και πεχάµετρο. Σχολείο

1 ο Φύλλο Εργασίας. Μάθηµα: Χηµεία. Εύρεση του ph ιαλύµατος µε δείκτες, πεχαµετρικό χαρτί και πεχάµετρο. Σχολείο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΝΩΣΗ ΥΠΕΥΘΥΝΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΩΝ ΚΕΝΤΡΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ «ΠΑΝΕΚΦE» 7η Ευρωπαϊκή Ολυµπιάδα Επιστηµών- EUSO 2009 Τοπικός ιαγωνισµός Νοµού Μαγνησίας ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΕΚΦΕ ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ Γ Γυμνασίου. «Μείωση των θερμικών απωλειών από κλειστό χώρο με τη χρήση διπλών τζαμιών»

ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ Γ Γυμνασίου. «Μείωση των θερμικών απωλειών από κλειστό χώρο με τη χρήση διπλών τζαμιών» 3 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΒΡΙΛΗΣΣΙΩΝ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2016 2017 ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ Γ Γυμνασίου «Μείωση των θερμικών απωλειών από κλειστό χώρο με τη χρήση διπλών τζαμιών» του μαθητή Διονύση Κλαδά Μάιος 2017 1 Περιεχόμενα

Διαβάστε περισσότερα

Τ.Ε.Ι. ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΑΛΙΕΙΑΣ-ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΜΑΘΗΜΑ ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΔΙΔΑΣΚΩΝ Δρ. Γεώργιος Χώτος, Καθηγητής

Τ.Ε.Ι. ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΑΛΙΕΙΑΣ-ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΜΑΘΗΜΑ ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΔΙΔΑΣΚΩΝ Δρ. Γεώργιος Χώτος, Καθηγητής 1 Τ.Ε.Ι. ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΑΛΙΕΙΑΣ-ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΜΑΘΗΜΑ ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΔΙΔΑΣΚΩΝ Δρ. Γεώργιος Χώτος, Καθηγητής Η χρησιµοποίηση του Υδροµέτρου (Hydrometer) Το υδρόµετρο είναι ένα όργανο

Διαβάστε περισσότερα

Σκουπιδομαζέματα-επιστημοσκορπίσματα

Σκουπιδομαζέματα-επιστημοσκορπίσματα Στη στήλη Σκουπιδομαζέματα επιστημοσκορπίσματα παρουσιάζονται απλά πειράματα και κατασκευές που μπορούν να πραγματοποιηθούν με καθημερινά υλικά και μπορούν να ενταχθούν, κατά την κρίση του διδάσκοντα,

Διαβάστε περισσότερα

FeCl 3(aq) + 6NH 4 SCN (aq) (NH 4 ) 3 [Fe(SCN) 6 ] (aq) +3NH 4 Cl (aq) (1) ή FeCl 4

FeCl 3(aq) + 6NH 4 SCN (aq) (NH 4 ) 3 [Fe(SCN) 6 ] (aq) +3NH 4 Cl (aq) (1) ή FeCl 4 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΑΝΟΡΓΑΝΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΧΗΜΕΙΑ» για τους ΦΟΙΤΗΤΕΣ του ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΦΥΣΙΚΗΣ Οι διδάσκοντες Αικατερίνη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΙΡΑΜΑ I Απλές Μετρήσεις και Σφάλµατα

ΠΕΙΡΑΜΑ I Απλές Μετρήσεις και Σφάλµατα ΠΕΙΡΑΜΑ I Απλές Μετρήσεις και Σφάλµατα Σκοπός πειράµατος Στο πείραµα αυτό θα χρησιµοποιήσουµε βασικά όργανα του εργαστηρίου (διαστηµόµετρο, µικρόµετρο, χρονόµετρο) προκειµένου να: Να µετρήσουµε την πυκνότητα

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στις Φυσικές Επιστήμες και την Επιστημονική Καλλιέργεια Ι

Εισαγωγή στις Φυσικές Επιστήμες και την Επιστημονική Καλλιέργεια Ι Εισαγωγή στις Φυσικές Επιστήμες και την Επιστημονική Καλλιέργεια Ι Ενότητα 4 η : Θερμικά φαινόμενα Δημήτρης Κολιόπουλος Σχολή Ανθρωπιστικών & Κοινωνικών Επιστημών Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της

Διαβάστε περισσότερα

Γεωµετρία Β' Λυκείου. Συµµεταβολή µεγεθών. Εµβαδόν ισοσκελούς τριγώνου. Σύστηµα. συντεταγµένων. Γραφική παράσταση συνάρτησης. Μέγιστη - ελάχιστη τιµή.

