ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΜΙΚΡΟΠΟΥΛΟΥ ΕΛΕΝΗ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΜΙΚΡΟΠΟΥΛΟΥ ΕΛΕΝΗ"

Transcript

1 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΜΙΚΡΟΠΟΥΛΟΥ ΕΛΕΝΗ ΧΗΜΙΚΟΣ Α.Π.Θ. ΚΩΔΙΚΟΠΟΙΗΣΗ, ΣΥΝΘΕΤΙΚΗ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ, ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΩΝ ΑΝΑΒΙΩΣΕΩΣ ΧΡΩΣΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΩΝ ΒΑΦΗΣ ΠΟΥ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΘΗΚΑΝ ΣΤΗΝ ΥΦΑΝΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ 19ΟΥ ΚΑΙ ΠΡΩΙΜΟΥ 20ΟΥ ΑΙΩΝΑ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2008

2 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΜΙΚΡΟΠΟΥΛΟΥ ΕΛΕΝΗ ΧΗΜΙΚΟΣ Α.Π.Θ. ΚΩΔΙΚΟΠΟΙΗΣΗ, ΣΥΝΘΕΤΙΚΗ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ, ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΩΝ ΑΝΑΒΙΩΣΕΩΣ ΧΡΩΣΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΩΝ ΒΑΦΗΣ ΠΟΥ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΘΗΚΑΝ ΣΤΗΝ ΥΦΑΝΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ 19ΟΥ ΚΑΙ ΠΡΩΙΜΟΥ 20ΟΥ ΑΙΩΝΑ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ ΠΟΥ ΕΚΠΟΝΗΘΗΚΕ ΣΤΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΟΡΓΑΝΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Α.Π.Θ. ΤΟΥ ΤΟΜΕΑ ΟΡΓΑΝΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΚΑΙ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑΣ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Α.Π.Θ. Ημερομηνία προφορικής εξέτασης: 19/06/2008 ΕΠΤΑΜΕΛΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Επ. Καθηγήτρια: Ευαγγελία Βαρέλλα (επιβλέπουσα) Αν. Καθηγητής: Ανδρέας Γιαννακουδάκης (μέλος τριμελούς επιτροπής) Αν. Καθηγήτρια: Ευφορία Τσατσαρώνη (μέλος τριμελούς επιτροπής) Καθηγητής: Αναστάσιος Βουλγαρόπουλος (Α.Π.Θ) Επ. Καθηγητής: Ιωάννης Ελευθεριάδης (Α.Π.Θ) Καθηγήτρια: Δήμητρα Κόβαλα Δεμερτζή (Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων) Καθηγητής: Κωνσταντίνος Παναγιώτου (Πολυτεχνείο Θεσ/νίκης) 2

3 Η επταμελής εξεταστική επιτροπή που ορίστηκε για την κρίση της Διδακτορικής Διατριβής της Μικροπούλου Ελένης, χημικού, συνήλθε σε συνεδρίαση στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης την Πέμπτη 19/06/2008, όπου παρακολούθησε την υποστήριξη της διατριβής με τίτλο: κωδικοποίηση, συνθετική αναπαραγωγή, φυσικοχημική μελέτη και αξιολόγηση των δυνατοτήτων αναβιώσεως χρωστικών και μεθόδων βαφής που χρησιμοποιήθηκαν στην υφαντουργία του 19ου και πρώιμου 20ου αιώνα. Η επιτροπή έκρινε ομόφωνα ότι η διατριβή είναι πρωτότυπη και αποτελεί ουσιαστική συμβολή στην πρόοδο της Επιστήμης. ΤΑ ΜΕΛΗ ΤΗΣ ΕΠΤΑΜΕΛΟΥΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ Επ. Καθηγήτρια: Αν. Καθηγητής: Αν. Καθηγήτρια: Καθηγητής: Επ. Καθηγητής: Καθηγήτρια: Καθηγητής: Ευαγγελία Βαρέλλα Ανδρέας Γιαννακουδάκης Ευφορία Τσατσαρώνη Αναστάσιος Βουλγαρόπουλος Ιωάννης Ελευθεριάδης Δήμητρα Κόβαλα Δεμερτζή Κωνσταντίνος Παναγιώτου

4 Εξαιρετικά αφιερωμένο στην κόρη μου που έρχεται σε λίγους μήνες, στον Αντώνη και στους γονείς μου που μου στάθηκαν όλα αυτά τα χρόνια.

5 Θα ήθελα να ευχαριστήσω όλα τα μέλη της επταμελούς επιτροπής για την παρουσία τους στην παρουσίαση της διατριβής. Πιο συγκεκριμένα, την επιβλέπουσα καθηγήτρια Ε.Βαρέλλα για την καθοδήγηση και την υλοποίηση της ιδέας που είχαμε για την αναβίωση παλαιών συνταγών. Ευχαριστίες οφείλω στην κ. Ε.Τσατσαρώνη και στον κ. Γ.Ελευθεριάδη για την συνεργασία τους μαζί μου στο πειραματικό μέρος της εργασίας. Τέλος, εξαιρετική βοήθεια στην ανάπτυξη της ηλεκτρονικής εγκυκλοπαίδειας προσέφερε ο κ. Ν. Μπεκιάρης.

6 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η Κλώση ΤΟ ΕΡΥΘΡΟΔΑΝΟ 1 Σκοπός Εργασίας Η έννοια του χρώματος Σχέση χρώματος-δομής Ο χαρακτηρισμός των χρωμάτων Ανάμιξη χρωμάτων Χρωματικά πρότυπα Πρότυπες φωτεινές πηγές Μέτρηση χρώματος Θεωρία της βαφής Μέτρηση αντοχής του χρώματος στο φως Ταξινόμηση των υφάνσιμων ινών 1.Το Βαμβάκι 2. Το Λινάρι.Η Κάνναβις.Το Έριο.Η Μέταξα ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ Ταυτότητα Απόχρωση Ιστορικά Δεδομένα Πειραματική Βαφική Διεργασία Αξιολόγηση Βιβλιογραφία Η ΑΜΕΡΙΚΑΝΙΚΗ ΚΟΚΚΙΝΙΛΗ Ταυτότητα Ιστορικά Δεδομένα Πειραματική Βαφική Διεργασία Αξιολόγηση Βιβλιογραφία ΟΙ ΚΟΚΚΟΙ:Ο ΚΕΡΜΗΣ 67 Ταυτότητα Απόχρωση Ιστορικά Δεδομένα Πειραματική Βαφική Διεργασία Αξιολόγηση Βιβλιογραφία ΤΟ ΑΙΜΑΤΟΞΥΛΟ 78 6

7 Ταυτότητα Απόχρωση Βιβλιογραφία ΤΟ ΒΡΑΖΙΛΙΑΝΟ ΑΙΜΑΤΟΞΥΛΟ 79 Ιστορικά Δεδομένα Πειραματική Βαφική Διεργασία Αξιολόγηση ΤΟ ΚΑΜΠΕΧΙΑΝΟ ΑΙΜΑΤΟΞΥΛΟ 8 Ιστορικά Δεδομένα Πειραματική Βαφική Διεργασία Αξιολόγηση ΤΟ ΞΥΛΟ ΣΑΠΠΑΝ 9 Πειραματική Βαφική Διεργασία Αξιολόγηση Βιβλιογραφία Συνολικά συμπεράσματα για τις κόκκινες χρωστικές Η ΧΕΝΝΑ Ταυτότητα Απόχρωση Ιστορικά Δεδομένα Πειραματική Βαφική Διεργασία Αξιολόγηση Βιβλιογραφία Ο ΚΡΟΚΟΣ 10 Ταυτότητα Απόχρωση Ιστορικά Δεδομένα Πειραματική Βαφική Διεργασία Αξιολόγηση Βιβλιογραφία Ο ΚΟΥΡΚΟΥΜΑΣ 11 Ταυτότητα Απόχρωση Ιστορικά Δεδομένα Πειραματική Βαφική Διεργασία Αξιολόγηση Βιβλιογραφία Η ΡΕΖΕΔΑ 122 Ταυτότητα Απόχρωση Ιστορικά Δεδομένα Πειραματική Βαφική Διεργασία Αξιολόγηση 7

8 Βιβλιογραφία Ο ΚΝΗΚΟΣ 11 Ταυτότητα Απόχρωση Ιστορικά Δεδομένα Πειραματική Βαφική Διεργασία Αξιολόγηση Βιβλιογραφία Ο ΙΣΛΑΝΔΙΚΟΣ ΛΕΙΧΗΝΑΣ 18 Πειραματική Βαφική Διεργασία Αξιολόγηση Ο ΡΑΜΝΟΣ 12 Ταυτότητα Απόχρωση Ιστορικά Δεδομένα Πειραματική Βαφική Διεργασία Αξιολόγηση Βιβλιογραφία Συνολικά συμπεράσματα για τις κίτρινες χρωστικές Η ΚΗΚΙΔΟΦΟΡΟΣ ΔΡΥΣ Ταυτότητα Απόχρωση Ιστορικά Δεδομένα Πειραματική Βαφική Διεργασία Αξιολόγηση Βιβλιογραφία Η ΜΙΣΧΩΤΗ ΔΡΥΣ 161 Ταυτότητα Απόχρωση Ιστορικά Δεδομένα Πειραματική Βαφική Διεργασία Αξιολόγηση Βιβλιογραφία Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΚΑΡΥΑ 168 Ταυτότητα Πειραματική Βαφική Διεργασία Αξιολόγηση Βιβλιογραφία Αξιολόγηση Συνολικά συμπεράσματα για τις καφέ χρωστικές Η ΑΓΧΟΥΣΑ Ταυτότητα Απόχρωση 8

9 Ιστορικά Δεδομένα Πειραματική Βαφική Διεργασία Αξιολόγηση Βιβλιογραφία Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΚΡΑΝΙΑ 18 Ταυτότητα Πειραματική Βαφική Διεργασία Αξιολόγηση Βιβλιογραφία Η ΜΕΛΑΙΝΑ ΜΟΡΕΑ 191 Ταυτότητα Πειραματική Βαφική Διεργασία Αξιολόγηση Βιβλιογραφία Ο ΙΒΙΣΚΟΣ ΤΗΣ ΕΡΥΘΡΑΙΑΣ 198 Ταυτότητα Απόχρωση Ιστορικά Δεδομένα Πειραματική Βαφική Διεργασία Αξιολόγηση Βιβλιογραφία ΤΟ ΛΑΧΑΝΟ ΣΑΒΟΪΑΣ 20 Ταυτότητα Πειραματική Βαφική Διεργασία Αξιολόγηση Βιβλιογραφία Η ΙΣΑΤΙΣ ΚΑΙ Η ΙΝΔΙΚΟΦΟΡΟΣ 209 Ταυτότητα Απόχρωση Ιστορικά Δεδομένα Πειραματική Βαφική Διεργασία Αξιολόγηση Βιβλιογραφία Συνολικά συμπεράσματα για τις ιώδεις-μπλε χρωστικές 222 9

10 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σκοπός Εργασίας Ο σκοπός της διατριβής είναι να βρεθεί μια επιστημονικά έγκυρη αναπαραγωγή και διάσωση των παραδοσιακών διαδικασιών για φυσικές χρωστικές. Για να επιτευχθεί ο σκοπός αυτός έγιναν τα παρακάτω: (α) Σχολαστική εξέταση και συλλογή των παραδοσιακών παλαιών συνταγών και δοκιμή εφαρμογής απλών αλλά βελτιωμένων των παραδοσιακών διαδικασιών, με σκοπό την χρησιμοποίηση και την εφαρμογή τους ως μια απλή σειρά διαδικασιών στη βιομηχανία για μεγάλο αριθμό χρωστικών. Οι πηγές με συνταγές συλλέχθηκαν και εξετάστηκαν. Τα κείμενα αυτά προέρχονται από την αρχαία Ελλάδα και Ρώμη, τη Μεσαιωνική Αραβία, Βυζάντιο και νότια Ευρώπη, αλλά και ορισμένα πιο πρόσφατα από τη Μεσόγειο, καλύπτοντας έτσι δύο χιλιετίες. Οι συνταγές μεταφράστηκαν με τεχνικούς όρους που χρησιμοποιούμε σήμερα και έτσι προσδιορίστηκαν οι παράμετροι (χρωστικές, συνθήκες, προστύμματα και διαδικασίες) και δοκιμάστηκαν πειραματικά με σκοπό τον προσδιορισμό μιας κοινής βαφικής διεργασίας για μεγάλο αριθμό χρωστικών. Η κωδικοποίηση των διαδικασιών και η διευκρίνιση των τεχνολογικών ασαφειών βοηθάει στη βελτίωση των παραδοσιακών διαδικασιών. (β) Πρακτική αναβίωση των τεχνικών στην παραγωγή και χρήση των φυσικών χρωστικών. Η διαδικασία αυτή περιέχει: (1) Έλεγχος των βημάτων της σύνθλιψης, διήθησης, συλλογής και αποξήρανσης της εξαγόμενης χρωστικής. (2) Χρήση των χρωστικών σε διαφορετικά υποστρώματα, π.χ έριο,βαμβάκι και σε διαφορετικές συνθήκες. (γ) Προετοιμασία δειγμάτων αναφοράς σε βαμβάκι και έριο και δειγμάτων με διάφορα προστύμματα, τα οποία θα υποστούν χρωματικές μετρήσεις και μέτρηση της αντοχής τους στο φως και το πλύσιμο (π.χ BS1006: 1990CO2, BS1006: 1990BO2) με σκοπό τη σύγκριση των δειγματων και τον προσδιορισμό των βέλτιστων συνθηκών. Για το σκοπό αυτό δημιουργήθηκε ένα τρισδιαστάτο ψηφιακό χρωματικό πρότυπο. (δ) Αποτίμηση και τυποποίηση της συνολικής διαδικασίας με σκοπό την αναπαραγωγή της και την σταθερότητα στο χρώμα. Στη διαδικασία αυτή θα ποικίλουν οι συγκεντρώσεις και η καθαρότητα των υλικών, όπως και οι συνθήκες (π.χ θερμοκρασία). Η τυποποίηση της διαδικασίας επιτρέπει τη συλλογή προτάσεων για τη βελτίωση της ποιότητας με πρόσθετα υλικά ή αλλαγές στην προετοιμασία ή στις συνθήκες. (ε) Η δημιουργία ηλεκτρονικής εγκυκλοπαίδειας για τις φυσικές χρωστικές, τις παλαιές συνταγές και τις χρήσεις τους σε μορφή βάσης δεδομένων και παραγωγή ιστοσελίδας με τις σχετικές πληροφορίες. 10

11 Η έννοια του χρώματος Η φύση του φωτός Βασισμένη σε πειραματικά δεδομένα, η επιστήμη γνωρίζει ότι το φως συμπεριφέρεται άλλοτε ως σωματίδιο και άλλοτε ως κύμα. Τα σωματίδια που συνδέουν την ύπαρξή τους με τη σωματιδιακή θεώρηση του φωτός καλούνται φωτόνια. Τα φωτόνια δεν έχουν μάζα και κινούνται με σταθερή ταχύτητα περίπου km/s, όταν βρίσκονται στο κενό. Όταν περιθλάται ή διαθλάται, το φως εμφανίζει την κυματοειδή συμπεριφορά. Τα κύματα που συνδέονται με το φως καλούνται ηλεκτρομαγνητικά κύματα, επειδή συνοδεύονται από μεταβαλλόμενα ηλεκτρικά και μαγνητικά πεδία. Το 1900 διατυπώθηκε από τον γερμανό φυσικό Max Planck η μαθηματική σχέση που συνδέει τις δύο φύσεις του φωτός, δηλαδή η σχέση μεταξύ της ενέργειας ενός φωτονίου και της συχνότητας του ηλεκτρομαγνητικού κύματος που το συνοδεύει: Ενέργεια ενός φωτονίου: E = h. v (1) - όπου: h είναι η σταθερά Planck Joule/s Τα ηλεκτρομαγνητικά κύματα Ήδη το 1690 ο Ολλανδός φυσικός Christiaan Huygens απέδωσε στο φως κυματική φύση. Στα μέσα του 19ου αιώνα ο φυσικός James Clerk Maxwell διαπίστωσε ότι το φως διαδίδεται ως ηλεκτρομαγνητικό κύμα. Τα κύματα που συνοδεύουν το φως δημιουργούνται από ταλάντωση ηλεκτρικών και μαγνητικών πεδίων, και είναι εγκάρσια. Αυτό σημαίνει ότι η ένταση του ηλεκτρικού και η ένταση του μαγνητικού πεδίου είναι κάθετες στη διεύθυνση διάδοσης του κύματος. Επίσης οι δυο αυτές εντάσεις είναι κάθετες μεταξύ τους και αυξομειώνονται περιοδικά. Εικόνα 1: Ηλεκτρομαγνητικό κύμα Πώς δημιουργούνται τα φωτόνια Για να κατανοήσουμε τη φύση του φωτός και τον τρόπο δημιουργίας του, είναι αναγκαίο να μελετήσουμε την ύλη στο μικρόκοσμο. Τα ηλεκτρόνια μπορούν να περιστρέφονται γύρω από τον πυρήνα του ατόμου μόνο σε ορισμένες περιοχές, που λέγονται τροχιακά. Το ποσό ενεργείας που απαιτείται να έχει το ηλεκτρόνιο 11

