ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΜΙΚΡΟΠΟΥΛΟΥ ΕΛΕΝΗ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΜΙΚΡΟΠΟΥΛΟΥ ΕΛΕΝΗ"

Transcript

1 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΜΙΚΡΟΠΟΥΛΟΥ ΕΛΕΝΗ ΧΗΜΙΚΟΣ Α.Π.Θ. ΚΩΔΙΚΟΠΟΙΗΣΗ, ΣΥΝΘΕΤΙΚΗ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ, ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΩΝ ΑΝΑΒΙΩΣΕΩΣ ΧΡΩΣΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΩΝ ΒΑΦΗΣ ΠΟΥ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΘΗΚΑΝ ΣΤΗΝ ΥΦΑΝΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ 19ΟΥ ΚΑΙ ΠΡΩΙΜΟΥ 20ΟΥ ΑΙΩΝΑ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2008

2 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΜΙΚΡΟΠΟΥΛΟΥ ΕΛΕΝΗ ΧΗΜΙΚΟΣ Α.Π.Θ. ΚΩΔΙΚΟΠΟΙΗΣΗ, ΣΥΝΘΕΤΙΚΗ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ, ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΩΝ ΑΝΑΒΙΩΣΕΩΣ ΧΡΩΣΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΩΝ ΒΑΦΗΣ ΠΟΥ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΘΗΚΑΝ ΣΤΗΝ ΥΦΑΝΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ 19ΟΥ ΚΑΙ ΠΡΩΙΜΟΥ 20ΟΥ ΑΙΩΝΑ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ ΠΟΥ ΕΚΠΟΝΗΘΗΚΕ ΣΤΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΟΡΓΑΝΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Α.Π.Θ. ΤΟΥ ΤΟΜΕΑ ΟΡΓΑΝΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΚΑΙ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑΣ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Α.Π.Θ. Ημερομηνία προφορικής εξέτασης: 19/06/2008 ΕΠΤΑΜΕΛΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Επ. Καθηγήτρια: Ευαγγελία Βαρέλλα (επιβλέπουσα) Αν. Καθηγητής: Ανδρέας Γιαννακουδάκης (μέλος τριμελούς επιτροπής) Αν. Καθηγήτρια: Ευφορία Τσατσαρώνη (μέλος τριμελούς επιτροπής) Καθηγητής: Αναστάσιος Βουλγαρόπουλος (Α.Π.Θ) Επ. Καθηγητής: Ιωάννης Ελευθεριάδης (Α.Π.Θ) Καθηγήτρια: Δήμητρα Κόβαλα Δεμερτζή (Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων) Καθηγητής: Κωνσταντίνος Παναγιώτου (Πολυτεχνείο Θεσ/νίκης) 2

3 Η επταμελής εξεταστική επιτροπή που ορίστηκε για την κρίση της Διδακτορικής Διατριβής της Μικροπούλου Ελένης, χημικού, συνήλθε σε συνεδρίαση στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης την Πέμπτη 19/06/2008, όπου παρακολούθησε την υποστήριξη της διατριβής με τίτλο: κωδικοποίηση, συνθετική αναπαραγωγή, φυσικοχημική μελέτη και αξιολόγηση των δυνατοτήτων αναβιώσεως χρωστικών και μεθόδων βαφής που χρησιμοποιήθηκαν στην υφαντουργία του 19ου και πρώιμου 20ου αιώνα. Η επιτροπή έκρινε ομόφωνα ότι η διατριβή είναι πρωτότυπη και αποτελεί ουσιαστική συμβολή στην πρόοδο της Επιστήμης. ΤΑ ΜΕΛΗ ΤΗΣ ΕΠΤΑΜΕΛΟΥΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ Επ. Καθηγήτρια: Αν. Καθηγητής: Αν. Καθηγήτρια: Καθηγητής: Επ. Καθηγητής: Καθηγήτρια: Καθηγητής: Ευαγγελία Βαρέλλα Ανδρέας Γιαννακουδάκης Ευφορία Τσατσαρώνη Αναστάσιος Βουλγαρόπουλος Ιωάννης Ελευθεριάδης Δήμητρα Κόβαλα Δεμερτζή Κωνσταντίνος Παναγιώτου

4 Εξαιρετικά αφιερωμένο στην κόρη μου που έρχεται σε λίγους μήνες, στον Αντώνη και στους γονείς μου που μου στάθηκαν όλα αυτά τα χρόνια.

5 Θα ήθελα να ευχαριστήσω όλα τα μέλη της επταμελούς επιτροπής για την παρουσία τους στην παρουσίαση της διατριβής. Πιο συγκεκριμένα, την επιβλέπουσα καθηγήτρια Ε.Βαρέλλα για την καθοδήγηση και την υλοποίηση της ιδέας που είχαμε για την αναβίωση παλαιών συνταγών. Ευχαριστίες οφείλω στην κ. Ε.Τσατσαρώνη και στον κ. Γ.Ελευθεριάδη για την συνεργασία τους μαζί μου στο πειραματικό μέρος της εργασίας. Τέλος, εξαιρετική βοήθεια στην ανάπτυξη της ηλεκτρονικής εγκυκλοπαίδειας προσέφερε ο κ. Ν. Μπεκιάρης.

6 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η Κλώση ΤΟ ΕΡΥΘΡΟΔΑΝΟ 1 Σκοπός Εργασίας Η έννοια του χρώματος Σχέση χρώματος-δομής Ο χαρακτηρισμός των χρωμάτων Ανάμιξη χρωμάτων Χρωματικά πρότυπα Πρότυπες φωτεινές πηγές Μέτρηση χρώματος Θεωρία της βαφής Μέτρηση αντοχής του χρώματος στο φως Ταξινόμηση των υφάνσιμων ινών 1.Το Βαμβάκι 2. Το Λινάρι.Η Κάνναβις.Το Έριο.Η Μέταξα ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ Ταυτότητα Απόχρωση Ιστορικά Δεδομένα Πειραματική Βαφική Διεργασία Αξιολόγηση Βιβλιογραφία Η ΑΜΕΡΙΚΑΝΙΚΗ ΚΟΚΚΙΝΙΛΗ Ταυτότητα Ιστορικά Δεδομένα Πειραματική Βαφική Διεργασία Αξιολόγηση Βιβλιογραφία ΟΙ ΚΟΚΚΟΙ:Ο ΚΕΡΜΗΣ 67 Ταυτότητα Απόχρωση Ιστορικά Δεδομένα Πειραματική Βαφική Διεργασία Αξιολόγηση Βιβλιογραφία ΤΟ ΑΙΜΑΤΟΞΥΛΟ 78 6

7 Ταυτότητα Απόχρωση Βιβλιογραφία ΤΟ ΒΡΑΖΙΛΙΑΝΟ ΑΙΜΑΤΟΞΥΛΟ 79 Ιστορικά Δεδομένα Πειραματική Βαφική Διεργασία Αξιολόγηση ΤΟ ΚΑΜΠΕΧΙΑΝΟ ΑΙΜΑΤΟΞΥΛΟ 8 Ιστορικά Δεδομένα Πειραματική Βαφική Διεργασία Αξιολόγηση ΤΟ ΞΥΛΟ ΣΑΠΠΑΝ 9 Πειραματική Βαφική Διεργασία Αξιολόγηση Βιβλιογραφία Συνολικά συμπεράσματα για τις κόκκινες χρωστικές Η ΧΕΝΝΑ Ταυτότητα Απόχρωση Ιστορικά Δεδομένα Πειραματική Βαφική Διεργασία Αξιολόγηση Βιβλιογραφία Ο ΚΡΟΚΟΣ 10 Ταυτότητα Απόχρωση Ιστορικά Δεδομένα Πειραματική Βαφική Διεργασία Αξιολόγηση Βιβλιογραφία Ο ΚΟΥΡΚΟΥΜΑΣ 11 Ταυτότητα Απόχρωση Ιστορικά Δεδομένα Πειραματική Βαφική Διεργασία Αξιολόγηση Βιβλιογραφία Η ΡΕΖΕΔΑ 122 Ταυτότητα Απόχρωση Ιστορικά Δεδομένα Πειραματική Βαφική Διεργασία Αξιολόγηση 7

8 Βιβλιογραφία Ο ΚΝΗΚΟΣ 11 Ταυτότητα Απόχρωση Ιστορικά Δεδομένα Πειραματική Βαφική Διεργασία Αξιολόγηση Βιβλιογραφία Ο ΙΣΛΑΝΔΙΚΟΣ ΛΕΙΧΗΝΑΣ 18 Πειραματική Βαφική Διεργασία Αξιολόγηση Ο ΡΑΜΝΟΣ 12 Ταυτότητα Απόχρωση Ιστορικά Δεδομένα Πειραματική Βαφική Διεργασία Αξιολόγηση Βιβλιογραφία Συνολικά συμπεράσματα για τις κίτρινες χρωστικές Η ΚΗΚΙΔΟΦΟΡΟΣ ΔΡΥΣ Ταυτότητα Απόχρωση Ιστορικά Δεδομένα Πειραματική Βαφική Διεργασία Αξιολόγηση Βιβλιογραφία Η ΜΙΣΧΩΤΗ ΔΡΥΣ 161 Ταυτότητα Απόχρωση Ιστορικά Δεδομένα Πειραματική Βαφική Διεργασία Αξιολόγηση Βιβλιογραφία Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΚΑΡΥΑ 168 Ταυτότητα Πειραματική Βαφική Διεργασία Αξιολόγηση Βιβλιογραφία Αξιολόγηση Συνολικά συμπεράσματα για τις καφέ χρωστικές Η ΑΓΧΟΥΣΑ Ταυτότητα Απόχρωση 8

9 Ιστορικά Δεδομένα Πειραματική Βαφική Διεργασία Αξιολόγηση Βιβλιογραφία Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΚΡΑΝΙΑ 18 Ταυτότητα Πειραματική Βαφική Διεργασία Αξιολόγηση Βιβλιογραφία Η ΜΕΛΑΙΝΑ ΜΟΡΕΑ 191 Ταυτότητα Πειραματική Βαφική Διεργασία Αξιολόγηση Βιβλιογραφία Ο ΙΒΙΣΚΟΣ ΤΗΣ ΕΡΥΘΡΑΙΑΣ 198 Ταυτότητα Απόχρωση Ιστορικά Δεδομένα Πειραματική Βαφική Διεργασία Αξιολόγηση Βιβλιογραφία ΤΟ ΛΑΧΑΝΟ ΣΑΒΟΪΑΣ 20 Ταυτότητα Πειραματική Βαφική Διεργασία Αξιολόγηση Βιβλιογραφία Η ΙΣΑΤΙΣ ΚΑΙ Η ΙΝΔΙΚΟΦΟΡΟΣ 209 Ταυτότητα Απόχρωση Ιστορικά Δεδομένα Πειραματική Βαφική Διεργασία Αξιολόγηση Βιβλιογραφία Συνολικά συμπεράσματα για τις ιώδεις-μπλε χρωστικές 222 9

10 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σκοπός Εργασίας Ο σκοπός της διατριβής είναι να βρεθεί μια επιστημονικά έγκυρη αναπαραγωγή και διάσωση των παραδοσιακών διαδικασιών για φυσικές χρωστικές. Για να επιτευχθεί ο σκοπός αυτός έγιναν τα παρακάτω: (α) Σχολαστική εξέταση και συλλογή των παραδοσιακών παλαιών συνταγών και δοκιμή εφαρμογής απλών αλλά βελτιωμένων των παραδοσιακών διαδικασιών, με σκοπό την χρησιμοποίηση και την εφαρμογή τους ως μια απλή σειρά διαδικασιών στη βιομηχανία για μεγάλο αριθμό χρωστικών. Οι πηγές με συνταγές συλλέχθηκαν και εξετάστηκαν. Τα κείμενα αυτά προέρχονται από την αρχαία Ελλάδα και Ρώμη, τη Μεσαιωνική Αραβία, Βυζάντιο και νότια Ευρώπη, αλλά και ορισμένα πιο πρόσφατα από τη Μεσόγειο, καλύπτοντας έτσι δύο χιλιετίες. Οι συνταγές μεταφράστηκαν με τεχνικούς όρους που χρησιμοποιούμε σήμερα και έτσι προσδιορίστηκαν οι παράμετροι (χρωστικές, συνθήκες, προστύμματα και διαδικασίες) και δοκιμάστηκαν πειραματικά με σκοπό τον προσδιορισμό μιας κοινής βαφικής διεργασίας για μεγάλο αριθμό χρωστικών. Η κωδικοποίηση των διαδικασιών και η διευκρίνιση των τεχνολογικών ασαφειών βοηθάει στη βελτίωση των παραδοσιακών διαδικασιών. (β) Πρακτική αναβίωση των τεχνικών στην παραγωγή και χρήση των φυσικών χρωστικών. Η διαδικασία αυτή περιέχει: (1) Έλεγχος των βημάτων της σύνθλιψης, διήθησης, συλλογής και αποξήρανσης της εξαγόμενης χρωστικής. (2) Χρήση των χρωστικών σε διαφορετικά υποστρώματα, π.χ έριο,βαμβάκι και σε διαφορετικές συνθήκες. (γ) Προετοιμασία δειγμάτων αναφοράς σε βαμβάκι και έριο και δειγμάτων με διάφορα προστύμματα, τα οποία θα υποστούν χρωματικές μετρήσεις και μέτρηση της αντοχής τους στο φως και το πλύσιμο (π.χ BS1006: 1990CO2, BS1006: 1990BO2) με σκοπό τη σύγκριση των δειγματων και τον προσδιορισμό των βέλτιστων συνθηκών. Για το σκοπό αυτό δημιουργήθηκε ένα τρισδιαστάτο ψηφιακό χρωματικό πρότυπο. (δ) Αποτίμηση και τυποποίηση της συνολικής διαδικασίας με σκοπό την αναπαραγωγή της και την σταθερότητα στο χρώμα. Στη διαδικασία αυτή θα ποικίλουν οι συγκεντρώσεις και η καθαρότητα των υλικών, όπως και οι συνθήκες (π.χ θερμοκρασία). Η τυποποίηση της διαδικασίας επιτρέπει τη συλλογή προτάσεων για τη βελτίωση της ποιότητας με πρόσθετα υλικά ή αλλαγές στην προετοιμασία ή στις συνθήκες. (ε) Η δημιουργία ηλεκτρονικής εγκυκλοπαίδειας για τις φυσικές χρωστικές, τις παλαιές συνταγές και τις χρήσεις τους σε μορφή βάσης δεδομένων και παραγωγή ιστοσελίδας με τις σχετικές πληροφορίες. 10

11 Η έννοια του χρώματος Η φύση του φωτός Βασισμένη σε πειραματικά δεδομένα, η επιστήμη γνωρίζει ότι το φως συμπεριφέρεται άλλοτε ως σωματίδιο και άλλοτε ως κύμα. Τα σωματίδια που συνδέουν την ύπαρξή τους με τη σωματιδιακή θεώρηση του φωτός καλούνται φωτόνια. Τα φωτόνια δεν έχουν μάζα και κινούνται με σταθερή ταχύτητα περίπου km/s, όταν βρίσκονται στο κενό. Όταν περιθλάται ή διαθλάται, το φως εμφανίζει την κυματοειδή συμπεριφορά. Τα κύματα που συνδέονται με το φως καλούνται ηλεκτρομαγνητικά κύματα, επειδή συνοδεύονται από μεταβαλλόμενα ηλεκτρικά και μαγνητικά πεδία. Το 1900 διατυπώθηκε από τον γερμανό φυσικό Max Planck η μαθηματική σχέση που συνδέει τις δύο φύσεις του φωτός, δηλαδή η σχέση μεταξύ της ενέργειας ενός φωτονίου και της συχνότητας του ηλεκτρομαγνητικού κύματος που το συνοδεύει: Ενέργεια ενός φωτονίου: E = h. v (1) - όπου: h είναι η σταθερά Planck Joule/s Τα ηλεκτρομαγνητικά κύματα Ήδη το 1690 ο Ολλανδός φυσικός Christiaan Huygens απέδωσε στο φως κυματική φύση. Στα μέσα του 19ου αιώνα ο φυσικός James Clerk Maxwell διαπίστωσε ότι το φως διαδίδεται ως ηλεκτρομαγνητικό κύμα. Τα κύματα που συνοδεύουν το φως δημιουργούνται από ταλάντωση ηλεκτρικών και μαγνητικών πεδίων, και είναι εγκάρσια. Αυτό σημαίνει ότι η ένταση του ηλεκτρικού και η ένταση του μαγνητικού πεδίου είναι κάθετες στη διεύθυνση διάδοσης του κύματος. Επίσης οι δυο αυτές εντάσεις είναι κάθετες μεταξύ τους και αυξομειώνονται περιοδικά. Εικόνα 1: Ηλεκτρομαγνητικό κύμα Πώς δημιουργούνται τα φωτόνια Για να κατανοήσουμε τη φύση του φωτός και τον τρόπο δημιουργίας του, είναι αναγκαίο να μελετήσουμε την ύλη στο μικρόκοσμο. Τα ηλεκτρόνια μπορούν να περιστρέφονται γύρω από τον πυρήνα του ατόμου μόνο σε ορισμένες περιοχές, που λέγονται τροχιακά. Το ποσό ενεργείας που απαιτείται να έχει το ηλεκτρόνιο 11