Γεωµετρία Β' Λυκείου. Συµµεταβολή µεγεθών. Εµβαδόν ισοσκελούς τριγώνου. Σύστηµα. συντεταγµένων. Γραφική παράσταση συνάρτησης. Μέγιστη - ελάχιστη τιµή. Σενάριο 6. Συµµεταβολές στο ισοσκελές τρίγωνο Γνωστική περιοχή: Γεωµετρία Β' Λυκείου. Συµµεταβολή µεγεθών. Εµβαδόν ισοσκελούς τριγώνου. Σύστηµα συντεταγµένων. Γραφική παράσταση συνάρτησης. Μέγιστη - ελάχιστη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΣΜΟΣ ΣΤΟΝ ΑΛΦΑΒΗΤΙΣΜΟ ΚΑΙ ΒΑΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ - ΒΑΣΙΚΑ ΜΟDULES ΓΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΩΝ TRAIN

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΣΜΟΣ ΣΤΟΝ ΑΛΦΑΒΗΤΙΣΜΟ ΚΑΙ ΒΑΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ - ΒΑΣΙΚΑ ΜΟDULES ΓΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΩΝ TRAIN ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΣΜΟΣ ΣΤΟΝ ΑΛΦΑΒΗΤΙΣΜΟ ΚΑΙ ΒΑΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ - ΒΑΣΙΚΑ ΜΟDULES ΓΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΩΝ TRAIN Module 5: Μαθησιακή Συµβουλευτική Monika Tröster / Adelgard Steindl German Institute for Adult Education

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστηριακή άσκηση 9: ΜΕΛΕΤΗ ΚΑΙ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΗΣ ΙΑΤΗΡΗΣΗΣ ΤΗΣ ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΠΤΩΣΗ ΣΩΜΑΤΟΣ (Βαγγέλης ηµητριάδης, 4 ο ΓΕΛ Ζωγράφου)

Εργαστηριακή άσκηση 9: ΜΕΛΕΤΗ ΚΑΙ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΗΣ ΙΑΤΗΡΗΣΗΣ ΤΗΣ ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΠΤΩΣΗ ΣΩΜΑΤΟΣ (Βαγγέλης ηµητριάδης, 4 ο ΓΕΛ Ζωγράφου) ΦΥΣΙΚΗ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΟΧΟΙ Εργαστηριακή άσκηση 9: ΜΕΛΕΤΗ ΚΑΙ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΗΣ ΙΑΤΗΡΗΣΗΣ ΤΗΣ ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΠΤΩΣΗ ΣΩΜΑΤΟΣ (Βαγγέλης ηµητριάδης, 4 ο ΓΕΛ Ζωγράφου) Η εξοικείωση µε τη χρήση χρονοµέτρων

Διαβάστε περισσότερα

5. Τα στερεά Α και Β είναι κατασκευασμένα από ξύλο. Ποιο από τα δύο έχει:

5. Τα στερεά Α και Β είναι κατασκευασμένα από ξύλο. Ποιο από τα δύο έχει: 1. Παρατηρήστε τα δύο στερεά σώματα Α και Β. Μπορείτε αμέσως να πείτε ποιο από τα δύο έχει: a. Μεγαλύτερο όγκο; b. Μεγαλύτερη μάζα; Άσκηση 1 2. Δικαιολογήστε τις απαντήσεις σας. 3. Το υλικό του στερεού

Διαβάστε περισσότερα

Θερμοκρασία - Θερμότητα. (Θερμοκρασία / Θερμική διαστολή / Ποσότητα θερμότητας / Θερμοχωρητικότητα / Θερμιδομετρία / Αλλαγή φάσης)

Θερμοκρασία - Θερμότητα. (Θερμοκρασία / Θερμική διαστολή / Ποσότητα θερμότητας / Θερμοχωρητικότητα / Θερμιδομετρία / Αλλαγή φάσης) Θερμοκρασία - Θερμότητα (Θερμοκρασία / Θερμική διαστολή / Ποσότητα θερμότητας / Θερμοχωρητικότητα / Θερμιδομετρία / Αλλαγή φάσης) Θερμοκρασία Ποσοτικοποιεί την αντίληψή μας για το πόσο ζεστό ή κρύο είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΙΡΑΜΑ 0 Απλές Μετρήσεις και Σφάλµατα

ΠΕΙΡΑΜΑ 0 Απλές Μετρήσεις και Σφάλµατα - &. ΠΕΙΡΑΜΑ 0 Απλές Μετρήσεις και Σφάλµατα Σκοπός πειράµατος Στο πείραµα αυτό θα χρησιµοποιήσουµε βασικά όργανα του εργαστηρίου (διαστηµόµετρο, µικρόµετρο, χρονόµετρο) προκειµένου: Να µετρήσουµε την πυκνότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΧ. ΜΑΚΑΡΙΟΥ Γ - ΠΛΑΤΥ ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ IOYNIOY 2015

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΧ. ΜΑΚΑΡΙΟΥ Γ - ΠΛΑΤΥ ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ IOYNIOY 2015 ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΧ. ΜΑΚΑΡΙΟΥ Γ - ΠΛΑΤΥ 2014-2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ IOYNIOY 2015 ΜΑΘΗΜΑ: Φυσική ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ:05/06/2015 ΒΑΘΜΟΣ ΦΥΣΙΚΗ:... /65 ΦΥΣΙΚΑ:.. /100 ΦΥΣΙΚΑ: /20 ΟΛΟΓΡΑΦΩΣ: ΤΑΞΗ: Β Γυμνασίου

