Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download ""

Transcript

1 Πρωτεΐνες Μόρια τα οποία αποτελούνται από άνθρακα, οξυγόνο, υδρογόνο και άζωτο. Πολλές πρωτεΐνες περιέχουν θείο και φώσφορο. Εξωγενής πρόσληψη πρωτεϊνών. ηµιουργούνται από τη σύνδεση αµινοξέων Αµινοξέα Μόρια µε κοινά χαρακτηριστικά και µε διαφορά στην πλευρική οµάδα (R). Οι οµάδες διαφέρουν ανάλογα µε το µέγεθος, το φορτίο και την συνάφεια προς το νερό. Ενώνονται µεταξύ τους µε πεπτιδικούς δεσµούς για να σχηµατίσουν την πρωτεΐνη. Αµινοξέα Απαραίτητα Μη-απαραίτητα Περιοριστικά ιακλαδισµένης πλευρικής αλυσίδας Απαραίτητα Αµινοξέα Αµινοξέα τα οποία δεν µπορεί να δηµιουργήσει ο οργανισµός και πρέπει να ληφθούν διαµέσου της τροφής. Μεθειονίνη, λυσίνη, θρεονίνη, βαλίνη, λευκίνη, τρυπτοφάνη, κυστίνη, φαινυλαλανίνη, τυροσίνη Περιοριστικό Αµινοξύ Αµινοξέα τα οποία όταν βρίσκονται σε µικρότερη της απαιτούµενης ποσότητας δεν µπορεί ο οργανισµός να αξιοποιήσει τα υπόλοιπα αµινοξέα της τροφής. Μεθειονίνη, κυστίνη, τρυπτοφάνη (ζωϊκές πρωτείνες) Λυσίνη, θρεονίνη (φυτικές πρωτείνες) 1

2 Αµινοξέα ιακλαδισµένης Πλευρικής Αλυσίδας Είναι τα αµινοξέα βαλίνη, λευκίνη και ισολευκίνη. Χρησιµοποιούνται περισσότερο κατά την διάρκεια των αθλητικών προσπαθειών. Χρησιµότητες των Πρωτεϊνών Ανάπτυξη Συντήρηση Πεπτικά υγρά, ορµόνες, ένζυµα Παροχή ενέργειας (4 kcal/γραµ. πρωτείνης) Ρυθµιστικές ιδιότητες (Κ.Μ.) Συνιστώµενη όση Πρωτεΐνης ΣΗ = 0.8 γραµ/kg Σ.Β./ηµέρα Νήπια = 1.6 γραµ/kg Σ.Β./ηµέρα Εγκυµοσύνη > γραµ/ηµέρα κατά µέσο όρο στους 9 µήνες Ηλικιωµένα άτοµα ίσως να χρειάζονται 1.2 γραµ/kg Σ.Β./ηµέρα επειδή µπορεί να προσλαµβάνουν χαµηλή ποσότητα θερµίδων και ίσως πρωτεΐνης. Μπορεί να χάσουν σε µυϊκό ιστό. Αλληλοσυµπλήρωση Πρωτεϊνών Αναφερόµαστε στην περίπτωση που ένα µίγµα πρωτεϊνών παρουσιάζει βιολογική αξία µεγαλύτερη από την κάθε πρωτεΐνη του µίγµατος ξεχωριστά. Η Η έλλειψη σε περιοριστικά ΑΑ της µίας πρωτεΐνης αλληλοσυµπληρώνεται µε ΑΑ από την άλλη πρωτεΐνη. Η πρωτεΐνη της τροφής επηρεάζει την βιοδιαθεσιµότητα των ανόργανων στοιχείων παρά των βιταµινών (εξαίρεση η vit Β6). Αυξηµένη πρόσληψη πρωτεΐνης ζωικής προέλευσης µπορεί να οδηγήσει σε µεγαλύτερη αποβολή Ca στα ούρα (θειούχα ΑΑέχουν όξινο χαρακτήρα και το ασβέστιο ενώνεται µαζί τους για να εξουδετερωθούν) Η αποβολή Ca µειώνεται εάν προσλαµβάνεται αρκετή ποσότητα φωσφόρου. 2

3 Στις περιοχές που η κατανάλωση πρωτεΐνες ζωικής προέλευσης είναι υψηλή παρουσιάζονται τα µεγαλύτερα ποσοστά οστεοπόρωσης (φυσική δραστηριότητα, ανεπαρκής πρόσληψη Ca, αυξηµένη πρόσληψη αλκοόλ, κάπνισµα). Μεγαλύτερη πιθανότητα στις γυναίκες. Ο ρόλος της vitβ6 στο µεταβολισµό της πρωτεΐνης Η πυριδοξίνη εµπλέκεται κυρίως στον καταβολισµό των αµινοξέων αφού λειτουργεί σαν συνένζυµο στην διαδικασία της τρανσαµίνωσης. Τα άτοµα τα οποία καταναλώνουν µεγάλες ποσότητες πρωτεΐνης πιστεύεται ότι πρέπει να προσλαµβάνουν και µεγάλες ποσότητες vit B6. US RDA: 0.02 mg Β6/γρ πρωτεΐνης Εµφάνιση οµοκυστεΐνης στα ούρα µπορεί να αποτελεί ένδειξη για έλλειψη πυριδοξίνης. Πρόσληψη πρωτεΐνης Ο άνθρωπος έχει περιορισµένη ικανότητα αποθήκευσης ΑΑ για µελλοντική χρήση. Αρνητικό ισοζύγιο µπορεί να παρουσιαστεί µέσα και σε 12 ώρες Ικανότητα επαναχρησιµοποίησης των ΑΑ από διάσπαση πρωτεϊνών ενδογενώς γρ/γεύµα = 98% διάσπαση σε ΑΑ Υπολογίζεται ότι περίπου 2% της ποσότητας της πρωτεΐνης που βρίσκεται στο ανθρώπινο σώµα (40% στους µύες) διασπάται και ανασυντίθεται ηµερησίως. Από αυτή την ποσότητα µόνο το 1/6 των ΑΑ πρέπει να προέλθει από τη διατροφή. Το υπόλοιπο παίρνεται από τα ΑΑ των πρωτεϊνών που διασπώνται ενδογενώς. Το µεγαλύτερο ποσοστό των πρωτεϊνών που διασπούνται και ανασυντίθενται αντιπροσωπεύεται από τα ένζυµα του πεπτικού σωλήνα. Η Η διαδικασία της απορρόφησης απαιτεί ενέργεια. Αυτή η διαδικασία παρουσιάζεται αυξηµένη σε περιπτώσεις ασθένειας και στην αναπτυξιακή ηλικία (ειδικά εάν το νεογνό γεννηθεί πρόωρα). Η Η αυξηµένη σύνθεση πρωτεΐνης, τόσο στο µυ όσο και στο ήπαρ, επηρεάζεται από την έκκριση ινσουλίνης. Τα Α ΠΑ (λευκίνη) και η αργινίνη αυξάνουν περισσότερο την έκκριση ινσουλίνης. Η Η ινσουλίνη αυξάνει τη µεταφορά των Α ΠΑ και της γλουταµίνης στο κύτταρο και τη διαδικασία έναρξης δηµιουργίας καινούριας πρωτεΐνης. 3

4 Α ΠΑ Είναι τα αµινοξέα βαλίνη, λευκίνη και ισολευκίνη. Μετά την κατανάλωση ενός γεύµατος το ήπαρ δεσµεύει µεγάλη ποσότητα ΑΑ για να µην αυξηθεί κατά πολύ η ποσότητα αζώτου στο αίµα (+20% µετά από ένα γεύµα πλούσιο σε πρωτεΐνη). Ωστόσο, µεγάλη ποσότητα Α ΠΑ φεύγουν από το ήπαρ επειδή αυτό δεν διαθέτει τρανσαµινάσες Α ΠΑ (καρδιά, µύες, εγκέφαλος, νεφρά) % των αµινοξέων που προσλαµβάνονται από το µυ µετά από ένα γεύµα είναι Α ΠΑ. Μεταφορείς αζώτου για τη σύνθεση µη- απαραίτητων ΑΑ που µπορεί να είναι χρήσιµα για τη σύνθεση µυϊκής πρωτεΐνης. Οµοκυστενουρία Μεταβολική ασθένεια που αναφέρεται στην έλλειψη ή ελλιπή δραστηριότητα της συνθετάσης της κυσταθιονίνης µε αποτέλεσµα να αυξάνεται η συγκέντρωση ενός µεταβολίτη της µεθειονίνης στο αίµα, της οµοκυστεϊνης. Η οµοκυστεϊνη εκκρίνεται διαµέσου των ούρων σαν οµοκυστίνη (διµερές). Οµοκυστενουρία µπορεί να αναπτυχθεί και σε φυσιολογικά άτοµα τα οποία πάσχουν από έλλειψη vit B6, B12 ή φυλικού οξέος. Και οι τρεις ουσίες λειτουργούν σαν συµπαράγοντες (cofactors) στο µεταβολισµό της µεθειονίνης και της οµοκυστείνης. Έχει βρεθεί από έρευνες σε ζώα πως η οµοκυστίνη αποτελεί ισχυρό αθηρογόνο παράγοντα. Οι ασθενείς πεθαίνουν προς το τέλος της ενηλικίωσης και στις νεκροψίες έχει βρεθεί πως έχουν προχωρηµένη αθηροσκλήρυνση. Μείωση πρόσληψης πρωτεΐνης, αύξηση πρόσληψης πυριδοξίνης και φυλικού οξέος αποτελούν τρόπους αντιµετώπισης αυτής της κατάστασης. Πιθανολογείται πως η έλλειψη αυτών των διατροφικών παραγόντων συνεισφέρει στην ανάπτυξη αθηρωµατικών πλακών στις Η.Π.Α. όπου η διατροφή τους χαρακτηρίζεται από υψηλή πρόσληψη κρέατος, χαµηλή πρόσληψη πυριδοξίνης και φυλικού οξέος. Φενυλκετονουρία Κληρονοµική ασθένεια η οποία χαρακτηρίζεται από έλλειψη υδροξυλάσης της φενυλαλανίνης στο ήπαρ. Το συγκεκριµένο ένζυµο είναι υπεύθυνο για την µετατροπή της φενυλαλανίνης σε τυροσίνη και για την διάσπαση της φενυλαλανίνης. Φενυλκετονουρία Σε περίπτωση που δεν εντοπιστεί έγκαιρα αυξάνεται η συγκέντρωση φενυλαλανίνης στο αίµα και στους ιστούς, και στην νηπιακή και παιδική ηλικία έχει σοβαρές επιδράσεις στη λειτουργία του εγκεφάλου. Σε περίπτωση έγκαιρης διάγνωσης της έλλειψης του ενζύµου, τα νήπια και τα παιδιά µπορούν να ζήσουν φυσιολογικά ακολουθώντας µία διατροφή µε µικρή περιεκτικότητα σε φενυλαλανίνη. 4

5 εδοµένα ερευνών υποδεικνύουν πως η περίοδος µέχρι την ηλικία των έξι ετών είναι κρίσιµη για την ανάπτυξη του IQ. Προτείνεται όµως να συνεχιστεί η διατροφή µε χαµηλή πρόσληψη φενυλαλανίνης µέχρι την εφηβεία. Μετά την ηλικία των 10 ετών και στην εφηβεία, τα παιδιά µπορούν να έχουν µερικές «διακοπές» από την συγκεκριµένη διατροφή. Τρυπτοφάνη-σεροτονίνη -υπνηλία Η τρυπτοφάνη χρησιµοποιείται σαν βοηθητικό µέσο για τον ύπνο εξαιτίας της µεγάλης πρόσληψης από τον εγκέφαλο και της µετατροπής της σε σεροτονίνη. Η σεροτονίνη συνδέεται µε την υπνηλία και τα επίπεδα της αυξάνονται µε την υψηλή πρόσληψη υδατανθράκων. Όταν η τρυπτοφάνη προσλαµβάνεται σαν µέρος ενός µίγµατος ΑΑ (προερχόµενο από πρωτεΐνη), και χωρίς την πρόσληψη υδατανθράκων, τότε η δηµιουργία της σεροτονίνης δεν είναι αυξηµένη. Η τρυπτοφάνη προσλαµβάνεται από τον εγκέφαλο εξαρτάται από το βαθµό ανταγωνισµού από τα ουδέτερα (neutral) ΑΑ τα οποία χρησιµοποιούν τον ίδιο µεταφορέα στον αιµατοεγκεφαλικό φραγµό (leu, val, ileu, phe, tyr). Όταν καταναλώνεται ένα γεύµα πλούσιο σε CHO, τα επίπεδα των ΑΑ στο αίµα, και κυρίως τα Α ΠΑ, µειώνονται από την ινσουλίνη, αφήνοντας µικρότερο βαθµό ανταγωνιστικότητας για την τρυπτοφάνη προς τον εγκέφαλο. Γι αυτό και παρατηρείται το φαινόµενο της υπνηλίας µετά από ένα γεύµα. Βιταµίνες Απαραίτητες οργανικές ουσίες οι οποίες χρειάζονται σε µικρές ποσότητες στη διατροφή για τη φυσιολογική ανάπτυξη, λειτουργία και διατήρηση του σώµατος. Μία ουσία για να χαρακτηριστεί σαν βιταµίνη δεν πρέπει µόνο να µη µπορεί να συντεθεί από τον ανθρώπινο οργανισµό, αλλά η απουσία της από την διατροφή για ένα χρονικό διάστηµα να δηµιουργεί εµφανή συµπτώµατα έλλειψης αυτής, τα οποία όταν αντιληφθούν έγκαιρα να θεραπεύονται µε την παροχή της ουσίας. 5

6 εν αποδίδουν ενέργεια αλλά λειτουργούν σαν καταλύτες Οι βιταµίνες δεν µπορούν να συντεθούν από τον οργανισµό και µοναδικές εξαιρέσεις είναι η βιταµίνη D, η οποία µπορεί να συντεθεί από το δέρµα µε την παρουσία της ηλιακής ακτινοβολίας, η νιασίνη (vit B3) από την τρυπτοφάνη (60 mg = 1 mg νιασίνης) και η βιταµίνη Κ που µπορεί να συντεθεί από βακτηρίδια στον πεπτικό σωλήνα. H ονοµασία των βιταµινών έγινε σύµφωνα µε τη χρονολογική ανακάλυψη τους. Μερικές ουσίες που στην αρχή θεωρούνταν σαν βιταµίνες, αργότερα βρέθηκε πως δεν ήταν απαραίτητες και γι αυτό βγήκαν από τη λίστα µε αποτέλεσµα να υπάρχουν κενά στην αλφαβητική λίστα. Έπειτα από µακροχρόνιες έρευνες µε παρεντερική σίτιση οδηγούν στο συµπέρασµα πως όλες οι βιταµίνες που είναι απαραίτητες για τη σωστή λειτουργία του ανθρώπινου σώµατος έχουν ανακαλυφθεί. Εκτός από την βιταµίνη Κ, όλες οι άλλες λιποδιαλυτές βιταµίνες δεν απεκκρίνονται. Οι υδατοδιαλυτές βιταµίνες απεκκρίνονται από τον οργανισµό και εξαίρεση αποτελεί η Β12 η οποία αποθηκεύεται πιο εύκολα από όλες τις άλλες υδατοδιαλυτές βιταµίνες. Οι βιταµίνες, λόγω της χαµηλής αποθηκευτικής ικανότητας, πρέπει να λαµβάνονται καθηµερινά. Ωστόσο, ακόµα και εάν υπάρξει µία περίοδος µη- πρόσληψης δεν θα εµφανιστούν συµπτώµατα άµεσα. Θειαµίνη = 10 µέρες, vit C = µέρες Εξαιτίας της χαµηλής απεκκριτικής ιδιότητας των λιποδιαλυτών βιταµινών µπορεί να αναπτυχθεί τοξικότητα από την µεγάλη αποθήκευση αυτών των βιταµινών. Vit A και D οι πιο συχνές. 5 φορές πιο πάνω από την ΣΗ για µεγάλο χρονικό διάστηµα µπορεί να οδηγήσει σε τοξικότητα. Vit Ε, νιασίνη, Β-6 και C µπορούν να οδηγήσουν σε τοξικότητα µόνο όταν προσλαµβάνονται σε πολύ µεγάλες ποσότητες. Συνήθως όταν λαµβάνονται µε χάπι. Το πολυβιταµινούχο χάπι περιέχει το πολύ δύο φορές την ΣΗ και εποµένως δεν εγκυµονεί κινδύνους. Λιποδιαλυτές βιταµίνες Α,D,Ε,Κ.,Ε,Κ. Απορροφιούνται και µεταφέρονται ταυτόχρονα µε τα λίπη. Αποθηκεύονται κυρίως στο ήπαρ και το λιπώδη ιστό. Όταν η απορρόφηση λίπους είναι αποτελεσµατική, η απορρόφηση των βιταµινών κυµαίνεται µεταξύ 40 και 90%. Οτιδήποτε παρεµβάλλεται στην κανονική λειτουργία και απορρόφηση των λιπών εµπλέκεται και στην απορρόφηση των λιποδιαλυτών βιταµινών. Άτοµα που έχουν ηπατικά προβλήµατα και δεν παράγεται η απαραίτητη χολή για χώνευση και απορρόφηση λιπών, µπορεί να αναπτύξουν συµπτώµατα έλλειψης. Βιταµίνη Α Η ρετινόλη ανοικτού κίτρινου χρώµατος και οι προβιταµίνες Α (καροτίνια, β- καροτίνη). Η ρετινόλη δηµιουργείται στο σώµα του ανθρώπου και των ζώων ενώ τα καροτίνια δηµιουργούνται στα φυτά. Ισοδύναµα ρετινόλης = ποσότητα ρετινόλης σε µg η οποία παράγεται στο σώµα από τα καροτίνια της φυτικής τροφής 1 µg ρετινόλης = 6 µg β-καροτίνης ή 12 µg άλλης καροτινοειδούς προβιταµίνης Α φυτικής προέλευσης. 6

7 Το µεγαλύτερο µέρος της αποθήκευσης γίνεται στο ήπαρ και σε µικρότερο βαθµό στους πνεύµονες, νεφρά, λιπώδη ιστό και πλάσµα. Τα αποθέµατα σε ένα φυσιολογικό άτοµο µπορεί να διαρκέσουν 1-2 χρόνια µερικής ανεπάρκειας βιταµίνης Α. Η Η ανεπάρκεια είναι σπάνια στις ανεπτυγµένες χώρες αλλά εξαιτίας αυτής παιδιά τυφλώνονται στην Ασία ετησίως. Η πιο γνωστή λειτουργία της βιταµίνης Α συνδέεται µε τη σωστή λειτουργία της όρασης. Γενικότερα, η περισσότερες από τις λειτουργίες της βιταµίνης Α συνδέονται µε τη σωστή λειτουργία όλων των επιθηλιακών ιστών. Ανεπάρκεια προκαλεί κερατινοποίηση (σκλήρυνση) των υµένων που προστατεύουν τα διάφορα όργανα εξαιτίας της µη-παραγωγής βλέννας και συσσώρευσης της κερατίνης. Η σκλήρυνση κάνει ευπαθή τα όργανα σε προσβολές από µικροοργανισµούς και γίνονται εστίες µολύνσεως Κερατινοποίηση του κερατοειδούς χιτώνα του µατιού οδηγεί σε ξήρανση και αύξηση του πάχους του και προκαλεί µόνιµη τυφλότητα, την αποκαλούµενη ξηροφθαλµία. Η νυκταλωπία προκαλείται από την ανεπάρκεια βιταµίνης Α του αµφιβληστροειδούς χιτώνα. Νυκταλωπία Πάθηση στην οποία παρουσιάζει αδυναµία το µάτι να προσαρµόζεται όταν το φως είναι αδύνατο ή η βραδεία προσαρµογή της όρασης κατά τη νύχτα µετά από έντονο φωτισµό που ανάβει και κατόπιν σβήνει σύντοµα. Μη κανονική ανακύκλωση της βιταµίνης Α από τον αµφιβληστροειδή χιτώνα (µετάδοση οπτικού ερεθίσµατος στο οπτικό κέντρο του εγκεφάλου) και του αίµατος. Νυκταλωπία Τα συµπτώµατα περιλαµβάνουν υσκολία οδηγήσης το απόγευµα ή το βράδυ Χαµηλή όραση σε µειωµένο φως Αίσθηση ότι τα µάτια χρειάζονται µεγαλύτερο χρόνο για να «προσαρµοστούν» για να δουν στο σκοτάδι ιατροφική προσέγγιση Η Η πάθηση µπορεί να προέρχεται από διατροφή η οποία είναι: Χαµηλή σε πρόσληψη ζωικών προϊόντων (τα οποία αποτελούν και την κύρια πηγή βιτµαίνης Α), όπως τα αυγά, τα γαλακτοκοµικά προϊόντα, τα εντόσθια και ορισµένα είδη ψαριού. Χαµηλή πρόσληψη φρούτων και λαχανικών τα οποία περιέχουν β- καροτίνη, οποία µετατρέπεται σε βιταµίνη Α 7

8 ιατροφική προσέγγιση 10,000 έως 25,000 IU βιταµίνης A την ηµέρα Η Η β-καροτίνη είναι λιγότερο αποτελεσµατική από τη βιταµίνη Α (απορρόφηση και µετατροπή) mg ψευδαργύρου (retinol dehydrogenase activity) mg χαλκού (όταν η λήψη συµβαίνει για µερικές εβδοµάδες) ΣΗ 750 µg ρετινόλης για ενήλικες άνδρες και γυναίκες Μ όταν η ρετινόλη προέρχεται κατά 2/3 από ζωικές και κατά 1/3 φυτικές τροφές. µg ρετινόλης ζωικών τροφών = Μ Χ 0.3 µg ρετινόλης φυτικών τροφών = Μ Χ 0.1 Πηγές Ζωικές τροφές: Συκώτι, ψαρόλαδο, κρόκος αυγού, γάλα, γαλακτοκοµικά προϊόντα. Φυτικές τροφές: Καρότα, κολοκύθια, βερίκοκα, ροδάκινα. Φυτικές τροφές που έχουν κιτρινωπό και πράσινο χρώµα. Μισή βιταµίνη Α από λαχανικά και φρούτα και η άλλη µισή από γάλα, γαλακτοκοµικά προϊόντα, αυγά και συκώτι. Ένα µικρό κοµµάτι συκωτιού, µισό καρότο, 250 γραµ. λαχανικά καλύπτουν τις ηµερήσιες ανάγκες. Βιταµίνη D Λειτουργία: Χρησιµεύει για την διατήρηση της [ca++] = 10 mg / 100 ml και του [Ρ] = 1/3 [ca++]. Συνεργασία µε παραθυροειδή ορµόνη και καλσιτονίνη. ιευκολύνει την απορρόφηση ασβεστίου των τροφών από το έντερο. Έλλειψη: Παραµόρφωση των οστών (µακρών οστών) λόγω αδυναµίας να υποστούν το βάρος του σώµατος. Αντιρραχητική. Βλάβες ακοής (βλάβες στα οστάρια των αυτιών). Στα ηλικιωµένα άτοµα (γυναίκες) και στις θηλάζουσες µητέρες µπορεί να υπάρξει απόσυρση ασβεστίου από τα οστά µε αποτέλεσµα αυτά να γίνουν πορώδη και να οδηγήσει προς οστεοπόρωση. Υπερβολική όση (5 Χ κανονικού): ιάρροια, κεφαλόπονος, ναυτία. Η συνέχιση της υπερβολικής δόσης οδηγεί σε εναπόθεση ασβεστίου στα νεφρά, καρδιά και αρτηρίες. Η ΠΙΟ ΤΟΞΙΚΗ ΑΠΟ ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΣΗ : µg / ηµέρα Πηγές: Ηλιακή ακτινοβολία, λιπαρά ψάρια, βούτυρο, αυγά µουρουνέλαιο. Βιταµίνη Ε 8 ουσίες µε παρόµοια δράση εκ των οποίων η α-τοκοφερόλη είναι η πιο δραστική. Οξειδώνεται εύκολα και προστατεύει άλλες ουσίες από οξειδωτικό στρες (PUFA, βιταµίνη Α). Προστασία κυτταροπλασµατικής µεµβράνης λευκών και ερυθρών αιµοσφαιρίων από ρήξη. Μερικές ερευνητές υποστηρίζουν πως η καταστροφή των µυϊκών ινών µπορεί να οφείλεται και στην υπερβολική παραγωγή ελευθέρων ριζών από το µυ, γι αυτό και υποστηρίζουν πως πρέπει η βιταµίνη Ε εξαιτίας της αντιοξειδωτικής δράσης πρέπει να λαµβάνεται σε µεγάλες ποσότητες. 8

9 Τοξικότητα της βιταµίνης Ε είναι σπάνια. εν παρουσιάζεται πρόβληµα µέχρι 300 mg ανά ηµέρα. ΣΗ : 10 mg (άνδρες) και 8 mg (γυναίκες) Πηγές: Σπόροι δηµητριακών, ξηροί καρποί, πράσινα λαχανικά. Τα ζωικά λίπη και τα τρόφιµα που παρασκευάζονται µε υψηλή θερµοκρασία περιέχουν ελάχιστη ποσότητα Βιταµίνη Κ Λειτουργία: Ρύθµιση περιεκτικότητας του αίµατος σε Ca++ σε συνεργασία µε βιταµίνη D Σχηµατισµός προθροµβίνης από την οποία δηµιουργείται η θροµβίνη που είναι απαραίτητη για την πήξη του αίµατος. ηµιουργία πρωτεϊνών που είναι απαραίτητες για την πήξη του αίµατος ΑΝΤΙΑΙΜΟΡΡΑΓΙΚΗ Πρόβληµα ανεπάρκειας σε νεογνά επειδή: υσκολία µεταβίβασης βιταµίνης Κ από τον πλακούντα προς το µωρό. Το έντερο του µωρού δεν έχει µικροχλωρίδα κατά τις πρώτες ηµέρες και δε µπορεί να παραχθεί βιταµίνη Κ ενδογενώς. ΣΗ : 80 µg (άνδρες), 65 µg (γυναίκες) 100 γρ. πράσινων φυλωδών λαχανικών = µg. Προβλήµατα τοξικότητας µπορεί να παρουσιαστούν από συµπληρώµατα βιταµίνης Κ εξαιτίας της ρήξης των ερυθρών κυττάρων στο ήπαρ-χρωστική ουσία-ίκτερος. ίκτερος. Συνήθως δεν υπάρχει πρόβληµα από µεγάλη πρόσληψη βιταµίνης Κ διαµέσου τροφής. Υδατοδιαλυτές Βιταµίνες Με εξαίρεση την Β12, οι υδατοδιαλυτές βιταµίνες: Απορροφιούνται από τον οργανισµό σχετικά εύκολα Βρίσκονται τόσο στο ενδοκυττάριο όσο και στο εξωκυττάριο υγρό Εκκρίνονται διαµέσου των ούρων χωρίς να αλλάζει η δοµή τους Λειτουργούν σαν συνένζυµα στο µεταβολισµό ενέργειας, αµινοξέων/πρωτεΐνης και νουκλεϊκών οξέων Είναι σχετικά µη-τοξικές λόγω της χαµηλής αποθηκευτικής ικανότητας Βιταµίνη C Ο άνθρωπος δε µπορεί να παράγει βιταµίνη C και πρέπει να την προσλαµβάνει από την τροφή του. Άλλα ζώα µπορεί να την δηµιουργούν από γλυκόζη. Έλλειψη της οδηγεί στη γνωστή ασθένεια, το σκορβούτο (αιµορραγία τριχοειδών αγγείων, απολέπιση δέρµατος, αιµορραγία ούλων, µειωµένη ικανότητα επούλωσης τραυµάτων). Η απορρόφηση της βιταµίνης C είναι γρήγορη και αποτελεσµατική και γίνεται διαµέσου µίας διαδικασίας που απαιτεί ενέργεια. Η αυξηµένη πρόσληψη οδηγεί σε αύξηση τόσο στο πλάσµα όσο και στους ιστούς (µυελό των επινεφριδίων, νευρουπόφυση, λευκά αιµοσφαίρια). Όσον αφορά την απορρόφηση το Ceiling effect υπολογίζεται στα 3000 mg. Η απορρόφηση από τον εντερικό σωλήνα πέφτει από το 90% στο 50% όταν η πρόσληψη της βιταµίνης C είναι υπερβολική. 9

10 Η Η υπερβολική πρόσληψη βιταµίνης µπορεί να αυξήσει παροδικά τα επίπεδα της βιταµίνης στο αίµα αλλά µετά από σύντοµο χρονικό διάστηµα επανέρχονται στα φυσιολογικά επίπεδα. ΠΡΟΣΟΧΗ πρέπει να δίνεται στο απότοµο σταµάτηµα της αυξηµένης πρόσληψης επειδή µπορεί να µειωθούν υπερβολικά τα επίπεδα, ακόµα και να φτάσουν στα επίπεδα σκορβούτου. Υπερβολική όση Μπορεί να δηµιουργήσει πρόβληµα σε: ιαβητικά άτοµα που προσδιορίζουν τα επίπεδα γλυκόζης στα ούρα για να καθορίσουν την δόση της ινσουλίνης. Στην εξέταση της Β12. Σε ασθενείς που λαµβάνουν συγκεκριµένα αντιπηκτικά (π.χ. dicumerol). Απορρόφηση ή µεταβολισµού του χαλκού. Όπως και η βιταµίνη Ε, αποτελεί ισχυρό παράγοντα αναγωγής και αντιοξειδωτικό παράγοντα. Υπάρχουν ενδείξεις πως η βιταµίνη C µπορεί να επαναφέρει την βιταµίνη Ε πίσω στην ανειγµένη από την οξειδωµένη κατάσταση της. Είναι απαραίτητη σε λίγες αντιδράσεις, κυρίως υδροξειλιώσεις στις οποίες χρησιµοποιείται οξυγόνο και Fe 2+ και Cu 2+ αποτελούν συµπαράγοντες (cofactors) cofactors). Πηγή ηλεκτρονίων για διατήρηση του Ο 2 στην ανειγµένη µορφή Προστατευτικός µηχανισµός για διατήρηση του Fe και Cu στην ανειγµένη µορφή Η µεγαλύτερη συγκέντρωση βιταµίνης C παρατηρείται στο Κ.Ν.Σ. και στο µυελό των επινεφριδίων. Η βιταµίνη C χρησιµοποιείται για τη σύνθεση αµινών του Κ.Ν.Σ. και του µυελού των επινεφριδίων. Ακόµα σε περιπτώσεις fight or flight είναι απαραίτητη η αυξηµένη πρόληψη βιταµίνης C επειδή συµµετέχει σαν συµπαράγοντας στην υδροξυλίωση της ντοπαµίνης για την δηµιουργία ΝΕ και Ε. Τα λευκά αιµοσφαίρια (φαγοκύτταρα) περιέχουν µεγάλες ποσότητες βιταµίνης C, πιθανόν για την πρόληψη αυτοοξείδωσης από την παραγωγή ελευθέρων ριζών η οποία είναι απαραίτητη για την εύρυθµη λειτουργία τους. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΘΕΤΙΚEΣ ΑΝΤΙ ΡΑΣΕΙΣ ΟΡΙΣΜΕΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΣΤΗ ΜΕΓΑΛΗ ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΒΙΤ C ΜΕ ΚΡΥΟΛΟΓΗΜΑ Σηµαντική µείωση της βιταµίνης C στα λευκά αιµοσφαίρια µε την έναρξη του κρυολογήµατος. Η αυξηµένη συµπληρωµατική λήψη (6 g/ηµέρα) διατηρεί τη βιταµίνη C στα κανονικά επίπεδα. Μοντέλο συνεργασίας µεταξύ βιταµίνης C και GSH στην αντιµετώπιση ελευθέρων ριζών σε µακροφάγα κύτταρα. 10

11 Επίδραση συµπληρωµατικής λήψης βιταµίνης C στην πρόληψη και αποκατάσταση από κρυολογήµατα. εν είναι ξεκάθαρη µία θετική συσχέτιση µεταξύ της αυξηµένης πρόσληψης βιταµίνης C και µείωσης της συχνότητας κρυολογηµάτων. Τα θετικά αποτελέσµατα στην χρονική διάρκεια απουσίας από τη δουλειά (disability) που παρουσιάζονται µπορεί να έχουν σχέση µε την αντιισταµινική δράση της βιταµίνης C. - συσχέτιση µεταξύ [βιτ C] και ισταµίνης στο αίµα Στην ισταµινεµία (αυξηµένη [Η]) παρουσιάζεται έλλειψη βιτ C όσεις 1 g/ηµέρα µειώνουν σηµαντικά τα επίπεδα ισταµίνης στο αίµα. ΣH 60 mg για ενήλικες mg για νήπια και παιδιά. Μεγαλύτερη στους καπνιστές, έγκυες, θηλάζουσες. Το metabolic turnover της βιταµίνης C στους καπνιστές είναι διπλάσιο στους καπνιστές (πιθανόν εξαιτίας της αυξηµένης περιεκτικότητας του καπνού σε παράγοντες που προωθούν αντιδράσεις οξείδωσης), γι αυτό και συνιστάται από την US RDA αύξηση της πρόσληψης κατά 40 mg ηµερησίως παραπάνω από το κανονικό (100 mg). Οι έγκυες γυναίκες πρέπει να λαµβάνουν 10 mg παραπάνω ηµερησίως. Οι θηλάζουσες πρέπει να λαµβάνουν 35 mg παραπάνω τους πρώτους 6 µήνες και 30 mg τους επόµενους. Βιταµίνες Β Λειτουργούν σαν µέρος συνενζύµων. Θειαµίνη (Β1), ριβοφλαβίνη (Β2), νιασίνη (Β3) χρησιµεύουν για την αξιοποίηση της ενέργειας και απαιτούνται σε ποσότητες ανάλογες µε τις θερµίδες που καταναλώνονται. Η πυριδοξίνη (Β6) χρησιµεύει για την αξιοποίηση των πρωτεϊνών και η πρόσληψη της είναι ανάλογη της πρόσληψης πρωτεΐνης. Το φολικό οξύ (Β10) και η κυανοκοµπαλαµίνη (Β12) χρησιµεύουν για την παραγωγή RNA και DNA. Ανεπάρκεια: Εξάντληση δυνάµεων, απώλεια όρεξης και βάρους, αδύνατη µνήµη, ευερεθιστικότητα, δερµατικές παθήσεις κ.λ.π. Θειαµίνη (Β1) Ονοµαζόταν και ανευρίνη εξαιτίας της σηµασίας που έχει για την λειτουργία του νευρικού συστήµατος. Απαραίτητη για την απελευθέρωση ενέργειας από το µεταβολισµό των υδατανθράκων κυρίως αλλά και των άλλων θρεπτικών ουσιών. Ανεπάρκεια προκαλεί τη γνωστή ασθένεια µπέρι-µπέρι (νευρολογικά συµπτώµατα-παραίσθηση, παραίσθηση, αδυναµία και ατροφία των µυών, κούραση, µειωµένα αντανακλαστικά, σύγχυση, παράλυση). Μεγέθυνση της καρδιάς και αρρυθµίες Ριβοφλαβίνη (Β2) Απαραίτητη για την απελευθέρωση ενέργειας από το µεταβολισµό των υδατανθράκων κυρίως αλλά και των άλλων θρεπτικών ουσιών. Η λειτουργία της συνδέεται µε τα δύο συνένζυµα FAD και FMN σε διάφορες αντιδράσεις οξείδωσης και αναγωγής και κυρίως στην αντίδραση της σουξινικής αφυδρογονάσης και σε µονοπάτια για τη σύνθεση λιπαρών οξέων. Η Η ανεπάρκεια της είναι σπάνια στη υτική κοινωνία. Μερικοί ερευνητές την συνδέουν µε την πελάγρα. Τα συµπτώµατα είναι ρωγµές στις άκρες των χειλιών, βαθυκόκκινη γλώσσα, προβλήµατα στα ούλα, κοκκίνισµα του αµφιβληστροειδή χιτώνα του µατιού. Η Η ανεπάρκεια αντιµετωπίζεται µε δόσεις των 6 mg ή 25 mg σε ενέσιµο µορφή. 11

12 Νιασίνη (Β3) NAD και NADP αποτελούν συνένζυµα πολλών οξειδωαναγωγικών αντιδράσεων. Μπορεί να παραχθεί από τον οργανισµό µας από την τρυπτοφάνη (1/60 της τρυπτοφάνης µετατρέπεται σε νιασίνη). Το καλαµπόκι και τα προϊόντα καλαµποκιού είναι πολύ φτωχά σε τρυπτοφάνη και νιασίνη και επαυξάνουν τα συµπτώµατα ανεπάρκειας. εν αποθηκεύεται και δεν είναι τοξική ακόµα και εάν χρησιµοποιηθεί σε πολύ µεγάλες δόσεις. όσεις των 3-6 g/ηµέρα µπορεί να χρησιµοποιηθούν για την µείωση της χοληστερόλης (µειώνει την παραγωγή VLDL από το ήπαρ). Η αυξηµένη δόση µπορεί να προκαλέσει διαστολή των τριχοειδών αγγείων και κνησµό, συµπτώµατα τα οποία φεύγουν µετά από λίγες µέρες χρησιµοποίησης των δόσεων. ΣH Η πρόσληψη πρέπει να γίνεται µε ισοδύναµα νιασίνης εξαιτίας της µετατροπής της τρυπτοφάνης σε νιασίνη. 6.6 mg/1000 θερµίδες. Ανεπάρκεια προκαλεί αρχικά αδυναµία, δυσκολία χώνεψης, και χάσιµο της όρεξης. Αργότερα εµφανίζονται τα «3D» που σχετίζονται µε την πελάγρα: Dermititis, Diarrhea, Dementia ( ερµατίτιδα, διάρροια,παραφροσύνη). Παντοθενικό οξύ (Β5) Αποτελεί µέρος του συνενζύµου Α. Ανεπάρκεια αυτής της βιταµίνης είναι σπάνια. Συµπτώµατα ανεπάρκειας περιλαµβάνουν κοιλιακούς πόνους, σπασµούς, εµετούς, αδυναµία. Υπάρχουν ορισµένες αναφορές από τις δεκαετίες του 1940 και 1950 πως η βιταµίνη Β5 µπορεί να χρησιµοποιηθεί για την αποκατάσταση εγκαυµάτων και τραυµατισµών του δέρµατος, και πρόληψη του ασπρίσµατος των µαλλιών. Έρευνες πάνω στις συγκεκριµένες περιοχές δεν έχουν συνεχιστεί. Πυριδοξίνη (Β6) Συνένζυµο σε παραπάνω από 60 ενζυµικές αντιδράσεις οι οποίες σχετίζονται κυρίως µε το µεταβολισµό των αµινοξέων (σύνθεση, καταβολισµό, µεταφορά). Βρίσκεται και στην φωσφορυλάση του γλυκογόνου και έρευνες που έχουν γίνει σε επίµυες υποδεικνύουν πως αυτό το ένζυµο µπορεί να λειτουργεί σαν αποθήκη Β6. Ανεπάρκεια της προκαλεί αδυναµία, νευρικότητα, δυσκολία στο περπάτηµα. Αναιµία που συνίσταται στην παραγωγή µικρών ερυθρών κυττάρων (µικροκυτταρική αναιµία). Ανεπάρκεια µπορεί να δηµιουργηθεί στις δυτικές κοινωνίες εξαιτίας της µεγάλης πρόσληψης πρωτεΐνης. Φολικό Οξύ (Β10) Σε συνδυασµό µε την βιταµίνη Β12 επιδρά στη γρήγορη διαίρεση των κυττάρων (αυξητικός παράγοντας). Ανεπάρκεια της προκαλεί πεπτικές δυσλειτουργίες και ένα είδος αναιµίας που χαρακτηρίζεται από µεγάλα και ανώριµα ερυθροκύτταρα (µεγαλοβλαστική αναιµία). 12

13 Ανεπάρκεια της προκύπτει όταν: Το διαιτολόγιο είναι περιορισµένο (υπερήλικες). Υπάρχει αυξηµένη ανάγκη RBC (έγκυες γυναίκες, πρόωρα µωρά, αθλητές;). Υπάρχει µειωµένη απορρόφηση εξαιτίας γαστρεντερικών ανωµαλιών. Γίνεται χρήση αντιεπιληπτικών και αντισυλληπτικών χαπιών. Γίνεται υπερβολική χρήση αλκοόλ ΣH 400 µg. Ωµά πράσινα φυλλώδη λαχανικά, µπανάνες πορτοκάλια, συκώτι, δηµητριακά ολικής αλέσεως. Καταστρέφεται εύκολα από τη θερµότητα αλλά και την υπερβολική έκθεση στο φως. Τοξικότητα από υπερβολική πρόσληψη δεν έχει αναφερθεί. Επειδή οι λειτουργίες του φολικού οξέος συνδέονται άµεσα µε αυτές της βιταµίνης Β12, απαιτούνται αρκετά διαγνωστικά τεστ για να διαχωριστεί η µία µορφή από την άλλη. Συνήθως η έλλειψη φολικού οξέος συνοδεύεται και από χάσιµο βάρους ενώ στην έλλειψη βιταµίνης Β12 το σωµατικό βάρος δεν µεταβάλλεται. Κυανοκοµπαλίνη (Β12) Μίγµα συναφών ενώσεων οι οποίες περιέχουν στο µόριο τους το ανόργανο στοιχείο κοβάλτιο και µία κυανοµάδα. Αντέχει στις υψηλές θερµοκρασίες και είναι σταθερή σε διαλύµατα µε ph 4-6. Μικρές απώλειες στο παστεριωµένο γάλα και µεγαλύτερες στο γάλα µακράς διαρκείας (0-30%). Συνεισφέρει στον καταβολισµό των λιπαρών οξέων µε µονό αριθµό στην αλυσίδα τους και προάγει την αναγωγή της γλουταθειόνης. Βοηθάει το φολικό οξύ στη διαίρεση των κυττάρων στο µυελό των οστών αι η ανεπάρκεια της προκαλεί αναιµία παρόµοια µε αυτή της έλλειψης φολικού οξέος. Προκαλεί φθορά των νεύρων. Χορήγηση φολικού οξέος αποκαθιστά τα συµπτώµατα της αναιµίας αλλά παραµένουν τα νευρολογικά προβλήµατα. Κακοήθης αναιµία λόγω έλλειψης µίας γλυκοπρωτείνης που εκκρίνεται από το στoµάχι και δεσµεύει την Β12 και την µεταφέρει στον ειλεό του λεπτού εντέρου. Αποδέσµευση µε την παρουσία ασβεστίου και απορρόφηση από το έντερο. εν βρίσκεται στα φυτικά προϊόντα µε αποτέλεσµα να παρουσιάζεται έλλειψη αυτής της βιταµίνης σε χορτοφάγους (92% κάτω από τα 200 pg/ml). Μπορεί και αποθηκεύεται αποτελεσµατικότερα από τις άλλες υδατοδιαλυτές βιταµίνες µε αποτέλεσµα τα συµπτώµατα ανεπάρκειας στους χορτοφάγους να καθυστερούν να εµφανιστούν (ίσως και πέντε χρόνια) Ανόργανα στοιχεία Απαραίτητες ουσίες που παίζουν σηµαντικό ρόλο στη φυσιολογική ανάπτυξη, υγεία, πρόληψη και θεραπεία ασθενειών. 15 από αυτά θεωρούνται απαραίτητα και πρέπει να προσλαµβάνονται από τις τροφές. Ιχνοστοιχεία (σίδηρος, φθόριο, ψευδάργυρος, χαλκός, ιώδιο, µαγγάνιο, χρώµιο, κοβάλτιο). Μακροστοιχεία (ασβέστιο, φώσφορος, θείο, κάλιο, νάτριο, χλώριο, µαγνήσιο). Η περιεκτικότητα στο σώµα και η ηµερήσια απαίτηση είναι µεγαλύτερη από τα ιχνοστοιχεία. 13

14 Κύριες λειτουργίες 1. Συστατικά δοντιών σκελετού (ασβέστιο, φώσφορος, µαγνήσιο). 2. Σύνθεση εξωκυττάριων υγρών (νάτριο, χλώριο) και ενδκυττάριων υγρών (κάλιο, µαγνήσιο, φώσφορος). 3. Αποτελούν την προσθετική οµάδα σε ένζυµα και πρωτεΐνες (σίδηρος, φώσφορος). Ασβέστιο-Φώσφορος 99% του ασβεστίου και 80% του φωσφόρου βρίσκονται στα οστά. Αναλογία µεταξύ Ca:P είναι 2:1. Χρησιµότητα των οστών για τα δύο αυτά ανόργανα στοιχεία είναι η αυξηµένη ανθεκτική ικανότητα των οστών και η αποθήκη για µετέπειτα χρήσεις. Ισοζύγιο Ασβεστίου ιατροφή και οστά αποτελούν δύο δικλίδες για την διατήρηση της οµοιοστασίας του ασβεστίου στο αίµα (10 mg/ml) >9.2 mg/ml-παραθυροειδής ορµόνη- κινητοποίηση ασβεστίου από τα οστά >11.0 mg/ml-καλσιτονίνη καλσιτονίνη- αποθήκευση ασβεστίου στα οστά Ιχνοστοιχεία Ουσίες οι οποίες χρειάζονται σε πολύ µικρές ποσότητες 9 απαραίτητα ιχνοστοιχεία Η σηµαντική έλλειψη είναι πολύ σπάνια Υπάρχει αλληλεπίδραση µεταξύ των ιχνοστοιχείων Η περιεκτικότητα των τροφών σε ιχνοστοιχεία επηρεάζεται από την περιεκτικότητα του εδάφους Η απορρόφηση των ιχνοστοιχείων από ζωικές πηγές είναι καλύτερη Χαλκός Η Η περιεκτικότητα του σώµατος σε χαλκό είναι mg και πολύ µικρότερη συγκριτικά µε αυτή του σιδήρου και του ψευδαργύρου Η Η περιεκτικότητα του χαλκού στο σώµα είναι οµοιοστατικά ρυθµισµένη Η Η αποθήκευση στην περίπτωση της αυξηµένης πρόσληψης είναι µικρή Ανεπάρκεια Μπορεί να προσδιοριστεί από τα χαµηλά επίπεδα του χαλκού και της χαλκοπλασµίνης Συµπτώµατα: ουδετεροπενία, εκφυλισµός των αγγείων (έλλειψη ελαστίνης και κολλαγόνου), αποχρωµατισµός του δέρµατος, σγουρά µαλλιά (kinky hair) Η ανεπάρκεια µπορεί να αντιστραφεί µε την πρόσληψη χαπιών χαµηλής περιεκτικότητας (µέχρι 2 mg ανά χάπι) 14

15 Ασθένεια του Menke s Χαρακτηριστική περίπτωση ανεπάρκειας χαλκού σε µεγάλο βαθµό Παρουσιάζει όλα τα συµπτώµατα της ανεπάρκειας εκτός από αυτά της αναιµίας/ουδετεροπενίας Η διάγνωση γίνεται στη βρεφική ηλικία και έχει σχέση µε τη χαµηλή απορρόφηση χαλκού από την τροφή αλλά και την απόρριψη του ήπατος να δεχτεί χαλκό όταν αυτός δίνεται µε ένεση Θάνατος µέχρι την ηλικία των 3 ετών Ασθένεια του Wilson Ασθένεια η οποία χαρακτηρίζεται από την αυξηµένη συγκέντρωση χαλκού Η ασθένεια εκδηλώνεται εξαιτίας µεταλλάξεων στο γονίδιο το οποίο κωδικοποιεί την ΑΤΡαση του Wilson Η αυξηµένη συγκέντρωση χαλκού δεν εµφανίζεται µέχρι τα τέλη της εφηβείας Η ανικανότητα του ήπατος να παράγει χαλκοπλασµίνη µπορεί να είναι η αιτία αυτού του προβλήµατος (µη-µεταφορά µεταφορά της περίσσειας ποσότητας χαλκού προς τη χολή για απέκκριση) Όταν τα προβλήµατα τοξικότητας δεν έχουν αναπτυχθεί σε µεγάλο βαθµό, η ασθένεια µπορεί να αντιµετωπιστεί µε χηλικούς παράγοντες (chelating agents) και να αυξηθεί το προσδόκιµο της ζωής Chelation Therapy Αλληλεπίδραση µετάλλων για το σχηµατισµό δακτυλίων µεταλλικών ιόντων Κριτήρια επιλογής µετάλλων ως παράγοντες αποτοξίνωσης 1. ηµιουργία σταθερής ένωσης µε το µεταλλικό ιόν έτσι ώστε να µπορεί να αποµακρυνθεί 2. Ο παράγοντας πρέπει να έχει λιποφιλικές ιδιότητες για να µπορεί να εισέρχεται σο κύτταρο ενώ η ένωση θα πρέπει να είναι υδροφιλική για να µπορεί να αυξάνεται ο ρυθµός απέκκρισης της 3. Η ένωση δεν πρέπει να µεταβολίζεται από τον οργανισµό (αποµάκρυνση διαµέσου των ούρων) 4. Ο παράγοντας δεν πρέπει να µεταβολίζεται 15

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΠΡΩΤΕΙΝΗ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΠΡΩΤΕΙΝΗ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C. MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΠΡΩΤΕΙΝΗ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Η πρωτεΐνη αποτελεί πηγή των απαραίτητων αμινοξέων και του αζώτου

Διαβάστε περισσότερα

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΑΝΟΡΓΑΝΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΑΝΟΡΓΑΝΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C. MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΑΝΟΡΓΑΝΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Ανόργανα στοιχεία Απαραίτητες ουσίες που παίζουν σημαντικό

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ - ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ. Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ - ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ. Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ - ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ οι χημικές αντιδράσεις που συμβαίνουν στον οργανισμό για την παραγωγή ενέργειας και τη διατήρηση της ζωής αναβολισμός

Διαβάστε περισσότερα

Λιποδιαλυτές: Βιταμίνη Α (ρετινόλη, καροτινοειδή) Επιδρά στην όραση & το δέρμα. Αποθηκεύεται στο συκώτι μας.

Λιποδιαλυτές: Βιταμίνη Α (ρετινόλη, καροτινοειδή) Επιδρά στην όραση & το δέρμα. Αποθηκεύεται στο συκώτι μας. Είναι οργανικές ενώσεις απαραίτητες για την λειτουργία του οργανισμού μας, που είτε δεν μπορεί να τις συνθέσει μόνος του, είτε τις συνθέτει αλλα σε μικρότερες από τις αναγκαίες ποσότητες. Ταξινομούνται

Διαβάστε περισσότερα

Γράφει: Εύα Ζιώζιου, Διατροφολόγος - Διαιτολόγος - Επιστήμων Τροφίμων ΑΥΓΟ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ

Γράφει: Εύα Ζιώζιου, Διατροφολόγος - Διαιτολόγος - Επιστήμων Τροφίμων ΑΥΓΟ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ ΑΥΓΟ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ Εδώ και χρόνια υπάρχει ένας βομβαρδισμός από πληροφορίες οτι το αυγό, που είναι πλούσιο σε χοληστερόλη, μπορεί να αυξήσει τα επίπεδα χοληστερόλης στο αίμα, τον κίνδυνο δημιουργίας αρτηριοσκλήρωσης

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΕΙΑ

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΕΙΑ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΕΙΑ ΕΦΗΒΕΙΑ- ΑΝΑΓΚΕΣ v Επιτάχυνση ρυθμού ανάπτυξης v Ωρίμανση και αύξηση ιστών v Αποκτά το 20% του ύψους και το 50% του βάρους του ενήλικα, ενώ οι μύες, ο όγκος του αίματος και γενικά

Διαβάστε περισσότερα

Βιταµίνες και Φυτοχηµικά

Βιταµίνες και Φυτοχηµικά Βιταµίνες και Φυτοχηµικά Βιταµίνες: γενικά Οργανικές ενώσεις Απαιτούνται σε µικρές ποσότητες Λειτουργούν σαν ρυθµιστές--επιτρέπουν την εξέλιξη των µεταβολικών διαδικασιών εν παρέχουν ενέργεια Υπερβολική

Διαβάστε περισσότερα

Ποια η χρησιμότητα των πρωτεϊνών;

Ποια η χρησιμότητα των πρωτεϊνών; ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ Τι είναι οι πρωτεϊνες; Η ονομασία πρωτεϊνες προέρχεται από το ρήμα πρωτεύω και σημαίνει την εξαιρετική σημασία που έχουν οι πρωτεϊνες για την υγεία του ανθρώπινου σώματος. Από την εποχή των Ολυμπιακών

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΥΤΕΡΟ ΘΡΕΠΤΙΚΑ ΚΑΙ ΑΝΟΡΓΑΝΑ ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΥΤΕΡΟ ΘΡΕΠΤΙΚΑ ΚΑΙ ΑΝΟΡΓΑΝΑ ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΥΤΕΡΟ ΘΡΕΠΤΙΚΑ ΚΑΙ ΑΝΟΡΓΑΝΑ ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ Θρεπτικά Συστατικά Η ποιοτική διαφορά µεταξύ των τροφών, έγκειται στη περιεκτικότητα τους σε Θρεπτικά Συστατικά. Για να καταλάβει κανείς, αρκεί να συνειδητοποιήσει

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ (PROJEKT) Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ. 1o ΕΠΑΛ ΤΥΡΝΑΒΟΥ ΣΧ. ΕΤΟΣ 2014-2015 ΤΜΗΜΑ Α1 ΘΕΜΑ :

ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ (PROJEKT) Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ. 1o ΕΠΑΛ ΤΥΡΝΑΒΟΥ ΣΧ. ΕΤΟΣ 2014-2015 ΤΜΗΜΑ Α1 ΘΕΜΑ : 1o ΕΠΑΛ ΤΥΡΝΑΒΟΥ ΣΧ. ΕΤΟΣ 2014-2015 ΤΜΗΜΑ Α1 ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ (PROJEKT) ΘΕΜΑ : ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ Υπευθυνος καθηγητης Οικονοµου Ιωαννης ΤΜΗΜΑ : Α1 Γκατζή Κατερίνα Αντάρη

Διαβάστε περισσότερα

ρ. Αλεξάνδρα Μαρία Μιχαηλίδου Επίκ. Καθηγήτρια Επιστήµης Τροφίµων & ιατροφής Τοµέας Επιστήµης και Τεχνολογίας Τροφίµων Γεωπονική Σχολή Αριστοτέλειο

ρ. Αλεξάνδρα Μαρία Μιχαηλίδου Επίκ. Καθηγήτρια Επιστήµης Τροφίµων & ιατροφής Τοµέας Επιστήµης και Τεχνολογίας Τροφίµων Γεωπονική Σχολή Αριστοτέλειο ρ. Αλεξάνδρα Μαρία Μιχαηλίδου Επίκ. Καθηγήτρια Επιστήµης Τροφίµων & ιατροφής Τοµέας Επιστήµης και Τεχνολογίας Τροφίµων Γεωπονική Σχολή Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης Συµβολή του γάλακτος και των

Διαβάστε περισσότερα

BITAMINEΣ Ένας σημαντικός σταθμός στη διαιτολογία ήταν η ανακάλυψη, στις πρώτες δεκαετίες του εικοστού αιώνα, των βιταμινών και του σημαντικού ρόλου

BITAMINEΣ Ένας σημαντικός σταθμός στη διαιτολογία ήταν η ανακάλυψη, στις πρώτες δεκαετίες του εικοστού αιώνα, των βιταμινών και του σημαντικού ρόλου BITAMINEΣ Ένας σημαντικός σταθμός στη διαιτολογία ήταν η ανακάλυψη, στις πρώτες δεκαετίες του εικοστού αιώνα, των βιταμινών και του σημαντικού ρόλου αυτών στον οργανισμό. Οι βιταμίνες κατατάσσονται στην

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΝΟΥ Τόσο η εμπειρία όσο και τα επιστημονικά δεδομένα συνεχώς επιβεβαιώνουν την άποψη ότι η

ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΝΟΥ Τόσο η εμπειρία όσο και τα επιστημονικά δεδομένα συνεχώς επιβεβαιώνουν την άποψη ότι η ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΝΟΥ Τόσο η εμπειρία όσο και τα επιστημονικά δεδομένα συνεχώς επιβεβαιώνουν την άποψη ότι η διατροφή σχετίζεται άμεσα ή έμμεσα με την εμφάνιση ή/και

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ - Vidaylin 50 + ΕΠΙΚΑΛΥΜΜΕΝΑ ΠΟΛΥΒΙΤΑΜΙΝΟΥΧΑ ΔΙΣΚΙΑ με GINSENG & GINGKO BILOBA

ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ - Vidaylin 50 + ΕΠΙΚΑΛΥΜΜΕΝΑ ΠΟΛΥΒΙΤΑΜΙΝΟΥΧΑ ΔΙΣΚΙΑ με GINSENG & GINGKO BILOBA ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ - Vidaylin 50 + ΕΠΙΚΑΛΥΜΜΕΝΑ ΠΟΛΥΒΙΤΑΜΙΝΟΥΧΑ ΔΙΣΚΙΑ με GINSENG & GINGKO BILOBA Χωρίς Ζάχαρη, Γλουτένη, Λακτόζη. Απαλλαγμένο από Τεχνητές Γεύσεις κaι Συντηρητικά Σωματική & Πνευματική

Διαβάστε περισσότερα

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C. MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Βιταμίνες Οι βιταμίνες περιλαμβάνουν 13 διαφορετικά οργανικά μόρια

Διαβάστε περισσότερα

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΛΙΠΗ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΛΙΠΗ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C. MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΛΙΠΗ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Τα λίπη αποτελούν μια συμπυκνωμένη πηγή ενέργειας Ενεργούν σαν διαλύτες

Διαβάστε περισσότερα

Αλληλεπιδράσεις θρεπτικών συστατικών των τροφίμων

Αλληλεπιδράσεις θρεπτικών συστατικών των τροφίμων Αλληλεπιδράσεις θρεπτικών συστατικών των τροφίμων Τα τρόφιμα είναι σύνθετοι συνδυασμοί που προέρχονται από πολλές πηγες. Όλα τα τρόφιμα έχουν τη δυνατότητα αλλεπίδρασης (χημικής) σε διαφορετικό βαθμό.

Διαβάστε περισσότερα

Γράφει: Εύα Ζιώζιου, Διατροφολόγος - Διαιτολόγος - Επιστήμων Τροφίμων

Γράφει: Εύα Ζιώζιου, Διατροφολόγος - Διαιτολόγος - Επιστήμων Τροφίμων ΑΣΒΕΣΤΙΟ Πρόκειται για ένα μακρομέταλλο ή μακροστοιχείο ή μακροορυκτό ή ανόργανο στοιχείο. Αντιπροσωπεύει το 2% του σωματικού βάρους. Το 99% του ασβεστίου βρίσκεται στα οστά και τα δόντια. Το υπόλοιπο

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές ενεργειακές απώλειες κατά την εφηβεία Ανάπτυξη Τυπικές ηµερήσιες δραστηριότητες Ιδιαίτερες δραστηριότητες για το συγκεκριµένο άθληµα.

Βασικές ενεργειακές απώλειες κατά την εφηβεία Ανάπτυξη Τυπικές ηµερήσιες δραστηριότητες Ιδιαίτερες δραστηριότητες για το συγκεκριµένο άθληµα. ιατροφή στην εφηβεία και άθληση-ενεργειακή ισορροπία και πρόσληψη Ηµεροµηνία δηµοσίευσης: 17 Φεβρουαρίου 2003 Τα διαιτολόγιο ενός νεαρού αθλητή θα πρέπει αρχικά να είναι επαρκές σε θερµίδες αλλά και σε

Διαβάστε περισσότερα

Θέλετε να «κόψετε» το κρέας;

Θέλετε να «κόψετε» το κρέας; > της Νεκταρίας Καρακώστα Θέλετε να «κόψετε» το κρέας; Για λόγους οικονομικούς, ηθικούς, θρησκευτικούς, λόγους υγείας και περιβαλλοντικούς, χιλιάδες καταναλωτές αναζητούν τρόπους και λύσεις σε μια προσπάθεια

Διαβάστε περισσότερα

Φαμίσης Κωνσταντίνος Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα

Φαμίσης Κωνσταντίνος Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΙΣΗΣ ΜΚ 0501, Διάλεξη 13η Η ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΩΝ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΙΣΤΩΝ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Φαμίσης Κωνσταντίνος Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

Β. ΚΑΜΙΝΕΛΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα).

Β. ΚΑΜΙΝΕΛΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα). ΒΙΟΛΟΓΙΑ Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα). Είδη οργανισμών Υπάρχουν δύο είδη οργανισμών: 1. Οι μονοκύτταροι, που ονομάζονται μικροοργανισμοί

Διαβάστε περισσότερα

Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3

Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3 Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3 Για χρόνια, οι καταναλωτές µαθαίνουν για τα οφέλη της µείωσης των καρδιαγγειακών παθήσεων µε τη λήψη ωµέγα-3 λιπαρών οξέων. Αυτή η άποψη έχει επικρατήσει,

Διαβάστε περισσότερα

Η φαινυλκετονουρία,γνωστή και ως PKU έχει αναγνωριστει για πρώτη φορά από τον γιατρό Asbjørn Følling στη Νορβηγία το 1934. Η φαινυλκετονουρία (PKU)

Η φαινυλκετονουρία,γνωστή και ως PKU έχει αναγνωριστει για πρώτη φορά από τον γιατρό Asbjørn Følling στη Νορβηγία το 1934. Η φαινυλκετονουρία (PKU) Η φαινυλκετονουρία,γνωστή και ως PKU έχει αναγνωριστει για πρώτη φορά από τον γιατρό Asbjørn Følling στη Νορβηγία το 1934. Η φαινυλκετονουρία (PKU) μπορεί να ορισθεί ως μια σπάνια μεταβολική διαταραχή

Διαβάστε περισσότερα

ΣΠΟΡΟΙ ωφέλιμοι για την ΥΓΕΙΑ ΜΑΣ

ΣΠΟΡΟΙ ωφέλιμοι για την ΥΓΕΙΑ ΜΑΣ ΣΠΟΡΟΙ ωφέλιμοι για την ΥΓΕΙΑ ΜΑΣ ΣΟΥΣΑΜΙ Το σουσάμι αποτελεί φυτικής προέλευσης τρόφιμο, που περιέχει υψηλής βιολογικής αξίας φυτικές πρωτεΐνες. Είναι πλούσιο σε αμινοξέα όπως η μεθειονίνη, η τρυπτοφάνη,

Διαβάστε περισσότερα

Βιταμίνες/ Συμπληρώματα Διατροφής

Βιταμίνες/ Συμπληρώματα Διατροφής Βιταμίνες/ Συμπληρώματα Διατροφής e-catalogue 2012 Βιταμίνες Μέταλλα & Ιχνοστοιχεία Αμινοξέα & Πρωτεΐνες Απαραίτητα Λιπαρά Οξέα Πεπτικά/Προβιοτικά Βοηθήματα Βιταμίνες Οι βιταμίνες είναι απαραίτητες για

Διαβάστε περισσότερα

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Αποφλοίωση και καθαρισμός Πολλά φυτικά προϊόντα π.χ, μήλα, πατάτες χρειάζονται αποφλοίωση ή καθαρισμό μερικών τμημάτων τους πριν από την κατεργασία.

Διαβάστε περισσότερα

Ισορροπημένη διατροφή. της αναλογίας της μέσης προς τους. Κλασσική Πυραμίδα τροφών. Πυραμίδες Τροφών. Κατανομή λίπους και χρόνιες παθήσεις

Ισορροπημένη διατροφή. της αναλογίας της μέσης προς τους. Κλασσική Πυραμίδα τροφών. Πυραμίδες Τροφών. Κατανομή λίπους και χρόνιες παθήσεις Άσκηση και διατροφή στην πρόληψη και αντιμετώπιση ασθενειών Ισορροπημένη διατροφή Κατανομή λίπους και χρόνιες παθήσεις Ο τρόπος εναπόθεσης του σωματικού λίπους έχει αποδειχτεί τελευταία πως αποτελεί ένα

Διαβάστε περισσότερα

Ελεύθερες ρίζες και αντιοξειδωτικά

Ελεύθερες ρίζες και αντιοξειδωτικά Ελεύθερες ρίζες και αντιοξειδωτικά Κατά τη διάρκεια των φυσιολογικών ανθρώπινων διεργασιών παραγωγή ενέργειας, αποτοξίνωση από τοξικές ουσίες και ανοσολογική απόκριση, παράγονται από τον οργανισµό ελεύθερες

Διαβάστε περισσότερα

Ανθρώπινο σώμα: 1200 gr Ca. 99% στα οστά και τα δόντια Το υπόλοιπο βρίσκεται στους ιστούς

Ανθρώπινο σώμα: 1200 gr Ca. 99% στα οστά και τα δόντια Το υπόλοιπο βρίσκεται στους ιστούς ΡΥΘΜΙΣΗ ΑΣΒΕΣΤΙΟΥ Ανθρώπινο σώμα: 1200 gr Ca 99% στα οστά και τα δόντια Το υπόλοιπο βρίσκεται στους ιστούς ΡΟΛΟΣ ΕΞΩΚΥΤΤΑΡΙΟΥ Ca ++ Μυϊκή συστολή Συναπτική διαβίβαση Συσσώρευση αιμοπεταλίων Πήξη του αίματος

Διαβάστε περισσότερα

ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΛΙΠΗ

ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΛΙΠΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Η καλή διατροφή είναι σημαντική για μια καλή υγεία. Μια υγιεινή διατροφή, ποικιλόμορφη, μπορεί να βοηθήσει στην διατήρηση ενός υγιούς βάρους, να προωθήσει την γενική μακροζωία και να

Διαβάστε περισσότερα

Είδη Γιαουρτιού. Ανάλογα με την παρασκευή του διακρίνεται σε: Κανονικό : Παράγεται με όλα του τα συστατικά

Είδη Γιαουρτιού. Ανάλογα με την παρασκευή του διακρίνεται σε: Κανονικό : Παράγεται με όλα του τα συστατικά ΓΕΝΙΚΑ Το γιαούρτι προέρχεται από το αγελαδινό, κατσικίσιο ή πρόβειο γάλα, το οποίο βράζεται και αργότερα, όταν η θερμοκρασία του κατέβει στους 40 50 ο C προστίθεται η μαγιά και αφήνεται να πήξει. Αποτελεί

Διαβάστε περισσότερα

Για τον άνθρωπο π.χ. το 85% περίπου των στερεών συστατικών του σώματός του αποτελείται από πρωτεΐνες. Έτσι οι πρωτεΐνες της τροφής χρησιμοποιούνται :

Για τον άνθρωπο π.χ. το 85% περίπου των στερεών συστατικών του σώματός του αποτελείται από πρωτεΐνες. Έτσι οι πρωτεΐνες της τροφής χρησιμοποιούνται : PΟΛΟΣ ΤΩΝ ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Oι πρωτεΐνες είναι τάξη θρεπτικών υλών με ιδιαίτερη σημασία για τους ζωντανούς οργανισμούς, γιατί αποτελούν την κύρια δομική ύλη τους. Περιεκτηκότητα μερικών τροφίμων σε

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ

ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ 1 Τα χημικά συστατικά των τροφίμων που μας κρατάνε ζωντανούς και υγιείς και μας εξασφαλίζουν την απαραίτητη ενέργεια για τις εργασίες μας ονομάζονται: Θρεπτικά Συστατικά Οργανικά

Διαβάστε περισσότερα

Πόλλυ Μιχαηλίδου Κλινική Διαιτολόγος Γενικό Νοσοκοµείο Λευκωσίας, Κύπρος. 9 ο Πανελλήννιο Συνέδριο Αθηροσκλήρωσης 28 Φεβρουαρίου 2012 Θεσσαλονίκη

Πόλλυ Μιχαηλίδου Κλινική Διαιτολόγος Γενικό Νοσοκοµείο Λευκωσίας, Κύπρος. 9 ο Πανελλήννιο Συνέδριο Αθηροσκλήρωσης 28 Φεβρουαρίου 2012 Θεσσαλονίκη Πόλλυ Μιχαηλίδου Κλινική Διαιτολόγος Γενικό Νοσοκοµείο Λευκωσίας, Κύπρος 9 ο Πανελλήννιο Συνέδριο Αθηροσκλήρωσης 28 Φεβρουαρίου 2012 Θεσσαλονίκη «Το κόκκινο κρασί κάνει καλό στην καρδιά» «ΓΑΛΛΙΚΟ ΠΑΡΑΔΟΞΟ»

Διαβάστε περισσότερα

Η ΓΥΡΗ ΤΙ EIΝΑΙ H ΓΥΡΗ. Ηγύρη αποτελεί το αρσενικό αναπαραγωγικό κύτταρο των φυτών. Δήμου Μαρία Γεωπόνος Msc

Η ΓΥΡΗ ΤΙ EIΝΑΙ H ΓΥΡΗ. Ηγύρη αποτελεί το αρσενικό αναπαραγωγικό κύτταρο των φυτών. Δήμου Μαρία Γεωπόνος Msc Η ΓΥΡΗ Δήμου Μαρία Γεωπόνος Msc ΤΙ EIΝΑΙ H ΓΥΡΗ Ηγύρη αποτελεί το αρσενικό αναπαραγωγικό κύτταρο των φυτών 1 H ΣΥΛΛΟΓΗ ΤΗΣ ΓΥΡΗΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΜΕΛΙΣΣΕΣ ΣΥΛΛΟΓΗ ΤΗΣ ΓΥΡΗΣ σε κηρήθρες με γυρεοπαγίδες εποχή συλλογής

Διαβάστε περισσότερα

Πώς να μην χάσετε στην θάλασσα ότι με κόπο κερδίσατε στην πισίνα: συμπληρώματα διατροφής και άλλα «κόλπα» Γιώργος Σακκάς PhD

Πώς να μην χάσετε στην θάλασσα ότι με κόπο κερδίσατε στην πισίνα: συμπληρώματα διατροφής και άλλα «κόλπα» Γιώργος Σακκάς PhD Πώς να μην χάσετε στην θάλασσα ότι με κόπο κερδίσατε στην πισίνα: συμπληρώματα διατροφής και άλλα «κόλπα» Γιώργος Σακκάς PhD ΤΕΦΑΑ - Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Σήμερα θα μιλήσουμε για τα εξής θέματα: Τι κερδίζουμε

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφή & εγκυμοσύνη. Νικ. Α. Βιτωράτος, MD Β Μαιευτική-Γυναικολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Δ/ντής: Καθηγητής Γ.Κ.

Διατροφή & εγκυμοσύνη. Νικ. Α. Βιτωράτος, MD Β Μαιευτική-Γυναικολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Δ/ντής: Καθηγητής Γ.Κ. Διατροφή & εγκυμοσύνη Νικ. Α. Βιτωράτος, MD Β Μαιευτική-Γυναικολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Δ/ντής: Καθηγητής Γ.Κ. Κρεατσάς Κύρια χαρακτηριστικά της διατροφής Η διατροφή στη διάρκεια της εγκυμοσύνης

Διαβάστε περισσότερα

2. Ποιον θεωρείτε ιδανικότερο αριθμό γευμάτων στη διάρκεια της ημέρας; 3 (2 μεγάλα και 1 μικρό) 4 (2 μεγάλα και 2 μικρά) 5 (3 μεγάλα και 2 μικρά)

2. Ποιον θεωρείτε ιδανικότερο αριθμό γευμάτων στη διάρκεια της ημέρας; 3 (2 μεγάλα και 1 μικρό) 4 (2 μεγάλα και 2 μικρά) 5 (3 μεγάλα και 2 μικρά) 1. Ποιον θεωρείτε καλύτερο τρόπο, ώστε ένας αθλητής μειώσει το βάρος του; Να κάνει πιο έντονη προπόνηση Να κάνει περισσότερα μικρά γεύματα 2. Ποιον θεωρείτε ιδανικότερο αριθμό γευμάτων στη διάρκεια της

Διαβάστε περισσότερα

Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή;

Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή; Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή; Στις αρχές της δεκαετίας του 1950 ξεκίνησε μία μεγάλη έρευνα, γνωστή ως η μελέτη των 7 χωρών, όπου μελετήθηκαν οι διατροφικές συνήθειες ανθρώπων από τις εξής

Διαβάστε περισσότερα

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΑΝΑΙΜΙΕΣ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΑΝΑΙΜΙΕΣ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C. MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΑΝΑΙΜΙΕΣ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Αναιμία Γενετική αιτιολογία (ελαττωματικό γονίδιο για την δημιουργία

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία Βιολογίας 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ

Εργασία Βιολογίας 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ Εργασία Βιολογίας Καθηγητής: Πιτσιλαδής Β. Μαθητής: Μ. Νεκτάριος Τάξη: Β'2 Υλικό: Κεφάλαιο 3 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ Την ενέργεια και τα υλικά που οι οργανισμοί εξασφαλίζουν από το περιβάλλον

Διαβάστε περισσότερα

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΥΠΕΡΤΑΣΗ-ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΥΠΕΡΤΑΣΗ-ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C. MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΥΠΕΡΤΑΣΗ-ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Αποτελέσματα ερευνών έχουν δείξει πως η μείωση της πρόσληψης

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. Τσολάκης Κωνσταντίνος Φοιτητής νοσηλευτικής ΑΜ. ΝΣ. 7194

ΘΕΜΑ: ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. Τσολάκης Κωνσταντίνος Φοιτητής νοσηλευτικής ΑΜ. ΝΣ. 7194 Τ.Ε.Ι. ΛΑΡΙΣΑΣ ΣΧΟΛΗ: Σ.Ε.Υ.Π. ΤΜΗΜΑ: ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΘΗΜΑ: ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ-Ι ΡΥΜΑΤΑ ΕΙΣΗΓΗΤΡΙΑ : Κυπαρίση Γεωργία ΘΕΜΑ: ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ Τσολάκης Κωνσταντίνος Φοιτητής νοσηλευτικής ΑΜ. ΝΣ. 7194 ΛΑΡΙΣΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΔΙΑΙΤΟΛΟΓΩΝ ΚΥΠΡΟΥ

ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΔΙΑΙΤΟΛΟΓΩΝ ΚΥΠΡΟΥ Παγκύπρια Μέρα Διατροφής 10-5-2009 Ποικιλία - Μέτρο Ισορροπία στην Διατροφή Η Παγκύπρια μέρα Διατροφής που γιορτάζεται κάθε χρόνο στις 10/5 (από το 2008) φέτος είναι αφιερωμένη στις βασικές αρχές της διατροφής

Διαβάστε περισσότερα

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΔΙΑΒΗΤΗΣ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΔΙΑΒΗΤΗΣ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C. MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Στόχοι για την αντιμετώπιση του Γνώση Δεξιότητες Πηγές Υποστήριξη

Διαβάστε περισσότερα

Άρθρο 11α. Διαθρεπτική Επισήμανση (1)

Άρθρο 11α. Διαθρεπτική Επισήμανση (1) Άρθρο 11α Διαθρεπτική Επισήμανση (1) 1. α) Το παρόν άρθρο αφορά στην διαθρεπτική επισήμανση των τροφίμων που προορίζονται να διατεθούν ως έχουν στον τελικό καταναλωτή. Εφαρμόζεται, επίσης, σε τρόφιμα που

Διαβάστε περισσότερα

Ένας από τους δομικούς λίθους της ποιοτικής προπόνησης είναι η καλή διατροφή. Κάθε κολυμβητής και κάθε γονέας κολυμβητή πρέπει να γνωρίζει ότι:

Ένας από τους δομικούς λίθους της ποιοτικής προπόνησης είναι η καλή διατροφή. Κάθε κολυμβητής και κάθε γονέας κολυμβητή πρέπει να γνωρίζει ότι: ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ Στο τμήμα αυτό θα παρατεθεί σειρά άρθρων που αφορούν τη διατροφή των κολυμβητών. Τα άρθρα αυτά προέρχονται από έγκυρες πηγές, οι οποίες και αναφέρονται. ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΓΙΑ ΚΟΛΥΜΒΗΤΕΣ Από την

Διαβάστε περισσότερα

(dietary fiber, nonnutritive fiber)

(dietary fiber, nonnutritive fiber) KΥΤΤΑΡΙΝΗ - ΦΥΤΙΚΕΣ ΙΝΕΣ Στα τρόφιμα, παράλληλα με τους υδατάνθρακες που πέπτονται στον ανθρώπινο οργανισμό (δηλαδή που υδρολύονται, απορροφώνται και μεταβολίζονται κατά τα γνωστά), υπάρχουν και υδατάνθρακες

Διαβάστε περισσότερα

PΟΛΟΣ ΤΩΝ ΛΙΠΑΡΩΝ ΥΛΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ H βιολογική σημασία των λιποειδών είναι μεγάλη : Eίναι δομικές μονάδες των μεμβρανών και συμμετέχουν στις

PΟΛΟΣ ΤΩΝ ΛΙΠΑΡΩΝ ΥΛΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ H βιολογική σημασία των λιποειδών είναι μεγάλη : Eίναι δομικές μονάδες των μεμβρανών και συμμετέχουν στις PΟΛΟΣ ΤΩΝ ΛΙΠΑΡΩΝ ΥΛΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ H βιολογική σημασία των λιποειδών είναι μεγάλη : Eίναι δομικές μονάδες των μεμβρανών και συμμετέχουν στις διάφορες διεργασίες που γίνονται μέσω των μεμβρανών. Eίναι

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΑΤΟΦΗ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ. Μαθητές: Τάτσιου Ελενη,ΖάχουΚατερίνα,Κοκκινίδου Αθανασία,Καρπόζηλος Κωνσταντίνος. Καθηγητής: κ. Παπαμήτσος

Η ΔΙΑΤΟΦΗ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ. Μαθητές: Τάτσιου Ελενη,ΖάχουΚατερίνα,Κοκκινίδου Αθανασία,Καρπόζηλος Κωνσταντίνος. Καθηγητής: κ. Παπαμήτσος Η ΔΙΑΤΟΦΗ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ Μαθητές: Τάτσιου Ελενη,ΖάχουΚατερίνα,Κοκκινίδου Αθανασία,Καρπόζηλος Κωνσταντίνος Καθηγητής: κ. Παπαμήτσος ΔΙΑΤΡΟΦH Η διατροφή στην ζωή του ανθρώπου παίζει τον μεγαλύτερο ρόλο. Για

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΠΑΡΑΘΥΡΕΟΕΙΔΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ ΚΑΙ Η ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΑΣΒΕΣΤΙΟΥ

ΟΙ ΠΑΡΑΘΥΡΕΟΕΙΔΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ ΚΑΙ Η ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΑΣΒΕΣΤΙΟΥ ΟΙ ΠΑΡΑΘΥΡΕΟΕΙΔΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ ΚΑΙ Η ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΑΣΒΕΣΤΙΟΥ ΔΗΜΗΤΡΗΣ Ε. ΚΟΥΤΣΟΝΙΚΟΛΑΣ ΑΝΑΠΛΗΡΩΤΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ(ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΠΑΙΔΩΝ) ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Α.Π.Θ ΟΙ ΠΑΡΑΘΥΡΕΟΕΙΔΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ ΑΝΑΤΟΜΙΚΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΛΟΓΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιαγγειακή*υγεία! Διατροφή!&!Αντιγήρανση! Δημήτρης!Συκιανάκης! Gerontology & Antiaging Medicine!

Καρδιαγγειακή*υγεία! Διατροφή!&!Αντιγήρανση! Δημήτρης!Συκιανάκης! Gerontology & Antiaging Medicine! Καρδιαγγειακή*υγεία Διατροφή&Αντιγήρανση ΔημήτρηςΣυκιανάκης Gerontology & Antiaging Medicine Χτυπώ&χτυπώ,&δίχως&να&σε&πονώ,&μ'&αν&πάψω& να&χτυπώ,&χάθηκες&στο&λεπτό. && &Τι&είναι&; Μαφυσικά ηκαρδιά. -Τοόργανοτης«ζωής»όλωνμας,τοόργανοπουσυμπάσχει&μετοάγχοςμας,

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφικές συστάσεις για νεαρούς αθλητές. Μέγιστη απόδοση στις διαδοχικές προπονήσεις. Άννα Ευλογημένου Κλινικός Διαιτολόγος - Διατροφολόγος

Διατροφικές συστάσεις για νεαρούς αθλητές. Μέγιστη απόδοση στις διαδοχικές προπονήσεις. Άννα Ευλογημένου Κλινικός Διαιτολόγος - Διατροφολόγος Διατροφικές συστάσεις για νεαρούς αθλητές. Μέγιστη απόδοση στις διαδοχικές προπονήσεις. Άννα Ευλογημένου Κλινικός Διαιτολόγος - Διατροφολόγος Πότε και τι να τρώμε πριν την προπόνηση 1. Ένα μεγάλο γεύμα

Διαβάστε περισσότερα

Ιδέες για ένα σωστό πρωινό

Ιδέες για ένα σωστό πρωινό Ιδέες για ένα σωστό πρωινό Υγιεινή Διατροφή Ισορροπία Ποικιλία Μέτρο Ομάδες τροφίμων Γάλα-γαλακτοκομικά προϊόντα (γιαούρτι) Φρούτα-απλοί υδατάνθρακες Λαχανικά (κυρίως πράσινα φυλλώδη) Ψωμί-αμυλώδη τρόφιμα

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφή κατά την εγκυμοσύνη

Διατροφή κατά την εγκυμοσύνη Διατροφή κατά την εγκυμοσύνη Διάρκεια 40 εβδομάδες (39-41 κατά μέσο όρο). Στο σώμα της εγκύου συμβαίνουν αλλαγές που αποσκοπούν: στη ρύθμιση του μεταβολισμού, στην προαγωγή της ανάπτυξης του εμβρύου, στην

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφικές Ανάγκες Αθλητών Μεγάλων Αποστάσεων. Θανάσης Ζ. Τζιαμούρτας Επίκουρος Καθηγητής Βιοχημείας της Άσκησης

Διατροφικές Ανάγκες Αθλητών Μεγάλων Αποστάσεων. Θανάσης Ζ. Τζιαμούρτας Επίκουρος Καθηγητής Βιοχημείας της Άσκησης Διατροφικές Ανάγκες Αθλητών Μεγάλων Αποστάσεων Θανάσης Ζ. Τζιαμούρτας Επίκουρος Καθηγητής Βιοχημείας της Άσκησης % Πρόσληψη Ημερήσιας Ενέργειας 60 50 40 % 30 20 10 0 ΥΔΑΤ (55-60) ΛΙΠΟΣ (25-30) ΠΡΩΤΕΙΝΗ

Διαβάστε περισσότερα

Αντιοξειδωτικά στην διατροφή μας

Αντιοξειδωτικά στην διατροφή μας Χάρις Μαραθεύτη Κλινική Διαιτολόγος Διατροφολόγος τηλ: 99-720235 email: harismaratheftis@hotmail.com Αντιοξειδωτικά στην διατροφή μας Τα τελευταία 50 χρόνια οι διατροφικές μας συνήθειες άλλαξαν δραστικά.

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. ιατροφή. 1.5 Πρόσληψη Τροφής...39. Εισαγωγή. μέρος Α. Πρόλογος...9 Πρόλογος Συγγραφέων...11 Πρόλογος Β Έκδοσης...13

Περιεχόμενα. ιατροφή. 1.5 Πρόσληψη Τροφής...39. Εισαγωγή. μέρος Α. Πρόλογος...9 Πρόλογος Συγγραφέων...11 Πρόλογος Β Έκδοσης...13 Πρόλογος...9 Πρόλογος Συγγραφέων...11 Πρόλογος Β Έκδοσης...13 μέρος Α ιατροφή κεφάλαιο 1 Εισαγωγή 1.1 Θρεπτικές Ύλες...28 1.2 Η ιατροφή ως Επιστήμη...30 1.3 O Ρόλος της Τροφής...32 1.4 Ενεργειακό Ισοζύγιο...34

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΥΔΩΝ ΤΕΦΑΑ/ΔΠΘ ΜΑΘΗΜΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΙΚΗΣ. Φατούρος Γ. Ιωάννης, Επίκουρος Καθηγητής

ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΥΔΩΝ ΤΕΦΑΑ/ΔΠΘ ΜΑΘΗΜΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΙΚΗΣ. Φατούρος Γ. Ιωάννης, Επίκουρος Καθηγητής ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΥΔΩΝ ΤΕΦΑΑ/ΔΠΘ ΜΑΘΗΜΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΙΚΗΣ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ Φατούρος Γ. Ιωάννης, Επίκουρος Καθηγητής ΔΙΑΛΕΞΗ 1 - ΓΡΗΓΟΡΗ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΒΑΣΙΚΩΝ ΓΝΩΣΕΩΝ A. Το Περιβάλλον του

Διαβάστε περισσότερα

Oι αλληλεπιδράσεις φαρμάκων - θρεπτικών ουσιών διακρίνονται σε δύο είδη : Tις άμεσεις ή/και έμμεσες επιδράσεις της τροφής στο ρυθμό απορρόφησης ή

Oι αλληλεπιδράσεις φαρμάκων - θρεπτικών ουσιών διακρίνονται σε δύο είδη : Tις άμεσεις ή/και έμμεσες επιδράσεις της τροφής στο ρυθμό απορρόφησης ή AΛΛHΛEΠIΔPAΣEIΣ ΦAPMAKΩN - ΘPEΠTIKΩN OYΣIΩN Oι αλληλεπιδράσεις φαρμάκων - θρεπτικών ουσιών διακρίνονται σε δύο είδη : Tις άμεσεις ή/και έμμεσες επιδράσεις της τροφής στο ρυθμό απορρόφησης ή μεταβολισμού

Διαβάστε περισσότερα

η λύση στο πρόβληµα της κυτταρίτιδας Συµπλήρωµα διατροφής µε ω3 - ω6, βιταµίνες Β6 & Ε και φυτικά εκχυλίσµατα

η λύση στο πρόβληµα της κυτταρίτιδας Συµπλήρωµα διατροφής µε ω3 - ω6, βιταµίνες Β6 & Ε και φυτικά εκχυλίσµατα η λύση στο πρόβληµα της κυτταρίτιδας Συµπλήρωµα διατροφής µε ω3 - ω6, βιταµίνες Β6 & Ε και φυτικά εκχυλίσµατα "Κλινικά αποδεδειγµένα αποτελέσµατα σε 47 ηµέρες" Αντιμετώπιση της κυτταρίτιδας Ένα από τα

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΙΚΕΣ ΟΥΣΙΕΣ. 1. (α) Ποιο μόριο απεικονίζεται στο σχεδιάγραμμα; (β) Ποια είναι η απλούστερη μορφή του R;

ΟΡΓΑΝΙΚΕΣ ΟΥΣΙΕΣ. 1. (α) Ποιο μόριο απεικονίζεται στο σχεδιάγραμμα; (β) Ποια είναι η απλούστερη μορφή του R; ΟΡΓΑΝΙΚΕΣ ΟΥΣΙΕΣ 1. (α) Ποιο μόριο απεικονίζεται στο σχεδιάγραμμα; (β) Ποια είναι η απλούστερη μορφή του R; (γ) Ποιο μέρος του μορίου προσδίδει σε αυτό όξινες ιδιότητες; (δ) Ποιο μέρος του μορίου προσδίδει

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΕΛΑΙΟΝ ΤΟΥ ΒΕΡΙΚΟΚΟΥ

ΤΟ ΕΛΑΙΟΝ ΤΟΥ ΒΕΡΙΚΟΚΟΥ ΕΛΑΙΟΝ ΤΟΥ ΒΕΡΙΚΟΚΟΥ Πολύτιμο συμπλήρωμα διατροφής με βιταμίνες Το βερίκοκο που χρησιμοποιείται στο αντίστοιχο συμπλήρωμα διατροφής της Finora plus, φέρει την επιστημονική ονομασία Promus armeniaca, και

Διαβάστε περισσότερα

Δραστηριότητες των μαθητών ( Έικμαν (Eijkman) και μπέρι- μπέρι) 1

Δραστηριότητες των μαθητών ( Έικμαν (Eijkman) και μπέρι- μπέρι) 1 Δραστηριότητες των μαθητών ( Έικμαν (Eijkman) και μπέρι- μπέρι) Δραστηριότητα 1 Θα παρακολουθήσετε ένα video με αφήγηση ή θα ακούσετε μια ιστορία από το δάσκαλό σας για δυο σημαντικούς επιστήμονες τον

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ

ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ Sport Nutrition by ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ Ενέργεια που καταναλώνουμε Βασικός μεταβολισμός: 1800 kcal + καθημερινή δραστηριότητα Μια ημέρα στο γραφείο: 150 με 200 kcal Μια ώρα αθλητικής δραστηριότητας: 500

Διαβάστε περισσότερα

Μηδενική Δίαιτα: Η πιο αυστηρή Δεν γίνεται πρόσληψη ενέργειας Οργανισμός καταφεύγει σε αποθήκες του: Λίπος Πρωτεΐνες Γλυκογόνο

Μηδενική Δίαιτα: Η πιο αυστηρή Δεν γίνεται πρόσληψη ενέργειας Οργανισμός καταφεύγει σε αποθήκες του: Λίπος Πρωτεΐνες Γλυκογόνο Μηδενική Δίαιτα: Η πιο αυστηρή Δεν γίνεται πρόσληψη ενέργειας Οργανισμός καταφεύγει σε αποθήκες του: Λίπος Πρωτεΐνες Γλυκογόνο 1 Γλυκογόνο: επαρκεί για μια ημέρα για ανάγκες εγκεφάλου -> Πρωτεΐνη: για

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΙΚΙΑΚΗ ΕΚΦΥΛΙΣΗ ΩΧΡΑΣ ΚΗΛΙΔΑΣ

ΗΛΙΚΙΑΚΗ ΕΚΦΥΛΙΣΗ ΩΧΡΑΣ ΚΗΛΙΔΑΣ ΗΛΙΚΙΑΚΗ ΕΚΦΥΛΙΣΗ ΩΧΡΑΣ ΚΗΛΙΔΑΣ Πώς να προλάβετε και πώς να αντιμετωπίσετε τη συχνότερη αιτία τύφλωσης στα άτομα άνω των 50 ετών ΣΥΝΤΟΜΟΣ ΟΔΗΓΟΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Στην Ελλάδα σε περισσότερα από 50.000 άτομα έχει

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 6: ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΑ ΤΕΛΙΚΟΥ ΣΤΑΔΙΟΥ ΝΕΦΡΙΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ Η νεφρική υποκατάσταση (αιμοδιάλυση) οδηγεί στις ακόλουθες απώλειες: αμινοξέων (2gr/ώρα διάλυσης) και γλουταμίνης

Διαβάστε περισσότερα

Στέργιος Ι. Τραπότσης Χειρουργός Ορθοπαιδικός Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Διδάσκων ΤΕΦAΑ-ΠΘ

Στέργιος Ι. Τραπότσης Χειρουργός Ορθοπαιδικός Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Διδάσκων ΤΕΦAΑ-ΠΘ Άσκηση, διατροφή & υγεία Στέργιος Ι. Τραπότσης Χειρουργός Ορθοπαιδικός Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Διδάσκων ΤΕΦAΑ-ΠΘ Άσκηση, διατροφή & υγεία Μακροχρόνια επιστημονική έρευνα έχει αποδείξει ότι πολλά από

Διαβάστε περισσότερα

επίκεφαλής Φροντίδα ΣΤΗΝ ΤΡΙΧΑ ΣΤΗΝΟΜΟΡΦΙΑΜΑΣ

επίκεφαλής Φροντίδα ΣΤΗΝ ΤΡΙΧΑ ΣΤΗΝΟΜΟΡΦΙΑΜΑΣ Απο την ιλιαδα κλαγκου Φροντίδα επίκεφαλής Δεν ειναι λιγες οι φορες που τα μαλλια σας, ιδιωσ μετα τις καλοκαιρινες διακοπες, παρουσιαζουν προβληματα. Ρωτησαμε τους ειδικους και μαθαμε τι τα ταλαιπωρει

Διαβάστε περισσότερα

ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. Ποια είναι τα αίτια που προκαλούν την οστεοπόρωση ;

ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. Ποια είναι τα αίτια που προκαλούν την οστεοπόρωση ; ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ Ο σ τ ε ο π ό ρ ω σ η καλείται η ελάττωση της οστικής μάζας, χωρίς όμως να έχουμε διαταραχή της χημικής σύστασης του οστού. Η φυσιολογική αποδόμηση του οστού δεν ακολουθείται από αντίστοιχη

Διαβάστε περισσότερα

ΣτέφηΚαλλή,ΜSc,PHN Kλινικήδιαιτολόγος-διατροφολόγος

ΣτέφηΚαλλή,ΜSc,PHN Kλινικήδιαιτολόγος-διατροφολόγος ΣτέφηΚαλλή,ΜSc,PHN Kλινικήδιαιτολόγος-διατροφολόγος Σταδιακή αλλά σταθερή απώλεια της νεφρικής λειτουργίας που οδηγεί σε ουραιμία ΚατάταξητηςΧΝΑσεΣτάδια 1-5βάσειGFR. Θαεστιάσουμεστιςεξήςενότητες: i)κακήθρέψησεασθενείςμεχνα&

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ EVATON-B. Ενέσιμο διάλυμα.

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ EVATON-B. Ενέσιμο διάλυμα. ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ EVATON-B Ενέσιμο διάλυμα 1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ EVATON-B, ενέσιμο διάλυμα (10+4+4+40+6)mg/2ml AMP 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ Ανά 2ml: Thiamine

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΤΜΗΜΑ:Β 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Είναι γνωστό πως οποιοσδήποτε οργανισμός, για να λειτουργήσει χρειάζεται ενέργεια. Η ενέργεια αυτή βρίσκεται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΓΗ HACCP ΣΤΗΝ ΚΟΥΖΙΝΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΙΤΕΣ. Ελπίδα Παπαδοπούλου Διαιτολόγος, Ε. Α. Ν. Πειραιά «ΜΕΤΑΞΑ»

ΕΦΑΡΜΟΓΗ HACCP ΣΤΗΝ ΚΟΥΖΙΝΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΙΤΕΣ. Ελπίδα Παπαδοπούλου Διαιτολόγος, Ε. Α. Ν. Πειραιά «ΜΕΤΑΞΑ» ΕΦΑΡΜΟΓΗ HACCP ΣΤΗΝ ΚΟΥΖΙΝΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΙΤΕΣ Ελπίδα Παπαδοπούλου Διαιτολόγος, Ε. Α. Ν. Πειραιά «ΜΕΤΑΞΑ» ΣΧΕΣΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑΣ Πρόληψη εμφάνισης νοσημάτων Θεραπεία ασθενών στο χώρο του νοσοκομείου

Διαβάστε περισσότερα

«ΟΙ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΗΛΙΚΙΑΣ 10-14 ΕΤΩΝ & Η ΑΞΙΑ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΣΤΗ ΨΥΧΟΣΩΜΑΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥΣ»

«ΟΙ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΗΛΙΚΙΑΣ 10-14 ΕΤΩΝ & Η ΑΞΙΑ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΣΤΗ ΨΥΧΟΣΩΜΑΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥΣ» «ΟΙ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΗΛΙΚΙΑΣ 10-14 ΕΤΩΝ & Η ΑΞΙΑ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΣΤΗ ΨΥΧΟΣΩΜΑΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥΣ» Αντώνιος Γρηγοριάδης Εργοφυσιολογία M.Sc & Αθλητική Διατροφή M.Sc Ludwig Maximilians

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ. ΚΕ 0918 «Βιοχημική Αξιολόγηση Αθλητών»

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ. ΚΕ 0918 «Βιοχημική Αξιολόγηση Αθλητών» ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α.ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΚΕ 0918 «Βιοχημική Αξιολόγηση Αθλητών»

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΝΗΣΤΕΙΕΣ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΚΑΙ Η ΑΣΚΗΣΗ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑΣ

ΟΙ ΝΗΣΤΕΙΕΣ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΚΑΙ Η ΑΣΚΗΣΗ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑΣ ΟΙ ΝΗΣΤΕΙΕΣ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΚΑΙ Η ΑΣΚΗΣΗ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΛΑΜΙΑΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2012 2013 ΥΠΕΥΘΥΝΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ ΣΚΑΜΑΓΚΟΥΛΗΣ ΚΩΝ/ΝΟΣ ΦΥΤΙΛΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 3: ΗΠΑΤΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΗΠΑΤΙΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ Κάλυψη των ενεργειακών αναγκών Πρόληψη της απώλειας βάρους Ενίσχυση προγράμματος αποκατάστασης ΕΡΓΑΛΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΡΟΦΗ & ΑΘΛΗΤΗΣ ΑΓΩΝΩΝ ΔΡΟΜΟΥ

ΔΙΑΤΡΟΦΗ & ΑΘΛΗΤΗΣ ΑΓΩΝΩΝ ΔΡΟΜΟΥ ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΣΤΑΔΙΟΔΡΟΜΙΑΣ «ESCAPE: Μία εκπαιδευτική Αθλητική Πρόκληση για την ενίσχυση της αυτογνωσίας των μαθητών» ΔΙΑΤΡΟΦΗ & ΑΘΛΗΤΗΣ ΑΓΩΝΩΝ ΔΡΟΜΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση, Οξειδωτικό στρες και ανοσιακό σύστημα. Θανάσης Ζ. Τζιαμούρτας Αναπληρωτής Καθηγητής Βιοχημείας της Άσκησης

Άσκηση, Οξειδωτικό στρες και ανοσιακό σύστημα. Θανάσης Ζ. Τζιαμούρτας Αναπληρωτής Καθηγητής Βιοχημείας της Άσκησης Άσκηση, Οξειδωτικό στρες και ανοσιακό σύστημα Θανάσης Ζ. Τζιαμούρτας Αναπληρωτής Καθηγητής Βιοχημείας της Άσκησης Θέματα παρουσίασης Λοιμώξεις του ανώτερου αναπνευστικού συστήματος (URTI) και άσκηση (γιατί;)

Διαβάστε περισσότερα

Επανάληψη πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα

Επανάληψη πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα Επανάληψη πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα 2013-2014 Θέματα πολλαπλής επιλογής Κύτταρα όμοια μορφολογικά και λειτουργικά αποτελούν α. ένα όργανο. β. ένα ιστό. γ. ένα οργανισμό. δ. ένα σύστημα οργάνων.

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΕΣ & ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΛΑΔΙΟΥ. ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΚΕΡΑΤΕΑΣ 2013

ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΕΣ & ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΛΑΔΙΟΥ. ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΚΕΡΑΤΕΑΣ 2013 ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΕΣ & ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΛΑΔΙΟΥ. ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΚΕΡΑΤΕΑΣ 2013 Στην αρχαία Ελλάδα, όταν ήκμαζαν, η φιλοσοφία, τα μαθηματικά, η γεωμετρία, και γεννιόταν η ιατρική επιστήμη,

Διαβάστε περισσότερα

Η διατροφική αξία των ψαριών και άλλων αλιευτικών προϊόντων

Η διατροφική αξία των ψαριών και άλλων αλιευτικών προϊόντων Η διατροφική αξία των ψαριών και άλλων αλιευτικών προϊόντων Χριστίνα Οικονομίδου Πιερίδου Κλινικός Διαιτολόγος Διατροφολόγος M.Sc. Nutritional Medicine Μέλος του Συνδέσμου Διαιτολόγων Κύπρου ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

Τα εικοσανοειδή και η σχέση τους µε την υγεία

Τα εικοσανοειδή και η σχέση τους µε την υγεία Τα εικοσανοειδή και η σχέση τους µε την υγεία ρ. Αγγελική Τριανταφύλλου - Πιτίδη Ιατρός Μικροβιολόγος Αν. Καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Πανεπιστηµίου Αθηνών Κύριο µέληµα του ανθρώπου ήταν και είναι, η διατήρηση

Διαβάστε περισσότερα

Μια εύκολη γκάμα συμπληρωμάτων διατροφής για όλα τα στάδια της ζωής

Μια εύκολη γκάμα συμπληρωμάτων διατροφής για όλα τα στάδια της ζωής Μια εύκολη γκάμα συμπληρωμάτων διατροφής για όλα τα στάδια της ζωής Για την καθημερινή υγεία Το VitPlus+ είναι μια Βρετανική σειρά 11 προϊόντων που στοχεύει τις πιο συχνές μας ανάγκες σε κάθε στάδιο της

Διαβάστε περισσότερα

Αλέξανδρος. Σουλελες ΟΣΠΡΙΑ. Κωνσταντίνο ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7. Παπαχρηστου. Φώτης Μαυράκης Αλέξανδρος Σουλελές Κωνσταντίνος Παπαχρήστου

Αλέξανδρος. Σουλελες ΟΣΠΡΙΑ. Κωνσταντίνο ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7. Παπαχρηστου. Φώτης Μαυράκης Αλέξανδρος Σουλελές Κωνσταντίνος Παπαχρήστου Σουλελες Παπαχρηστου ΟΣΠΡΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7 Αλέξανδρος Κωνσταντίνο Φώτης Μαυράκης Αλέξανδρος Σουλελές Κωνσταντίνος Παπαχρήστου ΟΣΠΡΙΑ Όσπρια ονοµάζονται τα φυτά και οι καρποί µιας ολόκληρης οικογένειας φυτών,

Διαβάστε περισσότερα

Athens 2010 Μαρία Α. Καρδάση

Athens 2010 Μαρία Α. Καρδάση Athens 2010 Γλυκοζυλίωση Τα τελευταία χρόνια όληηπροσπάθειατης αισθητικής αποκατάστασης του γηρασμένου δέρματος αφορούσε κυρίως την αποκατάσταση της εξωγενούς γήρανσης φωτογήρανσης. Τι γίνεται όμως με

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφή στην καλαθοσφαίριση

Διατροφή στην καλαθοσφαίριση Διατροφή στην καλαθοσφαίριση Υγεία & βελτίωση της αθλητικής απόδοσης Α.Ο. ΠΡΩΤΕΑΣ Αγγελοπούλου Μαντώ Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο Τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας & Διατροφής Διατροφή η σημαντικότερη διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

Γράφει η Ράνια Σαμαρά, Διαιτολόγος - Διατροφολόγος

Γράφει η Ράνια Σαμαρά, Διαιτολόγος - Διατροφολόγος Γράφει η Ράνια Σαμαρά, Διαιτολόγος - Διατροφολόγος Σε προηγούμενα άρθρα μιλήσαμε για τη σχέση σωστής διατροφής και αθλητισμού, διακρίναμε τη σημαντικότητα του ρόλου που διαδραματίζει και επικεντρωθήκαμε

Διαβάστε περισσότερα

ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΠΕΠΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ

ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΠΕΠΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Να προσλαμβάνουν με την τροφή τους ένα μικρό θερμιδικό πλεόνασμα, δηλαδή λίγο περισσότερες θερμίδες από αυτές που είναι απαραίτητες για τη συντήρηση του σωματικού τους βάρους. Να προτιμούν τα φυτικά (ακόρεστα)

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΘΥΡΕΟΕΙΔΗΣ ΑΔΕΝΑΣ ΚΑΙ ΟΙ ΟΡΜΟΝΕΣ ΤΟΥ ΔΗΜΗΤΡΗΣ Ε. ΚΟΥΤΣΟΝΙΚΟΛΑΣ ΑΝΑΠΛΗΡΩΤΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ (ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Α.Π.Θ

Ο ΘΥΡΕΟΕΙΔΗΣ ΑΔΕΝΑΣ ΚΑΙ ΟΙ ΟΡΜΟΝΕΣ ΤΟΥ ΔΗΜΗΤΡΗΣ Ε. ΚΟΥΤΣΟΝΙΚΟΛΑΣ ΑΝΑΠΛΗΡΩΤΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ (ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Α.Π.Θ Ο ΘΥΡΕΟΕΙΔΗΣ ΑΔΕΝΑΣ ΚΑΙ ΟΙ ΟΡΜΟΝΕΣ ΤΟΥ ΔΗΜΗΤΡΗΣ Ε. ΚΟΥΤΣΟΝΙΚΟΛΑΣ ΑΝΑΠΛΗΡΩΤΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ (ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΠΑΙΔΩΝ) ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Α.Π.Θ Ο ΘΥΡΕΟΕΙ ΗΣ Α ΕΝΑΣ Ο ΘΥΡΕΟΕΙ ΗΣ Α ΕΝΑΣ Ο ΘΥΡΕΟΕΙ ΗΣ Α ΕΝΑΣ Ο

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολισμός και Βιοενεργητική. [Τίτλος εγγράφου] ΣΠΥΡΟΣ Ξ. Β 2

Μεταβολισμός και Βιοενεργητική. [Τίτλος εγγράφου] ΣΠΥΡΟΣ Ξ. Β 2 Μεταβολισμός και Βιοενεργητική [Τίτλος εγγράφου] ΣΠΥΡΟΣ Ξ. Β 2 ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2013 - Μεταβολισμός - Εισαγωγή Πολύ μεγάλο ρόλο στην λειτουργία ενός οργανισμού παίζει η ενέργεια και η κατάλληλη αξιοποίησή της.

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΙΚΑ ΛΙΠΑΣΜΑΤΑ - ΝΡ. Humus Vita Stallatico Super

ΟΡΓΑΝΙΚΑ ΛΙΠΑΣΜΑΤΑ - ΝΡ. Humus Vita Stallatico Super ΟΡΓΑΝΙΚΑ ΛΙΠΑΣΜΑΤΑ - ΝΡ Humus Vita Stallatico Super ΟΡΓΑΝΙΚΟ ΛΙΠΑΣΜΑ ΝΡ O χούμος προέρχεται αποκλειστικά από την ανάμειξη εκλεκτής κοπριάς (βοοειδών και πουλερικών) αφού υποστεί μία διαδικασία ζύμωσης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να βάλετε σε κύκλο το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση ή στη φράση που συμπληρώνει σωστά την πρόταση. 1. H β- θαλασσαιμία είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2 31-7-14 ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2 Στο σχήμα 1 του άρθρου που δημοσιεύσαμε την προηγούμενη φορά φαίνεται η καθοριστικός ρόλος των μικροοργανισμών για την ύπαρξη της ζωής, αφού χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφή γαλακτοπαραγωγών προβάτων

Διατροφή γαλακτοπαραγωγών προβάτων Διατροφή γαλακτοπαραγωγών προβάτων Γεώργιος I. Αρσένος Επίκουρος Καθηγητής Κτηνιατρική Σχολή, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Γιατί είναι σημαντική η Διατροφή... Καθορίζει την παραγωγικότητα 50

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος»

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ Νικολούδη Μαρία Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» Ο όρος δυσλιπιδαιμία εκφράζει τις ποσοτικές και ποιοτικές διαταραχές των λιπιδίων του αίματος. Τα λιπίδια όπως η χοληστερόλη και

Διαβάστε περισσότερα