12 για να μπορεί να κινείται σε κάποιο τροχιακό ονομάζεται επίπεδο ενεργείας του ηλεκτρονίου. Τα ηλεκτρόνια που περιστρέφονται κοντά στον πυρήνα έχουν λιγότερη ενέργεια από εκείνα που βρίσκονται σε τροχιακά απομακρυσμένα από τον πυρήνα. Όταν το ηλεκτρόνιο βρίσκεται σε κάποιο επίπεδο ενέργειας ΕΑ, τότε δεν εμφανίζεται καμιά ακτινοβολία παρά την κίνηση του ηλεκτρονίου. Εάν όμως το ηλεκτρόνιο αποκτήσει μικρό ποσό ενέργειας, τότε μπορεί να διεγερθεί και να ανέλθει σε υψηλότερο επίπεδο ενέργειας ΕΒ έτσι το άτομο είναι διεγερμένο και ασταθές. Η κίνηση του διεγερμένου ηλεκτρονίου έχει ως αποτέλεσμα αργά ή γρήγορα να ελευθερωθεί η επιπλέον ενέργεια κατά την αποδιέγερση. Η ενέργεια που το ηλεκτρόνιο ελευθερώνει είναι ίση με τη διαφορά μεταξύ του υψηλότερου και του χαμηλότερου επιπέδου ενέργειας. Το ηλεκτρόνιο μπορεί να εκπέμψει αυτό το ποσό (κβάντο) ενέργειας υπό μορφή φωτονίου. Εφωτονίου = ΕΒ-ΕΑ. (2) Κάθε άτομο έχει ένα μοναδικό σύνολο επιπέδων ενέργειας, και οι ενέργειες των αντίστοιχων φωτονίων που μπορεί να εκπέμψει, σχηματίζουν το φάσμα του ατόμου,το οποίο είναι ένα είδος δακτυλικού αποτυπώματος, από το οποίο προσδιορίζεται το άτομο. Οι νόμοι που περιγράφουν τα τροχιακά και τα επίπεδα ενέργειας των ατόμων συγκροτούν την κβαντική θεωρία, η οποία χρησιμοποιήθηκε από την δεκαετία του 1920 ειδικά στο υπολογισμό της ακτινοβολίας του φωτός και του μεγέθους των ατόμων. Το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό, λοιπόν, κάθε ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας είναι το μήκος κύματός της. Το σύνολο των ηλεκτρομαγνητικών ακτινοβολιών κάθε μήκους κύματος ορίζει το ηλεκτρομαγνητικό φάσμα. Το ορατό φως είναι η μόνη περιοχή του ηλεκτρομαγνητικού φάσματος που μπορεί να διεγείρει τους δέκτες του ματιού. Η περιοχή αυτή χαρακτηρίζεται από μήκη κύματος μεταξύ των 80nm και των 70nm. Η αντίδραση του ματιού στα διάφορα μήκη κύματος της παραπάνω περιοχής περιλαμβάνει την αποστολή του κατάλληλου κάθε φορά σήματος στον εγκέφαλο, όπου και δημιουργείται η αίσθηση των διαφόρων χρωμάτων. Κοσμικές ακτίνες Ακτίνες γ Ακτίνες χ Υπεριώδη ακτινοβολία Ορατό φως Υπέρυθρη ακτινοβολία Ραδιο κύματα 10- nm 10- nm 10-1 nm 10 nm nm 10 nm 109 nm Με άλλα λόγια, το χρώμα ενός αντικειμένου, που γίνεται αντιληπτό από τυχαίο παρατηρητή με κανονική όραση, όταν αυτό φωτίζεται από φωτεινή πηγή, προκύπτει από τη σύνθεση των μηκών κύματος της ακτινοβολίας του ορατού φάσματος, που δεν απορροφώνται από το υλικό, δηλαδή από το συνολικό ανακλώμενο μέρος της ακτινοβολίας. 12

13 Ορατή περιοχή του φάσματος Μήκη κύματος (nm) Αντιλαμβανόμενο Χρώμα 80-6 ιώδες 6-8 μπλε 8-9 κυανό 9-66 πράσινο κίτρινο πορτοκαλί ερυθρό Έννοια - Περιγραφή του χρώματος Η εμφάνιση του χρώματος ενός αντικειμένου απαιτεί, από φυσική άποψη, την ύπαρξη μιας φωτεινής πηγής, του αντικειμένου, που επιδρά πάνω του η προσπίπτουσα ακτινοβολία και του παρατηρητή, ο οποίος θα προσλάβει και θα επεξεργαστεί την ανακλώμενη ακτινοβολία. Άρα το χρώμα δεν είναι χαρακτηριστικό ενός αντικειμένου, όπως για παράδειγμα είναι ο όγκος ή η μάζα του, αφού υπάρχει μόνο στο μυαλό του παρατηρητή και μπορεί να οριστεί ως το αποτέλεσμα μιας ορισμένης ακτινοβολίας στο ανθρώπινο μάτι και τον εγκέφαλο. Το χρώμα ενός υλικού εξαρτάται: από τη φύση του υλικού (η οποία καθορίζει την αναλογία των μηκών κύματος που απορροφώνται, αφήνοντας τα υπόλοιπα να γίνουν αντιληπτά ως χρώμα), από το είδος της φωτεινής πηγής (ακτινοβολίας που προσπίπτει στο αντικείμενο), και από τα χαρακτηριστικά της συσκευής ανίχνευσης ή τον ανθρώπινο οφθαλμό, με τη βοήθεια του οποίου γίνεται η παρατήρηση. Το χρώμα χρησιμοποιείται για να περιγράψει: μια ιδιότητα ενός αντικειμένου, ένα χαρακτηριστικό γνώρισμα ακτίνων ορατού φωτός, δεδομένου, ότι ορισμένες από αυτές ανακλώνται, ενώ άλλες απορροφώνται μερικώς ή πλήρως, μια κατηγορία αισθήσεων με τις οποίες ο εγκέφαλος με τη βοήθεια του οφθαλμού αντιλαμβάνεται το φως. Σχέση χρώματος-δομής Η σχέση μεταξύ χρώματος μιας ένωσης και της ύπαρξης ακόρεστων ομάδων στο μόριο της είχε διαπιστωθεί ήδη από τους Graebe και Liebermann. Μερικές τέτοιες 1

14 ομάδες είναι το C=C, C=O, N=N, N=O κ.α,οι οποίες κλήθηκαν από τον Witt ως χρωμοφόρες ομάδες. Από τη δέσμη του ορατού φωτός, που πέφτει επάνω στην ένωση με το ακόρεστο σύστημα, απορροφώνται εκείνα τα φωτόνια (hv), που η ενέργεια τους είναι ίση με τη διαφορά της ενέργειας που υπάρχει μεταξύ των μοριακών τροχιακών του συγκεκριμένου μορίου. Διότι τα φωτόνια που απορροφώνται χρησιμοποιούνται για να μετακινήσουν ηλεκτρόνια από ένα μοριακό τροχιακό σε άλλο. Επομένως, η ένωση αυτή απορροφά σε μια ορισμένη περιοχή του φάσματος και εμφανίζει χρώμα. Το χρώμα που εμφανίζει η ένωση θα είναι συμπληρωματικό αυτού που απορροφά. Σε ορισμένες περιπτώσεις για να εμφανίσει μια ένωση χρώμα είναι αρκετή μια χρωματοφόρος ομάδα π.χ -N=N-. Σε άλλες περιπτώσεις πρέπει να υπάρχουν συζυγιακοί διπλοί δεσμοί, δηλαδή εναλλαγή διπλού-απλού δεσμού. Στην περίπτωση αυτή η διαφορά ενέργειας Ε, που έχουν οι επιτρεπτές στάθμες ενέργειας, ελαττώνεται και η ουσία απορροφά την ακτινοβολία του ορατού φωτός και εμφανίζει χρώμα. Πιο συγκεκριμένα δύο είναι οι σπουδαιότερες κβαντομηχανικές θεωρίες για τη μελέτη του χημικού δεσμού: η θεωρία σθένους δεσμού(valence Bond Theory) και η θεωρία των μοριακών τροχιακών(molecular Orbital Theory). Κατά τη θεωρία των μοριακών τροχιακών η απορρόφηση ακτινοβολίας στην υπεριώδη και ορατή περιοχή του φάσματος αντιστοιχεί σε ανύψωση ενός ηλεκτρονίου από τη δεσμική κατάσταση So στην αντιδεσμική S1. Διέγερση σε υψηλότερες αντιδεσμικές καταστάσεις S2 κ.λ.π. αντιστοιχεί σε απορρόφηση στο άπω υπεριώδες. Η διαφορά ενέργειας μεταξύ της βασικής και της διεγερμένης κατάστασης είναι αντιστρόφως ανάλογη προς το μήκος κύματος λ της ακτινοβολίας που απορροφάται και δίνεται από την συνθήκη του Bohr. ΔΕ=h*ν=h*c/λ Όπου:h=6,62*10-27erg*s (σταθερά του Planck) c= ταχύτητα του φωτός λ= μήκος κύματος ν= συχνότητα Πιο συγκεκριμένα, τα ακόρεστα συστήματα που περιέχουν π τροχιακά, δίνουν διεγέρσεις του τύπου π >π*, οι οποίες εμφανίζονται σε μεγαλύτερα μήκη κύματος σε σχέση με τις σ >σ*, λόγω της μικρότερης διαφοράς ενέργειας. Βέβαια, καθώς αυξάνει ο αριθμός των διπλών δεσμών, η διαφορά ενέργειας μεταξύ δεσμικής-αντιδεσμικής κατάστασης μικραίνει, γιατί η διέγερση π >π* αντιστοιχεί σε ηλεκτρόνιο που διεγείρεται από το HOMO στο LUMO μοριακό τροχιακό, όπου το ΔΕ είναι μικρότερο του αιθυλενίου, άρα το μέγιστο της απορρόφησης μετατοπίζεται σε μεγαλύτερα μήκη κύματος. Το φαινόμενο αυτό χαρακτηρίζεται ως βαθυχρωμία και είναι το αντίθετο της υψιχρωμίας. Σε συστήματα με μονήρη ζεύγη ηλεκτρονίων(αδεσμικά ή n ηλεκτρόνια) εμφανίζονται διεγέρσεις n >σ*, με απορρόφηση σε λ~200 nm, για παράδειγμα 1

15 στις αμίνες και τις αλκοόλες ή διεγέρσεις n >π*, με απορρόφηση σε λ ~280 nm, χαρακτηριστικό της καρβονυλικής ομάδας. Ειδικά οι αρωματικές ενώσεις εμφανίζουν απορρόφηση σε λ~20 nm με διέγερση τύπου π >π*. Σπουδαιότεροι τύποι ηλεκτρονικών διεγέρσεων Αυξόχρωμες ονομάζονται οι κορεσμένες ομάδες με μονήρες ζεύγος ηλεκτρονίων π.χ -OH, -NH2, -SH και τα αλκυλιωμένα παράγωγα τους, που σε συζυγιακή θέση με χρωμοφόρα προκαλούν βαθυχρωμία και υπερχρωμία, δηλαδή αύξηση της έντασης της απορρόφησης. Ο συνδυασμός χρωμοφόρου-αυξόχρωμου καθιστά την ένωση χρώμα, δηλαδή είναι χρωματισμένη και έχει την ικανότητα να βάφει. Αυτό οφείλεται στα αυξόχρωμα, που με την πολικότητα τους, αυξάνουν την απορρόφηση και συντελούν στην συγκράτηση τους στην βαφόμενη ίνα. Όσον αφορά την ένταση της απορρόφησης, αυτή εκφράζεται με τον μοριακό συντελεστή απόσβεσης, που δίνεται από την εξίσωση Beer-Lambert: I=Io*e-εcd log(io/i)=a=εcd ε=α/cd όπου: I και Io= εντάσεις διερχόμενου και προσπίπτοντος φωτός c= συγκέντρωση διαλύματος d= πάχος της στιβάδας που διέρχεται το φως Το Α καλείται οπτική πυκνότητα ή απορρόφηση και δίνεται απευθείας από το φασματόμετρο. Το I/Io*100 ονομάζεται διαπερατότητα. (Transmittance) Προκειμένου για ημιδιαφανή αντικείμενα μέρος της προσπίπτουσας ακτινοβολίας διέρχεται από τη μάζα του αντικειμένου και το υπόλοιπο σκεδάζεται ή απορροφάται. Ο νόμος του Kubelka-Munk δίνει την σχέση της ποσότητας του ανακλώμενου φωτός και της συγκέντρωσης των έγχρωμων μορίων. K/S=(1-R)2/2R=ac Όπου:K=συντελεστής απορρόφησης S=συντελεστής σκεδασμού R=%ανάκλαση του αντικειμένου 1

16 a=σταθερά c=συγκέντρωση χρώματος Έτσι, η καμπύλη ανάκλασης όπως και η καμπύλη απορρόφησης είναι χαρακτηριστική του χρώματος του αδιαφανούς αντικειμένου. Ο χαρακτηρισμός των χρωμάτων Πρωτογενή και δευτερογενή χρώματα Εξαιτίας της δομής του ανθρώπινου οφθαλμού και της τριχρωματικής του όρασης, όλα τα χρώματα θεωρούνται συνδυασμοί των τριών πρωτογενών χρωμάτων. Αυτά είναι το ερυθρό (κόκκινο), το πράσινο και το βαθύ κυανό ή κυανοϊώδες (μπλε). Τα πρωτογενή χρώματα μπορούν να αναμιχθούν, ώστε να παραχθούν τα δευτερογενή χρώματα: ματζέντα ή πορφυρό (ερυθρό + βαθύ κυανό), κυανό (πράσινο + βαθύ κυανό), κίτρινο (ερυθρό + πράσινο). Εικόνα 2: Πρωτογενή και δευτερογενή χρώματα Ο συνδυασμός των τριών πρωτογενών χρωμάτων ή ενός δευτερογενούς με το αντίθετο πρωτογενές παράγουν το λευκό, αν οι εντάσεις τους είναι συγκεκριμένες. Συμπληρωματικά χρώματα Αν δύο χρωματικές ακτινοβολίες δίνουν μαζί την χρωματική εντύπωση του λευκού, τότε αυτά τα χρώματα λέγονται συμπληρωματικά. Όταν λευκό φως προσπέσει σε μια έγχρωμη ένωση ή ακόμη πιο γενικά σε μια έγχρωμη επιφάνεια, τότε θα απορροφηθούν ακτινοβολίες συγκεκριμένων μηκών κύματος, ενώ οι υπόλοιπες θα ανακλαστούν από την επιφάνεια της χρωστικής. 16

17 Ανάμιξη χρωμάτων Προσθετική ανάμιξη χρωμάτων Προσθετική ανάμιξη χρωμάτων συμβαίνει, όταν αναμιγνύονται δύο ή περισσότερες έγχρωμες ακτινοβολίες ταυτόχρονα. Ας θεωρήσουμε, ότι φωτίζεται μια λευκή οθόνη ταυτόχρονα με κόκκινη και πράσινη ακτινοβολία, το αποτέλεσμα που είναι ορατό στον παρατηρητή είναι το κίτρινο χρώμα. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι ο παρατηρητής δέχεται ένα μήκος κύματος, απλώς ταυτόχρονα δέχεται δύο διαφορετικά μήκη κύματος που δεν αλληλεπιδρούν μεταξύ τους και αθροιστικά το ερέθισμα είναι η κίτρινη ακτινοβολία. Το λευκό φως μπορεί να αναλυθεί με τη βοήθεια γυάλινου πρίσματος στις «έγχρωμες» ακτινοβολίες που το αποτελούν, δηλ. τα χρώματα του ορατού φάσματος. Αντίστροφα, είναι δυνατόν να παραχθεί λευκό φως με την ανάμιξη εγχρώμων ακτινοβολιών ορισμένου μήκους κύματος και μάλιστα των τριών κυρίων περιοχών του ορατού φάσματος, των τριών πρωτογενών χρωμάτων: ερυθρό (Red), πράσινο (Green), βαθύ κυανό (Blue). Εικόνα : Ανάμιξη ακτινοβολιών-προσθετική ανάμιξη 17