Διαβάστε περισσότερα

6.1 Θερμόμετρα και μέτρηση θερμοκρασίας

6.1 Θερμόμετρα και μέτρηση θερμοκρασίας ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 ο ΘΕΡΜΟΤΗΤΑ 6.1 Θερμόμετρα και μέτρηση θερμοκρασίας 1. Τι ονομάζεται θερμοκρασία; Το φυσικό μέγεθος που εκφράζει πόσο ζεστό ή κρύο είναι ένα σώμα ονομάζεται θερμοκρασία. 2. Πως μετράμε τη θερμοκρασία;

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 9

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 9 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 9 Βαθµονόµηση Θερµοµέτρου ΟΙ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1. Αν σας δινόταν ένα θερµόµετρο χωρίς κλίµακα (αβαθµονόµητο), θα µπορούσατε να περιγράψετε µια διαδικασία, ώστε χρησιµοποιώντας το να πάρετε

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ

ΦΥΣΙΚΗ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΦΥΣΙΚΗ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΘΕΜΑ 1 Α) Τί είναι µονόµετρο και τί διανυσµατικό µέγεθος; Β) Τί ονοµάζουµε µετατόπιση και τί τροχιά της κίνησης; ΘΕΜΑ 2 Α) Τί ονοµάζουµε ταχύτητα ενός σώµατος και ποιά η µονάδα

Διαβάστε περισσότερα

2ο Ε.Κ.Φ.Ε. Ηρακλείου. ΑΝΩΣΗ ΑΡΧΗ ΤΟΥ ΑΡΧΙΜΗ Η Φύλλο εργασίας. Πρόβλεψη. 2 ο Ε.Κ.Φ.Ε Ηρακλείου ελλατόλας Στέλιος

2ο Ε.Κ.Φ.Ε. Ηρακλείου. ΑΝΩΣΗ ΑΡΧΗ ΤΟΥ ΑΡΧΙΜΗ Η Φύλλο εργασίας. Πρόβλεψη. 2 ο Ε.Κ.Φ.Ε Ηρακλείου ελλατόλας Στέλιος Πρόβλεψη ΑΝΩΣΗ ΑΡΧΗ ΤΟΥ ΑΡΧΙΜΗ Η Φύλλο εργασίας 1). Παίρνουµε µια πέτρα (όχι πολύ µεγάλη) από το δρόµο. Στο σπίτι µας γεµίζουµε ένα κουβά µε νερό. Αρχικά κρατάµε τη πέτρα µε το χέρι µας. Στη συνέχεια βουτάµε

Διαβάστε περισσότερα

Πειράµατα Βιολογίας µε το MultiLog

Πειράµατα Βιολογίας µε το MultiLog Μετρήσεις του Ρυθµού Φωτοσύνθεσης του φυτού Elodea Ernstiae Εισαγωγή Η φωτοσύνθεση είναι η διαδικασία κατά την οποία οργανικά υλικά (υδρογονάνθρακες) παράγονται από ανόργανες πρώτες ύλες (διοξείδιο του

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ 5 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ B ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Κυριακή, 17 Μαΐου 2009 Ώρα: 10:00 12:30 Οδηγίες: 1) Το δοκίμιο αποτελείται από οκτώ (8) θέματα. 2) Απαντήστε σε όλα τα θέματα. 3) Επιτρέπεται η χρήση μόνο μη

Διαβάστε περισσότερα

Επιστηµονική µέθοδος. Πείραµα, Γαλιλαίου. Εφαρµογή: επιστηµονικής µεθόδου. Βήµα 2: Υπόθεση

Επιστηµονική µέθοδος. Πείραµα, Γαλιλαίου. Εφαρµογή: επιστηµονικής µεθόδου. Βήµα 2: Υπόθεση Επιστηµονική µέθοδος Η Φυσική για να µελετήσει ένα φαινόµενο εφαρµόζει την λεγόµενη επιστηµονική µέθοδο. Η επιστηµονική µέθοδος αποτελείται από τα εξής βήµατα: Βήµα 1: Παρατήρηση Χρησιµοποιώντας τις αισθήσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΒΑΣΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΤΩΝ ΦΥΤΩΝ

ΟΙ ΒΑΣΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΤΩΝ ΦΥΤΩΝ ΟΙ ΒΑΣΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΤΩΝ ΦΥΤΩΝ Οι βασικές λειτουργίες των φυτών είναι τρεις: 1. Η φωτοσύνθεση 2. Η αναπνοή 3. Η διαπνοή Φωτοσύνθεση Τα βασικά στοιχεία που πρέπει να γνωρίζουµε είναι τα εξής: 1. Η φωτοσύνθεση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ 5 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ B ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Κυριακή, 17 Μαΐου 2009 Ώρα: 10:00 12:30 Προτεινόμενες Λύσεις θεμα - 1 (5 μον.) Στον πίνακα υπάρχουν δύο στήλες με ασυμπλήρωτες προτάσεις. Στο τετράδιο των απαντήσεών