12 για να μπορεί να κινείται σε κάποιο τροχιακό ονομάζεται επίπεδο ενεργείας του ηλεκτρονίου. Τα ηλεκτρόνια που περιστρέφονται κοντά στον πυρήνα έχουν λιγότερη ενέργεια από εκείνα που βρίσκονται σε τροχιακά απομακρυσμένα από τον πυρήνα. Όταν το ηλεκτρόνιο βρίσκεται σε κάποιο επίπεδο ενέργειας ΕΑ, τότε δεν εμφανίζεται καμιά ακτινοβολία παρά την κίνηση του ηλεκτρονίου. Εάν όμως το ηλεκτρόνιο αποκτήσει μικρό ποσό ενέργειας, τότε μπορεί να διεγερθεί και να ανέλθει σε υψηλότερο επίπεδο ενέργειας ΕΒ έτσι το άτομο είναι διεγερμένο και ασταθές. Η κίνηση του διεγερμένου ηλεκτρονίου έχει ως αποτέλεσμα αργά ή γρήγορα να ελευθερωθεί η επιπλέον ενέργεια κατά την αποδιέγερση. Η ενέργεια που το ηλεκτρόνιο ελευθερώνει είναι ίση με τη διαφορά μεταξύ του υψηλότερου και του χαμηλότερου επιπέδου ενέργειας. Το ηλεκτρόνιο μπορεί να εκπέμψει αυτό το ποσό (κβάντο) ενέργειας υπό μορφή φωτονίου. Εφωτονίου = ΕΒ-ΕΑ. (2) Κάθε άτομο έχει ένα μοναδικό σύνολο επιπέδων ενέργειας, και οι ενέργειες των αντίστοιχων φωτονίων που μπορεί να εκπέμψει, σχηματίζουν το φάσμα του ατόμου,το οποίο είναι ένα είδος δακτυλικού αποτυπώματος, από το οποίο προσδιορίζεται το άτομο. Οι νόμοι που περιγράφουν τα τροχιακά και τα επίπεδα ενέργειας των ατόμων συγκροτούν την κβαντική θεωρία, η οποία χρησιμοποιήθηκε από την δεκαετία του 1920 ειδικά στο υπολογισμό της ακτινοβολίας του φωτός και του μεγέθους των ατόμων. Το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό, λοιπόν, κάθε ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας είναι το μήκος κύματός της. Το σύνολο των ηλεκτρομαγνητικών ακτινοβολιών κάθε μήκους κύματος ορίζει το ηλεκτρομαγνητικό φάσμα. Το ορατό φως είναι η μόνη περιοχή του ηλεκτρομαγνητικού φάσματος που μπορεί να διεγείρει τους δέκτες του ματιού. Η περιοχή αυτή χαρακτηρίζεται από μήκη κύματος μεταξύ των 80nm και των 70nm. Η αντίδραση του ματιού στα διάφορα μήκη κύματος της παραπάνω περιοχής περιλαμβάνει την αποστολή του κατάλληλου κάθε φορά σήματος στον εγκέφαλο, όπου και δημιουργείται η αίσθηση των διαφόρων χρωμάτων. Κοσμικές ακτίνες Ακτίνες γ Ακτίνες χ Υπεριώδη ακτινοβολία Ορατό φως Υπέρυθρη ακτινοβολία Ραδιο κύματα 10- nm 10- nm 10-1 nm 10 nm nm 10 nm 109 nm Με άλλα λόγια, το χρώμα ενός αντικειμένου, που γίνεται αντιληπτό από τυχαίο παρατηρητή με κανονική όραση, όταν αυτό φωτίζεται από φωτεινή πηγή, προκύπτει από τη σύνθεση των μηκών κύματος της ακτινοβολίας του ορατού φάσματος, που δεν απορροφώνται από το υλικό, δηλαδή από το συνολικό ανακλώμενο μέρος της ακτινοβολίας. 12

13 Ορατή περιοχή του φάσματος Μήκη κύματος (nm) Αντιλαμβανόμενο Χρώμα 80-6 ιώδες 6-8 μπλε 8-9 κυανό 9-66 πράσινο κίτρινο πορτοκαλί ερυθρό Έννοια - Περιγραφή του χρώματος Η εμφάνιση του χρώματος ενός αντικειμένου απαιτεί, από φυσική άποψη, την ύπαρξη μιας φωτεινής πηγής, του αντικειμένου, που επιδρά πάνω του η προσπίπτουσα ακτινοβολία και του παρατηρητή, ο οποίος θα προσλάβει και θα επεξεργαστεί την ανακλώμενη ακτινοβολία. Άρα το χρώμα δεν είναι χαρακτηριστικό ενός αντικειμένου, όπως για παράδειγμα είναι ο όγκος ή η μάζα του, αφού υπάρχει μόνο στο μυαλό του παρατηρητή και μπορεί να οριστεί ως το αποτέλεσμα μιας ορισμένης ακτινοβολίας στο ανθρώπινο μάτι και τον εγκέφαλο. Το χρώμα ενός υλικού εξαρτάται: από τη φύση του υλικού (η οποία καθορίζει την αναλογία των μηκών κύματος που απορροφώνται, αφήνοντας τα υπόλοιπα να γίνουν αντιληπτά ως χρώμα), από το είδος της φωτεινής πηγής (ακτινοβολίας που προσπίπτει στο αντικείμενο), και από τα χαρακτηριστικά της συσκευής ανίχνευσης ή τον ανθρώπινο οφθαλμό, με τη βοήθεια του οποίου γίνεται η παρατήρηση. Το χρώμα χρησιμοποιείται για να περιγράψει: μια ιδιότητα ενός αντικειμένου, ένα χαρακτηριστικό γνώρισμα ακτίνων ορατού φωτός, δεδομένου, ότι ορισμένες από αυτές ανακλώνται, ενώ άλλες απορροφώνται μερικώς ή πλήρως, μια κατηγορία αισθήσεων με τις οποίες ο εγκέφαλος με τη βοήθεια του οφθαλμού αντιλαμβάνεται το φως. Σχέση χρώματος-δομής Η σχέση μεταξύ χρώματος μιας ένωσης και της ύπαρξης ακόρεστων ομάδων στο μόριο της είχε διαπιστωθεί ήδη από τους Graebe και Liebermann. Μερικές τέτοιες 1

14 ομάδες είναι το C=C, C=O, N=N, N=O κ.α,οι οποίες κλήθηκαν από τον Witt ως χρωμοφόρες ομάδες. Από τη δέσμη του ορατού φωτός, που πέφτει επάνω στην ένωση με το ακόρεστο σύστημα, απορροφώνται εκείνα τα φωτόνια (hv), που η ενέργεια τους είναι ίση με τη διαφορά της ενέργειας που υπάρχει μεταξύ των μοριακών τροχιακών του συγκεκριμένου μορίου. Διότι τα φωτόνια που απορροφώνται χρησιμοποιούνται για να μετακινήσουν ηλεκτρόνια από ένα μοριακό τροχιακό σε άλλο. Επομένως, η ένωση αυτή απορροφά σε μια ορισμένη περιοχή του φάσματος και εμφανίζει χρώμα. Το χρώμα που εμφανίζει η ένωση θα είναι συμπληρωματικό αυτού που απορροφά. Σε ορισμένες περιπτώσεις για να εμφανίσει μια ένωση χρώμα είναι αρκετή μια χρωματοφόρος ομάδα π.χ -N=N-. Σε άλλες περιπτώσεις πρέπει να υπάρχουν συζυγιακοί διπλοί δεσμοί, δηλαδή εναλλαγή διπλού-απλού δεσμού. Στην περίπτωση αυτή η διαφορά ενέργειας Ε, που έχουν οι επιτρεπτές στάθμες ενέργειας, ελαττώνεται και η ουσία απορροφά την ακτινοβολία του ορατού φωτός και εμφανίζει χρώμα. Πιο συγκεκριμένα δύο είναι οι σπουδαιότερες κβαντομηχανικές θεωρίες για τη μελέτη του χημικού δεσμού: η θεωρία σθένους δεσμού(valence Bond Theory) και η θεωρία των μοριακών τροχιακών(molecular Orbital Theory). Κατά τη θεωρία των μοριακών τροχιακών η απορρόφηση ακτινοβολίας στην υπεριώδη και ορατή περιοχή του φάσματος αντιστοιχεί σε ανύψωση ενός ηλεκτρονίου από τη δεσμική κατάσταση So στην αντιδεσμική S1. Διέγερση σε υψηλότερες αντιδεσμικές καταστάσεις S2 κ.λ.π. αντιστοιχεί σε απορρόφηση στο άπω υπεριώδες. Η διαφορά ενέργειας μεταξύ της βασικής και της διεγερμένης κατάστασης είναι αντιστρόφως ανάλογη προς το μήκος κύματος λ της ακτινοβολίας που απορροφάται και δίνεται από την συνθήκη του Bohr. ΔΕ=h*ν=h*c/λ Όπου:h=6,62*10-27erg*s (σταθερά του Planck) c= ταχύτητα του φωτός λ= μήκος κύματος ν= συχνότητα Πιο συγκεκριμένα, τα ακόρεστα συστήματα που περιέχουν π τροχιακά, δίνουν διεγέρσεις του τύπου π >π*, οι οποίες εμφανίζονται σε μεγαλύτερα μήκη κύματος σε σχέση με τις σ >σ*, λόγω της μικρότερης διαφοράς ενέργειας. Βέβαια, καθώς αυξάνει ο αριθμός των διπλών δεσμών, η διαφορά ενέργειας μεταξύ δεσμικής-αντιδεσμικής κατάστασης μικραίνει, γιατί η διέγερση π >π* αντιστοιχεί σε ηλεκτρόνιο που διεγείρεται από το HOMO στο LUMO μοριακό τροχιακό, όπου το ΔΕ είναι μικρότερο του αιθυλενίου, άρα το μέγιστο της απορρόφησης μετατοπίζεται σε μεγαλύτερα μήκη κύματος. Το φαινόμενο αυτό χαρακτηρίζεται ως βαθυχρωμία και είναι το αντίθετο της υψιχρωμίας. Σε συστήματα με μονήρη ζεύγη ηλεκτρονίων(αδεσμικά ή n ηλεκτρόνια) εμφανίζονται διεγέρσεις n >σ*, με απορρόφηση σε λ~200 nm, για παράδειγμα 1

15 στις αμίνες και τις αλκοόλες ή διεγέρσεις n >π*, με απορρόφηση σε λ ~280 nm, χαρακτηριστικό της καρβονυλικής ομάδας. Ειδικά οι αρωματικές ενώσεις εμφανίζουν απορρόφηση σε λ~20 nm με διέγερση τύπου π >π*. Σπουδαιότεροι τύποι ηλεκτρονικών διεγέρσεων Αυξόχρωμες ονομάζονται οι κορεσμένες ομάδες με μονήρες ζεύγος ηλεκτρονίων π.χ -OH, -NH2, -SH και τα αλκυλιωμένα παράγωγα τους, που σε συζυγιακή θέση με χρωμοφόρα προκαλούν βαθυχρωμία και υπερχρωμία, δηλαδή αύξηση της έντασης της απορρόφησης. Ο συνδυασμός χρωμοφόρου-αυξόχρωμου καθιστά την ένωση χρώμα, δηλαδή είναι χρωματισμένη και έχει την ικανότητα να βάφει. Αυτό οφείλεται στα αυξόχρωμα, που με την πολικότητα τους, αυξάνουν την απορρόφηση και συντελούν στην συγκράτηση τους στην βαφόμενη ίνα. Όσον αφορά την ένταση της απορρόφησης, αυτή εκφράζεται με τον μοριακό συντελεστή απόσβεσης, που δίνεται από την εξίσωση Beer-Lambert: I=Io*e-εcd log(io/i)=a=εcd ε=α/cd όπου: I και Io= εντάσεις διερχόμενου και προσπίπτοντος φωτός c= συγκέντρωση διαλύματος d= πάχος της στιβάδας που διέρχεται το φως Το Α καλείται οπτική πυκνότητα ή απορρόφηση και δίνεται απευθείας από το φασματόμετρο. Το I/Io*100 ονομάζεται διαπερατότητα. (Transmittance) Προκειμένου για ημιδιαφανή αντικείμενα μέρος της προσπίπτουσας ακτινοβολίας διέρχεται από τη μάζα του αντικειμένου και το υπόλοιπο σκεδάζεται ή απορροφάται. Ο νόμος του Kubelka-Munk δίνει την σχέση της ποσότητας του ανακλώμενου φωτός και της συγκέντρωσης των έγχρωμων μορίων. K/S=(1-R)2/2R=ac Όπου:K=συντελεστής απορρόφησης S=συντελεστής σκεδασμού R=%ανάκλαση του αντικειμένου 1

16 a=σταθερά c=συγκέντρωση χρώματος Έτσι, η καμπύλη ανάκλασης όπως και η καμπύλη απορρόφησης είναι χαρακτηριστική του χρώματος του αδιαφανούς αντικειμένου. Ο χαρακτηρισμός των χρωμάτων Πρωτογενή και δευτερογενή χρώματα Εξαιτίας της δομής του ανθρώπινου οφθαλμού και της τριχρωματικής του όρασης, όλα τα χρώματα θεωρούνται συνδυασμοί των τριών πρωτογενών χρωμάτων. Αυτά είναι το ερυθρό (κόκκινο), το πράσινο και το βαθύ κυανό ή κυανοϊώδες (μπλε). Τα πρωτογενή χρώματα μπορούν να αναμιχθούν, ώστε να παραχθούν τα δευτερογενή χρώματα: ματζέντα ή πορφυρό (ερυθρό + βαθύ κυανό), κυανό (πράσινο + βαθύ κυανό), κίτρινο (ερυθρό + πράσινο). Εικόνα 2: Πρωτογενή και δευτερογενή χρώματα Ο συνδυασμός των τριών πρωτογενών χρωμάτων ή ενός δευτερογενούς με το αντίθετο πρωτογενές παράγουν το λευκό, αν οι εντάσεις τους είναι συγκεκριμένες. Συμπληρωματικά χρώματα Αν δύο χρωματικές ακτινοβολίες δίνουν μαζί την χρωματική εντύπωση του λευκού, τότε αυτά τα χρώματα λέγονται συμπληρωματικά. Όταν λευκό φως προσπέσει σε μια έγχρωμη ένωση ή ακόμη πιο γενικά σε μια έγχρωμη επιφάνεια, τότε θα απορροφηθούν ακτινοβολίες συγκεκριμένων μηκών κύματος, ενώ οι υπόλοιπες θα ανακλαστούν από την επιφάνεια της χρωστικής. 16

17 Ανάμιξη χρωμάτων Προσθετική ανάμιξη χρωμάτων Προσθετική ανάμιξη χρωμάτων συμβαίνει, όταν αναμιγνύονται δύο ή περισσότερες έγχρωμες ακτινοβολίες ταυτόχρονα. Ας θεωρήσουμε, ότι φωτίζεται μια λευκή οθόνη ταυτόχρονα με κόκκινη και πράσινη ακτινοβολία, το αποτέλεσμα που είναι ορατό στον παρατηρητή είναι το κίτρινο χρώμα. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι ο παρατηρητής δέχεται ένα μήκος κύματος, απλώς ταυτόχρονα δέχεται δύο διαφορετικά μήκη κύματος που δεν αλληλεπιδρούν μεταξύ τους και αθροιστικά το ερέθισμα είναι η κίτρινη ακτινοβολία. Το λευκό φως μπορεί να αναλυθεί με τη βοήθεια γυάλινου πρίσματος στις «έγχρωμες» ακτινοβολίες που το αποτελούν, δηλ. τα χρώματα του ορατού φάσματος. Αντίστροφα, είναι δυνατόν να παραχθεί λευκό φως με την ανάμιξη εγχρώμων ακτινοβολιών ορισμένου μήκους κύματος και μάλιστα των τριών κυρίων περιοχών του ορατού φάσματος, των τριών πρωτογενών χρωμάτων: ερυθρό (Red), πράσινο (Green), βαθύ κυανό (Blue). Εικόνα : Ανάμιξη ακτινοβολιών-προσθετική ανάμιξη 17

18 Αφαιρετική ανάμιξη χρωμάτων Αφαιρετική ανάμιξη χρωμάτων προκύπτει, όταν λευκό φως προσπέσει διαδοχικά πάνω σε τρία έγχρωμα (ερυθρό, πράσινο, βαθύ κυανό) γυάλινα φίλτρα τοποθετημένα το ένα μετά το άλλο. Το ερυθρό φίλτρο αφήνει να περάσει η Χρώμα Ματζέντα Κίτρινο Κυανό Διερχόμενη ακτινοβολία Μπλε + Κόκκινη Κόκκινη + Πράσινη Πράσινη + Μπλε Απορροφημένη ακτινοβολία Πράσινη Μπλε Κόκκινη ερυθρή ακτινοβολία και απορροφά όλες τις υπόλοιπες. Ανάλογα λειτουργούν και τα άλλα δύο φίλτρα. Το αποτέλεσμα είναι να μη περνά καμιά ακτινοβολία του οπτικού φάσματος του λευκού φωτός και κατά συνέπεια το χρωματικό αποτέλεσμα είναι «μαύρο». Στον παρακάτω πίνακα δίνονται τα πρωτεύοντα χρώματα αφαίρεσης και το αποτέλεσμα της μίξης τους. Επίσης αφαιρετική ανάμιξη χρωμάτων έχουμε όταν αναμίξουμε διάφορες χρωστικές. Για παράδειγμα, αν αναμίξουμε ερυθρή, πράσινη και βαθειά κυανή χρωστική που αντιστοιχούν στα τρία πρωτεύοντα χρώματα το χρωματικό αποτέλεσμα θα είναι μαύρο. Αντίστοιχα η πράσινη χρωστική απορρόφησε το πορφυρό (ματζέντα) δηλαδή το μίγμα ερυθρού και κυανοϊώδους και επέστρεψε το πράσινο, η δε βαθιά κυανή βαφή απορρόφησε το κίτρινο δηλαδή το μίγμα ερυθρού και πράσινου και επέστρεψε το κυανοϊώδες. Με την προσθήκη κατάλληλης ποσότητας μαύρου προκύπτουν χρώματα βαθύτερων αποχρώσεων. Στην πραγματικότητα αυτά που αναμιγνύονται είναι τα δευτερογενή χρώματα, τα οποία αφαίρεσαν οι τρεις χρωστικές από το φάσμα του λευκού φωτός: κυανό (Cyan), πορφυρό ή ματζέντα (Magenta), κίτρινο (Yellow). Η ανάμιξη αυτή έχει ως χρωματικό αποτέλεσμα το μαύρο. Με βάση την αφαιρετική ανάμιξη χρωμάτων ορίζεται το Αφαιρετικό Χρωματικό Σύστημα (CMY), που χρησιμοποιείται γενικά στις εκτυπώσεις. 18

19 Χρωματικά πρότυπα Το 1660 ο Isaac Newton ανέπτυξε ένα χρωματικό πρότυπο βασιζόμενο στις επιστημονικές του παρατηρήσεις από πειράματα. Ο Newton παρατήρησε ότι, όταν μια δέσμη ηλιακού φωτός διαπεράσει ένα γυάλινο πρίσμα, η προκύπτουσα δέσμη δεν είναι λευκή, αλλά αποτελείται από ένα συνεχές φάσμα χρωμάτων που έχει στο ένα άκρο το ιώδες και στο άλλο το ερυθρό, δηλαδή τα χρώματα του ορατού φάσματος. Εικόνα : Το χρωματικό πρότυπο του Newton Το φάσμα που προκύπτει αποτελείται από επτά διακριτές περιοχές: ιώδες, βαθύ κυανό (κυανοϊώδες), κυανό, πράσινο, κίτρινο, πορτοκαλί και ερυθρό. Η μετάβαση από το ένα χρώμα στο άλλο δεν γίνεται ακαριαία αλλά σταδιακά. Με βάση αυτές τις παρατηρήσεις, ο Newton δημιούργησε το δικό του χρωματικό πρότυπο (χρωματικός τροχός). Το επόμενο βήμα στη θεωρία των χρωμάτων πραγματοποιήθηκε στις αρχές του 19ου αιώνα από τον Johannes Wolfgang von Goethe. Αν και πειραματιζόμενος επίσης με πρίσματα δημιούργησε ένα χρωματικό τροχό, ωστόσο ο Goethe αμφισβήτησε τη θεωρία του Newton, ότι το φάσμα παράγεται με την διαίρεση του λευκού φωτός από το πρίσμα και διακήρυξε, ότι τα χρώματα δημιουργούνται στον ανθρώπινο οφθαλμό. Οι μελέτες του Newton για το χρώμα, βασίζονταν σε επιστημονικές ενδείξεις, ενώ ο Goethe ενδιαφερόταν περισσότερο για τις ψυχολογικές επιπτώσεις. Επίσης, διαπίστωσε, πως οι ιδέες του μπορούσαν να περιγραφούν καλύτερα από ένα ισόπλευρο τρίγωνο. Αντιστοίχισε μάλιστα ανθρώπινες ιδιότητες στα χρώματα. 19

20 Εικόνα : Τα χρωματικά πρότυπα του Goethe Την ίδια περίπου εποχή (1810) ο Philipp Otto Runge ανέπτυξε ένα τρισδιάστατο χρωματικό πρότυπο που είχε την μορφή σφαίρας. Η θεωρία του προσπάθησε να κατατάξει τα χρώματα σύμφωνα με την απόχρωση και την φωτεινότητα, το ποσοστό λευκού και μαύρου. Στο σφαιρικό πρότυπο του Runge, οι αποχρώσεις γίνονται πιο ανοιχτόχρωμες στον ένα πόλο της σφαίρας, ενώ στον άλλο γίνονται πιο σκούρες. Στον ισημερινό της χρωματικής σφαίρας βρίσκονται 12 καθαρά χρώματα. Με αφαιρετική ανάμιξη με το μαύρο και άσπρο, που βρίσκονται στους πόλους, προκύπτουν όλα τα χρωματικά είδη. Οι γκρι βαθμίδες παράγονται με ανάμιξη των καθαρών χρωμάτων μεταξύ τους. Αυτά τα χρώματα πρέπει να τα φανταστεί κανείς στο εσωτερικό της σφαίρας, έτσι που στο κέντρο της να βρίσκεται το γκρι χρώμα. Εικόνα 6: Το χρωματικό πρότυπο του Runge(αυθεντικό σχήμα του 1810) 20

21 Εικόνα 7: Απλοποίηση του χρωματικού προτύπου του Runge Το 1872 ο Σκωτσέζος φυσικός James Clerk Maxwell, μετά τις μελέτες του για την ηλεκτρομαγνητική θεωρία του φωτός, ανέπτυξε ένα γράφημα που είχε τη μορφή ενός ισόπλευρου τριγώνου. Το τρίγωνό του μοιάζει πολύ με του Goethe και τα δύο είναι ισόπλευρα και επιλέγουν τρία βασικά χρώματα από τα οποία δημιουργούνται τα εσωτερικά χρώματα του τριγώνου. Επιπλέον όμως, ο Maxwell πίστευε πως μπορούσε να δημιουργήσει όλα τα γνωστά χρώματα μέσα στο τρίγωνό του και επέλεξε ως βασικά το ερυθρό, το πράσινο και το βαθύ κυανό. Το 191, ο Albert H. Munsell, ένας Αμερικάνος καθηγητής τέχνης, χρησιμοποίησε τις απόψεις του Runge ως βάση για την δημιουργία του δικού του τρισδιάστατου χρωματικού μοντέλου. Αρχίζει με την σφαίρα του Runge αλλά χρησιμοποιεί και δύο σημαντικές παρατηρήσεις. Πρώτον, ότι οι καθαρές αποχρώσεις που είχε χρησιμοποιήσει ο Runge διαφέρουν ως προς τον βαθμό φωτεινότητας, και κατά συνέπεια όλες οι καθαρές αποχρώσεις δεν θα έπρεπε να είναι στο ίδιο οριζόντιο επίπεδο. Δεύτερον, ορισμένα χρώματα είναι πιο ζωηρά (ερυθρό) από κάποια άλλα (πράσινο) και κατά συνέπεια θα πρέπει να είναι πιο μακριά από τον άξονα. Αυτές οι παρατηρήσεις ώθησαν τον Munsell να δημιουργήσει ένα χρωματικό πρότυπο με ασύμμετρο και περίεργο σχήμα. Εικόνα 8: Το χρωματικό πρότυπο του Munsell 21

22 Εικόνα 9: Το χρωματικό πρότυπο της CIE Το 191 έγινε μια προσπάθεια να δημιουργηθεί ένα παγκόσμιο πρότυπο για την μέτρηση του χρώματος από την Commision Internationale de l' Eclairage (CIE). Έτσι δημιουργήθηκε μια παραλλαγή του τριγώνου του Maxwell επιλέγοντας ένα ορισμένο ερυθρό, πράσινο και βαθύ κυανό, από τα οποία και δημιουργούνται τα υπόλοιπα χρώματα. Το αποτέλεσμα έγινε γνωστό ως ο χάρτης χρωμάτων της CIE. Η CIE για λόγους τυποποίησης καθόρισε τις ακόλουθες τιμές για τα τρία βασικά χρώματα: βαθύ κυανό=.8 nm, πράσινο=6.1 nm, ερυθρό=700 nm. Η διαδικασία στηρίχθηκε στην επιστήμη της χρωματομετρίας, δηλαδή της ποσοτικής μέτρησης του χρώματος. Πρότυπες φωτεινές πηγές Η CIE (Commission on Illumination de l Eclairage) πρότεινε διάφορες πηγές με χαρακτηριστικά ανάλογα της λυχνίας βολφραμίου και του φωτός της ημέρας, όπως φαίνονται παρακάτω : Η φωτεινή πηγή Α, που προσομοιάζει με λυχνία βολφραμίου (286 οκ) Η φωτεινή πηγή Β, που προσομοιάζει με μεσημεριανό ηλιακό φως(800ο Κ) Η φωτεινή πηγή C (μέσος όρος φωτός ημέρας, 600ο Κ). Η σειρά των illuminants CIE Daylight D πηγών αναπαριστούν το μέσο φυσικό φως ημέρας. Μεταξύ αυτών ο D6 χρησιμοποιείται κυρίως σήμερα στη μέτρηση του χρώματος, ως μια καλή προσέγγιση μέσου φωτός ημέρας σε διάφορα γεωγραφικά πλάτη και καιρικές συνθήκες και από το πρωί ως το βράδυ (600ο Κ). Τόξο Xenon με φίλτρο UV (600-60Ο Κ) χρησιμοποιείται ως απομίμηση των D6. 22

23 Μέτρηση χρώματος Προκειμένου να προσδιοριστεί η σχέση μεταξύ μετρούμενου χρώματος και αντιλαμβανόμενου, ή αλλιώς μεταξύ χρωματικού ερεθισμού και απόκρισης, επιβάλλεται να υπάρχει δυνατότητα της αριθμητικής έκφρασης του χρώματος. Η χρωματομετρία είναι ο κλάδος της επιστήμης του χρώματος, ο οποίος έχει ως αντικείμενο τον αριθμητικό προσδιορισμό του χρώματος ενός ορατού χρωματικού ερεθισμού από παρατηρητή με φυσιολογική όραση και κάτω από απολύτως καθορισμένες συνθήκες παρατήρησης. Κάθε χρωματικός ερεθισμός μπορεί να αναπαρασταθεί με διανύσματα σε ένα τρισδιάστατο χώρο, ο οποίος καλείται τριερεθισμικός χώρος. Με τα γράμματα R,G και Β οι τρεις πρωταρχικοί χρωματικοί ερεθισμοί (ερυθρός, πράσινος και μπλε αντίστοιχα). Επίσης τα r, g, b, παριστάνουν τις ποσότητες των κόκκινου, πράσινου και μπλε αντιστοίχως που απαιτούνται για να προκύψει ένα άλλο χρώμα και λέγονται τριερεθισμικές τιμές αυτού του χρώματος. Αργότερα (191) έγινε αντιληπτό, ότι οι τιμές των συναρτήσεων χρωματικής προσομοίωσης r(λ),g(λ) και b(λ) είναι θετικές και αρνητικές, γεγονός ιδιαίτερα προβληματικό στις αριθμητικές εφαρμογές. Για το λόγο αυτό, η CΙΕ προσδιόρισε το 191 νέες συναρτήσεις χρωματικής προσομοίωσης χ(λ), y(λ), z(λ), οι οποίες παίρνουν πάντοτε θετικές τιμές και αντιστοιχούν σε ένα μη υπαρκτό στην πραγματικότητα, δηλαδή, φανταστικό πρότυπο χρωματομετρικό σύστημα, ΧΥΖ της CIΕ( 191). X=K 00700ERxdλ όπου: R=ανάκλαση 700 Y=K 00 ERydλ Ε=κατανομή ενέργειας φάσματος για μήκος λ 700 Z=K 00 ERzdλ Οι συντεταγμένες χρωματικότητας χ, y και z στο σύστημα ΧΥΖ της CIΕ ενός τυχαίου χρωματικού ερεθισμού συσχετίζονται με τις τριερεθισμικές τιμές Χ, Υ, Ζ με τις σχέσεις: x=x/(x+y+z), y=y/(x+y+z), z=z/(x+y+z) και x+y+z=1. Εφόσον x+y+z=1 χρειάζονται μόνο δύο από τις τρεις συντεταγμένες για την περιγραφή του χρώματος. Η γραφική παράσταση συνήθως της x συναρτήσει της y δίνει το διάγραμμα χρωματικότητας μέσα στον οποίο μπορεί να παρασταθεί ένα χρώμα. Πάνω στο περίγραμμα του διαγράμματος βρίσκονται τα χρώματα του φάσματος. 2

24 Τα χρωματικά σημεία των πρωταρχικών ερεθισμών του ορατού φάσματος ορίζουν την φασματική καμπύλη. Τα δύο άκρα της καμπύλης αυτής συνδέονται με ευθεία που καλείται πορφυρή γραμμή (τα σημεία αυτά αντιστοιχούν σε ερεθισμούς μήκους κύματος λ=80nm μπλε-και λ=770nm κόκκινο δίνοντας αναμειγνυόμενα πορφυρό χρωματικό ερεθισμό). Τα χρωματικά σημεία που βρίσκονται μέσα στην περιοχή, που ορίζουν η φασματική καμπύλη και η πορφυρή γραμμή, αντιστοιχούν σε πραγματικούς ερεθισμούς, σε αντίθεση με αυτά που βρίσκονται έξω από αυτήν και αντιστοιχούν σε φανταστικούς ερεθισμούς. Διάγραμμα χρωματικότητας (χ,y) CIE 191 Το διάγραμμα χρωματικότητας(x,y) χρησιμοποιείται μόνο για τη δισδιάστατη απεικόνιση του χρώματος. Δηλαδή δεν επιτρέπει να συγκρίνουμε χρωματικούς ερεθισμούς που έχουν την ίδια χρωματικότητα αλλά διαφορετική φωτεινότητα. Γι αυτό το λόγο οδηγηθήκαμε στον τριερεθισμικό χώρο (x,y,υ) CIE 191, που επιτρέπει την απεικόνιση του χρώματος με τις τρεις συνιστώσες του. Η τρίτη συνιστώσα (η φωτεινότητα), προκύπτει με τον άξονα Υ κάθετο στο επίπεδο του διαγράμματος της χρωματικότητας(x,y) στο σημείο χρωματικότητας της φωτιστικής πηγής, μέχρι την τιμή Υ=100. Το επίπεδο Υ=100 αναπαριστά τον λευκό χρωματικό ερεθισμό ενώ το επίπεδο Υ=0 αναπαριστά τον μαύρο ερεθισμό και θεωρείται ότι βρίσκεται οπουδήποτε επί του επιπέδου (x,y,y=0). 2

25 Τρισδιάστατος χρωματικός χώρος κατά (x,y,y) CIE 191 Τα διαγράμματα χρωματικότητας (x,y) και (x,y,y) δεν είναι ενιαίοι χώροι, αλλά ανομοιογενείς δηλαδή σε ίσες αποστάσεις στο διάγραμμα χρωματικότητας δεν αντιστοιχούν ανάλογες οπτικές διαφορές. Γι αυτό το λόγο ακολούθησε η κατασκευή άλλων χώρων που να είναι ομοιογενείς, δηλαδή οι τριχρωματικές τιμές μετατράπηκαν σε μεγέθη των οποίων η χρωματική διαφορά να ανταποκρίνεται στην οπτική διαφορά. Η ανομοιογένεια αυτή οδήγησε στον χρωματικό χώρο CIE 1976 (L*α*b*),ο οποίος είναι κατά προσέγγιση ενιαίος χώρος. Η βασική αρχή του L*α*b* είναι ότι όλα τα χρώματα της ορατής περιοχής του φάσματος μπορούν να παρασταθούν στη φασματική καμπύλη ως συνάρτηση τριών συντεταγμένων L*,a*,b*. Η τιμή a* αναπαριστάνει τη θέση(συντεταγμένη) στον άξονα ερυθρό-πράσινο, (θετική τιμή ερυθρό, ενώ αρνητική τιμή πράσινο) και η τιμή b* τη θέση στον άξονα κυανό-κίτρινο (θετική τιμή το κίτρινο, ενώ αρνητική τιμή το κυανό). Η τρίτη τιμή L* καθορίζει τη φωτεινότητα. 2

26 Το επίπεδο a*b* CIE 1976(L*a*b*) O τρισδιάστατος χώρος CIE 1976(L*a*b*) Τα επίπεδα a*b* για L*=2, L*=0, L*=7% αντίστοιχα Το 1976 η CIE εισήγαγε το σύστημα L*a*b*,όπου L*=116(Y/Yn)1/-16 a*=00 (X/Xn)1/-(Y/Yn)1/ b*=(y/yn)1/-(z/zn)1/ Δύο άλλες ιδιότητες που καθορίζουν το χρώμα είναι η χροιά και ο βαθμός κορεσμού. Η χροιά είναι η χαρακτηριστική ιδιότητα μιας χρωματικής οπτικής αίσθησης σύμφωνα με την οποία το αντιλαμβανόμενο χρώμα ορίζεται ως ερυθρό, κίτρινο, πράσινο κ.λ.π. Στο χρωματικό χώρο του L*a*b*, η χροιά ορίζεται ως η γωνία από τον άξονα a* στο χρωματικό σημείο. H χρωματική χροιά h δίνεται από τον τύπο: h=arctan(b*/a*) Αξίζει να σημειωθεί, ότι, αν χρώματα με την ίδια χρωματικότητα Α(x,y) στο διάγραμμα CIE(191) για διάφορες τιμές Υ αναπαρασταθούν σε διάγραμμα (α*,b*), αυτά θα βρίσκονται στην ίδια ευθεία, δηλαδή θα έχουν την ίδια χροιά. Ο κορεσμός (chroma) εκφράζει την οπτική εντύπωση του παρατηρητή, η οποία του επιτρέπει να κρίνει μέχρι ποιό βαθμό ένας χρωματικός ερεθισμός διαφέρει από τον αχρωματικό (ουδέτερο) ερεθισμό, ανεξαρτήτως της λαμπρότητας του. Όσο μεγαλύτερη είναι η τιμή κορεσμού, τόσο το χρωματικό σημείο βρίσκεται στη άκρη της φασματικής καμπύλης του χρωματικού χώρου. O κορεσμός C δίνεται από τον τύπο: C= (a*^2+b*^2) 1/2 Επίσης αξίζει να αναφερθεί η έκφραση της χρωματικής διαφοράς ΔΕ* η οποία στο σύστημα L*a*b* δίνεται από τη σχέση : ΔΕ*=( (ΔL*)^2+(Δα*)^2+ (Δb*)^2) )1/2 Η μέτρηση της διαφοράς του χρώματος γίνεται είτε οπτικά από τον παρατηρητή, είτε ενόργανα. Ετσι, υπάρχουν όργανα που χρησιμοποιούν το μάτι ως ανιχνευτή. Πιο συγκεκριμένα αυτά είναι τα χρωματόμετρα π.χ. το Lovibond Tintometer, το οποίο περιέχει τρία έγχρωμα φίλτρα κόκκινο, πράσινο και μπλε. Ο παρατηρητής πρέπει να συνδυάσει τα φίλτρα κατά τέτοιο τρόπο, ώστε να πετύχει εξομοίωση του 26

27 προκύπτοντος χρώματος με το χρώμα του δείγματος, που βλέπει την ίδια στιγμή και με τον ίδιο φωτισμό. Έτσι, είναι δυνατόν να περιγράφει το χρώμα του δείγματος με τρεις αριθμούς που αντιστοιχούν στα φίλτρα. Επιπλέον, η ενόργανη μέτρηση του χρώματος γίνεται με τα φασματοφωτόμετρα ανάκλασης και απορρόφησης. Τα φασματοφωτόμετρα απορρόφησης χρησιμοποιούνται για την μέτρηση του χρώματος υγρών ή διαλυμάτων και είναι χρήσιμα στον έλεγχο της εξάντλησης του λουτρού βαφής ή για την σύγκριση χρωμάτων. Ενώ τα φασματοφωτόμετρα ανάκλασης έχουν ευρεία χρήση κυρίως σε βαφεία και βιομηχανίες χρωμάτων και πλαστικών, όπου είναι απαραίτητη η αντικειμενικότητα στην εκτίμηση του χρώματος για τον ποιοτικό έλεγχο και την κατάρτιση συνταγών.το φασματαφωτόμετρο ανάκλασης Macbeth CE000 φαίνεται στο παρακάτω σχήμα: φασματαφωτόμετρο ανάκλασης Macbeth CE000 Θεωρία της βαφής Βαφή είναι ο εξευγενισμός κάποιου υλικού με τεχνητή αλλαγή του αρχικού του χρώματος. Η τεχνική της βαφής επιλέγεται ανάλογα με το είδος του υποστρώματος, άλλα και τις απαιτούμενες αντοχές του υλικού. Η βαφική διεργασία περιγράφεται με τη θερμοδυναμική (ρόφηση και εκρόφηση) και την κινητική (διάχυση του χρώματος και αντιδράσεις). 27

28 Θερμοδυναμική μελέτη της βαφής Μελετώντας τη σχέση των συγκεντρώσεων του χρώματος, που υπολογίζεται στις δύο φάσεις (λουτρό βαφής και υπόστρωμα) προκύπτουν οι ισόθερμες καμπύλες κατανομής που είναι τριών τύπων: α)ισόθερμες Nernst, β) Freundlich και γ)langmuir, από τις οποίες συνηθέστερη είναι η Langmuir. όπου CI=συγκέντρωση του χρώματος στην ίνα και CΛ=συγκέντρωση του χρώματος στο λουτρό βαφής Στη βαφική σε συνθήκες ισορροπίας, όταν τα δείγματα βάφονται για μεγάλο χρονικό διάστημα, η προσρόφηση και η εκρόφηση περιγράφονται με τις παρακάτω εξισώσεις: Προσρόφηση dci/dt=k1*cλ*(s-ci) Εκρόφηση -dci/dt=k2*ci όπου CI=συγκέντρωση του χρώματος στην ίνα CΛ=συγκέντρωση του χρώματος στο λουτρό βαφής S=τιμή κορεσμού της ίνας Κ1,Κ2=σταθερές ταχύτητας Στην κατάσταση ισορροπίας είναι Κ1/Κ2=Κ όποτε προκύπτει: CI=K*S* CΛ/(1+ K* CΛ) Για υπολογισμό των δυνάμεων που συγκρατούν το χρώμα στην ίνα απαιτούνται τρια θερμοδυναμικά μεγέθη: η ελεύθερη ενέργεια (ΔGo), η μεταβολή της εντροπίας (ΔSo) και η μεταβολή της ενθαλπίας. Πιο συγκεκριμένα η ελεύθερη ενέργεια (ΔGo), η οποία παίρνει αρνητικές τιμές περιγράφει την τάση του διαλυμένου χρώματος να κινηθεί από το λουτρό βαφής πάνω στην ίνα. Η ελεύθερη ενέργεια του διαλύματος είναι μεγαλύτερη από αυτή της ίνας, επομένως είναι αυθόρμητη η κίνηση του χρώματος προς την ίνα. Η αποκατάσταση της ισορροπίας συνεπάγεται ελάττωση του ολικής ενέργειας του συστήματος οπότε εκλύεται ενέργεια (εξώθερμη). Έτσι, με βάση την αρχή του Le Chaterier, η ρόφηση του χρώματος στην ίνα ευνοείται σε χαμηλές θερμοκρασίες. Ενώ, σε υψηλές θερμοκρασίες ευνοείται η εκρόφηση που είναι ενδόθερμη. 28

29 Η ταχύτητα όμως αποκατάστασης της ισορροπίας είναι μεγαλύτερη στις υψηλές θερμοκρασίες, γι αυτό και απαιτείται λιγότερος χρόνος. Ενώ, η τιμή της ΔSο δείχνει την αταξία των μορίων του χρώματος. Κινητική μελέτη της βαφής Η βαφική διαδικασία αποτελείται από τρια στάδια: την διάχυση του χρώματος από το διάλυμα στην επιφάνεια της ίνας προσρόφηση του χρώματος διάχυση του χρώματος στο εσωτερικό της ίνας Εξάλλου, το τρίτο στάδιο είναι αυτό που θα καθορίσει την ταχύτητα της συνολικής βαφικής διαδικασίας, το οποίο σαν φαινόμενο περιγράφεται από τους νόμους του Fick: 1ος Νόμος J=-D*dC/dx 2ος Νόμος dc/dt=d/dx(d*dc/dx) Όπου, J=πυκνότητα ροής, δηλαδή ο αριθμός των mol του χρώματος που διέρχονται από την μονάδα της επιφάνειας στην μονάδα του χρόνου D=συντελεστής διάχυσης, δηλαδή το ποσό του χρώματος που διαχέεται στη μονάδα του χρόνου μέσω της μονάδας της επιφάνειας ανα βαθμίδα μονάδας συγκέντρωσης. Σε συνθήκες σταθερής συγκέντρωσης, ο συντελεστής υπολογίζεται από τον πρώτο. Όμως, κατά την βαφική διαδικασία είναι πρακτικά αδύνατο να παραμείνει σταθερή η συγκέντρωση στο λουτρό βαφής γιατί συνεχώς μειώνεται, για αυτό ισχύει κυρίως ο δεύτερος νόμος. Μηχανισμοί προσρόφησης βαφής στην ίνα Στην προσρόφηση και ταυτόχρονα συγκράτηση του χρώματος στην ίνα συνήθως συνεργούν τουλάχιστον δύο από τους παρακάτω μηχανισμούς: 29

30 Ηλεκτροστατικές δυνάμεις, οι οποίες αναπτύσσονται κύριως στο μαλλί, μετάξι και πολυαμίδιο με ανιονικά χρώματα. Δυνάμεις van der Waals, οι οποίες αναπτύσσονται στην περίπτωση όπου πολλά μόρια χρώματος, λόγω της επίπεδης και γραμμικής δομής τους κατορθώνουν να πλησιάσουν τα μόρια της ίνας, π.χ κυτταρίνης χωρίς παρεμποδίσεις. Δεσμοί υδρογόνου, αναπτύσσονται μεταξύ του υδροξυλίου της κυτταρίνης ή της αμιδικής ομάδας του μαλλιού με ομάδες OH, -NH2,>C=O του μορίου του χρώματος.. Υδρόφοβες αλληλεπιδράσεις, όπου τα διαλυμένα υδρόφοβα μόρια ή αλειφατικές πλευρικές αλυσίδες μορίων χρωμάτων τείνουν να σχηματίσουν μεταξύ τους μικκύλια με την ίνα. Ομοιοπολικοί δεσμοί, οι οποίοι αναπτύσσονται μεταξύ των δραστικών ομάδων του χρώματος με αυτές της ίνας. Βοηθητικά μέσα βαφής Στην διαδικασία της βαφής χρησιμοποιούνται ως βοηθητικά μέσα διάφορες τασενεργές ενώσεις, τα οποία λόγω της επιφανειοδραστικότητας τους στις διεπιφάνειες χρώματος-ίνας ή διαλύτη-χρώματος διευκολύνουν την βαφή. Πιο συγκεκριμένα είναι τα: 1. Μέσα διασποράς των μη διαλυτών ή ελάχιστα διαλυτών στο νερό χρωμάτων. 2. Μέσα διαβροχής.. Μέσα ομοιομορφίας, τα οποία είναι ανιονικές τασενεργές ενώσεις, που λόγω της κινητικότητας και της συγγένειας τους σε την ίνα, ανταγωνίζονται το χρώμα και ελαττώνουν την ταχύτητα πρόσληψης του στην ίνα. Έτσι, εμποδίζεται η γρήγορη διάχυση του χρώματος στην ίνα, με τον σχηματισμό χαλαρών συμπλόκων ή αλάτων με τα μόρια του χρώματος και επιτυγχάνεται ομοιομορφία στην βαφή. Τέλος, εκτός αυτού στα βοηθητικά μέσα περιλαμβάνονται και προϊόντα για την βελτίωση της αντοχής των απευθείας βαφόντων χρωμάτων στο φως. Τέτοιες ενώσεις είναι: 1. τα άλατα χρωμίου (K2Cr2O7), 2. η φορμαλδεΰδη,. και τα άλατα του χαλκού. Βαφή κυτταρινικών ινών Τα σημαντικότερα χρώματα για την βαφή του βαμβακιού προέρχονται κυρίως από τα αζωχρώματα και βάφουν κατευθείαν την κυτταρίνη (απευθείας βάφοντα χρώματα). Ανάμεσα στο χρώμα και την κυτταρίνη οι δυνάμεις που αναπτύσσονται είναι δυνάμεις διπόλου-διπόλου, δυνάμεις van der Waals και δεσμοί υδρογόνου. Τα χρώματα με εξαιρετική συνάφεια με το βαμβάκι χαρακτηρίζονται από την ύπαρξη μακριάς αλυσίδας με συζυγιακούς διπλούς δεσμούς. Επειδή, τα χρώματα αυτά είναι ευθύγραμμα ευνοείται η προσέγγιση τους με την κυτταρίνη και 0

31 παράλληλα η ύπαρξη N,O,S ευνοεί την ανάπτυξη δεσμών υδρογόνου με το υπόστρωμα. Βαφή πρωτεϊνικών ινών Η σημαντικότερη πρωτεϊνική ίνα, το έριο, φορτίζεται θετικά, όταν το ph του λουτρού βαφής είναι χαμηλότερο από το ισοηλεκτρικό του σημείο, αρνητικά όταν είναι υψηλότερο και ουδέτερο όταν ph=pi=,9. Στα ανιονικά χρώματα παρουσιάζεται ένα μέγιστο προσρόφησης σε 0,8<pH<1,, ενώ τα κατιονικά παρουσιάζουν μέγιστο σε ασθενώς αλκαλική περιοχή. Η βαφή στα ανιονικά χρώματα συνήθως γίνεται παρουσία θειϊκού, μυρμηγκικού ή οξικού οξέος, έτσι ώστε οι φορτισμένες αμινοομάδες να δεσμεύουν τα έγχρωμα ανιόντα. Ανάμεσα στην ίνα και στο μόριο του χρώματος αναπτύσσονται δεσμοί υδρογόνου, δυνάμεις διπόλου-διπόλου, δυνάμεις van der Waals, οι οποίες αυξάνονται όσο αυξάνει η σχετική μοριακή μάζα του χρώματος. Μέτρηση αντοχής του χρώματος στο φως και στις υγρές κατεργασίες Η οπτική εκτίμηση μετά τα τεστ αντοχής γίνεται με τη βοήθεια της γκρι κλίμακας. Κάθε κλίμακα αποτελείται από τέσσερις βαθμίδες και η κάθε βαθμίδα από δύο κομμάτια. Στην βαθμίδα τα δύο κομμάτια είναι πανομοιότυπα, ενώ όσο χαμηλότερη τιμή έχουμε τόσο μεγαλύτερη αντίθεση παρατηρείται στα δύο κομμάτια της ίδιας βαθμίδας. Ο παρατηρητής συγκρίνει την διαφορά μεταξύ δικών του δειγμάτων, ανεξαρτήτως χρώματος, με τις διαφορές της γκρι κλίμακας. Είναι φανερό ότι η οπτική εκτίμηση της χρωματικής διαφοράς ως υποκειμενική εκτίμηση του παρατηρητή επιδέχεται λάθη. Τα διεθνή τεστ αντοχής στο φως ISO 10: B01 και Β02, όπου το Β01 διατηρεί συνθήκες με φως ημέρας πίσω από γυαλί, ενώ στο Β02 χρησιμοποιείται λάμπα τόξου με ξένο. Και στις δύο μεθόδους χρησιμοποιούνται μπλε πρότυπα δείγματα, τα οποία ορίζουν μια κλίμακα αντοχής στο φως με τιμές από 1 (πολύ χαμηλή αντοχή) έως 8 (πολύ υψηλή αντοχή). Τα πρότυπα δείγματα βαφτήκαν έτσι ώστε να απαιτείται για το καθένα σχεδόν η διπλάσια έκθεση σε ακτινοβολία από το προηγούμενο.τα τελευταία χρόνια τα πρότυπα βαμμένα υφάσματα αντικαταστάθηκαν από εκτυπωμένα χρώματα σε κάρτα. Ταξινόμηση των υφάνσιμων ινών 1

32 1.Το Βαμβάκι Σύσταση Το βαμβάκι ανήκει στις πιο σημαντικές ίνες και αποτελείται από κυτταρίνη, η οποία είναι πολυμερές με δομική μονάδα την β-γλυκόζη, που ενώνεται με β-1,γλυκοζιτικούς δεσμούς. Κάθε δομική μονάδα περιέχει τρεις ελεύθερες υδροξυομάδες. Η κυτταρίνη συναντάται κυρίως σε δύο κρυσταλλικές μορφές (Ι και ΙΙ). Η μορφή Ι είναι η φυσική κυτταρίνη, ενώ η μορφή ΙΙ είναι η μερσερισμένη. Μερσερισμός είναι η κατεργασία του βαμβακερού δείγματος με πυκνό διάλυμα αλκαλίου (20-2%), με σκοπό μεγαλύτερη λάμψη, στερεοποίηση και απορρόφηση του χρώματος. Ενώ, η επίδραση των οξέων στην κυτταρίνη οδηγεί ή στην υδρόλυση των γλυκοζιτικών δεσμών ή υπο ορισμένες συνθήκες στον σχηματισμό εστέρων. Επιπλέον, η επίδραση οξειδωτικών μέσων, ελαττώνει σημαντικά την αντοχή της ίνας. Βέβαια, τα ήπια οξειδωτικά (λευκαντικά), δεν επηρεάζουν πρακτικά το βαμβάκι. Τέλος, η παρατεταμένη επίδραση υπεριώδους ακτινοβολίας προκαλεί ελάττωση της αντοχής και κιτρίνισμα της ίνας. Ιστορικά Δεδομένα Η βαμβακοκαλλιέργεια εισάγεται μάλλον αργά στον ευρωπαϊκό χώρο, ωστόσο η πολύτιμη ίνα και τα προϊόντα της είναι ήδη γνωστά στους αρχαϊκούς χρόνους ως δυσπρόσιτα προϊόντα της Ανατολής Gossypium herbaceum L. ή ενίοτε της Αφρικής G. arboreum L. Για τον Ηρόδοτο, στις Ινδίες: τα δένδρα τα άγρια φέρουν ως καρπό έριο ωραιότερο και ανωτέρας ποιότητος από αυτό των προβάτων. και οι Ινδοί κατασκευάζουν ενδύματα από τα δένδρα αυτά1. Αναλυτικότερος, ο Θεόφραστος προχωρεί σε συστηματική περιγραφή του είδους, όπως τούτο παρατηρήθηκε από το επιστημονικό επιτελείο του Αλεξάνδρου: και στην νήσο [το σημερινό Μπαχρέιν] φύονται πολλά εριοφόρα δένδρα. και το φύλλο τους είναι όμοιο με αυτό της αμπέλου, αλλά μικρό. και δεν φέρουν καρπό. το έριο ευρίσκεται εντός είδους εαρινού κυδωνίου κλειστού. και όταν ωριμάσει, η 1 τα δένδρεα τα άγρια αυτόθι φέρει καρπόν είρια καλλονή τε προφέροντα και αρετή των από των οίων. και εσθήτι Ινδοί από τούτων των δενδρέων χρέωνται (Ηροδότου Ιστορίαι Γ 106) 2

33 κάψα ανοίγει και ελευθερώνει το έριο, από το οποίο κατασκευάζονται τα υφάσματα, ευτελή ή πολυτελέστατα. και τούτο καλλιεργείται στις Ινδίες, όπως ελέχθη, και στην Αραβία2. Επανερχόμενος σε παλαιότερες πληροφορίες, ο Πλίνιος ο πρεσβύτερος θα αποδώσει κατά τους αυτοκρατορικούς χρόνους την περσική ονομασία των περισπερμικών ινών του καρπού ως gossypium. Σχεδόν ταυτοχρόνως, εμπορικό εγχειρίδιο κατατάσσει τα βαμβακερά υφάσματα στα κύρια προϊόντα των Ινδιών: και από τα ενδότερα της Αριακής φθάνουν ύφασμα ινδικό και σινδόνια. Την παρουσία, ωστόσο, του είδους G. herbaceum λευκού ή ενίοτε καστανέρυθρου στον ελληνικό χώρο πρώτος πιστοποιεί κατά τον β μεταχριστιανικό αιώνα ο Παυσανίας: αξιοπαρατήρητη στην γη της Ηλείας είναι και η βύσσος, διότι φύεται μόνον εκεί και πουθενά αλλού στην Ελλάδα και σπέρνουν λίνο και κάνναβι και βύσσο. Η καλλιέργεια θα γενικευθεί, η δε ιουστινιάνεια νομοθεσία θα παγιώσει τον όρο βάμβαξ, διατηρώντας την ασαφή σχέση με τον βόμβυκα της μετάξης. Στην συνέχεια, ιταλιώτες Έλληνες και Άραβες της Ισπανίας εξοικειώνουν την Δύση με την περίφημη ίνα. Ακόμη και σήμερα, τα βαμβακερά νήματα εξακολουθούν να καλύπτουν το ήμισυ περίπου της παγκόσμιας παραγωγής υφανσίμων ινών, και τούτο παρά την ραγδαία διείσδυση τεχνητών αναγεννημένων ή συνθετικών υποκαταστάτων. Στις αρχές του κ αιώνος η συνολική συγκομιδή συσπόρου βάμβακος υπερέβαινε τα τέσσερα εκατομμύρια τόνους, περί το 190 έφθανε τα οκτώ και στις αρχές τις δεκαετίας του 1960 άγγιζε τα έντεκα. Οι πρόσφατες στατιστικές αναφέρονται σε είκοσι εκατομμύρια. Ως κύριες παραγωγές χώρες των νεωτέρων χρόνων αναδεικνύονται πλέον οι Η.Π.Α., η Κίνα, η ινδική χερσόνησος και οι πρώην σοβιετικές δημοκρατίες της Κεντρικής Ασίας, περαιτέρω σε μικρότερο βαθμό η Αυστραλία, η Βραζιλία, η Αίγυπτος και η ανατολική Μεσόγειος εν γένει. Ανθεκτικότερες και με μακρότερη ίνα, οι αμερικανικές ποικιλίες Gossypium barbadense L. και G. hirsutum L. κυριαρχούν ήδη σε διεθνές επίπεδο. Στον ελληνικό χώρο η βαμβακοκαλλιέργεια απετέλεσε ανέκαθεν σημαντική πηγή εσόδων. Στα τέλη του δεκάτου ογδόου αιώνος μόνη η πεδιάδα των Σερρών παράγει σχεδόν εννέα χιλιάδες τόνους τον χρόνο, από τους οποίους οι έξι 2 φέρειν δε την νήσον [Τήλον] και τα δένδρα τα εριοφόρα πολλά. ταύτα δε φύλλον μεν έχειν παρόμοιον τη αμπέλω πλην μικρόν, καρπόν δε ουδένα φέρειν. εν ώ δε το έριον, ηλίκον μήλον εαρινόν, συμμεμυκός. όταν δε ωραίον ή, εκπετάννυσθαι και εξείρειν το έριον, εξ ου τας σινδόνας υφαίνουσι, τας μεν ευτελείς, τας δε πολυτελεστάτας. γίνεται δε τούτο και εν Ινδοίς, ώσπερ ελέχθη, και εν Αραβία (Θεοφράστου Περί Φυτών Ιστορία, Δ 7,7) Πλινίου πρεσβυτέρου Φυσική Ιστορία, ΧΙΙ 8 ουν εκ δε των έσω τόπων της Αριακής... οθόνιον ινδικόν... και σινδόναι (Ανωνύμου Περίπλους Της Ερυθράς Θαλάσσης, 6) θαυμάσαι δ αν τις εν τη γη Ηλεία την τε βύσσον, ότι ενταύθα μόνον, ετέρωθι δε ουδαμού της Ελλάδος φύεται την μεν δη κανναβίδα και λίνον και την βύσσον σπείρουσιν (Παυσανίου Ελλάδος Περιήγησις Ε,2 & ΣΤ 26,)

34 οδεύουν προς ευρωπαϊκούς λιμένες. Λίγο αργότερα, η εσκεμμένη υπερπαραγωγή στις Ηνωμένες Πολιτείες και τις βρετανικές Ινδίες περιορίζει το σχετικό ενδιαφέρον, όμως μετά την εγκατάσταση των πρώτων βιομηχανικών κλωστηρίων η αύξηση παίρνει εκ νέου εντυπωσιακές διαστάσεις. Στην δεκαετία του 1920 οι ελληνικές εκτάσεις αποδίδουν περί τις δέκα χιλιάδες τόνους συσπόρου υλικού ετησίως. Με την επιστημονική αρωγή και την οικονομική στήριξη του Οργανισμού Βάμβακος ενεργού από το 191 μια εικοσαετία αργότερα η ποσότητα έχει σχεδόν εικοσαπλασιασθεί. Κύρια βαμβακοπαραγωγός χώρα της Ευρωπαϊκής Ενώσεως και έκτη παγκοσμίως στις εξαγωγές, η Ελλάδα καλλιεργεί σήμερα τετρακόσιες χιλιάδες εκτάρια με απόδοση ενός σχεδόν τόνου ανά εκτάριο. Η ετήσια παραγωγή νήματος εγγίζει τους εκατόν τριάντα χιλιάδες τόνους. 2. Το Λινάρι Γνωστό ως υφάνσιμη ίνα στην προβαβυλωνιακή Χαλδία της τρίτης προχριστιανικής χιλιετίας και την φαραωνική Αίγυπτο των αμέσως επομένων αιώνων, το λινάρι (Linum usitatissimum L.) θα εισέλθει στον ελληνικό κόσμο αρχικώς ως νήμα και στην συνέχεια ως εγκλιματισμένο φυτό, συν τω χρόνω δε θα κατακτήσει την Ευρώπη μέχρι την Βαλτική και Βόρειο θάλασσα. Η ομηρική κοινωνία είναι εξοικειωμένη με την ύπαρξή του: ο Αίας με τον λινό θώρακα6, βοτανικώς όμως ακόμη και ο μέγας Θεόφραστος παραμένει εν πολλοίς στον χώρο της εικασίας: το λινάρι και λέγουν ότι απ αυτό γίνεται η αίρα7. Πλήρη και ενίοτε λυρική περιγραφή της εκμεταλλεύσεως του περίφημου υλικού θα δώσει εν τέλει Πλίνιος ο πρεσβύτερος: για να αρχίσουμε από μία παραγωγή οικουμενικής χρησιμότητος, απαραίτητη όχι μόνον στην ξηρά αλλά και στις θάλασσες, θα εστιασθούμε στο λινάρι, ένα φυτό που πολλαπλασιάζεται με σπέρμα, αλλά που δεν υπάγεται ούτε στα δημητριακά ούτε στα κηπευτικά. υπάρχει άραγε τομέας της ενεργού ζωής στην οποία τούτο να μην συμμετέχει; και ποιο προϊόν της γης μας αποκαλύπτει μεγαλύτερα θαύματα απ αυτό; και όμως η χρήση του για την κατασκευή υφασμάτων δεν βασίζεται στην εγγενή του αντοχή. όχι, τούτο πρέπει πρώτα να μαλαχθεί και να κτυπηθεί έως ότου γίνει απαλό όπως το έριο. πράγματι, μόνον με τέτοια βία κατά της φύσεώς του, υποκινημένη από το άκρο θάρρος του ανθρώπου, το λινάρι υποτάσσεται στους σκοπούς που αυτός θέτει το λινάρι σπείρεται κυρίως σε αμμώδη εδάφη και απαιτεί μία μόνον άροση, και δεν υπάρχει φυτό που να αναπτύσσεται γρηγορότερα από το λινάρι γίνεται νήμα πολύ ανθεκτικό, και σχεδόν απαλότερο από το δίκτυ της αράχνης στην δική μας περιοχή του κόσμου η ωριμότητα του λιναρίου επιβεβαιώνεται συνήθως από δύο ενδείξεις, την διόγκωση και την κιτρινωπή χροιά του σπέρματος. τότε εκριζώνεται 6 7 Αίας λινοθώρηξ (Ιλιάς, Β 29) και γαρ εκ τούτου φασί γίνεσθαι την αίραν (Θεοφράστου Περί Φυτών Ιστορία, Η 7,1)

35 και δένεται σε μικρά δεμάτια που ίσα ίσα χωρούν στο χέρι, και οι κεφαλές των δεματίων τοποθετούνται κατά τέτοιο τρόπο, ώστε τυχόν αποχωριζόμενα σπέρματα να καταλήγουν στο μέσο και όταν ολοκληρωθεί ο θερισμός, οι κάλαμοι του λιναρίου τοποθετούνται σε ύδωρ θερμαινόμενο από τον ήλιο, και υφίστανται την πίεση ενός βάρους, διότι τίποτε δεν είναι τόσο ανάλαφρο όσο αυτοί οι βλαστοί. και όταν χαλαρώσει το εξωτερικό περίβλημα, τότε οι κάλαμοι έχουν εμβραχεί επαρκώς. και κατόπιν τοποθετούνται εκ νέου με την κεφαλή προς τα κάτω και αφήνονται να ξηρανθούν στον ήλιο. και όταν στεγνώσουν τελείως τους κτυπούν με την βαριά επί λίθου απαιτείται σχετική ικανότητα στην μηχανική κατεργασία του λιναρίου, περίπου δε πενήντα μέρη θα δώσουν δέκα πέντε μέρη κτενισμένου λιναρίου. και όταν κλωσθεί προς νήμα, αποκτά περισσότερη ευκαμψία εάν εμβραχεί σε ύδωρ και υποστεί νέα κτυπήματα επί λίθου, και όταν υφανθεί δέχεται νέα κτυπήματα. πράγματι όσο βαναυσότερη είναι η κατεργασία του, τόσο καλύτερα 8. Η κατεργασία των εκριζωθέντων κιτρινωπών σκληρών βλαστών είναι μάλλον επίπονη, καθώς την απομάκρυνση των σπερμάτων ακολουθεί μακρά υδρολυτική σήψη των καλάμων, η οποία και προκαλεί αποχωρισμό των ινών. Τούτες πλέον ξηραίνονται, αποσπώνται με βίαιο μηχανικό τρόπο από τα ξυλώδη υπολείμματα και προετοιμάζονται για την κλώση. Με την εξάπλωση της βαμβακοκαλλιέργειας και την ανάπτυξη των τεχνητών vnμάτων η χρήση του πολύτιμου φυτού έχει κάπως αποδυναμωθεί, ωστόσο σήμερα η παγκόσμια συγκομιδή υπερβαίνει το ένα εκατομμύριο τριακόσιες χιλιάδες τόνων, με κύριες παραγωγούς περιοχές τις Βαλτικές χώρες και την Λευκορωσσία..Η Κάνναβις Η κάνναβις (Cannabis sativa L.) ουδέποτε απετέλεσε πρωτεύουσα υφάνσιμη ίνα της Μεσογείου, ήδη όμως στους ρωμαϊκούς χρόνους καταγράφεται ως αξιόλογη πρώτη ύλη κατασκευής σχοινίων: κάνναβις. φυτό χρήσιμο στον καθημερινό βίο για την πλέξη των πλέον στερεών σχοινίων9. Οι παλαιότερες συναφείς μαρτυρίες 8 atque, ut a confessis ordiamur utilitatibus quaeque non solum terras omnes, verum etiam maria replevere, seritur ad dici neque inter fruges neque inter hortensia potest linum, sed in qua non occurrit vitae parte? tam non alte a tellure tolli, neque id viribus suis necti, sed fractum tunsumque et in mollitiem lanae coactum iniuria, ac summa audacia pervehi mare! seritur sabulosis maxime unoque sulco, nec magis festinat aliud. nervositas filo aequalior paene quam araneis tinnitusque apud nos maturitas eius duobus argumentis intellegitur, intumescente semine aut colore flavescente. tum evolsum et in fasciculos manuales colligatum siccatur in sole pendens conversis superne radicibus uno die, mox v aliis contrariis in se fascium cacuminibus deinde post messem triticiam virgae ipsae merguntur in aquam solibus tepefactam, pondere aliquo depressae; nulli enim levitas maior. maceratas indicio est membrana laxatior, iterumque inversae, ut prius, sole siccantur, mox arefactae in saxo tunduntur stuppario malleo linumque nere et viris decorum. est ars depectendi digerendique: iustum e quinquagenis fascium libris quinas denas carminari. iterum deinde in filo politur, inlisum crebro silici ex aqua, textumque rursus tunditur clavis, semper iniuria melius (Πλινίου πρεσβυτέρου Φυσική Ιστορία ΧΙΧ 2) 9 κάνναβις. φυτόν εύχρηστον τω βίω προς τας των ευτονωτάτων σχοινίων πλοκάς (Πεδανίου

Ηχρήση του χρώµατος στους χάρτες

Ηχρήση του χρώµατος στους χάρτες Ηχρήση του χρώµατος στους χάρτες Συµβατική χρήση χρωµάτων σε θεµατικούς χάρτες και «ασυµβατότητες» Γεωλογικοί χάρτες: Χάρτες γήινου ανάγλυφου: Χάρτες χρήσεων γης: Χάρτες πυκνότητας πληθυσµού: Χάρτες βροχόπτωσης:

Διαβάστε περισσότερα

Ψηφιακή Επεξεργασία και Ανάλυση Εικόνας. Παρουσίαση 12 η. Θεωρία Χρώματος και Επεξεργασία Έγχρωμων Εικόνων

Ψηφιακή Επεξεργασία και Ανάλυση Εικόνας. Παρουσίαση 12 η. Θεωρία Χρώματος και Επεξεργασία Έγχρωμων Εικόνων Ψηφιακή Επεξεργασία και Ανάλυση Εικόνας Παρουσίαση 12 η Θεωρία Χρώματος και Επεξεργασία Έγχρωμων Εικόνων Εισαγωγή (1) Το χρώμα είναι ένας πολύ σημαντικός παράγοντας περιγραφής, που συχνά απλουστεύει κατά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΠΟΛΛΑΠΛΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΠΟΛΛΑΠΛΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΦΥΣΙΚΗ Γ.Π. Γ Λυκείου / Το Φως 1. Η υπεριώδης ακτινοβολία : a) δεν προκαλεί αμαύρωση της φωτογραφικής πλάκας. b) είναι ορατή. c) χρησιμοποιείται για την αποστείρωση ιατρικών εργαλείων. d) έχει μήκος κύματος

Διαβάστε περισσότερα

Φασματοφωτομετρία. Φασματοφωτομετρία είναι η τεχνική στην οποία χρησιμοποιείται φως για τη μέτρηση της συγκέντρωσης χημικών ουσιών.

Φασματοφωτομετρία. Φασματοφωτομετρία είναι η τεχνική στην οποία χρησιμοποιείται φως για τη μέτρηση της συγκέντρωσης χημικών ουσιών. Φασματοφωτομετρία Φασματοφωτομετρία είναι η τεχνική στην οποία χρησιμοποιείται φως για τη μέτρηση της συγκέντρωσης χημικών ουσιών. Το λευκό φως που φτάνει από τον ήλιο περιέχει φωτόνια που πάλλονται σε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΥ ΔΙΑΔΙΔΕΤΑΙ ΤΟ ΦΩΣ

ΠΟΥ ΔΙΑΔΙΔΕΤΑΙ ΤΟ ΦΩΣ 1 ΦΩΣ Στο μικρόκοσμο θεωρούμε ότι το φως έχει δυο μορφές. Άλλοτε το αντιμετωπίζουμε με τη μορφή σωματιδίων που ονομάζουμε φωτόνια. Τα φωτόνια δεν έχουν μάζα αλλά μόνον ενέργεια. Άλλοτε πάλι αντιμετωπίζουμε

Διαβάστε περισσότερα

Συστήματα Πολυμέσων. Ενότητα 4: Θεωρία Χρώματος. Θρασύβουλος Γ. Τσιάτσος Τμήμα Πληροφορικής ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

Συστήματα Πολυμέσων. Ενότητα 4: Θεωρία Χρώματος. Θρασύβουλος Γ. Τσιάτσος Τμήμα Πληροφορικής ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 4: Θεωρία Χρώματος Θρασύβουλος Γ. Τσιάτσος Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ 1. Εισαγωγή. Η ενέργεια, όπως είναι γνωστό από τη φυσική, διαδίδεται με τρεις τρόπους: Α) δι' αγωγής Β) δια μεταφοράς Γ) δι'ακτινοβολίας Ο τελευταίος τρόπος διάδοσης

Διαβάστε περισσότερα

Οργανική Χημεία. Κεφάλαια 12 &13: Φασματοσκοπία μαζών και υπερύθρου

Οργανική Χημεία. Κεφάλαια 12 &13: Φασματοσκοπία μαζών και υπερύθρου Οργανική Χημεία Κεφάλαια 12 &13: Φασματοσκοπία μαζών και υπερύθρου 1. Γενικά Δυνατότητα προσδιορισμού δομών με σαφήνεια χρησιμοποιώντας τεχνικές φασματοσκοπίας Φασματοσκοπία μαζών Μέγεθος, μοριακός τύπος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΝΔΟΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 3 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΕΞΙ (6) ΘΕΜΑ 1ο Α. Στις

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Φασματοφωτομετρία

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Φασματοφωτομετρία 1 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Φασματοφωτομετρία Ιωάννης Πούλιος Αθανάσιος Κούρας Ευαγγελία Μανώλη ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ 54124

Διαβάστε περισσότερα

Επεξεργασία Χαρτογραφικής Εικόνας

Επεξεργασία Χαρτογραφικής Εικόνας Επεξεργασία Χαρτογραφικής Εικόνας Διδάσκων: Αναγνωστόπουλος Χρήστος Κώδικες μετρήσεων αντικειμένων σε εικόνα Χρωματικά μοντέλα: Munsell, HSB/HSV, CIE-LAB Κώδικες μετρήσεων αντικειμένων σε εικόνες Η βασική

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΣΜΑΤΟΦΩΤΟΜΕΤΡΙΑ ΥΠΕΡΙΩΔΟΥΣ ΟΡΑΤΟΥ (UV VIS)

ΦΑΣΜΑΤΟΦΩΤΟΜΕΤΡΙΑ ΥΠΕΡΙΩΔΟΥΣ ΟΡΑΤΟΥ (UV VIS) ΦΑΣΜΑΤΟΦΩΤΟΜΕΤΡΙΑ ΥΠΕΡΙΩΔΟΥΣ ΟΡΑΤΟΥ (UV VIS) Εισαγωγή Η απορρόφηση της ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας από ιόντα και μόρια αποτελεί τη βάση για ποιοτική ανίχνευση και για ποσοτικό προσδιορισμό των ενώσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΟΣΗΜΟ ΓΛΥΦΑΔΑΣ. 7.1 Τι είναι το ταλαντούμενο ηλεκτρικό δίπολο; Πως παράγεται ένα ηλεκτρομαγνητικό

ΟΡΟΣΗΜΟ ΓΛΥΦΑΔΑΣ. 7.1 Τι είναι το ταλαντούμενο ηλεκτρικό δίπολο; Πως παράγεται ένα ηλεκτρομαγνητικό ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ηλεκτρομαγνητικά κύματα. Ηλεκτρομαγνητικά κύματα 7. Τι είναι το ταλαντούμενο ηλεκτρικό δίπολο; Πως παράγεται ένα ηλεκτρομαγνητικό κύμα; 7.2 Ποιες εξισώσεις περιγράφουν την ένταση του ηλεκτρικού

Διαβάστε περισσότερα

Το φως διαδίδεται σε όλα τα οπτικά υλικά μέσα με ταχύτητα περίπου 3x10 8 m/s.

Το φως διαδίδεται σε όλα τα οπτικά υλικά μέσα με ταχύτητα περίπου 3x10 8 m/s. Κεφάλαιο 1 Το Φως Το φως διαδίδεται σε όλα τα οπτικά υλικά μέσα με ταχύτητα περίπου 3x10 8 m/s. Το φως διαδίδεται στο κενό με ταχύτητα περίπου 3x10 8 m/s. 3 Η ταχύτητα του φωτός μικραίνει, όταν το φως

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΑΚΗ ΔΟΜΗ ΤΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΚΑΙ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΑΚΗ ΔΟΜΗ ΤΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΚΑΙ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΑΚΗ ΔΟΜΗ ΤΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΚΑΙ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ Απεικόνιση ηλεκτρονίων ατόμων σιδήρου ως κύματα, διατεταγμένων κυκλικά σε χάλκινη επιφάνεια, με την τεχνική μικροσκοπικής σάρωσης σήραγγας. Δημήτρης

Διαβάστε περισσότερα

είναι τα μήκη κύματος του φωτός αυτού στα δύο υλικά αντίστοιχα, τότε: γ. 1 Β) Να δικαιολογήσετε την επιλογή σας.

είναι τα μήκη κύματος του φωτός αυτού στα δύο υλικά αντίστοιχα, τότε: γ. 1 Β) Να δικαιολογήσετε την επιλογή σας. Β.1 Μονοχρωματικό φως, που διαδίδεται στον αέρα, εισέρχεται ταυτόχρονα σε δύο οπτικά υλικά του ίδιου πάχους d κάθετα στην επιφάνειά τους, όπως φαίνεται στο σχήμα. Οι χρόνοι διάδοσης του φωτός στα δύο υλικά

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝ. ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝ. ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ 05 2 0 ΘΕΡΙΝΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝ. ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ ο Οδηγία: Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ερωτήσεις -4 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση..

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2ο: ΜΗΧΑΝΙΚΑ- ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΑ ΚΥΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2ο: ΜΗΧΑΝΙΚΑ- ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΑ ΚΥΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ. ΤΟ ΥΛΙΚΟ ΕΧΕΙ ΑΝΤΛΗΘΕΙ ΑΠΟ ΤΑ ΨΗΦΙΑΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΒΟΗΘΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΠΑΙΔΕΙΑΣ http://www.study4exams.gr/ ΕΧΕΙ ΤΑΞΙΝΟΜΗΘΕΙ ΑΝΑ ΕΝΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΑΝΑ ΤΥΠΟ ΓΙΑ ΔΙΕΥΚΟΛΥΝΣΗ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΣΑΣ ΚΑΛΗ ΕΠΙΤΥΧΙΑ ΣΤΗ

Διαβάστε περισσότερα

Ψηφιακή Επεξεργασία και Ανάλυση Εικόνας Ενότητα 11 η : θεωρία Χρώματος & Επεξεργασία Έγχρωμων Εικόνων

Ψηφιακή Επεξεργασία και Ανάλυση Εικόνας Ενότητα 11 η : θεωρία Χρώματος & Επεξεργασία Έγχρωμων Εικόνων Ψηφιακή Επεξεργασία και Ανάλυση Εικόνας Ενότητα 11 η : θεωρία Χρώματος & Επεξεργασία Έγχρωμων Εικόνων Καθ. Κωνσταντίνος Μπερμπερίδης Πολυτεχνική Σχολή Μηχανικών Η/Υ & Πληροφορικής Σκοποί ενότητας Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ-ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΦΥΣΗ ΦΩΤΟΣ

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ-ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΦΥΣΗ ΦΩΤΟΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ-ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΦΥΣΗ ΦΩΤΟΣ 1.. Ποιες από τις παρακάτω προτάσεις είναι σωστές (Σ) και ποιες λανθασμένες (Λ); α. Στη διάθλαση όταν το φως διέρχεται από ένα οπτικά πυκνότερο υλικό σε ένα οπτικά αραιότερο

Διαβάστε περισσότερα

Χημεία Γ Λυκείου Θετικής Κατεύθυνσης

Χημεία Γ Λυκείου Θετικής Κατεύθυνσης Χημεία Γ Λυκείου Θετικής Κατεύθυνσης Κεφάλαιο 1 Ηλεκτρονιακή δομή των ατόμων 1 Εισαγωγή Δομή του ατόμου Δημόκριτος Αριστοτέλης Dalton Thomson 400 π.χ. 350π.χ. 1808 1897 Απειροελάχιστα τεμάχια ύλης (τα

Διαβάστε περισσότερα

γ) Να σχεδιάσετε τις γραφικές παραστάσεις απομάκρυνσης - χρόνου, για τα σημεία Α, Β και Γ, τα οποία απέχουν από το ελεύθερο άκρο αντίστοιχα,,

γ) Να σχεδιάσετε τις γραφικές παραστάσεις απομάκρυνσης - χρόνου, για τα σημεία Α, Β και Γ, τα οποία απέχουν από το ελεύθερο άκρο αντίστοιχα,, 1. Κατά μήκος μιας ελαστικής χορδής μεγάλου μήκους που το ένα άκρο της είναι ακλόνητα στερεωμένο, διαδίδονται δύο κύματα, των οποίων οι εξισώσεις είναι αντίστοιχα: και, όπου και είναι μετρημένα σε και

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 6 ο : Φύση και

Κεφάλαιο 6 ο : Φύση και Κεφάλαιο 6 ο : Φύση και Διάδοση του Φωτός Φυσική Γ Γυμνασίου Βασίλης Γαργανουράκης http://users.sch.gr/vgargan Η εξέλιξη ξ των αντιλήψεων για την όραση Ορισμένοι αρχαίοι Έλληνες φιλόσοφοι ερμήνευαν την

Διαβάστε περισσότερα

Έγχρωµο και Ασπρόµαυρο Φως

Έγχρωµο και Ασπρόµαυρο Φως Έγχρωµο και Ασπρόµαυρο Φως Χρώµα: κλάδος φυσικής, φυσιολογίας, ψυχολογίας, τέχνης. Αφορά άµεσα τον προγραµµατιστή των γραφικών. Αν αφαιρέσουµε χρωµατικά χαρακτηριστικά, λαµβάνουµε ασπρόµαυρο φως. Μόνο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΟΡΓΑΝΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ. Άσκηση 2 η : Φασματοφωτομετρία. ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Γενικό Τμήμα Εργαστήριο Χημείας

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΟΡΓΑΝΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ. Άσκηση 2 η : Φασματοφωτομετρία. ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Γενικό Τμήμα Εργαστήριο Χημείας Άσκηση 2 η : ΑΣΚΗΣΕΙΣ 1. Εκχύλιση - Διήθηση Διαχωρισμός-Απομόνωση 2. Ποσοτικός Προσδιορισμός 3. Ποτενσιομετρία 4. Χρωματογραφία Ηλεκτροχημεία Διαχωρισμός-Απομόνωση 5. Ταυτοποίηση Σακχάρων Χαρακτηριστικές

Διαβάστε περισσότερα

Γραμμικά φάσματα εκπομπής

Γραμμικά φάσματα εκπομπής Γραμμικά φάσματα εκπομπής Η Ηe Li Na Ca Sr Cd Οι γραμμές αντιστοιχούν σε ορατό φως που εκπέμπεται από διάφορα άτομα. Ba Hg Tl 400 500 600 700 nm Ποιο φάσμα χαρακτηρίζεται ως γραμμικό; Σχισμή Πρίσμα Φωτεινή

Διαβάστε περισσότερα

Φύση του φωτός. Θεωρούμε ότι το φως έχει διττή φύση: διαταραχή που διαδίδεται στο χώρο. μήκος κύματος φωτός. συχνότητα φωτός

Φύση του φωτός. Θεωρούμε ότι το φως έχει διττή φύση: διαταραχή που διαδίδεται στο χώρο. μήκος κύματος φωτός. συχνότητα φωτός Γεωμετρική Οπτική Φύση του φωτός Θεωρούμε ότι το φως έχει διττή φύση: ΚΥΜΑΤΙΚΗ Βασική ιδέα Το φως είναι μια Η/Μ διαταραχή που διαδίδεται στο χώρο Βασική Εξίσωση Φαινόμενα που εξηγεί καλύτερα (κύμα) μήκος

Διαβάστε περισσότερα

Μοριακή Φασματοσκοπία I. Παραδόσεις μαθήματος Θ. Λαζαρίδης

Μοριακή Φασματοσκοπία I. Παραδόσεις μαθήματος Θ. Λαζαρίδης Μοριακή Φασματοσκοπία I Παραδόσεις μαθήματος Θ. Λαζαρίδης 2 Τι μελετά η μοριακή φασματοσκοπία; Η μοριακή φασματοσκοπία μελετά την αλληλεπίδραση των μορίων με την ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία Από τη μελέτη

Διαβάστε περισσότερα

ΖΗΚΟΣ ΝΙΚΟΣ ΠΑΛΟΥΜΠΙΩΤΗΣ ΒΑΓΓΕΛΗΣ ΤΡΙΓΚΑΣ ΝΙΚΟΣ

ΖΗΚΟΣ ΝΙΚΟΣ ΠΑΛΟΥΜΠΙΩΤΗΣ ΒΑΓΓΕΛΗΣ ΤΡΙΓΚΑΣ ΝΙΚΟΣ ΖΗΚΟΣ ΝΙΚΟΣ ΠΑΛΟΥΜΠΙΩΤΗΣ ΒΑΓΓΕΛΗΣ ΤΡΙΓΚΑΣ ΝΙΚΟΣ Φυσικά φαινόμενα και τεχνολογία Το λευκό φως Το ουράνιο τόξο Το πολικό σέλας Το χρώμα του ουρανού Το ηλιοβασίλεμα Οι επιγραφές ΝΕΟΝ Το χρώμα στους υπολογιστές

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ ΣΥΝΕΧΩΝ ΦΑΣΜΑΤΩΝ ΕΚΠΟΜΠΗΣ & ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗΣ ΣΤΕΡΕΟΥ

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ ΣΥΝΕΧΩΝ ΦΑΣΜΑΤΩΝ ΕΚΠΟΜΠΗΣ & ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗΣ ΣΤΕΡΕΟΥ 1 ο ΕΚΦΕ (Ν. ΣΜΥΡΝΗΣ) Δ Δ/ΝΣΗΣ Δ. Ε. ΑΘΗΝΑΣ 1 ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ ΣΥΝΕΧΩΝ ΦΑΣΜΑΤΩΝ ΕΚΠΟΜΠΗΣ & ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗΣ ΣΤΕΡΕΟΥ Α. ΣΤΟΧΟΙ Η παραγωγή λευκού φωτός με τη χρήση λαμπτήρα πυράκτωσης. Η χρήση πηγών φωτός διαφορετικής

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ 1 ο Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα, που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

ΘΕΜΑ 1 ο Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα, που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Σ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 2 ΙΟΥΝΙΟΥ 2005 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΕΠΤΑ (7) ΘΕΜΑ 1 ο Στις ερωτήσεις 1-4

Διαβάστε περισσότερα

Όλα τα θέματα των εξετάσεων έως και το 2014 σε συμβολή, στάσιμα, ηλεκτρομαγνητικά κύματα, ανάκλαση - διάθλαση ΑΝΑΚΛΑΣΗ ΔΙΑΘΛΑΣΗ

Όλα τα θέματα των εξετάσεων έως και το 2014 σε συμβολή, στάσιμα, ηλεκτρομαγνητικά κύματα, ανάκλαση - διάθλαση ΑΝΑΚΛΑΣΗ ΔΙΑΘΛΑΣΗ ΑΝΑΚΛΑΣΗ ΔΙΑΘΛΑΣΗ Ερωτήσεις Πολλαπλής επιλογής 1. To βάθος µιας πισίνας φαίνεται από παρατηρητή εκτός της πισίνας µικρότερο από το πραγµατικό, λόγω του φαινοµένου της: α. ανάκλασης β. διάθλασης γ. διάχυσης

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΤΟ ΦΩΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΤΟ ΦΩΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΤΟ ΦΩΣ Α] Τα ηλεκτρομαγνητικά κύματα Τι είναι τα ηλεκτρομαγνητικά κύματα Πρόκειται για μια σύνθεση που μπορεί να περιγραφεί με όρους ηλεκτρικού και μαγνητικού πεδίου. Πράγματι τα διανύσματα

Διαβάστε περισσότερα

Φασματοσκοπίας UV/ορατού Φασματοσκοπίας υπερύθρου Φασματοσκοπίας άπω υπερύθρου / μικροκυμάτων Φασματοσκοπίας φθορισμού Φασματοσκοπίας NMR

Φασματοσκοπίας UV/ορατού Φασματοσκοπίας υπερύθρου Φασματοσκοπίας άπω υπερύθρου / μικροκυμάτων Φασματοσκοπίας φθορισμού Φασματοσκοπίας NMR Φασματοσκοπία Ερμηνεία & εφαρμογές : Φασματοσκοπίας UV/ορατού Φασματοσκοπίας υπερύθρου Φασματοσκοπίας άπω υπερύθρου / μικροκυμάτων Φασματοσκοπίας φθορισμού Φασματοσκοπίας NMR Ποια φαινόμενα παράγουν τα

Διαβάστε περισσότερα

Α1. Πράσινο και κίτρινο φως προσπίπτουν ταυτόχρονα και µε την ίδια γωνία πρόσπτωσης σε γυάλινο πρίσµα. Ποιά από τις ακόλουθες προτάσεις είναι σωστή:

Α1. Πράσινο και κίτρινο φως προσπίπτουν ταυτόχρονα και µε την ίδια γωνία πρόσπτωσης σε γυάλινο πρίσµα. Ποιά από τις ακόλουθες προτάσεις είναι σωστή: 54 Χρόνια ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΑΒΒΑΪΔΗ-ΜΑΝΩΛΑΡΑΚΗ ΠΑΓΚΡΑΤΙ : Φιλολάου & Εκφαντίδου 26 : Τηλ.: 2107601470 ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ : ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 2014 ΘΕΜΑ Α Α1. Πράσινο και κίτρινο φως

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Α

ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Α ΘΕΜΑ ο ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Α Α Ποιο φαινόμενο ονομάζεται διασκεδασμός του φωτός; Πώς εξαρτάται ο δείκτης διάθλασης ενός οπτικού μέσου από το μήκος κύματος; Β Στις παρακάτω ερωτήσεις πολλαπλής

Διαβάστε περισσότερα

Γνωστική Ψυχολογία Ι (ΨΧ32)

Γνωστική Ψυχολογία Ι (ΨΧ32) Γνωστική Ψυχολογία Ι (ΨΧ32) Διάλεξη 6 Μηχανισμοί επεξεργασίας οπτικού σήματος Οι άλλες αισθήσεις Πέτρος Ρούσσος Η αντιληπτική πλάνη του πλέγματος Hermann 1 Πλάγια αναστολή Η πλάγια αναστολή (lateral inhibition)

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΔΗ ΚΥΜΑΤΩΝ εγκάρσια διαμήκη

ΕΙΔΗ ΚΥΜΑΤΩΝ εγκάρσια διαμήκη ΕΙΔΗ ΚΥΜΑΤΩΝ Τα οδεύοντα κύματα στα οποία η διαταραχή της μεταβλητής ποσότητας (πίεση, στάθμη, πεδίο κλπ) συμβαίνει κάθετα προς την διεύθυνση διάδοσης του κύματος ονομάζονται εγκάρσια κύματα Αντίθετα,

Διαβάστε περισσότερα

1ο Κριτήριο Αξιολόγησης ΦΥΣΗ ΤΟΥ ΦΩΤΟΣ-ΑΝΑΚΛΑΣΗ, ΙΑΘΛΑΣΗ- ΕΙΚΤΗΣ ΙΑΘΛΑΣΗΣ

1ο Κριτήριο Αξιολόγησης ΦΥΣΗ ΤΟΥ ΦΩΤΟΣ-ΑΝΑΚΛΑΣΗ, ΙΑΘΛΑΣΗ- ΕΙΚΤΗΣ ΙΑΘΛΑΣΗΣ 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1. Φύση του φωτός - Ανάκλαση, διάθλαση - είκτης διάθλασης 2. ιασκεδασµός - Ανάλυση του φωτός από πρίσµα 3. Επαναληπτικό στο 1ο κεφάλαιο 4. Επαναληπτικό στο 1ο κεφάλαιο 11. 12. 1ο Κριτήριο

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΤΟΥ ΑΤΟΜΟΥ ΤΟΥ ΥΔΡΟΓΟΝΟΥ

Η ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΤΟΥ ΑΤΟΜΟΥ ΤΟΥ ΥΔΡΟΓΟΝΟΥ Η ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΤΟΥ ΑΤΟΜΟΥ ΤΟΥ ΥΔΡΟΓΟΝΟΥ ΑΣΚΗΣΗ 1 Άτομα αερίου υδρογόνου που βρίσκονται στη θεμελιώδη κατάσταση (n = 1), διεγείρονται με κρούση από δέσμη ηλεκτρονίων που έχουν επιταχυνθεί από διαφορά δυναμικού

Διαβάστε περισσότερα

Ακτίνες επιτρεπόμενων τροχιών (2.6)

Ακτίνες επιτρεπόμενων τροχιών (2.6) Αντικαθιστώντας το r με r n, έχουμε: Ακτίνες επιτρεπόμενων τροχιών (2.6) Αντικαθιστώντας n=1, βρίσκουμε την τροχιά με τη μικρότερη ακτίνα n: Αντικαθιστώντας την τελευταία εξίσωση στη 2.6, παίρνουμε: Αν

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο ΑΤΟΜΙΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ. 1 η Ατομική θεωρία 2.1. ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΟΥ ΣΤΟ ΑΤΟΜΟ ΤΟΥ ΥΔΡΟΓΟΝΟΥ. 2 η Ατομική θεωρία (Thomson)

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο ΑΤΟΜΙΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ. 1 η Ατομική θεωρία 2.1. ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΟΥ ΣΤΟ ΑΤΟΜΟ ΤΟΥ ΥΔΡΟΓΟΝΟΥ. 2 η Ατομική θεωρία (Thomson) 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο ΑΤΟΜΙΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ 2.1. ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΟΥ ΣΤΟ ΑΤΟΜΟ ΤΟΥ ΥΔΡΟΓΟΝΟΥ 2 η Ατομική θεωρία (Thomson) Tο άτομο αποτελείται από μία σφαίρα ομοιόμορφα κατανεμημένου θετικού φορτίου μέσα στην

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓ.ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΠΕΙΡΑΙΑΣ ΤΗΛ , ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ. Φως

ΑΓ.ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΠΕΙΡΑΙΑΣ ΤΗΛ , ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ. Φως ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Κεφάλαιο 1 ο Φως Ο μαθητής που έχει μελετήσει το κεφάλαιο του φωτός πρέπει: Να γνωρίζει πως εξελίχθηκε ιστορικά η έννοια του φωτός και ποια είναι η σημερινή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα. Φωτοτεχνία. Ενότητα 1: Εισαγωγή στη Φωτομετρία

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα. Φωτοτεχνία. Ενότητα 1: Εισαγωγή στη Φωτομετρία ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Φωτοτεχνία Ενότητα 1: Εισαγωγή στη Φωτομετρία Γεώργιος Χ. Ιωαννίδης Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών ΤΕ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ ο ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Στις ερωτήσεις - να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα, που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.. Το έτος 2005 ορίστηκε ως έτος Φυσικής

Διαβάστε περισσότερα

10. Το ορατό φως έχει μήκη κύματος στο κενό που κυμαίνονται περίπου από: α nm β. 400nm - 600nm γ. 400nm - 700nm δ. 700nm nm.

10. Το ορατό φως έχει μήκη κύματος στο κενό που κυμαίνονται περίπου από: α nm β. 400nm - 600nm γ. 400nm - 700nm δ. 700nm nm. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΤΟ ΦΩΣ ΓΡΗΓΟΡΗ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΘΕΩΡΙΑ - ΑΣΚΗΣΕΙΣ 1. Με τον όρο ότι το φως έχει διπλή φύση εννοούμε ότι: α. είναι εγκάρσιο κύμα. β. αποτελείται από μικρά σωματίδια. γ. συμπεριφέρεται σαν κύμα και σαν

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή σε οπτική και μικροσκοπία

Εισαγωγή σε οπτική και μικροσκοπία Εισαγωγή σε οπτική και μικροσκοπία Eukaryotic cells Microscope Cancer Μικροσκόπια Microscopes Ποια είδη υπάρχουν (και γιατί) Πώς λειτουργούν (βασικές αρχές) Πώς και ποια μικροσκόπια μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Επιµέλεια: Οµάδα Φυσικών της Ώθησης

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Επιµέλεια: Οµάδα Φυσικών της Ώθησης ΕΘΝΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 0 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Επιµέλεια: Οµάδα Φυσικών της Ώθησης ΘΕΜΑ A ΕΘΝΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 0 Παρασκευή, 0 Μαΐου 0 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΦΥΣΙΚΗ Στις ερωτήσεις Α -Α να γράψετε στο τετράδιό σας τον

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΜΕΤΡΙΚΗ ΟΠΤΙΚΗ. Ανάκλαση. Κάτοπτρα. Διάθλαση. Ολική ανάκλαση. Φαινόμενη ανύψωση αντικειμένου. Μετατόπιση ακτίνας. Πρίσματα

ΓΕΩΜΕΤΡΙΚΗ ΟΠΤΙΚΗ. Ανάκλαση. Κάτοπτρα. Διάθλαση. Ολική ανάκλαση. Φαινόμενη ανύψωση αντικειμένου. Μετατόπιση ακτίνας. Πρίσματα ΓΕΩΜΕΤΡΙΚΗ ΟΠΤΙΚΗ Ανάκλαση Κάτοπτρα Διάθλαση Ολική ανάκλαση Φαινόμενη ανύψωση αντικειμένου Μετατόπιση ακτίνας Πρίσματα ΓΕΩΜΕΤΡΙΚΗ ΟΠΤΙΚΗ - Ανάκλαση Επιστροφή σε «γεωμετρική οπτική» Ανάκλαση φωτός ονομάζεται

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΑ ΚΥΜΑΤΑ

ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΑ ΚΥΜΑΤΑ 1 ο ΘΕΜΑ Α. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΑ ΚΥΜΑΤΑ 1. Μια ακτίνα φωτός προσπίπτει στην επίπεδη διαχωριστική επιφάνεια δύο µέσων. Όταν η διαθλώµενη ακτίνα κινείται παράλληλα προς τη διαχωριστική

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΘΕΡΙΝΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 10/11/2013

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΘΕΡΙΝΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 10/11/2013 ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΘΕΡΙΝΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 10/11/2013 ΘΕΜΑ Α Οδηγία: Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ερωτήσεις Α1-Α4 και δίπλα το γράμμα

Διαβάστε περισσότερα

Η Φύση του Φωτός. Τα Β Θεματα της τράπεζας θεμάτων

Η Φύση του Φωτός. Τα Β Θεματα της τράπεζας θεμάτων Η Φύση του Φωτός Τα Β Θεματα της τράπεζας θεμάτων Η ΦΥΣΗ ΤΟΥ ΦΩΤΟΣ Θέμα Β _70 Β. Μονοχρωματική ακτίνα πράσινου φωτός διαδίδεται αρχικά στον αέρα. Στη πορεία της δέσμης έχουμε τοποθετήσει στη σειρά τρία

Διαβάστε περισσότερα

Δx

Δx Ποια είναι η ελάχιστη αβεβαιότητα της ταχύτητας ενός φορτηγού μάζας 2 τόνων που περιμένει σε ένα κόκκινο φανάρι (η η μέγιστη δυνατή ταχύτητά του) όταν η θέση του μετράται με αβεβαιότητα 1 x 10-10 m. Δx

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ 2/6/2005 ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ

ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ 2/6/2005 ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2005 - Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ 2/6/2005 ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΘΕΜΑ 1 Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα, που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Το

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΟΣΗΜΟ ΘΕΜΑ Δ. Δίνονται: η ταχύτητα του φωτός στο κενό c 0 = 3 10, η σταθερά του Planck J s και για το φορτίο του ηλεκτρονίου 1,6 10 C.

ΟΡΟΣΗΜΟ ΘΕΜΑ Δ. Δίνονται: η ταχύτητα του φωτός στο κενό c 0 = 3 10, η σταθερά του Planck J s και για το φορτίο του ηλεκτρονίου 1,6 10 C. Σε μια διάταξη παραγωγής ακτίνων X, η ηλεκτρική τάση που εφαρμόζεται μεταξύ της ανόδου και της καθόδου είναι V = 25 kv. Τα ηλεκτρόνια ξεκινούν από την κάθοδο με μηδενική ταχύτητα, επιταχύνονται και προσπίπτουν

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Φυσικής Γενικής Παιδείας Γ Λυκείου 2000

Θέµατα Φυσικής Γενικής Παιδείας Γ Λυκείου 2000 Θέµατα Φυσικής Γενικής Παιδείας Γ Λυκείου 2 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Ζήτηµα 1ο Στις ερωτήσεις 1-5 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Σύµφωνα

Διαβάστε περισσότερα

δ. διπλάσιος του αριθµού των νετρονίων του πυρήνα του ατόµου.

δ. διπλάσιος του αριθµού των νετρονίων του πυρήνα του ατόµου. 1 ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΥΤΕΡΑ 18 MAΪΟΥ 2009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΘΕΜΑ 1 ο Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα

Διαβάστε περισσότερα

Η χρήση του χρώµατος στη χαρτογραφία και στα ΣΓΠ

Η χρήση του χρώµατος στη χαρτογραφία και στα ΣΓΠ Η χρήση του χρώµατος στη χαρτογραφία και στα ΣΓΠ Συµβατική χρήση χρωµάτων στους τοπογραφικούς χάρτες 1/31 Μαύρο: Γκρι: Κόκκινο, πορτοκαλί, κίτρινο: Μπλε: Σκούρο µπλε: Ανοιχτό µπλε: βασικές τοπογραφικές

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας. Πολυτεχνική Σχολή ΘΕΜΑΤΙΚΗ : ΤΗΛΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ

Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας. Πολυτεχνική Σχολή ΘΕΜΑΤΙΚΗ : ΤΗΛΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας Πολεοδομίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης ΘΕΜΑΤΙΚΗ : ΤΗΛΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ Ιωάννης Φαρασλής Τηλ : 24210-74466, Πεδίον Άρεως, Βόλος http://www.prd.uth.gr/el/staff/i_faraslis

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου 2. ΗΛΙΑΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου ΗΛΙΑΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ Με τον όρο ακτινοβολία

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 8 ΣΕΛΙΔΕΣ

ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 8 ΣΕΛΙΔΕΣ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΚΥΡΙΑΚΗ 05/0/2015 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΟΚΤΩ (8) ΘΕΜΑ Α Οδηγία: Να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθμό

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΓΕΝ. ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΑΤΟΜΙΚΗ ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΜΑ 1 ο.

ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΓΕΝ. ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΑΤΟΜΙΚΗ ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΜΑ 1 ο. ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΓΕΝ. ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΑΤΟΜΙΚΗ ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΜΑ 1 ο. Στις ερωτήσεις 1-5 επιλέξτε την πρόταση που είναι σωστή. 1) Το ηλεκτρόνιο στο άτοµο του υδρογόνου, το οποίο βρίσκεται στη θεµελιώδη κατάσταση: i)

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ-ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΦΥΣΙΚΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ-ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΦΥΣΙΚΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 1 Η υπέρυθρη ακτινοβολία α συμμετέχει στη μετατροπή του οξυγόνου της ατμόσφαιρας σε όζον β προκαλεί φωσφορισμό γ διέρχεται μέσα από την ομίχλη και τα σύννεφα δ έχει μικρότερο μήκος κύματος από την υπεριώδη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙΔΕΣ

ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙΔΕΣ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΚΥΡΙΑΚΗ 05/0/2015 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθμό καθεμιάς

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΕΙΑΣ Γραφείο 211 Επίκουρος Καθηγητής: Δ. Τσιπλακίδης Τηλ.: 2310 997766 e mail: dtsiplak@chem.auth.gr url:

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΡΗΣΗ ΤΗΣ ΣΤΑΘΕΡΑΣ ΤΟΥ PLANCK

ΜΕΤΡΗΣΗ ΤΗΣ ΣΤΑΘΕΡΑΣ ΤΟΥ PLANCK ΜΕΤΡΗΣΗ ΤΗΣ ΣΤΑΘΕΡΑΣ ΤΟΥ PLANCK Με τη βοήθεια του φωτοηλεκτρικού φαινομένου προσδιορίσαμε τη σταθερά του Planck. Βρέθηκε h=(3.50±0.27) 10-15 ev sec. Προσδιορίσαμε επίσης το έργο εξόδου της καθόδου του

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Φυσικής Γενικής Παιδείας Γ Λυκείου 2000

Θέµατα Φυσικής Γενικής Παιδείας Γ Λυκείου 2000 Ζήτηµα 1ο Θέµατα Φυσικής Γενικής Παιδείας Γ Λυκείου 2 Στις ερωτήσεις 1-5 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Σύµφωνα µε το πρότυπο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΥΤΕΡΑ 18 MAΪΟΥ 2009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΕΞΙ

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΥΤΕΡΑ 18 MAΪΟΥ 2009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΕΞΙ ΑΡΧΗ ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΥΤΕΡΑ 8 MAΪΟΥ 2009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΕΞΙ (6) ΘΕΜΑ ο Στις ερωτήσεις -4 να γράψετε στο τετράδιό

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1 ο ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα, που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Σύμφωνα με την ηλεκτρομαγνητική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ Δ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 30 ΜΑΪΟΥ 2014 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ:

Διαβάστε περισσότερα

http://edu.klimaka.gr ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ

http://edu.klimaka.gr ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΥΤΕΡΑ 18 MAΪΟΥ 2009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΕΞΙ (6) ΘΕΜΑ 1 ο Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε

Διαβάστε περισσότερα

ευτέρα, 18 Μαΐου 2009 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΦΥΣΙΚΗ

ευτέρα, 18 Μαΐου 2009 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΦΥΣΙΚΗ ΕΘΝΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 9 ευτέρα, Μαΐου 9 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΜΑ o Στις ερωτήσεις -4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση..

Διαβάστε περισσότερα

Όλα τα θέματα των εξετάσεων έως και το 2014 σε συμβολή, στάσιμα, ηλεκτρομαγνητικά κύματα, ανάκλαση - διάθλαση Η/Μ ΚΥΜΑΤΑ. Ερωτήσεις Πολλαπλής επιλογής

Όλα τα θέματα των εξετάσεων έως και το 2014 σε συμβολή, στάσιμα, ηλεκτρομαγνητικά κύματα, ανάκλαση - διάθλαση Η/Μ ΚΥΜΑΤΑ. Ερωτήσεις Πολλαπλής επιλογής Η/Μ ΚΥΜΑΤΑ 1. Τα ηλεκτροµαγνητικά κύµατα: Ερωτήσεις Πολλαπλής επιλογής α. είναι διαµήκη. β. υπακούουν στην αρχή της επαλληλίας. γ. διαδίδονται σε όλα τα µέσα µε την ίδια ταχύτητα. δ. Δημιουργούνται από

Διαβάστε περισσότερα

3. Ο Rutherford κατά το βοµβαρδισµό λεπτού φύλλου χρυσού µε σωµάτια α παρατήρησε ότι: α. κανένα σωµάτιο α δεν εκτρέπεται από την πορεία του

3. Ο Rutherford κατά το βοµβαρδισµό λεπτού φύλλου χρυσού µε σωµάτια α παρατήρησε ότι: α. κανένα σωµάτιο α δεν εκτρέπεται από την πορεία του ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Σ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 31 ΜΑΪΟΥ 2003 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΕΞΙ (6) ΘΕΜΑ 1 ο Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιό

Διαβάστε περισσότερα

Γιατί δεν πιάνεται; (δεν το αισθανόμαστε- δεν το πιάνουμε)

Γιατί δεν πιάνεται; (δεν το αισθανόμαστε- δεν το πιάνουμε) Γιατί δεν πιάνεται; (δεν το αισθανόμαστε- δεν το πιάνουμε) Αραχωβίτη Ελένη- Βαλεντίνη Δέγλερη Βασιλική Καντάνη Χριστίνα Κουμψάκη Ελένη Μάλλη Ευγενία Σαϊτάνη Μαρία Σούκουλη Ελευθερία Τριανταφύλλου Βασιλική-

Διαβάστε περισσότερα

6.10 Ηλεκτροµαγνητικά Κύµατα

6.10 Ηλεκτροµαγνητικά Κύµατα Πρόταση Μελέτης Λύσε απο τον Α τόµο των Γ. Μαθιουδάκη & Γ.Παναγιωτακόπουλου τις ακόλουθες ασκήσεις : 11.1-11.36, 11.46-11.50, 11.52-11.59, 11.61, 11.63, 11.64, 1.66-11.69, 11.71, 11.72, 11.75-11.79, 11.81

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές διαδικασίες παραγωγής πολωμένου φωτός

Βασικές διαδικασίες παραγωγής πολωμένου φωτός Πόλωση του φωτός Βασικές διαδικασίες παραγωγής πολωμένου φωτός πόλωση λόγω επιλεκτικής απορρόφησης - διχρωισμός πόλωση λόγω ανάκλασης από μια διηλεκτρική επιφάνεια πόλωση λόγω ύπαρξης δύο δεικτών διάθλασης

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Β και Γ ΛΥΚΕΙΟΥ.

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Β και Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Β και Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ : ΤΟ ΦΩΣ,( ΚΕΦ. Γ ΛΥΚΕΙΟΥ και ΚΕΦ.3 Β ΛΥΚΕΙΟΥ) ΘΕΜΑ Α Να επιλέξετε την σωστή πρόταση χωρίς να δικαιολογήσετε την απάντηση σας.. Οι Huygens

Διαβάστε περισσότερα

ΑΤΟΜΙΚΑ ΠΡΟΤΥΠΑ. Θέμα B

ΑΤΟΜΙΚΑ ΠΡΟΤΥΠΑ. Θέμα B ΑΤΟΜΙΚΑ ΠΡΟΤΥΠΑ Θέμα B _70 Β. Το ηλεκτρόνιο ενός ατόμου υδρογόνου που βρίσκεται στη τρίτη διεγερμένη ενεργειακή κατάσταση (n = ), αποδιεγείρεται εκπέμποντας φωτόνιο ενέργειας Ε.Κατά τη συγκεκριμένη αποδιέγερση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 14 ΙΟΥΝΙΟΥ 2000 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ: ΦΥΣΙΚΗ

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 14 ΙΟΥΝΙΟΥ 2000 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ: ΦΥΣΙΚΗ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 14 ΙΟΥΝΙΟΥ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ: ΦΥΣΙΚΗ Θέµα 1 ο 1. Σύµφωνα µε το πρότυπο του Bohr για το άτοµο του υδρογόνου: α) το ηλεκτρόνιο εκπέµπει

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ - ΘΕΩΡΙΑ - ΤΥΠΟΛΟΓΙΟ

ΦΥΣΙΚΗ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ - ΘΕΩΡΙΑ - ΤΥΠΟΛΟΓΙΟ ΦΥΣΙΚΗ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ - ΘΕΩΡΙΑ - ΤΥΠΟΛΟΓΙΟ 1 2 Ισχύς που «καταναλώνει» μια ηλεκτρική_συσκευή Pηλ = V. I Ισχύς που Προσφέρεται σε αντιστάτη Χαρακτηριστικά κανονικής λειτουργίας ηλεκτρικής συσκευής Περιοδική

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΑ ΟΡΓΑΝΙΚΩΝ ΕΝΩΣΕΩΝ

ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΑ ΟΡΓΑΝΙΚΩΝ ΕΝΩΣΕΩΝ ΑΘ.Π.ΒΑΛΑΒΑΝΙΔΗΣ ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΑ ΟΡΓΑΝΙΚΩΝ ΕΝΩΣΕΩΝ ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΑ ΥΠΕΡΥΘΡΟΥ ΠΥΡΗΝΙΚΟΥ ΜΑΓΝΗΤΙΚΟΥ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΥ ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΑ ΜΑΖΩΝ ΥΠΕΡΙΩΔΟΥΣ-ΟΡΑΤΟΥ, RΑΜΑΝ, ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΥ ΠΑΡΑΜΑΓΝΗΤΙΚΟΥ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΥ Τμήμα Χημείας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΚΥΜΑΤΙΚΕΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΚΥΜΑΤΙΚΕΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΑ: Μέτρηση της έντασης της (συνήθως) ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας με (φωτοηλεκτρικούς ήάλλους κατάλληλους) μεταλλάκτες, μετάτην αλληλεπίδραση της με

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ (SPECTROMETRIC TECHNIQUES)

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ (SPECTROMETRIC TECHNIQUES) ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ (SPECTROMETRIC TECHNIQUES) ΑΘΗΝΑ, ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2014 ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ Στηρίζονται στις αλληλεπιδράσεις της ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας με την ύλη. Φασματομετρία=

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΑ ΚΥΜΑΤΑ

ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΑ ΚΥΜΑΤΑ ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΑ ΚΥΜΑΤΑ Συζευγμένα ηλεκτρικά και μαγνητικά πεδία τα οποία κινούνται με την ταχύτητα του φωτός και παρουσιάζουν τυπική κυματική συμπεριφορά Αν τα φορτία ταλαντώνονται περιοδικά οι διαταραχές

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΣΜΑ ΕΚΠΟΜΠΗΣ ΛΑΜΠΤΗΡΑ ΠΥΡΑΚΤΩΣΕΩΣ

ΦΑΣΜΑ ΕΚΠΟΜΠΗΣ ΛΑΜΠΤΗΡΑ ΠΥΡΑΚΤΩΣΕΩΣ 1 ΕΚΦΕ Ν.ΚΙΛΚΙΣ 1 η ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ : Κ. ΚΟΥΚΟΥΛΑΣ, ΦΥΣΙΚΟΣ - ΡΑΔΙΟΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΟΣ [ Ε.Λ. ΠΟΛΥΚΑΣΤΡΟΥ ] ΑΝΑΛΥΣΗ ΦΩΤΟΣ ΦΑΣΜΑΤΑ ΕΚΠΟΜΠΗΣ ΚΑΙ ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΕΥΤΕΡΑ 18 MAΪΟΥ 2009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΕΞΙ (6)

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΕΥΤΕΡΑ 18 MAΪΟΥ 2009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΕΞΙ (6) ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΕΥΤΕΡΑ 18 MAΪΟΥ 009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΕΞΙ (6) ΘΕΜΑ 1 ο Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιό σας

Διαβάστε περισσότερα

Ακτίνες Χ (Roentgen) Κ.-Α. Θ. Θωμά

Ακτίνες Χ (Roentgen) Κ.-Α. Θ. Θωμά Ακτίνες Χ (Roentgen) Είναι ηλεκτρομαγνητικά κύματα με μήκος κύματος μεταξύ 10 nm και 0.01 nm, δηλαδή περίπου 10 4 φορές μικρότερο από το μήκος κύματος της ορατής ακτινοβολίας. ( Φάσμα ηλεκτρομαγνητικής

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργος Νάνος Φυσικός MSc ΘΕΩΡΙΑ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΕΠΙΛΥΣΗΣ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΩΝ ΑΣΚΗΣΕΙΣ & ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ. Φυσική. Γενικής Παιδείας.

Γιώργος Νάνος Φυσικός MSc ΘΕΩΡΙΑ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΕΠΙΛΥΣΗΣ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΩΝ ΑΣΚΗΣΕΙΣ & ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ. Φυσική. Γενικής Παιδείας. MSc ΘΕΩΡΙΑ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΕΠΙΛΥΣΗΣ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΩΝ ΑΣΚΗΣΕΙΣ & ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ Φυσική Γενικής Παιδείας Γ Ενιαίου Λυκείου Περιεχόμενα ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: Το Φως Η θεωρία με Ερωτήσεις 1 Ερωτήσεις 4 Στρατηγική Επίλυσης

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ Α Στις ερωτήσεις Α1 Α4 να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

ΘΕΜΑ Α Στις ερωτήσεις Α1 Α4 να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 15/9/2013 ΘΕΜΑ Α Στις ερωτήσεις Α1 Α4 να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη

Διαβάστε περισσότερα

Κβαντοφυσική. 3 ο Μέρος : ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΡΙΟΤΗΤΕΣ. Διακριτά Φάσματα Εκπομπής. Η φυσική των πολύ μικρών στοιχείων με τις μεγάλες εφαρμογές

Κβαντοφυσική. 3 ο Μέρος : ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΡΙΟΤΗΤΕΣ. Διακριτά Φάσματα Εκπομπής. Η φυσική των πολύ μικρών στοιχείων με τις μεγάλες εφαρμογές Κβαντοφυσική Η φυσική των πολύ μικρών στοιχείων με τις μεγάλες εφαρμογές 3 ο Μέρος : ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΡΙΟΤΗΤΕΣ Διακριτά Φάσματα Εκπομπής Το Quantum Spin-Off χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση υπό το

Διαβάστε περισσότερα

Al + He X + n, ο πυρήνας Χ είναι:

Al + He X + n, ο πυρήνας Χ είναι: ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 10 IOYNIOY 015 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) Θέμα Α

Διαβάστε περισσότερα

Το Φως της Αστροφυσικής Αν. καθηγητής Στράτος Θεοδοσίου Πρόεδρος της Ένωσης Ελλήνων Φυσικών

Το Φως της Αστροφυσικής Αν. καθηγητής Στράτος Θεοδοσίου Πρόεδρος της Ένωσης Ελλήνων Φυσικών Το Φως της Αστροφυσικής Αν. καθηγητής Στράτος Θεοδοσίου Πρόεδρος της Ένωσης Ελλήνων Φυσικών Το φως που έρχεται από τα άστρα είναι σύνθετο και καλύπτει ολόκληρο το εύρος της ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας.

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ 1 ο Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα, που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

ΘΕΜΑ 1 ο Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα, που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 25 ΜΑΙΟΥ 2006 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΕΞΙ (6) ΘΕΜΑ 1 ο Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε

Διαβάστε περισσότερα

Μέρος 1 ο : Εισαγωγή στο φως

Μέρος 1 ο : Εισαγωγή στο φως Μέρος 1 ο : Εισαγωγή στο φως Το φως είναι η ευλογία του Θεού. Είναι γνωστό ότι κατά τη δημιουργία του κόσμου είπε: «καὶ εἶπεν ὁ Θεός γενηθήτω φῶς καὶ ἐγένετο φῶς. καὶ εἶδεν ὁ Θεὸς τὸ φῶς, ὅτι καλόν καὶ

Διαβάστε περισσότερα

ÖÑÏÍÔÉÓÔÇÑÉÏ ÈÅÙÑÇÔÉÊÏ ÊÅÍÔÑÏ ÁÈÇÍÁÓ - ÐÁÔÇÓÉÁ

ÖÑÏÍÔÉÓÔÇÑÉÏ ÈÅÙÑÇÔÉÊÏ ÊÅÍÔÑÏ ÁÈÇÍÁÓ - ÐÁÔÇÓÉÁ ΘΕΜΑ ο ΦΥΣΙΚΗ I ΕΠΑ.Λ. (ΟΜΑ Α Β ) 009 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Στις ερωτήσεις -4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.. Κατά την ανάλυση λευκού φωτός

Διαβάστε περισσότερα

ΦΩΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΚΟΥΤΑΛΙΑΝΟΥ ΙΩΑΝΝΑ ΚΑΡΝΕΣΗ ΛΕYΤΕΡΗΣ ΠΑΠΑΙΩΑΝΝΟΥ ΓΙΩΡΓΟΣ ΖΩΓΡΑΦΑΚΗΣ ΤΑΣΟΣ ΠΑΠΑΘΕΟΥ

ΦΩΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΚΟΥΤΑΛΙΑΝΟΥ ΙΩΑΝΝΑ ΚΑΡΝΕΣΗ ΛΕYΤΕΡΗΣ ΠΑΠΑΙΩΑΝΝΟΥ ΓΙΩΡΓΟΣ ΖΩΓΡΑΦΑΚΗΣ ΤΑΣΟΣ ΠΑΠΑΘΕΟΥ ΦΩΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΚΟΥΤΑΛΙΑΝΟΥ ΙΩΑΝΝΑ ΚΑΡΝΕΣΗ ΛΕYΤΕΡΗΣ ΠΑΠΑΙΩΑΝΝΟΥ ΓΙΩΡΓΟΣ ΖΩΓΡΑΦΑΚΗΣ ΤΑΣΟΣ ΠΑΠΑΘΕΟΥ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ-ΦΩΣ ΝΙΚΟΣ ΠΟΡΤΟΚΑΛΟΓΛΟΥ ΠΟΥ ΗΣΟΥΝΑ ΦΩΣ ΜΟΥ ΠΥΛΗΤΟΥΗΧΟΥ ΤΟΦΩΣΤΟΥΗΛΙΟΥ SOUNDTRACK ΑΠΌ ΜΑΛΛΙΑ ΚΟΥΒΑΡΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΦΥΣΙΚΗ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ÎÕÓÔÑÁ

Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΦΥΣΙΚΗ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ÎÕÓÔÑÁ 1 Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΜΑ 1 ο ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό κάθε µιας από τις παρακάτω ερωτήσεις 1- και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση 1. Ο ραδιενεργός

Διαβάστε περισσότερα

Πρόοδος µαθήµατος «οµικής και Χηµικής Ανάλυσης Υλικών» Χρόνος εξέτασης: 3 ώρες

Πρόοδος µαθήµατος «οµικής και Χηµικής Ανάλυσης Υλικών» Χρόνος εξέτασης: 3 ώρες 21 Οκτωβρίου 2009 Πρόοδος µαθήµατος «οµικής και Χηµικής Ανάλυσης Υλικών» Χρόνος εξέτασης: 3 ώρες 1) α. Ποια είναι η διαφορά µεταξύ της ιονίζουσας και της µη ιονίζουσας ακτινοβολίας; β. Ποιες είναι οι γνωστότερες

Διαβάστε περισσότερα