18 Αφαιρετική ανάμιξη χρωμάτων Αφαιρετική ανάμιξη χρωμάτων προκύπτει, όταν λευκό φως προσπέσει διαδοχικά πάνω σε τρία έγχρωμα (ερυθρό, πράσινο, βαθύ κυανό) γυάλινα φίλτρα τοποθετημένα το ένα μετά το άλλο. Το ερυθρό φίλτρο αφήνει να περάσει η Χρώμα Ματζέντα Κίτρινο Κυανό Διερχόμενη ακτινοβολία Μπλε + Κόκκινη Κόκκινη + Πράσινη Πράσινη + Μπλε Απορροφημένη ακτινοβολία Πράσινη Μπλε Κόκκινη ερυθρή ακτινοβολία και απορροφά όλες τις υπόλοιπες. Ανάλογα λειτουργούν και τα άλλα δύο φίλτρα. Το αποτέλεσμα είναι να μη περνά καμιά ακτινοβολία του οπτικού φάσματος του λευκού φωτός και κατά συνέπεια το χρωματικό αποτέλεσμα είναι «μαύρο». Στον παρακάτω πίνακα δίνονται τα πρωτεύοντα χρώματα αφαίρεσης και το αποτέλεσμα της μίξης τους. Επίσης αφαιρετική ανάμιξη χρωμάτων έχουμε όταν αναμίξουμε διάφορες χρωστικές. Για παράδειγμα, αν αναμίξουμε ερυθρή, πράσινη και βαθειά κυανή χρωστική που αντιστοιχούν στα τρία πρωτεύοντα χρώματα το χρωματικό αποτέλεσμα θα είναι μαύρο. Αντίστοιχα η πράσινη χρωστική απορρόφησε το πορφυρό (ματζέντα) δηλαδή το μίγμα ερυθρού και κυανοϊώδους και επέστρεψε το πράσινο, η δε βαθιά κυανή βαφή απορρόφησε το κίτρινο δηλαδή το μίγμα ερυθρού και πράσινου και επέστρεψε το κυανοϊώδες. Με την προσθήκη κατάλληλης ποσότητας μαύρου προκύπτουν χρώματα βαθύτερων αποχρώσεων. Στην πραγματικότητα αυτά που αναμιγνύονται είναι τα δευτερογενή χρώματα, τα οποία αφαίρεσαν οι τρεις χρωστικές από το φάσμα του λευκού φωτός: κυανό (Cyan), πορφυρό ή ματζέντα (Magenta), κίτρινο (Yellow). Η ανάμιξη αυτή έχει ως χρωματικό αποτέλεσμα το μαύρο. Με βάση την αφαιρετική ανάμιξη χρωμάτων ορίζεται το Αφαιρετικό Χρωματικό Σύστημα (CMY), που χρησιμοποιείται γενικά στις εκτυπώσεις. 18

19 Χρωματικά πρότυπα Το 1660 ο Isaac Newton ανέπτυξε ένα χρωματικό πρότυπο βασιζόμενο στις επιστημονικές του παρατηρήσεις από πειράματα. Ο Newton παρατήρησε ότι, όταν μια δέσμη ηλιακού φωτός διαπεράσει ένα γυάλινο πρίσμα, η προκύπτουσα δέσμη δεν είναι λευκή, αλλά αποτελείται από ένα συνεχές φάσμα χρωμάτων που έχει στο ένα άκρο το ιώδες και στο άλλο το ερυθρό, δηλαδή τα χρώματα του ορατού φάσματος. Εικόνα : Το χρωματικό πρότυπο του Newton Το φάσμα που προκύπτει αποτελείται από επτά διακριτές περιοχές: ιώδες, βαθύ κυανό (κυανοϊώδες), κυανό, πράσινο, κίτρινο, πορτοκαλί και ερυθρό. Η μετάβαση από το ένα χρώμα στο άλλο δεν γίνεται ακαριαία αλλά σταδιακά. Με βάση αυτές τις παρατηρήσεις, ο Newton δημιούργησε το δικό του χρωματικό πρότυπο (χρωματικός τροχός). Το επόμενο βήμα στη θεωρία των χρωμάτων πραγματοποιήθηκε στις αρχές του 19ου αιώνα από τον Johannes Wolfgang von Goethe. Αν και πειραματιζόμενος επίσης με πρίσματα δημιούργησε ένα χρωματικό τροχό, ωστόσο ο Goethe αμφισβήτησε τη θεωρία του Newton, ότι το φάσμα παράγεται με την διαίρεση του λευκού φωτός από το πρίσμα και διακήρυξε, ότι τα χρώματα δημιουργούνται στον ανθρώπινο οφθαλμό. Οι μελέτες του Newton για το χρώμα, βασίζονταν σε επιστημονικές ενδείξεις, ενώ ο Goethe ενδιαφερόταν περισσότερο για τις ψυχολογικές επιπτώσεις. Επίσης, διαπίστωσε, πως οι ιδέες του μπορούσαν να περιγραφούν καλύτερα από ένα ισόπλευρο τρίγωνο. Αντιστοίχισε μάλιστα ανθρώπινες ιδιότητες στα χρώματα. 19

20 Εικόνα : Τα χρωματικά πρότυπα του Goethe Την ίδια περίπου εποχή (1810) ο Philipp Otto Runge ανέπτυξε ένα τρισδιάστατο χρωματικό πρότυπο που είχε την μορφή σφαίρας. Η θεωρία του προσπάθησε να κατατάξει τα χρώματα σύμφωνα με την απόχρωση και την φωτεινότητα, το ποσοστό λευκού και μαύρου. Στο σφαιρικό πρότυπο του Runge, οι αποχρώσεις γίνονται πιο ανοιχτόχρωμες στον ένα πόλο της σφαίρας, ενώ στον άλλο γίνονται πιο σκούρες. Στον ισημερινό της χρωματικής σφαίρας βρίσκονται 12 καθαρά χρώματα. Με αφαιρετική ανάμιξη με το μαύρο και άσπρο, που βρίσκονται στους πόλους, προκύπτουν όλα τα χρωματικά είδη. Οι γκρι βαθμίδες παράγονται με ανάμιξη των καθαρών χρωμάτων μεταξύ τους. Αυτά τα χρώματα πρέπει να τα φανταστεί κανείς στο εσωτερικό της σφαίρας, έτσι που στο κέντρο της να βρίσκεται το γκρι χρώμα. Εικόνα 6: Το χρωματικό πρότυπο του Runge(αυθεντικό σχήμα του 1810) 20

21 Εικόνα 7: Απλοποίηση του χρωματικού προτύπου του Runge Το 1872 ο Σκωτσέζος φυσικός James Clerk Maxwell, μετά τις μελέτες του για την ηλεκτρομαγνητική θεωρία του φωτός, ανέπτυξε ένα γράφημα που είχε τη μορφή ενός ισόπλευρου τριγώνου. Το τρίγωνό του μοιάζει πολύ με του Goethe και τα δύο είναι ισόπλευρα και επιλέγουν τρία βασικά χρώματα από τα οποία δημιουργούνται τα εσωτερικά χρώματα του τριγώνου. Επιπλέον όμως, ο Maxwell πίστευε πως μπορούσε να δημιουργήσει όλα τα γνωστά χρώματα μέσα στο τρίγωνό του και επέλεξε ως βασικά το ερυθρό, το πράσινο και το βαθύ κυανό. Το 191, ο Albert H. Munsell, ένας Αμερικάνος καθηγητής τέχνης, χρησιμοποίησε τις απόψεις του Runge ως βάση για την δημιουργία του δικού του τρισδιάστατου χρωματικού μοντέλου. Αρχίζει με την σφαίρα του Runge αλλά χρησιμοποιεί και δύο σημαντικές παρατηρήσεις. Πρώτον, ότι οι καθαρές αποχρώσεις που είχε χρησιμοποιήσει ο Runge διαφέρουν ως προς τον βαθμό φωτεινότητας, και κατά συνέπεια όλες οι καθαρές αποχρώσεις δεν θα έπρεπε να είναι στο ίδιο οριζόντιο επίπεδο. Δεύτερον, ορισμένα χρώματα είναι πιο ζωηρά (ερυθρό) από κάποια άλλα (πράσινο) και κατά συνέπεια θα πρέπει να είναι πιο μακριά από τον άξονα. Αυτές οι παρατηρήσεις ώθησαν τον Munsell να δημιουργήσει ένα χρωματικό πρότυπο με ασύμμετρο και περίεργο σχήμα. Εικόνα 8: Το χρωματικό πρότυπο του Munsell 21

22 Εικόνα 9: Το χρωματικό πρότυπο της CIE Το 191 έγινε μια προσπάθεια να δημιουργηθεί ένα παγκόσμιο πρότυπο για την μέτρηση του χρώματος από την Commision Internationale de l' Eclairage (CIE). Έτσι δημιουργήθηκε μια παραλλαγή του τριγώνου του Maxwell επιλέγοντας ένα ορισμένο ερυθρό, πράσινο και βαθύ κυανό, από τα οποία και δημιουργούνται τα υπόλοιπα χρώματα. Το αποτέλεσμα έγινε γνωστό ως ο χάρτης χρωμάτων της CIE. Η CIE για λόγους τυποποίησης καθόρισε τις ακόλουθες τιμές για τα τρία βασικά χρώματα: βαθύ κυανό=.8 nm, πράσινο=6.1 nm, ερυθρό=700 nm. Η διαδικασία στηρίχθηκε στην επιστήμη της χρωματομετρίας, δηλαδή της ποσοτικής μέτρησης του χρώματος. Πρότυπες φωτεινές πηγές Η CIE (Commission on Illumination de l Eclairage) πρότεινε διάφορες πηγές με χαρακτηριστικά ανάλογα της λυχνίας βολφραμίου και του φωτός της ημέρας, όπως φαίνονται παρακάτω : Η φωτεινή πηγή Α, που προσομοιάζει με λυχνία βολφραμίου (286 οκ) Η φωτεινή πηγή Β, που προσομοιάζει με μεσημεριανό ηλιακό φως(800ο Κ) Η φωτεινή πηγή C (μέσος όρος φωτός ημέρας, 600ο Κ). Η σειρά των illuminants CIE Daylight D πηγών αναπαριστούν το μέσο φυσικό φως ημέρας. Μεταξύ αυτών ο D6 χρησιμοποιείται κυρίως σήμερα στη μέτρηση του χρώματος, ως μια καλή προσέγγιση μέσου φωτός ημέρας σε διάφορα γεωγραφικά πλάτη και καιρικές συνθήκες και από το πρωί ως το βράδυ (600ο Κ). Τόξο Xenon με φίλτρο UV (600-60Ο Κ) χρησιμοποιείται ως απομίμηση των D6. 22

23 Μέτρηση χρώματος Προκειμένου να προσδιοριστεί η σχέση μεταξύ μετρούμενου χρώματος και αντιλαμβανόμενου, ή αλλιώς μεταξύ χρωματικού ερεθισμού και απόκρισης, επιβάλλεται να υπάρχει δυνατότητα της αριθμητικής έκφρασης του χρώματος. Η χρωματομετρία είναι ο κλάδος της επιστήμης του χρώματος, ο οποίος έχει ως αντικείμενο τον αριθμητικό προσδιορισμό του χρώματος ενός ορατού χρωματικού ερεθισμού από παρατηρητή με φυσιολογική όραση και κάτω από απολύτως καθορισμένες συνθήκες παρατήρησης. Κάθε χρωματικός ερεθισμός μπορεί να αναπαρασταθεί με διανύσματα σε ένα τρισδιάστατο χώρο, ο οποίος καλείται τριερεθισμικός χώρος. Με τα γράμματα R,G και Β οι τρεις πρωταρχικοί χρωματικοί ερεθισμοί (ερυθρός, πράσινος και μπλε αντίστοιχα). Επίσης τα r, g, b, παριστάνουν τις ποσότητες των κόκκινου, πράσινου και μπλε αντιστοίχως που απαιτούνται για να προκύψει ένα άλλο χρώμα και λέγονται τριερεθισμικές τιμές αυτού του χρώματος. Αργότερα (191) έγινε αντιληπτό, ότι οι τιμές των συναρτήσεων χρωματικής προσομοίωσης r(λ),g(λ) και b(λ) είναι θετικές και αρνητικές, γεγονός ιδιαίτερα προβληματικό στις αριθμητικές εφαρμογές. Για το λόγο αυτό, η CΙΕ προσδιόρισε το 191 νέες συναρτήσεις χρωματικής προσομοίωσης χ(λ), y(λ), z(λ), οι οποίες παίρνουν πάντοτε θετικές τιμές και αντιστοιχούν σε ένα μη υπαρκτό στην πραγματικότητα, δηλαδή, φανταστικό πρότυπο χρωματομετρικό σύστημα, ΧΥΖ της CIΕ( 191). X=K 00700ERxdλ όπου: R=ανάκλαση 700 Y=K 00 ERydλ Ε=κατανομή ενέργειας φάσματος για μήκος λ 700 Z=K 00 ERzdλ Οι συντεταγμένες χρωματικότητας χ, y και z στο σύστημα ΧΥΖ της CIΕ ενός τυχαίου χρωματικού ερεθισμού συσχετίζονται με τις τριερεθισμικές τιμές Χ, Υ, Ζ με τις σχέσεις: x=x/(x+y+z), y=y/(x+y+z), z=z/(x+y+z) και x+y+z=1. Εφόσον x+y+z=1 χρειάζονται μόνο δύο από τις τρεις συντεταγμένες για την περιγραφή του χρώματος. Η γραφική παράσταση συνήθως της x συναρτήσει της y δίνει το διάγραμμα χρωματικότητας μέσα στον οποίο μπορεί να παρασταθεί ένα χρώμα. Πάνω στο περίγραμμα του διαγράμματος βρίσκονται τα χρώματα του φάσματος. 2

24 Τα χρωματικά σημεία των πρωταρχικών ερεθισμών του ορατού φάσματος ορίζουν την φασματική καμπύλη. Τα δύο άκρα της καμπύλης αυτής συνδέονται με ευθεία που καλείται πορφυρή γραμμή (τα σημεία αυτά αντιστοιχούν σε ερεθισμούς μήκους κύματος λ=80nm μπλε-και λ=770nm κόκκινο δίνοντας αναμειγνυόμενα πορφυρό χρωματικό ερεθισμό). Τα χρωματικά σημεία που βρίσκονται μέσα στην περιοχή, που ορίζουν η φασματική καμπύλη και η πορφυρή γραμμή, αντιστοιχούν σε πραγματικούς ερεθισμούς, σε αντίθεση με αυτά που βρίσκονται έξω από αυτήν και αντιστοιχούν σε φανταστικούς ερεθισμούς. Διάγραμμα χρωματικότητας (χ,y) CIE 191 Το διάγραμμα χρωματικότητας(x,y) χρησιμοποιείται μόνο για τη δισδιάστατη απεικόνιση του χρώματος. Δηλαδή δεν επιτρέπει να συγκρίνουμε χρωματικούς ερεθισμούς που έχουν την ίδια χρωματικότητα αλλά διαφορετική φωτεινότητα. Γι αυτό το λόγο οδηγηθήκαμε στον τριερεθισμικό χώρο (x,y,υ) CIE 191, που επιτρέπει την απεικόνιση του χρώματος με τις τρεις συνιστώσες του. Η τρίτη συνιστώσα (η φωτεινότητα), προκύπτει με τον άξονα Υ κάθετο στο επίπεδο του διαγράμματος της χρωματικότητας(x,y) στο σημείο χρωματικότητας της φωτιστικής πηγής, μέχρι την τιμή Υ=100. Το επίπεδο Υ=100 αναπαριστά τον λευκό χρωματικό ερεθισμό ενώ το επίπεδο Υ=0 αναπαριστά τον μαύρο ερεθισμό και θεωρείται ότι βρίσκεται οπουδήποτε επί του επιπέδου (x,y,y=0). 2

25 Τρισδιάστατος χρωματικός χώρος κατά (x,y,y) CIE 191 Τα διαγράμματα χρωματικότητας (x,y) και (x,y,y) δεν είναι ενιαίοι χώροι, αλλά ανομοιογενείς δηλαδή σε ίσες αποστάσεις στο διάγραμμα χρωματικότητας δεν αντιστοιχούν ανάλογες οπτικές διαφορές. Γι αυτό το λόγο ακολούθησε η κατασκευή άλλων χώρων που να είναι ομοιογενείς, δηλαδή οι τριχρωματικές τιμές μετατράπηκαν σε μεγέθη των οποίων η χρωματική διαφορά να ανταποκρίνεται στην οπτική διαφορά. Η ανομοιογένεια αυτή οδήγησε στον χρωματικό χώρο CIE 1976 (L*α*b*),ο οποίος είναι κατά προσέγγιση ενιαίος χώρος. Η βασική αρχή του L*α*b* είναι ότι όλα τα χρώματα της ορατής περιοχής του φάσματος μπορούν να παρασταθούν στη φασματική καμπύλη ως συνάρτηση τριών συντεταγμένων L*,a*,b*. Η τιμή a* αναπαριστάνει τη θέση(συντεταγμένη) στον άξονα ερυθρό-πράσινο, (θετική τιμή ερυθρό, ενώ αρνητική τιμή πράσινο) και η τιμή b* τη θέση στον άξονα κυανό-κίτρινο (θετική τιμή το κίτρινο, ενώ αρνητική τιμή το κυανό). Η τρίτη τιμή L* καθορίζει τη φωτεινότητα. 2