Διαβάστε περισσότερα

V = Να εκφράσετε τον όγκο αυτό σε: i). / cm. Να βρεθεί η µάζα ενός συµπαγούς και

V = Να εκφράσετε τον όγκο αυτό σε: i). / cm. Να βρεθεί η µάζα ενός συµπαγούς και Αµυραδάκη 0, Νίκαια (10-490576) ΤΑΞΗΒ Γυµνασίου ΜΑΘΗΜΑΦΥΣΙΚΗ ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 010 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ - ΑΣΚΗΣΕΙΣ 1 α) Να συµπληρωθούν τα κενά στις ακόλουθες προτάσεις: Η πυκνότητα ενός υλικού ορίζεται ως το που έχει την

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά. Ε. Κολέζα

Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά. Ε. Κολέζα Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά Ε. Κολέζα Α. Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας µαθηµατικής ενότητας: Βήµατα για τη συγγραφή του σχεδίου Β. Θεωρητικό υπόβαθρο της διδακτικής πρότασης

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό υλικό στα πλαίσια του Ευρωπαϊκού Προγράμματος Chain Reaction: Α sustainable approach to inquiry based Science Education

Εκπαιδευτικό υλικό στα πλαίσια του Ευρωπαϊκού Προγράμματος Chain Reaction: Α sustainable approach to inquiry based Science Education Εκπαιδευτικό υλικό στα πλαίσια του Ευρωπαϊκού Προγράμματος Chain Reaction: Α sustainable approach to inquiry based Science Education «Πράσινη» Θέρμανση Μετάφραση-επιμέλεια: Κάλλια Κατσαμποξάκη-Hodgetts

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβατικά φαινόµενα κατά την εξαναγκασµένη ταλάντωση κυκλώµατος RLC. Μελέτη του φαινοµένου µε χρήση MBL MODELLUS.

Μεταβατικά φαινόµενα κατά την εξαναγκασµένη ταλάντωση κυκλώµατος RLC. Μελέτη του φαινοµένου µε χρήση MBL MODELLUS. Μεταβατικά φαινόµενα κατά την εξαναγκασµένη ταλάντωση κυκλώµατος RLC. Μελέτη του φαινοµένου µε χρήση MBL MODELLUS. Κ. Παπαµιχάλης, Σ. Ψυχάρης, Κ. Φραγκάκης. 1 ο Κοινό Συνέδριο των Ενώσεων Ελλήνων και Κυπρίων

Διαβάστε περισσότερα

Όνομα και Επώνυμο: Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας: Δημοτικό Σχολείο: Τάξη/Τμήμα:

Όνομα και Επώνυμο: Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας: Δημοτικό Σχολείο: Τάξη/Τμήμα: Πανεπιστήμιο Αθηνών, α φάση Στ τάξη Ημερομηνία:. Όνομα και Επώνυμο: Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας: Δημοτικό Σχολείο: Τάξη/Τμήμα: Θέμα 1ο Ένας μαθητής χρησιμοποιεί το ποδήλατό του για να μετακινείται γρήγορα,

Διαβάστε περισσότερα

Γεωµετρία Γ' Γυµνασίου: Παραλληλία πλευρών, αναλογίες γεωµετρικών µεγεθών, οµοιότητα

Γεωµετρία Γ' Γυµνασίου: Παραλληλία πλευρών, αναλογίες γεωµετρικών µεγεθών, οµοιότητα Σενάριο 3. Τα µέσα των πλευρών τριγώνου Γνωστική περιοχή: Γεωµετρία Γ' Γυµνασίου: Παραλληλία πλευρών, αναλογίες γεωµετρικών µεγεθών, οµοιότητα τριγώνων, τριγωνοµετρικοί αριθµοί περίµετρος και εµβαδόν.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΚΕΥΗ ΜΕΤΡΗΣΗΣ ΙΞΩΔΟΥΣ ΥΓΡΩΝ

ΣΥΣΚΕΥΗ ΜΕΤΡΗΣΗΣ ΙΞΩΔΟΥΣ ΥΓΡΩΝ Environmental Fluid Mechanics Laboratory University of Cyprus Department Of Civil & Environmental Engineering ΣΥΣΚΕΥΗ ΜΕΤΡΗΣΗΣ ΙΞΩΔΟΥΣ ΥΓΡΩΝ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΟΔΗΓΙΩΝ HM 134 ΣΥΣΚΕΥΗ ΜΕΤΡΗΣΗΣ ΙΞΩΔΟΥΣ ΥΓΡΩΝ Εγχειρίδιο

Διαβάστε περισσότερα

Το δοκίμιο αποτελείται από 9 σελίδες και περιλαμβάνει τρία μέρη Α, Β και Γ. Να απαντήσετε σε όλα τα μέρη σύμφωνα με τις οδηγίες.

Το δοκίμιο αποτελείται από 9 σελίδες και περιλαμβάνει τρία μέρη Α, Β και Γ. Να απαντήσετε σε όλα τα μέρη σύμφωνα με τις οδηγίες. ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΑΔΙΠΠΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2014-2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 Τάξη: B Μάθημα: Φυσική Βαθμός: Ολογράφως:. Ημερομηνία: 08/06/2015 Διάρκεια: 2 Ώρες (Φυσική και Χημεία) Υπογραφή:

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΡΗΣΗ ΕΜΒΑΔΟΥ. Σχεδιασμός - Περιγραφή

ΜΕΤΡΗΣΗ ΕΜΒΑΔΟΥ. Σχεδιασμός - Περιγραφή ΕΚΦΕ Α Αν. Αττικής - Υπεύθυνος Κ. Παπαμιχάλης Εργαστηριακές ασκήσεις Φυσικής Β ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 1 ΜΕΤΡΗΣΗ ΕΜΒΑΔΟΥ Η εικόνα έχει ληφθεί από τον ιστότοπο: http://www.vbhelper.co/vbgptoc.ht Πώς θα μετρήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ 6 η BOD-COD. Θεωρητικό υπόβαθρο. Αποσύνθεση υπό αερόβιες συνθήκες Ο 2. Οξείδωση Ενέργεια. Τελικά προϊόντα Η 2 Ο, CO 2, SO 4, NO 3, ενέργεια

ΑΣΚΗΣΗ 6 η BOD-COD. Θεωρητικό υπόβαθρο. Αποσύνθεση υπό αερόβιες συνθήκες Ο 2. Οξείδωση Ενέργεια. Τελικά προϊόντα Η 2 Ο, CO 2, SO 4, NO 3, ενέργεια ΑΣΚΗΣΗ 6 η BOD-COD Θεωρητικό υπόβαθρο Αποσύνθεση υπό αερόβιες συνθήκες Ο 2 Οργανικά απόβλητα και µικροργανισµοί Οξείδωση Ενέργεια Τελικά προϊόντα Η 2 Ο, CO 2, SO 4, NO 3, ενέργεια οξείδωση Νέα κύτταρα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΔΟΣΗΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΔΟΣΗΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΔΟΣΗΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3: Εναλλακτικές μορφές αξιολόγησης Διδάσκων: Νίκος Ανδρεαδάκης ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Τo αέριo που πίνουµε Το διοξείδιο του άνθρακα στα ανθρακούχα αναψυκτικά

Τo αέριo που πίνουµε Το διοξείδιο του άνθρακα στα ανθρακούχα αναψυκτικά Για τους µαθητές Τo αέριo που πίνουµε Το διοξείδιο του άνθρακα στα ανθρακούχα αναψυκτικά Περιγραφή εργασίας Θα χωριστείτε σε οµάδες των 3-5 ατόµων και κάθε οµάδα θα πραγµατοποιήσει στο σχολείο έναν αριθµό

Διαβάστε περισσότερα

Η τιτλοδότηση διαλύµατος οξέος ή βάσης µε την αυτόµατη πεχαµετρική µέθοδο, ως µέσο διδακτικής αξιοποίησης της «σιγµοειδούς» καµπύλης εξουδετέρωσης.

Η τιτλοδότηση διαλύµατος οξέος ή βάσης µε την αυτόµατη πεχαµετρική µέθοδο, ως µέσο διδακτικής αξιοποίησης της «σιγµοειδούς» καµπύλης εξουδετέρωσης. Η τιτλοδότηση διαλύµατος οξέος ή βάσης µε την αυτόµατη πεχαµετρική µέθοδο, ως µέσο διδακτικής αξιοποίησης της «σιγµοειδούς» καµπύλης εξουδετέρωσης. Ιωάννης Γράψας, ρ. Χηµικός Ζάννειο Πειραµατικό Γυµνάσιο

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΑΝΩΤΕΡΑΣ ΘΕΡΜΟΓΟΝΟΥ ΥΝΑΜΗΣ (ΑΘ ) (ASTM D-2015)

ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΑΝΩΤΕΡΑΣ ΘΕΡΜΟΓΟΝΟΥ ΥΝΑΜΗΣ (ΑΘ ) (ASTM D-2015) ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΑΝΩΤΕΡΑΣ ΘΕΡΜΟΓΟΝΟΥ ΥΝΑΜΗΣ (ΑΘ ) (ASTM D-2015) Ορισµός: Ανώτερη Θερµογόνος ύναµη (ΑΘ ) είναι το ποσό θερµότητας το οποίο εκλύεται κατά τη καύση της µονάδας βάρους του άνθρακα, υπό σταθερό όγκο,

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. 13 η ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΕΚΦΕ ΧΑΛΑΝΔΡΙΟΥ & ΕΚΦΕ ΝΕΑΣ ΙΩΝΙΑΣ Τοπικός διαγωνισμός στη Χημεία 13 Δεκεμβρίου2014 Ονοματεπώνυμο μαθητών

Εισαγωγή. 13 η ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΕΚΦΕ ΧΑΛΑΝΔΡΙΟΥ & ΕΚΦΕ ΝΕΑΣ ΙΩΝΙΑΣ Τοπικός διαγωνισμός στη Χημεία 13 Δεκεμβρίου2014 Ονοματεπώνυμο μαθητών α. β. γ. 13 η ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΕΚΦΕ ΧΑΛΑΝΔΡΙΟΥ & ΕΚΦΕ ΝΕΑΣ ΙΩΝΙΑΣ Τοπικός διαγωνισμός στη Χημεία 13 Δεκεμβρίου2014 Ονοματεπώνυμο μαθητών Σχολείο Εισαγωγή Το χλωρικό κάλιο είναι ένα λευκό κρυσταλλικό

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΟΠΙΚΟΥ ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ EUSO 2009

ΘΕΜΑΤΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΟΠΙΚΟΥ ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ EUSO 2009 ΘΕΜΑΤΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΟΠΙΚΟΥ ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ EUSO 2009 ΘΕΜΑΤΑ Α. Αραίωση ιαλύµατος ΗCl 1M. Παρασκευή 100mL διαλύµατος HCl 0.8Μ. Β. Θερµότητα Αντίδρασης. Υπολογισµός της θερµότητας αντίδρασης στην εξουδετέρωση του

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΟΠΟΙ ΕΚΦΡΑΣΗΣ ΤΗΣ ΠΕΡΙΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ

ΤΡΟΠΟΙ ΕΚΦΡΑΣΗΣ ΤΗΣ ΠΕΡΙΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΛΥΣΗ ΑΣΚΗΣΕΩΝ ΣΤΑ ΙΑΛΥΜΑΤΑ ιάλυµα ονοµάζουµε το οµογενές µίγµα δύο ή περισσοτέρων ουσιών. Στο Γυµνάσιο εξετάζουµε µόνο τα διαλύµατα εκείνα που αποτελούνται από δύο ουσίες. Η µία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΙΡΑΜΑΤΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Α ΤΑΞΗΣ. 3ο Γ/σιο Τρικάλων

ΠΕΙΡΑΜΑΤΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Α ΤΑΞΗΣ. 3ο Γ/σιο Τρικάλων ΠΕΙΡΑΜΑΤΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Α ΤΑΞΗΣ Υπεύθυνη Καθηγήτρια: Μαυρομμάτη Ειρήνη - ΠΕ0401 3ο Γ/σιο Τρικάλων Σχολικό Έτος: 2014-2015 1ο ΠΕΙΡΑΜΑ: ΗΛΕΚΤΡΙΚΟΣ ΚΙΝΗΤΗΡΑΣ Κατασκευές στο εργαστήριο, σύμφωνα

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήµιο των Ορέων: εµπειρία από το Γυµνάσιο Κράνας

Πανεπιστήµιο των Ορέων: εµπειρία από το Γυµνάσιο Κράνας Πανεπιστήµιο Κρήτης Π. Γ. Μιχαηλίδης, Οµότιµος Καθηγητής, e-mail: michail@edc.uoc.gr Πανεπιστήµιο των Ορέων: εµπειρία από το Γυµνάσιο Κράνας Αρχαιολογικό Μουσείο Ηρακλείου, 4 Ιουνίου 2016 Πανεπιστήµιο

Διαβάστε περισσότερα

Φαινόμενα ανταλλαγής θερμότητας: Προσδιορισμός της σχέσης των μονάδων θερμότητας Joule και Cal

Φαινόμενα ανταλλαγής θερμότητας: Προσδιορισμός της σχέσης των μονάδων θερμότητας Joule και Cal Θ2 Φαινόμενα ανταλλαγής θερμότητας: Προσδιορισμός της σχέσης των μονάδων θερμότητας Joule και Cal 1. Σκοπός Η εργαστηριακή αυτή άσκηση αποσκοπεί, με αφορμή τον προσδιορισμό του παράγοντα μετατροπής της

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλο Εργασίας 7 Η Διαστολή και Συστολή του Νερού Μια φυσική «Ανωμαλία»

Φύλλο Εργασίας 7 Η Διαστολή και Συστολή του Νερού Μια φυσική «Ανωμαλία» Φύλλο Εργασίας 7 Η Διαστολή και Συστολή του Νερού Μια φυσική «Ανωμαλία» α. Παρατηρώ, Πληροφορούμαι, Ενδιαφέρομαι Στο δημοτικό σχολείο έχεις μάθει ότι τα υλικά σώματα, είτε βρίσκονται στη στερεή είτε στην

Διαβάστε περισσότερα

2.5 θερμική διαστολή και συστολή

2.5 θερμική διαστολή και συστολή 2.5 θερμική διαστολή και συστολή 1. Όταν ένα σώμα θερμαίνεται, ο όγκος του μεγαλώνει. Το φαινόμενο αυτό ονομάζεται διαστολή. 2. Όταν ένα σώμα ψύχεται, ο όγκος του ελαττώνεται. Το φαινόμενο αυτό ονομάζεται

