Για το «Χρονικό του Πολίτη» - Δεκέμβρης 2008

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Για το «Χρονικό του Πολίτη» - Δεκέμβρης 2008"

Transcript

1 1 Κάλαντα του Ελληνισμού. Για το «Χρονικό του Πολίτη» - Δεκέμβρης 2008 Τα Κάλαντα, ή Καλήμερα, ή Άσματα του Αγερμού είναι τραγούδια με θρησκευτικό κυρίως χαρακτήρα και όχι μόνο. Λέγονται κυρίως από παιδιά, σε συγκεκριμένες μέρες του χρόνου, από πόρτα σε πόρτα και συνοδεύονται πάντοτε από φιλοδώρημα από τους νοικοκύρηδες προς τους καλαντιστές. Σε διάφορες περιοχές της Ελλάδας τα συναντούμε και με άλλα ονόματα, όπως: Κόλιαντρα, Κόλιαντα, Κόλιντα, Κάλαντρα, Καλημέρια. Εδώ θα πρέπει να κάνουμε το διαχωρισμό μεταξύ Καλάντων και Θρησκευτικών Τραγουδιών. Παρόλο που στις πλείστες περιπτώσεις έχουν και τα δύο είδη θρησκευτικό περιεχόμενο υπάρχει σημαντική διαφορά στο τελετουργικό μέρος. Τα Κάλαντα λέγονται πάντοτε από πόρτα σε πόρτα (κυρίως από παιδιά) και συνοδεύονται από φιλοδώρημα ενώ τα Θρησκευτικά Τραγούδια λέγονται στην εκκλησία ή τον περίβολό της από ενήλικες, κυρίως τους ψάλτες ή τον Ιερέα σε μερικές περιπτώσεις και δεν συνοδεύονται από φιλοδώρημα. Επίσης τα Θρησκευτικά Τραγούδια δεν συνοδεύονται ποτέ από μουσικά όργανα. Τέτοια τραγούδια (Κάλαντα) λέγονταν τα Χριστούγεννα, την Πρωτοχρονιά, τα Φώτα, το Σάββατο του Λαζάρου, την Κυριακή των Βαΐων και το βράδυ της Ανάστασης. Παλαιότερα δε είχαμε τα χελιδονίσματα Α, την Περπερούνα Β το Τραγούδι του Ζαφείρη στην Ήπειρο, του Λειδινού στην Αίγινα. Σήμερα έχουν παραμείνει κυρίως τα Κάλαντα των Χριστουγέννων και της Πρωτοχρονιάς. Τα πλέον γνωστά Θρησκευτικά Τραγούδια στην Κύπρο και γενικά στον ελληνισμό είναι: Ο Θρήνος της Παναγίας και το Τραγούδι του Αγίου Γεωργίου. Κάλαντα επίσης ονομάζει ο λαός την παραμονή των Φώτων. Κατά την ημέρα αυτή ο παπάς γυρίζει όλα τα σπίτια του χωριού και τα ραντίζει με αγιασμό για να φύγουν οι καλικάντζαροι. Για αντάλλαγμα οι νοικοκυρές τον φιλεύουν με διάφορα εδέσματα και με λεφτά. Ίσως η περιφορά αυτή από σπίτι σε σπίτι καθώς και το φιλοδώρημα να συνδέει την κοινή ονομασία των δύο εθίμων. Ο Κυριάκος Χατζηιωάννου δίνει μια άλλη ερμηνεία για την ονομασία της γιορτής των Καλάντων. (Βλέπε στο παρών κείμενο, Τα Κάλαντα των Φώτων). Για τη γιορτή των Καλάντων στην Κύπρο γράφει ο Χαμπής Τσαγγάρης: «Τα Κάλαντα οι νοικοτζυρές εσάζαν το τραπέζιν με νηστίσιμα τζεραστικά, όπως σουτζιούκκον, καρύθκια, πορτοκκάλια, σταφίθκια, ποξαμάθκια, γλυκόν τζαι ξεροτήανα, τζ εσσεπάζαν τα ώσπου νάρτει ο παπάς να ραντίσει το σπίτιν με

2 2 αγιασμόν. Είχαν τζαι την ζιβανίαν ή το κρασίν για καμμιάν πιννιάν πριν το τσίμπημαν. Στο τραπέζιν εβάλλαν τζι έναν καπνιστήριν με φύλλα ελιάς τζαι μιάν μερρέχαν με ροδόστεμμαν. Σήμερα, έτσι εικόνες μπορεί νάβρεις κυρίως σε χωρκά τζαι όι σε ούλλα τα σπίθκια». Χαμπή Τσαγγάρη (Λευκωσία, 2005). Οι Καλικάντζιαροι τζαι το παιξίμιν, τόμος Β, σ Στο ίδιο βιβλίο ο Κυριάκος Ψαράς από την Εφτακώμην αφηγείται στον Χαμπήν: «Εγύριζεν ο παπάς τζι εραντίζαμεν. Εκράεν το σικλίν τζι ερίφκαν του σελίνιν, είσεν πεντοσέλινα, είσεν λουκάνικα. Εκραούσαμεν τες κοφίνες ποτζεί τζαι πόε... Θκυό παλληκάρκα έτσι καλά, νάκκον που σώνναν, νάειν ποσταχούν επκιάνναν άλλοι. Εβάλλαν μας ποξαμάθκια, ή γρυσταρκές, λουκάνικα... Πκιάστε ρε κοπελλούθκια, ελάλεν μας ο παπάς. Άτε εσσίζαμεν μες στες κούππες, επκιάνναμεν τα λουκάνικα, ετρώαμεν, επηαίνναμεν. Εκλουχούκαμεν του παπά. Δέκα δεκαπέντε κοπελλούθκια που πηαίνναμεν με τον παπάν, να ραντίσει το χωρκόν ούλλον. Νάειν γεμώσει η κοφίνα, επαίρναν την θκυό κοπελλούθκια έσσω του παπά, τζι επκιάνναμεν όφτζαιρην. Εν ριάλλια πο διούσαν του παπά. Αλλά τζαι πορτοκκάλλια, λουκάνικα... Ετρώαμεν τα μεις. (Δ)εν του φήνναμεν του παπά. - Ε, τζι αήστε μου τζαι μέναν θκυό τρία μες την κοφίναν. - Όι παπά. (Δ)εν κανεί που σε βουρούμεν ταπισών; Αττυμούμαι πολλά». Χαμπή Τσαγγάρη (Λευκωσία, 2005). Οι Καλικάντζιαροι τζαι το παιξίμιν, τόμος Β, σ Η ονομασία Κάλαντα προέρχεται από τις Ρωμαϊκές Καλένδες, που ήταν γιορτές που γίνονταν στην αρχαία Ρώμη κατά τις πρώτες πέντε ή επτά μέρες κάθε μήνα. Στη διάρκειά τους, που ήσαν μέρες αργίας, επικρατούσε μεγάλη ευθυμία και γίνονταν μεγάλες ολονύχτιες διασκεδάσεις, οινοποσίες, μεταμφιέσεις και όργια. Ήταν δε ιδιαίτερα λαμπρές οι καλένδες του Γενάρη που συνέπιπταν με την αρχή του χρόνου και τις γιορτές προς τιμή του θεού Ιανού (εξ ου και ο Ιανουάριος). Παρόλο όμως που τα Κάλαντα πήραν την ονομασία τους από τις Ρωμαϊκές Καλένδες πιστεύεται ότι η καταγωγή τους είναι πολύ πιο μακρινή και μας οδηγεί στην Αρχαία Ελλάδα στο έθιμο της Ειρεσιώνης.

3 3 Η Ειρεσιώννη Η Ειρεσιώνη ήταν ένα έθιμο της αρχαίας Ελλάδας που εγίνετο δυο φορές το χρόνο. Μια την Άνοιξη για να παρακαλέσουν τους θεούς να προστατέψουν τη σοδειά, και μια το Φθινόπωρο για να τους ευχαριστήσουν για την καλή συγκομιδή που είχαν. Κατά το έθιμο αυτό «παίδες αμφιθαλείς», που είχαν δηλαδή ζώντες και τους δύο γονείς, γύριζαν από σπίτι σε σπίτι κρατώντας κλαδί ελιάς πάνω στο οποίο είχαν κρεμασμένα, κομμάτια από άσπρο και κόκκινο βαμμένο μαλλί - σύμβολα της υγείας και της ομορφιάς - διάφορους καρπούς, και τρία δοχεία, με λάδι, κρασί και μέλι, τραγουδώντας ευχές για την καρποφορία της γης και παινέματα για τους νοικοκυραίους. Η Ειρεσιώνη πήρε το όνομά της από τη λέξη Είρος, που αργότερα έγινε έριον και στη συνέχεια μαλλί. Όμως με τον καιρό η Ειρεσιώνη πήρε την έννοια κάθε τραγουδιού που είχε χαρακτήρα ευχετικό και επαινετικό όπως τα δικά μας Κάλαντα. Τα παιδιά λοιπόν γύριζαν από σπίτι σε σπίτι τραγουδούσαν την Ειρεσιώνη και οι νοικοκύρηδες τους έδιναν για φιλοδώρημα διάφορα γεννήματα. Σαν τέλειωναν άφηναν την Ειρεσιώνη έξω από το ναό και έμενε εκεί να ξηρανθεί μέχρι την επόμενη άνοιξη ή το Φθινόπωρο, που θα έφτιαχναν άλλη. Ο Πλούταρχος αναφέρει ένα συγκεκριμένο τραγούδι της Ειρεσιώνης. Ειρεσιώνη σύκα φέρει και πίονας άρτους και μέλι εν κοτύλη και έλαιον αναφύσασθαι, και κύλικ εύζωρον ως αν μεθύσασα καθεύδει. (Κώστα Καραπατάκη - το Δωδεκάμερο) Η Ειρεσιώνη φέρει σύκα και φουσκωτά ψωμιά και μέλι στο κύπελλο και λάδι για το φως και κούπα μ αγνό κρασί για να μεθύσει και να κοιμηθεί. (Μετάφραση: Θεοδώρα Αντωνοπούλλου)