26 Το επίπεδο a*b* CIE 1976(L*a*b*) O τρισδιάστατος χώρος CIE 1976(L*a*b*) Τα επίπεδα a*b* για L*=2, L*=0, L*=7% αντίστοιχα Το 1976 η CIE εισήγαγε το σύστημα L*a*b*,όπου L*=116(Y/Yn)1/-16 a*=00 (X/Xn)1/-(Y/Yn)1/ b*=(y/yn)1/-(z/zn)1/ Δύο άλλες ιδιότητες που καθορίζουν το χρώμα είναι η χροιά και ο βαθμός κορεσμού. Η χροιά είναι η χαρακτηριστική ιδιότητα μιας χρωματικής οπτικής αίσθησης σύμφωνα με την οποία το αντιλαμβανόμενο χρώμα ορίζεται ως ερυθρό, κίτρινο, πράσινο κ.λ.π. Στο χρωματικό χώρο του L*a*b*, η χροιά ορίζεται ως η γωνία από τον άξονα a* στο χρωματικό σημείο. H χρωματική χροιά h δίνεται από τον τύπο: h=arctan(b*/a*) Αξίζει να σημειωθεί, ότι, αν χρώματα με την ίδια χρωματικότητα Α(x,y) στο διάγραμμα CIE(191) για διάφορες τιμές Υ αναπαρασταθούν σε διάγραμμα (α*,b*), αυτά θα βρίσκονται στην ίδια ευθεία, δηλαδή θα έχουν την ίδια χροιά. Ο κορεσμός (chroma) εκφράζει την οπτική εντύπωση του παρατηρητή, η οποία του επιτρέπει να κρίνει μέχρι ποιό βαθμό ένας χρωματικός ερεθισμός διαφέρει από τον αχρωματικό (ουδέτερο) ερεθισμό, ανεξαρτήτως της λαμπρότητας του. Όσο μεγαλύτερη είναι η τιμή κορεσμού, τόσο το χρωματικό σημείο βρίσκεται στη άκρη της φασματικής καμπύλης του χρωματικού χώρου. O κορεσμός C δίνεται από τον τύπο: C= (a*^2+b*^2) 1/2 Επίσης αξίζει να αναφερθεί η έκφραση της χρωματικής διαφοράς ΔΕ* η οποία στο σύστημα L*a*b* δίνεται από τη σχέση : ΔΕ*=( (ΔL*)^2+(Δα*)^2+ (Δb*)^2) )1/2 Η μέτρηση της διαφοράς του χρώματος γίνεται είτε οπτικά από τον παρατηρητή, είτε ενόργανα. Ετσι, υπάρχουν όργανα που χρησιμοποιούν το μάτι ως ανιχνευτή. Πιο συγκεκριμένα αυτά είναι τα χρωματόμετρα π.χ. το Lovibond Tintometer, το οποίο περιέχει τρία έγχρωμα φίλτρα κόκκινο, πράσινο και μπλε. Ο παρατηρητής πρέπει να συνδυάσει τα φίλτρα κατά τέτοιο τρόπο, ώστε να πετύχει εξομοίωση του 26

27 προκύπτοντος χρώματος με το χρώμα του δείγματος, που βλέπει την ίδια στιγμή και με τον ίδιο φωτισμό. Έτσι, είναι δυνατόν να περιγράφει το χρώμα του δείγματος με τρεις αριθμούς που αντιστοιχούν στα φίλτρα. Επιπλέον, η ενόργανη μέτρηση του χρώματος γίνεται με τα φασματοφωτόμετρα ανάκλασης και απορρόφησης. Τα φασματοφωτόμετρα απορρόφησης χρησιμοποιούνται για την μέτρηση του χρώματος υγρών ή διαλυμάτων και είναι χρήσιμα στον έλεγχο της εξάντλησης του λουτρού βαφής ή για την σύγκριση χρωμάτων. Ενώ τα φασματοφωτόμετρα ανάκλασης έχουν ευρεία χρήση κυρίως σε βαφεία και βιομηχανίες χρωμάτων και πλαστικών, όπου είναι απαραίτητη η αντικειμενικότητα στην εκτίμηση του χρώματος για τον ποιοτικό έλεγχο και την κατάρτιση συνταγών.το φασματαφωτόμετρο ανάκλασης Macbeth CE000 φαίνεται στο παρακάτω σχήμα: φασματαφωτόμετρο ανάκλασης Macbeth CE000 Θεωρία της βαφής Βαφή είναι ο εξευγενισμός κάποιου υλικού με τεχνητή αλλαγή του αρχικού του χρώματος. Η τεχνική της βαφής επιλέγεται ανάλογα με το είδος του υποστρώματος, άλλα και τις απαιτούμενες αντοχές του υλικού. Η βαφική διεργασία περιγράφεται με τη θερμοδυναμική (ρόφηση και εκρόφηση) και την κινητική (διάχυση του χρώματος και αντιδράσεις). 27

28 Θερμοδυναμική μελέτη της βαφής Μελετώντας τη σχέση των συγκεντρώσεων του χρώματος, που υπολογίζεται στις δύο φάσεις (λουτρό βαφής και υπόστρωμα) προκύπτουν οι ισόθερμες καμπύλες κατανομής που είναι τριών τύπων: α)ισόθερμες Nernst, β) Freundlich και γ)langmuir, από τις οποίες συνηθέστερη είναι η Langmuir. όπου CI=συγκέντρωση του χρώματος στην ίνα και CΛ=συγκέντρωση του χρώματος στο λουτρό βαφής Στη βαφική σε συνθήκες ισορροπίας, όταν τα δείγματα βάφονται για μεγάλο χρονικό διάστημα, η προσρόφηση και η εκρόφηση περιγράφονται με τις παρακάτω εξισώσεις: Προσρόφηση dci/dt=k1*cλ*(s-ci) Εκρόφηση -dci/dt=k2*ci όπου CI=συγκέντρωση του χρώματος στην ίνα CΛ=συγκέντρωση του χρώματος στο λουτρό βαφής S=τιμή κορεσμού της ίνας Κ1,Κ2=σταθερές ταχύτητας Στην κατάσταση ισορροπίας είναι Κ1/Κ2=Κ όποτε προκύπτει: CI=K*S* CΛ/(1+ K* CΛ) Για υπολογισμό των δυνάμεων που συγκρατούν το χρώμα στην ίνα απαιτούνται τρια θερμοδυναμικά μεγέθη: η ελεύθερη ενέργεια (ΔGo), η μεταβολή της εντροπίας (ΔSo) και η μεταβολή της ενθαλπίας. Πιο συγκεκριμένα η ελεύθερη ενέργεια (ΔGo), η οποία παίρνει αρνητικές τιμές περιγράφει την τάση του διαλυμένου χρώματος να κινηθεί από το λουτρό βαφής πάνω στην ίνα. Η ελεύθερη ενέργεια του διαλύματος είναι μεγαλύτερη από αυτή της ίνας, επομένως είναι αυθόρμητη η κίνηση του χρώματος προς την ίνα. Η αποκατάσταση της ισορροπίας συνεπάγεται ελάττωση του ολικής ενέργειας του συστήματος οπότε εκλύεται ενέργεια (εξώθερμη). Έτσι, με βάση την αρχή του Le Chaterier, η ρόφηση του χρώματος στην ίνα ευνοείται σε χαμηλές θερμοκρασίες. Ενώ, σε υψηλές θερμοκρασίες ευνοείται η εκρόφηση που είναι ενδόθερμη. 28

29 Η ταχύτητα όμως αποκατάστασης της ισορροπίας είναι μεγαλύτερη στις υψηλές θερμοκρασίες, γι αυτό και απαιτείται λιγότερος χρόνος. Ενώ, η τιμή της ΔSο δείχνει την αταξία των μορίων του χρώματος. Κινητική μελέτη της βαφής Η βαφική διαδικασία αποτελείται από τρια στάδια: την διάχυση του χρώματος από το διάλυμα στην επιφάνεια της ίνας προσρόφηση του χρώματος διάχυση του χρώματος στο εσωτερικό της ίνας Εξάλλου, το τρίτο στάδιο είναι αυτό που θα καθορίσει την ταχύτητα της συνολικής βαφικής διαδικασίας, το οποίο σαν φαινόμενο περιγράφεται από τους νόμους του Fick: 1ος Νόμος J=-D*dC/dx 2ος Νόμος dc/dt=d/dx(d*dc/dx) Όπου, J=πυκνότητα ροής, δηλαδή ο αριθμός των mol του χρώματος που διέρχονται από την μονάδα της επιφάνειας στην μονάδα του χρόνου D=συντελεστής διάχυσης, δηλαδή το ποσό του χρώματος που διαχέεται στη μονάδα του χρόνου μέσω της μονάδας της επιφάνειας ανα βαθμίδα μονάδας συγκέντρωσης. Σε συνθήκες σταθερής συγκέντρωσης, ο συντελεστής υπολογίζεται από τον πρώτο. Όμως, κατά την βαφική διαδικασία είναι πρακτικά αδύνατο να παραμείνει σταθερή η συγκέντρωση στο λουτρό βαφής γιατί συνεχώς μειώνεται, για αυτό ισχύει κυρίως ο δεύτερος νόμος. Μηχανισμοί προσρόφησης βαφής στην ίνα Στην προσρόφηση και ταυτόχρονα συγκράτηση του χρώματος στην ίνα συνήθως συνεργούν τουλάχιστον δύο από τους παρακάτω μηχανισμούς: 29

30 Ηλεκτροστατικές δυνάμεις, οι οποίες αναπτύσσονται κύριως στο μαλλί, μετάξι και πολυαμίδιο με ανιονικά χρώματα. Δυνάμεις van der Waals, οι οποίες αναπτύσσονται στην περίπτωση όπου πολλά μόρια χρώματος, λόγω της επίπεδης και γραμμικής δομής τους κατορθώνουν να πλησιάσουν τα μόρια της ίνας, π.χ κυτταρίνης χωρίς παρεμποδίσεις. Δεσμοί υδρογόνου, αναπτύσσονται μεταξύ του υδροξυλίου της κυτταρίνης ή της αμιδικής ομάδας του μαλλιού με ομάδες OH, -NH2,>C=O του μορίου του χρώματος.. Υδρόφοβες αλληλεπιδράσεις, όπου τα διαλυμένα υδρόφοβα μόρια ή αλειφατικές πλευρικές αλυσίδες μορίων χρωμάτων τείνουν να σχηματίσουν μεταξύ τους μικκύλια με την ίνα. Ομοιοπολικοί δεσμοί, οι οποίοι αναπτύσσονται μεταξύ των δραστικών ομάδων του χρώματος με αυτές της ίνας. Βοηθητικά μέσα βαφής Στην διαδικασία της βαφής χρησιμοποιούνται ως βοηθητικά μέσα διάφορες τασενεργές ενώσεις, τα οποία λόγω της επιφανειοδραστικότητας τους στις διεπιφάνειες χρώματος-ίνας ή διαλύτη-χρώματος διευκολύνουν την βαφή. Πιο συγκεκριμένα είναι τα: 1. Μέσα διασποράς των μη διαλυτών ή ελάχιστα διαλυτών στο νερό χρωμάτων. 2. Μέσα διαβροχής.. Μέσα ομοιομορφίας, τα οποία είναι ανιονικές τασενεργές ενώσεις, που λόγω της κινητικότητας και της συγγένειας τους σε την ίνα, ανταγωνίζονται το χρώμα και ελαττώνουν την ταχύτητα πρόσληψης του στην ίνα. Έτσι, εμποδίζεται η γρήγορη διάχυση του χρώματος στην ίνα, με τον σχηματισμό χαλαρών συμπλόκων ή αλάτων με τα μόρια του χρώματος και επιτυγχάνεται ομοιομορφία στην βαφή. Τέλος, εκτός αυτού στα βοηθητικά μέσα περιλαμβάνονται και προϊόντα για την βελτίωση της αντοχής των απευθείας βαφόντων χρωμάτων στο φως. Τέτοιες ενώσεις είναι: 1. τα άλατα χρωμίου (K2Cr2O7), 2. η φορμαλδεΰδη,. και τα άλατα του χαλκού. Βαφή κυτταρινικών ινών Τα σημαντικότερα χρώματα για την βαφή του βαμβακιού προέρχονται κυρίως από τα αζωχρώματα και βάφουν κατευθείαν την κυτταρίνη (απευθείας βάφοντα χρώματα). Ανάμεσα στο χρώμα και την κυτταρίνη οι δυνάμεις που αναπτύσσονται είναι δυνάμεις διπόλου-διπόλου, δυνάμεις van der Waals και δεσμοί υδρογόνου. Τα χρώματα με εξαιρετική συνάφεια με το βαμβάκι χαρακτηρίζονται από την ύπαρξη μακριάς αλυσίδας με συζυγιακούς διπλούς δεσμούς. Επειδή, τα χρώματα αυτά είναι ευθύγραμμα ευνοείται η προσέγγιση τους με την κυτταρίνη και 0

31 παράλληλα η ύπαρξη N,O,S ευνοεί την ανάπτυξη δεσμών υδρογόνου με το υπόστρωμα. Βαφή πρωτεϊνικών ινών Η σημαντικότερη πρωτεϊνική ίνα, το έριο, φορτίζεται θετικά, όταν το ph του λουτρού βαφής είναι χαμηλότερο από το ισοηλεκτρικό του σημείο, αρνητικά όταν είναι υψηλότερο και ουδέτερο όταν ph=pi=,9. Στα ανιονικά χρώματα παρουσιάζεται ένα μέγιστο προσρόφησης σε 0,8<pH<1,, ενώ τα κατιονικά παρουσιάζουν μέγιστο σε ασθενώς αλκαλική περιοχή. Η βαφή στα ανιονικά χρώματα συνήθως γίνεται παρουσία θειϊκού, μυρμηγκικού ή οξικού οξέος, έτσι ώστε οι φορτισμένες αμινοομάδες να δεσμεύουν τα έγχρωμα ανιόντα. Ανάμεσα στην ίνα και στο μόριο του χρώματος αναπτύσσονται δεσμοί υδρογόνου, δυνάμεις διπόλου-διπόλου, δυνάμεις van der Waals, οι οποίες αυξάνονται όσο αυξάνει η σχετική μοριακή μάζα του χρώματος. Μέτρηση αντοχής του χρώματος στο φως και στις υγρές κατεργασίες Η οπτική εκτίμηση μετά τα τεστ αντοχής γίνεται με τη βοήθεια της γκρι κλίμακας. Κάθε κλίμακα αποτελείται από τέσσερις βαθμίδες και η κάθε βαθμίδα από δύο κομμάτια. Στην βαθμίδα τα δύο κομμάτια είναι πανομοιότυπα, ενώ όσο χαμηλότερη τιμή έχουμε τόσο μεγαλύτερη αντίθεση παρατηρείται στα δύο κομμάτια της ίδιας βαθμίδας. Ο παρατηρητής συγκρίνει την διαφορά μεταξύ δικών του δειγμάτων, ανεξαρτήτως χρώματος, με τις διαφορές της γκρι κλίμακας. Είναι φανερό ότι η οπτική εκτίμηση της χρωματικής διαφοράς ως υποκειμενική εκτίμηση του παρατηρητή επιδέχεται λάθη. Τα διεθνή τεστ αντοχής στο φως ISO 10: B01 και Β02, όπου το Β01 διατηρεί συνθήκες με φως ημέρας πίσω από γυαλί, ενώ στο Β02 χρησιμοποιείται λάμπα τόξου με ξένο. Και στις δύο μεθόδους χρησιμοποιούνται μπλε πρότυπα δείγματα, τα οποία ορίζουν μια κλίμακα αντοχής στο φως με τιμές από 1 (πολύ χαμηλή αντοχή) έως 8 (πολύ υψηλή αντοχή). Τα πρότυπα δείγματα βαφτήκαν έτσι ώστε να απαιτείται για το καθένα σχεδόν η διπλάσια έκθεση σε ακτινοβολία από το προηγούμενο.τα τελευταία χρόνια τα πρότυπα βαμμένα υφάσματα αντικαταστάθηκαν από εκτυπωμένα χρώματα σε κάρτα. Ταξινόμηση των υφάνσιμων ινών 1

32 1.Το Βαμβάκι Σύσταση Το βαμβάκι ανήκει στις πιο σημαντικές ίνες και αποτελείται από κυτταρίνη, η οποία είναι πολυμερές με δομική μονάδα την β-γλυκόζη, που ενώνεται με β-1,γλυκοζιτικούς δεσμούς. Κάθε δομική μονάδα περιέχει τρεις ελεύθερες υδροξυομάδες. Η κυτταρίνη συναντάται κυρίως σε δύο κρυσταλλικές μορφές (Ι και ΙΙ). Η μορφή Ι είναι η φυσική κυτταρίνη, ενώ η μορφή ΙΙ είναι η μερσερισμένη. Μερσερισμός είναι η κατεργασία του βαμβακερού δείγματος με πυκνό διάλυμα αλκαλίου (20-2%), με σκοπό μεγαλύτερη λάμψη, στερεοποίηση και απορρόφηση του χρώματος. Ενώ, η επίδραση των οξέων στην κυτταρίνη οδηγεί ή στην υδρόλυση των γλυκοζιτικών δεσμών ή υπο ορισμένες συνθήκες στον σχηματισμό εστέρων. Επιπλέον, η επίδραση οξειδωτικών μέσων, ελαττώνει σημαντικά την αντοχή της ίνας. Βέβαια, τα ήπια οξειδωτικά (λευκαντικά), δεν επηρεάζουν πρακτικά το βαμβάκι. Τέλος, η παρατεταμένη επίδραση υπεριώδους ακτινοβολίας προκαλεί ελάττωση της αντοχής και κιτρίνισμα της ίνας. Ιστορικά Δεδομένα Η βαμβακοκαλλιέργεια εισάγεται μάλλον αργά στον ευρωπαϊκό χώρο, ωστόσο η πολύτιμη ίνα και τα προϊόντα της είναι ήδη γνωστά στους αρχαϊκούς χρόνους ως δυσπρόσιτα προϊόντα της Ανατολής Gossypium herbaceum L. ή ενίοτε της Αφρικής G. arboreum L. Για τον Ηρόδοτο, στις Ινδίες: τα δένδρα τα άγρια φέρουν ως καρπό έριο ωραιότερο και ανωτέρας ποιότητος από αυτό των προβάτων. και οι Ινδοί κατασκευάζουν ενδύματα από τα δένδρα αυτά1. Αναλυτικότερος, ο Θεόφραστος προχωρεί σε συστηματική περιγραφή του είδους, όπως τούτο παρατηρήθηκε από το επιστημονικό επιτελείο του Αλεξάνδρου: και στην νήσο [το σημερινό Μπαχρέιν] φύονται πολλά εριοφόρα δένδρα. και το φύλλο τους είναι όμοιο με αυτό της αμπέλου, αλλά μικρό. και δεν φέρουν καρπό. το έριο ευρίσκεται εντός είδους εαρινού κυδωνίου κλειστού. και όταν ωριμάσει, η 1 τα δένδρεα τα άγρια αυτόθι φέρει καρπόν είρια καλλονή τε προφέροντα και αρετή των από των οίων. και εσθήτι Ινδοί από τούτων των δενδρέων χρέωνται (Ηροδότου Ιστορίαι Γ 106) 2

33 κάψα ανοίγει και ελευθερώνει το έριο, από το οποίο κατασκευάζονται τα υφάσματα, ευτελή ή πολυτελέστατα. και τούτο καλλιεργείται στις Ινδίες, όπως ελέχθη, και στην Αραβία2. Επανερχόμενος σε παλαιότερες πληροφορίες, ο Πλίνιος ο πρεσβύτερος θα αποδώσει κατά τους αυτοκρατορικούς χρόνους την περσική ονομασία των περισπερμικών ινών του καρπού ως gossypium. Σχεδόν ταυτοχρόνως, εμπορικό εγχειρίδιο κατατάσσει τα βαμβακερά υφάσματα στα κύρια προϊόντα των Ινδιών: και από τα ενδότερα της Αριακής φθάνουν ύφασμα ινδικό και σινδόνια. Την παρουσία, ωστόσο, του είδους G. herbaceum λευκού ή ενίοτε καστανέρυθρου στον ελληνικό χώρο πρώτος πιστοποιεί κατά τον β μεταχριστιανικό αιώνα ο Παυσανίας: αξιοπαρατήρητη στην γη της Ηλείας είναι και η βύσσος, διότι φύεται μόνον εκεί και πουθενά αλλού στην Ελλάδα και σπέρνουν λίνο και κάνναβι και βύσσο. Η καλλιέργεια θα γενικευθεί, η δε ιουστινιάνεια νομοθεσία θα παγιώσει τον όρο βάμβαξ, διατηρώντας την ασαφή σχέση με τον βόμβυκα της μετάξης. Στην συνέχεια, ιταλιώτες Έλληνες και Άραβες της Ισπανίας εξοικειώνουν την Δύση με την περίφημη ίνα. Ακόμη και σήμερα, τα βαμβακερά νήματα εξακολουθούν να καλύπτουν το ήμισυ περίπου της παγκόσμιας παραγωγής υφανσίμων ινών, και τούτο παρά την ραγδαία διείσδυση τεχνητών αναγεννημένων ή συνθετικών υποκαταστάτων. Στις αρχές του κ αιώνος η συνολική συγκομιδή συσπόρου βάμβακος υπερέβαινε τα τέσσερα εκατομμύρια τόνους, περί το 190 έφθανε τα οκτώ και στις αρχές τις δεκαετίας του 1960 άγγιζε τα έντεκα. Οι πρόσφατες στατιστικές αναφέρονται σε είκοσι εκατομμύρια. Ως κύριες παραγωγές χώρες των νεωτέρων χρόνων αναδεικνύονται πλέον οι Η.Π.Α., η Κίνα, η ινδική χερσόνησος και οι πρώην σοβιετικές δημοκρατίες της Κεντρικής Ασίας, περαιτέρω σε μικρότερο βαθμό η Αυστραλία, η Βραζιλία, η Αίγυπτος και η ανατολική Μεσόγειος εν γένει. Ανθεκτικότερες και με μακρότερη ίνα, οι αμερικανικές ποικιλίες Gossypium barbadense L. και G. hirsutum L. κυριαρχούν ήδη σε διεθνές επίπεδο. Στον ελληνικό χώρο η βαμβακοκαλλιέργεια απετέλεσε ανέκαθεν σημαντική πηγή εσόδων. Στα τέλη του δεκάτου ογδόου αιώνος μόνη η πεδιάδα των Σερρών παράγει σχεδόν εννέα χιλιάδες τόνους τον χρόνο, από τους οποίους οι έξι 2 φέρειν δε την νήσον [Τήλον] και τα δένδρα τα εριοφόρα πολλά. ταύτα δε φύλλον μεν έχειν παρόμοιον τη αμπέλω πλην μικρόν, καρπόν δε ουδένα φέρειν. εν ώ δε το έριον, ηλίκον μήλον εαρινόν, συμμεμυκός. όταν δε ωραίον ή, εκπετάννυσθαι και εξείρειν το έριον, εξ ου τας σινδόνας υφαίνουσι, τας μεν ευτελείς, τας δε πολυτελεστάτας. γίνεται δε τούτο και εν Ινδοίς, ώσπερ ελέχθη, και εν Αραβία (Θεοφράστου Περί Φυτών Ιστορία, Δ 7,7) Πλινίου πρεσβυτέρου Φυσική Ιστορία, ΧΙΙ 8 ουν εκ δε των έσω τόπων της Αριακής... οθόνιον ινδικόν... και σινδόναι (Ανωνύμου Περίπλους Της Ερυθράς Θαλάσσης, 6) θαυμάσαι δ αν τις εν τη γη Ηλεία την τε βύσσον, ότι ενταύθα μόνον, ετέρωθι δε ουδαμού της Ελλάδος φύεται την μεν δη κανναβίδα και λίνον και την βύσσον σπείρουσιν (Παυσανίου Ελλάδος Περιήγησις Ε,2 & ΣΤ 26,)

34 οδεύουν προς ευρωπαϊκούς λιμένες. Λίγο αργότερα, η εσκεμμένη υπερπαραγωγή στις Ηνωμένες Πολιτείες και τις βρετανικές Ινδίες περιορίζει το σχετικό ενδιαφέρον, όμως μετά την εγκατάσταση των πρώτων βιομηχανικών κλωστηρίων η αύξηση παίρνει εκ νέου εντυπωσιακές διαστάσεις. Στην δεκαετία του 1920 οι ελληνικές εκτάσεις αποδίδουν περί τις δέκα χιλιάδες τόνους συσπόρου υλικού ετησίως. Με την επιστημονική αρωγή και την οικονομική στήριξη του Οργανισμού Βάμβακος ενεργού από το 191 μια εικοσαετία αργότερα η ποσότητα έχει σχεδόν εικοσαπλασιασθεί. Κύρια βαμβακοπαραγωγός χώρα της Ευρωπαϊκής Ενώσεως και έκτη παγκοσμίως στις εξαγωγές, η Ελλάδα καλλιεργεί σήμερα τετρακόσιες χιλιάδες εκτάρια με απόδοση ενός σχεδόν τόνου ανά εκτάριο. Η ετήσια παραγωγή νήματος εγγίζει τους εκατόν τριάντα χιλιάδες τόνους. 2. Το Λινάρι Γνωστό ως υφάνσιμη ίνα στην προβαβυλωνιακή Χαλδία της τρίτης προχριστιανικής χιλιετίας και την φαραωνική Αίγυπτο των αμέσως επομένων αιώνων, το λινάρι (Linum usitatissimum L.) θα εισέλθει στον ελληνικό κόσμο αρχικώς ως νήμα και στην συνέχεια ως εγκλιματισμένο φυτό, συν τω χρόνω δε θα κατακτήσει την Ευρώπη μέχρι την Βαλτική και Βόρειο θάλασσα. Η ομηρική κοινωνία είναι εξοικειωμένη με την ύπαρξή του: ο Αίας με τον λινό θώρακα6, βοτανικώς όμως ακόμη και ο μέγας Θεόφραστος παραμένει εν πολλοίς στον χώρο της εικασίας: το λινάρι και λέγουν ότι απ αυτό γίνεται η αίρα7. Πλήρη και ενίοτε λυρική περιγραφή της εκμεταλλεύσεως του περίφημου υλικού θα δώσει εν τέλει Πλίνιος ο πρεσβύτερος: για να αρχίσουμε από μία παραγωγή οικουμενικής χρησιμότητος, απαραίτητη όχι μόνον στην ξηρά αλλά και στις θάλασσες, θα εστιασθούμε στο λινάρι, ένα φυτό που πολλαπλασιάζεται με σπέρμα, αλλά που δεν υπάγεται ούτε στα δημητριακά ούτε στα κηπευτικά. υπάρχει άραγε τομέας της ενεργού ζωής στην οποία τούτο να μην συμμετέχει; και ποιο προϊόν της γης μας αποκαλύπτει μεγαλύτερα θαύματα απ αυτό; και όμως η χρήση του για την κατασκευή υφασμάτων δεν βασίζεται στην εγγενή του αντοχή. όχι, τούτο πρέπει πρώτα να μαλαχθεί και να κτυπηθεί έως ότου γίνει απαλό όπως το έριο. πράγματι, μόνον με τέτοια βία κατά της φύσεώς του, υποκινημένη από το άκρο θάρρος του ανθρώπου, το λινάρι υποτάσσεται στους σκοπούς που αυτός θέτει το λινάρι σπείρεται κυρίως σε αμμώδη εδάφη και απαιτεί μία μόνον άροση, και δεν υπάρχει φυτό που να αναπτύσσεται γρηγορότερα από το λινάρι γίνεται νήμα πολύ ανθεκτικό, και σχεδόν απαλότερο από το δίκτυ της αράχνης στην δική μας περιοχή του κόσμου η ωριμότητα του λιναρίου επιβεβαιώνεται συνήθως από δύο ενδείξεις, την διόγκωση και την κιτρινωπή χροιά του σπέρματος. τότε εκριζώνεται 6 7 Αίας λινοθώρηξ (Ιλιάς, Β 29) και γαρ εκ τούτου φασί γίνεσθαι την αίραν (Θεοφράστου Περί Φυτών Ιστορία, Η 7,1)

35 και δένεται σε μικρά δεμάτια που ίσα ίσα χωρούν στο χέρι, και οι κεφαλές των δεματίων τοποθετούνται κατά τέτοιο τρόπο, ώστε τυχόν αποχωριζόμενα σπέρματα να καταλήγουν στο μέσο και όταν ολοκληρωθεί ο θερισμός, οι κάλαμοι του λιναρίου τοποθετούνται σε ύδωρ θερμαινόμενο από τον ήλιο, και υφίστανται την πίεση ενός βάρους, διότι τίποτε δεν είναι τόσο ανάλαφρο όσο αυτοί οι βλαστοί. και όταν χαλαρώσει το εξωτερικό περίβλημα, τότε οι κάλαμοι έχουν εμβραχεί επαρκώς. και κατόπιν τοποθετούνται εκ νέου με την κεφαλή προς τα κάτω και αφήνονται να ξηρανθούν στον ήλιο. και όταν στεγνώσουν τελείως τους κτυπούν με την βαριά επί λίθου απαιτείται σχετική ικανότητα στην μηχανική κατεργασία του λιναρίου, περίπου δε πενήντα μέρη θα δώσουν δέκα πέντε μέρη κτενισμένου λιναρίου. και όταν κλωσθεί προς νήμα, αποκτά περισσότερη ευκαμψία εάν εμβραχεί σε ύδωρ και υποστεί νέα κτυπήματα επί λίθου, και όταν υφανθεί δέχεται νέα κτυπήματα. πράγματι όσο βαναυσότερη είναι η κατεργασία του, τόσο καλύτερα 8. Η κατεργασία των εκριζωθέντων κιτρινωπών σκληρών βλαστών είναι μάλλον επίπονη, καθώς την απομάκρυνση των σπερμάτων ακολουθεί μακρά υδρολυτική σήψη των καλάμων, η οποία και προκαλεί αποχωρισμό των ινών. Τούτες πλέον ξηραίνονται, αποσπώνται με βίαιο μηχανικό τρόπο από τα ξυλώδη υπολείμματα και προετοιμάζονται για την κλώση. Με την εξάπλωση της βαμβακοκαλλιέργειας και την ανάπτυξη των τεχνητών vnμάτων η χρήση του πολύτιμου φυτού έχει κάπως αποδυναμωθεί, ωστόσο σήμερα η παγκόσμια συγκομιδή υπερβαίνει το ένα εκατομμύριο τριακόσιες χιλιάδες τόνων, με κύριες παραγωγούς περιοχές τις Βαλτικές χώρες και την Λευκορωσσία..Η Κάνναβις Η κάνναβις (Cannabis sativa L.) ουδέποτε απετέλεσε πρωτεύουσα υφάνσιμη ίνα της Μεσογείου, ήδη όμως στους ρωμαϊκούς χρόνους καταγράφεται ως αξιόλογη πρώτη ύλη κατασκευής σχοινίων: κάνναβις. φυτό χρήσιμο στον καθημερινό βίο για την πλέξη των πλέον στερεών σχοινίων9. Οι παλαιότερες συναφείς μαρτυρίες 8 atque, ut a confessis ordiamur utilitatibus quaeque non solum terras omnes, verum etiam maria replevere, seritur ad dici neque inter fruges neque inter hortensia potest linum, sed in qua non occurrit vitae parte? tam non alte a tellure tolli, neque id viribus suis necti, sed fractum tunsumque et in mollitiem lanae coactum iniuria, ac summa audacia pervehi mare! seritur sabulosis maxime unoque sulco, nec magis festinat aliud. nervositas filo aequalior paene quam araneis tinnitusque apud nos maturitas eius duobus argumentis intellegitur, intumescente semine aut colore flavescente. tum evolsum et in fasciculos manuales colligatum siccatur in sole pendens conversis superne radicibus uno die, mox v aliis contrariis in se fascium cacuminibus deinde post messem triticiam virgae ipsae merguntur in aquam solibus tepefactam, pondere aliquo depressae; nulli enim levitas maior. maceratas indicio est membrana laxatior, iterumque inversae, ut prius, sole siccantur, mox arefactae in saxo tunduntur stuppario malleo linumque nere et viris decorum. est ars depectendi digerendique: iustum e quinquagenis fascium libris quinas denas carminari. iterum deinde in filo politur, inlisum crebro silici ex aqua, textumque rursus tunditur clavis, semper iniuria melius (Πλινίου πρεσβυτέρου Φυσική Ιστορία ΧΙΧ 2) 9 κάνναβις. φυτόν εύχρηστον τω βίω προς τας των ευτονωτάτων σχοινίων πλοκάς (Πεδανίου

Οργανική Χημεία. Κεφάλαια 12 &13: Φασματοσκοπία μαζών και υπερύθρου

Οργανική Χημεία. Κεφάλαια 12 &13: Φασματοσκοπία μαζών και υπερύθρου Οργανική Χημεία Κεφάλαια 12 &13: Φασματοσκοπία μαζών και υπερύθρου 1. Γενικά Δυνατότητα προσδιορισμού δομών με σαφήνεια χρησιμοποιώντας τεχνικές φασματοσκοπίας Φασματοσκοπία μαζών Μέγεθος, μοριακός τύπος

Διαβάστε περισσότερα

Α1. Πράσινο και κίτρινο φως προσπίπτουν ταυτόχρονα και µε την ίδια γωνία πρόσπτωσης σε γυάλινο πρίσµα. Ποιά από τις ακόλουθες προτάσεις είναι σωστή:

Α1. Πράσινο και κίτρινο φως προσπίπτουν ταυτόχρονα και µε την ίδια γωνία πρόσπτωσης σε γυάλινο πρίσµα. Ποιά από τις ακόλουθες προτάσεις είναι σωστή: 54 Χρόνια ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΑΒΒΑΪΔΗ-ΜΑΝΩΛΑΡΑΚΗ ΠΑΓΚΡΑΤΙ : Φιλολάου & Εκφαντίδου 26 : Τηλ.: 2107601470 ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ : ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 2014 ΘΕΜΑ Α Α1. Πράσινο και κίτρινο φως

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή σε οπτική και μικροσκοπία

Εισαγωγή σε οπτική και μικροσκοπία Εισαγωγή σε οπτική και μικροσκοπία Eukaryotic cells Microscope Cancer Μικροσκόπια Microscopes Ποια είδη υπάρχουν (και γιατί) Πώς λειτουργούν (βασικές αρχές) Πώς και ποια μικροσκόπια μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΚΥΜΑΤΙΚΕΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΚΥΜΑΤΙΚΕΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΑ: Μέτρηση της έντασης της (συνήθως) ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας με (φωτοηλεκτρικούς ήάλλους κατάλληλους) μεταλλάκτες, μετάτην αλληλεπίδραση της με

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ (SPECTROMETRIC TECHNIQUES)

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ (SPECTROMETRIC TECHNIQUES) ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ (SPECTROMETRIC TECHNIQUES) ΑΘΗΝΑ, ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2014 ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ Στηρίζονται στις αλληλεπιδράσεις της ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας με την ύλη. Φασματομετρία=

Διαβάστε περισσότερα

Ακτίνες Χ (Roentgen) Κ.-Α. Θ. Θωμά

Ακτίνες Χ (Roentgen) Κ.-Α. Θ. Θωμά Ακτίνες Χ (Roentgen) Είναι ηλεκτρομαγνητικά κύματα με μήκος κύματος μεταξύ 10 nm και 0.01 nm, δηλαδή περίπου 10 4 φορές μικρότερο από το μήκος κύματος της ορατής ακτινοβολίας. ( Φάσμα ηλεκτρομαγνητικής

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου 2. ΗΛΙΑΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου ΗΛΙΑΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ Με τον όρο ακτινοβολία

Διαβάστε περισσότερα

Ατομικές θεωρίες (πρότυπα)

Ατομικές θεωρίες (πρότυπα) Ατομικές θεωρίες (πρότυπα) 1. Αρχαίοι Έλληνες ατομικοί : η πρώτη θεωρία που διατυπώθηκε παγκοσμίως (καθαρά φιλοσοφική, αφού δεν στηριζόταν σε καμιά πειραματική παρατήρηση). Δημόκριτος (Λεύκιπος, Επίκουρος)

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΘΕΜΑΤΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ

ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΘΕΜΑΤΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Υλικό Φυσικής-Χημείας 1 ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΘΕΜΑΤΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Υλικό Φυσικής-Χημείας 2 Το Φως 1) Δέσμη λευκού φωτός προσπίπτει στην επιφάνεια ενός πρίσματος όπως δείχνει το σχήμα και κατά την έξοδο από

Διαβάστε περισσότερα

ΦΩΤΟΡΕΑΛΙΣΜΟΣ & ΚΙΝΗΣΗ (ΘΕΩΡΙΑ)

ΦΩΤΟΡΕΑΛΙΣΜΟΣ & ΚΙΝΗΣΗ (ΘΕΩΡΙΑ) ΦΩΤΟΡΕΑΛΙΣΜΟΣ & ΚΙΝΗΣΗ ΔΙΔΑΣΚΩΝ : ΝΤΙΝΤΑΚΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ (MSC) Καθηγητής Εφαρμογών ΚΑΡΔΙΤΣΑ 2013 ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΦΩΤΟΑΠΟΔΟΣΗ: ΕΝΝΟΟΥΜΕ ΤΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΥ ΟΛΩΝ ΕΚΕΙΝΩΝ ΤΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΚΑΙ ΠΑΡΑΜΕΤΡΩΝ ΩΣΤΕ ΝΑ ΕΧΟΥΜΕ

Διαβάστε περισσότερα

Βαθμολογία φασματοσκοπίου και προσδιορισμός φασμάτων εκπομπής και απορρόφησης.

Βαθμολογία φασματοσκοπίου και προσδιορισμός φασμάτων εκπομπής και απορρόφησης. Ο9 Βαθμολογία φασματοσκοπίου και προσδιορισμός φασμάτων εκπομπής και απορρόφησης. 1 Σκοπός Όταν αναλύεται το φως που εκπέμπεται από ένα σώμα τότε λαμβάνεται το φάσμα του. Ειδικά το φάσμα των αερίων αποτελείται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΑΔΣΑ. Basic. Design ΕΞΑΜΗΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΕΚΤΟ ΟΠΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΧΡΩΜΑ

ΕΑΔΣΑ. Basic. Design ΕΞΑΜΗΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΕΚΤΟ ΟΠΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΧΡΩΜΑ ΕΞΑΜΗΝΟ ΕΑΔΣΑ Design A Basic ΜΑΘΗΜΑ ΕΚΤΟ ΟΠΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΧΡΩΜΑ Το χρώμα είναι μια πραγματική δύναμη που επηρεάζει το νευρικό μας σύστημα. Ασκεί σημαντική επιρροή σε εμάς και στο περιβάλλον μας. Η μελέτη

Διαβάστε περισσότερα

Φασματοσκοπία πρίσματος Βαθμονόμηση Φασματοσκόπιου και ταυτοποίηση αερίου από το φάσμα του

Φασματοσκοπία πρίσματος Βαθμονόμηση Φασματοσκόπιου και ταυτοποίηση αερίου από το φάσμα του Σκοπός Μέθοδος 14 Φασματοσκοπία πρίσματος Βαθμονόμηση Φασματοσκόπιου και ταυτοποίηση αερίου από το φάσμα του Η άσκηση αυτή αποσκοπεί στην κατανόηση της αρχή λειτουργίας του οπτικού φασματοσκόπιου και στην

Διαβάστε περισσότερα

Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΦΥΣΙΚΗ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ÎÕÓÔÑÁ

Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΦΥΣΙΚΗ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ÎÕÓÔÑÁ 1 Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΜΑ 1 ο ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό κάθε µιας από τις παρακάτω ερωτήσεις 1- και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση 1. Ο ραδιενεργός

Διαβάστε περισσότερα

Μεταφορά Ενέργειας με Ακτινοβολία

Μεταφορά Ενέργειας με Ακτινοβολία ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ - ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Εργαστηριακή Άσκηση: Μεταφορά Ενέργειας με Ακτινοβολία Σκοπός της Εργαστηριακής Άσκησης: Να προσδιοριστεί ο τρόπος με τον οποίο μεταλλικά κουτιά με επιφάνειες διαφορετικού

Διαβάστε περισσότερα

ΦΩΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΚΟΥΤΑΛΙΑΝΟΥ ΙΩΑΝΝΑ ΚΑΡΝΕΣΗ ΛΕYΤΕΡΗΣ ΠΑΠΑΙΩΑΝΝΟΥ ΓΙΩΡΓΟΣ ΖΩΓΡΑΦΑΚΗΣ ΤΑΣΟΣ ΠΑΠΑΘΕΟΥ

ΦΩΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΚΟΥΤΑΛΙΑΝΟΥ ΙΩΑΝΝΑ ΚΑΡΝΕΣΗ ΛΕYΤΕΡΗΣ ΠΑΠΑΙΩΑΝΝΟΥ ΓΙΩΡΓΟΣ ΖΩΓΡΑΦΑΚΗΣ ΤΑΣΟΣ ΠΑΠΑΘΕΟΥ ΦΩΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΚΟΥΤΑΛΙΑΝΟΥ ΙΩΑΝΝΑ ΚΑΡΝΕΣΗ ΛΕYΤΕΡΗΣ ΠΑΠΑΙΩΑΝΝΟΥ ΓΙΩΡΓΟΣ ΖΩΓΡΑΦΑΚΗΣ ΤΑΣΟΣ ΠΑΠΑΘΕΟΥ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ-ΦΩΣ ΝΙΚΟΣ ΠΟΡΤΟΚΑΛΟΓΛΟΥ ΠΟΥ ΗΣΟΥΝΑ ΦΩΣ ΜΟΥ ΠΥΛΗΤΟΥΗΧΟΥ ΤΟΦΩΣΤΟΥΗΛΙΟΥ SOUNDTRACK ΑΠΌ ΜΑΛΛΙΑ ΚΟΥΒΑΡΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Μονάδες 4. Β) Να αιτιολογήσετε την επιλογή σας. Μονάδες 8

Μονάδες 4. Β) Να αιτιολογήσετε την επιλογή σας. Μονάδες 8 Β.1 Μονοχρωματική δέσμη φωτός, περνάει από τον αέρα σε ένα κομμάτι γυαλί. Το μήκος κύματος της δέσμης φωτός όταν αυτή περάσει από τον αέρα στο γυαλί: α. θα αυξηθεί β. θα μειωθεί γ. θα παραμείνει αμετάβλητο

Διαβάστε περισσότερα

7 σειρά ασκήσεων. Για την επίλυση των προβλημάτων να θεωρηθούν γνωστά: σταθερά του Planck 6,63 10-34 J s, ταχύτητα του φωτός στον αέρα 3 10 8 m/s

7 σειρά ασκήσεων. Για την επίλυση των προβλημάτων να θεωρηθούν γνωστά: σταθερά του Planck 6,63 10-34 J s, ταχύτητα του φωτός στον αέρα 3 10 8 m/s η 7 σειρά ασκήσεων Για την επίλυση των προβλημάτων να θεωρηθούν γνωστά: σταθερά του Planck 6,63 10-34 J s, ταχύτητα του φωτός στον αέρα 3 10 8 m/s 1. Εξηγήστε γιατί, όταν φως διαπερνά μία διαχωριστική

Διαβάστε περισσότερα

τα βιβλία των επιτυχιών

τα βιβλία των επιτυχιών Τα βιβλία των Εκδόσεων Πουκαμισάς συμπυκνώνουν την πολύχρονη διδακτική εμπειρία των συγγραφέων μας και αποτελούν το βασικό εκπαιδευτικό υλικό που χρησιμοποιούν οι μαθητές των φροντιστηρίων μας. Μέσα από

Διαβάστε περισσότερα

Το Φως Είναι Εγκάρσιο Κύμα!

Το Φως Είναι Εγκάρσιο Κύμα! ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΣΗΜΕΛΛΗΣ Μαθήματα Οπτικής 3. Πόλωση Το Φως Είναι Εγκάρσιο Κύμα! Αυτό που βλέπουμε με τα μάτια μας ή ανιχνεύουμε με αισθητήρες είναι το αποτέλεσμα που προκύπτει όταν φως με συγκεκριμένο χρώμα -είδος,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 8 (ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ) ΦΑΣΜΑΤΟΦΩΤΟΜΕΤΡΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 8 (ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ) ΦΑΣΜΑΤΟΦΩΤΟΜΕΤΡΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 8 (ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ) ΦΑΣΜΑΤΟΦΩΤΟΜΕΤΡΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ Με τον όρο αυτό ονοµάζουµε την τεχνική ποιοτικής και ποσοτικής ανάλυσης ουσιών µε βάση το µήκος κύµατος και το ποσοστό απορρόφησης της ακτινοβολίας

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΑΣΙΜΑ ΚΥΜΑΤΑ. + 1) με Ν=0,1,2,3..., όπου d το μήκος της χορδής. 4 χορδή με στερεωμένο το ένα άκρο ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΑ ΚΥΜΑΤΑ. ,στο κενό (αέρα) co

ΣΤΑΣΙΜΑ ΚΥΜΑΤΑ. + 1) με Ν=0,1,2,3..., όπου d το μήκος της χορδής. 4 χορδή με στερεωμένο το ένα άκρο ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΑ ΚΥΜΑΤΑ. ,στο κενό (αέρα) co ΣΤΑΣΙΜΑ ΚΥΜΑΤΑ Κύματα που t x t x σχηματίζουν το y1 = A. hm2 p ( - ), y2 = A. hm2 p ( + ) T l T l στάσιμο Εξίσωση στάσιμου c κύματος y = 2 A. sun 2 p. hm2p t l T Πλάτος ταλάντωσης c A = 2A sun 2p l Κοιλίες,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΗΓΗΣΗ ΤΗΣ ΣΥΜΒΟΛΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΕΡΙΘΛΑΣΗΣ ΜΕ ΤΗΝ ΣΩΜΑΤΙΔΙΑΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΤΟΥ ΦΩΤΟΣ

ΕΞΗΓΗΣΗ ΤΗΣ ΣΥΜΒΟΛΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΕΡΙΘΛΑΣΗΣ ΜΕ ΤΗΝ ΣΩΜΑΤΙΔΙΑΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΤΟΥ ΦΩΤΟΣ ΕΞΗΓΗΣΗ ΤΗΣ ΣΥΜΒΟΛΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΕΡΙΘΛΑΣΗΣ ΜΕ ΤΗΝ ΣΩΜΑΤΙΔΙΑΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΤΟΥ ΦΩΤΟΣ ΑΝΑΤΡΟΠΗ ΤΗΣ ΚΥΜΑΤΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Του Αλέκου Χαραλαμπόπουλου Η συμβολή και η περίθλαση του φωτός, όταν περνά λεπτή σχισμή ή μικρή

Διαβάστε περισσότερα

ENOTHTA 1: ΚΡΟΥΣΕΙΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

ENOTHTA 1: ΚΡΟΥΣΕΙΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 Ο : ΚΡΟΥΣΕΙΣ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ DOPPLER ENOTHT 1: ΚΡΟΥΣΕΙΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ Κρούση: Κρούση ονομάζουμε το φαινόμενο κατά το οποίο δύο ή περισσότερα σώματα έρχονται σε επαφή για πολύ μικρό χρονικό διάστημα κατά

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2015 Β ΦΑΣΗ

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2015 Β ΦΑΣΗ ΤΑΞΗ: ΜΑΘΗΜΑ: Β ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΣΙΚΗ / ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Ηµεροµηνία: Κυριακή 3 Μαΐου 015 ιάρκεια Εξέτασης: ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ A Στις ηµιτελείς προτάσεις Α1 Α4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΣΧΟΛΩΝ

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΣΧΟΛΩΝ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΡΟΓΡΑΜΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΣΧΟΛΩΝ Σελίδα 1 από 16 1. Το φως 1.1. Η φύση του φωτός Οι μαθητές και μαθήτριες να: 5 1.1.1. Η κυματική φύση του φωτός. Ηλεκτρομαγνητική

Διαβάστε περισσότερα

r r r r r r r r r r r Μονάδες 5 ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ

r r r r r r r r r r r Μονάδες 5 ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΠΑΛ (ΟΜΑ Α Β ) ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 0 ΜΑÏΟΥ 011 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014 ΤΑΞΗ: ΜΑΘΗΜΑ: Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΣΙΚΗ / ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΘΕΜΑ Α Ηµεροµηνία: Κυριακή 13 Απριλίου 2014 ιάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ 1. ύο µονοχρωµατικές ακτινοβολίες Α και Β µε µήκη κύµατος στο κενό

Διαβάστε περισσότερα

Επαναληπτικό διαγώνισµα στα Κύµατα

Επαναληπτικό διαγώνισµα στα Κύµατα ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ 1 Επαναληπτικό διαγώνισµα στα Κύµατα Θέµα 1 0 Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό καθεµιάς από τις παρακάτω ερωτήσεις 1-4 και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ LASER ΤΜΗΜΑ ΟΠΤΙΚΗΣ & ΟΠΤΟΜΕΤΡΙΑΣ ΑΤΕΙ ΠΑΤΡΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ LASER ΤΜΗΜΑ ΟΠΤΙΚΗΣ & ΟΠΤΟΜΕΤΡΙΑΣ ΑΤΕΙ ΠΑΤΡΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ LASER ΤΜΗΜΑ ΟΠΤΙΚΗΣ & ΟΠΤΟΜΕΤΡΙΑΣ ΑΤΕΙ ΠΑΤΡΑΣ «Ίσως το φως θα ναι μια νέα τυραννία. Ποιος ξέρει τι καινούρια πράγματα θα δείξει.» Κ.Π.Καβάφης ΑΡΧΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΤΟΥ LASER Εισαγωγικές Έννοιες

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 32 Φως: Ανάκλασηκαι ιάθλαση. Copyright 2009 Pearson Education, Inc.

Κεφάλαιο 32 Φως: Ανάκλασηκαι ιάθλαση. Copyright 2009 Pearson Education, Inc. Κεφάλαιο 32 Φως: Ανάκλασηκαι ιάθλαση Γεωµετρική θεώρηση του Φωτός Ανάκλαση ηµιουργίαειδώλουαπόκάτοπτρα. είκτης ιάθλασης Νόµος του Snell Ορατό Φάσµα και ιασπορά Εσωτερική ανάκλαση Οπτικές ίνες ιάθλαση σε

Διαβάστε περισσότερα

Νέα Οπτικά Μικροσκόπια

Νέα Οπτικά Μικροσκόπια Νέα Οπτικά Μικροσκόπια Αντίθεση εικόνας (contrast) Αντίθεση πλάτους Αντίθεση φάσης Αντίθεση εικόνας =100 x (Ι υποβ -Ι δειγμα )/ Ι υποβ Μικροσκοπία φθορισμού (Χρησιμοποιεί φθορίζουσες χρωστικές για το

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 13 LASER. Light Amplification by Stimulated Emission of Radiation Ενίσχυση Φωτός με Επαγόμενη Εκπομπή Ακτινοβολίας

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 13 LASER. Light Amplification by Stimulated Emission of Radiation Ενίσχυση Φωτός με Επαγόμενη Εκπομπή Ακτινοβολίας ΚΕΦΑΛΑΙΟ 13 Μαρία Κατσικίνη katsiki@auth.gr users.auth.gr/~katsiki Light Amplification by Stimulated Emission of Radiation Ενίσχυση Φωτός με Επαγόμενη Εκπομπή Ακτινοβολίας wikipedia Το πρώτο κατασκευάστηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΡΗΣΗ ΚΑΙ ΦΑΣΜΑΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΗ ΙΟΝΙΖΟΥΣΑΣ ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΗΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑΣ

ΜΕΤΡΗΣΗ ΚΑΙ ΦΑΣΜΑΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΗ ΙΟΝΙΖΟΥΣΑΣ ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΗΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑΣ ΜΕΤΡΗΣΗ ΚΑΙ ΦΑΣΜΑΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΗ ΙΟΝΙΖΟΥΣΑΣ ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΗΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑΣ Οποτε ακούτε ραδιόφωνο, βλέπετε τηλεόραση, στέλνετε SMS χρησιµοποιείτε ηλεκτροµαγνητική ακτινοβολία (ΗΜΑ). Η ΗΜΑ ταξιδεύει µε

Διαβάστε περισσότερα

ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ

ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ Διάχυση Η διάχυση είναι το κύριο φαινόμενο με το οποίο γίνεται η παθητική μεταφορά διαμέσου ενός διαχωριστικού φράγματος Γενικά στη διάχυση ένα αέριο ή

Διαβάστε περισσότερα

Στα 1849 ο Sir David Brewster περιγράφει τη μακροσκοπική μηχανή λήψης και παράγονται οι πρώτες στερεοσκοπικές φωτογραφίες (εικ. 5,6).

Στα 1849 ο Sir David Brewster περιγράφει τη μακροσκοπική μηχανή λήψης και παράγονται οι πρώτες στερεοσκοπικές φωτογραφίες (εικ. 5,6). ΣΤΕΡΕΟΣΚΟΠΙΑ Η στερεοσκοπία είναι μια τεχνική που δημιουργεί την ψευδαίσθηση του βάθους σε μια εικόνα. Στηρίζεται στο ότι η τρισδιάστατη φυσική όραση πραγματοποιείται διότι κάθε μάτι βλέπει το ίδιο αντικείμενο

Διαβάστε περισσότερα

Φυσικοί Νόμοι διέπουν Το Περιβάλλον

Φυσικοί Νόμοι διέπουν Το Περιβάλλον Φυσικοί Νόμοι διέπουν Το Περιβάλλον Απαρχές Σύμπαντος Ύλη - Ενέργεια E = mc 2 Θεμελιώδεις καταστάσεις ύλης Στερεά Υγρή Αέριος Χημικές μορφές ύλης Χημικά στοιχεία Χημικές ενώσεις Χημικά στοιχεία 92 στη

Διαβάστε περισσότερα

Λαμπτήρες Μαγνητικής Επαγωγής

Λαμπτήρες Μαγνητικής Επαγωγής Φωτισμός οδοποιίας, πάρκων, πλατειών ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ-ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΦΩΤΙΣΤΙΚΩΝ ΔΙΑΤΑΞΕΩΝ ΜΑΓΝΗΤΙΚΗΣ ΕΠΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ LED Λαμπτήρες Μαγνητικής Επαγωγής Light Emitting Diodes LED Αρχή λειτουργίας

Διαβάστε περισσότερα

Η ανακλαστικότητα των φωτοβολταϊκών πλαισίων

Η ανακλαστικότητα των φωτοβολταϊκών πλαισίων Η ανακλαστικότητα των φωτοβολταϊκών πλαισίων Γ Έκδοση Ιανουάριος 2009 Το παρόν κείμενο αποτελεί αναδημοσίευση των βασικών σημείων από τη Μελέτη για την Αντανακλαστικότητα Φωτοβολταϊκών Πλαισίων Τεχνολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Μονάδες 5. Μονάδες 5. Μονάδες 5. Μονάδες 5 ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ

Μονάδες 5. Μονάδες 5. Μονάδες 5. Μονάδες 5 ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΘΕΜΑ ο ΑΡΧΗ ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ Γ ΤΑΞΗΣ ου ΓΕΛ ΠΕΤΡΟΥΠΟΛΗΣ ΔΕΥΤΕΡΑ 3 ΜΑΪΟΥ 200 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ () Να γράψετε στο τετράδιό

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό υλικό στα πλαίσια του Ευρωπαϊκού Προγράμματος Chain Reaction: Α sustainable approach to inquiry based Science Education

Εκπαιδευτικό υλικό στα πλαίσια του Ευρωπαϊκού Προγράμματος Chain Reaction: Α sustainable approach to inquiry based Science Education Εκπαιδευτικό υλικό στα πλαίσια του Ευρωπαϊκού Προγράμματος Chain Reaction: Α sustainable approach to inquiry based Science Education «Πράσινη» Θέρμανση Μετάφραση-επιμέλεια: Κάλλια Κατσαμποξάκη-Hodgetts

Διαβάστε περισσότερα

Πως διαδίδονται τα Η/Μ κύματα σε διαφανή διηλεκτρικά?

Πως διαδίδονται τα Η/Μ κύματα σε διαφανή διηλεκτρικά? Πως διαδίδονται τα Η/Μ κύματα σε διαφανή διηλεκτρικά? (Μη-μαγνητικά, μη-αγώγιμα, διαφανή στερεά ή υγρά με πυκνή, σχετικά κανονική διάταξη δομικών λίθων). Γραμμικά πολωμένο κύμα προσπίπτει σε ηλεκτρόνιο

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΜΕΛΕΤΗ ΕΝΟΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΟΠΙΣΘΙΑΣ ΠΡΟΒΟΛΗΣ ΣΕ ΜΙΑ ΑΙΘΟΥΣΑ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΩΝ. Βασίλης Δριμούρας

ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΜΕΛΕΤΗ ΕΝΟΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΟΠΙΣΘΙΑΣ ΠΡΟΒΟΛΗΣ ΣΕ ΜΙΑ ΑΙΘΟΥΣΑ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΩΝ. Βασίλης Δριμούρας ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΜΕΛΕΤΗ ΕΝΟΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΟΠΙΣΘΙΑΣ ΠΡΟΒΟΛΗΣ ΣΕ ΜΙΑ ΑΙΘΟΥΣΑ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΩΝ. Βασίλης Δριμούρας Βήμα 1 ο -Υπολογισμός διάστασης οθόνης, γωνίας και απόστασης θέασης. Κάντε ένα

Διαβάστε περισσότερα

Tι είναι η κβαντική Φυσική

Tι είναι η κβαντική Φυσική Tι είναι η κβαντική Φυσική Η κβαντική Θεωρία είναι η μεγαλύτερη πνευματική δημιουργία του ανθρώπου αλλά συγχρόνως και η πιο παράξενη θεωρία η οποία αντιβαίνει σε πολλά από τη καθημερινή μας εμπειρία. Στη

Διαβάστε περισσότερα

Περίθλαση από ακµή και από εµπόδιο.

Περίθλαση από ακµή και από εµπόδιο. ρ. Χ. Βοζίκης Εργαστήριο Φυσικής ΙΙ 63 6. Άσκηση 6 Περίθλαση από ακµή και από εµπόδιο. 6.1 Σκοπός της εργαστηριακής άσκησης Σκοπός της άσκησης αυτής, καθώς και των δύο εποµένων, είναι η γνωριµία των σπουδαστών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ 9η Ολυμπιάδα Φυσικής Γ Λυκείου (Β φάση) Κυριακή 9 Μαρτίου 01 Ώρα:.00-1.00 ΟΔΗΓΙΕΣ: 1. Το δοκιμιο αποτελειται απο εννεα (9) σελιδες και επτα (7) θεματα.. Να απαντησετε σε ολα τα θεματα του δοκιμιου.. Μαζι

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΑΚΤΙΝΩΝ Χ ΚΑΙ ΥΛΗΣ

ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΑΚΤΙΝΩΝ Χ ΚΑΙ ΥΛΗΣ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΑΚΤΙΝΩΝ Χ ΚΑΙ ΥΛΗΣ Όταν οι ακτίνες Χ περνούν μέσα από την ύλη (πχ το σώμα του ασθενή) μπορεί να συμβεί οποιοδήποτε από τα 4 φαινόμενα που αναλύονται στις επόμενες σελίδες. Πρέπει να γίνει

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ 1 ο Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα, που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

ΘΕΜΑ 1 ο Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα, που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 22 MAΪΟΥ 2008 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) ΘΕΜΑ 1 ο Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε

Διαβάστε περισσότερα

Γουλιέλμος Μαρκόνι (1874-1937) (Ιταλός Φυσικός)

Γουλιέλμος Μαρκόνι (1874-1937) (Ιταλός Φυσικός) Γουλιέλμος Μαρκόνι (1874-1937) (Ιταλός Φυσικός) Υπήρξε εφευρέτης του πρώτου σήματος ασυρμάτου τηλεφώνου και εκμεταλλεύτηκε εμπορικά την εφεύρεση. Ίδρυσε το 1897 την Ανώνυμη Εταιρεία Ασυρμάτου Τηλεγράφου

Διαβάστε περισσότερα

Περίθλαση από µία σχισµή.

Περίθλαση από µία σχισµή. ρ. Χ. Βοζίκης Εργαστήριο Φυσικής ΙΙ 71 7. Άσκηση 7 Περίθλαση από µία σχισµή. 7.1 Σκοπός της εργαστηριακής άσκησης Σκοπός της άσκησης είναι η γνωριµία των σπουδαστών µε την συµπεριφορά των µικροκυµάτων

Διαβάστε περισσότερα

Δίκτυα Τηλεπικοινωνιών. και Μετάδοσης

Δίκτυα Τηλεπικοινωνιών. και Μετάδοσης Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Σερρών Τμήμα Πληροφορικής & Επικοινωνιών Δίκτυα Τηλεπικοινωνιών και Μετάδοσης Σύστημα μετάδοσης με οπτικές ίνες Tο οπτικό φέρον κύμα μπορεί να διαμορφωθεί είτε από αναλογικό

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΦΥΣΙΚΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ: ΤΣΙΤΣΑΣ ΓΡΗΓΟΡΗΣ

ΟΙ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΦΥΣΙΚΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ: ΤΣΙΤΣΑΣ ΓΡΗΓΟΡΗΣ Θέµατα από το βιβλίο µου: Οι ασκήσεις των εξετάσεων φυσικής γενικής παιδείας γ λυκείου (υπό έκδοση ) (Περιέχει 111 ασκήσεις πιθανά θέµατα εξετάσεων µε απαντήσεις) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ο ΘΕΜΑ 1 ο Πόση είναι η ενέργεια

Διαβάστε περισσότερα

6 CO 2 + 6H 2 O C 6 Η 12 O 6 + 6 O2

6 CO 2 + 6H 2 O C 6 Η 12 O 6 + 6 O2 78 ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟΤΗΤΑ ΥΔΑΤΙΝΩΝ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΦΥΤΙΚΟΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ (μακροφύκη φυτοπλαγκτόν) ΠΡΩΤΟΓΕΝΕΙΣ ΠAΡΑΓΩΓΟΙ ( μετατρέπουν ανόργανα συστατικά σε οργανικές ενώσεις ) φωτοσύνθεση 6 CO 2 + 6H 2 O C 6 Η 12

Διαβάστε περισσότερα

Η «ενθουσιαστική διδασκαλία» στην ανάμιξη των χρωμάτων: Μια προσέγγιση για τη Μέση Παιδεία

Η «ενθουσιαστική διδασκαλία» στην ανάμιξη των χρωμάτων: Μια προσέγγιση για τη Μέση Παιδεία ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΡΑΚΤΙΚΑ 5 ου ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΥ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ, ΤΕΥΧΟΣ Β Πειραματική Διδασκαλία της Φυσικής Η «ενθουσιαστική διδασκαλία» στην ανάμιξη των χρωμάτων:

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΘΕΜΑΤΑ ΘΕΜΑ Α Στις ερωτήσεις Α1-Α4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και, δίπλα, το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή φράση η οποία συμπληρώνει σωστά την ημιτελή

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Γ ΤΑΞΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΣΧΟΛΩΝ

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Γ ΤΑΞΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΣΧΟΛΩΝ ΥΟΥΡΓΕΙΟ ΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΕΙΘΕΩΡΗΣΗ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΡΟΓΡΑΜΜΑ Γ ΤΑΞΗΣ ΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΣΧΟΛΩΝ ΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ Ι ΑΚΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΥΡΗΝΙΚΗ ΓΝΩΣΗ Ι ΑΚΤΙΚΕΣ ΡΟΣΕΓΙΣΕΙΣ ΚΑΙ ΕΙΡΑΜΑΤΙΚΕΣ ΙΑ ΙΚΑΣΙΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΧΡΩΜΑΤΩΝ

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΧΡΩΜΑΤΩΝ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΧΡΩΜΑΤΩΝ Συμπλήρωση κενών 1. Η Λαμπρότητα (Brightness) είναι Υποκειμενικός παράγοντας. 2. Το χρώμα ενός αντικειμένου εξαρτάται από το ίδιο και την φωτεινή πηγή. 3. Το Μάτι είναι πολύ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015-16

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015-16 ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 205-6 ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ Οι μαθητές και οι μαθήτριες θα πρέπει να είναι σε θέση: ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Διδ. περ. Σύνολο διδ.περ.. Η συμβολή της Χημείας στην εξέλιξη του πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Οπτικής ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΦΩΤΟΣ

Εργαστήριο Οπτικής ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΦΩΤΟΣ ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΦΩΤΟΣ Μάκης Αγγελακέρης 010 Σκοπός της άσκησης Να μπορείτε να εξηγήσετε το φαινόμενο της Συμβολής και κάτω από ποιες προϋποθέσεις δύο δέσμες φωτός, μπορεί να συμβάλουν. Να μπορείτε να περιγράψετε

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΚΕΥΗ ΦΩΤΟΗΛΕΚΤΡΙΚΟΥ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟΥ ΤΕΧΝΙΚΟ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΟΔΗΓΙΕΣ ΧΡΗΣΗΣ

ΣΥΣΚΕΥΗ ΦΩΤΟΗΛΕΚΤΡΙΚΟΥ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟΥ ΤΕΧΝΙΚΟ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΟΔΗΓΙΕΣ ΧΡΗΣΗΣ ΣΥΣΚΕΥΗ ΦΩΤΟΗΛΕΚΤΡΙΚΟΥ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟΥ ΤΕΧΝΙΚΟ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΟΔΗΓΙΕΣ ΧΡΗΣΗΣ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΜΕΤΡΗΣΕΙΣ Ν. ΑΤΜΑΤΖΙΔΗΣ Α.Τ.Ε.Β.Ε. ΒΙ.ΠΕ. ΣΙΝΔΟΣ Τηλ.:2310-798-812 ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ Ν. ΑΤΜΑΤΖΙΔΗΣ ΑΤΕΒΕ - 1 - ΟΔΗΓΙΕΣ ΧΡΗΣΗΣ Αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Οι δύο θεμελιώδεις παράμετροι προσδιορισμού της ταχύτητας του φωτός στο κενό: Διηλεκτρική σταθερά ε0 Μαγνητική διαπερατότητα μ0

Οι δύο θεμελιώδεις παράμετροι προσδιορισμού της ταχύτητας του φωτός στο κενό: Διηλεκτρική σταθερά ε0 Μαγνητική διαπερατότητα μ0 Οι δύο θεμελιώδεις παράμετροι προσδιορισμού της ταχύτητας του φωτός στο κενό: Διηλεκτρική σταθερά ε0 Μαγνητική διαπερατότητα μ0 1 c 0 0 Όταν το φως αλληλεπιδρά με την ύλη, το ηλεκτρομαγνητικό πεδίο του

Διαβάστε περισσότερα

Εικόνα. Τεχνολογία Πολυμέσων και Πολυμεσικές Επικοινωνίες 05-1

Εικόνα. Τεχνολογία Πολυμέσων και Πολυμεσικές Επικοινωνίες 05-1 Εικόνα Εισαγωγή Ψηφιακή αναπαράσταση Κωδικοποίηση των χρωμάτων Συσκευές εισόδου και εξόδου Βάθος χρώματος και ανάλυση Συμβολική αναπαράσταση Μετάδοση εικόνας Σύνθεση εικόνας Ανάλυση εικόνας Τεχνολογία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Επιμέλεια: Ομάδα Φυσικών της Ώθησης

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Επιμέλεια: Ομάδα Φυσικών της Ώθησης ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Επιμέλεια: Ομάδα Φυσικών της Ώθησης 1 Τετάρτη, 20 Μα ου 2015 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΜΑ Στις ημιτελείς προτάσεις Α1-Α4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της πρότασης και δίπλα

Διαβάστε περισσότερα

: Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. : Φυσική γενικής παιδείας. Εξεταστέα Ύλη : : ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ ΧΡΗΣΤΟΣ. Ημερομηνία : 07-12-2014 ΘΕΜΑ 1 Ο

: Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. : Φυσική γενικής παιδείας. Εξεταστέα Ύλη : : ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ ΧΡΗΣΤΟΣ. Ημερομηνία : 07-12-2014 ΘΕΜΑ 1 Ο Τάξη Μάθημα : Γ ΛΥΚΕΙΟΥ : Φυσική γενικής παιδείας Εξεταστέα Ύλη : Καθηγητής : ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ ΧΡΗΣΤΟΣ Ημερομηνία : 07-12-2014 ΘΕΜΑ 1 Ο Στις παρακάτω ερωτήσεις να βρείτε τη σωστή απάντηση: Α. Σύμφωνα με το

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ 1 ο Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα, που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

ΘΕΜΑ 1 ο Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα, που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 22 MAΪΟΥ 2008 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) ΘΕΜΑ 1 ο Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε

Διαβάστε περισσότερα

Μέτρηση της ταχύτητας του ήχου στον αέρα.

Μέτρηση της ταχύτητας του ήχου στον αέρα. Α2 Μέτρηση της ταχύτητας του ήχου στον αέρα. 1 Σκοπός Στο πείραμα αυτό θα μελετηθεί η συμπεριφορά των στάσιμων ηχητικών κυμάτων σε σωλήνα με αισθητοποίηση του φαινομένου του ηχητικού συντονισμού. Επίσης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ Ι. ΦΡΕΝΤΖΟΣ. 6 ο ΕΤΟΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ (2004-05) του Ε.Κ.Π.Α. ΕΡΓΑΣΙΑ

ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ Ι. ΦΡΕΝΤΖΟΣ. 6 ο ΕΤΟΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ (2004-05) του Ε.Κ.Π.Α. ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ Ι. ΦΡΕΝΤΖΟΣ 6 ο ΕΤΟΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ (2004-05) του Ε.Κ.Π.Α. ΕΡΓΑΣΙΑ 148 ΑΡΧΕΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΤΩΝ ΥΠΕΡΗΧΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΩΝ ΥΠΕΡΗΧΩΝ ΣΤΗ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ Γ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΝ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Δ. ΚΑΣΣΑΝΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΟΠΤΙΚΗΣ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΟΠΤΙΚΗΣ ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΟΠΤΙΚΗΣ Μάθημα προς τους ειδικευόμενους γιατρούς στην Οφθαλμολογία, Στο Κ.Οφ.Κ.Α. την 18/11/2003. Υπό: Δρος Κων. Ρούγγα, Οφθαλμιάτρου. 1. ΑΝΑΚΛΑΣΗ ΤΟΥ ΦΩΤΟΣ Όταν μια φωτεινή ακτίνα ή

Διαβάστε περισσότερα

Ανθοκομία (Εργαστήριο)

Ανθοκομία (Εργαστήριο) Ανθοκομία (Εργαστήριο) Α. Λιόπα-Τσακαλίδη ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΩΝ ΓΕΩΠΟΝΩΝ 1 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 4 Πολλαπλασιασμός ανθοκομικών φυτών 2 Στα θερμοκήπια

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα 4.10: Οπτικά Αποθηκευτικά Μέσα

Μάθημα 4.10: Οπτικά Αποθηκευτικά Μέσα Κεφάλαιο 4 ο Ο Προσωπικός Υπολογιστής Μάθημα 4.10: Οπτικά Αποθηκευτικά Μέσα Όταν ολοκληρώσεις το κεφάλαιο θα μπορείς: Να εξηγείς τις αρχές λειτουργίας των οπτικών αποθηκευτικών μέσων. Να περιγράφεις τον

Διαβάστε περισσότερα

2). i = n i - n i - n i (2) 9-2

2). i = n i - n i - n i (2) 9-2 ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΚΗ ΤΑΣΗ ΙΑΛΥΜΑΤΩΝ Έννοιες που πρέπει να γνωρίζετε: Εξίσωση Gbbs-Duhem, χηµικό δυναµικό συστατικού διαλύµατος Θέµα ασκήσεως: Μελέτη της εξάρτησης της επιφανειακής τάσης διαλυµάτων από την συγκέντρωση,

Διαβάστε περισσότερα

SUPER THERM ΘΕΩΡΙΑ ΜΕΤΑΔΟΣΗΣ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ

SUPER THERM ΘΕΩΡΙΑ ΜΕΤΑΔΟΣΗΣ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ Αυτό το σεμινάριο έχει απλώς ως στόχο να δώσει μερικά από τα βασικά της Θερμοδυναμικής, και πως σχετίζεται με τη μόνωση και με τη μόνωση με κεραμικά επιχρίσματα. Η θερμότητα μεταφέρεται με τους παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

Οι ιδιότητες των αερίων και καταστατικές εξισώσεις. Θεόδωρος Λαζαρίδης Σημειώσεις για τις παραδόσεις του μαθήματος Φυσικοχημεία Ι

Οι ιδιότητες των αερίων και καταστατικές εξισώσεις. Θεόδωρος Λαζαρίδης Σημειώσεις για τις παραδόσεις του μαθήματος Φυσικοχημεία Ι Οι ιδιότητες των αερίων και καταστατικές εξισώσεις Θεόδωρος Λαζαρίδης Σημειώσεις για τις παραδόσεις του μαθήματος Φυσικοχημεία Ι Τι είναι αέριο; Λέμε ότι μία ουσία βρίσκεται στην αέρια κατάσταση όταν αυθόρμητα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΣΩΤΕΡΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ Μηχανική ενέργεια Εσωτερική ενέργεια:

ΕΣΩΤΕΡΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ Μηχανική ενέργεια Εσωτερική ενέργεια: ΕΣΩΤΕΡΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ Μηχανική ενέργεια (όπως ορίζεται στη μελέτη της μηχανικής τέτοιων σωμάτων): Η ενέργεια που οφείλεται σε αλληλεπιδράσεις και κινήσεις ολόκληρου του μακροσκοπικού σώματος, όπως η μετατόπιση

Διαβάστε περισσότερα

Ψηφιακή Επεξεργασία Εικόνας

Ψηφιακή Επεξεργασία Εικόνας Ψηφιακή Επεξεργασία Εικόνας Τι είναι η ψηφιακή εικόνα 1/67 Το μοντέλο της εικόνας ΜίαεικόναπαριστάνεταιαπόέναπίνακαU που κάθε στοιχείο του u(i,j) ονομάζεται εικονοστοιχείο pixel (picture element). Η ανάλυση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 0 ΜΑΪΟΥ 015 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) Θέμα Α Στις ερωτήσεις Α1-Α4

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ (2000-2011) Χημεία Γ Λυκείου. Υπεύθυνη καθηγήτρια: Ε. Ατσαλάκη

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ (2000-2011) Χημεία Γ Λυκείου. Υπεύθυνη καθηγήτρια: Ε. Ατσαλάκη Υπεύθυνη καθηγήτρια: Ε. Ατσαλάκη ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ (2000-2011) Χημεία Γ Λυκείου Α) Να επιλέξετε σε κάθε μία από τις παρακάτω προτάσεις τη σωστή απάντηση: 1. To στοιχείο που περιέχει

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Δ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Δ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ Θέμα Α ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Δ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Δ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 9 ΜΑΪΟΥ 015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Οργανική Χημεία. Κεφάλαιο 5: Επισκόπηση οργανικών αντιδράσεων

Οργανική Χημεία. Κεφάλαιο 5: Επισκόπηση οργανικών αντιδράσεων Οργανική Χημεία Κεφάλαιο 5: Επισκόπηση οργανικών αντιδράσεων 1. Κατηγορίες οργανικών αντιδράσεων Γενικά, εξετάζουμε το είδος της αντίδρασης και τον τρόπο που αυτές συντελούνται Γενικοί τύποι αντιδράσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΟΝΙΚΗ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑ. Ευάγγελος Παντελής Επ. Καθ. Ιατρικής Φυσικής Εργαστήριο Ιατρικής Φυσικής Ιατρική Σχολή Αθηνών

ΑΞΟΝΙΚΗ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑ. Ευάγγελος Παντελής Επ. Καθ. Ιατρικής Φυσικής Εργαστήριο Ιατρικής Φυσικής Ιατρική Σχολή Αθηνών ΑΞΟΝΙΚΗ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑ Ευάγγελος Παντελής Επ. Καθ. Ιατρικής Φυσικής Εργαστήριο Ιατρικής Φυσικής Ιατρική Σχολή Αθηνών ΙΑΤΡΙΚΗ ΦΥΣΙΚΗ Διαγνωστικές και θεραπευτικές εφαρμογές ακτινοβολιών : Κεφάλαιο 11 ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Διαβάστε περισσότερα

Πόλωση ηλεκτρικού πεδίου

Πόλωση ηλεκτρικού πεδίου ρ. Χ. Βοζίκης Εργαστήριο Φυσικής ΙΙ 15 2. Άσκηση 2 Πόλωση ηλεκτρικού πεδίου 2.1 Σκοπός της Εργαστηριακής Άσκησης Σκοπός της άσκησης είναι η γνωριµία των σπουδαστών µε την πόλωση των µικροκυµάτων και την

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 9 ΜΑΪΟΥ 015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΑΙ ΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΟΠΤΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΩΝ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΟΠΤΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΟΠΤΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΩΝ Άσκηση 4. Διαφράγματα. Θεωρία Στο σχεδιασμό οπτικών οργάνων πρέπει να λάβει κανείς υπόψη και άλλες παραμέτρους πέρα από το πού και πώς σχηματίζεται το είδωλο ενός

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ

ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ ο αριθμός Avogadro, N A, L = 6,022 10 23 mol -1 η σταθερά Faraday, F = 96 487 C mol -1 σταθερά αερίων R = 8,314 510 (70) J K -1 mol -1 = 0,082 L atm mol -1 K -1 μοριακός

Διαβάστε περισσότερα

Υλικά, Γραμμές και Τεχνικές στο Ελεύθερο Σχέδιο

Υλικά, Γραμμές και Τεχνικές στο Ελεύθερο Σχέδιο Κ Ε Φ Α Λ Α Ι Ο Α Υλικά, Γραμμές και Τεχνικές στο Ελεύθερο Σχέδιο Σκοπός Σκοπός του κεφαλαίου αυτού είναι να γνωρίσουν οι μαθητές τα υλικά που χρειάζονται για το ελεύθερο σχέδιο και τον τρόπο που θα τα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1 ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΤΑΛΑΝΤΩΣΕΙΣ - ΚΥΜΑΤΑ

ΑΡΧΗ 1 ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΤΑΛΑΝΤΩΣΕΙΣ - ΚΥΜΑΤΑ ΑΡΧΗ 1 ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΤΑΛΑΝΤΩΣΕΙΣ - ΚΥΜΑΤΑ ΘΕΜΑ Α : Για να απαντήσετε στις παρακάτω ερωτήσεις πολλαπλής

Διαβάστε περισσότερα

1.3 Δομικά σωματίδια της ύλης - Δομή ατόμου - Ατομικός αριθμός - Μαζικός αριθμός - Ισότοπα

1.3 Δομικά σωματίδια της ύλης - Δομή ατόμου - Ατομικός αριθμός - Μαζικός αριθμός - Ισότοπα 1.3 Δομικά σωματίδια της ύλης - Δομή ατόμου - Ατομικός αριθμός - Μαζικός αριθμός - Ισότοπα Θεωρία 3.1. Ποια είναι τα δομικά σωματίδια της ύλης; Τα άτομα, τα μόρια και τα ιόντα. 3.2. SOS Τι ονομάζεται άτομο

Διαβάστε περισσότερα

Generated by Foxit PDF Creator Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only. ΑΣΚΗΣΗ 10 ΜΕΤΡΗΣΗ ΤΗΣ ΕΣΤΙΑΚΗΣ ΑΠΟΣΤΑΣΗΣ ΦΑΚΟΥ

Generated by Foxit PDF Creator Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only. ΑΣΚΗΣΗ 10 ΜΕΤΡΗΣΗ ΤΗΣ ΕΣΤΙΑΚΗΣ ΑΠΟΣΤΑΣΗΣ ΦΑΚΟΥ ΑΣΚΗΣΗ 0 ΜΕΤΡΗΣΗ ΤΗΣ ΕΣΤΙΑΚΗΣ ΑΠΟΣΤΑΣΗΣ ΦΑΚΟΥ . Γεωμετρική οπτική ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΒΑΣΙΚΕΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ Η Γεωμετρική οπτική είναι ένας τρόπος μελέτης των κυμάτων και χρησιμοποιείται για την εξέταση μερικών

Διαβάστε περισσότερα

Γραφιστική σχεδίαση και παράµετροι χρωµατικών διαχωρισµών στην εκτύπωση χαρτοκιβωτίων

Γραφιστική σχεδίαση και παράµετροι χρωµατικών διαχωρισµών στην εκτύπωση χαρτοκιβωτίων 1 Γραφιστική σχεδίαση και παράµετροι χρωµατικών διαχωρισµών στην εκτύπωση χαρτοκιβωτίων 2 Συνεννόηση µεταξύ των συνεργατών πριν από την εκτύπωση Ο πελάτης µαζί µε τον γραφίστα, το ατελιέ, και την µονάδα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. ΠΡΟΛΟΓΟΣ...σελ. 3. ΕΙΣΑΓΩΓΗ...σελ. 4

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. ΠΡΟΛΟΓΟΣ...σελ. 3. ΕΙΣΑΓΩΓΗ...σελ. 4 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ...σελ. 3 ΕΙΣΑΓΩΓΗ...σελ. 4 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ο : Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΟΥ ΧΡΩΜΑΤΟΣ...σελ. 5 1.1. ΟΡΙΣΜΟΣ ΧΡΩΜΑΤΟΣ...σελ. 5 1.2. ΕΙΔΗ ΧΡΩΜΑΤΩΝ...σελ. 8 1.3. ΜΕΙΞΕΙΣ ΧΡΩΜΑΤΩΝ...σελ. 14 1.4. ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

1.5 Αλκένια - αιθένιο ή αιθυλένιο

1.5 Αλκένια - αιθένιο ή αιθυλένιο 19 1.5 Αλκένια - αιθένιο ή αιθυλένιο Γενικά Αλκένια ονομάζονται οι άκυκλοι ακόρεστοι υδρογονάνθρακες, οι οποίοι περιέχουν ένα διπλό δεσμό στο μόριο. O γενικός τύπος των αλκενίων είναι C ν Η 2ν (ν 2). Στον

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή Στοιχεία Θεωρίας

Εισαγωγή Στοιχεία Θεωρίας Εισαγωγή Σκοπός της άσκησης αυτής είναι η εισαγωγή στην τεχνογνωσία των οπτικών ινών και η μελέτη τους κατά τη διάδοση μιας δέσμης laser. Συγκεκριμένα μελετάται η εξασθένιση που υφίσταται το σήμα στην

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΣΤΑ ΚΥΜΑΤΑ

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΣΤΑ ΚΥΜΑΤΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΣΤΑ ΚΥΜΑΤΑ Θέμα 1 ο Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στην κόλλα σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή πρόταση, χωρίς δικαιολόγηση. 1. Α) Φορτία που κινούνται

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΜΟΡΙΑΚΕΣ ΥΝΑΜΕΙΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΥΛΗΣ ΠΡΟΣΘΕΤΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ

ΙΑΜΟΡΙΑΚΕΣ ΥΝΑΜΕΙΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΥΛΗΣ ΠΡΟΣΘΕΤΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΙΑΜΟΡΙΑΚΕΣ ΥΝΑΜΕΙΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΥΛΗΣ ΠΡΟΣΘΕΤΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ εσµός Υδρογόνου 1) Τι ονοµάζεται δεσµός υδρογόνου; εσµός ή γέφυρα υδρογόνου : είναι µια ειδική περίπτωση διαµοριακού δεσµού διπόλου-διπόλου,

Διαβάστε περισσότερα

Εκτυπώσεις και Ηλεκτρονική Σελιδοποίηση

Εκτυπώσεις και Ηλεκτρονική Σελιδοποίηση Εκτυπώσεις και Ηλεκτρονική Σελιδοποίηση Η τεχνολογία των Εκτυπώσεων και η θεωρία των χρωµάτων Σηµειώσεις για το Μάθηµα «Οπτική Επικοινωνία» Χειµερινού Εξαµήνου ηµήτρης Κουτσοµπόλης Περιεχόµενα 1. Εξειδικευµένα

Διαβάστε περισσότερα

Πεδίο, ονομάζεται μια περιοχή του χώρου, όπου σε κάθε σημείο της ένα ορισμένο φυσικό μέγεθος

Πεδίο, ονομάζεται μια περιοχή του χώρου, όπου σε κάθε σημείο της ένα ορισμένο φυσικό μέγεθος ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΠΕΔΙΟ Πεδίο, ονομάζεται μια περιοχή του χώρου, όπου σε κάθε σημείο της ένα ορισμένο φυσικό μέγεθος παίρνει καθορισμένη τιμή. Ηλεκτρικό πεδίο Ηλεκτρικό πεδίο ονομάζεται ο χώρος, που σε κάθε σημείο

Διαβάστε περισσότερα

AΣΤΡΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΑΡΑΝΟΗΣΕΙΣ ΙΙ: Ο ΗΛΙΟΣ

AΣΤΡΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΑΡΑΝΟΗΣΕΙΣ ΙΙ: Ο ΗΛΙΟΣ AΣΤΡΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΑΡΑΝΟΗΣΕΙΣ ΙΙ: Ο ΗΛΙΟΣ 1. Ο Ήλιος μας είναι ένας από τους μεγαλύτερους αστέρες της περιοχής μας, του Γαλαξία μας αλλά και του σύμπαντος (NASA Science, εικόνα 1), όντας ο μοναδικός στο ηλιακό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΙΣΧΥΟΣ ΜΕΤΑΒΟΛΗ ΤΩΝ ΗΛΕΚΤΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΦΩΤΟΤΕΧΝΙΚΩΝ ΜΕΓΕΘΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΗΣ ΦΩΤΕΙΝΗΣ ΡΟΗΣ ΣΕ ΛΑΜΠΤΗΡΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ: ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΕΙΑΣ ΙΙ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΣ: 2014-15 ΟΛΑ ΤΑ ΤΜΗΜAΤΑ

ΜΑΘΗΜΑ: ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΕΙΑΣ ΙΙ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΣ: 2014-15 ΟΛΑ ΤΑ ΤΜΗΜAΤΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΕΙΑΣ ΠΕΙΡΑΜΑ 4α ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΦΑΣΜΑΤΟΦΩΤΟΜΕΤΡΙΑΣ (ΧΚ4α) ΜΑΘΗΜΑ: ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΕΙΑΣ ΙΙ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΣ: 2014-15 ΟΛΑ ΤΑ ΤΜΗΜAΤΑ Τίτλος Πειράματος: ΜΕΛΕΤΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΘΕΜΑΤΑ

ΦΥΣΙΚΗ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΘΕΜΑΤΑ ΦΥΣΙΚΗ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ 2008 ΘΕΜΑΤΑ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 29 ΜΑÏΟΥ 2008 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα