Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download ""

Transcript

1 Πρωτεΐνες Μόρια τα οποία αποτελούνται από άνθρακα, οξυγόνο, υδρογόνο και άζωτο. Πολλές πρωτεΐνες περιέχουν θείο και φώσφορο. Εξωγενής πρόσληψη πρωτεϊνών. ηµιουργούνται από τη σύνδεση αµινοξέων Αµινοξέα Μόρια µε κοινά χαρακτηριστικά και µε διαφορά στην πλευρική οµάδα (R). Οι οµάδες διαφέρουν ανάλογα µε το µέγεθος, το φορτίο και την συνάφεια προς το νερό. Ενώνονται µεταξύ τους µε πεπτιδικούς δεσµούς για να σχηµατίσουν την πρωτεΐνη. Αµινοξέα Απαραίτητα Μη-απαραίτητα Περιοριστικά ιακλαδισµένης πλευρικής αλυσίδας Απαραίτητα Αµινοξέα Αµινοξέα τα οποία δεν µπορεί να δηµιουργήσει ο οργανισµός και πρέπει να ληφθούν διαµέσου της τροφής. Μεθειονίνη, λυσίνη, θρεονίνη, βαλίνη, λευκίνη, τρυπτοφάνη, κυστίνη, φαινυλαλανίνη, τυροσίνη Περιοριστικό Αµινοξύ Αµινοξέα τα οποία όταν βρίσκονται σε µικρότερη της απαιτούµενης ποσότητας δεν µπορεί ο οργανισµός να αξιοποιήσει τα υπόλοιπα αµινοξέα της τροφής. Μεθειονίνη, κυστίνη, τρυπτοφάνη (ζωϊκές πρωτείνες) Λυσίνη, θρεονίνη (φυτικές πρωτείνες) 1

2 Αµινοξέα ιακλαδισµένης Πλευρικής Αλυσίδας Είναι τα αµινοξέα βαλίνη, λευκίνη και ισολευκίνη. Χρησιµοποιούνται περισσότερο κατά την διάρκεια των αθλητικών προσπαθειών. Χρησιµότητες των Πρωτεϊνών Ανάπτυξη Συντήρηση Πεπτικά υγρά, ορµόνες, ένζυµα Παροχή ενέργειας (4 kcal/γραµ. πρωτείνης) Ρυθµιστικές ιδιότητες (Κ.Μ.) Συνιστώµενη όση Πρωτεΐνης ΣΗ = 0.8 γραµ/kg Σ.Β./ηµέρα Νήπια = 1.6 γραµ/kg Σ.Β./ηµέρα Εγκυµοσύνη > γραµ/ηµέρα κατά µέσο όρο στους 9 µήνες Ηλικιωµένα άτοµα ίσως να χρειάζονται 1.2 γραµ/kg Σ.Β./ηµέρα επειδή µπορεί να προσλαµβάνουν χαµηλή ποσότητα θερµίδων και ίσως πρωτεΐνης. Μπορεί να χάσουν σε µυϊκό ιστό. Αλληλοσυµπλήρωση Πρωτεϊνών Αναφερόµαστε στην περίπτωση που ένα µίγµα πρωτεϊνών παρουσιάζει βιολογική αξία µεγαλύτερη από την κάθε πρωτεΐνη του µίγµατος ξεχωριστά. Η Η έλλειψη σε περιοριστικά ΑΑ της µίας πρωτεΐνης αλληλοσυµπληρώνεται µε ΑΑ από την άλλη πρωτεΐνη. Η πρωτεΐνη της τροφής επηρεάζει την βιοδιαθεσιµότητα των ανόργανων στοιχείων παρά των βιταµινών (εξαίρεση η vit Β6). Αυξηµένη πρόσληψη πρωτεΐνης ζωικής προέλευσης µπορεί να οδηγήσει σε µεγαλύτερη αποβολή Ca στα ούρα (θειούχα ΑΑέχουν όξινο χαρακτήρα και το ασβέστιο ενώνεται µαζί τους για να εξουδετερωθούν) Η αποβολή Ca µειώνεται εάν προσλαµβάνεται αρκετή ποσότητα φωσφόρου. 2

3 Στις περιοχές που η κατανάλωση πρωτεΐνες ζωικής προέλευσης είναι υψηλή παρουσιάζονται τα µεγαλύτερα ποσοστά οστεοπόρωσης (φυσική δραστηριότητα, ανεπαρκής πρόσληψη Ca, αυξηµένη πρόσληψη αλκοόλ, κάπνισµα). Μεγαλύτερη πιθανότητα στις γυναίκες. Ο ρόλος της vitβ6 στο µεταβολισµό της πρωτεΐνης Η πυριδοξίνη εµπλέκεται κυρίως στον καταβολισµό των αµινοξέων αφού λειτουργεί σαν συνένζυµο στην διαδικασία της τρανσαµίνωσης. Τα άτοµα τα οποία καταναλώνουν µεγάλες ποσότητες πρωτεΐνης πιστεύεται ότι πρέπει να προσλαµβάνουν και µεγάλες ποσότητες vit B6. US RDA: 0.02 mg Β6/γρ πρωτεΐνης Εµφάνιση οµοκυστεΐνης στα ούρα µπορεί να αποτελεί ένδειξη για έλλειψη πυριδοξίνης. Πρόσληψη πρωτεΐνης Ο άνθρωπος έχει περιορισµένη ικανότητα αποθήκευσης ΑΑ για µελλοντική χρήση. Αρνητικό ισοζύγιο µπορεί να παρουσιαστεί µέσα και σε 12 ώρες Ικανότητα επαναχρησιµοποίησης των ΑΑ από διάσπαση πρωτεϊνών ενδογενώς γρ/γεύµα = 98% διάσπαση σε ΑΑ Υπολογίζεται ότι περίπου 2% της ποσότητας της πρωτεΐνης που βρίσκεται στο ανθρώπινο σώµα (40% στους µύες) διασπάται και ανασυντίθεται ηµερησίως. Από αυτή την ποσότητα µόνο το 1/6 των ΑΑ πρέπει να προέλθει από τη διατροφή. Το υπόλοιπο παίρνεται από τα ΑΑ των πρωτεϊνών που διασπώνται ενδογενώς. Το µεγαλύτερο ποσοστό των πρωτεϊνών που διασπούνται και ανασυντίθενται αντιπροσωπεύεται από τα ένζυµα του πεπτικού σωλήνα. Η Η διαδικασία της απορρόφησης απαιτεί ενέργεια. Αυτή η διαδικασία παρουσιάζεται αυξηµένη σε περιπτώσεις ασθένειας και στην αναπτυξιακή ηλικία (ειδικά εάν το νεογνό γεννηθεί πρόωρα). Η Η αυξηµένη σύνθεση πρωτεΐνης, τόσο στο µυ όσο και στο ήπαρ, επηρεάζεται από την έκκριση ινσουλίνης. Τα Α ΠΑ (λευκίνη) και η αργινίνη αυξάνουν περισσότερο την έκκριση ινσουλίνης. Η Η ινσουλίνη αυξάνει τη µεταφορά των Α ΠΑ και της γλουταµίνης στο κύτταρο και τη διαδικασία έναρξης δηµιουργίας καινούριας πρωτεΐνης. 3

4 Α ΠΑ Είναι τα αµινοξέα βαλίνη, λευκίνη και ισολευκίνη. Μετά την κατανάλωση ενός γεύµατος το ήπαρ δεσµεύει µεγάλη ποσότητα ΑΑ για να µην αυξηθεί κατά πολύ η ποσότητα αζώτου στο αίµα (+20% µετά από ένα γεύµα πλούσιο σε πρωτεΐνη). Ωστόσο, µεγάλη ποσότητα Α ΠΑ φεύγουν από το ήπαρ επειδή αυτό δεν διαθέτει τρανσαµινάσες Α ΠΑ (καρδιά, µύες, εγκέφαλος, νεφρά) % των αµινοξέων που προσλαµβάνονται από το µυ µετά από ένα γεύµα είναι Α ΠΑ. Μεταφορείς αζώτου για τη σύνθεση µη- απαραίτητων ΑΑ που µπορεί να είναι χρήσιµα για τη σύνθεση µυϊκής πρωτεΐνης. Οµοκυστενουρία Μεταβολική ασθένεια που αναφέρεται στην έλλειψη ή ελλιπή δραστηριότητα της συνθετάσης της κυσταθιονίνης µε αποτέλεσµα να αυξάνεται η συγκέντρωση ενός µεταβολίτη της µεθειονίνης στο αίµα, της οµοκυστεϊνης. Η οµοκυστεϊνη εκκρίνεται διαµέσου των ούρων σαν οµοκυστίνη (διµερές). Οµοκυστενουρία µπορεί να αναπτυχθεί και σε φυσιολογικά άτοµα τα οποία πάσχουν από έλλειψη vit B6, B12 ή φυλικού οξέος. Και οι τρεις ουσίες λειτουργούν σαν συµπαράγοντες (cofactors) στο µεταβολισµό της µεθειονίνης και της οµοκυστείνης. Έχει βρεθεί από έρευνες σε ζώα πως η οµοκυστίνη αποτελεί ισχυρό αθηρογόνο παράγοντα. Οι ασθενείς πεθαίνουν προς το τέλος της ενηλικίωσης και στις νεκροψίες έχει βρεθεί πως έχουν προχωρηµένη αθηροσκλήρυνση. Μείωση πρόσληψης πρωτεΐνης, αύξηση πρόσληψης πυριδοξίνης και φυλικού οξέος αποτελούν τρόπους αντιµετώπισης αυτής της κατάστασης. Πιθανολογείται πως η έλλειψη αυτών των διατροφικών παραγόντων συνεισφέρει στην ανάπτυξη αθηρωµατικών πλακών στις Η.Π.Α. όπου η διατροφή τους χαρακτηρίζεται από υψηλή πρόσληψη κρέατος, χαµηλή πρόσληψη πυριδοξίνης και φυλικού οξέος. Φενυλκετονουρία Κληρονοµική ασθένεια η οποία χαρακτηρίζεται από έλλειψη υδροξυλάσης της φενυλαλανίνης στο ήπαρ. Το συγκεκριµένο ένζυµο είναι υπεύθυνο για την µετατροπή της φενυλαλανίνης σε τυροσίνη και για την διάσπαση της φενυλαλανίνης. Φενυλκετονουρία Σε περίπτωση που δεν εντοπιστεί έγκαιρα αυξάνεται η συγκέντρωση φενυλαλανίνης στο αίµα και στους ιστούς, και στην νηπιακή και παιδική ηλικία έχει σοβαρές επιδράσεις στη λειτουργία του εγκεφάλου. Σε περίπτωση έγκαιρης διάγνωσης της έλλειψης του ενζύµου, τα νήπια και τα παιδιά µπορούν να ζήσουν φυσιολογικά ακολουθώντας µία διατροφή µε µικρή περιεκτικότητα σε φενυλαλανίνη. 4

5 εδοµένα ερευνών υποδεικνύουν πως η περίοδος µέχρι την ηλικία των έξι ετών είναι κρίσιµη για την ανάπτυξη του IQ. Προτείνεται όµως να συνεχιστεί η διατροφή µε χαµηλή πρόσληψη φενυλαλανίνης µέχρι την εφηβεία. Μετά την ηλικία των 10 ετών και στην εφηβεία, τα παιδιά µπορούν να έχουν µερικές «διακοπές» από την συγκεκριµένη διατροφή. Τρυπτοφάνη-σεροτονίνη -υπνηλία Η τρυπτοφάνη χρησιµοποιείται σαν βοηθητικό µέσο για τον ύπνο εξαιτίας της µεγάλης πρόσληψης από τον εγκέφαλο και της µετατροπής της σε σεροτονίνη. Η σεροτονίνη συνδέεται µε την υπνηλία και τα επίπεδα της αυξάνονται µε την υψηλή πρόσληψη υδατανθράκων. Όταν η τρυπτοφάνη προσλαµβάνεται σαν µέρος ενός µίγµατος ΑΑ (προερχόµενο από πρωτεΐνη), και χωρίς την πρόσληψη υδατανθράκων, τότε η δηµιουργία της σεροτονίνης δεν είναι αυξηµένη. Η τρυπτοφάνη προσλαµβάνεται από τον εγκέφαλο εξαρτάται από το βαθµό ανταγωνισµού από τα ουδέτερα (neutral) ΑΑ τα οποία χρησιµοποιούν τον ίδιο µεταφορέα στον αιµατοεγκεφαλικό φραγµό (leu, val, ileu, phe, tyr). Όταν καταναλώνεται ένα γεύµα πλούσιο σε CHO, τα επίπεδα των ΑΑ στο αίµα, και κυρίως τα Α ΠΑ, µειώνονται από την ινσουλίνη, αφήνοντας µικρότερο βαθµό ανταγωνιστικότητας για την τρυπτοφάνη προς τον εγκέφαλο. Γι αυτό και παρατηρείται το φαινόµενο της υπνηλίας µετά από ένα γεύµα. Βιταµίνες Απαραίτητες οργανικές ουσίες οι οποίες χρειάζονται σε µικρές ποσότητες στη διατροφή για τη φυσιολογική ανάπτυξη, λειτουργία και διατήρηση του σώµατος. Μία ουσία για να χαρακτηριστεί σαν βιταµίνη δεν πρέπει µόνο να µη µπορεί να συντεθεί από τον ανθρώπινο οργανισµό, αλλά η απουσία της από την διατροφή για ένα χρονικό διάστηµα να δηµιουργεί εµφανή συµπτώµατα έλλειψης αυτής, τα οποία όταν αντιληφθούν έγκαιρα να θεραπεύονται µε την παροχή της ουσίας. 5

6 εν αποδίδουν ενέργεια αλλά λειτουργούν σαν καταλύτες Οι βιταµίνες δεν µπορούν να συντεθούν από τον οργανισµό και µοναδικές εξαιρέσεις είναι η βιταµίνη D, η οποία µπορεί να συντεθεί από το δέρµα µε την παρουσία της ηλιακής ακτινοβολίας, η νιασίνη (vit B3) από την τρυπτοφάνη (60 mg = 1 mg νιασίνης) και η βιταµίνη Κ που µπορεί να συντεθεί από βακτηρίδια στον πεπτικό σωλήνα. H ονοµασία των βιταµινών έγινε σύµφωνα µε τη χρονολογική ανακάλυψη τους. Μερικές ουσίες που στην αρχή θεωρούνταν σαν βιταµίνες, αργότερα βρέθηκε πως δεν ήταν απαραίτητες και γι αυτό βγήκαν από τη λίστα µε αποτέλεσµα να υπάρχουν κενά στην αλφαβητική λίστα. Έπειτα από µακροχρόνιες έρευνες µε παρεντερική σίτιση οδηγούν στο συµπέρασµα πως όλες οι βιταµίνες που είναι απαραίτητες για τη σωστή λειτουργία του ανθρώπινου σώµατος έχουν ανακαλυφθεί. Εκτός από την βιταµίνη Κ, όλες οι άλλες λιποδιαλυτές βιταµίνες δεν απεκκρίνονται. Οι υδατοδιαλυτές βιταµίνες απεκκρίνονται από τον οργανισµό και εξαίρεση αποτελεί η Β12 η οποία αποθηκεύεται πιο εύκολα από όλες τις άλλες υδατοδιαλυτές βιταµίνες. Οι βιταµίνες, λόγω της χαµηλής αποθηκευτικής ικανότητας, πρέπει να λαµβάνονται καθηµερινά. Ωστόσο, ακόµα και εάν υπάρξει µία περίοδος µη- πρόσληψης δεν θα εµφανιστούν συµπτώµατα άµεσα. Θειαµίνη = 10 µέρες, vit C = µέρες Εξαιτίας της χαµηλής απεκκριτικής ιδιότητας των λιποδιαλυτών βιταµινών µπορεί να αναπτυχθεί τοξικότητα από την µεγάλη αποθήκευση αυτών των βιταµινών. Vit A και D οι πιο συχνές. 5 φορές πιο πάνω από την ΣΗ για µεγάλο χρονικό διάστηµα µπορεί να οδηγήσει σε τοξικότητα. Vit Ε, νιασίνη, Β-6 και C µπορούν να οδηγήσουν σε τοξικότητα µόνο όταν προσλαµβάνονται σε πολύ µεγάλες ποσότητες. Συνήθως όταν λαµβάνονται µε χάπι. Το πολυβιταµινούχο χάπι περιέχει το πολύ δύο φορές την ΣΗ και εποµένως δεν εγκυµονεί κινδύνους. Λιποδιαλυτές βιταµίνες Α,D,Ε,Κ.,Ε,Κ. Απορροφιούνται και µεταφέρονται ταυτόχρονα µε τα λίπη. Αποθηκεύονται κυρίως στο ήπαρ και το λιπώδη ιστό. Όταν η απορρόφηση λίπους είναι αποτελεσµατική, η απορρόφηση των βιταµινών κυµαίνεται µεταξύ 40 και 90%. Οτιδήποτε παρεµβάλλεται στην κανονική λειτουργία και απορρόφηση των λιπών εµπλέκεται και στην απορρόφηση των λιποδιαλυτών βιταµινών. Άτοµα που έχουν ηπατικά προβλήµατα και δεν παράγεται η απαραίτητη χολή για χώνευση και απορρόφηση λιπών, µπορεί να αναπτύξουν συµπτώµατα έλλειψης. Βιταµίνη Α Η ρετινόλη ανοικτού κίτρινου χρώµατος και οι προβιταµίνες Α (καροτίνια, β- καροτίνη). Η ρετινόλη δηµιουργείται στο σώµα του ανθρώπου και των ζώων ενώ τα καροτίνια δηµιουργούνται στα φυτά. Ισοδύναµα ρετινόλης = ποσότητα ρετινόλης σε µg η οποία παράγεται στο σώµα από τα καροτίνια της φυτικής τροφής 1 µg ρετινόλης = 6 µg β-καροτίνης ή 12 µg άλλης καροτινοειδούς προβιταµίνης Α φυτικής προέλευσης. 6

7 Το µεγαλύτερο µέρος της αποθήκευσης γίνεται στο ήπαρ και σε µικρότερο βαθµό στους πνεύµονες, νεφρά, λιπώδη ιστό και πλάσµα. Τα αποθέµατα σε ένα φυσιολογικό άτοµο µπορεί να διαρκέσουν 1-2 χρόνια µερικής ανεπάρκειας βιταµίνης Α. Η Η ανεπάρκεια είναι σπάνια στις ανεπτυγµένες χώρες αλλά εξαιτίας αυτής παιδιά τυφλώνονται στην Ασία ετησίως. Η πιο γνωστή λειτουργία της βιταµίνης Α συνδέεται µε τη σωστή λειτουργία της όρασης. Γενικότερα, η περισσότερες από τις λειτουργίες της βιταµίνης Α συνδέονται µε τη σωστή λειτουργία όλων των επιθηλιακών ιστών. Ανεπάρκεια προκαλεί κερατινοποίηση (σκλήρυνση) των υµένων που προστατεύουν τα διάφορα όργανα εξαιτίας της µη-παραγωγής βλέννας και συσσώρευσης της κερατίνης. Η σκλήρυνση κάνει ευπαθή τα όργανα σε προσβολές από µικροοργανισµούς και γίνονται εστίες µολύνσεως Κερατινοποίηση του κερατοειδούς χιτώνα του µατιού οδηγεί σε ξήρανση και αύξηση του πάχους του και προκαλεί µόνιµη τυφλότητα, την αποκαλούµενη ξηροφθαλµία. Η νυκταλωπία προκαλείται από την ανεπάρκεια βιταµίνης Α του αµφιβληστροειδούς χιτώνα. Νυκταλωπία Πάθηση στην οποία παρουσιάζει αδυναµία το µάτι να προσαρµόζεται όταν το φως είναι αδύνατο ή η βραδεία προσαρµογή της όρασης κατά τη νύχτα µετά από έντονο φωτισµό που ανάβει και κατόπιν σβήνει σύντοµα. Μη κανονική ανακύκλωση της βιταµίνης Α από τον αµφιβληστροειδή χιτώνα (µετάδοση οπτικού ερεθίσµατος στο οπτικό κέντρο του εγκεφάλου) και του αίµατος. Νυκταλωπία Τα συµπτώµατα περιλαµβάνουν υσκολία οδηγήσης το απόγευµα ή το βράδυ Χαµηλή όραση σε µειωµένο φως Αίσθηση ότι τα µάτια χρειάζονται µεγαλύτερο χρόνο για να «προσαρµοστούν» για να δουν στο σκοτάδι ιατροφική προσέγγιση Η Η πάθηση µπορεί να προέρχεται από διατροφή η οποία είναι: Χαµηλή σε πρόσληψη ζωικών προϊόντων (τα οποία αποτελούν και την κύρια πηγή βιτµαίνης Α), όπως τα αυγά, τα γαλακτοκοµικά προϊόντα, τα εντόσθια και ορισµένα είδη ψαριού. Χαµηλή πρόσληψη φρούτων και λαχανικών τα οποία περιέχουν β- καροτίνη, οποία µετατρέπεται σε βιταµίνη Α 7

8 ιατροφική προσέγγιση 10,000 έως 25,000 IU βιταµίνης A την ηµέρα Η Η β-καροτίνη είναι λιγότερο αποτελεσµατική από τη βιταµίνη Α (απορρόφηση και µετατροπή) mg ψευδαργύρου (retinol dehydrogenase activity) mg χαλκού (όταν η λήψη συµβαίνει για µερικές εβδοµάδες) ΣΗ 750 µg ρετινόλης για ενήλικες άνδρες και γυναίκες Μ όταν η ρετινόλη προέρχεται κατά 2/3 από ζωικές και κατά 1/3 φυτικές τροφές. µg ρετινόλης ζωικών τροφών = Μ Χ 0.3 µg ρετινόλης φυτικών τροφών = Μ Χ 0.1 Πηγές Ζωικές τροφές: Συκώτι, ψαρόλαδο, κρόκος αυγού, γάλα, γαλακτοκοµικά προϊόντα. Φυτικές τροφές: Καρότα, κολοκύθια, βερίκοκα, ροδάκινα. Φυτικές τροφές που έχουν κιτρινωπό και πράσινο χρώµα. Μισή βιταµίνη Α από λαχανικά και φρούτα και η άλλη µισή από γάλα, γαλακτοκοµικά προϊόντα, αυγά και συκώτι. Ένα µικρό κοµµάτι συκωτιού, µισό καρότο, 250 γραµ. λαχανικά καλύπτουν τις ηµερήσιες ανάγκες. Βιταµίνη D Λειτουργία: Χρησιµεύει για την διατήρηση της [ca++] = 10 mg / 100 ml και του [Ρ] = 1/3 [ca++]. Συνεργασία µε παραθυροειδή ορµόνη και καλσιτονίνη. ιευκολύνει την απορρόφηση ασβεστίου των τροφών από το έντερο. Έλλειψη: Παραµόρφωση των οστών (µακρών οστών) λόγω αδυναµίας να υποστούν το βάρος του σώµατος. Αντιρραχητική. Βλάβες ακοής (βλάβες στα οστάρια των αυτιών). Στα ηλικιωµένα άτοµα (γυναίκες) και στις θηλάζουσες µητέρες µπορεί να υπάρξει απόσυρση ασβεστίου από τα οστά µε αποτέλεσµα αυτά να γίνουν πορώδη και να οδηγήσει προς οστεοπόρωση. Υπερβολική όση (5 Χ κανονικού): ιάρροια, κεφαλόπονος, ναυτία. Η συνέχιση της υπερβολικής δόσης οδηγεί σε εναπόθεση ασβεστίου στα νεφρά, καρδιά και αρτηρίες. Η ΠΙΟ ΤΟΞΙΚΗ ΑΠΟ ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΣΗ : µg / ηµέρα Πηγές: Ηλιακή ακτινοβολία, λιπαρά ψάρια, βούτυρο, αυγά µουρουνέλαιο. Βιταµίνη Ε 8 ουσίες µε παρόµοια δράση εκ των οποίων η α-τοκοφερόλη είναι η πιο δραστική. Οξειδώνεται εύκολα και προστατεύει άλλες ουσίες από οξειδωτικό στρες (PUFA, βιταµίνη Α). Προστασία κυτταροπλασµατικής µεµβράνης λευκών και ερυθρών αιµοσφαιρίων από ρήξη. Μερικές ερευνητές υποστηρίζουν πως η καταστροφή των µυϊκών ινών µπορεί να οφείλεται και στην υπερβολική παραγωγή ελευθέρων ριζών από το µυ, γι αυτό και υποστηρίζουν πως πρέπει η βιταµίνη Ε εξαιτίας της αντιοξειδωτικής δράσης πρέπει να λαµβάνεται σε µεγάλες ποσότητες. 8

9 Τοξικότητα της βιταµίνης Ε είναι σπάνια. εν παρουσιάζεται πρόβληµα µέχρι 300 mg ανά ηµέρα. ΣΗ : 10 mg (άνδρες) και 8 mg (γυναίκες) Πηγές: Σπόροι δηµητριακών, ξηροί καρποί, πράσινα λαχανικά. Τα ζωικά λίπη και τα τρόφιµα που παρασκευάζονται µε υψηλή θερµοκρασία περιέχουν ελάχιστη ποσότητα Βιταµίνη Κ Λειτουργία: Ρύθµιση περιεκτικότητας του αίµατος σε Ca++ σε συνεργασία µε βιταµίνη D Σχηµατισµός προθροµβίνης από την οποία δηµιουργείται η θροµβίνη που είναι απαραίτητη για την πήξη του αίµατος. ηµιουργία πρωτεϊνών που είναι απαραίτητες για την πήξη του αίµατος ΑΝΤΙΑΙΜΟΡΡΑΓΙΚΗ Πρόβληµα ανεπάρκειας σε νεογνά επειδή: υσκολία µεταβίβασης βιταµίνης Κ από τον πλακούντα προς το µωρό. Το έντερο του µωρού δεν έχει µικροχλωρίδα κατά τις πρώτες ηµέρες και δε µπορεί να παραχθεί βιταµίνη Κ ενδογενώς. ΣΗ : 80 µg (άνδρες), 65 µg (γυναίκες) 100 γρ. πράσινων φυλωδών λαχανικών = µg. Προβλήµατα τοξικότητας µπορεί να παρουσιαστούν από συµπληρώµατα βιταµίνης Κ εξαιτίας της ρήξης των ερυθρών κυττάρων στο ήπαρ-χρωστική ουσία-ίκτερος. ίκτερος. Συνήθως δεν υπάρχει πρόβληµα από µεγάλη πρόσληψη βιταµίνης Κ διαµέσου τροφής. Υδατοδιαλυτές Βιταµίνες Με εξαίρεση την Β12, οι υδατοδιαλυτές βιταµίνες: Απορροφιούνται από τον οργανισµό σχετικά εύκολα Βρίσκονται τόσο στο ενδοκυττάριο όσο και στο εξωκυττάριο υγρό Εκκρίνονται διαµέσου των ούρων χωρίς να αλλάζει η δοµή τους Λειτουργούν σαν συνένζυµα στο µεταβολισµό ενέργειας, αµινοξέων/πρωτεΐνης και νουκλεϊκών οξέων Είναι σχετικά µη-τοξικές λόγω της χαµηλής αποθηκευτικής ικανότητας Βιταµίνη C Ο άνθρωπος δε µπορεί να παράγει βιταµίνη C και πρέπει να την προσλαµβάνει από την τροφή του. Άλλα ζώα µπορεί να την δηµιουργούν από γλυκόζη. Έλλειψη της οδηγεί στη γνωστή ασθένεια, το σκορβούτο (αιµορραγία τριχοειδών αγγείων, απολέπιση δέρµατος, αιµορραγία ούλων, µειωµένη ικανότητα επούλωσης τραυµάτων). Η απορρόφηση της βιταµίνης C είναι γρήγορη και αποτελεσµατική και γίνεται διαµέσου µίας διαδικασίας που απαιτεί ενέργεια. Η αυξηµένη πρόσληψη οδηγεί σε αύξηση τόσο στο πλάσµα όσο και στους ιστούς (µυελό των επινεφριδίων, νευρουπόφυση, λευκά αιµοσφαίρια). Όσον αφορά την απορρόφηση το Ceiling effect υπολογίζεται στα 3000 mg. Η απορρόφηση από τον εντερικό σωλήνα πέφτει από το 90% στο 50% όταν η πρόσληψη της βιταµίνης C είναι υπερβολική. 9

10 Η Η υπερβολική πρόσληψη βιταµίνης µπορεί να αυξήσει παροδικά τα επίπεδα της βιταµίνης στο αίµα αλλά µετά από σύντοµο χρονικό διάστηµα επανέρχονται στα φυσιολογικά επίπεδα. ΠΡΟΣΟΧΗ πρέπει να δίνεται στο απότοµο σταµάτηµα της αυξηµένης πρόσληψης επειδή µπορεί να µειωθούν υπερβολικά τα επίπεδα, ακόµα και να φτάσουν στα επίπεδα σκορβούτου. Υπερβολική όση Μπορεί να δηµιουργήσει πρόβληµα σε: ιαβητικά άτοµα που προσδιορίζουν τα επίπεδα γλυκόζης στα ούρα για να καθορίσουν την δόση της ινσουλίνης. Στην εξέταση της Β12. Σε ασθενείς που λαµβάνουν συγκεκριµένα αντιπηκτικά (π.χ. dicumerol). Απορρόφηση ή µεταβολισµού του χαλκού. Όπως και η βιταµίνη Ε, αποτελεί ισχυρό παράγοντα αναγωγής και αντιοξειδωτικό παράγοντα. Υπάρχουν ενδείξεις πως η βιταµίνη C µπορεί να επαναφέρει την βιταµίνη Ε πίσω στην ανειγµένη από την οξειδωµένη κατάσταση της. Είναι απαραίτητη σε λίγες αντιδράσεις, κυρίως υδροξειλιώσεις στις οποίες χρησιµοποιείται οξυγόνο και Fe 2+ και Cu 2+ αποτελούν συµπαράγοντες (cofactors) cofactors). Πηγή ηλεκτρονίων για διατήρηση του Ο 2 στην ανειγµένη µορφή Προστατευτικός µηχανισµός για διατήρηση του Fe και Cu στην ανειγµένη µορφή Η µεγαλύτερη συγκέντρωση βιταµίνης C παρατηρείται στο Κ.Ν.Σ. και στο µυελό των επινεφριδίων. Η βιταµίνη C χρησιµοποιείται για τη σύνθεση αµινών του Κ.Ν.Σ. και του µυελού των επινεφριδίων. Ακόµα σε περιπτώσεις fight or flight είναι απαραίτητη η αυξηµένη πρόληψη βιταµίνης C επειδή συµµετέχει σαν συµπαράγοντας στην υδροξυλίωση της ντοπαµίνης για την δηµιουργία ΝΕ και Ε. Τα λευκά αιµοσφαίρια (φαγοκύτταρα) περιέχουν µεγάλες ποσότητες βιταµίνης C, πιθανόν για την πρόληψη αυτοοξείδωσης από την παραγωγή ελευθέρων ριζών η οποία είναι απαραίτητη για την εύρυθµη λειτουργία τους. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΘΕΤΙΚEΣ ΑΝΤΙ ΡΑΣΕΙΣ ΟΡΙΣΜΕΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΣΤΗ ΜΕΓΑΛΗ ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΒΙΤ C ΜΕ ΚΡΥΟΛΟΓΗΜΑ Σηµαντική µείωση της βιταµίνης C στα λευκά αιµοσφαίρια µε την έναρξη του κρυολογήµατος. Η αυξηµένη συµπληρωµατική λήψη (6 g/ηµέρα) διατηρεί τη βιταµίνη C στα κανονικά επίπεδα. Μοντέλο συνεργασίας µεταξύ βιταµίνης C και GSH στην αντιµετώπιση ελευθέρων ριζών σε µακροφάγα κύτταρα. 10

11 Επίδραση συµπληρωµατικής λήψης βιταµίνης C στην πρόληψη και αποκατάσταση από κρυολογήµατα. εν είναι ξεκάθαρη µία θετική συσχέτιση µεταξύ της αυξηµένης πρόσληψης βιταµίνης C και µείωσης της συχνότητας κρυολογηµάτων. Τα θετικά αποτελέσµατα στην χρονική διάρκεια απουσίας από τη δουλειά (disability) που παρουσιάζονται µπορεί να έχουν σχέση µε την αντιισταµινική δράση της βιταµίνης C. - συσχέτιση µεταξύ [βιτ C] και ισταµίνης στο αίµα Στην ισταµινεµία (αυξηµένη [Η]) παρουσιάζεται έλλειψη βιτ C όσεις 1 g/ηµέρα µειώνουν σηµαντικά τα επίπεδα ισταµίνης στο αίµα. ΣH 60 mg για ενήλικες mg για νήπια και παιδιά. Μεγαλύτερη στους καπνιστές, έγκυες, θηλάζουσες. Το metabolic turnover της βιταµίνης C στους καπνιστές είναι διπλάσιο στους καπνιστές (πιθανόν εξαιτίας της αυξηµένης περιεκτικότητας του καπνού σε παράγοντες που προωθούν αντιδράσεις οξείδωσης), γι αυτό και συνιστάται από την US RDA αύξηση της πρόσληψης κατά 40 mg ηµερησίως παραπάνω από το κανονικό (100 mg). Οι έγκυες γυναίκες πρέπει να λαµβάνουν 10 mg παραπάνω ηµερησίως. Οι θηλάζουσες πρέπει να λαµβάνουν 35 mg παραπάνω τους πρώτους 6 µήνες και 30 mg τους επόµενους. Βιταµίνες Β Λειτουργούν σαν µέρος συνενζύµων. Θειαµίνη (Β1), ριβοφλαβίνη (Β2), νιασίνη (Β3) χρησιµεύουν για την αξιοποίηση της ενέργειας και απαιτούνται σε ποσότητες ανάλογες µε τις θερµίδες που καταναλώνονται. Η πυριδοξίνη (Β6) χρησιµεύει για την αξιοποίηση των πρωτεϊνών και η πρόσληψη της είναι ανάλογη της πρόσληψης πρωτεΐνης. Το φολικό οξύ (Β10) και η κυανοκοµπαλαµίνη (Β12) χρησιµεύουν για την παραγωγή RNA και DNA. Ανεπάρκεια: Εξάντληση δυνάµεων, απώλεια όρεξης και βάρους, αδύνατη µνήµη, ευερεθιστικότητα, δερµατικές παθήσεις κ.λ.π. Θειαµίνη (Β1) Ονοµαζόταν και ανευρίνη εξαιτίας της σηµασίας που έχει για την λειτουργία του νευρικού συστήµατος. Απαραίτητη για την απελευθέρωση ενέργειας από το µεταβολισµό των υδατανθράκων κυρίως αλλά και των άλλων θρεπτικών ουσιών. Ανεπάρκεια προκαλεί τη γνωστή ασθένεια µπέρι-µπέρι (νευρολογικά συµπτώµατα-παραίσθηση, παραίσθηση, αδυναµία και ατροφία των µυών, κούραση, µειωµένα αντανακλαστικά, σύγχυση, παράλυση). Μεγέθυνση της καρδιάς και αρρυθµίες Ριβοφλαβίνη (Β2) Απαραίτητη για την απελευθέρωση ενέργειας από το µεταβολισµό των υδατανθράκων κυρίως αλλά και των άλλων θρεπτικών ουσιών. Η λειτουργία της συνδέεται µε τα δύο συνένζυµα FAD και FMN σε διάφορες αντιδράσεις οξείδωσης και αναγωγής και κυρίως στην αντίδραση της σουξινικής αφυδρογονάσης και σε µονοπάτια για τη σύνθεση λιπαρών οξέων. Η Η ανεπάρκεια της είναι σπάνια στη υτική κοινωνία. Μερικοί ερευνητές την συνδέουν µε την πελάγρα. Τα συµπτώµατα είναι ρωγµές στις άκρες των χειλιών, βαθυκόκκινη γλώσσα, προβλήµατα στα ούλα, κοκκίνισµα του αµφιβληστροειδή χιτώνα του µατιού. Η Η ανεπάρκεια αντιµετωπίζεται µε δόσεις των 6 mg ή 25 mg σε ενέσιµο µορφή. 11

12 Νιασίνη (Β3) NAD και NADP αποτελούν συνένζυµα πολλών οξειδωαναγωγικών αντιδράσεων. Μπορεί να παραχθεί από τον οργανισµό µας από την τρυπτοφάνη (1/60 της τρυπτοφάνης µετατρέπεται σε νιασίνη). Το καλαµπόκι και τα προϊόντα καλαµποκιού είναι πολύ φτωχά σε τρυπτοφάνη και νιασίνη και επαυξάνουν τα συµπτώµατα ανεπάρκειας. εν αποθηκεύεται και δεν είναι τοξική ακόµα και εάν χρησιµοποιηθεί σε πολύ µεγάλες δόσεις. όσεις των 3-6 g/ηµέρα µπορεί να χρησιµοποιηθούν για την µείωση της χοληστερόλης (µειώνει την παραγωγή VLDL από το ήπαρ). Η αυξηµένη δόση µπορεί να προκαλέσει διαστολή των τριχοειδών αγγείων και κνησµό, συµπτώµατα τα οποία φεύγουν µετά από λίγες µέρες χρησιµοποίησης των δόσεων. ΣH Η πρόσληψη πρέπει να γίνεται µε ισοδύναµα νιασίνης εξαιτίας της µετατροπής της τρυπτοφάνης σε νιασίνη. 6.6 mg/1000 θερµίδες. Ανεπάρκεια προκαλεί αρχικά αδυναµία, δυσκολία χώνεψης, και χάσιµο της όρεξης. Αργότερα εµφανίζονται τα «3D» που σχετίζονται µε την πελάγρα: Dermititis, Diarrhea, Dementia ( ερµατίτιδα, διάρροια,παραφροσύνη). Παντοθενικό οξύ (Β5) Αποτελεί µέρος του συνενζύµου Α. Ανεπάρκεια αυτής της βιταµίνης είναι σπάνια. Συµπτώµατα ανεπάρκειας περιλαµβάνουν κοιλιακούς πόνους, σπασµούς, εµετούς, αδυναµία. Υπάρχουν ορισµένες αναφορές από τις δεκαετίες του 1940 και 1950 πως η βιταµίνη Β5 µπορεί να χρησιµοποιηθεί για την αποκατάσταση εγκαυµάτων και τραυµατισµών του δέρµατος, και πρόληψη του ασπρίσµατος των µαλλιών. Έρευνες πάνω στις συγκεκριµένες περιοχές δεν έχουν συνεχιστεί. Πυριδοξίνη (Β6) Συνένζυµο σε παραπάνω από 60 ενζυµικές αντιδράσεις οι οποίες σχετίζονται κυρίως µε το µεταβολισµό των αµινοξέων (σύνθεση, καταβολισµό, µεταφορά). Βρίσκεται και στην φωσφορυλάση του γλυκογόνου και έρευνες που έχουν γίνει σε επίµυες υποδεικνύουν πως αυτό το ένζυµο µπορεί να λειτουργεί σαν αποθήκη Β6. Ανεπάρκεια της προκαλεί αδυναµία, νευρικότητα, δυσκολία στο περπάτηµα. Αναιµία που συνίσταται στην παραγωγή µικρών ερυθρών κυττάρων (µικροκυτταρική αναιµία). Ανεπάρκεια µπορεί να δηµιουργηθεί στις δυτικές κοινωνίες εξαιτίας της µεγάλης πρόσληψης πρωτεΐνης. Φολικό Οξύ (Β10) Σε συνδυασµό µε την βιταµίνη Β12 επιδρά στη γρήγορη διαίρεση των κυττάρων (αυξητικός παράγοντας). Ανεπάρκεια της προκαλεί πεπτικές δυσλειτουργίες και ένα είδος αναιµίας που χαρακτηρίζεται από µεγάλα και ανώριµα ερυθροκύτταρα (µεγαλοβλαστική αναιµία). 12

13 Ανεπάρκεια της προκύπτει όταν: Το διαιτολόγιο είναι περιορισµένο (υπερήλικες). Υπάρχει αυξηµένη ανάγκη RBC (έγκυες γυναίκες, πρόωρα µωρά, αθλητές;). Υπάρχει µειωµένη απορρόφηση εξαιτίας γαστρεντερικών ανωµαλιών. Γίνεται χρήση αντιεπιληπτικών και αντισυλληπτικών χαπιών. Γίνεται υπερβολική χρήση αλκοόλ ΣH 400 µg. Ωµά πράσινα φυλλώδη λαχανικά, µπανάνες πορτοκάλια, συκώτι, δηµητριακά ολικής αλέσεως. Καταστρέφεται εύκολα από τη θερµότητα αλλά και την υπερβολική έκθεση στο φως. Τοξικότητα από υπερβολική πρόσληψη δεν έχει αναφερθεί. Επειδή οι λειτουργίες του φολικού οξέος συνδέονται άµεσα µε αυτές της βιταµίνης Β12, απαιτούνται αρκετά διαγνωστικά τεστ για να διαχωριστεί η µία µορφή από την άλλη. Συνήθως η έλλειψη φολικού οξέος συνοδεύεται και από χάσιµο βάρους ενώ στην έλλειψη βιταµίνης Β12 το σωµατικό βάρος δεν µεταβάλλεται. Κυανοκοµπαλίνη (Β12) Μίγµα συναφών ενώσεων οι οποίες περιέχουν στο µόριο τους το ανόργανο στοιχείο κοβάλτιο και µία κυανοµάδα. Αντέχει στις υψηλές θερµοκρασίες και είναι σταθερή σε διαλύµατα µε ph 4-6. Μικρές απώλειες στο παστεριωµένο γάλα και µεγαλύτερες στο γάλα µακράς διαρκείας (0-30%). Συνεισφέρει στον καταβολισµό των λιπαρών οξέων µε µονό αριθµό στην αλυσίδα τους και προάγει την αναγωγή της γλουταθειόνης. Βοηθάει το φολικό οξύ στη διαίρεση των κυττάρων στο µυελό των οστών αι η ανεπάρκεια της προκαλεί αναιµία παρόµοια µε αυτή της έλλειψης φολικού οξέος. Προκαλεί φθορά των νεύρων. Χορήγηση φολικού οξέος αποκαθιστά τα συµπτώµατα της αναιµίας αλλά παραµένουν τα νευρολογικά προβλήµατα. Κακοήθης αναιµία λόγω έλλειψης µίας γλυκοπρωτείνης που εκκρίνεται από το στoµάχι και δεσµεύει την Β12 και την µεταφέρει στον ειλεό του λεπτού εντέρου. Αποδέσµευση µε την παρουσία ασβεστίου και απορρόφηση από το έντερο. εν βρίσκεται στα φυτικά προϊόντα µε αποτέλεσµα να παρουσιάζεται έλλειψη αυτής της βιταµίνης σε χορτοφάγους (92% κάτω από τα 200 pg/ml). Μπορεί και αποθηκεύεται αποτελεσµατικότερα από τις άλλες υδατοδιαλυτές βιταµίνες µε αποτέλεσµα τα συµπτώµατα ανεπάρκειας στους χορτοφάγους να καθυστερούν να εµφανιστούν (ίσως και πέντε χρόνια) Ανόργανα στοιχεία Απαραίτητες ουσίες που παίζουν σηµαντικό ρόλο στη φυσιολογική ανάπτυξη, υγεία, πρόληψη και θεραπεία ασθενειών. 15 από αυτά θεωρούνται απαραίτητα και πρέπει να προσλαµβάνονται από τις τροφές. Ιχνοστοιχεία (σίδηρος, φθόριο, ψευδάργυρος, χαλκός, ιώδιο, µαγγάνιο, χρώµιο, κοβάλτιο). Μακροστοιχεία (ασβέστιο, φώσφορος, θείο, κάλιο, νάτριο, χλώριο, µαγνήσιο). Η περιεκτικότητα στο σώµα και η ηµερήσια απαίτηση είναι µεγαλύτερη από τα ιχνοστοιχεία. 13

14 Κύριες λειτουργίες 1. Συστατικά δοντιών σκελετού (ασβέστιο, φώσφορος, µαγνήσιο). 2. Σύνθεση εξωκυττάριων υγρών (νάτριο, χλώριο) και ενδκυττάριων υγρών (κάλιο, µαγνήσιο, φώσφορος). 3. Αποτελούν την προσθετική οµάδα σε ένζυµα και πρωτεΐνες (σίδηρος, φώσφορος). Ασβέστιο-Φώσφορος 99% του ασβεστίου και 80% του φωσφόρου βρίσκονται στα οστά. Αναλογία µεταξύ Ca:P είναι 2:1. Χρησιµότητα των οστών για τα δύο αυτά ανόργανα στοιχεία είναι η αυξηµένη ανθεκτική ικανότητα των οστών και η αποθήκη για µετέπειτα χρήσεις. Ισοζύγιο Ασβεστίου ιατροφή και οστά αποτελούν δύο δικλίδες για την διατήρηση της οµοιοστασίας του ασβεστίου στο αίµα (10 mg/ml) >9.2 mg/ml-παραθυροειδής ορµόνη- κινητοποίηση ασβεστίου από τα οστά >11.0 mg/ml-καλσιτονίνη καλσιτονίνη- αποθήκευση ασβεστίου στα οστά Ιχνοστοιχεία Ουσίες οι οποίες χρειάζονται σε πολύ µικρές ποσότητες 9 απαραίτητα ιχνοστοιχεία Η σηµαντική έλλειψη είναι πολύ σπάνια Υπάρχει αλληλεπίδραση µεταξύ των ιχνοστοιχείων Η περιεκτικότητα των τροφών σε ιχνοστοιχεία επηρεάζεται από την περιεκτικότητα του εδάφους Η απορρόφηση των ιχνοστοιχείων από ζωικές πηγές είναι καλύτερη Χαλκός Η Η περιεκτικότητα του σώµατος σε χαλκό είναι mg και πολύ µικρότερη συγκριτικά µε αυτή του σιδήρου και του ψευδαργύρου Η Η περιεκτικότητα του χαλκού στο σώµα είναι οµοιοστατικά ρυθµισµένη Η Η αποθήκευση στην περίπτωση της αυξηµένης πρόσληψης είναι µικρή Ανεπάρκεια Μπορεί να προσδιοριστεί από τα χαµηλά επίπεδα του χαλκού και της χαλκοπλασµίνης Συµπτώµατα: ουδετεροπενία, εκφυλισµός των αγγείων (έλλειψη ελαστίνης και κολλαγόνου), αποχρωµατισµός του δέρµατος, σγουρά µαλλιά (kinky hair) Η ανεπάρκεια µπορεί να αντιστραφεί µε την πρόσληψη χαπιών χαµηλής περιεκτικότητας (µέχρι 2 mg ανά χάπι) 14

15 Ασθένεια του Menke s Χαρακτηριστική περίπτωση ανεπάρκειας χαλκού σε µεγάλο βαθµό Παρουσιάζει όλα τα συµπτώµατα της ανεπάρκειας εκτός από αυτά της αναιµίας/ουδετεροπενίας Η διάγνωση γίνεται στη βρεφική ηλικία και έχει σχέση µε τη χαµηλή απορρόφηση χαλκού από την τροφή αλλά και την απόρριψη του ήπατος να δεχτεί χαλκό όταν αυτός δίνεται µε ένεση Θάνατος µέχρι την ηλικία των 3 ετών Ασθένεια του Wilson Ασθένεια η οποία χαρακτηρίζεται από την αυξηµένη συγκέντρωση χαλκού Η ασθένεια εκδηλώνεται εξαιτίας µεταλλάξεων στο γονίδιο το οποίο κωδικοποιεί την ΑΤΡαση του Wilson Η αυξηµένη συγκέντρωση χαλκού δεν εµφανίζεται µέχρι τα τέλη της εφηβείας Η ανικανότητα του ήπατος να παράγει χαλκοπλασµίνη µπορεί να είναι η αιτία αυτού του προβλήµατος (µη-µεταφορά µεταφορά της περίσσειας ποσότητας χαλκού προς τη χολή για απέκκριση) Όταν τα προβλήµατα τοξικότητας δεν έχουν αναπτυχθεί σε µεγάλο βαθµό, η ασθένεια µπορεί να αντιµετωπιστεί µε χηλικούς παράγοντες (chelating agents) και να αυξηθεί το προσδόκιµο της ζωής Chelation Therapy Αλληλεπίδραση µετάλλων για το σχηµατισµό δακτυλίων µεταλλικών ιόντων Κριτήρια επιλογής µετάλλων ως παράγοντες αποτοξίνωσης 1. ηµιουργία σταθερής ένωσης µε το µεταλλικό ιόν έτσι ώστε να µπορεί να αποµακρυνθεί 2. Ο παράγοντας πρέπει να έχει λιποφιλικές ιδιότητες για να µπορεί να εισέρχεται σο κύτταρο ενώ η ένωση θα πρέπει να είναι υδροφιλική για να µπορεί να αυξάνεται ο ρυθµός απέκκρισης της 3. Η ένωση δεν πρέπει να µεταβολίζεται από τον οργανισµό (αποµάκρυνση διαµέσου των ούρων) 4. Ο παράγοντας δεν πρέπει να µεταβολίζεται 15

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΠΡΩΤΕΙΝΗ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΠΡΩΤΕΙΝΗ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C. MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΠΡΩΤΕΙΝΗ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Η πρωτεΐνη αποτελεί πηγή των απαραίτητων αμινοξέων και του αζώτου

Διαβάστε περισσότερα

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΑΝΟΡΓΑΝΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΑΝΟΡΓΑΝΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C. MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΑΝΟΡΓΑΝΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Ανόργανα στοιχεία Απαραίτητες ουσίες που παίζουν σημαντικό

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ - ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ. Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ - ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ. Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ - ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ οι χημικές αντιδράσεις που συμβαίνουν στον οργανισμό για την παραγωγή ενέργειας και τη διατήρηση της ζωής αναβολισμός

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΨΗ ΚΑΙ ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗ ΤΩΝ ΘΡΕΠΤΙΚΩΝ ΟΥΣΙΩΝ

ΠΕΨΗ ΚΑΙ ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗ ΤΩΝ ΘΡΕΠΤΙΚΩΝ ΟΥΣΙΩΝ 8. Σημειώστε με ποιους από τους παρακάτω τρόπους δρα το σάλιο: α. συμβάλλει στην πέψη των πρωτεϊνών β. συμμετέχει στη δημιουργία βλωμού (μπουκιάς) γ. συμβάλλει στην καθαριότητα των δοντιών δ. λειαίνει

Διαβάστε περισσότερα

Λιποδιαλυτές: Βιταμίνη Α (ρετινόλη, καροτινοειδή) Επιδρά στην όραση & το δέρμα. Αποθηκεύεται στο συκώτι μας.

Λιποδιαλυτές: Βιταμίνη Α (ρετινόλη, καροτινοειδή) Επιδρά στην όραση & το δέρμα. Αποθηκεύεται στο συκώτι μας. Είναι οργανικές ενώσεις απαραίτητες για την λειτουργία του οργανισμού μας, που είτε δεν μπορεί να τις συνθέσει μόνος του, είτε τις συνθέτει αλλα σε μικρότερες από τις αναγκαίες ποσότητες. Ταξινομούνται

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα ιάλεξης ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΛΙΠΩΝ- Λίπη και αθηροσκλήρυνση. Μεσογειακή ίαιτα. Λίπη και αθηροσκλήρυνση: Ο ρόλος της άσκησης

Θέµατα ιάλεξης ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΛΙΠΩΝ- Λίπη και αθηροσκλήρυνση. Μεσογειακή ίαιτα. Λίπη και αθηροσκλήρυνση: Ο ρόλος της άσκησης MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΛΙΠΩΝ- ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ Θέµατα ιάλεξης Ο ρόλος της διατροφής στην εµφάνιση ασθενειών της καρδιάς Επίδραση

Διαβάστε περισσότερα

Βρέφη 0-12 μηνών. Παιδιά 4-8 ετών. Παιδιά και έφηβοι 9-18 ετών. Ενήλικες > 50 ετών. Γυναίκες έγκυες και θηλάζουσες

Βρέφη 0-12 μηνών. Παιδιά 4-8 ετών. Παιδιά και έφηβοι 9-18 ετών. Ενήλικες > 50 ετών. Γυναίκες έγκυες και θηλάζουσες ΙΧΝΟΣΤΟΙΧΕΙΑ Ασβέστιο Συνιστώμενη ημερήσια πρόσληψη ασβεστίου Βρέφη 0-12 μηνών Παιδιά 1-3 ετών Παιδιά 4-8 ετών Παιδιά και έφηβοι 9-18 ετών Ενήλικες 19-50 ετών Ενήλικες > 50 ετών Γυναίκες έγκυες και θηλάζουσες

Διαβάστε περισσότερα

Ποια η χρησιμότητα των πρωτεϊνών;

Ποια η χρησιμότητα των πρωτεϊνών; ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ Τι είναι οι πρωτεϊνες; Η ονομασία πρωτεϊνες προέρχεται από το ρήμα πρωτεύω και σημαίνει την εξαιρετική σημασία που έχουν οι πρωτεϊνες για την υγεία του ανθρώπινου σώματος. Από την εποχή των Ολυμπιακών

Διαβάστε περισσότερα

Γράφει: Εύα Ζιώζιου, Διατροφολόγος - Διαιτολόγος - Επιστήμων Τροφίμων ΑΥΓΟ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ

Γράφει: Εύα Ζιώζιου, Διατροφολόγος - Διαιτολόγος - Επιστήμων Τροφίμων ΑΥΓΟ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ ΑΥΓΟ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ Εδώ και χρόνια υπάρχει ένας βομβαρδισμός από πληροφορίες οτι το αυγό, που είναι πλούσιο σε χοληστερόλη, μπορεί να αυξήσει τα επίπεδα χοληστερόλης στο αίμα, τον κίνδυνο δημιουργίας αρτηριοσκλήρωσης

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΕΙΑ

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΕΙΑ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΕΙΑ ΕΦΗΒΕΙΑ- ΑΝΑΓΚΕΣ v Επιτάχυνση ρυθμού ανάπτυξης v Ωρίμανση και αύξηση ιστών v Αποκτά το 20% του ύψους και το 50% του βάρους του ενήλικα, ενώ οι μύες, ο όγκος του αίματος και γενικά

Διαβάστε περισσότερα

Βιταµίνες και Φυτοχηµικά

Βιταµίνες και Φυτοχηµικά Βιταµίνες και Φυτοχηµικά Βιταµίνες: γενικά Οργανικές ενώσεις Απαιτούνται σε µικρές ποσότητες Λειτουργούν σαν ρυθµιστές--επιτρέπουν την εξέλιξη των µεταβολικών διαδικασιών εν παρέχουν ενέργεια Υπερβολική

Διαβάστε περισσότερα

Μέχρι σήµερα γνωρίζατε ότι η κατανάλωση ψωµιού είναι µία απολαυστική και θρεπτική συνήθεια. Από σήµερα η αγαπηµένη σας αυτή καθηµερινή συνήθεια µπορεί να παρέχει στον οργανισµό ακόµη περισσότερα θρεπτικά

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ (PROJEKT) Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ. 1o ΕΠΑΛ ΤΥΡΝΑΒΟΥ ΣΧ. ΕΤΟΣ 2014-2015 ΤΜΗΜΑ Α1 ΘΕΜΑ :

ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ (PROJEKT) Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ. 1o ΕΠΑΛ ΤΥΡΝΑΒΟΥ ΣΧ. ΕΤΟΣ 2014-2015 ΤΜΗΜΑ Α1 ΘΕΜΑ : 1o ΕΠΑΛ ΤΥΡΝΑΒΟΥ ΣΧ. ΕΤΟΣ 2014-2015 ΤΜΗΜΑ Α1 ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ (PROJEKT) ΘΕΜΑ : ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ Υπευθυνος καθηγητης Οικονοµου Ιωαννης ΤΜΗΜΑ : Α1 Γκατζή Κατερίνα Αντάρη

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΥΤΕΡΟ ΘΡΕΠΤΙΚΑ ΚΑΙ ΑΝΟΡΓΑΝΑ ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΥΤΕΡΟ ΘΡΕΠΤΙΚΑ ΚΑΙ ΑΝΟΡΓΑΝΑ ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΥΤΕΡΟ ΘΡΕΠΤΙΚΑ ΚΑΙ ΑΝΟΡΓΑΝΑ ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ Θρεπτικά Συστατικά Η ποιοτική διαφορά µεταξύ των τροφών, έγκειται στη περιεκτικότητα τους σε Θρεπτικά Συστατικά. Για να καταλάβει κανείς, αρκεί να συνειδητοποιήσει

Διαβάστε περισσότερα

BITAMINEΣ Ένας σημαντικός σταθμός στη διαιτολογία ήταν η ανακάλυψη, στις πρώτες δεκαετίες του εικοστού αιώνα, των βιταμινών και του σημαντικού ρόλου

BITAMINEΣ Ένας σημαντικός σταθμός στη διαιτολογία ήταν η ανακάλυψη, στις πρώτες δεκαετίες του εικοστού αιώνα, των βιταμινών και του σημαντικού ρόλου BITAMINEΣ Ένας σημαντικός σταθμός στη διαιτολογία ήταν η ανακάλυψη, στις πρώτες δεκαετίες του εικοστού αιώνα, των βιταμινών και του σημαντικού ρόλου αυτών στον οργανισμό. Οι βιταμίνες κατατάσσονται στην

Διαβάστε περισσότερα

Υγιεινή. Πρωτεΐνες. Λεοτσινίδης Μιχάλης Καθηγητής Υγιεινής Ιατρική Σχολή Πανεπιστήμιο Πατρών

Υγιεινή. Πρωτεΐνες. Λεοτσινίδης Μιχάλης Καθηγητής Υγιεινής Ιατρική Σχολή Πανεπιστήμιο Πατρών Υγιεινή Πρωτεΐνες Λεοτσινίδης Μιχάλης Καθηγητής Υγιεινής Ιατρική Σχολή Πανεπιστήμιο Πατρών Αποτελούνται από αμινοξέα ενωμένα με πεπτιδικούς δεσμούς. Μέση σύσταση: Ν: 16 % C: 50 % H: 7 % O: 22 % S: 0,5-3%

Διαβάστε περισσότερα

ρ. Αλεξάνδρα Μαρία Μιχαηλίδου Επίκ. Καθηγήτρια Επιστήµης Τροφίµων & ιατροφής Τοµέας Επιστήµης και Τεχνολογίας Τροφίµων Γεωπονική Σχολή Αριστοτέλειο

ρ. Αλεξάνδρα Μαρία Μιχαηλίδου Επίκ. Καθηγήτρια Επιστήµης Τροφίµων & ιατροφής Τοµέας Επιστήµης και Τεχνολογίας Τροφίµων Γεωπονική Σχολή Αριστοτέλειο ρ. Αλεξάνδρα Μαρία Μιχαηλίδου Επίκ. Καθηγήτρια Επιστήµης Τροφίµων & ιατροφής Τοµέας Επιστήµης και Τεχνολογίας Τροφίµων Γεωπονική Σχολή Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης Συµβολή του γάλακτος και των

Διαβάστε περισσότερα

Γνωρίστε όλες τις βιταμίνες και πού σας ωφελούν

Γνωρίστε όλες τις βιταμίνες και πού σας ωφελούν Γνωρίστε όλες τις βιταμίνες και πού σας ωφελούν Όλοι γνωρίζουμε ότι οι βιταμίνες και τα μεταλλικά στοιχεία είναι σημαντικά για τη διατροφή και την ευεξία μας. Πράγματι, το σώμα δεν μπορεί να λειτουργήσει

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Οι οργανισμοί εξασφαλίζουν ενέργεια, για τις διάφορες λειτουργίες τους, διασπώντας θρεπτικές ουσίες που περιέχονται στην τροφή τους. Όμως οι φωτοσυνθετικοί

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ - Vidaylin 50 + ΕΠΙΚΑΛΥΜΜΕΝΑ ΠΟΛΥΒΙΤΑΜΙΝΟΥΧΑ ΔΙΣΚΙΑ με GINSENG & GINGKO BILOBA

ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ - Vidaylin 50 + ΕΠΙΚΑΛΥΜΜΕΝΑ ΠΟΛΥΒΙΤΑΜΙΝΟΥΧΑ ΔΙΣΚΙΑ με GINSENG & GINGKO BILOBA ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ - Vidaylin 50 + ΕΠΙΚΑΛΥΜΜΕΝΑ ΠΟΛΥΒΙΤΑΜΙΝΟΥΧΑ ΔΙΣΚΙΑ με GINSENG & GINGKO BILOBA Χωρίς Ζάχαρη, Γλουτένη, Λακτόζη. Απαλλαγμένο από Τεχνητές Γεύσεις κaι Συντηρητικά Σωματική & Πνευματική

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΝΗΣΤΙΚΟΥ ΚΑΙ ΤΡΑΦΕΝΤΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ Tον ανθρώπινο µεταβολισµό το χαρακτηρίζουν δύο στάδια. Tοπρώτοείναιηκατάστασητουοργανισµούµετά

ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΝΗΣΤΙΚΟΥ ΚΑΙ ΤΡΑΦΕΝΤΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ Tον ανθρώπινο µεταβολισµό το χαρακτηρίζουν δύο στάδια. Tοπρώτοείναιηκατάστασητουοργανισµούµετά ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΝΗΣΤΙΚΟΥ ΚΑΙ ΤΡΑΦΕΝΤΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ Tον ανθρώπινο µεταβολισµό το χαρακτηρίζουν δύο στάδια. Tοπρώτοείναιηκατάστασητουοργανισµούµετά απόκάποιογεύµα, οπότετοαίµαείναιπλούσιοσε θρεπτικές ύλες από

Διαβάστε περισσότερα

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΛΙΠΗ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΛΙΠΗ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C. MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΛΙΠΗ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Τα λίπη αποτελούν μια συμπυκνωμένη πηγή ενέργειας Ενεργούν σαν διαλύτες

Διαβάστε περισσότερα

Αλληλεπιδράσεις θρεπτικών συστατικών των τροφίμων

Αλληλεπιδράσεις θρεπτικών συστατικών των τροφίμων Αλληλεπιδράσεις θρεπτικών συστατικών των τροφίμων Τα τρόφιμα είναι σύνθετοι συνδυασμοί που προέρχονται από πολλές πηγες. Όλα τα τρόφιμα έχουν τη δυνατότητα αλλεπίδρασης (χημικής) σε διαφορετικό βαθμό.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΝΟΥ Τόσο η εμπειρία όσο και τα επιστημονικά δεδομένα συνεχώς επιβεβαιώνουν την άποψη ότι η

ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΝΟΥ Τόσο η εμπειρία όσο και τα επιστημονικά δεδομένα συνεχώς επιβεβαιώνουν την άποψη ότι η ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΝΟΥ Τόσο η εμπειρία όσο και τα επιστημονικά δεδομένα συνεχώς επιβεβαιώνουν την άποψη ότι η διατροφή σχετίζεται άμεσα ή έμμεσα με την εμφάνιση ή/και

Διαβάστε περισσότερα

της Κλεοπάτρας Ζουμπουρλή, μοριακή βιολόγος, medlabnews.gr Τα κολοκυθάκια αποτελούν πολύτιμο σύμμαχο της καθημερινής μας διατροφής.

της Κλεοπάτρας Ζουμπουρλή, μοριακή βιολόγος, medlabnews.gr Τα κολοκυθάκια αποτελούν πολύτιμο σύμμαχο της καθημερινής μας διατροφής. της Κλεοπάτρας Ζουμπουρλή, μοριακή βιολόγος, medlabnews.gr Τα κολοκυθάκια αποτελούν πολύτιμο σύμμαχο της καθημερινής μας διατροφής. Μπορεί να μην έχουν πληθώρα θρεπτικών συστατικών όπως άλλα λαχανικά,

Διαβάστε περισσότερα

Η οδός των φωσφορικών πεντοζών

Η οδός των φωσφορικών πεντοζών Η οδός των φωσφορικών πεντοζών Η οδός των φωσφορικών πεντοζών Ανασκόπηση μεταβολισμού υδατανθρακών ΗΠΑΡ Γλυκόζη ΤΡΟΦΗ Κυκλοφορία ΓΛΥΚΟΓΟΝΟ Γλυκόζη ΗΠΑΡ Κυτταρόπλασμα ΗΠΑΡ (Οξέωση) NADH CO 2 ΟΞΕΙΔ. ΦΩΣΦ.

Διαβάστε περισσότερα

9/5/2015. Απαραίτητα θρεπτικά στοιχεία για τα φυτά

9/5/2015. Απαραίτητα θρεπτικά στοιχεία για τα φυτά Δηµοκρίτειο Πανεπιστήµιο Θράκης Τµήµα Αγροτικής Ανάπτυξης ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ «Θρεπτικά στοιχεία» Θρεπτικές ουσίες Απαραίτητα θρεπτικά στοιχεία για την αύξηση των φυτών: Μακροστοιχεία: C, H, O, N, P, S, K,

Διαβάστε περισσότερα

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C. MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Βιταμίνες Οι βιταμίνες περιλαμβάνουν 13 διαφορετικά οργανικά μόρια

Διαβάστε περισσότερα

Φαμίσης Κωνσταντίνος Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα

Φαμίσης Κωνσταντίνος Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΙΣΗΣ ΜΚ 0501, Διάλεξη 13η Η ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΩΝ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΙΣΤΩΝ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Φαμίσης Κωνσταντίνος Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές ενεργειακές απώλειες κατά την εφηβεία Ανάπτυξη Τυπικές ηµερήσιες δραστηριότητες Ιδιαίτερες δραστηριότητες για το συγκεκριµένο άθληµα.

Βασικές ενεργειακές απώλειες κατά την εφηβεία Ανάπτυξη Τυπικές ηµερήσιες δραστηριότητες Ιδιαίτερες δραστηριότητες για το συγκεκριµένο άθληµα. ιατροφή στην εφηβεία και άθληση-ενεργειακή ισορροπία και πρόσληψη Ηµεροµηνία δηµοσίευσης: 17 Φεβρουαρίου 2003 Τα διαιτολόγιο ενός νεαρού αθλητή θα πρέπει αρχικά να είναι επαρκές σε θερµίδες αλλά και σε

Διαβάστε περισσότερα

Πεπτικός σωλήνας Κύρια λειτουργία του είναι η εξασφάλιση του διαρκούς ανεφοδιασμού του οργανισμού με νερό, ηλεκτρολύτες και θρεπτικά συστατικά.

Πεπτικός σωλήνας Κύρια λειτουργία του είναι η εξασφάλιση του διαρκούς ανεφοδιασμού του οργανισμού με νερό, ηλεκτρολύτες και θρεπτικά συστατικά. Πεπτικός σωλήνας Κύρια λειτουργία του είναι η εξασφάλιση του διαρκούς ανεφοδιασμού του οργανισμού με νερό, ηλεκτρολύτες και θρεπτικά συστατικά. Στον πεπτικό σωλήνα πραγματοποιείται ο τεμαχισμός της τροφής

Διαβάστε περισσότερα

Θέλετε να «κόψετε» το κρέας;

Θέλετε να «κόψετε» το κρέας; > της Νεκταρίας Καρακώστα Θέλετε να «κόψετε» το κρέας; Για λόγους οικονομικούς, ηθικούς, θρησκευτικούς, λόγους υγείας και περιβαλλοντικούς, χιλιάδες καταναλωτές αναζητούν τρόπους και λύσεις σε μια προσπάθεια

Διαβάστε περισσότερα

Β. ΚΑΜΙΝΕΛΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα).

Β. ΚΑΜΙΝΕΛΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα). ΒΙΟΛΟΓΙΑ Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα). Είδη οργανισμών Υπάρχουν δύο είδη οργανισμών: 1. Οι μονοκύτταροι, που ονομάζονται μικροοργανισμοί

Διαβάστε περισσότερα

Μέταλλα - Ιχνοστοιχεία. Λαπαρίδης Κώστας Αν. Καθηγητής ΤΕΦΑΑ Κοµοτηνής

Μέταλλα - Ιχνοστοιχεία. Λαπαρίδης Κώστας Αν. Καθηγητής ΤΕΦΑΑ Κοµοτηνής Μέταλλα - Ιχνοστοιχεία Λαπαρίδης Κώστας Αν. Καθηγητής ΤΕΦΑΑ Κοµοτηνής Γενικά -- Μέταλλα Ανόργανα στοιχεία - συγκεκριµένα µονά άτοµα, πολύ ενεργά λόγω της ηλ. φόρτισης Ρυθµίζουν διαδικασίες του σώµατος

Διαβάστε περισσότερα

Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3

Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3 Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3 Για χρόνια, οι καταναλωτές µαθαίνουν για τα οφέλη της µείωσης των καρδιαγγειακών παθήσεων µε τη λήψη ωµέγα-3 λιπαρών οξέων. Αυτή η άποψη έχει επικρατήσει,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΑΝΘΡΑΚΙΚΟΥ ΣΚΕΛΕΤΟΥ ΑΜΙΝΟΞΕΩΝ

ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΑΝΘΡΑΚΙΚΟΥ ΣΚΕΛΕΤΟΥ ΑΜΙΝΟΞΕΩΝ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΑΝΘΡΑΚΙΚΟΥ ΣΚΕΛΕΤΟΥ ΑΜΙΝΟΞΕΩΝ Ανασκόπηση μεταβολισμού πρωτεϊνών & αμινοξέων Ιστοί ΤΡΟΦΗ Αλανίνη & Γλουταμίνη Αμινοξέα Κυκλοφορία Πρωτεΐνες Αμινοξέα Αποκαρβοξυλίωση Βιογενείς αμίνες (νευροδιαβιβαστές,

Διαβάστε περισσότερα

Βιταμίνες/ Συμπληρώματα Διατροφής

Βιταμίνες/ Συμπληρώματα Διατροφής Βιταμίνες/ Συμπληρώματα Διατροφής e-catalogue 2012 Βιταμίνες Μέταλλα & Ιχνοστοιχεία Αμινοξέα & Πρωτεΐνες Απαραίτητα Λιπαρά Οξέα Πεπτικά/Προβιοτικά Βοηθήματα Βιταμίνες Οι βιταμίνες είναι απαραίτητες για

Διαβάστε περισσότερα

Γράφει: Εύα Ζιώζιου, Διατροφολόγος - Διαιτολόγος - Επιστήμων Τροφίμων

Γράφει: Εύα Ζιώζιου, Διατροφολόγος - Διαιτολόγος - Επιστήμων Τροφίμων ΑΣΒΕΣΤΙΟ Πρόκειται για ένα μακρομέταλλο ή μακροστοιχείο ή μακροορυκτό ή ανόργανο στοιχείο. Αντιπροσωπεύει το 2% του σωματικού βάρους. Το 99% του ασβεστίου βρίσκεται στα οστά και τα δόντια. Το υπόλοιπο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΜΟΡΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Τι γνωρίζετε για τους υδατάνθρακες;

ΤΑ ΜΟΡΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Τι γνωρίζετε για τους υδατάνθρακες; 1 ΤΑ ΜΟΡΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ Το κύτταρο αποτελείται από χηµικές ενώσεις, στις οποίες περιλαµβάνονται τα µικρά βιολογικά µόρια και τα βιολογικά µακροµόρια. Στα µικρά βιολογικά µόρια ανήκουν, τα ανόργανα στοιχεία

Διαβάστε περισσότερα

Η φαινυλκετονουρία,γνωστή και ως PKU έχει αναγνωριστει για πρώτη φορά από τον γιατρό Asbjørn Følling στη Νορβηγία το 1934. Η φαινυλκετονουρία (PKU)

Η φαινυλκετονουρία,γνωστή και ως PKU έχει αναγνωριστει για πρώτη φορά από τον γιατρό Asbjørn Følling στη Νορβηγία το 1934. Η φαινυλκετονουρία (PKU) Η φαινυλκετονουρία,γνωστή και ως PKU έχει αναγνωριστει για πρώτη φορά από τον γιατρό Asbjørn Følling στη Νορβηγία το 1934. Η φαινυλκετονουρία (PKU) μπορεί να ορισθεί ως μια σπάνια μεταβολική διαταραχή

Διαβάστε περισσότερα

Αύξηση παραγωγής ουρίας γίνεται : Όταν υπάρχει περίσσεια αµµωνίας (που πρέπει να αποβληθεί από τον οργανισµό). ηλαδή όταν αυξάνει ο ρυθµός

Αύξηση παραγωγής ουρίας γίνεται : Όταν υπάρχει περίσσεια αµµωνίας (που πρέπει να αποβληθεί από τον οργανισµό). ηλαδή όταν αυξάνει ο ρυθµός Αύξηση παραγωγής ουρίας γίνεται : Όταν υπάρχει περίσσεια αµµωνίας (που πρέπει να αποβληθεί από τον οργανισµό). ηλαδή όταν αυξάνει ο ρυθµός αποικοδόµησης τωναµινοξέων. Με αυξηµένο ρυθµός αποικοδόµησης αµινοξέων

Διαβάστε περισσότερα

Ελεύθερες ρίζες και αντιοξειδωτικά

Ελεύθερες ρίζες και αντιοξειδωτικά Ελεύθερες ρίζες και αντιοξειδωτικά Κατά τη διάρκεια των φυσιολογικών ανθρώπινων διεργασιών παραγωγή ενέργειας, αποτοξίνωση από τοξικές ουσίες και ανοσολογική απόκριση, παράγονται από τον οργανισµό ελεύθερες

Διαβάστε περισσότερα

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Αποφλοίωση και καθαρισμός Πολλά φυτικά προϊόντα π.χ, μήλα, πατάτες χρειάζονται αποφλοίωση ή καθαρισμό μερικών τμημάτων τους πριν από την κατεργασία.

Διαβάστε περισσότερα

Για τον άνθρωπο π.χ. το 85% περίπου των στερεών συστατικών του σώματός του αποτελείται από πρωτεΐνες. Έτσι οι πρωτεΐνες της τροφής χρησιμοποιούνται :

Για τον άνθρωπο π.χ. το 85% περίπου των στερεών συστατικών του σώματός του αποτελείται από πρωτεΐνες. Έτσι οι πρωτεΐνες της τροφής χρησιμοποιούνται : PΟΛΟΣ ΤΩΝ ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Oι πρωτεΐνες είναι τάξη θρεπτικών υλών με ιδιαίτερη σημασία για τους ζωντανούς οργανισμούς, γιατί αποτελούν την κύρια δομική ύλη τους. Περιεκτηκότητα μερικών τροφίμων σε

Διαβάστε περισσότερα

ΣΠΟΡΟΙ ωφέλιμοι για την ΥΓΕΙΑ ΜΑΣ

ΣΠΟΡΟΙ ωφέλιμοι για την ΥΓΕΙΑ ΜΑΣ ΣΠΟΡΟΙ ωφέλιμοι για την ΥΓΕΙΑ ΜΑΣ ΣΟΥΣΑΜΙ Το σουσάμι αποτελεί φυτικής προέλευσης τρόφιμο, που περιέχει υψηλής βιολογικής αξίας φυτικές πρωτεΐνες. Είναι πλούσιο σε αμινοξέα όπως η μεθειονίνη, η τρυπτοφάνη,

Διαβάστε περισσότερα

Ισορροπημένη διατροφή. της αναλογίας της μέσης προς τους. Κλασσική Πυραμίδα τροφών. Πυραμίδες Τροφών. Κατανομή λίπους και χρόνιες παθήσεις

Ισορροπημένη διατροφή. της αναλογίας της μέσης προς τους. Κλασσική Πυραμίδα τροφών. Πυραμίδες Τροφών. Κατανομή λίπους και χρόνιες παθήσεις Άσκηση και διατροφή στην πρόληψη και αντιμετώπιση ασθενειών Ισορροπημένη διατροφή Κατανομή λίπους και χρόνιες παθήσεις Ο τρόπος εναπόθεσης του σωματικού λίπους έχει αποδειχτεί τελευταία πως αποτελεί ένα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΠΛΟΥΤΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΛΕΥΡΩΝ ΜΕ ΦΟΛΙΚΟ ΟΞΥ ΠΙΘΑΝΗ ΩΡΟΛΟΓΙΑΚΗ ΒΟΜΒΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ. (filic acid, folic acid, folacin, vitamin B9, vitamin Bc, vitamin M)

ΕΜΠΛΟΥΤΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΛΕΥΡΩΝ ΜΕ ΦΟΛΙΚΟ ΟΞΥ ΠΙΘΑΝΗ ΩΡΟΛΟΓΙΑΚΗ ΒΟΜΒΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ. (filic acid, folic acid, folacin, vitamin B9, vitamin Bc, vitamin M) Ο ΕΜΠΛΟΥΤΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΛΕΥΡΩΝ ΜΕ ΦΟΛΙΚΟ ΟΞΥ ΠΙΘΑΝΗ ΩΡΟΛΟΓΙΑΚΗ ΒΟΜΒΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ (filic acid, folic acid, folacin, vitamin B9, vitamin Bc, vitamin M) ΠΕΡΙΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΣΕ ΦΟΛΙΚΟ ΟΞΥ (mcg/100g) Δημητριακά

Διαβάστε περισσότερα

Είδη Γιαουρτιού. Ανάλογα με την παρασκευή του διακρίνεται σε: Κανονικό : Παράγεται με όλα του τα συστατικά

Είδη Γιαουρτιού. Ανάλογα με την παρασκευή του διακρίνεται σε: Κανονικό : Παράγεται με όλα του τα συστατικά ΓΕΝΙΚΑ Το γιαούρτι προέρχεται από το αγελαδινό, κατσικίσιο ή πρόβειο γάλα, το οποίο βράζεται και αργότερα, όταν η θερμοκρασία του κατέβει στους 40 50 ο C προστίθεται η μαγιά και αφήνεται να πήξει. Αποτελεί

Διαβάστε περισσότερα

συκώτι (ήπαρ) στομάχι χοληδόχος κύστη πάγκρεας δωδεκαδάκτυλο έντερο

συκώτι (ήπαρ) στομάχι χοληδόχος κύστη πάγκρεας δωδεκαδάκτυλο έντερο Αλκοόλ και ασθένειες του Συκωτιού (Πηγή: http://www.patient.co.uk/health/alcohol-and-liver-disease) Απόδοση στα ελληνικά: Αθανάσιος Μπάκας (υπεύθυνος του προγράμματος) Η κατανάλωση μεγάλων ποσοτήτων αλκοόλ

Διαβάστε περισσότερα

PΟΛΟΣ ΤΩΝ ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Oι υδατάνθρακες αποτελούν την τάξη των θρεπτικών υλών που βρίσκεται σε μεγάλες ποσότητες στη φύση και στα

PΟΛΟΣ ΤΩΝ ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Oι υδατάνθρακες αποτελούν την τάξη των θρεπτικών υλών που βρίσκεται σε μεγάλες ποσότητες στη φύση και στα PΟΛΟΣ ΤΩΝ ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Oι υδατάνθρακες αποτελούν την τάξη των θρεπτικών υλών που βρίσκεται σε μεγάλες ποσότητες στη φύση και στα περισσότερα τρόφιμα. Ζάχαρη Κρέμες, σοκολάτες Αλεύρι, δημητριακά

Διαβάστε περισσότερα

ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΛΙΠΗ

ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΛΙΠΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Η καλή διατροφή είναι σημαντική για μια καλή υγεία. Μια υγιεινή διατροφή, ποικιλόμορφη, μπορεί να βοηθήσει στην διατήρηση ενός υγιούς βάρους, να προωθήσει την γενική μακροζωία και να

Διαβάστε περισσότερα

Ανθρώπινο σώμα: 1200 gr Ca. 99% στα οστά και τα δόντια Το υπόλοιπο βρίσκεται στους ιστούς

Ανθρώπινο σώμα: 1200 gr Ca. 99% στα οστά και τα δόντια Το υπόλοιπο βρίσκεται στους ιστούς ΡΥΘΜΙΣΗ ΑΣΒΕΣΤΙΟΥ Ανθρώπινο σώμα: 1200 gr Ca 99% στα οστά και τα δόντια Το υπόλοιπο βρίσκεται στους ιστούς ΡΟΛΟΣ ΕΞΩΚΥΤΤΑΡΙΟΥ Ca ++ Μυϊκή συστολή Συναπτική διαβίβαση Συσσώρευση αιμοπεταλίων Πήξη του αίματος

Διαβάστε περισσότερα

2. Ποιον θεωρείτε ιδανικότερο αριθμό γευμάτων στη διάρκεια της ημέρας; 3 (2 μεγάλα και 1 μικρό) 4 (2 μεγάλα και 2 μικρά) 5 (3 μεγάλα και 2 μικρά)

2. Ποιον θεωρείτε ιδανικότερο αριθμό γευμάτων στη διάρκεια της ημέρας; 3 (2 μεγάλα και 1 μικρό) 4 (2 μεγάλα και 2 μικρά) 5 (3 μεγάλα και 2 μικρά) 1. Ποιον θεωρείτε καλύτερο τρόπο, ώστε ένας αθλητής μειώσει το βάρος του; Να κάνει πιο έντονη προπόνηση Να κάνει περισσότερα μικρά γεύματα 2. Ποιον θεωρείτε ιδανικότερο αριθμό γευμάτων στη διάρκεια της

Διαβάστε περισσότερα

Υψηλή κατανάλωση οσπρίων Υψηλή κατανάλωση δημητριακών Μέτρια κατανάλωση γάλακτος και γαλακτοκομικών. 57ο Γενικό Λύκειο Αθήνας

Υψηλή κατανάλωση οσπρίων Υψηλή κατανάλωση δημητριακών Μέτρια κατανάλωση γάλακτος και γαλακτοκομικών. 57ο Γενικό Λύκειο Αθήνας Υψηλή κατανάλωση οσπρίων Υψηλή κατανάλωση δημητριακών Μέτρια κατανάλωση γάλακτος και γαλακτοκομικών Υψηλή κατανάλωση οσπρίων. Χάρη στην υψηλή περιεκτικότητά τους σε πρωτεΐνες και φυσικά λόγω της χαμηλής

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφικές συστάσεις για νεαρούς αθλητές. Μέγιστη απόδοση στις διαδοχικές προπονήσεις. Άννα Ευλογημένου Κλινικός Διαιτολόγος - Διατροφολόγος

Διατροφικές συστάσεις για νεαρούς αθλητές. Μέγιστη απόδοση στις διαδοχικές προπονήσεις. Άννα Ευλογημένου Κλινικός Διαιτολόγος - Διατροφολόγος Διατροφικές συστάσεις για νεαρούς αθλητές. Μέγιστη απόδοση στις διαδοχικές προπονήσεις. Άννα Ευλογημένου Κλινικός Διαιτολόγος - Διατροφολόγος Πότε και τι να τρώμε πριν την προπόνηση 1. Ένα μεγάλο γεύμα

Διαβάστε περισσότερα

3. Το σχεδιάγραμμα παρουσιάζει τομή ανθρώπινου πεπτικού συστήματος.

3. Το σχεδιάγραμμα παρουσιάζει τομή ανθρώπινου πεπτικού συστήματος. ΠΕΠΤΙΚΟ 1. Α. Να γράψετε τα είδη των δοντιών Α, Β, Γ, Δ και τα μέρη του δοντιού Ε Μ. Β. Πόσα δόντια έχει ένα παιδί 3 χρόνων; Γ. Ποιοι αδένες αφήνουν το έκκριμά τους στη στοματική κοιλότητα και ποιο το

Διαβάστε περισσότερα

«ΒΙΤΑΜΙΝΗ D ΚΑΙ ΟΣΤΙΚΗ ΠΥΚΝΟΤΗΤΑ ΣΕ ΑΤΟΜΑ ΠΟΥ ΑΚΟΛΟΥΘΟΥΝ ΤΟΥΣ ΚΑΝΟΝΕΣ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ»

«ΒΙΤΑΜΙΝΗ D ΚΑΙ ΟΣΤΙΚΗ ΠΥΚΝΟΤΗΤΑ ΣΕ ΑΤΟΜΑ ΠΟΥ ΑΚΟΛΟΥΘΟΥΝ ΤΟΥΣ ΚΑΝΟΝΕΣ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ» «ΒΙΤΑΜΙΝΗ D ΚΑΙ ΟΣΤΙΚΗ ΠΥΚΝΟΤΗΤΑ ΣΕ ΑΤΟΜΑ ΠΟΥ ΑΚΟΛΟΥΘΟΥΝ ΤΟΥΣ ΚΑΝΟΝΕΣ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ» Στυλ κύριου υπότιτλου Στέλιος Ιωσηφίδης Α.Μ. 3620 Ευθαλία Μαραγκοπούλου Α.Μ 3634 Επιβλέπουσα Καθηγήτρια: Χασαπίδου

Διαβάστε περισσότερα

Η ΓΥΡΗ ΤΙ EIΝΑΙ H ΓΥΡΗ. Ηγύρη αποτελεί το αρσενικό αναπαραγωγικό κύτταρο των φυτών. Δήμου Μαρία Γεωπόνος Msc

Η ΓΥΡΗ ΤΙ EIΝΑΙ H ΓΥΡΗ. Ηγύρη αποτελεί το αρσενικό αναπαραγωγικό κύτταρο των φυτών. Δήμου Μαρία Γεωπόνος Msc Η ΓΥΡΗ Δήμου Μαρία Γεωπόνος Msc ΤΙ EIΝΑΙ H ΓΥΡΗ Ηγύρη αποτελεί το αρσενικό αναπαραγωγικό κύτταρο των φυτών 1 H ΣΥΛΛΟΓΗ ΤΗΣ ΓΥΡΗΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΜΕΛΙΣΣΕΣ ΣΥΛΛΟΓΗ ΤΗΣ ΓΥΡΗΣ σε κηρήθρες με γυρεοπαγίδες εποχή συλλογής

Διαβάστε περισσότερα

Πόλλυ Μιχαηλίδου Κλινική Διαιτολόγος Γενικό Νοσοκοµείο Λευκωσίας, Κύπρος. 9 ο Πανελλήννιο Συνέδριο Αθηροσκλήρωσης 28 Φεβρουαρίου 2012 Θεσσαλονίκη

Πόλλυ Μιχαηλίδου Κλινική Διαιτολόγος Γενικό Νοσοκοµείο Λευκωσίας, Κύπρος. 9 ο Πανελλήννιο Συνέδριο Αθηροσκλήρωσης 28 Φεβρουαρίου 2012 Θεσσαλονίκη Πόλλυ Μιχαηλίδου Κλινική Διαιτολόγος Γενικό Νοσοκοµείο Λευκωσίας, Κύπρος 9 ο Πανελλήννιο Συνέδριο Αθηροσκλήρωσης 28 Φεβρουαρίου 2012 Θεσσαλονίκη «Το κόκκινο κρασί κάνει καλό στην καρδιά» «ΓΑΛΛΙΚΟ ΠΑΡΑΔΟΞΟ»

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΕΣ. Τι είναι οι υδατάνθρακες;

ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΕΣ. Τι είναι οι υδατάνθρακες; ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΕΣ Τι είναι οι υδατάνθρακες; Οι υδατάνθρακες είναι τα νομίσματα ενέργειας του σώματός μας. Τα περισσότερα τρόφιμα που τρώμε καθημερινά αποτελούνται από υδατάνθρακες. Ο οργανισμός μας, σπα τους

Διαβάστε περισσότερα

Πρωτεΐνες (proteins) Υδατάνθρακες (carbohydrates) 13/7/2015. Ομάδες Τροφίμων (food groups) Θρεπτικά συστατικά (nutrients)

Πρωτεΐνες (proteins) Υδατάνθρακες (carbohydrates) 13/7/2015. Ομάδες Τροφίμων (food groups) Θρεπτικά συστατικά (nutrients) Ομάδες Τροφίμων (food groups) Προληπτική Ιατρική και Δημόσια Υγεία 8 η Υποχρεωτική Άσκηση Επιλογής Διατροφή στη Δημόσια Υγεία Ανδρονίκη Νάσκα, Αναπλ. Καθηγήτρια Υγιεινής και Επιδημιολογίας Δημητριακά και

Διαβάστε περισσότερα

Πώς να μην χάσετε στην θάλασσα ότι με κόπο κερδίσατε στην πισίνα: συμπληρώματα διατροφής και άλλα «κόλπα» Γιώργος Σακκάς PhD

Πώς να μην χάσετε στην θάλασσα ότι με κόπο κερδίσατε στην πισίνα: συμπληρώματα διατροφής και άλλα «κόλπα» Γιώργος Σακκάς PhD Πώς να μην χάσετε στην θάλασσα ότι με κόπο κερδίσατε στην πισίνα: συμπληρώματα διατροφής και άλλα «κόλπα» Γιώργος Σακκάς PhD ΤΕΦΑΑ - Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Σήμερα θα μιλήσουμε για τα εξής θέματα: Τι κερδίζουμε

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολισμός του γλυκογόνου. Μεταβολισμός των υδατανθράκων κατά την άσκηση. Από που προέρχεται το μυϊκό και ηπατικό γλυκογόνο;

Μεταβολισμός του γλυκογόνου. Μεταβολισμός των υδατανθράκων κατά την άσκηση. Από που προέρχεται το μυϊκό και ηπατικό γλυκογόνο; Μεταβολισμός των υδατανθράκων κατά την άσκηση Μεταβολισμός του γλυκογόνου Το γλυκογόνο είναι ο αφθονότερος υδατάνθρακας των ζώων Το γλυκογόνο αποθηκεύεται κυρίως στο ήπαρ (3-7% κατά βάρος) και στους μύες

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα ιάλεξης ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΛΙΠΩΝ. Λίπη. Ταξινόµηση λιπών. Τριακυλογλυκερόλες ή τριγλυκερίδια. Λιπαρά οξέα

Θέµατα ιάλεξης ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΛΙΠΩΝ. Λίπη. Ταξινόµηση λιπών. Τριακυλογλυκερόλες ή τριγλυκερίδια. Λιπαρά οξέα MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΛΙΠΩΝ Θέµατα ιάλεξης οµή και ρόλος των λιπών στην άσκηση ιαδικασία διάσπασης των ελεύθερων λιπαρών

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ

ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ 1 Τα χημικά συστατικά των τροφίμων που μας κρατάνε ζωντανούς και υγιείς και μας εξασφαλίζουν την απαραίτητη ενέργεια για τις εργασίες μας ονομάζονται: Θρεπτικά Συστατικά Οργανικά

Διαβάστε περισσότερα

Κεφαλαίο 3 ο. Μεταβολισμός. Ενέργεια και οργανισμοί

Κεφαλαίο 3 ο. Μεταβολισμός. Ενέργεια και οργανισμοί Κεφαλαίο 3 ο Μεταβολισμός Ενέργεια και οργανισμοί Η ενέργεια είναι απαρέτητη σε όλους τους οργανισμούς και την εξασφαλίζουν από το περιβάλλον τους.παρόλα αυτά, συνήθως δεν μπορούν να την χρησιμοποιήσουν

Διαβάστε περισσότερα

Από βιολογικής άποψης, μας ενδιαφέρουν τα σάκχαρα που χωρίζονται στους:

Από βιολογικής άποψης, μας ενδιαφέρουν τα σάκχαρα που χωρίζονται στους: Από βιολογικής άποψης, μας ενδιαφέρουν τα σάκχαρα που χωρίζονται στους: Μονοσακχαρίτες γλυκόζη, φρουκτόζη Δισακχαρίτες σακχαρόζη, μαλτόζη, λακτόζη Ολιγοσακχαρίτες καλαμοσάκχαρο Πολυσακχαρίτες άμυλο, κυτταρίνη,

Διαβάστε περισσότερα

PROJECT. Ελαιόλαδο το χρυσάφι στο πιάτο μας. Ελαιόλαδο και υγεία

PROJECT. Ελαιόλαδο το χρυσάφι στο πιάτο μας. Ελαιόλαδο και υγεία ΜΕΛΗ ΟΜΑΔΑΣ: Γιώργος Δερμιτζάκης Δημήτρης Δημητρουλόπουλος Έλενα Ξενάκη Μαργαρίτα Χατζοπούλου PROJECT Ελαιόλαδο το χρυσάφι στο πιάτο μας Ελαιόλαδο και υγεία ΥΠΕΥΘΥΝΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΕΣ: Λαγουτάρη Ελένη Σούσου

Διαβάστε περισσότερα

Συστήματα επικοινωνίας Ανθρωπίνου σώματος. ενδοκρινολογικό νευρικό σύστημα

Συστήματα επικοινωνίας Ανθρωπίνου σώματος. ενδοκρινολογικό νευρικό σύστημα Κύτταρο Το κύτταρο αποτελείται από μέρη τα οποία έχουν συγκεκριμένη δομή και επιτελούν μία συγκεκριμένη λειτουργία στην όλη οργάνωση του κυττάρου. Δομή κυτταροπλασματικής μεμβράνης Συστήματα επικοινωνίας

Διαβάστε περισσότερα

Οι αθλητές επιτυγχάνουν μέγιστη απόδοση με προπόνηση και σωστό διαιτολόγιο που περιλαμβάνει ποικιλία τροφών. Οι αθλητές ωφελούνται περισσότερο από

Οι αθλητές επιτυγχάνουν μέγιστη απόδοση με προπόνηση και σωστό διαιτολόγιο που περιλαμβάνει ποικιλία τροφών. Οι αθλητές ωφελούνται περισσότερο από ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΑΘΛΗΤΩΝ Οι αθλητές επιτυγχάνουν μέγιστη απόδοση με προπόνηση και σωστό διαιτολόγιο που περιλαμβάνει ποικιλία τροφών. Οι αθλητές ωφελούνται περισσότερο από την ποσότητα των υδατανθράκων που αποθηκεύονται

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. 1.1 Εισαγωγή...27 1.2 Νερό...29 1.3 Ξηρή Ουσία...30 1.4 Ανάλυση του Σώματος των Ζώων και των Ζωοτροφών...32

Περιεχόμενα. 1.1 Εισαγωγή...27 1.2 Νερό...29 1.3 Ξηρή Ουσία...30 1.4 Ανάλυση του Σώματος των Ζώων και των Ζωοτροφών...32 Πρόλογος...7 Αρκτικόλεξα και σύμβολα...21 1 Συστατικά του Σώματος των Ζώων και των Ζωοτροφών 1.1 Εισαγωγή...27 1.2 Νερό...29 1.3 Ξηρή Ουσία...30 1.4 Ανάλυση του Σώματος των Ζώων και των Ζωοτροφών...32

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. Τσολάκης Κωνσταντίνος Φοιτητής νοσηλευτικής ΑΜ. ΝΣ. 7194

ΘΕΜΑ: ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. Τσολάκης Κωνσταντίνος Φοιτητής νοσηλευτικής ΑΜ. ΝΣ. 7194 Τ.Ε.Ι. ΛΑΡΙΣΑΣ ΣΧΟΛΗ: Σ.Ε.Υ.Π. ΤΜΗΜΑ: ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΘΗΜΑ: ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ-Ι ΡΥΜΑΤΑ ΕΙΣΗΓΗΤΡΙΑ : Κυπαρίση Γεωργία ΘΕΜΑ: ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ Τσολάκης Κωνσταντίνος Φοιτητής νοσηλευτικής ΑΜ. ΝΣ. 7194 ΛΑΡΙΣΑ

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφικές Ανάγκες Αθλητών Μεγάλων Αποστάσεων. Θανάσης Ζ. Τζιαμούρτας Επίκουρος Καθηγητής Βιοχημείας της Άσκησης

Διατροφικές Ανάγκες Αθλητών Μεγάλων Αποστάσεων. Θανάσης Ζ. Τζιαμούρτας Επίκουρος Καθηγητής Βιοχημείας της Άσκησης Διατροφικές Ανάγκες Αθλητών Μεγάλων Αποστάσεων Θανάσης Ζ. Τζιαμούρτας Επίκουρος Καθηγητής Βιοχημείας της Άσκησης % Πρόσληψη Ημερήσιας Ενέργειας 60 50 40 % 30 20 10 0 ΥΔΑΤ (55-60) ΛΙΠΟΣ (25-30) ΠΡΩΤΕΙΝΗ

Διαβάστε περισσότερα

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί..σελίδα 2 3.2 Ένζυμα βιολογικοί καταλύτες...σελίδα 4 3.3 Φωτοσύνθεση..σελίδα 5 3.4 Κυτταρική αναπνοή.

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί..σελίδα 2 3.2 Ένζυμα βιολογικοί καταλύτες...σελίδα 4 3.3 Φωτοσύνθεση..σελίδα 5 3.4 Κυτταρική αναπνοή. 5ο ΓΕΛ ΧΑΛΑΝΔΡΙΟΥ Μ. ΚΡΥΣΤΑΛΛΙΑ 2/4/2014 Β 2 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 Ενέργεια και οργανισμοί..σελίδα 2 3.2 Ένζυμα βιολογικοί καταλύτες...σελίδα 4 3.3 Φωτοσύνθεση..σελίδα 5 3.4 Κυτταρική

Διαβάστε περισσότερα

Η Ιστορία της μεσογειακής διατροφής

Η Ιστορία της μεσογειακής διατροφής Η Ιστορία της μεσογειακής διατροφής Η μεσογειακή διατροφή όπως έχει γίνει σήμερα γνωστό από πολλά άρθρα και δημοσιεύματα αποτελεί την βάση μιας υγιεινής διατροφής. Το πρότυπο αυτό διατροφής συναντάται

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφή & εγκυμοσύνη. Νικ. Α. Βιτωράτος, MD Β Μαιευτική-Γυναικολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Δ/ντής: Καθηγητής Γ.Κ.

Διατροφή & εγκυμοσύνη. Νικ. Α. Βιτωράτος, MD Β Μαιευτική-Γυναικολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Δ/ντής: Καθηγητής Γ.Κ. Διατροφή & εγκυμοσύνη Νικ. Α. Βιτωράτος, MD Β Μαιευτική-Γυναικολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Δ/ντής: Καθηγητής Γ.Κ. Κρεατσάς Κύρια χαρακτηριστικά της διατροφής Η διατροφή στη διάρκεια της εγκυμοσύνης

Διαβάστε περισσότερα

Ιδέες για ένα σωστό πρωινό

Ιδέες για ένα σωστό πρωινό Ιδέες για ένα σωστό πρωινό Υγιεινή Διατροφή Ισορροπία Ποικιλία Μέτρο Ομάδες τροφίμων Γάλα-γαλακτοκομικά προϊόντα (γιαούρτι) Φρούτα-απλοί υδατάνθρακες Λαχανικά (κυρίως πράσινα φυλλώδη) Ψωμί-αμυλώδη τρόφιμα

Διαβάστε περισσότερα

Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή;

Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή; Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή; Στις αρχές της δεκαετίας του 1950 ξεκίνησε μία μεγάλη έρευνα, γνωστή ως η μελέτη των 7 χωρών, όπου μελετήθηκαν οι διατροφικές συνήθειες ανθρώπων από τις εξής

Διαβάστε περισσότερα

(dietary fiber, nonnutritive fiber)

(dietary fiber, nonnutritive fiber) KΥΤΤΑΡΙΝΗ - ΦΥΤΙΚΕΣ ΙΝΕΣ Στα τρόφιμα, παράλληλα με τους υδατάνθρακες που πέπτονται στον ανθρώπινο οργανισμό (δηλαδή που υδρολύονται, απορροφώνται και μεταβολίζονται κατά τα γνωστά), υπάρχουν και υδατάνθρακες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΓΩΓΗ ΥΓΕΙΑΣ» ΘΕΜΑ : «Η ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΩΝ ΕΦΗΒΩΝ»

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΓΩΓΗ ΥΓΕΙΑΣ» ΘΕΜΑ : «Η ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΩΝ ΕΦΗΒΩΝ» - 1 - ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΓΩΓΗ ΥΓΕΙΑΣ» ΘΕΜΑ : «Η ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΩΝ ΕΦΗΒΩΝ» Ο άνθρωπος προσλαμβάνει από το περιβάλλον του τροφές σε στερεά και υγρή μορφή. Τις επεξεργάζεται και ένα μέρος αυτών το παρακρατεί ενώ το υπόλοιπο

Διαβάστε περισσότερα

Επιδραση της αλατισης και καπνισης στα θρεπτικα συστατικά των ζωικών προιοντων Εκτός από το χλωριούχο νάτριο, για συντηρηση για τα ψαρια και το

Επιδραση της αλατισης και καπνισης στα θρεπτικα συστατικά των ζωικών προιοντων Εκτός από το χλωριούχο νάτριο, για συντηρηση για τα ψαρια και το Επιδραση της αλατισης και καπνισης στα θρεπτικα συστατικά των ζωικών προιοντων Εκτός από το χλωριούχο νάτριο, για συντηρηση για τα ψαρια και το κρεας, γίνεται και χρήση άλλων αλατων όπως νιτρικών και νιτρωδών.

Διαβάστε περισσότερα

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΑΝΑΙΜΙΕΣ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΑΝΑΙΜΙΕΣ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C. MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΑΝΑΙΜΙΕΣ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Αναιμία Γενετική αιτιολογία (ελαττωματικό γονίδιο για την δημιουργία

Διαβάστε περισσότερα

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΥΠΕΡΤΑΣΗ-ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΥΠΕΡΤΑΣΗ-ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C. MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΥΠΕΡΤΑΣΗ-ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Αποτελέσματα ερευνών έχουν δείξει πως η μείωση της πρόσληψης

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 3. Κυκλοφορικό Σύστημα. Καρδιά Αιμοφόρα αγγεία Η κυκλοφορία του αίματος Αίμα

Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 3. Κυκλοφορικό Σύστημα. Καρδιά Αιμοφόρα αγγεία Η κυκλοφορία του αίματος Αίμα Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 3 Κυκλοφορικό Σύστημα Καρδιά Αιμοφόρα αγγεία Η κυκλοφορία του αίματος Αίμα Η μεταφορά των θρεπτικών ουσιών στα κύτταρα και των ιστών και η απομάκρυνση από αυτά των άχρηστων γίνεται

Διαβάστε περισσότερα

PΟΛΟΣ ΤΩΝ ΛΙΠΑΡΩΝ ΥΛΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ H βιολογική σημασία των λιποειδών είναι μεγάλη : Eίναι δομικές μονάδες των μεμβρανών και συμμετέχουν στις

PΟΛΟΣ ΤΩΝ ΛΙΠΑΡΩΝ ΥΛΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ H βιολογική σημασία των λιποειδών είναι μεγάλη : Eίναι δομικές μονάδες των μεμβρανών και συμμετέχουν στις PΟΛΟΣ ΤΩΝ ΛΙΠΑΡΩΝ ΥΛΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ H βιολογική σημασία των λιποειδών είναι μεγάλη : Eίναι δομικές μονάδες των μεμβρανών και συμμετέχουν στις διάφορες διεργασίες που γίνονται μέσω των μεμβρανών. Eίναι

Διαβάστε περισσότερα

Άρθρο 11α. Διαθρεπτική Επισήμανση (1)

Άρθρο 11α. Διαθρεπτική Επισήμανση (1) Άρθρο 11α Διαθρεπτική Επισήμανση (1) 1. α) Το παρόν άρθρο αφορά στην διαθρεπτική επισήμανση των τροφίμων που προορίζονται να διατεθούν ως έχουν στον τελικό καταναλωτή. Εφαρμόζεται, επίσης, σε τρόφιμα που

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΑΤΟΦΗ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ. Μαθητές: Τάτσιου Ελενη,ΖάχουΚατερίνα,Κοκκινίδου Αθανασία,Καρπόζηλος Κωνσταντίνος. Καθηγητής: κ. Παπαμήτσος

Η ΔΙΑΤΟΦΗ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ. Μαθητές: Τάτσιου Ελενη,ΖάχουΚατερίνα,Κοκκινίδου Αθανασία,Καρπόζηλος Κωνσταντίνος. Καθηγητής: κ. Παπαμήτσος Η ΔΙΑΤΟΦΗ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ Μαθητές: Τάτσιου Ελενη,ΖάχουΚατερίνα,Κοκκινίδου Αθανασία,Καρπόζηλος Κωνσταντίνος Καθηγητής: κ. Παπαμήτσος ΔΙΑΤΡΟΦH Η διατροφή στην ζωή του ανθρώπου παίζει τον μεγαλύτερο ρόλο. Για

Διαβάστε περισσότερα

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί Δημήτρης Η. Β 1 25.3.14 3 Ο Κεφάλαιο 3.1 Ενέργεια και οργανισμοί Η ενέργεια έχει κεντρική σημασία για έναν οργανισμό, γιατί ό,τι και να κάνουμε χρειαζόμαστε ενέργεια. Ο κλάδος της βιολογίας που ασχολείται

Διαβάστε περισσότερα

AMINEMAX και ΤΡΟΠΟΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ

AMINEMAX και ΤΡΟΠΟΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ AMINEMAX και ΤΡΟΠΟΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ Το AMINΕMAX παραλαμβάνεται από κανονική ενζυματική υδρόλυση με πρώτες ύλες από σπόρους σιτηρών και καλαμποκιού σε ισορροπία με μείγμα από ειδικά ένζυμα ( Έξω πρωτει πρωτεΐνάσες-

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ IV ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΒΑΚΤΗΡΙΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ IV 1 V ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΒΑΚΤΗΡΙΩΝ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ IV ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΒΑΚΤΗΡΙΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ IV 1 V ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΒΑΚΤΗΡΙΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ IV 1 V ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΒΑΚΤΗΡΙΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ IV ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΒΑΚΤΗΡΙΩΝ I. Γενικότητες Αναλόγως των τροφικών τους απαιτήσεων τα µικρόβια διαιρούνται σε κατηγορίες: - αυτότροφα που χρησιµοποιούν

Διαβάστε περισσότερα

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΔΙΑΒΗΤΗΣ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΔΙΑΒΗΤΗΣ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C. MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Στόχοι για την αντιμετώπιση του Γνώση Δεξιότητες Πηγές Υποστήριξη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΑΠΟ ΤΟ 2003-2013

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΑΠΟ ΤΟ 2003-2013 ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΑΠΟ ΤΟ 2003-2013 ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΠΕΡΔΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΟΣ (MSc) 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΝΟΤΗΤΑ ΣΕΛΙΔΑ Ενότητα 2 : Χημεία της ζωής 4 Ενότητα 3: Ενέργεια και οργανισμοί 13 Ενότητα 4: κυτταρική

Διαβάστε περισσότερα

Μάθηµα : Οικογενειακή Αγωγή

Μάθηµα : Οικογενειακή Αγωγή ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΛΕΜΕΣΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2004 2005 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2005 Μάθηµα : Οικογενειακή Αγωγή Ηµεροµηνία: 14 / 06 /05 Τάξη: Β Λυκείου Ονοµατεπώνυµο µαθητή/τριας:... Χρόνος:

Διαβάστε περισσότερα

Ένας από τους δομικούς λίθους της ποιοτικής προπόνησης είναι η καλή διατροφή. Κάθε κολυμβητής και κάθε γονέας κολυμβητή πρέπει να γνωρίζει ότι:

Ένας από τους δομικούς λίθους της ποιοτικής προπόνησης είναι η καλή διατροφή. Κάθε κολυμβητής και κάθε γονέας κολυμβητή πρέπει να γνωρίζει ότι: ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ Στο τμήμα αυτό θα παρατεθεί σειρά άρθρων που αφορούν τη διατροφή των κολυμβητών. Τα άρθρα αυτά προέρχονται από έγκυρες πηγές, οι οποίες και αναφέρονται. ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΓΙΑ ΚΟΛΥΜΒΗΤΕΣ Από την

Διαβάστε περισσότερα

Ενεργειακή Δαπάνη Ηρεμίας

Ενεργειακή Δαπάνη Ηρεμίας Ενεργειακή Δαπάνη Ηρεμίας Θανάσης Τζιαμούρτας, Ph.D., C.S.C.S. Επίκουρος Καθηγητής Βιοχημείας της Άσκησης Ενεργειακή ισορροπία Μία κατάσταση κατά την οποία η ενέργεια που προσλαμβάνεται με την μορφή τροφών

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 6: ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΑ ΤΕΛΙΚΟΥ ΣΤΑΔΙΟΥ ΝΕΦΡΙΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ Η νεφρική υποκατάσταση (αιμοδιάλυση) οδηγεί στις ακόλουθες απώλειες: αμινοξέων (2gr/ώρα διάλυσης) και γλουταμίνης

Διαβάστε περισσότερα

Η νηστεία κάνει θαύματα

Η νηστεία κάνει θαύματα Η νηστεία κάνει θαύματα Έρευνα του Πανεπιστημίου Κρήτης δείχνει ότι οι διατροφικές επιταγές της Ορθόδοξης Εκκλησίας είναι άκρως ευεργετικές για την υγεία των παιδιών Οι ειδικοί λένε ότι η αποχή από τις

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία Βιολογίας 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ

Εργασία Βιολογίας 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ Εργασία Βιολογίας Καθηγητής: Πιτσιλαδής Β. Μαθητής: Μ. Νεκτάριος Τάξη: Β'2 Υλικό: Κεφάλαιο 3 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ Την ενέργεια και τα υλικά που οι οργανισμοί εξασφαλίζουν από το περιβάλλον

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ

ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ 1 ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ Κυριακή Σταματέλου Ειδικός Νεφρολόγος, MBA Τι είναι η νεφρολιθίαση; Η νεφρολιθίαση λέγεται κοινά «πέτρες στα νεφρά» και είναι γνωστή στην ανθρωπότητα από τα αρχαία χρόνια.

Διαβάστε περισσότερα