4 4 Σε μια έκδοση της Οξφόρδης με τίτλο Ομήρου βίοι 1, αναφέρεται ότι ο ίδιος ο Όμηρος έλαβε μέρος κάποτε στη Σάμο στο έθιμο της Ειρεσιώνης. Αναφέρει το αρχαίο κείμενο..παραχειμάζων δε Όμηρος εν τη Σάμω, ταις νουμηνίαις προσπορευόμενος προς τας οικίας τας ευδεμονεστάτας, ελάμβανε τι αείδων τα έπεα τάδε, α καλείται Ειρεσιώνη, ωδήγουν δε αυτόν και συμπαρήσαν αεί, των παίδων τινές των εγχωρίων: Δώμα προσετραπόμεσθ ανδρός μέγα δυναμένοιο ος μέγα μεν δύναται, μέγα δε βρέμει, όλβιος αιεί. Αυταί ανακλίνεσθαι θύραι πλούτος γαρ έσεισι πολλός συν πλούτω δε και ευφροσύνη τεθαλυία, ειρήνη τ αγαθή. Όσα δ άγγεα, μεστά μεν είει κυρβαίη δ αεί κατά καρδόπου έρποι μάζα, νυν μεν κριθαίην ευώπιδα σησαμόεσσαν Λάμπρου Λιάβα. Κάλαντα. Τα τραγούδια του Έλληνα Άη Βασίλη, Περιοδικό «Δίφωνο» Όταν ξεχειμώνιαζε ο Όμηρος στη Σάμο, πήγαινε κάθε πρωτομηνιά στα πιο πλούσια σπίτια και έπαιρνε μια μικρή αμοιβή τραγουδώντας το τραγούδι αυτό που καλείται Ειρεσιώνη, ενώ τον οδηγούσαν και ήταν πάντα μαζί του και μερικά ντόπια αγόρια: «Ήρθαμε ως ικέτες στο σπίτι πολύ ισχυρού ανθρώπου που χει μεγάλη δύναμη και μεγάλη ισχύ κι είναι πάντα ευτυχισμένος. Οι πόρτες ν ανοίγετε από μόνες σας καθώς πλούτος μπαίνει πολύς και μαζί με τον πλούτο άφθονη ευφροσύνη και αγαθή ειρήνη. Όσα πιθάρια έχετε, να είναι γεμάτα και πάντοτε να ρχεται κριθαρένιο ψωμί στα δοχεία σας» (Μετάφραση: Θεοδώρα Αντωνοπούλλου) Το πιο κάτω είναι ένα παραδοσιακό κάλαντο της Θράκης. Είναι δε αξιοσημείωτο, το πόσο μοιάζει με το τραγούδι της Ειρεσιώνης της εποχής του Ομήρου «Στο σπίτι ετούτο πού ρθαμε του πλουσιονοικοκύρη ν ανοίξουνε οι πόρτες του να μπει ο πλούτος μέσα να μπει ο πλούτος κι η χαρά κι η ποθητή ειρήνη και να γεμίσουν τα σταμνιά μέλι, κρασί και λάδι κι η σκάφη του ζυμώματος με φουσκωτό ζυμάρι». 1 Vıta Herododea

5 5 Το 2003, όταν ο φίλος μου ο Χαμπής ο Χαράκτης έγραφεν το βιβλίον του «Οι Καλικάντζιαροι τζαι το παιξίμιν» έδωσα του τούτους τους στίχους. Όταν τους είδεν αρέσαν του πολλά τζ εζήτησεν μου, αν εμπορούσα, να τους κάμω μεταφοράν στην κυπριακήν διάλεκτον. Έκαμα την πιο κάτω ελεύθερην μετάφρασην και την περιέλαβε στο βιβλίον του. Σε τούν το αρκοντόσπιτον που ρταμεν να τα πούμεν σσυφτοί τον νοικοτζύρην του, τον άξιον σαιρετούμεν. Πάντα περνά ο λόος του, μα ν πάντα μετρημένος Καλόγνωμος, καλότροπος τζαι καλοτυχισμένος. Οι πόρτες σας να ν αννοιχτές να μπαίννει η ειρήνη αντάμα μ ούλλα τα καλά που φέρνει πάντα τζείνη. Κρασίν τζαι λάδιν να σετε, γεμάτα τα πυθάρκα τζ η κοφινιά σας ξίτρουλλη, ψουμιά τζαι ποξαμάθκια. Χαμπή Τσαγγάρη (Λευκωσία, 2005). Οι Καλικάντζιαροι τζαι το παιξίμιν, τόμος Β, σ. 160 Τα αρχαία Ανθεστήρια Στην αρχαία γιορτή των Ανθεστηρίων, προς τιμή του Διονύσου, του θεού της βλάστησης, οι τότε «καλαντιστές» (ασφαλώς δεν ονομάζονταν έτσι τότε) που τριγυρνούσαν από πόρτα σε πόρτα και τραγουδούσαν ύμνους προς τιμή του Διονύσου, κρατούσαν ένα χάρτινο ομοίωμα καραβιού στο χέρι, για να συμβολίσουν τον ερχομό του Διονύσου. Αυτό το «καραβάκι» θα μπορούσε να το δει κανείς πριν μερικές δεκαετίες στην Ελλάδα, όταν στα σπίτια στόλιζαν καραβάκια, αντί για δέντρα. Η Πορεία των Καλάντων κατά την Πρωτοχριστιανική και Βυζαντινή περίοδο Το έθιμο λοιπόν αυτό καθώς και άλλα αρχαία ελληνικά έθιμα, πέρασαν στα πρωτοχριστιανικά χρόνια, στη συνέχεια στο Βυζάντιο και από κει έφθασαν μέχρι τις μέρες μας. Κατά τη βυζαντινή περίοδο η προέκταση της Ειρεσιώνης και τον Καλενδών πήραν το όνομα «Άσματα Αγερμού» και οι «καλαντιστές» - παιδιά και μεγάλοι - πήραν το όνομα «Αγύρται ή Μηναγύρται». Οι περιπλανώμενοι

6 6 «Αγύρτες», κρατώντας βάγια, κρόταλα ή κουδούνια, χελιδόνες 2 αλλά και μουσικά όργανα γύριζαν από σπίτι σε σπίτι, τραγουδώντας για τη γιορτή που ερχότανε. Στο χρονικό του Ιωάννη Τζέντζη που χρονολογείται από τον 12ο μχ αιώνα συναντούμε το εξής: «...οπόσοι περιτρέχουσι χώρας και πορπατούσι και όσοι κατ αρχίμηνον του Ιανουαρίου και τη Χριστού γεννήσει δε και Φώτων την ημέραν οπόσοι περιτρέχουσι τας θύρας προσαιτούντες μετά ωδών και επωδών και λόγοις εγκωμίων και δήθεν εν προφάσεσιν, ψευδέσιν ευαφόρμοις ούτοι πάντες αν λέγονται κυρίως μηναγύρται.» Μαρίας Μιχαήλ -Δέδε (Αθήνα, 1989). Κάλαντα Καλήμερα και Θρησκευτικά Τραγούδια, σ. 11 Η επίσημη εκκλησία παρακολουθώντας τα ειδωλολατρικά αυτά έθιμα να συνεχίζονται αντέδρασε έντονα και προσπάθησε με κάθε μέσο να ξεριζώσει ότι είχε σχέση με την παλιά θρησκεία. Επί εποχής του αυτοκράτορα Κωνσταντίνου Α, οι πατέρες της Εκκλησίας για να εκτοπίσουν τα παλιά ειδωλολατρικά έθιμα αξιοποίησαν το εορταστικό κλίμα που επικρατούσε στις μεγάλες ειδωλολατρικές γιορτές κατά την περίοδο από τις 22 Δεκεμβρίου μέχρι και τις πρώτες μέρες του Γενάρη. Έτσι στην θέση της γιορτής του αήττητου Ήλιου, του Μίθρα (25 Δεκεμβρίου) 3, των Καλενδών (1 Ιανουαρίου) και των γενεθλίων του Θεού Χρόνου (6 Ιανουαρίου) 4, τοποθέτησαν τις μεγάλες γιορτές της χριστιανοσύνης, Χριστούγεννα, Περιτομή και Φώτα. Αυτή όμως η κίνηση δεν στάθηκε αρκετή για να εξαλειφθούν τα παλιά ειδωλολατρικά έθιμα. Έτσι η προσπάθεια συνεχίστηκε με λόγους κηρύγματα και συγγράμματα. Διασώζονται μάλιστα από την εκκλησιαστική ιστορία πύρινοι λόγοι επισκόπων ενάντια στα έθιμα αυτά. Αναφέρεται δε ότι ο Ιερός Χρυσόστομος έφτασε στο σημείο να απορρίπτει κάθε είδους τραγούδι, ακόμα και αυτά που τραγουδούσαν οι γυναίκες όταν ύφαιναν. Όταν δε ρωτήθηκε τι θα πρεπε 2 Η Χελιδόνα είναι ένα ξύλινο αρθρωτό ομοίωμα χελιδονιού. 3 Κατά την ημέρα αυτή γιόρταζαν τη νίκη του ήλιου κατά το χειμερινό ηλιοστάσιο οπότε αρχίζει πλέον να μεγαλώνει και πάλι η μέρα, να νικά δηλαδή το φως το σκοτάδι και να γεννιέται καινούργια ελπίδα. 4 Η γιορτή αυτή γιορταζόταν στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου.