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστηριακή άσκηση χημείας Η μελέτη της διαστολής του νερού

Εργαστηριακή άσκηση χημείας Η μελέτη της διαστολής του νερού ΕΚΦΕ ωδεκανήσου Εργαστηριακή άσκηση χημείας Η μελέτη της διαστολής του νερού Β.Βελεχέρης ΕΚΦΕ ωδεκανήσου Γυμνάσιο Ιαλυσού ΣΤΑ ΙΟ Ι Εισαγωγή Τάξη Β Εργαστηριακή άσκηση χημείας Η μελέτη της διαστολής του

Διαβάστε περισσότερα

ΣΚΟΠΟΙ Η αισθητοποίηση του φαινοµένου του ηχητικού συντονισµού Η κατανόηση της αρχής λειτουργίας των πνευστών οργάνων ΥΛΙΚΑ-ΟΡΓΑΝΑ

ΣΚΟΠΟΙ Η αισθητοποίηση του φαινοµένου του ηχητικού συντονισµού Η κατανόηση της αρχής λειτουργίας των πνευστών οργάνων ΥΛΙΚΑ-ΟΡΓΑΝΑ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΑΣΙΜΩΝ ΚΥΜΑΤΩΝ ΣΕ ΣΩΛΗΝΑ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΤΑΧΥΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΗΧΟΥ ΣΤΟΝ ΑΕΡΑ ΣΚΟΠΟΙ Η αισθητοποίηση του φαινοµένου του ηχητικού συντονισµού Η κατανόηση της αρχής λειτουργίας των πνευστών οργάνων ΥΛΙΚΑ-ΟΡΓΑΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ: ΕΠΑΛΗΘΕΥΣΗ ΤΩΝ ΝΟΜΩΝ ΤΩΝ Ι ΑΝΙΚΩΝ ΑΕΡΙΩΝ Με τη χρήση της συσκευής GLA01

ΑΣΚΗΣΗ: ΕΠΑΛΗΘΕΥΣΗ ΤΩΝ ΝΟΜΩΝ ΤΩΝ Ι ΑΝΙΚΩΝ ΑΕΡΙΩΝ Με τη χρήση της συσκευής GLA01 ΓΙΑ ΤΟN ΜΑΘΗΤH Β ΤΑΞΗ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΣΚΗΣΗ: ΕΠΑΛΗΘΕΥΣΗ ΤΩΝ ΝΟΜΩΝ ΤΩΝ Ι ΑΝΙΚΩΝ ΑΕΡΙΩΝ Με τη χρήση της συσκευής GLA01 ΚΥΡΙΣΚΟΖΟΓΛΟΥ ΟΥΡΑΝΙΑ-Φυσικός Συνεργάτιδα ΕΚΦΕ

Διαβάστε περισσότερα

Ένωση Ελλήνων Φυσικών ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΦΥΣΙΚΗΣ 2014 Πανεπιστήμιο Αθηνών Εργαστήριο Φυσικών Επιστημών, Τεχνολογίας, Περιβάλλοντος

Ένωση Ελλήνων Φυσικών ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΦΥΣΙΚΗΣ 2014 Πανεπιστήμιο Αθηνών Εργαστήριο Φυσικών Επιστημών, Τεχνολογίας, Περιβάλλοντος Β Γυμνασίου 29 Μαρτίου 2013 Θεωρητικό Μέρος Θέμα 1 ο Α. Όταν μετατρέπουμε την τιμή ενός μήκους από km σε m προκύπτει: α) αριθμός πάντοτε μεγαλύτερος του αρχικού β) αριθμός πάντοτε μικρότερος του αρχικού

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΑΣΗ. 21 ος Ευρωπαϊκός ιαγωνισµός για νέους Επιστήµονες Έτους 2009

ΠΡΟΤΑΣΗ. 21 ος Ευρωπαϊκός ιαγωνισµός για νέους Επιστήµονες Έτους 2009 ΠΡΟΤΑΣΗ 21 ος Ευρωπαϊκός ιαγωνισµός για νέους Επιστήµονες Έτους 2009 ΘΕΜΑ: ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΛΟΓΩ ΑΣΥΜΜΕΤΡΗΣ ΘΕΣΗΣ ΠΥΡΗΝΑ ΣΕ ΜΑΓΝΗΤΙΚΟ ΠΕ ΙΟ ΤΑΞΗ:Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Α ΑΜΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΑΝΑΓΙΑΝΝΗΣ ΒΑΣΙΛΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΙΡΑΜΑ IV Απλή κυκλική κίνηση. Κεντροµόλος Δύναµη

ΠΕΙΡΑΜΑ IV Απλή κυκλική κίνηση. Κεντροµόλος Δύναµη ΠΕΙΡΑΜΑ IV Απλή κυκλική κίνηση. Κεντροµόλος Δύναµη Σκοπός πειράµατος Στο πείραµα αυτό θα µελετήσουµε την κυκλική κίνηση µίας σηµειακής µάζας και ιδιαίτερα την εξάρτηση της κεντροµόλου δύναµης από τη µάζα,

Διαβάστε περισσότερα

Από το Μαγνητισμό στον Ηλεκτρισμό Μια Ηλεκτρική (ιδιο-)γεννήτρια

Από το Μαγνητισμό στον Ηλεκτρισμό Μια Ηλεκτρική (ιδιο-)γεννήτρια Από το Μαγνητισμό στον Ηλεκτρισμό Μια Ηλεκτρική (ιδιο-)γεννήτρια α. Παρατηρώ, Πληροφορούμαι, Ενδιαφέρομαι (Και) Αυτή η μαθηματική εξίσωση διδάσκεται στο πανεπιστήμιο. Στο δημοτικό σχολείο την έχετε εκφράσει

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΩΝ ΝΟΜΩΝ ΤΩΝ ΑΕΡΙΩΝ ΣΕ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ

ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΩΝ ΝΟΜΩΝ ΤΩΝ ΑΕΡΙΩΝ ΣΕ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ 550 ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΩΝ ΝΟΜΩΝ ΤΩΝ ΑΕΡΙΩΝ ΣΕ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ Καλογερόπουλος Νίκος Χημικός, Επιμορφωτής Ενδοσχολικής Επιμόρφωσης nkaloger@sch.gr Γάτσιος Γιάννης Φυσικός, Υπεύθυνος

Διαβάστε περισσότερα

"Ο Νόµος του Αντιστρόφου Τετραγώνου" στο ΟΛΟκληρωµένο ΤΕΧΝΟλογικά και Μεθοδολογικά ΕκΠαιδευτικό Εργαστήριο Φυσικών Επιστηµών

Ο Νόµος του Αντιστρόφου Τετραγώνου στο ΟΛΟκληρωµένο ΤΕΧΝΟλογικά και Μεθοδολογικά ΕκΠαιδευτικό Εργαστήριο Φυσικών Επιστηµών Ι ΑΚΤΙΚΗ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΠΡΑΚΤΙΚΑ 5 ου ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΥ ΣΥΝΕ ΡΙΟΥ, ΤΕΥΧΟΣ Γ ΣΥΜΠΟΣΙΟ / ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ: Το ΟΛΟκληρωµένο ΤΕΧΝΟλογικά και Μεθοδολογικά ΕκΠαιδευτικό Εργαστήριο

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΧΡΗΣΗΣ

ΒΑΣΙΚΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΧΡΗΣΗΣ ΤΟ ΕΙΚΟΝΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ «IrYdium» Η εκκίνηση του Εικονικού εργαστηρίου Χηµείας «IrYdium Chemistry Lab» γίνεται µε διπλό κλικ στο αρχείο «VLab.exe». Κατόπιν επιλέγετε το µενού Αρχείο > Άνοιγµα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΙΩΝ ΑΝΑΡΓΥΡΩΝ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΙΩΝ ΑΝΑΡΓΥΡΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΙΩΝ ΑΝΑΡΓΥΡΩΝ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΚΕΝΤΡΟΥ: ΧΑΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΚΑΛΛΙΝΙΚΟΣ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ- ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ : ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ Υπολογισµός της περιεκτικότητας του

Διαβάστε περισσότερα

Σφάλματα Είδη σφαλμάτων

Σφάλματα Είδη σφαλμάτων Σφάλματα Σφάλματα Κάθε μέτρηση ενός φυσικού μεγέθους χαρακτηρίζεται από μία αβεβαιότητα που ονομάζουμε σφάλμα, το οποίο αναγράφεται με τη μορφή Τιμή ± αβεβαιότητα π.χ έστω ότι σε ένα πείραμα μετράμε την

Διαβάστε περισσότερα

Ένα σεµινάριο για την «Πληροφορική στο Σχολείο»

Ένα σεµινάριο για την «Πληροφορική στο Σχολείο» Ένα σεµινάριο για την «Πληροφορική στο Σχολείο» Α. Μαργετουσάκη 1 Π. Γ. Μιχαηλίδης Παιδαγωγικό Τµήµα ηµοτικής Εκπαίδευσης, Πανεπιστήµιο Κρήτης amarge@edc.uoc.gr michail@edc.uoc.gr ΠΕΡΙΛΗΨΗ: Στο κείµενο

Διαβάστε περισσότερα

Σας αποστέλλω το παρακάτω κείμενο για την ενημέρωσή σας.

Σας αποστέλλω το παρακάτω κείμενο για την ενημέρωσή σας. Αγαπητέ(ή) κύριε/κυρία: Σας αποστέλλω το παρακάτω κείμενο για την ενημέρωσή σας. Εργαστήριο Διδακτικής Θετικών Επιστημών 1 (ΕΔΘΕ) του Παιδαγωγικού Τμήματος Δημοτικής Εκπαίδευσης (ΠΤΔΕ) του Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα