Εισαγωγή. Στάδια ανάπτυξης. ιαδοχή της µάθησης. Η Ανάπτυξη και η Ψυχολογία των Φάσεων της Ζωής. Παράγοντες που επηρεάζουν την ανάπτυξη

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Εισαγωγή. Στάδια ανάπτυξης. ιαδοχή της µάθησης. Η Ανάπτυξη και η Ψυχολογία των Φάσεων της Ζωής. Παράγοντες που επηρεάζουν την ανάπτυξη"

Transcript

1 Εισαγωγή Η Ανάπτυξη και η Ψυχολογία των Φάσεων της Ζωής ρ Λυράκος Γεώργιος Φυσικοθεραπεία Ψυχολογία της Υγείας 2014 Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ του ανθρώπου χαρακτηρίζεται από µία προοδευτική σειρά µεταβολών, που καθορίζονται από γενετικούς παράγοντες σε συνδυασµό και µε τις επιδράσεις του περιβάλλοντος. Περιλαµβάνει, δε, όχιµόνοτηνέννοιατηςαύξησης, αλλάκαιτηνέννοιατηςµείωσηςήφθοράς. Στην πορεία της ζωής, τα σωµατικά και ψυχολογικά χαρακτηριστικά υφίστανται πολλές µεταβολές και το άτοµο αντιµετωπίζει νέες καταστάσεις στις οποίες είναι αναγκαίοναπροσαρµοστεί. Οι µεταβολές στη διάρκεια της ζωής του ανθρώπου, από τη σύλληψη έως το θάνατο, αποτελούν αντικείµενο µελέτης του κλάδου της Ψυχολογίας, που ονοµάζεται ΕξελικτικήΨυχολογία. Παράγοντες που επηρεάζουν την ανάπτυξη Οάνθρωποςεξαρτάταιαπότηµητέρατουγιαπολύ µεγαλύτεροχρονικόδιάστηµααπ' όσοταάλλαζώα. Έτσι, το παιδί περνάει από µια µακρά περίοδο µάθησης και αλληλεπιδράσεων µε τους άλλους, πριν ανεξαρτητοποιηθεί. Οι εµπειρίες σε όλη αυτή την περίοδο επηρεάζουν σε σηµαντικό βαθµό την τελική διαµόρφωση του ατόµου. Έµφυτοι όµως παράγοντες (γενετικοί) επιδρούν και καθορίζουν την ανάπτυξη, τόσο κατά την εµβρυϊκή ζωή όσοκαιµετάτηγέννηση. Έτσι, οι αλλαγές που παρατηρούνται κατά την ανάπτυξη είναι προκαθορισµένες και σε µεγάλο βαθµό ανεξάρτητεςαπόεπιδράσειςτουπεριβάλλοντος. Στάδια ανάπτυξης Το παιδί πρώτα θα µπουσουλήσει, στη συνέχεια θα σταθείόρθιοκαιτελικάθαπερπατήσει. Η οργανωµένη αυτή σειρά εµφάνισης της συµπεριφοράς ούτε καθορίζεται ούτε µπορεί να µεταβληθεί από εξωτερικέςεπεµβάσεις (άσκησηκαιεµπειρία). Για να πραγµατοποιηθεί η γενετικά προκαθορισµένη ανάπτυξη, πρέπει και το περιβάλλον να είναι ευνοϊκό. Παρατεταµένη παρεµπόδιση µιας λειτουργίας καθυστέρηση της εµφάνισης της λειτουργίας αυτής. µε παρατεταµένο περιορισµό της κινητικότητάς τους µαθαίνουν να βαδίζουν αργότερα από το µέσο φυσιολογικό παιδί. Προδιαθεσικοί παράγοντες συµπεριφοράς Οι βιολογικοί παράγοντες, ή κληρονοµικότητα, προδιαθέτουν τοάτοµοαπότηστιγµήπουθαγεννηθείγιαορισµένουςτύπους συµπεριφοράς. Τα βρέφη διαφέρουν ως προς: το επίπεδο κινητικότητας και δραστηριότητας που τα χαρακτηρίζει τις συναισθηµατικές τους αντιδράσεις και τηνκοινωνικότητα, πρινακόµαεπιδράσεισεαυτάτοπεριβάλλον. Η διαφορετική γενετική δοµή του κάθε ατόµου το διαφοροποιεί από ταάλλαάτοµαωςπρος: τη σωµατική του διάπλαση τις νοητικές του ικανότητες το φύλο το ρυθµό ανάπτυξης τις δυνατότητες για µάθηση τη δραστηριότητα τηνευαισθησίαήτηνανοχήτουστιςαπογοητεύσεις. ιαδοχή της µάθησης Ο ρόλος των ενδογενών παραγόντων είναι µεγαλύτερος κατά τους πρώτους µήνες της ανάπτυξηςτουπαιδιού. Οι ενδογενείς παράγοντες καθορίζουν µια συγκεκριµένη διαδοχή των διαφόρων τύπων συµπεριφοράς Ο ρυθµός εµφάνισής τους κυµαίνεται από παιδί σεπαιδίαπόοέως 5 µήνες. Οι περισσότεροι τύποι συµπεριφοράς προκύπτουν από το συνδυασµό της µάθησης και της βιολογικής ωρίµανσης 1

2 Ωρίµανση και µάθηση Ηχρονικήστιγµήπουτοάτοµοθαείναι έτοιµο να µάθει καθορίζεται από τη βιολογική ωρίµανση. Τοπαιδίπ.χ. πρέπειναφθάσεισε κάποια συγκεκριµένη ηλικία (ωρίµανση) για να µπορέσει να µιλήσει µιλάει όµως ακούοντας τους άλλους να µιλούν (µάθηση) Αλληλεπίδραση της ωρίµανσης και της µάθησης Οι ικανότητες ή οι δεξιότητες, που οικοδοµούνται σε αναπτυσσόµενα πρότυπα συµπεριφοράς, έχουν ως αποτέλεσµατηγρηγορότερηµάθηση. ΟιπρώτεςλέξειςΠ.χ. πουπροφέρειτοπαιδί, όπως «µαµά», «µπαµπά», «ντα-ντά», «άτα», διευκολύνονται από την αυτόµατη εκποµπή των ήχων αυτώναπότοπαιδί. Όσο ωριµότερος είναι ο οργανισµός τόσο ταχύτερη είναι η µάθηση. Ηπρόωρηµάθησηέχειπρόσκαιρααποτελέσµαταήκαικανένα. Ηπρόωρηµάθησηµπορείναέχεικαιαρνητικάαποτελέσµατα, στην περίπτωση που το παιδί κουράζεται για να αφοµοιώσει γνώσεις, γιατιςοποίεςδενείναιακόµαβιολογικάώριµο. Κινδυνεύει έτσι να χάσει το ενδιαφέρον του για το αντικείµενο της µάθησης. Η πορεία της ανάπτυξης Ηανάπτυξηακολουθείσυγκεκριµένη, προβλέψιµη, πορείαανάστάδια. Κάθε στάδιο τυπικές µορφές συµπεριφοράς που το διαφοροποιούν από τα άλλα. Σε πολλές µελέτες έχουν περιγράφει στάδια που αφορούν διαφορετικούς τοµείς ανάπτυξης, όπως: ο τοµέας της κινητικής της ψυχοκοινωνικής της ψυχοσεξουαλικής της νοητικής ανάπτυξης Οιτοµείςαυτοίδενείναιανεξάρτητοιοέναςαπότον άλλο. Συνθέτουν τις διαφορετικές όψεις της ψυχοκοινωνικής ζωής του ανθρώπου. Οι φάσεις της ψυχοκοινωνικής ζωής και τα τυπικά χαρακτηριστικά τους Ανάπτυξη ατόµου Κληρονοµική προδιάθεση Επίδραση περιβάλλοντος Εµπειρίες Περίοδοι πορείας εξέλιξης 1. Βρεφικήηλικία (0-2 ετών) 2. Πρώτηπαιδικήήνηπιακήηλικία (3-5 ετών) 3. εύτερη παιδική ή σχολική ηλικία (6-12 ετών) 4. Εφηβική περίοδος (13-19 ετών) 5. Αρχική ενήλικη περίοδος (20-40 ετών), 6. Μέσηενήλικηπερίοδος (41-65 ετών) 7. Γεροντική ηλικία (άνω των 65 ετών) 1. Βρεφική Ηλικία Ραγδαία σωµατική ανάπτυξη Σηµαντικότατα εξελικτικά βήµατα: το βρέφος αποκτά τον έλεγχο του µυϊκού συστήµατος και λίγο µετά το τέλος του 1ουέτουςτηνόρθιαστάσηκαιβάδιση. Νοητικά, σύµφωνα µε τη θεωρία του J. Piaget: Ξεκινά ο µετασχηµατισµός των πρωτόγονων νοητικών σχηµάτων (αντανακλαστικές κινήσεις) σε πιο πολύπλοκα σχήµατα που θα οδηγήσουν προοδευτικά στη νοητική ανάπτυξη. Τοβρέφοςαρχίζεινακατανοείτονκόσµοµέσααπότις αισθήσειςκαιτηνκίνησηκαιτηνάµεσηεπαφήτουµετα συγκεκριµένα αντικείµενα «αισθησιοκινητική περίοδος» 2

3 Βρεφική Ηλικία Το περιβάλλον αρχίζει να έχει σηµαντική επίδραση ήδη από την πρώιµη αυτή περίοδο της ανάπτυξης Οι εµπειρίες του πρώτου έτους της ζωής παίζουν καθοριστικό ρόλο στην ψυχοκοινωνική ανάπτυξη και στη διάπλασητηςπροσωπικότητας. Ενώ οι πρώτες συναισθηµατικές αντιδράσεις εκδηλώνονται µε γενικό και ακαθόριστο τρόπο ως γενική διέγερση ή έξαψη, σύντοµα διαφοροποιούνται, πρώτα τα αρνητικά και αργότερα τα θετικά συναισθήµατα, ενώ κατάτοτέλοςτου 2ουέτουςτοβρέφοςεκφράζει συγκεκριµένασυναισθήµατα, όπωςφόβο, θυµό, ζήλια, χαρά, στοργήκ.ά. Βρεφική Ηλικία Στονπρώτοχρόνοτηςζωήςτουτοβρέφοςβρίσκεταισε απόλυτη εξάρτηση από τη µητέρα και έχει ανάγκη την αδιάκοπη παρουσία της για την ικανοποίηση των βασικώντουαναγκών (διατροφή, καθαριότητα). Έχει αποδειχθεί από µελέτες που έγιναν σε ζώα (πειράµατα Harlow) ότι η απλή ικανοποίηση των βιολογικών αναγκών του παιδιού από τη µητέρα, χωρίς η µητρικήφροντίδανασυνοδεύεταιαπόανάλογηστοργή, αφήνεισυναισθηµατικάανικανοποίητοτοβρέφος. Το βρέφος έχει την ανάγκη της σωµατικής επαφής, την ανάγκη να πιπιλίσει και γενικότερα την ανάγκη να νιώσει άνεση και συναισθηµατική ασφάλεια Βρεφική Ηλικία Μπιµπερό µε µεγάλη τρύπα που βραχύνουν τη διάρκεια του θηλασµού έχουν ως αποτέλεσµα το βρέφος να πιπιλίζει εντονότερα τα δάκτυλα, τα σεντόνια κ.λπ., συµπεριφορές «συναισθηµατικήςπείνας». Θέµατα στα οποία εκφράζονται αντίθετες απόψεις όπως αυτό της διατροφής στο στήθος ή στο µπιµπερό φαίνεται να έχουν δευτερεύουσα σηµασία κάτω από την παραπάνω οπτική ως προς τις ψυχολογικές τους διαστάσεις. Πρωτεύουσα σηµασία φαίνεται, αντίθετα, να έχει η ζεστή αγκαλιάτηςµητέρας, ητρυφερότητακαιηστοργή, ανεξάρτητα από τη συγκεκριµένη πρακτική της διατροφής. Εκδηλώσεις του βρέφους που αποκρυσταλλώνονται στην περίοδο αυτή Εκδηλώσεις που συνδέονται µε τη συναισθηµατική και κοινωνική εξέλιξη: το χαµόγελο και η προσκόλληση στο µητρικό πρόσωπο (ή στο υποκατάστατό του) Το χαµόγελο πρώτη µορφή κοινωνικής αντίδρασης. Προοδευτικά και µέσω µιας διαδικασίας ενίσχυσης της συµπεριφοράςτουπαιδιούαπότηµητέρα (π.χ. χαµόγελο, τρυφερά λόγια) και αντίστοιχα της µητέρας από το παιδί (ανταπαντά στηµητέραµεχαµόγελοκαιµεκραυγούλες), δηµιουργείται ο συναισθηµατικός δεσµός µεταξύ µητέρας και παιδιού που είναι καθοριστικής σηµασίας στην οµαλή ψυχολογική του εξέλιξη. Προσκόλληση Η προσκόλληση στο µητρικό πρόσωπο έχει ως συνέπεια δύο βασικές ψυχολογικές αντιδράσειςτουβρέφους: τοάγχοςπροςταάγνωσταπρόσωπακαι τοάγχοςαποχωρισµούαπότηµητέρα. Ηθεωρίατου Erik Eriksonγιατην ψυχοκοινωνική ανάπτυξη Κατά τη βρεφική ηλικία ο άνθρωπος αντιµετωπίζει την πρώτηβασικήσύγκρουση, Είναι η σύγκρουση µεταξύ βασικής εµπιστοσύνης και βασικής δυσπιστίας. Η απόκτηση του συναισθήµατος της βασικής εµπιστοσύνης εξαρτάται από την ποιότητα της φροντίδας πουπαρέχειηµητέραπροςτοπαιδίγιατην ικανοποίηση των βασικών του αναγκών. Ηποιότητατηςσχέσηςτουβρέφουςµετηµητέραθα καθορίσει αν θα επικρατήσει το αίσθηµα της βασικής εµπιστοσύνης προς το περιβάλλον και τον εαυτό του ή τοαίσθηµατηςδυσπιστίαςκαιτηςανασφάλειας. 3

4 Ο αµερικανός ψυχολόγος Hαrry Hαrlow και οι συνεργάτες του, σε πειράµατα που έκαναν σε πιθήκους, απέδειξαν τη σηµασία, για τα µικρά πιθηκάκια, του συναισθήµατος της ασφάλειας πουπαρέχειηµητέρα. Όταν δόθηκε η δυνατότητα στα πεινασµένα νεογέννητα πιθηκάκια να επιλέξουν µεταξύ δύο οµοιωµάτων µητέρας εκείνη που εξασφάλιζε την τροφήαλλάηαγκαλιάτηςήτανψυχρή (κατασκευή από σύρµα) από εκείνη που προσέφερε ζεστή αγκαλιά (κατασκευή από χνουδωτό ύφασµα), αυτά κατέληγαν στη ζεστή αγκαλιά, παραβλέποντας τη βιολογική τους ανάγκη για τροφή. Σε άλλο πείραµα οι ίδιοι ερευνητές απέδειξαν ότι η αποστέρηση από τη µητέρα και τις φροντίδες τηςστουςπρώτους 6 µήνεςτηςζωήςέχει επιπτώσεις στην κοινωνική τους συµπεριφορά (οι πίθηκοι γίνονται δειλοί ή ιδιαίτερα επιθετικοί απέναντι στους άλλους πιθήκους), δηµιουργεί δυσκολίες στο ζευγάρωµα αργότερα ενώ έχει ως αποτέλεσµα στη θηλυκή µητέρα πίθηκο την εκδήλωση παθολογικής συµπεριφοράς προς το δικό της παιδί (κακοποίηση) (Harlow & Zimmermann, 1959). Η προτίµηση από το πιθηκάκι της χνουδωτής µητέρας παρόλο που η συρµάτινηµητέραπαρέχειτροφή. Πηγή: Baron, Πρώτη Παιδική ή Νηπιακή Ηλικία Η πρώτη παιδική ή νηπιακή ηλικία εκτείνεται περίπουαπότο 3οέωςτο 6οέτος. Η ανάπτυξη της οµιλίας συµβάλλει στην περαιτέρωνοητικήανάπτυξη. Στηφάσηαυτήτηςζωήςτονήπιοείναισεθέση να κάνει τους πρώτους νοητικούς συλλογισµούς Στηρίζονται αποκλειστικά στις οπτικές εντυπώσεις και στις προσωπικές αντιλήψεις και έχουν χαρακτήρα εγωκεντρικό Οι συναισθηµατικές αντιδράσεις της πρώτης παιδικής ηλικίας Εξειδικεύονται περισσότερο και τα διάφορα συναισθήµατα αποκτούν µεγάλη ποικιλία έκφρασης. Βασική συναισθηµατική αντίδραση είναι ο Θυµός, που εκφράζεται συχνάµεεκρήξειςοργής. Τοπαιδίσυνεχίζειναέχειµεγάληανάγκητηςεπαφήςκαιτης στοργήςτηςµητέρας. Rene Spitz (1945) παιδιά που στερήθηκαν τη µητρική φροντίδα στη νηπιακή ηλικία ή δεν γνώρισαν καθόλου µητέρα παρουσίασαν γλωσσική και νοητική καθυστέρηση και σοβαρά προβλήµατα προσαρµογής. Wayne Dennis et al (1973) σε ορφανοτροφείο του Λιβάνου, όπου επιφοιτούσαν ιδιαίτερα δυσµενείς συνθήκες για την ανάπτυξη των παιδιών από πλευράς ερεθισµάτων και ανθρώπινης επαφής και επικοινωνίας η παρατεταµένη παραµονή στο ίδρυµα είχε σοβαρέςεπιπτώσειςστηνοητικήκαικοινωνικήτουςανάπτυξη. Οι συναισθηµατικές αντιδράσεις της πρώτης παιδικής ηλικίας Αρχίζει να γίνεται σηµαντικός και ο ρόλος του πατέρα, των αδελφών ή και άλλων προσώπων της οικογένειας Από την προσχολική περίοδο ο κοινωνικός ορίζοντας διευρύνεται εκτός της οικογένειας, για να συµπεριλάβει συνοµήλικους και άλλα πρόσωπα. Τα σηµαντικά πρόσωπα συµβάλλουν στην κοινωνικοποίησή = προοδευτική διαµόρφωση συµπεριφορών συµβατέςµετηνκοινωνίαµέσαστηνοποίαζει. Οι γονείς επιδρούν στην κοινωνικοποίηση και στη διαµόρφωση της συµπεριφοράς και της προσωπικότητας µέσω κυρίως των προτύπων που προσφέρουν προς µίµηση και ταύτιση στα παιδιά τους και µέσω της επιδοκιµασίας ή της αποδοκιµασίας (µέθοδοιπειθαρχίας). Οι συναισθηµατικές αντιδράσεις της πρώτης παιδικής ηλικίας Όσο το παιδί µεγαλώνει, περνάει ένα µεγάλο µέρος του χρόνου του µε τους συνοµήλικους βοηθάστηναπόκτησηκοινωνικώνδεξιοτήτων. Μαθαίνει: ναπαίρνεικαιναδίνει, να µοιράζεται και να συνεργάζεται να απολαµβάνει την παρέα των άλλων να αντιλαµβάνεται τα συναισθήµατά τους. Οι συνοµήλικοι γίνονται µοντέλα προς µίµηση και πηγές επιβράβευσης ή τιµωρίας. Ο εγωκεντρισµός και ο εγωισµός που µπορεί να έχει αναπτυχθεί στο στενό οικογενειακό περιβάλλον συχνά δεν γίνεται ανεκτός από τα άλλα παιδιά και προοδευτικά αποβάλλεται. Έτσιτοπαιδίαποκτά σαφέστερηεικόνα τουεαυτού. ηµιουργία φυλετικού ρόλου Το παιδί αρχίζει να αντιλαµβάνεται τις διαφορές µεταξύ των δύο φύλων µέσωτηςταύτισηςµετογονέατουιδίουφύλουυιοθετείτονφυλετικότου ρόλο. Στους φυλετικούς ρόλους επιδρούν οι κοινωνικές επιρροές ή τα στερεότυπα που µεταφέρονται από τους γονείς στο παιδί στο πλαίσιο της διαπαιδαγώγησης. Οι γονείς, πριν το παιδί µεγαλώσει αρκετά για να µπορεί να αντιληφθεί την ύπαρξη των δύο φύλων, τού συµπεριφέρονται µε διαφορετικό τρόπο ανάλογαµετοφύλοτου. ντύνουν το κοριτσάκι στα ροζ, να του προσφέρουν παιχνίδια όπως κούκλες, κουζινικά κ.λπ., να του συµπεριφέρονται µε περισσότερη λεπτότητααπόό,τιστοαγόρι. ντύνουντοαγόρισταγαλάζια, τουδίνουνπαιχνίδιαόπωςαυτοκίνητα, όπλακ.λπ., ενώοπατέραςσυνήθωςπαίζειπιοάγριαπαιχνίδιαµαζίτου. Ενισχύουν την εξάρτηση στα κορίτσια και την ανεξαρτησία στα αγόρια. µεταφέρουν τα στερεότυπα των φυλετικών ρόλων της κοινωνίας στα παιδιάτουςαπότηνπολύµικρήηλικία. Οι έµφυτες διαφορές µεταξύ των δύο φύλων µορφοποιούνται και ενισχύονται από την επίδραση των κοινωνικών και πολιτιστικών παραγόντων. 4

5 Οι συγκρούσεις της νηπιακής ηλικίας σύµφωνα µε τον Erikson έχειναεπιλύσειδύοβασικέςσυγκρούσεις: µεταξύτηςαυτονοµίαςκαιτηςντροπής/αµφιβολίας (2 ος και 3 ος χρόνος) µεταξύτηςπρωτοβουλίαςκαιτηςενοχής (4 ος και 5 ος χρόνος). Στηδιάρκειατου 2ουκαι 3ουχρόνου εγκαταλείπει την παθητική εξάρτηση της βρεφικής ηλικίας προσπαθείναασκείέλεγχοστοσώµατουκαιστο περιβάλλον Εάν η τάση για αυτενέργεια ενισχυθεί αίσθηµα της αυτονοµίας. Εάν η τάση για αυτονοµία εµποδιστεί, αισθήµατα τηςντροπήςκαιτηςαµφιβολίας. Αυτονοµία ντροπή- αµφιβολία Η τάση του παιδιού για αυτονοµία ενισχύεται εάν σε καθηµερινές εργασίες τού δίνονται οι ευκαιρίες να δοκιµάζειτιςικανότητέςτου. Οι γονείς: δενπρέπειναβοηθούνσυνέχειατοπαιδίεκείόπουδεν χρειάζεται βοήθεια πρέπει να το ενθαρρύνουν να αυτενεργεί Πρέπει να το διδάσκουν ότι η αποτυχία δεν είναι ντροπή, αλλά µιαευκαιρίαγιαναξαναπροσπαθεί. Χρειάζονται λογικά όρια στην ελευθερία αυτή, ώστε το παιδί να µην αφήνεται εκτεθειµένο σε αλλεπάλληλες αποτυχίες µέσα σε έναν κόσµο πολύπλοκο, που θα το κάνουν να νιώθει ντροπή και αµφιβολία για τις ικανότητέςτου. Αυτονοµία ντροπή- αµφιβολία Το παιδίαποκτάνέεςσωµατικέςκαι νοητικές ικανότητες κατά τη διάρκεια του 4ουκαι 5ουχρόνουτηςζωής δυνατότητα να παίρνει πρωτοβουλίες και να γίνεται δηµιουργικό Η περίοδοςαυτήσυµπίπτειµετην ανάπτυξη των ηθικών κανόνων της συµπεριφοράς (υπερεγώ) το παιδί είναι επιρρεπές σε αισθήµατα ενοχής Ποιος ήταν ο Erikson Ο Erik Erikson ( ) γεννήθηκεστηγερµανία. Το 1927 γνωρίστηκεστηβιέννηµετηνοµάδατουφρόυντ, καικυρίωςµε την κόρη του Αννα Φρόυντ, και έγινε µέλος της ψυχαναλυτικής εταιρείαςµεειδίκευσηστηνπαιδοψυχανάλυση. Το 1933 µετανάστευσε στην Αµερική και έγινε ο πρώτος παιδοψυχαναλυτήςστηβοστώνη. Οι απόψεις του έχουν την αφετηρία τους στην Ψυχαναλυτική παράδοση. Υποστηρίζει, όµως σε αντίθεση µε τον Φρόυντ, ότι η προσωπικότητα µεταβάλλεται σε όλη τη διάρκεια της ζωής του ανθρώπου. ίνει επίσης έµφαση στους κοινωνικοπολιτιστικούς παράγοντες εις βάρος των ψυχοσεξουαλικών παραγόντων που εισήγαγε ο Φρόυντ ιατυπώνει την άποψη ότι η προσωπικότητα των ανθρώπων περνάµέσααπόορισµέναψυχοκοινωνικάστάδιαεξέλιξης. Κάθε στάδιο χαρακτηρίζεται από µία κρίση ή σύγκρουση, την οποία το άτοµο πρέπει να ξεπεράσει επιτυχώς, προκειµένου να συνεχιστεί οµαλά η ανάπτυξη της προσωπικότητάς του. Η επίλυση των συγκρούσεων αυτών, οι οποίες είναι συνολικά οκτώ, αποτελεί τον πυρήνα της θεωρίας του Erikson για τη διαµόρφωσητηςπροσωπικότητας (Erikson, 1950, 1987). 3. εύτερη Παιδική ή Σχολική Ηλικία Η δεύτερη παιδική ή σχολική ηλικία εκτείνεται περίπου απότο 6 ο έωςτο 12 ο έτος. Η είσοδος στο σχολείο είναι ένας σηµαντικός σταθµόςστηζωήτουπαιδιού. Αποµακρύνεται από το στενό οικογενειακό περιβάλλον καιµπαίνειστονευρύτεροχώροτουσχολείου. Βασικότατο ρόλο στη συναισθηµατική και κοινωνική του ανάπτυξη παίζει η ένταξή του στην οµάδα των συνοµήλικωνκαιηαποδοχήτουαπόαυτούς. 5

6 Σύµφωναµετον Piaget Η νοητική ικανότητα του παιδιού της σχολικής ηλικίας χαρακτηρίζεται από: Ικανότητα για λογικούς συλλογισµούς Αντιστρεψιµότητα Αντίληψη των αριθµών Κατηγοριοποίηση συλλογισµών. εν έχει κατακτήσει δηλαδή ακόµα τη δυνατότητα να σκέφτεται µε αφηρηµένες έννοιες. Η επίδραση του σχολείου Το σχολείο επιδρά σηµαντικά στην διαµόρφωση της προσωπικότητας και της συµπεριφοράς τού εύπλαστου στην περίοδοαυτήπαιδιού. Ο δάσκαλος αποτελεί πρότυπο ταύτισης στην ηλικία αυτή και τα χαρακτηριστικά της προσωπικότητάς του, οι αξίες, οι πεποιθήσεις επηρεάζουντηνπροσωπικότητατουπαιδιού. Η ατµόσφαιρα του σχολείου επηρεάζει την προσωπικότητα του παιδιού Η δηµοκρατική ατµόσφαιρα καλλιεργεί την ευελιξία, τη συνεργατικότητα και το οµαδικό πνεύµα Η αυταρχική ατµόσφαιρα ευνοεί την υποτακτικότητα ή την επαναστατικότητα, ενώ Η ατµόσφαιρα απόλυτης ελευθερίας ευνοεί τη δηµιουργία σύγχυσης στουςστόχουςκαιτιςεπιδιώξειςτουπαιδιού. Σύµφωνα µε τη θεωρία του Erikson Το άτοµο έχει να επιλύσει τη βασική σύγκρουση µεταξύ παραγωγικότητας καικατωτερότητας (6οςέως 12οςχρόνος). Το παιδί έχει τώρα τις δυνατότητες όχι µόνο να παίρνει πρωτοβουλίες αλλά καιναολοκληρώνειό,τιαρχίζει. Θέλειναείναιπαραγωγικό. Αν ενθαρρύνεται και ενισχύεται στην προσπάθειά του να κατακτήσει τον κόσµο της γνώσης και να καλλιεργήσει τις επιδεξιότητές του και αν δεν αντιµετωπίζεται απαξιωτικά από τους γονείς του στη σύγκρισή του µε τα άλλαπαιδιάτηςηλικίαςτου θα ενισχυθεί η τάση για φιλοπονία και θα επικρατήσει το αίσθηµα της επάρκειας και της παραγωγικότητας. Αν το περιβάλλον αναχαιτίζει τον ενθουσιασµό και την ορµή του παιδιού µε άστοχες παρεµβάσεις, που το µειώνουν και το κάνουν να αισθάνεται ανίκανο, ή αν το φέρνει διαρκώς αντιµέτωπο µε συνεχείς µαταιώσεις τότε θα ενισχυθεί το αίσθηµα της ανεπάρκειας και κατωτερότητας. Κίνδυνος να ενισχυθεί υπερβολικά η τάση του παιδιού για παραγωγικότητα, µε αποτέλεσµα το παιδί να θεωρεί την εργασία τη µοναδική αξία της ζωής. 4. Εφηβική Περίοδος Ηεφηβικήπερίοδοςαρχίζειπερίπουαπότο 12 ο περίπουέτος τηςηλικίαςκαιφθάνειµέχριπερίπουτο 19 ο. Χαρακτηρίζεται από: Ταχύτατη σωµατική ανάπτυξη Ραγδαίες βιολογικές µεταβολές στα αναπαραγωγικά όργανα και βιολογικές µεταβολές στα δευτερογενή χαρακτηριστικά του φύλου Έναρξη της εµµηνόρροιας στα κορίτσια Έναρξη της σπερµατογένεσης στα αγόρια Σηµατοδοτούν την έναρξη της εφηβείας. Ηηλικίαέναρξηςαπότα 11 έωςτα 17, µέσηηλικίαπερίπουτα 13, Τα αγόρια µπαίνουν στην εφηβεία κατά µέσο όρο δυο χρόνια αργότερααπότακορίτσια. Η σεξουαλική ωρίµανση οδηγεί το ερωτικό ενδιαφέρον του εφήβου κατά κανόνα προς το άλλο φύλο και ξεκινά η ενεργός σεξουαλική ζωή. Άλλο βιολογική άλλο ψυχολογική!!! Η ολοκλήρωση της βιολογικής ωρίµανσης δεν συµπίπτει απαραίτητα µε την ενηλικίωση από ψυχολογικήςπλευράς. Κάτω από τις σηµερινές συνθήκες ζωής, η παράταση των σπουδών στους νέους και η καθυστέρηση στην απόκτηση αυτονοµίας και ανεξαρτητοποίησης από την οικογένεια επιβραδύνει την ψυχολογική ωρίµανσή τους. Οι σωµατικές µεταβολές ασκούν σηµαντική επιρροή στην ψυχολογική κατάσταση του εφήβου Σε αρκετές περιπτώσεις δυσκολεύεται να αντεπεξέλθει και να βρει θετικές διεξόδους στα προβλήµατα που αντιµετωπίζει. Χαρακτηριστικά της εφηβικής περιόδου Αποδέσµευση από τις γονικές εξαρτήσεις Έντονο ενδιαφέρον για κοινωνικές συναναστροφές µε συνοµήλικους Τάση για ευθυγράµµιση και συµµόρφωσηµεαυτούς, εν εγκαταλείπονται τελείως οι αρχές που ήδη έχουν αποκτηθεί µέσα στην οικογένεια κατά τη διάρκεια της παιδικής ηλικίας. 6

7 Αν η οικογένεια δυσλειτουργεί Η ανεπαρκής λειτουργία της οικογένειας και η ελλειµµατική επικοινωνία του εφήβου µε τους γονείς µπορεί να οδηγήσει στην: υπερβολική προσκόλληση στην παρέα αύξηση των κινδύνων υιοθέτησης συµπεριφορών µε αρνητικές επιπτώσεις όπως χρήση και κατάχρηση αλκοόλ χρήση και κατάχρηση ναρκωτικών παραβατικήσυµπεριφοράκ.λπ. Θεωρία του Piaget Στην εφηβική περίοδο, και έως την ηλικία περίπου των 15 ετών ολοκληρώνεται η νοητική ανάπτυξη του παιδιού χαρακτηριστικό της σκέψης είναι ότι παύει να είναι προσκολληµένη στην άµεση οπτική αντίληψη και στα συγκεκριµένα αντικείµενα µπορεί πλέον να χειριστεί αφηρηµένες έννοιες όπως αυτές της επιστήµης, της θρησκείας, της ηθικής κ.λπ. «στάδιο αφαιρετικών συλλογισµών» θεωρία του Erikson η βασική σύγκρουση που πρέπει να επιλυθεί κατά την περίοδο αυτή είναι η σύγκρουση µεταξύ ταυτότητας και σύγχυσηςρόλων (12 ο έως 19 ο έτος). Οέφηβοςαναζητάτηνπροσωπικήτουταυτότητα. Η ανάπτυξη της αφαιρετικής σκέψης δίνει τη δυνατότητα : να αποκτήσει σαφή εικόνα για το ποιος είναι από πού προέρχεται και πού κατευθύνεται να διαµορφώσει τα ατοµικά του ιδεώδη να βρει έναν τρόπο συµπεριφοράς συµβατό και αποδεκτό από τονίδιο, απότουςσυνοµηλίκουςτου, απότουςγονείςτουκαι γενικά από την κοινωνία. Στρατηγικές επίλυσης της κρίσης οκιµάζει διάφορες στρατηγικές για να επιλύσει την κρίσηστηνοποίαβρίσκεται: οκιµάζει ρόλους, όπως ο ρόλος του καλού παιδιού, του επαναστάτη, του αθλητή κ.ά. Εξετάζει πολλούς πιθανούς εαυτούς έως ότου κατασταλάξεισεαυτόπουοίδιοςθέλειναγίνει Μέσα από τις διάφορες εµπειρίες κτίζει σταδιακά το γνωσιακό οικοδόµηµα που θα τον βοηθήσει να κατανοήσει τον εαυτό του και να αποκτήσει ταυτότητα Ανδενεπιτύχειναβρειτηνπροσωπικήτουταυτότητα, καταλαµβάνεται από σύγχυση ρόλων και κρίση ταυτότητας 5. Αρχική Ενήλικη Περίοδος Με το τέλος της εφηβείας έχει συντελεστεί η βασική ψυχοσωµατική διαµόρφωση του ανθρώπου ορισµένες ψυχολογικές λειτουργίες εξακολουθούν να εξελίσσονται µέχρικαιτηγεροντικήηλικία. Το άτοµο µπαίνει στην αρχική ενήλικη περίοδο που εκτείνεται από τηνηλικίατων 20 έως 40 ετών, διαθέτονταςόποιαεφόδια - ψυχολογικά και πνευµατικά- έχει αποκτήσει κατά τα προηγούµενα χρόνια. Πρέπει να προσαρµοστεί στις επιταγές της εξωτερικής πραγµατικότητας, που είναι συνυφασµένες µε τη συγκεκριµένη αυτή περίοδο και που κατά βάση είναι κοινωνικοπολιτισµικά προσδιορισµένες. Στην προσπάθειά του αυτή αντιµετωπίζει κρίσιµες φάσεις που πρέπει να ξεπεράσει για να επιτύχει µια οµαλή προσαρµογή Βασικά καθήκοντα της φάσης αυτής Να ξεκινήσει µια επαγγελµατική σταδιοδροµία Να επιλέξειένανσύντροφογιατηζωήτου Να δηµιουργήσει καινούργια οικογένεια και απογόνους Να παίξει έναν συγκεκριµένο κοινωνικό ρόλο, συµβατό µε την κοινωνικοπολιτισµική πραγµατικότητα. Στη νοητική σφαίρα, έχει ήδη κατακτήσει το επίπεδο των αφαιρετικώνσυλλογισµών. Οι τρόποι σκέψης που χαρακτηρίζουν τα προηγούµενα στάδια νοητικήςανάπτυξηςδενέχουνπάψειναυφίστανται. Παραµένουν, σε πιο εξελιγµένη µορφή χρησιµοποιούνται µε τον πλέον κατάλληλο και αποτελεσµατικό τρόπο, ανάλογαµετιςαπαιτήσειςτωνπεριστάσεων. 7

8 Χαρακτηριστικός τρόπος σκέψης Ένας επιστήµονας µπορεί να χρησιµοποιεί: Κυρίως αφαιρετικούς συλλογισµούς όταν επιλύει ένα θεωρητικό πρόβληµα Συγκεκριµένους συλλογισµούς όταν διεκπεραιώνει τις καθηµερινές του υποθέσεις Προσυλλογιστική σκέψη όταν επιδίδεται στα καλλιτεχνικά του ενδιαφέροντα και Αισθησιοκινητικές διεργασίες στις ψυχικές και σωµατικές ικανοποιήσειςκαιαπολαύσεις. Η νοητική αυτή ικανότητα, δηλαδή η κατάλληλη χρησιµοποίησητωνδιαφορετικώνµορφώνσυλλογισµού, χαρακτηρίζειτοωριµότεροεπίπεδονοητικήςανάπτυξης, που επιτυγχάνεται κατά την αρχική ενήλικη περίοδο. Ψυχοκοινωνική θεωρία του Erikson Το άτοµο έχει να επιλύσει τη βασική σύγκρουση µεταξύ συντροφικότηταςκαιαποµόνωσης. Καλείται να αναπτύξει σχέσεις οικειότητας και συντροφικότητας µε άλλα άτοµα, µέσα από τις οποίες να µπορεί να µοιράζεται συναισθήµατα και καταστάσεις χωρίς όµως να χάνει την αυτονοµία τουεαυτούτου. Η ικανότητα αυτή δεν περιορίζεται µόνο στις ερωτικές σχέσεις Σχετίζεται κυρίως µε την ικανότητα του ατόµου να αγαπήσει και να ενδιαφερθείβαθιάκαιµεσυνέπειαγιαάλλουςανθρώπους, κατακτώνταςέτσιτησυντροφικότητα. Αν δεν καταφέρει να επιτύχει τους στόχους αυτούς, τότε θα διακατέχεται πάντα από ένα αίσθηµα αποµόνωσης µε επιπτώσεις σεόλητηµετέπειταπορείατου. 6. Μέση Ενήλικη Περίοδος Εκτείνεται περίπου από την ηλικία των 40 έως την ηλικίατων 65 ετών. Κατά την περίοδο αυτή ο άνθρωπος φθάνει στο υψηλότεροεπίπεδοτηςπαραγωγικήςτουδηµιουργίας. Στον επαγγελµατικό τοµέα, γύρω στα 50 περίπου χρόνια, το άτοµο θεωρείται ότι βρίσκεται στο υψηλότερο σηµείοτηςσταδιοδροµίαςτου. Η γυναίκα, κατά την περίοδο αυτή, απαλλαγµένη σε σηµαντικό βαθµό από τις υπευθυνότητες και φροντίδες του σπιτιού και της ανατροφής των παιδιών, έχει το χρόνοναεπιδοθείσεάλλεςδραστηριότητες. Κρίσιµες φάσεις που πρέπει να ξεπεράσει ο άνθρωπος Η µέση ενήλικη περίοδος επιφυλάσσει πολλές κρίσιµες φάσεις, που ο άνθρωπος πρέπει να ξεπεράσει. Το άτοµο αντιλαµβάνεται και συνειδητοποιεί πλέονκαθαράποιαήτανταόριατων προσωπικών του δυνατοτήτων και ικανοτήτων Αντιλαµβάνεται τη διάσταση που υπάρχει µεταξύ των νεανικών του φιλοδοξιών και των όσωνέχειπετύχειστηζωήτου. Αρχίζει να σκέφτεται ότι τα περιθώρια να πραγµατοποιήσει τις νεανικές του φιλοδοξίες έχουν πλέον στενέψει σηµαντικά Η αντίληψη για τη διάρκεια της ζωής αλλάζει Αντίναβλέπειτηζωήσαντοχρονικόδιάστηµα πουπέρασεαπότηγέννησητουέωςεδώ, όπως κάνουν τα νεότερα άτοµα, αρχίζει να τη βλέπει σαν τα χρόνια που του υπολείπονται ακόµηναζήσει, Άλλες δυσκολίες.. Η περίοδος αυτή συµπίπτει συνήθως µε την εποχή κατά την οποία τα παιδιά έχουν πλέον µεγαλώσει και εγκαταλείπουν το σπίτι, είτε για σπουδές είτε για να κάνουν τη δική τους οικογένεια. Η «έρηµηφωλιά»πουαποµένειοδηγείσεµιακρίσιµηφάσηιδίωςτη γυναίκα, δεδοµένου του παραδοσιακά καθορισµένου ρόλου της που τώρατονβλέπειναέχειπλέονλήξει. Η «έρηµη φωλιά» αποτελεί επίσης τη µαρτυρία ότι η νεότητα έχει περάσει. Επιπρόσθετα, η εµµηνόπαυση στη γυναίκα, που συµπίπτει µε την εποχή αυτή, συνοδεύεται συνήθως από µια συναισθηµατική αναστάτωση, για την οποία πιθανόν ευθύνονται βιολογικοί παράγοντες, σηµαδεύει όµως το τέλος της γονιµότητας, ενισχύοντας την αίσθηση της χαµένης νεότητας. Η θεωρία του Erickson Η βασικήσύγκρουσηπουέχειναεπιλύσει ο άνθρωπος κατά την περίοδο αυτή είναι µεταξύ γενεσιουργικότητας και αυτοαπορρόφησης Εάν ο άνθρωπος νιώθει την ικανοποίηση ότιηµέχριτώρασυµβολήτουστην κοινωνία ήταν αξιόλογη, αρχίζει να στρέφει το ενδιαφέρον του προς την καθοδήγηση τηςνέαςγενιάς. «Οάνθρωποςέχειτηνανάγκηνανιώθει 8

9 Αν αποτύχει η επένδυση αυτή Αν αποτύχει στη διεύρυνση αυτή των ενδιαφερόντων του, κατέχεται από το αίσθηµα της στασιµότητας και της προσωπικής πτώχευσης Αισθάνεται πως ό,τι έχει µέχρι τώρα προσφέρει δεν ήταν σηµαντικό Αρχίζει ναδείχνειυπερβολικήεπιείκειαστονεαυτότου, «σανναεπρόκειτογιατοίδιοτουτοµοναχοπαίδι», και αυτοαπορροφάται Το ενδιαφέρον του αρχίζει να στρέφεται αποκλειστικά προςτονίδιοτουτονεαυτό, µεέµφασηστησωµατική καιψυχικήτουευεξίακαισταυλικάαποκτήµατα. 7. Γεροντική Ηλικία Αρχίζει περίπου στα 65 χρόνια Καινούργια προβλήµατα και κρίσιµες φάσεις που πρέπει να ξεπεράσει Κατά την περίοδο αυτή αποδεσµεύεται σε µεγάλο βαθµό από υποχρεώσειςκαιαποσύρεταιαπότηνενεργόκοινωνικήεργασία, γεγονόςπουσηµατοδοτείταιµετησυνταξιοδότηση. Η συνταξιοδότηση ενδέχεται να εισπραχθεί σαν τιµωρία, µε επακόλουθο την πτώση της αυτοεκτίµησης και της αίσθησης της αξίαςτουεαυτού, καιµετηνέννοιααυτήαποτελείµιακρίσιµηφάση γιατονάνθρωπο. Η αποδέσµευση από τις υποχρεώσεις είναι πιθανό να επιφέρει τη µείωση του ενδιαφέροντος για τις κοινωνικές συναλλαγές και γενικότερα τη µείωση του ενδιαφέροντος για τη συναισθηµατική επαφήµετουςάλλους, µεκατάληξητηναπόσυρσηκαιτην παραίτηση. Ενίσχυση της παραίτησης Ενισχύεται απότηνεµφάνισηορισµένωνφυσιολογικώνµεταβολών. Παράγοντες που καθιστούν τον άνθρωπο αδύναµο, περιορίζουν τις δραστηριότητές του και συχνά τον κάνουν να αισθάνεται ανήµπορος και αποθαρρηµένος είναι: Η εξασθένηση της σωµατικής αντοχής Η παρουσία ορισµένων ασθενειών και ηγεροντικήέκπτωσητωννοητικώνλειτουργιών. Οθάνατοςπροσφιλώνπροσώπων (συζύγου, αδελφών, φίλων), πέρα από τη συναισθηµατική αναταραχή που συνεπάγεται, έχει συνήθως ως επακόλουθο µια ζωή αφόρητα µοναχική για τον άνθρωπο, ιδιαίτεραότανταπαιδιάτουζουνµακριά. Το αίσθηµα της µοναξιάς είναι δυνατόν να διαποτίσει όλη του την ύπαρξη, µε αποτέλεσµα να µην αισθάνεται καµία ικανοποίηση από τηζωή. Τα θετικά της γεροντικής ηλικίας Ο άνθρωποςκατάτηνπερίοδοαυτήτηςζωήςτουείναι: απαλλαγµένος από υποχρεώσεις και δεσµεύσεις έχει ελεύθερο χρόνο στη διάθεσή του µπορεί, στο βαθµό που του επιτρέπουν οι σωµατικές του δυνατότητες και στο µέτρο που του εξασφαλίζονται ορισµένες κοινωνικές παροχές, να επιδοθεί σε ποικίλες δραστηριότητες, τόσο στον τοµέα της προσωπικής του αναψυχής όσο και στον τοµέα της προσφοράς του προς τουςάλλους. Ηπροσφοράπροςταπαιδιάκαιταεγγόνιααποτελείµία πολύ σηµαντική πηγή συναισθηµατικής ικανοποίησης. Θεωρίατου Erikson O άνθρωπος έχει να αντιµετωπίσει την 8η και τελευταία ψυχοκοινωνική κρίση, που είναι η κρίση µεταξύ ακεραιότητας και απόγνωσης. Αφορά τοντρόποµετονοποίοτοάτοµοαντικρίζειτοτέλοςτης ζωής, τοθάνατο. Η γεροντική ηλικία είναι η εποχή της περισυλλογής και της αναπόλησηςτωνπεπραγµένωνκατάτηδιάρκειατηςζωής. Ανοάνθρωποςαναπολείτηζωήτουµεένααίσθηµαθλίψης, βλέποντάς την σαν µια σειρά από χαµένες ευκαιρίες και απογοητεύσεις και νιώθοντας ότι ο χρόνος που του αποµένει είναι ελάχιστος για να προσπαθήσει να ξεκινήσει µια άλλη ζωή και να δοκιµάσει άλλες εναλλακτικές λύσεις, τότε διακατέχεται από το φόβο του θανάτου και οδηγείται στην απόγνωση. Προηγούµενη σωστή ανάπτυξη.. Στο βαθµό που έχει αντεπεξέλθει ικανοποιητικά στις προηγούµενες φάσεις της ζωής του και κυρίως στο βαθµό που έχει αποδεχτεί τις επιτυχίες του και τις απογοητεύσεις του, που είναι συνυφασµένες µε την ανθρώπινη ύπαρξη, τότε ωριµάζει βαθµιαία µέσα του ο καρπός των επτά προηγούµενων σταδίων, που είναι η ακεραιότητα του εγώ. Αποδέχεται τον έναν και µοναδικό κύκλο ζωής αναγνωρίζειότιηατοµικήτουζωήδενείναιπαράη τυχαία σύµπτωση ενός µονάχα κύκλου ζωής µε ένα τµήµα της πανανθρώπινης ιστορίας και ο θάνατος πλέον χάνει τη σηµασία του. 9

10 Βασική βιβλιογραφία Σας ευχαριστώ Βοσνιάδου, Στ. (2007), ΕισαγωγήστηνΨυχολογία, ΤόµοςΑ', Αθήνα, Gutenberg. Β aron, R. Α. (1992), Psychology, USA, Allyn and Bacon. Cole, Μ., Cole, S. R. (1996) (3rd ed.), The Development ΟΙ Children, New York, Scientific American Books [ΕλληνικήΜετάφραση: ΗΑνάπτυξητωνΠαιδιών (Μτφρ. Μ. Σόλµαν), Αθήνα, τυ'πωθήτω -Γιώργος αρδανός]. Graig, G. 1. & Baucum, D. (2008), ΗΑνάπτυξητουΑνθρώπου [9 η αµερικ. έκδοση (Επιστ. Επιµ. Π. Βορριά)], Αθήνα, Παπαζήσης. Τίτλος πρωτοτύπου: Ηιιmαn Develoment (2002), USA, Pearson Education,Inc. Elman,1. L., Bates, Ε. Α., Johnson, Μ. Η., Karmiloff-Smith, Α., Pavisi, D. & Plunkett, Κ. (1996), Rethinking Innαteness, Cam-bridge, ΜΑ, Bradford Press. Ginsburg, Η. Ρ. & Opper, S. (1988), Piαget's Theory ΟΙΙntellectιιαl Development, New Jersey, Prentice Hall. Goldhaber, D. (1986), Lile-spαn Humαn Development, San Diego, Harcourt Brace Jovanovich. Κουγιουµτζάκης,1. (1997), Η Αναπτυξιακή Ψυχολογία: Παρελθόν, Παρόν και Μέλλον (Επιµ. Ι. Κουγιουµτζάκης), Ηράκλειο, ΠανεπιστηµιακέςΕκδόσειςΚρήτης. Miller, Ρ. Η. (2001), TheoriesΟf Developmental Psychology (4th ed.), San Francisco, Worth Publishers. 10

TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ

TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ Η λέξη ΠΑΙΧΝΊΔΙ προέρχεται από την λέξη παίχτης παίζω παις. Με την έννοια παιχνίδι ορίζουμε την κατ εξοχήν αυθόρμητη και ενδιαφέρουσα δραστηριότητα των παιδιών που έχει ως στόχο

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη. οι οντογενετικές αλλαγές

Ανάπτυξη. οι οντογενετικές αλλαγές Ανάπτυξη οι οντογενετικές αλλαγές Η ψυχολογία της ανάπτυξης Η ψυχολογία της ανάπτυξης µελετά τις αλλαγές στη συµπεριφορά και νόηση µε την ηλικία από τη σύλληψη έως το θάνατο Μελετά οντογενετικές αλλαγές

Διαβάστε περισσότερα

του παιδιού στο σπίτι και στο σχολείο Δρ Παναγιώηης Γαλάνης Σσνηονιζηής Εκπαίδεσζης Γραθείοσ Εκπαίδεσζης Σηοσηγάρδης

του παιδιού στο σπίτι και στο σχολείο Δρ Παναγιώηης Γαλάνης Σσνηονιζηής Εκπαίδεσζης Γραθείοσ Εκπαίδεσζης Σηοσηγάρδης του παιδιού στο σπίτι και στο σχολείο Δρ Παναγιώηης Γαλάνης Σσνηονιζηής Εκπαίδεσζης Γραθείοσ Εκπαίδεσζης Σηοσηγάρδης Κοινωνικοποίηση του παιδιού στο σπίτι και στο σχολείο Στους ρυθμούς με τους οποίους

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ Ενισχύστε την Αυτοπεποίθηση των Παιδιών Βελτιώνοντας & Μαθαίνοντας τον Γονεϊκό Τύπο!!! ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ Κλεισθένους 12 (Στοά Κοββατζή) 1 ος όροφος Τηλ.: 2742029421 Κιν.: 6979985566

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΘΟΥΣΑ 4. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 Θετικές σχέσεις: θεωρία και πράξη

ΑΙΘΟΥΣΑ 4. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 Θετικές σχέσεις: θεωρία και πράξη TETARTH 15 ΜΑΪΟΥ 2013 14.00-15.00 ΠΡΟΣΕΛΕΥΣΗ ΣΥΝΕΔΡΩΝ-ΕΓΓΡΑΦΕΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ, ΝΕΑ ΧΗΛΗ ΚΑΡΑΘΕΟΔΩΡΗ ΑΜΦΙΘΕΑΤΡΟ ΑΙΘΟΥΣΑ 9 ΑΙΘΟΥΣΑ 10 ΑΙΘΟΥΣΑ ΣΥΝΕΛΕΥΣΕΩΝ 15.00-17.00 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 1 Σκέφτομαι & Πράττω

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Το να είσαι γονιός δεν είναι εύκολο πράγμα. Δεν υπάρχει ευκαιρία για πρόβα, δεν υπάρχουν σχολεία. Το μόνο που κουβαλάμε

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Δ: ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Δ: ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Δ: ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ ΣΧΟΛΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΜΕΛΕΤΗ ΤΩΝ ΕΠΙΔΡΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ Η οικογένεια αποτελεί τεράστια μορφοποιό δύναμη για την ανάπτυξη του παιδιού, γιατί το άτομο

Διαβάστε περισσότερα

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Κάθε παιδί έχει το δικαίωμα να ζει και να μεγαλώνει σ ένα υγιές περιβάλλον, το οποίο θα διασφαλίζει και θα προάγει την σωματική και ψυχική

Διαβάστε περισσότερα

«Παιδιά Γονείς Παππούδες» Παπαγεωργίου Γιώτα Ψυχολόγος Μέλος του Γραφείου Γυναικείων Θεμάτων κ Οικογένειας της Ι. Μ. Μεσσηνίας

«Παιδιά Γονείς Παππούδες» Παπαγεωργίου Γιώτα Ψυχολόγος Μέλος του Γραφείου Γυναικείων Θεμάτων κ Οικογένειας της Ι. Μ. Μεσσηνίας «Παιδιά Γονείς Παππούδες» Παπαγεωργίου Γιώτα Ψυχολόγος Μέλος του Γραφείου Γυναικείων Θεμάτων κ Οικογένειας της Ι. Μ. Μεσσηνίας Οι παππούδες κ οι γιαγιάδες ανά τον κόσμο Κοινό εύρημα ότι όλοι επιθυμούν

Διαβάστε περισσότερα

Ασφαλής χρήση διαδικτύου και κινητού τηλεφώνου σε παιδιά και εφήβους

Ασφαλής χρήση διαδικτύου και κινητού τηλεφώνου σε παιδιά και εφήβους Ασφαλής χρήση διαδικτύου και κινητού τηλεφώνου σε παιδιά και εφήβους Ι. Τσιάντης MD, DPM, FRC Psych. Αν. Καθηγητής Παιδοψυχιατρικής Επιστημονικός Υπεύθυνος ΕΨΥΠΕ Ψυχαναλυτικός Ψυχοθεραπευτής Πρόεδρος Ιατρικών

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ»

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ» Εργαστήριο δικτύωσης σε εκπαιδευτικούς πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης με θέμα: «Η συναισθηματική νοημοσύνη και η επίδρασή της στην εκπαιδευτική διαδικασία» 6 7 Μαΐου 2014 Κέντρο Πρόληψης των

Διαβάστε περισσότερα

Η συγγραφέας και ψυχολόγος Γιούλη Μιγγείρου στο agrinio-life Μαμά, μπαμπά σας χρειάζομαι!

Η συγγραφέας και ψυχολόγος Γιούλη Μιγγείρου στο agrinio-life Μαμά, μπαμπά σας χρειάζομαι! Η συγγραφέας και ψυχολόγος Γιούλη Μιγγείρου στο agrinio-life Μαμά, μπαμπά σας χρειάζομαι! Με ένα πραγματικά απλό και κατανοητό λόγο, η κυρία Μιγγείρου στο νέο της βιβλίο Μαμά, μπαμπά σας χρειάζομαι, που

Διαβάστε περισσότερα

ANTIKOIΝΩΝΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΣΤΟΥΣ ΕΦΗΒΟΥΣ KAI TΡΟΠΟΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΗΣ ΑΝΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΣΙΩΤΗ

ANTIKOIΝΩΝΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΣΤΟΥΣ ΕΦΗΒΟΥΣ KAI TΡΟΠΟΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΗΣ ΑΝΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΣΙΩΤΗ ANTIKOIΝΩΝΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΣΤΟΥΣ ΕΦΗΒΟΥΣ KAI TΡΟΠΟΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΗΣ ΑΝΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΣΙΩΤΗ ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ ΔΙΑΓΩΓΗΣ ΟΡΙΣΜΟΣ: Σύμφωνα με το Διαγνωστικό και στατιστικό εγχειρίδιο για τις ψυχικές νόσους DSM-IV,το κύριο

Διαβάστε περισσότερα

Περιγραφή ατοµικής περίπτωσης µεσήλικης γυναίκας µε Aποφευκτική ιαταραχή Προσωπικότητας και Αγοραφοβία 12ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας 14 17 Μαϊου 2009, Βόλος, Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας Χ. Βαρβέρη-Γ.

Διαβάστε περισσότερα

12/5/2015 Ι ΙΑΙΤΕΡΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΦΗΒΕΙΑΣ

12/5/2015 Ι ΙΑΙΤΕΡΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΦΗΒΕΙΑΣ Ι ΙΑΙΤΕΡΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΦΗΒΕΙΑΣ 1 ΕΦΗΒΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ 2 Εφηβεία είναι η περίοδος της αύξησης και της ανάπτυξης του ατόμου κατά την ο- ποία συμβαίνουν σημαντικές μεταβολές στο σώμα, στη συμπεριφορά

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών

Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών Ορισμός μαθησιακών διαταραχών Η αδυναμία των μαθητών να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις ενός κανονικού σχολείου. Τα μαθησιακά προβλήματα ΔΕΝ οφείλονται

Διαβάστε περισσότερα

Το παιχνίδι της χαράς

Το παιχνίδι της χαράς Ανοιχτό πρόγραμμα εκπαίδευσης Κατερίνα Πουλέα Παιδαγωγός Το παιχνίδι της χαράς Το παιχνίδι της χαράς Αετιδέων 15 & Βουτσινά Χολαργός 6944 773597 Ανοιχτό πρόγραμμα εκπαίδευσης Το Παιδαγωγικό Κέντρο Προσχολικής

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21 ου αιώνα) Νέο Πρόγραμμα Σπουδών, Οριζόντια Πράξη» MIS: 295450 Υποέργο 1: «Εκπόνηση Προγραμμάτων Σπουδών Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και οδηγών για τον εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ Στις ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών για την ειδικότητα των νηπιαγωγών των εκπαιδευτικών πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση, ακριβώς λόγω του μεγάλου ανταγωνισμού και των υψηλών βαθμολογιών

Διαβάστε περισσότερα

«Εφηβεία: Μια καταιγίδα στη ζωή;»

«Εφηβεία: Μια καταιγίδα στη ζωή;» «Εφηβεία: Μια καταιγίδα στη ζωή;» Η εφηβεία αποτελεί μία μεταβατική περίοδο στη ζωή του ανθρώπου. Αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Κατά τη διάρκειά της συντελούνται

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Εξαρτήσεις Τρόποι αντιμετώπισης και παρέμβασης

Εφηβεία και Εξαρτήσεις Τρόποι αντιμετώπισης και παρέμβασης Εφηβεία και Εξαρτήσεις Τρόποι αντιμετώπισης και παρέμβασης Όπως όλοι γνωρίζουμε η εφηβεία είναι η περίοδος μετάβασης από την παιδική ηλικία στην ενήλικη ζωή. Γίνονται γρήγορες αλλαγές στο σώμα και στο

Διαβάστε περισσότερα

www.psychologyonline.gr Newsletter Αθλητικής Ψυχολογίας, Ιανουαρίου Φεβρουαρίου 2009 Αγαπητοί Φίλοι,

www.psychologyonline.gr Newsletter Αθλητικής Ψυχολογίας, Ιανουαρίου Φεβρουαρίου 2009 Αγαπητοί Φίλοι, Newsletter Αθλητικής Ψυχολογίας, Ιανουαρίου Φεβρουαρίου 2009 Αγαπητοί Φίλοι, Μετά την σύντοµη ανάπαυλα των Χριστουγεννιάτικων διακοπών µας, έφτασε ένας ορεξάτος και Ολόφρεσκος Νέος Χρόνος που κουβαλά µαζί

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ΜΕΡΑ ΣΤΟ ΠΑΙΔΚΟ ΣΤΑΘΜΟ

ΜΙΑ ΜΕΡΑ ΣΤΟ ΠΑΙΔΚΟ ΣΤΑΘΜΟ ΜΙΑ ΜΕΡΑ ΣΤΟ ΠΑΙΔΚΟ ΣΤΑΘΜΟ ΤΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΤΗΣ ΧΑΡΑΣ ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΠΟΥΛΕΑ Μια μέρα στο παιδικό σταθμό «Το παιχνίδι της χαράς» Στο παιχνίδι της χαράς υπάρχει ένα περιβάλλον όπου παρέχει στα παιδιά ασφάλεια, φροντίδα,

Διαβάστε περισσότερα

Τα βιβλία θα τα βρείτε στο βιβλιοπωλείο: Βιβλία γνώσεων και δραστηριοτήτων ΣΦΡΑΓΙΔΑ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟΥ

Τα βιβλία θα τα βρείτε στο βιβλιοπωλείο: Βιβλία γνώσεων και δραστηριοτήτων ΣΦΡΑΓΙΔΑ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟΥ Τα βιβλία θα τα βρείτε στο βιβλιοπωλείο: Βιβλία γνώσεων και δραστηριοτήτων ΣΦΡΑΓΙΔΑ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟΥ Συντονισμός χεριού-ματιού Βοηθούν στην ανάπτυξη των κινητικών δεξιοτήτων του παιδιού. Παίζω με τους κύβους

Διαβάστε περισσότερα

Η δραστηριότητα της σκέψης ήταν στην προέλευσή της, διαδικασία εκτόνωσης της ψυχής, από υπερχείλισμα ερεθισμάτων.

Η δραστηριότητα της σκέψης ήταν στην προέλευσή της, διαδικασία εκτόνωσης της ψυχής, από υπερχείλισμα ερεθισμάτων. Σκέψη και ονειροπόληση της μητέρας Η δραστηριότητα της σκέψης ήταν στην προέλευσή της, διαδικασία εκτόνωσης της ψυχής, από υπερχείλισμα ερεθισμάτων. Ο Bion εμπνεόμενος από το άρθρο του Freud του 1911,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς

Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς των Α.Πορτσέλη, Μ. Κυριακίδου Η παρούσα εισήγηση αφορά στην παρουσίαση ενός καινοτόμου προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτηματολόγιο για επαγγελματίες που εργάζονται σε φορείς που εξυπηρετούν ανθρώπους με αναπηρία

Ερωτηματολόγιο για επαγγελματίες που εργάζονται σε φορείς που εξυπηρετούν ανθρώπους με αναπηρία Partnership: AIAS Bol1gna onlus (I) Εισαγωγή Το ΑΝΑΠΗΡΙΑ ΤΩΡΑ σε συνεργασία με ευρωπαϊκούς φορείς συμμετέχει σε ένα πρόγραμμα για την υποστήριξη δημιουργίας θετικού οικογενειακού κλίματος σε οικογένειες

Διαβάστε περισσότερα

Παιδαγωγική Ψυχολογία Βιομηχανική Ψυχολογία

Παιδαγωγική Ψυχολογία Βιομηχανική Ψυχολογία ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΟΑΕΔ Παιδαγωγική Ψυχολογία Βιομηχανική Ψυχολογία ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ: Μαρμαρινός Ιωάννης

Διαβάστε περισσότερα

Παιδί: Απλά ζωηρό και απρόσεκτο ή παρουσιάζει Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής Υπερκινητικότητας;

Παιδί: Απλά ζωηρό και απρόσεκτο ή παρουσιάζει Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής Υπερκινητικότητας; Παιδί: Απλά ζωηρό και απρόσεκτο ή παρουσιάζει Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής Υπερκινητικότητας; Η Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής- Υπερκινητικότητας ή ΔΕΠΥ όπως είναι γνωστή από τα ακρωνύμια, αποτελεί

Διαβάστε περισσότερα

Αυτισμός - Νοητική υστέρηση

Αυτισμός - Νοητική υστέρηση Αυτισμός - Νοητική υστέρηση Τζένη Σουμάκη Παιδοψυχίατρος Ψυχαναλύτρια Επιστημονικά Υπεύθυνη Κέντρου Διατροφικών Διαταραχών ΑΝΑΣΑ Γρ. Ελληνικής Εταιρίας Ψυχαναλυτικής Ψυχοθεραπείας Μέλος Δ.Σ. Ελληνικής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Το Κέντρο Πρόληψης «ΦΑΕΘΩΝ» των δήµων Ιλίου, Πετρούπολης, Καµατερού, Αγίων Αναργύρων σε συνεργασία µε τον Οργανισµό κατά των Ναρκωτικών,

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Το Κέντρο Πρόληψης «ΦΑΕΘΩΝ» των δήµων Ιλίου, Πετρούπολης, Καµατερού, Αγίων Αναργύρων σε συνεργασία µε τον Οργανισµό κατά των Ναρκωτικών, ΙΛΙΟΝ,16/09/2009 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Το Κέντρο Πρόληψης «ΦΑΕΘΩΝ» των δήµων Ιλίου, Πετρούπολης, Καµατερού, Αγίων Αναργύρων σε συνεργασία µε τον Οργανισµό κατά των Ναρκωτικών, ΟΚΑΝΑ, συνεχίζει τις δράσεις στη τοπική

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ Γ. ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) Ημ/νίες Διεξαγωγής: 16-17/11, 30/11, 01/12, 07 08/12, 2013, 11-12/01, 25-26/01, 01-02/02, 15-16/02,

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα: Γνώσεις και στάσεις των μαθητών/τριών του Λυκείου Αγίου Γεωργίου Λακατάμειας σχετικά με την σεξουαλική και αναπαραγωγική τους υγεία.

Έρευνα: Γνώσεις και στάσεις των μαθητών/τριών του Λυκείου Αγίου Γεωργίου Λακατάμειας σχετικά με την σεξουαλική και αναπαραγωγική τους υγεία. Έρευνα: Γνώσεις και στάσεις των μαθητών/τριών του Λυκείου Αγίου Γεωργίου Λακατάμειας σχετικά με την σεξουαλική και αναπαραγωγική τους υγεία. Οικογενειακή Αγωγή Ι Σχολική Χρονιά: 2007 2008 Καθηγήτρια Οικιακής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΎΛΗ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 1. Τρέφοµαι σωστά - Ζω µε υγεία 1.1 ιατροφή και Υγεία 1.2 ιατροφή και καρδιοαγγειακά νοσήµατα 1.2.1 Υπερλιπιδαιµία Υπερχοληστερολαιµία 1.2.2 Αρτηριακή πίεση - Υπέρταση 1.3 ιατροφή

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικές Ανάγκες στον Αυτισμό. Μαρίτσα Καμπούρογλου Λογοπεδικός Ίδρυμα για το Παιδί «Η Παμμακάριστος»

Εκπαιδευτικές Ανάγκες στον Αυτισμό. Μαρίτσα Καμπούρογλου Λογοπεδικός Ίδρυμα για το Παιδί «Η Παμμακάριστος» Εκπαιδευτικές Ανάγκες στον Αυτισμό Μαρίτσα Καμπούρογλου Λογοπεδικός Ίδρυμα για το Παιδί «Η Παμμακάριστος» Παράγοντες που επιδρούν στη μάθηση Η σοβαρότητα του αυτισμού Το επίπεδο της νοητικής τους ικανότητας

Διαβάστε περισσότερα

Η Διεθνής Σύμβαση για τα Δικαιώματα. του Παιδιού. με απλά λόγια

Η Διεθνής Σύμβαση για τα Δικαιώματα. του Παιδιού. με απλά λόγια Η Διεθνής Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού με απλά λόγια Όλα τα παιδιά έχουν δικαιώματα που προβλέπονται από νόμους και διεθνείς συμβάσεις. Το σημαντικότερο κείμενο για τα δικαιώματα των παιδιών,

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι φόβος και τι φοβια;

Τι είναι φόβος και τι φοβια; ΦΟΒΟΙ - ΦΟΒΙΕΣ Τι είναι φόβος και τι φοβια; Φόβος: η δυσάρεστη συναισθηματική κατάσταση που δημιουργείται απέναντι σε πραγματικό κίνδυνο, ή απειλή. Φοβία: ο επίμονος φόβος που παγιδεύει το άτομο περιορίζοντας

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ 5ο μάθημα Διδάσκουσα Δήμητρα Ιορδάνογλου ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΤΡΕΣ Διεθνές Εθνικό Οργανισμού Πανεπιστημίου Διαπροσωπικό Ατομικό ΜΕΡΙΚΟΙ ΟΡΙΣΜΟΙ ΑΓΧΟΣ: Ένας "μη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΚΑΥΚΙΑ ΘΕΟΔΩΡΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ 1 ο Μάθημα Προγραμματισμένα μαθήματα 2/10, 9/10, 16/10, 23/10, 30/10, 6/11, 13/11, 20/11, 27/11, 4/12, 11/12,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΞΙΑ ΤΟΥ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΥΓΙΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ

Η ΑΞΙΑ ΤΟΥ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΥΓΙΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ Η ΑΞΙΑ ΤΟΥ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΥΓΙΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ Οφελη στη σωματικη & Ψυχικη υγεια ΤΡΟΠΟΙ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΤΗΣ ΓΟΝΕϊΚΗΣ ΕΜΠΛΟΚΗΣ ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ MSc Συμβουλευτικής Ψυχολογίας Αξίες Αθλητισμού

Διαβάστε περισσότερα

Έφηβος και Διαδίκτυο Ο Ρόλος του Γονέα

Έφηβος και Διαδίκτυο Ο Ρόλος του Γονέα Έφηβος και Διαδίκτυο Ο Ρόλος του Γονέα 22 Μαρτίου 2014 Ανδρέας Ευαγόρου Ψυχολόγος Εφηβεία Ψυχική και σωματική ανάπτυξη Πέρασμα από την παιδική στην ενήλικη ζωή Ενδοψυχικές αναδομήσεις Ανάγκη αυτονομίας

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΗΤΙΚΗ ΥΣΤΕΡ ΗΣΗ. (Βιργινία Πολυμεροπούλου Εργοθεραπεύτρια)

ΝΟΗΤΙΚΗ ΥΣΤΕΡ ΗΣΗ. (Βιργινία Πολυμεροπούλου Εργοθεραπεύτρια) ΝΟΗΤΙΚΗ ΥΣΤΕΡ ΗΣΗ (Βιργινία Πολυμεροπούλου Εργοθεραπεύτρια) Η Νοητική Υστέρηση αναφέρεται σε μια παθολογική κατάσταση που εκδηλώνεται στην περίοδο ανάπτυξης, δηλ. την περίοδο που αρχίζει από την σύλληψη

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές αρχές της γνωσιακής συµπεριφοριστικής ψυχοθεραπείας 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο Φοιτητών Ψυχολογίας 11 13 Απριλίου 2008, Αθήνα Γ.

Βασικές αρχές της γνωσιακής συµπεριφοριστικής ψυχοθεραπείας 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο Φοιτητών Ψυχολογίας 11 13 Απριλίου 2008, Αθήνα Γ. Βασικές αρχές της γνωσιακής συµπεριφοριστικής ψυχοθεραπείας 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο Φοιτητών Ψυχολογίας 11 13 Απριλίου 2008, Αθήνα Γ. Ευσταθίου Γνωσιακή συµπεριφοριστική θεραπεία Σειρά προτάσεων παρέµβασης

Διαβάστε περισσότερα

Αγωγή και προαγωγή της υγείας στην παιδική και εφηβική ηλικία.

Αγωγή και προαγωγή της υγείας στην παιδική και εφηβική ηλικία. Αγωγή και προαγωγή της υγείας στην παιδική και εφηβική ηλικία. Α. Ξεκαλάκη Παιδίατρος Δ/νση Κοινωνικής και Αναπτυξιακής Παιδιατρικής Ινστιτούτο Υγείας του Παιδιού Προαγωγή της υγείας Αρχικός ορισμός: Οι

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ «ΛΗΤΩ ΠΑΠΑΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ» ΚΑΙ ΒΡΕΦΟΚΟΜΙΚΟΣ ΣΤΑΘΜΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΥΠΡΟY

ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ «ΛΗΤΩ ΠΑΠΑΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ» ΚΑΙ ΒΡΕΦΟΚΟΜΙΚΟΣ ΣΤΑΘΜΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΥΠΡΟY ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ «ΛΗΤΩ ΠΑΠΑΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ» ΚΑΙ ΒΡΕΦΟΚΟΜΙΚΟΣ ΣΤΑΘΜΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΥΠΡΟY Προσαρμογή- Αποχωρισμός Αγαπητοί γονείς, Κατανοώντας τους προβληματισμούς και τα ερωτήματα σας γύρω από θέματα

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ ΣΤΙΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΗΛΙΚΙΕΣ

Ο ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ ΣΤΙΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΗΛΙΚΙΕΣ Ο ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ ΣΤΙΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΗΛΙΚΙΕΣ Ο ΚΥΚΛΟΣ ΤΟΥ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟΥ ΚΑΛΥΤΕΡΟ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟ ΚΑΛΥΤΕΡΟΙ ΠΑΙΚΤΕΣ ΚΑΛΥΤΕΡΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΛΥΤΕΡΟΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ Ο ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ ΣΗΜΕΡΑ Εμπειρικές γνώσεις Έλλειψη μεθοδολογίας

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Αναπτύσσομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Γιατί είναι απαραίτητη η ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιαγράμματα Εκθέσεων Β! Γυμνασίου

Σχεδιαγράμματα Εκθέσεων Β! Γυμνασίου Σχεδιαγράμματα Εκθέσεων Β! Γυμνασίου ΕΝΟΤΗΤΑ 3 Φιλία Προϋποθέσεις ορθής φιλίας: Σεβασμός στην προσωπικότητα του άλλου. Ειλικρίνεια και τιμιότητα. Κατανόηση προβλημάτων. Αλληλοβοήθεια. Κοινά ενδιαφέροντα.

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία

Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία Β. Α. Παπαγεωργίου MD, Med, Δρ. Α.Π.Θ. Παιδοψυχίατρος - TEACCH Consultant τ. Επίκουρος Καθηγήτρια Παιδοψυχιατρικής Οι Δ.Π.Τ. Δεν είναι απλώς αποκλίνουσες διατροφικές

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός γονέων Διαταραχή Ελλειμματικής προσοχής με ή χωρίς υπερκινητικότητα (ΔΕΠ/Υ)

Οδηγός γονέων Διαταραχή Ελλειμματικής προσοχής με ή χωρίς υπερκινητικότητα (ΔΕΠ/Υ) Οδηγός γονέων Διαταραχή Ελλειμματικής προσοχής με ή χωρίς υπερκινητικότητα (ΔΕΠ/Υ) ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΔΕΠΥ; Αποτελεί μια ομάδα διαταραχών όπου τα συμπτώματα εμφανίζονται πριν από την ηλικία των 12 ετών. Τα κυριότερα

Διαβάστε περισσότερα

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Πιθανότατα αισθάνεστε πολύ αναστατωµένοι αφού λάβατε µια διάγνωση καρκίνου. Συνήθως είναι δύσκολο να αποδεχθείτε τη διάγνωση αµέσως και αυτό είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΕΡΙΔΑ Η ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ. Παρασκευή 23 Νοεμβρίου 2007. ώρα 9.30-14.45

ΗΜΕΡΙΔΑ Η ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ. Παρασκευή 23 Νοεμβρίου 2007. ώρα 9.30-14.45 ΗΜΕΡΙΔΑ Η ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ Παρασκευή 23 Νοεμβρίου 2007 ώρα 9.30-14.45 Αμφιθέατρο «Ι. Δρακόπουλος» Κεντρικό κτήριο Πανεπιστημίου Αθηνών (Πανεπιστημίου 30) ΟΡΓΑΝΩΣΗ Συμβουλευτικό

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Διοικώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Διοικώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Επαγγελματική Βελτίωση Διοικώ 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Τι είναι «διοίκηση» 2. Η «διοίκηση»

Διαβάστε περισσότερα

Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος

Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος Η απώλεια του «ονειρεμένου παιδιού» Οι γονείς βιώνουν μιαν απώλεια. Βιώνουν την απώλεια του παιδιού που έκτισαν μέσα στο

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση Διδακτικής του Μαθήµατος των Θρησκευτικών. Γ Οµάδα

Άσκηση Διδακτικής του Μαθήµατος των Θρησκευτικών. Γ Οµάδα Άσκηση Διδακτικής του Μαθήµατος των Θρησκευτικών Γ Οµάδα Διδάσκων: Αθ. Στογιαννίδης Λέκτορας 11ο Μάθηµα Διερεύνηση Προϋποθέσεων Διδασκαλίας - Α : Η θεωρία του Jean Piaget για τη νοητική ανάπτυξη του ανθρώπου

Διαβάστε περισσότερα

οµηµένη διαδικασία καταγραφής και αξιολόγησης των καθηµερινών επικοινωνιακώνδεξιοτήτων,σεµορφήσυνέντευξης.

οµηµένη διαδικασία καταγραφής και αξιολόγησης των καθηµερινών επικοινωνιακώνδεξιοτήτων,σεµορφήσυνέντευξης. ΤσαφάρηΠαρασκευή, ΛογοθεραπεύτριαΤ.Ε. Ιατρική Εταιρία Ελλογον Τι είναι το πραγματολογικό προφίλ; οµηµένη διαδικασία καταγραφής και αξιολόγησης των καθηµερινών επικοινωνιακώνδεξιοτήτων,σεµορφήσυνέντευξης.

Διαβάστε περισσότερα

είναι μια ισόβια αναπτυξιακή διαταραχή, μια αναπηρία που εμποδίζει τα άτομα να κατανοούν σωστά όσα βλέπουν, ακούν και γενικά αισθάνονται.

είναι μια ισόβια αναπτυξιακή διαταραχή, μια αναπηρία που εμποδίζει τα άτομα να κατανοούν σωστά όσα βλέπουν, ακούν και γενικά αισθάνονται. Β έτος ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού Σοφία Μπάτσιου Απρίλιος 2012 είναι μια ισόβια αναπτυξιακή διαταραχή, μια αναπηρία που εμποδίζει τα άτομα να κατανοούν

Διαβάστε περισσότερα

Η χαμηλή αυτοπεποίθηση - Βοηθείστε το παιδί σας. Επιμέλεια football-academies Τρίτη, 27 Μάρτιος 2012

Η χαμηλή αυτοπεποίθηση - Βοηθείστε το παιδί σας. Επιμέλεια football-academies Τρίτη, 27 Μάρτιος 2012 Εισηγήσεις που μπορούν να βοηθήσουν τα παιδιά σας - Μια μαγική λέξη που κάνει τους ανθρώπους και κυρίως τα παιδιά να αισθάνονται άνετα, πολύ καλά με τον εαυτό τους και τους άλλους. ΑΠΟΦΥΓΕΤΕ τα αρνητικά

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδρομο Asperger Το σύνδρομο του μικρού σοφού

Σύνδρομο Asperger Το σύνδρομο του μικρού σοφού Σύνδρομο Asperger Το σύνδρομο του μικρού σοφού Πώς γίνεται ένα παιδί να έχει ιδιαίτερη κλίση στα μαθηματικά, στη μουσική, στις ξένες γλώσσες, στη μετεωρολογία, να έχει ξεχωριστές ικανότητες και ενδιαφέροντα,

Διαβάστε περισσότερα

Γλωσσάρι Το γλωσσάρι του MATURE Ανδραγωγική Άτομα μεγαλύτερης ηλικίας Δεξιότητες Δέσμευση

Γλωσσάρι Το γλωσσάρι του MATURE Ανδραγωγική Άτομα μεγαλύτερης ηλικίας Δεξιότητες Δέσμευση Γλωσσάρι Η ομάδα MATURE διαθέτει σημαντική εμπειρία στη διαχείριση και υλοποίηση Ευρωπαϊκών προγραμμάτων και γνωρίζει ότι τα ζητήματα επικοινωνίας ενδέχεται να προκαλέσουν σύγχυση. Προκειμένου να ελαχιστοποιηθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΣΤΙΣ ΠΡΟ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΚΑΙ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ

ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΣΤΙΣ ΠΡΟ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΚΑΙ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΣΤΙΣ ΠΡΟ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΚΑΙ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ Μαρίτσα Καμπούρογλου, Λογοπεδικός Ίδρυμα για το Παιδί «Η Παμμακάριστος» ΑΝ ΜΠΟΡΟΥΣΕ ΝΑ ΜΙΛΗΣΕΙ... Η γλωσσική παρέμβαση Είναι η διαδικασία μέσω της

Διαβάστε περισσότερα

Αποσπάσµατα από την οµιλία στο ηµοτικό Σχολείο Γουβών, 15 Νοεµβρίου 2014, µε τίτλο: ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Αποσπάσµατα από την οµιλία στο ηµοτικό Σχολείο Γουβών, 15 Νοεµβρίου 2014, µε τίτλο: ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Αποσπάσµατα από την οµιλία στο ηµοτικό Σχολείο Γουβών, 15 Νοεµβρίου 2014, µε τίτλο: ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Οι όροι «εκφοβισµός» (bullying) και «θυµατοποίηση» (victimization)

Διαβάστε περισσότερα

Προβληματική, ανεπιθύμητη συμπεριφορά και τρόποι αντιμετώπισης

Προβληματική, ανεπιθύμητη συμπεριφορά και τρόποι αντιμετώπισης Προβληματική, ανεπιθύμητη συμπεριφορά και τρόποι αντιμετώπισης Για να επιτευχθεί το μεγαλύτερο ποσοστό αποτελεσματικής μάθησης (επιτυχία) απαιτείται και αποτελεσματική διαχείριση της τάξης. Συχνά σχετίζεταιωςπρόβληματουδασκάλουκαιμάλιστα

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΟΙ ΚΙΝΔΥΝΟΙ στην ΕΡΓΑΣΙΑ

ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΟΙ ΚΙΝΔΥΝΟΙ στην ΕΡΓΑΣΙΑ ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΟΙ ΚΙΝΔΥΝΟΙ στην ΕΡΓΑΣΙΑ Το σύνδρομο της επαγγελματικής εξουθένωσης (burnout) Μιλτιάδης Δεληχάς μέλος Ομάδας Εργασίας της SLIC Επιθεωρητής Ασφάλειας & Υγείας στην Εργασία Ακτινοφυσικός MSc,

Διαβάστε περισσότερα

2. ΔΙΑΠΙΣΤΕΥΣΕΙΣ: ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ Ε.ΚΕ.ΠΙΣ. - ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ DQS DIN EN ISO 9001:2008

2. ΔΙΑΠΙΣΤΕΥΣΕΙΣ: ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ Ε.ΚΕ.ΠΙΣ. - ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ DQS DIN EN ISO 9001:2008 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Το Κέντρο Επαγγελματικής Κατάρτισης του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών σας καλωσορίζει στο Πρόγραμμα Συμπληρωματικής εξ Αποστάσεως Εκπαίδευσης και συγκεκριμένα στο εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

«ΕΘΙΣΜΟΣ. ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ» Χρήση και Κατάχρηση Διαδικτύου σε παιδιά & εφήβους ΦΡΕΣΚΟΥ ΑΛΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΠΑΙΔΟΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ Μ.Ε.Υ.

«ΕΘΙΣΜΟΣ. ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ» Χρήση και Κατάχρηση Διαδικτύου σε παιδιά & εφήβους ΦΡΕΣΚΟΥ ΑΛΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΠΑΙΔΟΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ Μ.Ε.Υ. «ΕΘΙΣΜΟΣ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ» Χρήση και Κατάχρηση Διαδικτύου σε παιδιά & εφήβους ΦΡΕΣΚΟΥ ΑΛΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΠΑΙΔΟΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ Μ.Ε.Υ. Άρτεμις Τσίτσικα - Λέκτορας Εφηβικής Παιδιατρικής Επιστημονική

Διαβάστε περισσότερα

Επαγγελµατικές επιλογές: Αποφασίζουν διαφορετικά µαθητές και µαθήτριες

Επαγγελµατικές επιλογές: Αποφασίζουν διαφορετικά µαθητές και µαθήτριες Επαγγελµατικές επιλογές: Αποφασίζουν διαφορετικά µαθητές και µαθήτριες Πηγή: http://www.rc.auth.gr/analekta/articles/4.4.doc Ο παράγοντας φύλο επιδρά στο επάγγελµα που ονειρεύονται αγόρια και κορίτσια

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Τι είναι ''social media''; Τι είναι ο εθισμός; Τι είναι εθισμός στο διαδίκτυο;

Εισαγωγή. Τι είναι ''social media''; Τι είναι ο εθισμός; Τι είναι εθισμός στο διαδίκτυο; Εισαγωγή Τι είναι ''social media''; Ως μέσα κοινωνικής δικτύωσης (social media) ορίζονται τα μέσα, τα οποία αλληλεπιδρούν μεταξύ ομάδων ανθρώπων μέσω των διαδικτυακών κοινοτήτων. Υπάρχουν διάφορες μορφές

Διαβάστε περισσότερα

Γλωσσάρι Αναπηρίας. Αντί προλόγου:

Γλωσσάρι Αναπηρίας. Αντί προλόγου: Γλωσσάρι Αναπηρίας Αντί προλόγου: Το γλωσσάρι συντάχθηκε με κύριο στόχο την ενημέρωση του ευρύτερου κοινού, όσον αφορά το σύνδρομο Down, αλλά και τα δικαιώματα των παιδιών με αναπηρία. Δυστυχώς η κοινωνία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΑΠΘ ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ 2010 2011. Με κατατακτήριες εξετάσεις κατατάσσονται στο Τμήμα:

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΑΠΘ ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ 2010 2011. Με κατατακτήριες εξετάσεις κατατάσσονται στο Τμήμα: ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΑΠΘ ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ 2010 2011 Με κατατακτήριες εξετάσεις κατατάσσονται στο Τμήμα: α) Πτυχιούχοι Τμημάτων Α.Ε.Ι. εσωτερικού και ισοτίμων ιδρυμάτων του

Διαβάστε περισσότερα

Β' ΛΥΚΕΙΟΥ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Β' ΛΥΚΕΙΟΥ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 1 Β' ΛΥΚΕΙΟΥ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α. Το κείµενο αναφέρεται στα προβλήµατα που αντιµετωπίζουν τα άτοµα µε αναπηρία στη χώρα µας. Αφού προσδιορίζεται η έννοια «άτοµα µε ειδικές ανάγκες», επισηµαίνονται

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτήσεις Αθλητικής Ψυχολογίας Σχολή Προπονητών Γυμναστικής

Ερωτήσεις Αθλητικής Ψυχολογίας Σχολή Προπονητών Γυμναστικής Ερωτήσεις Αθλητικής Ψυχολογίας Σχολή Προπονητών Γυμναστικής 1. Το ερευνητικό αντικείμενο της αθλητικής ψυχολογίας έχει (α) ψυχοφυσιολογική κατεύθυνση (β) γνωστικο-συμπεριφορική κατεύθυνση (γ) κοινωνικο-ψυχολογική

Διαβάστε περισσότερα

Τα παιδιά βιώνουν παιχνίδια από το παρελθόν με τους παππούδες ΦΑΝΗ ΧΡΗΣΤΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ-ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΙΝΕ/ΓΣΕΕ

Τα παιδιά βιώνουν παιχνίδια από το παρελθόν με τους παππούδες ΦΑΝΗ ΧΡΗΣΤΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ-ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΙΝΕ/ΓΣΕΕ Τα παιδιά βιώνουν παιχνίδια από το παρελθόν με τους παππούδες ΦΑΝΗ ΧΡΗΣΤΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ-ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΙΝΕ/ΓΣΕΕ Τα παιχνίδια είναι δημιουργήματα του Ελληνικού πολιτισμού με ρίζες που φτάνουν στην

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ

ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ Στρεσσογόνος παράγοντας Οτιδήποτε κάνει τον άνθρωπο να βιώνει στρες Είναι μια αλλαγή στην ομοιόσταση του ατόμου Παράγοντες που προκαλούν στρες Ενδογενείς Εξωγενείς Ενδογενείς

Διαβάστε περισσότερα

Εκµάθηση προµαθηµατικών εννοιών για ΑµεΑ στο φάσµα του Αυτισµού µε το λογισµικό LT125-ThinkingMind

Εκµάθηση προµαθηµατικών εννοιών για ΑµεΑ στο φάσµα του Αυτισµού µε το λογισµικό LT125-ThinkingMind Εκµάθηση προµαθηµατικών εννοιών για ΑµεΑ στο φάσµα του Αυτισµού µε το λογισµικό LT125-ThinkingMind Λαδιάς Αναστάσιος, Σχολικός Σύµβουλος Πληροφορικής Β Αθήνας Μπέλλου Ιωάννα, Σχολικός Σύµβουλος Πληροφορικής

Διαβάστε περισσότερα

Γιατί πρωτοκάνουν σεξ οι έφηβοι

Γιατί πρωτοκάνουν σεξ οι έφηβοι Γιατί πρωτοκάνουν σεξ οι έφηβοι Αλέξανδρος Ζησόπουλος Ουρολόγος ΕΦΗΒΕΙΑ Η εξελικτική διεργασία στη ζωή του ανθρώπου που αρχίζει ''βιολογικά'' µε τις µεταβολές της φυσιολογίας της ήβης και τελειώνει ''ψυχολογικά''

Διαβάστε περισσότερα

Εγώ έχω δικαιώματα, εσύ έχεις δικαιώματα, αυτός/αυτή έχει δικαιώματα... Εισαγωγή στα Δικαιώματα του Παιδιoύ

Εγώ έχω δικαιώματα, εσύ έχεις δικαιώματα, αυτός/αυτή έχει δικαιώματα... Εισαγωγή στα Δικαιώματα του Παιδιoύ Εγώ έχω δικαιώματα, εσύ έχεις δικαιώματα, αυτός/αυτή έχει δικαιώματα... Εισαγωγή στα Δικαιώματα του Παιδιoύ Όλοι έχουν δικαιώματα. Επιπλέον, σαν αγόρι ή κορίτσι ηλικίας κάτω των 18 ετών, έχεις ορισμένα

Διαβάστε περισσότερα

ψυχικής νόσου Εθνικό Ίδρυµα Ερευνών 2010

ψυχικής νόσου Εθνικό Ίδρυµα Ερευνών 2010 H ποιότητα ζωής στον αντίποδα της ψυχικής νόσου Εθνικό Ίδρυµα Ερευνών 16-2-2010 2010 Μ. Τζινιέρη Κοκκώση, Ph.D Επικ. Καθηγήτρια Κλινικής Ψυχολογίας Α Ψυχιατρική Κλινική Πανεπιστηµίου Αθηνών-Αιγινήτειο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 3 ο

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 3 ο ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΛΑΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Κεφάλαιο 3 ο Διεύθυνση-Παρακίνηση 3.1. Ηγεσία-Βασικές έννοιες Η επιτυχία των επιχειρήσεων ή των οργανισμών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΠΑΡΑΒΑΤΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ. ΕΙΣΗΓΗΤΡΙΑ Δρ. ΒΑΒΕΤΣΗ ΣΟΦΙΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Δρ. ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗΣ

ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΠΑΡΑΒΑΤΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ. ΕΙΣΗΓΗΤΡΙΑ Δρ. ΒΑΒΕΤΣΗ ΣΟΦΙΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Δρ. ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΠΑΡΑΒΑΤΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΕΙΣΗΓΗΤΡΙΑ Δρ. ΒΑΒΕΤΣΗ ΣΟΦΙΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Δρ. ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗΣ Οι μορφές της συμπεριφοράς οι οποίες ενοχλούν τα ίδια τα παιδιά ή το περιβάλλον τους

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτηματολόγιο γονέων παιδιών με αναπηρία

Ερωτηματολόγιο γονέων παιδιών με αναπηρία Εισαγωγή Το ΑΝΑΠΗΡΙΑ ΤΩΡΑ σε συνεργασία με ευρωπαϊκούς φορείς συμμετέχει σε ένα πρόγραμμα για την υποστήριξη δημιουργίας θετικού οικογενειακού κλίματος σε οικογένειες με παιδιά με και ευνοϊκών συνθηκών

Διαβάστε περισσότερα

«Βασικά Μάιος 2011 ΤΟ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΦΙΛ. ΑΝΑΠΤΥΞΗ. Ελένη Άννα Καλούδη Σύµβουλος Σταδιοδροµίας Γ..

«Βασικά Μάιος 2011 ΤΟ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΦΙΛ. ΑΝΑΠΤΥΞΗ. Ελένη Άννα Καλούδη Σύµβουλος Σταδιοδροµίας Γ.. Εκπαιδευτικά Εργαστήρια Συµβουλευτικής Σταδιοδροµίας µε γενικό τίτλο «Βασικά Θέµατα για τη µετάβαση των νέων στην παραγωγική διαδικασία» Μάιος 2011 ΤΟ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΦΙΛ. ΠΩΣ Η ΑΥΤΟΕΙΚΟΝΑ ΕΠΗΡΕΑΖΕΙ ΤΗΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΤΗΤΑ ΕΞΑΡΤΗΜΕΝΗ ΣΤΟ ΓΟΝΙ ΙΟ Χ

ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΤΗΤΑ ΕΞΑΡΤΗΜΕΝΗ ΣΤΟ ΓΟΝΙ ΙΟ Χ ΜΥΪΚΗ ΥΣΤΡΟΦΙΑ ΤΥΠΟΥ DUCHENNE Τι είναι η µυϊκή δυστροφία (Μ ) τύπου Duchenne; Υπάρχουν πολλοί τύποι Μ και όλοι προκαλούνται από ελαττώµατα στα γονίδια (οι κληρονοµικές µονάδες που µεταβιβάζουν οι γονείς

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ Αγάθη Καραολή Εκπαιδευτικός Ψυχολόγος 1 2 ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΕΦΗΒΕΙΑ; Η εφηβεία είναι η περίοδος της μετάβασης από την παιδική στην ώριμη ηλικία,

Διαβάστε περισσότερα

Ανθρώπινη Συµπεριφορά & Εργασιακό Περιβάλλον:

Ανθρώπινη Συµπεριφορά & Εργασιακό Περιβάλλον: EXECUTIVE MBA Προπαρασκευαστικό Μάθηµα στις Επιστήµες Συµπεριφοράς Ανθρώπινη Συµπεριφορά & Εργασιακό Περιβάλλον: Προσδιοριστικοί Παράγοντες, Αίτια, Αποτελέσµατα Ζωή Σ. ηµητριάδη, Ph.D. 1 Ανθρώπινη Συµπεριφορά

Διαβάστε περισσότερα

Η ΚΡΙΣΗ ΤΗΣ ΕΦΗΒΕΙΑΣ

Η ΚΡΙΣΗ ΤΗΣ ΕΦΗΒΕΙΑΣ Η ΚΡΙΣΗ ΤΗΣ ΕΦΗΒΕΙΑΣ Οι περισσότεροι γονείς, ακόμη και αυτοί που έχουν παιδιά πολύ μικρά, τρέμουν στη σκέψη ότι τα βλαστάρια τους θα μπουν κάποτε σ αυτή την περίοδο της ζωής, την εφηβεία. Πράγματι την

Διαβάστε περισσότερα

«Εθισμός και εξάρτηση από το διαδίκτυο»

«Εθισμός και εξάρτηση από το διαδίκτυο» «Εθισμός και εξάρτηση από το διαδίκτυο» Σχολείο: Γενικό Λύκειο Παραλίας Τάξη: Α 4 Σχ.Έτος:2012 Ομάδα: 4 η Μέλη υποομάδας: 1.Κοντοπούλου Σωτηρία 2.Μπαζάρογλου Γεωργία 3.Μπόμπου Μαρία 4.Φιλιποππούλου Αγγελική

Διαβάστε περισσότερα

Γονεϊκές αντιλήψεις για τη δομή της παιδικής προσωπικότητας σε Ελλάδα και Κύπρο

Γονεϊκές αντιλήψεις για τη δομή της παιδικής προσωπικότητας σε Ελλάδα και Κύπρο Γονεϊκές αντιλήψεις για τη δομή της παιδικής προσωπικότητας σε Ελλάδα και Κύπρο Βασίλης Παυλόπουλος Τομέας Ψυχολογίας, Πανεπιστήμιο Αθηνών Ανακοίνωση στο 7 ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας, Λευκωσία,

Διαβάστε περισσότερα

Επιστημονικές Εκδόσεις Σειρά: «Κλινική ψυχολογία - ψυχοθεραπεία» Διεύθυνση: Αναστασία Καλαντζή-Αζίζι

Επιστημονικές Εκδόσεις Σειρά: «Κλινική ψυχολογία - ψυχοθεραπεία» Διεύθυνση: Αναστασία Καλαντζή-Αζίζι Επιστημονικές Εκδόσεις Σειρά: «Κλινική ψυχολογία - ψυχοθεραπεία» Διεύθυνση: Αναστασία Καλαντζή-Αζίζι Μετάφραση: Λιζέττα Κονσουλίδου Επιμέλεια μετάφρασης: Χρύσα Ξενάκη Εξώφυλλο: Ντίνα Κόφφα ISBN 978-960-9405-21-8

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός εκπαιδευτή. Ενότητα κατάρτισης. Ένταξη και αποδοχή. Επιμέλεια Miguel Santos. Συγγραφείς Stefano Cobello Roberto Grison Maria Rosa Aldrighetti

Οδηγός εκπαιδευτή. Ενότητα κατάρτισης. Ένταξη και αποδοχή. Επιμέλεια Miguel Santos. Συγγραφείς Stefano Cobello Roberto Grison Maria Rosa Aldrighetti Οδηγός εκπαιδευτή Ενότητα κατάρτισης Ένταξη και αποδοχή Επιμέλεια Miguel Santos Συγγραφείς Stefano Cobello Roberto Grison Maria Rosa Aldrighetti 1 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Ενότητα κατάρτισης για γονείς και

Διαβάστε περισσότερα

8. Η ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΟΥ ΤΑΛΕΝΤΟΥ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ

8. Η ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΟΥ ΤΑΛΕΝΤΟΥ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ 8. Η ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΟΥ ΤΑΛΕΝΤΟΥ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Πολυάριθµες είναι οι περιοχές όπου ένα ταλέντο ή µία χαρακτηριστική κλίση µπορεί να εκδηλωθεί. Το ταλέντο στα µαθηµατικά έχει ιδιαίτερα απασχολήσει την επιστηµονική

Διαβάστε περισσότερα

Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια

Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια ρ ZΩΗ ΚΑΤΣΑΡΟΥ Νευρολόγος ιευθύντρια ΕΣΥ Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια µορφή κατάθλιψης,

Διαβάστε περισσότερα

Προσωπο-κεντρική θεωρία (person-centred) [πρώην Πελατο-κεντρική θεωρία ]

Προσωπο-κεντρική θεωρία (person-centred) [πρώην Πελατο-κεντρική θεωρία ] Προσωπο-κεντρική θεωρία (person-centred) [πρώην Πελατο-κεντρική θεωρία ] Φαινομενολογική θεωρητική κατεύθυνση η οποία υποστηρίζει ότι ο άνθρωπος διαθέτει από μόνος του την ικανότητα για προσωπική ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Λεωνίδου Τόνια, εκπαιδευτικός ειδικής αγωγής 3 ο Ειδικό σχολείο Ευόσμου

Λεωνίδου Τόνια, εκπαιδευτικός ειδικής αγωγής 3 ο Ειδικό σχολείο Ευόσμου Λεωνίδου Τόνια, εκπαιδευτικός ειδικής αγωγής 3 ο Ειδικό σχολείο Ευόσμου 80% των ατόμων με ADHD έχουν και δεύτερη διαταραχή και 60% αυτών έχουν δύο ή περισσότερες Σύμφωνα με το DSM-IV-TR: Στο 50 % των ατόμων

Διαβάστε περισσότερα

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Χριστιάνα Μήτση Ψυχολόγος Μsc-Ψυχοθεραπεύτρια Πανελληνίου Συλλόγου Γυναικών με Καρκίνο Μαστού «Άλμα Ζωής» ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ: Υπάρχουν

Διαβάστε περισσότερα

Πώς θα υλοποιήσω ένα πρόγραµµα Αγωγής Υγείας για τη διατροφή. Νικόλαος Ευσταθίου (Μ.ed.) Υπεύθυνος Αγωγής Υγείας Α /νση Π.Ε.

Πώς θα υλοποιήσω ένα πρόγραµµα Αγωγής Υγείας για τη διατροφή. Νικόλαος Ευσταθίου (Μ.ed.) Υπεύθυνος Αγωγής Υγείας Α /νση Π.Ε. Πώς θα υλοποιήσω ένα πρόγραµµα Αγωγής Υγείας για τη διατροφή Νικόλαος Ευσταθίου (Μ.ed.) Υπεύθυνος Αγωγής Υγείας Α /νση Π.Ε. Αθηνών Βήµατα για ένα σχέδιο εργασίας Α φάση: Επιλογή και διερεύνηση του θέµατος

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ 2 μάθημα Διδάσκουσα Δήμητρα Ιορδάνογλου ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ ΟΡΙΣΜΟΙ - ΘΕΩΡΗΤΙΚΑ ΜΟΝΤΕΛΑ Η ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Ένα σύνολο μη γνωστικών ικανοτήτων

Διαβάστε περισσότερα