7 7 να τραγουδούν, απάντησε: Τους ψαλμούς του Δαυίδ. Το δε 387 μχ κάλεσε τους Αντιοχείς να απέχουν από τέτοιους εορτασμούς, χαρακτηρίζοντας τους ως εξής: «Αι γαρ διαβολικαί παννυχίδες αι γενόμεναι τήμερον και τα σκόμματα και αι λοιδορίαι και αι χορείαι αι νυχτεριναί, και η καταγέλαστος αύτη κωμωδία παντός πολεμίου χαλεπώτερον την πόλιν ημών εξηχμαλώτησαν». Χαμπή Τσαγγάρη (Λευκωσία, 2005). Οι Καλικάντζιαροι τζαι το παιξίμιν, τόμος Β, σ. 80 Το 692 μχ η Στ Οικουμενική Σύνοδος αποφάσισε τα εξής: «Τας ούτω λεγόμενας καλάνδας, και τα λεγόμενα βοτά, και τα καλούμενα βρουμάλια, (...) καθάπαξ εκ της των πιστών πολιτείας περιαιρεθήναι βουλόμεθα. (...) Τους ουν από του νυν τι των προειρημένων επιτελείν εγχειρούντας, εν γνώσει τούτων καθισταμένους, τούτους, ει μεν κληρικοί είεν, καθαιρείσθαι προστάσσομεν, οι δε λαϊκοί, αφορίζεσθαι». Χαμπή Τσαγγάρη (Λευκωσία, 2005). Οι Καλικάντζιαροι τζαι το παιξίμιν, τόμος Β, σ. 80 Κατόπιν, το 1405 μχ ήρθε στην Κύπρο με απόφαση του Οικουμενικού Πατριάρχη Ματθαίου και του αυτοκράτορα Μανουήλ Β Παλαιολόγου ο Σουδίτης μοναχός Ιωσήφ Βρυέννιος, και διεμήνυσε τα εξής: «Τας ιεράς των εορτών αυλοίς και χοροίς και σατανικοίς πάσιν άσμασι, κώμοις και μέθαις και αισχροίς άλλοις έθεσιν επιτελείν ουκαταισχυνόμεθα». Χαμπή Τσαγγάρη (Λευκωσία, 2005). Οι Καλικάντζιαροι τζαι το παιξίμιν, τόμος Β, σ. 80 Όλες όμως οι προσπάθειες, όσο έντονες και να ήσαν, δεν καρποφόρησαν. γιατί τα έθιμα αυτά ήταν βαθιά ριζωμένα στη συνείδηση του λαού, που τα είχε απόλυτη ανάγκη. Το μόνο λοιπόν που έμενε ήταν ο συμβιβασμός. Έτσι η εκκλησία επέλεξε αντί να πολεμά τα παλιά έθιμα, να τα υιοθετήσει και να τους προσδώσει σιγά-σιγά χριστιανικό χαρακτήρα. Έτσι τα Κάλαντα κατά την περίοδο του Βυζαντίου, με τη συμμετοχή λογίων ανθρώπων της εκκλησίας, αλλάζουν θεματολογία και αναφέρονται πλέον στο θρησκευτικό γεγονός της ημέρας, διατυπώνοντας μάλιστα και θεολογικές θέσεις. Διατηρούν όμως τις ευχές για τους νοικοκύρηδες, την καρποφορία της γης και τις επικλήσεις για φιλοδώρημα. Αυτό δίνει και την εξήγηση γιατί αρκετά Κάλαντα έχουν λόγιο ύφος και γλώσσα, και βασίζονται πάνω σε εκκλησιαστικούς ύμνους. Αναφέρω ένα παράδειγμα.

8 8 Λέει ένας Βυζαντινός ύμνος του 14ου αιώνα μ.χ. Σήμερον η κτίσις φωτίζεται και πανηγυρίζει - ευφραίνεται Από της ερήμου - ο Πρόδρομος, ήλθεν να βαπτίσει - τον Κύριον Ένα δε κάλαντο των Θεοφανείων: Σήμερον τα φώτα κι οι φωτισμοί Η χαρά η μεγάλη κι οι αγιασμοί Άη Γιάννη Πρόδρομε και βαπτιστή, έλα να βαφτίσεις, Θεού παιδί. Το δε επόμενο Κάλαντο μιλά από μόνο του όσον αφορά τη γλώσσα και τη σχέση του με τους βυζαντινούς ύμνους. Κάλαντα Βυζαντινά (Κοτυώρων Πόντου) Άναρχος Θεός καταβέβηκεν και εν τη παρθένω κατώκησεν. Έρουρεμ, έρουρεμ, χαιρουρερουρερουρέμ, χαίρε Δέσποινα. Βασιλεύς των όλων και Κύριος ήλθε τον Αδάμ αναπλάσασθε. Έρουρεμ, έρουρεμ, χαιρουρερουρερουρέμ, χαίρε Άχραντε. Γηγενείς σκιρτάτε και χαίρεσθε, τάξεις των Αγγέλων ευφραίνεσθαι. Έρουρεμ, έρουρεμ, χαιρουρερουρερουρέμ, χαίρε Δέσποινα. Δέξου Βηθλεέμ τον Δεσπότη σου, Βασιλέα πάντων και Κύριον. Έρουρεμ, έρουρεμ, χαιρουρερουρερουρέμ, χαίρε Άχραντε. Έξ ανατολών μάγοι έρχονται, δώρα προσκομίζοντες άξια. Έρουρεμ, έρουρεμ, χαιρουρερουρερουρέμ, χαίρε Δέσποινα. Σήμερον η κτίσις αγάλλεται και πανηγυρίζει κι ευφραίνεται. Έρουρεμ, έρουρεμ, χαιρουρερουρερουρέμ, χαίρε Άχραντε Παίρνοντας ο λαός αυτά τα Κάλαντα που γράφτηκαν και διαδόθηκαν από λόγιους ανθρώπους τα προσάρμοσε στις δικές του ανάγκες και τα δικά του ήθη. Επέφερε αλλαγές στην εξιστόρηση των γεγονότων που πολλές φορές είναι τελείως εξωπραγματικές και δεν στέκουν καθόλου στην λογική. Υπάρχουν όμως ολοζώντανες στην φαντασία του και παραμένουν πάντα συγκινητικές και όμορφες με μια αντίληψη του θαύματος όπως το νιώθει ο απλός λαός και κυρίως τα παιδιά.

9 9 Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το πιο κάτω Κάλαντο των Χριστουγέννων από τη Θράκη. Σαράντα μέρες σαράντα νύχτες, η Παναγιά μας κοιλοπονούσε. Κοιλοπονούσε, παρακαλούσε τους Αρχαγγέλους, τους Αποστόλους. Σεις Αρχαγγέλοι και Αποστόλοι στη Σμύρνη παέντ τη μάμη να φέρ(ε)τε. Κι όσο να πάνε κι όσο να έρθουν, η Παναγιά μα ξηλιφτερώθηκ. Λόγω λοιπόν αυτής της κοινής θεματολογίας και της προέλευσης από λόγιους ανθρώπους της εκκλησίας, τα Κάλαντα όσον αφορά το στίχο είναι σχεδόν τα ίδια σε όλο τον ελληνισμό. Και αυτές ακόμα οι τοπικές διάλεκτοι παραμερίζονται και επικρατεί η κοινή εκκλησιαστική γλώσσα, με ελάχιστες αλλαγές προσαρμογής προς την κάθε τοπική διάλεκτο - κυρίως όσον αφορά στην εκφορά του λόγου - που έγιναν με το πέρασμα του χρόνου όταν από τους λόγιους πέρασαν στο στόμα του λαού. Σε μακροσκελή όμως Κάλαντα των οποίων η διάσωση και διάδοση έγινε με τον γραπτό λόγο - δηλαδή ήταν γραμμένα σε χειρόγραφα τετράδια που περνούσαν από τον πατέρα στο γιο και τον εγγονό, τα οποία κατά καιρούς αντιγράφονταν λόγω της φθοράς του χρόνου - οι επεμβάσεις και αλλαγές είναι ελάχιστες και αυτές γίνονταν είτε λόγω του ότι ήταν δυσανάγνωστα είτε γιατί ο αντιγράφων άλλαζε κάποιες λέξεις που κατά τη γνώμη του ταίριαζαν καλύτερα. Πέραν όμως από τη δημιουργία των λογίων, κατά τους Βυζαντινούς κυρίως χρόνους, υπάρχει και πληθώρα Καλάντων που δημιουργήθηκε από το λαό, τα οποία αναφέρονται στο θρησκευτικό γεγονός, ακολουθούν όμως το ύφος, τη δομή και τη διάλεκτο του δημοτικού τραγουδιού. Τα Κάλαντα αυτά είναι σαφώς πιο ζεστά και πιο άμεσα. Λέει για παράδειγμα ένα κάλαντο της Θράκης. Άνοιξι πόρτα μ άνοιξι, πόρτα μου καμαρένια έχου δυο λόγια να σι πω κι κείνα ζαχαρένια. Ποιός εισ εσύ ν ανοίξω γω; ν ανοίξου νάρθεις μέσα; Εγώ μι που σου τάστειλα στου μαντηλάκ διμένα, τα μήλα τα δαμάσκηνα τα τρουφαντά κιράσια. Με αυτή λοιπόν τη μορφή πέρασαν από το Βυζάντιο στον όπου γης ελληνισμό όπου ακολούθησαν την φυσιολογική εξέλιξη του δημοτικού τραγουδιού. Έτσι ανάλογα με την κάθε περίπτωση προστίθενται στίχοι: Για τον Ιερέα, τον προύχοντα, τον τσοπάνη, τον μοναχογιό, την μοναχοκόρη, το μικρό παιδί, τον ξενιτεμένο. Ακόμα και στην σπάνια περίπτωση που κάποιος δεν έδινε

10 10 φιλοδώρημα, εισέπραττε το κατάλληλο καυστικό δίστιχο. Ενσωματωμένα πλέον στην υπόλοιπη δημοτική μας μουσική διατηρήθηκαν ολοζώντανα και λειτουργικά στην ελληνική ύπαιθρο μα και στον ελληνισμό της περιφέρειας μέχρι και την δεκαετία του 50. Η μορφή και η λειτουργία των Καλάντων μέχρι τη δεκατεία του 50 Ας μεταφερθούμε όμως σ ένα χωριό της ελληνικής επαρχίας πριν χρόνια, παραμονές Χριστουγέννων να δούμε πως λειτουργούσε το έθιμο μέσα στο λαό. Από μέρες πριν, τα παιδιά άρχιζαν να προετοιμάζονται για τα Κάλαντα ή Κόλιαντα. Καθισμένα κάθε βράδυ γύρω από τη φωτιά έκαναν πρόβες και ετοίμαζαν τις ματσούκες τους - γερές χλωρές βέργες με χοντρό κεφάλι στην άκρη που τις λένε και ττοπούζες, ματσούκια, κατσούνες. - Οι βέργες αυτές συμβόλιζαν τα ραβδιά των ποιμένων της Βίβλου, μα ήταν κι ένα αμυντικό όπλο για τα σκυλιά όταν θα γύριζαν τις γειτονιές για τα Κάλαντα. Μ αυτές θα κτυπούσαν τις πόρτες, θ ανακάτευαν τη χόβολη σε κάθε σπίτι για να πούνε τις ευχές, μ αυτές θα κτυπούσαν ελαφρά στην πλάτη τις νιόπαντρες για να κάνουν πολλά παιδιά, μ αυτές θα κτυπούσαν τ αμπάρια για να ναι πάντα γεμάτα. Είχαν δηλαδή αυτές οι ματσούκες και μαγικές ιδιότητες. Αφού τέλειωναν τις προετοιμασίες, λίγη ώρα πριν τα μεσάνυχτα την παραμονή των Χριστουγέννων, με σύνθημα την καμπάνα μαζεύονταν όλα τα παιδιά από χρονών και πάνω στην αυλή της εκκλησίας. Τα πιο μικρά παιδιά πήγαινα χώρια. Από κει ξεκινούσανε για να γυρίσουν όλα τα σπίτια του χωριού. Πρώτα έπρεπε να πάνε στο σπίτι του ιερέα και μετά στα υπόλοιπα. Εκτός δε από τους δεδομένους στίχους για τον νοικοκύρη, τη νοικοκυρά, το σπίτι, τη σοδιά κλπ, είχαν και τους κατάλληλους στίχους για ειδικές περιπτώσεις. Για τον ιερέα Απάνω σε μοσκομηλιά και κάτω σ άγιο κλήμα ιδώ κοιμάτ ο Δέσποτας με τον σταυρό στο χέρι μι του σταυρό μι του χαρτί μι τ άγιο του βαγγέλιον Για τον νοικοκύρη Αφέντη μου πεντάφεντε, πέντε φορές αφέντη, εσένα στεκ αφέντη μου καθέκλα καρυδένια, για ν ακουμπάς την πλάτη σου τη μαργαριταρένια.

11 11 Για την νοικοκυρά Κυρά χρυσή κυρ αργυρή κυρά μαλαματένια κυρά μ όταν στολίζεσαι και πας στην εκκλησία σου βάνεις τον ήλιο πρόσωπο και το φεγγέρι στήθος και τον καθάριο αυγερινό τον βάνεις δακτυλίδι κάλλιο λάμπει το δάκτυλο παρά το δακτυλίδι. Για το σπίτι και την οικογένεια Όσ άστρα έχ ο ουρανός και φύλλ από τα δέντρα, τόσα καλά να δώσ ο θιός εδώ που τραγουδάμε. Γρόνια πολλά να ζήσετε, να στε ευτυχισμένοι τζαι στο κορμίν τζαι στην ψυχήν να σαστεν πλουμισμένοι. (Κύπρος) Το Πάσκαν 5 πο ννα τρώετε εις το αρκοντικόν σας δώστε τζαι κανενού φτωχού απού το φαγητόν σας. (Κύπρος) Για τον τσοπάνη Τ αφέντη μας τα πρόβατα τ αφέντη μας τα γίδια τ αφέντη μας και το μαντρί με το φλουρί πλεγμένο, αν είναι χίλια κι εκατό να γίνουν τρεις χιλιάδες, κι αν είναι τρεις και τέσσερις να γίνουν δεκαπέντε Για τον γιο Έλα κι ασ το παινέσουμε τούτο το παλληκάρι οπ όχει πλάτες γι άρματα κι αρμούς για το λιθάρι. Τα χέρια γοργογύριστα να ρίχνουν τη σαΐττα να σαϊτίζουν τα πουλιά και τ όμορφα κορίτσια Για την κόρη Κεράμ τη θυγατέρα σου κεραμ την ακριβή σου απ το φλουρί δεν φαίνεται και το μαργαριτάρι. Στο σύννεφο την έκρυψες να μην την αβασκαίνουν την είδαν κόσμοι κι έφριξαν, παπάδες και θαμάξαν Για τον ξενιτεμένο Ξενιτεμένο μου πουλί, και παραπονεμένο 5 Στην Κύπρο, εκτός από την Ανάσταση, λέγονται Πάσχα και άλλες μεγάλες γιορτές πριν από τις οποίες προηγείται νηστεία. Τα Χριστούγεννα, το Δεκαπενταύγουστο και των Αγίων Αποστόλων.

12 12 η ξενιτειά σε χαίρεται κι εγώ χω τον καυμό σου. Τι να σου στείλω ξένε μου τί να σου προβοδίσω; Να στείλω μήλο σέπεται, κυδώνι μαραγκιάζει, να στείλω και το δάκρυ μου σ ένα λινό μαντήλι, το δάκρυ μου ναι καφτερό σου καίει το μαντήλι Για το μικρό παιδί Ένα μικρό μικρούτσικο μικρό χαϊδεμένο, μικρό τόχει η μάνα του, μικρό και ο πατέρας τ. Το έλουζαν το χτένιζαν στο δάσκαλο τον στέλνουν κι ο δάσκαλος το καρτερεί με μια χρυσή βεργίτσα Προτροπές για φιλοδώρημα Αφέντη μου ευγενικέ πού χεις μεγάλη χάρη που σ έχουμε στον τόπο μας το λαμπρό φεγγάρι άνοιξε το πουγκάκι σου το μαργαριταρένιο αν έχεις γρόσια δώσ μας τα αν έχεις και παράδες αν έχεις και γλυκό κρασί βάλε να μας κεράσεις Δώστε τζαι για τον κόπον μας ότ εν ο ορισμός σας τζ ο Ιησούς μας ο Γριστός νάν πάντα βοηθός σας. (Κύπρος) Και τέλος σε περίπτωση που ο νοικοκύρης αρνηθεί να δώσει φιλοδώρημα Αφέντη μου στην κάπα σου χίλιες χιλιάδες ψείρες. Άλλες γεννούν άλλες κλωσσούν κι άλλες αυγά μαζώνουν Σ αυτό το σπίτι που ρθαμε και δεν μας επληρώσαν αντέστε να πηγαίνουμε, γιατ έχει χοίρους μέσα. Αφού τέλειωνε το τραγούδι ο νοικοκύρης πρόσφερε στα παιδιά, αμύγδαλα, χαρούπια, καρύδια, κάστανα κι ότι άλλο αγαθό είχε το σπίτι. Κάποτε δε οι ευκατάστατοι έδιναν και λεφτά. Όλα αυτά, τα παιδιά, τα λεγαν βλιάγματα και στο τέλος τα μοιραζόντουσαν εξ ίσου. Τα Σούρβα Όλη αυτή η διαδικασία επαναλαμβάνετο και την παραμονή της Πρωτοχρονιάς. Στη βόρεια Ελλάδα τα Κάλαντα της Πρωτοχρονιάς τα λένε Σούρβα. Αν τα Κάλαντα των Χριστουγέννων ήταν για τα παιδιά μια μεγάλη γιορτή, τα Σούρβα ήταν ακόμα μεγαλύτερη, γιατί δεν θα περιορίζονταν μόνο

13 13 στο χωριό τους αλλά θα πήγαιναν και σε γειτονικά χωριά, γι αυτό ήταν και καλοντυμένα. Στα Σούρβα, αντί για ματσούκες κρατούσαν φρεσκοκομμένες κλάρες μπουμπουκιασμένης κρανιάς 6. Με αυτές κτυπούσαν στις πλάτες μα και στο σταυρί 7 για να ναι γεροί και καλόκαρδοι. Ένα χαρακτηριστικό κάλαντο για τα Σούρβα είναι το πιο κάτω: Σούρβα, Σούρβα, γιρό κουρμί, γιρό σταυρί σαν ασήμι σαν κρανιά, κι του χρόνου ούλ γιροί, καλόκαρδοι Σούρβα, Σούρβα γειά χαρά, για σταφίδια για παρά, για καρύδι, για παντέμια γι ένα ξυλοκέρατου 8. Όταν τα παιδιά τελείωναν απ τα Σούρβα μαζευόντουσαν σ ένα σπίτι για να γλεντήσουν με ότι μάζεψαν. Η επιλογή του σπιτιού δεν ήταν τυχαία. Διάλεγαν ένα σπίτι κάποιου φτωχού ούτως ώστε να διασκεδάσουν και αυτοί και να καρπωθούν τα περισσεύματα που ήταν πλούσια. Για την προέλευση της λέξης Σούρβα οι απόψεις διίστανται. O Gustav Mejer και ο Αbbot υποστηρίζουν ότι προέρχεται από το σλάβικο σούροβο νόβα γκοτίνα που σημαίνει νέο έτος, ενώ ο Φαίδων Κουκουλές (Βυζαντινολόγος ) και ο Κώστας Καραπατάκης (λαογράφος) υποστηρίζουν ότι προέρχεται από το κλαδί της κρανιάς που κρατούσαν τα παιδιά η οποία στη Θράκη λέγεται Σουρβιά ή Σουρβακιά. Η ονομασία «Σούρβα» υπήρχε από παλιά στην Θεσσαλία, Βόρεια Ελλάδα και Ανατολική Ρωμυλία. Τούτο αποδεικνύει ή παροιμία «Σαν σ άρεσε στα κόλιαντα, έλα και στα Σούρβα», που σ αυτές τις περιοχές λέγεται ακόμα. Ο Άης Βασίλης και τα Κάλαντα της Πρωτοχρονιάς Στα Κάλαντα της Πρωτοχρονιάς υπάρχει το στοιχείο των ευχών για καλή αρχή και καλή τύχη. Αυτό όμως που κυριαρχεί είναι ο Άης Βασίλης. Ο θάνατος του Αγίου Βασιλείου συνέπεσε με την πρώτη του Γενάρη του 379 μ.χ. Έτσι συνδέθηκε το όνομά του, από τους Ορθόδοξους, με τους εορτασμούς της Πρωτοχρονιάς. (Οι Δυτικοί έχουν τον Αγ. Σιλβέστρο, τον Αγ. Νικόλαο κτλ.). 6 Η κρανιά είναι ένας θάμνος με πολύ γερό ξύλο. 7 Σταυρί είναι το σημείο που η σπονδυλική στήλη ενώνεται με τη λεκάνη. 8 Ξυλοκέρατο ή κεράτιον είναι το χαρούπι. Από εδώ προέρχεται και η κυπριακή λέξη. Τεράτσιν.

14 14 Η λαϊκή παράδοση που από τα αρχαία χρόνια ήθελε την Πρωτοχρονιά μέρα σημαδιακή για την εξέλιξη της χρονιάς φόρτισε και τον άγιο της με όλες εκείνες τις ιδιότητες που ανταποκρίνονται στους πόθους και τις ανάγκες της. Την καλή τύχη, την καλή σοδειά κλπ. Σε αυτό συνέτεινε και ο βίος του Μεγάλου Βασιλείου στον οποίο κυριαρχούσαν οι αγαθοεργίες προς τον απλό άνθρωπο, τον πονεμένο, τον φτωχό. Στα Κάλαντα της Πρωτοχρονιάς υπάρχει το στοιχείο των ευχών για καλή αρχή και καλή τύχη καθώς και τα παινέματα για τον καθένα, ανάλογα με την περίπτωση και η επίκληση για φιλοδώρημα. Αυτό όμως που κυριαρχεί είναι ο Άης Βασίλης. Στα πλείστα Κάλαντα του Άη Βασίλη-της Πρωτοχρονιάς υπάρχουν τα εξής σημαντικά στοιχεία. Ο Άγιος έρχεται από την Καισάρεια της Καππαδοκίας σε τόπο αγροτικό. Έρχεται με χαρτί και καλαμάρι γνωρίζοντας γράμματα, του ζητούν να τους τραγουδήσει αλλά αυτός αρνείται λέγοντας πως δεν ξέρει τραγούδια. (Ίσως αυτό να συνδέεται με τη θέση των πατέρων της εκκλησίας - που αναφέρεται προηγουμένως - που ήταν ενάντια σε κάθε μορφή τραγουδιού και διασκέδασης). Τότε του ζητούν να τους πει την ΑΒ που εκείνοι δεν ξέρουν. Πρόθυμος ακουμπά το ραβδί του που ήταν ξερό και θαυματουργικά πετάει βλαστάρια και κλωνάρια κι απάνω τους κελαηδούν πουλιά. Οι μαγικές αυτές ιδιότητες του ραβδιού του Άη Βασίλη, παραπέμπουν σύμφωνα με ορισμένους λαογράφους στο ραβδί του Ααρών της Παλαιάς Διαθήκης και κατ άλλους στα κλωνάρια που πέταξε η Ιερή Ελιά της Ακρόπολης αμέσως μετά την πυρπόλησή της από τους Πέρσες, όπως τη θέλει η παράδοση, που διασώζει στα ιστορήματά του ο Ηρόδοτος. Ένα Κάλαντο κυπριακό για τον Άη Βασίλη, που κατέγραψα από τον αγαπητό μου φίλο Χαράλαμπο Δημοσθένους από την Κοντέα λέει: Άης Βασίλης έρκεται απού την Καισσαρείαν, εβάσταν εις το σιέριν του Χριστόν τζιαι Παναΐαν. Οι λιόντες τον επιάσασιν μέσα στα μερσινάτζια Βασίλη ξέρεις γράμματα, πέ μας τ αρφαβητάτζια. Εκούμπησεν την βέρκαν του να πει τ αρφαβητάτζια τζει πάνω σ τζείν την βέρκαν του κλωνάρκα εποιούσαν τζει πάνω σ τζείνα τα κλωνιά πουλιά ετζελαδούσαν

15 15 Η τζίχλα φέρνει το νερόν τζ η φάσσα το σαπούνιν τζ η πέρτικα τα ρούχα του τα μουσκομυρισμένα τζαι καλημέρ άγια γιορτή δώστε μας πουλουστρέναν 9. Σε αρκετά Κάλαντα ο Άης Βασίλης παρουσιάζεται επίσης ως ζευγολάτης. Όπως στο Κάλαντο που ακολουθεί. Αρχιμηνιά κι αρχή χρονιά κι αρχή του Γενναρίου κι αρχή που βγήκε ο Χριστός στη γη να περπατήσει, εβγήκε και χαιρέτισε όλους τους ζευγολάτες κι ο πρώτος που χαιρέτισε ήταν ο Άης Βασίλης. Άγιε Βασίλη Δέσποτα, καλό ζευγάρι κάνεις. Με την ευχή σου Δέσποτα, καλό κι ευλογημένο. Η μορφή του Άη Βασίλη στη φαντασία του λαού ήταν ασκητική και λιτή. Δεν κουβαλάει δώρα, αλλά περιμένει να του προσφέρουν οι νοικοκυραίοι την πατροπαράδοτη ελληνική φιλοξενία κι αυτός για αντάλλαγμα θα τους δώσει την ΑΒ, που κάνει το ξερό ραβδί ν ανθίσει, θα τους ευλογήσει τα σπαρτά και τα ζώα τους. Δεν είχε λοιπόν καμιά σχέση με τον ξενόφερτο δυτικό Άη Βασίλη που μας έχει επιβάλει η coca-cola τις τελευταίες δεκαετίες, τον καλοθρεμμένο, με ροδαλά μάγουλα, άσπρα γένια και κόκκινα φανταχτερά ρούχα φορτωμένο δώρα, που ενίοτε κατεβαίνει εξ ουρανού με ελικόπτερο. Τα Κάλαντα των Φώτων Τα Φώτα είχαν κι αυτά τα δικά τους Κάλαντα. Το πρωί της ημέρας των Φώτων τα παιδιά γυρνούσαν και πάλι από σπίτι σε σπίτι και λέγανε τα Κάλαντα των Φώτων. Όπως είναι φυσικό το θέμα που κυριαρχεί στα Κάλαντα αυτά είναι η βάφτιση του Χριστού από τον Ιωάννη τον Πρόδρομο και η εμφάνιση της Αγίας Τριάδας. Στην Κύπρο, μα και στον υπόλοιπο ελληνισμό εσυνηθίζετο η προσφορά δώρων στους νέους και τις νέες. Το έθιμο αφορά κυρίως στη σχέση νονού και βαφτιστικού, εις ανάμνηση της βάφτισης του Χριστού. Εξ ου και η φράση «Καλημέρα τζαι τα Φώτα τζαι την πουλουστρίναν πρώτα». Ο Κυριάκος Χατζηιωάννου εξηγεί την ύπαρξη Καλάντων και πουλουστρένας κατά τα Φώτα ως εξής: 9 Πουλουστρένα ή πουλουστρίνα λέγεται στην Κύπρο το φιλοδώρημα που δίνουν στα παιδιά, ο νονός, οι γονείς και οι συγγενείς την Πρωτοχρονιά και τα Φώτα.

16 16 «... Εκείνο το οποίον γνωρίζομεν είναι ότι κατά τους πρώτους μετά Χριστόν αιώνας και μέχρι του 4ου η πρώτη του έτους ήτο η 6η Ιανουαρίου η ημέρα των Θεοφανείων. Εκτός των μαρτυριών, τας οποίας έχομεν εκ των Πατέρων της Εκκλησίας, ενδείξεις αποτελούν και τα «Κάλαντα», τα οποία εορτάζομεν την 5ην Ιανουαρίου, εκ της Ελληνορωμαϊκής λέξεως «καλάνδαι» προελθόντα, και η οποία εσήμαινε την πρώτης εκάστου μηνός. Άλλην ένδειξην αποτελεί η Κυπριακή φράσιν «καλημέρα τζαι τα Φώτα τζαι την πουλουστρέναν πρώτα», που σημαίνει ότι τα Φώτα ήσαν η Πρωτοχρονιά, ώστε να χαρίζουν πουλουστρένες». Κυριάκου Χατζηιωάννου (Λευκωσία, 1979). Τα εν Διασπορά, τόμος Β, σ. 51 Τα Κάλαντα στην Κύπρο Τα Κάλαντα λοιπόν με αυτή την μορφή διατηρήθηκαν ολοζώντανα και λειτουργικά στην ελληνική ύπαιθρο μα και στον ελληνισμό της περιφέρειας μέχρι και τη δεκαετία του 50. Στην Κύπρο ακολούθησαν σχεδόν παράλληλη πορεία. Φαίνεται όμως ότι η διαφορετική ιστορική πορεία που είχε η Κύπρος από άλλες περιοχές του ελληνισμού επηρέασε αρνητικά τη διάσωση των Καλάντων. Τούτο συμπεραίνεται από τη σύγκριση του όγκου του υλικού σε παραδοσιακά Κάλαντα σε άλλες περιοχές του ελληνισμού και στην Κύπρο. Κατά τη γνώμη μου έχουν χαθεί αρκετά παραδοσιακά Κάλαντα της Κύπρου κατά την περίοδο της Αγγλοκρατίας. Κατά την περίοδο αυτή (λόγω της χαμηλής αυτοεκτίμησης από την οποία πάσχουμε σαν λαός) δεχθήκαμε τα «Carols» και άλλες συνήθειες ως δείγμα προόδου και εξευγενισμού. Δυστυχώς οι ανθρώποι που είχαν άμεση σχέση με την παιδεία και την πνευματική ζωή του τόπου (εκτός μερικών εξαιρέσεων) δεν έδειξαν την κατάλληλη εγρήγορση και τις αναγκαίες αντιστάσεις και τα υιοθέτησαν. Τα πέρασαν μάλιστα και στα σχολεία και από κει άρχισαν να περνούν και στο σύνολο του πληθυσμού. Έτσι η παράδοση τόσων αιώνων, για ένα μεγάλο χρονικό διάστημα, έπαψε να λειτουργεί και απειλήθηκε με εξαφάνιση. Προς τεκμηρίωση της άποψης μου αναφέρω το εξής: Τα Κάλαντα και τα Θρησκευτικά Τραγούδια της Λαμπρής (το Τραγούδι του Λαζάρου, το Τραγούδι της Ανάστασης, ο Θρήνος της Παναγίας και το Τραούδιν τ Άϊ Γιώρκη) διατηρήθηκαν μέχρι σήμερα, ακριβώς επειδή οι Άγγλοι δεν είχαν κάτι ανάλογο να μας προσφέρουν. Ευτυχώς όμως ο Θεόδουλος Καλλίνικος, το Κέντρο επιστημονικών ερευνών και άλλοι ερευνητές της δημοτικής μας μουσικής πρόλαβαν και κατέγραψαν από τους ηλικιωμένους που ακόμα τα θυμούνταν, κάποια από τα παραδοσιακά μας Κάλαντα. Με την τεχνολογική επανάσταση, με το τέλος του Β Παγκοσμίου πολέμου και ιδιαίτερα των ΜΜΕ, άρχισε σιγά-σιγά και στον υπόλοιπο ελληνισμό

17 17 η σταδιακή τους παραγνώριση και η αντικατάστασή τους με τα ευρωπαϊκά, με αποτέλεσμα κατά την δεκαετία του 70 να είναι σχεδόν ανύπαρκτα. (Κάτι που στην Κύπρο είχε συμβεί από τις αρχές του περασμένου αιώνα). Μαζί δε με αυτά άλλαξε πλέον και το πνεύμα των Χριστουγέννων. Ο λαός άρχισε πλέον να επικεντρώνεται στην επιφάνεια και στην ύλη και όχι στην εσωτερική προετοιμασία για την υποδοχή του Θείου βρέφους. Οι εορτασμοί αρχίζουν πλέον από το Νοέμβριο με αποτέλεσμα όταν φθάσει πλέον η στιγμή που θα πρέπει να γιορτάσουμε να είμαστε κορεσμένοι και εξουθενωμένοι, εξυπηρετώντας ουσιαστικά μόνο τον καταναλωτισμό και τους εμπόρους. Ο Άης Βασίλης κατάντησε εμπορικό σύμβολο που ενίοτε αγγίζει τα όρια της γελοιοποίησης. Θαρρούμε μήπως πως τα παιδιά μας είναι πιότερο ευτυχισμένα; που τον συναντούν καθημερινά για δυο μήνες τις πλείστες φορές χαζοχαρούμενο, πότε στη μία υπεραγορά πότε στην άλλη, στους δρόμους στις πλατείες και σε όλες τις γιορτές; Όχι λοιπόν. Δεν νομίζω να είναι πιο ευτυχισμένα. Ίσως τα πλούσια δώρα που παίρνουν κατά κόρον να τα κάνουν να δείχνουν χαρούμενα. Παιδιά είναι... Κατά βάθος όμως μας φασκελώνουν που τους σκοτώσαμε τη φαντασία. Που τους στερήσαμε τη χαρά να δημιουργούν με την τόσο πλούσια φαντασία τους το καθένα το δικό του Άη Βασίλη. Που έρχεται και φεύγει χωρίς να τον βλέπει κανείς, σαν Άγιος που είναι, αλλά όλοι είναι σίγουροι για την ύπαρξή του, αφήνοντας πίσω του όλα τα καλά. Ευτυχώς τα τελευταία χρόνια παρέλαβαν τη σκυτάλη νεότεροι ερευνητές και ερμηνευτές που μπορώ να πω ότι κατάφεραν να αναζωπυρώσουν το κοινό ενδιαφέρον για τα παραδοσιακά Κάλαντα, και να τα επανεντάξουν στην κοινωνία μέσω της δισκογραφίας και των συναυλιών. Με την εμπλοκή δε και κάποιων ευαισθητοποιημένων εκπαιδευτικών τα παραδοσιακά Κάλαντα άρχισαν να παίρνουν σιγά σιγά τη θέση τους ανάμεσα στα παιδιά και τους νέους. Η Δισκογραφία με θέμα τα Κάλαντα στην Κύπρο Τίτλος: Των Γεννών τζαι της Λαμπρής Περιέχει: Κυπριακά Κάλαντα των Χριστουγέννων, της Πρωτοχρονιάς, των Φώτων και της περιόδου του Πάσχα, Θρησκευτικά Τραγούδια και ύμνους, καθώς και 4 Κάλαντα από άλλες περιοχές του ελληνισμού. Ένα δε Κάλαντο με τίτλο «ο Άης Βασίλης» ηχογραφήθηκε για πρώτη φορά. Ένθετο 42 σελίδων Έρευνα - Ερμηνεία -Παραγωγή: Μιχάλης Ττερλικκάς Έτος Παραγωγής: 1998

18 18 Τίτλος: Και Επί Γης Ειρήνη Περιέχει: Κάλαντα από την Ελλάδα και την Κύπρο και ύμνους. Παραγωγή: Ξένιος Ζωνιάς Ερμηνεύτρια: Τόνη Σωτηρίου Έτος Παραγωγής: 2001 Τίτλος: Τα Γιορτινά Περιέχει: Κάλαντα και γιορτινά τραγούδια, από την Κύπρο. Παραγωγή - Ερμηνεία: Πέτρος Ηρακλεους Έτος Παραγωγής: 2005 Τίτλος: Εορτολόγιο 1 Περιέχει: Κάλαντα από την Κύπρο σε στίχους παραδοσιακούς. Μουσική Σύνθεση: Αδάμος Κατσαντώνης Παραγωγή: Αδάμος Κατσαντώνης. Ερμηνευτές: Βάσος Κωνσταντίνου, Λυγία Κωνσταντινίδου, Ζαχαρούλλα Άσσια, Αδάμος Κατσαντώνης, Τόνης Σολομού, Δέσποινα Κατσαντώνη, Άντρος Νικολάου, Yiltan Tasci. Έτος Παραγωγής: 2005 Τίτλος: Καλάς Εορτάς Περιέχει: Κάλαντα από όλη την Ελλάδα, καθώς και 3 Κάλαντα από την Κύπρο. Ένα δε κάλαντο με τίτλο «Κυπριακά Κάλαντα των Φώτων» ηχογραφήθηκε για πρώτη φορά. Παραγωγή: IAN Productions, Eastern Gate. Ερμηνευτές: Μιχάλης Χατζημιχαήλ, Μιχάλης Γεωργίου, Γιώργος Αντρέου, Κλεάνθης Κλεάνθους, Γιάννης Σαούλης, Παιδική Χορωδία Ελληνικού Κολλεγίου Μουσικής, Ανδρική Χορωδία «Ζιβανία». Έτος Παραγωγής: 2007 Αυτά λοιπόν είναι τα Κάλαντα του ελληνισμού. Κάλαντα που δεν περιορίζονται στην επιφάνεια των γεγονότων, μα περιέχουν μηνύματα για τους πόθους και τις έγνοιες του λαού μας εδώ και αιώνες, περιέχουν θεολογικά μηνύματα και αναδεικνύουν την πατροπαράδοτη φιλοξενία του ελληνισμού. Τα δικά μας Κάλαντα δεν έχουν καμιά σχέση μ αυτό το θλιβερό φαινόμενο που βλέπουμε σήμερα. Ομάδες παιδιών που παπαγαλίζουν ξενόφερτα δυτικά Χριστουγεννιάτικα τραγούδια για να βγάλουν το χαρτζιλίκι τους ή κάποιους μαντράχαλους ντυμένους Santa Claus να περιφέρονται μ ένα μαγνητόφωνο, παίζοντας στη διαπασών και παραμορφωμένα κάποια Κάλαντα που την άκραν.

19 19 Εδώ θα ήθελα να σχολιάσω και κάτι θετικό. Τα τελευταία χρόνια πολλές οργανωμένες ομάδες παιδιών λένε τα Κάλαντα (μάλιστα παρατηρώ ότι τα παραδοσιακά Κάλαντα κερδίζουν έδαφος) και δίνουν τα λεφτά για κοινωφελείς σκοπούς, κάτι που είναι απόλυτα αρμόζων με το πνεύμα των ημερών. Τα Κάλαντα του ελληνισμού όπως είδαμε, έχουν ρίζες που χάνονται στα βάθη των αιώνων. Επέζησαν και εξελίχτηκαν φυσιολογικά μέσα από πολύ αντίξοες συνθήκες. Είναι μια αλυσίδα στην οποία η κάθε γενιά βάζει το δικό της κρίκο. Και η δική μας γενιά νομίζω πως δεν έχει το δικαίωμα να σπάσει αυτή την αλυσίδα. Έχει υποχρέωση σ όλους αυτούς που πέρασαν βάζοντας το δικό τους κρίκο, μα πιο πολύ σ αυτούς που θα ρθουν για να συνεχίσουν. Ας μην είμαστε εμείς η γενιά που θα σπάσει την συνοχή αυτής της αλυσίδας. Τα Κάλαντα ανήκουν στα παιδιά και πρέπει να κάνουμε το παν για να τους τα δώσουμε πίσω. Τα δικαιούνται. Βιβλιογραφία: 1. Ελευθερίας Ντάνου - Δημοσίευμα στο περιοδικό ΙΣΤΟΡΙΑ. 2. Θρησκευτική και ηθική εγκυκλοπαίδεια. 3. Κυπριακά Δημώδη άσματα - Κ. Επιστημονικών Ερευνών. 4. Κυριάκου Χατζηιωάννου Τα εν Διασπορά. 5. Κώστα Καραπατάκη - το Δωδεκάμερο. 6. Λάμπρου Λιάβα - Δημοσίευμα στο Δίφωνο. 7. Λαογραφική Κύπρος. 8. Μαρίας Μιχαήλ - Δέδε - Κάλαντα- Καλήμερα και Θρ. Τραγούδια. 9. Μιχάλη Ττερλικκά - Των Γεννών τζια της Λαμπρής (ένθετο Ψηφιακού Δίσκου) 10. Νέαρχου Κληρίδη - Κυπριακά δημοτικά τραγούδια. 11. Χαμπή Τσαγγάρη Οι Καλικάντζιαροι τζαι το Παιξίμιν

20 20 A Τα Χελιδονίσματα Τα «χελιδονίσματα» είναι ένα αρχαίο έθιμο που επιβίωσε μέχρι σήμερα. Ήταν τα Κάλαντα που ακουγόταν την πρώτη Μαρτίου καθώς ο Μάρτιος εθεωρείτο πρώτος μήνας του έτους και ψαλλόταν ακόμη και μετά την καθιέρωση του Ιανουαρίου ως αρχή της χρονιάς. Οι «χελιδονιστές», που έψαλαν τα ανοιξιάτικα Κάλαντα, ήταν κυρίως παιδιά αλλά και ενήλικες που έφεραν μαζί τους ξύλινο ομοίωμα χελιδόνας και την 1η Μαρτίου περιέρχονταν τα σπίτια και έψαλαν τα «χελιδονίσματα» με τη συνοδεία κουδουνιών Ο συγγραφέας Αθηναίος (2ος αιώνας μ.χ.) έχει διασώσει ένα «χελιδόνισμα» που τραγουδούσαν τα παιδιά στη Ρόδο. Κρατώντας ένα ομοίωμα χελιδονιού, τριγύριζαν στην πόλη και ζητούσαν φιλέματα. Στα πρώτα βυζαντινά χρόνια, το ελληνικό έθιμο της χελιδόνας θεωρήθηκε ειδωλολατρικό και στην αρχή απαγορεύτηκε από την εκκλησία. Παρ όλα αυτά όμως τα παιδιά συνέχιζαν να τραγουδούν τον ερχομό της Άνοιξης και έτσι το έθιμο διατηρήθηκε όπως ακριβώς και στην αρχαιότητα. Ήρθε, ήρθε χελιδόνα ήρθε και άλλη μεληδόνα κάθησε και λάλησε και γλυκά κελάηδησε: «Μάρτη, Μάρτη μου καλέ, και Φλεβάρη φοβερέ κι αν φλεβίσεις κι αν τσικνίσεις καλοκαίρι θα μυρίσεις Κι αν χιονίσεις κι αν κακίσεις πάλιν άνοιξη θ ανθίσεις. B Η Περπερούνα Η Περπερούνα ή Ντόντουλους είναι ένα παλιό έθιμο που εξακολουθεί να τελείται για την εξουδετέρωση της ανομβρίας σε πολλά χωριά του Εβρου (Δαδιά, Πετράδες, Τρίγωνο και στα γειτονικά χωριά της Βουλγαρίας). Εκτός από την εκκλησιαστική λιτανεία που κάνουν, ντύνουν ένα πολύ φτωχό ή ορφανό κορίτσι (για να το λυπάται ο Θεός) με λουλούδια και χλωρά κλαδιά και το γυρίζουν στο χωριό καταβρέχοντάς το (ενώ σε ορισμένα μέρη, του ρίχνουν χρήματα σ ένα κόσκινο) και τραγουδούν: Πιρπιρούνα πιρπατή το Θεό παρακαλεί. Βρέξε Κύργιε μια βροχή, μια βροχή ψιχαλωτή.

ΤΡΙΓΩΝΑ ΚΑΛΑΝΤΑ. Τρίγωνα, κάλαντα σκόρπισαν παντού. κάθε σπίτι μια φωλιά του μικρού Χριστού. ήρθαν τα Χριστούγεννα κι η Πρωτοχρονιά

ΤΡΙΓΩΝΑ ΚΑΛΑΝΤΑ. Τρίγωνα, κάλαντα σκόρπισαν παντού. κάθε σπίτι μια φωλιά του μικρού Χριστού. ήρθαν τα Χριστούγεννα κι η Πρωτοχρονιά ΤΡΙΓΩΝΑ ΚΑΛΑΝΤΑ Τρίγωνα, κάλαντα, σκόρπισαν παντού κάθε σπίτι μια φωλιά του μικρού Χριστού, τρίγωνα κάλαντα μες στη γειτονιά ήρθαν τα Χριστούγεννα κι η Πρωτοχρονιά Άστρο φωτεινό, θα βγει γιορτινό μήνυμα

Διαβάστε περισσότερα

Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού

Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού Μακρυνίτσα 2010 Ύμνος της ομάδας «Ευαγγέλιο» Βιβλία και μαθήματα ζωγραφισμένα σχήματα και τόσα βοηθήματα να μη δυσκολευτώ Απ όλους τόσα έμαθα

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:Lazarus Διασκευή:SarahS. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children www.m1914.org

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΔΕΣΥΠΡΗ ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ Σχέδια εργασίας Ευέλικτη ζώνη Εικονογράφηση Ντανιέλα Σταματιάδη για μαθητές Νηπιαγωγείου και Α Δημοτικού ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ Διασύνδεση των μαθημάτων μέσα από τις

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α

Διαβάστε περισσότερα

Ευλογημένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ημοτικού

Ευλογημένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ημοτικού Ευλογημένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ημοτικού Μακρυνίτσα 2009 Ύμνος της ομάδας «Στη σκέπη της Παναγίας» Απ τα νησιά τα ιερά στην Πάτμο φτάνω ταπεινά απ τα νησιά όλης της γης ακτίνες ρίξε

Διαβάστε περισσότερα

1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16) Βαθ. 1,0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12)

1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16) Βαθ. 1,0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12) ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΤΑΞΗ: Β ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ Α ΟΜΑΔΑ: 1 1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16),0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12),0 3. Ποιοι είναι οι μαθητές του

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΛΦΑΒΗΤΑ ΤΩΝ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΩΝ

Η ΑΛΦΑΒΗΤΑ ΤΩΝ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΩΝ Η ΑΛΦΑΒΗΤΑ ΤΩΝ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΩΝ Πήρα ένα Α και το έκανα Αστέρι. Σαν τ αστέρι το λαμπρό εκείνο που οδήγησε τους Μάγους μια φορά στου Χριστού, στης Παναγιάς την Άγια Φάτνη και που σκόρπισε το φως και τη χαρά.

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΦΩΤΗΣ ΚΑΙ Ο ΑΪ ΒΑΣΙΛΗΣ ΤΩΝ ΦΩΤΩΝ

Ο ΦΩΤΗΣ ΚΑΙ Ο ΑΪ ΒΑΣΙΛΗΣ ΤΩΝ ΦΩΤΩΝ Ο ΦΩΤΗΣ ΚΑΙ Ο ΑΪ ΒΑΣΙΛΗΣ ΤΩΝ ΦΩΤΩΝ Βασισμένο στο ομώνυμο διήγημα της Ελισάβετ Κουκουμάκα ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΔΙΑΣΚΕΥΗ ΠΡΟΣΩΠΑ 1. Φώτης 2. Μαμά 3. Δεσποινίς Σούλα 4. Οφθαλμίατρος 5. Μπαμπάς 6. Πετράκης 7. Παιδί της

Διαβάστε περισσότερα

Ο εγωιστής γίγαντας. Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. «Αλέξανδρος Δελμούζος»

Ο εγωιστής γίγαντας. Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. «Αλέξανδρος Δελμούζος» Ο εγωιστής γίγαντας Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης «Αλέξανδρος Δελμούζος» 2010-2011 Κάθε απόγευμα μετά από το σχολείο τα παιδιά πήγαιναν για να παίξουν στον κήπο του γίγαντα.

Διαβάστε περισσότερα

Ιερα Μητρόπολις Νεαπόλεως και Σταυρουπόλεως Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού

Ιερα Μητρόπολις Νεαπόλεως και Σταυρουπόλεως Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού Ιερα Μητρόπολις Νεαπόλεως και Σταυρουπόλεως Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού Μακρυνίτσα 2011 Ύμνος της ομάδας «Υπακοή» Σιγανά βαδίζεις πάντα σιωπηλή άγρυπνη ν ακούσεις των

Διαβάστε περισσότερα

Παραδοσιακά τραγούδια στον κύκλο του χρόνου

Παραδοσιακά τραγούδια στον κύκλο του χρόνου Παραδοσιακά τραγούδια στον κύκλο του χρόνου ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Λαγκαδινού Νεκταρία, Καθηγήτρια Μουσικής Στο πρόγραμμα συμμετείχαν όλοι οι μαθητές της Α τάξης του Δημοτικού Σχολείου Λουτρών Μυτιλήνης.

Διαβάστε περισσότερα

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 α) Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5 επιλέγοντας τη σωστή απάντηση, σύμφωνα με τη διδασκαλία της Εκκλησίας,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16. «Η κόρη η μονάχη» (Καστοριά - Μακεδονία) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16. «Η κόρη η μονάχη» (Καστοριά - Μακεδονία) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16 «Η κόρη η μονάχη» (Καστοριά - Μακεδονία) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα τα παραμύθια

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Α : ΕΚΘΕΣΗ (30 ΜΟΝΑΔΕΣ)

ΜΕΡΟΣ Α : ΕΚΘΕΣΗ (30 ΜΟΝΑΔΕΣ) ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑ : Ελληνικά ΕΠΙΠΕΔΟ : 2 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΜΕΡΟΣ Α : ΕΚΘΕΣΗ (30 ΜΟΝΑΔΕΣ) Να αναπτύξετε ΕΝΑ από τα πιο κάτω θέματα (150-180 λέξεις ή 15-20 γραμμές) 1. Πώς πέρασα το περασμένο

Διαβάστε περισσότερα

για παιδιά (8-12 ετών) Κατανόηση γραπτού λόγου

για παιδιά (8-12 ετών) Κατανόηση γραπτού λόγου Α1 για παιδιά (8-12 ετών) Διάρκεια: 30 λεπτά Επίπεδο Α1 για παιδιά (8-12 ετών) Ερώτημα 1 (7 μονάδες) Η Χαρά γράφει ένα γράμμα στη Νικολέτα. Θέλεις να δεις αν καταλαβαίνεις αυτά που διαβάζεις, γι αυτό σημειώνεις

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2009 2010 Μάθημα: Ελληνικά Επίπεδο: 2 Διάρκεια: 2 ώρες Ημερομηνία:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Α ΜΕΡΟΣ. Μαθαίνω να σχηµατίζω απλές προτάσεις... 7. Μαθαίνω να οµορφαίνω τις προτάσεις µου... 17

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Α ΜΕΡΟΣ. Μαθαίνω να σχηµατίζω απλές προτάσεις... 7. Μαθαίνω να οµορφαίνω τις προτάσεις µου... 17 3 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Α ΜΕΡΟΣ Μαθαίνω να σχηµατίζω απλές προτάσεις................ 7 Μαθαίνω να οµορφαίνω τις προτάσεις µου.............. 17 Μαθαίνω να µεγαλώνω τις προτάσεις µου............... 25 Μαθαίνω να γράφω

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα 1. Ας γνωριστούμε λοιπόν!!! Σήμερα συναντιόμαστε για πρώτη φορά. Μαζί θα περάσουμε τους επόμενους

Μάθημα 1. Ας γνωριστούμε λοιπόν!!! Σήμερα συναντιόμαστε για πρώτη φορά. Μαζί θα περάσουμε τους επόμενους Μάθημα 1 Ας γνωριστούμε λοιπόν!!! Σήμερα συναντιόμαστε για πρώτη φορά. Μαζί θα περάσουμε τους επόμενους μήνες και θα μοιραστούμε πολλά! Ας γνωριστούμε λοιπόν. Ο καθένας από εμάς ας πει λίγα λόγια για τον

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου

Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας Πιστοποίηση Επάρκειας της Ελληνομάθειας 18 Ιανουαρίου 2013 A2 Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου Διάρκεια Εξέτασης 30 λεπτά Διάρκεια Εξέτασης 30 λεπτά Ερώτημα 1 (7 μονάδες) Διαβάζετε

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Ιωάννου Τσαρούχης. Στάλες. Ποίηση

Χρήστος Ιωάννου Τσαρούχης. Στάλες. Ποίηση Χρήστος Ιωάννου Τσαρούχης Στάλες Ποίηση ΣΤΑΛΕΣ Χρήστος Ιωάννου Τσαρούχης Διορθώσεις: Χαρά Μακρίδη Επιμέλεια: Κωνσταντίνος Ι. Κορίδης Σελιδοποίηση: Ζωή Ιωακειμίδου Σχέδιο βιβλίου: Λαμπρινή Βασιλείου-Γεώργα

Διαβάστε περισσότερα

Τα κύρια συστατικά του ψωμιού είναι : αλεύρι, νερό, αλάτι, μαγιά ή προζύμι.

Τα κύρια συστατικά του ψωμιού είναι : αλεύρι, νερό, αλάτι, μαγιά ή προζύμι. Το ψωμί (άρτος) είναι βασικό είδος τροφίμου με ιδιαίτερη θρεπτική αξία. Ανήκει στην παραδοσιακή διατροφή, ιδιαίτερα αυτής των φτωχών. Το ψωμί είναι η βασική τροφή στην Ευρώπη, αλλά και στους πολιτισμούς

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλα εργασίας Ονοματεπώνυμο:-------------------- Σχολείο: -------------------------- Τάξη:---------

Φύλλα εργασίας Ονοματεπώνυμο:-------------------- Σχολείο: -------------------------- Τάξη:--------- 25η Μαρτίου 1821 Φύλλα εργασίας Ονοματεπώνυμο:-------------------- Σχολείο: -------------------------- Τάξη:--------- Στόχοι: Μέσα από διάφορες επικοινωνιακές και διαθεματικές δραστηριότητες τo παιδί:

Διαβάστε περισσότερα

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Προσκλήσεις και ευχές

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Προσκλήσεις και ευχές Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Προσκλήσεις και ευχές Ενότητα: Κοινωνικές σχέσεις (2 φύλλα εργασίας) Επίπεδο: Β1, Β2 Κοινό: αλλόγλωσσοι ενήλικες ιάρκεια: 4 ώρες (2 δίωρα) Υλικοτεχνική υποδομή: Για τον διδάσκοντα: 1

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ 8-12 ΕΤΩΝ Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ

ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ 8-12 ΕΤΩΝ Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ 8 - ΕΤΩΝ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Μ Ν Α Δ Ε Σ Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Ε ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ (Ε1) ΣΤΗΝ ΕΥΕΛΙΚΤΗ ΖΩΝΗ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Ε ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ (Ε1) ΣΤΗΝ ΕΥΕΛΙΚΤΗ ΖΩΝΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Ε ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ (Ε1) ΣΤΗΝ ΕΥΕΛΙΚΤΗ ΖΩΝΗ ΤΑ ΕΘΙΜΑ ΤΟΥ ΓΑΜΟΥ Την ημέρα του γάμου μαζεύονται οι κοπέλες στο σπίτι της νύφης και την ντύνουν. Μετά η μάνα της, της πλένει τα πόδια για να

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ

Διαβάστε περισσότερα

Φωνή: Θανούλη! Φανούλη! Μαριάννα! Φανούλης: Μας φωνάζει η μαμά! Ερχόμαστε!

Φωνή: Θανούλη! Φανούλη! Μαριάννα! Φανούλης: Μας φωνάζει η μαμά! Ερχόμαστε! 20 Χειμώνας σε μια πλατεία. Χιονίζει σιωπηλά. Την ησυχία του τοπίου διαταράσσουν φωνές και γέλια παιδιών. Μπαίνουν στη σκηνή τρία παιδιά: τα δίδυμα, ο Θανούλης και ο Φανούλης, και η αδελφή τους η Μαριάννα.

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ Αγαπητό μου ημερολόγιο

ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ Αγαπητό μου ημερολόγιο ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ Αγαπητό μου ημερολόγιο Ήρθε ο Γενάρης και ο ήλιος κρύφτηκε αμέσως πίσω από τα σύννεφα. Οι φίλοι του οι συλλέκτες τον περιμένουν με αγωνία αλλά απ ότι φαίνετε θα συνεχίσουν να τον περιμένουν

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ήταν γύρω στον 11 ου αι. στα χρόνια του Αλέξιου Κομνηνού όταν στην Κωνσταντινούπολη ξέσπασε με νέα διαμάχη. Άνθρωποι των γραμμάτων και μη,

Διαβάστε περισσότερα

Να ξαναγράψετε το κείμενο που ακολουθεί συμπληρώνοντας τα κενά με τις

Να ξαναγράψετε το κείμενο που ακολουθεί συμπληρώνοντας τα κενά με τις ΜΑΘΗΜΑ 10 Ο ΠΡΟΣΚΥΝΟΥΜΕΝ ΣΟΥ ΤΑ ΠΑΘΗ,ΧΡΙΣΤΕ Να ξαναγράψετε το κείμενο που ακολουθεί συμπληρώνοντας τα κενά με τις κατάλληλες λέξεις που δίνονται στην παρένθεση. Σε κάθε κενό αντιστοιχεί μια λέξη. «Η Μεγάλη

Διαβάστε περισσότερα

Ο Αετός της Μάνης - Σας βλέπω πάρα πολύ ζωντανό και πολύ φιλόξενο. Έτσι είναι πάντα ο Ανδρέας Μαστοράκος;

Ο Αετός της Μάνης - Σας βλέπω πάρα πολύ ζωντανό και πολύ φιλόξενο. Έτσι είναι πάντα ο Ανδρέας Μαστοράκος; Ο Αετός της Μάνης - Σας βλέπω πάρα πολύ ζωντανό και πολύ φιλόξενο. Έτσι είναι πάντα ο Ανδρέας Μαστοράκος; Πρώτα, πρώτα είμαι άνθρωπος. Γεννήθηκα από φτωχή οικογένεια. Υπέφερα πολύ. Από 10 χρονών εργαζόμουν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20. «Δεκαοχτώ ψωμιά» Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20. «Δεκαοχτώ ψωμιά» Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20 «Δεκαοχτώ ψωμιά» Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα τα παραμύθια εδώ Δεκαοχτώ ψωμιά

Διαβάστε περισσότερα

«Το δαμαλάκι με τα χρυσά πόδια»

«Το δαμαλάκι με τα χρυσά πόδια» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #39 «Το δαμαλάκι με τα χρυσά πόδια» (Ρόδος Δωδεκάνησα) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #39 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε

Διαβάστε περισσότερα

3 ο βραβείο ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΣΤΑΜΟΥΛΗ. Βασιλεία Παπασταύρου. 1 ος Πανελλήνιος διαγωνισμός λογοτεχνικής έκφρασης για παιδιά (2010-2011)

3 ο βραβείο ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΣΤΑΜΟΥΛΗ. Βασιλεία Παπασταύρου. 1 ος Πανελλήνιος διαγωνισμός λογοτεχνικής έκφρασης για παιδιά (2010-2011) ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΣΤΑΜΟΥΛΗ 1 ος Πανελλήνιος διαγωνισμός λογοτεχνικής έκφρασης για παιδιά (2010-2011) 3 ο βραβείο Βασιλεία Παπασταύρου 1 ο Δημοτικό Σχολείο Ν. Ερυθραίας 2 Μια φορά κι έναν καιρό ζούσε ο Καραγκιόζης

Διαβάστε περισσότερα

ΖΑΚ ΠΡΕΒΕΡ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΣΕΝΑ ΑΓΑΠΗ ΜΟΥ

ΖΑΚ ΠΡΕΒΕΡ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΣΕΝΑ ΑΓΑΠΗ ΜΟΥ ΖΑΚ ΠΡΕΒΕΡ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΣΕΝΑ ΑΓΑΠΗ ΜΟΥ Πήγα στην αγορά με τα πουλιά Κι αγόρασα πουλιά Για σένα αγάπη μου Πήγα στην αγορά με τα λουλούδια Κι αγόρασα λουλούδια Για σένα αγάπη μου Πήγα στην αγορά με τα σιδερικά

Διαβάστε περισσότερα

Η µαγεία του βιβλίου

Η µαγεία του βιβλίου Η µαγεία του βιβλίου Χριστιάνα Αντρέου Παναγιώτα Χαραλάµπους για το βιβλίο Το βιβλίο, το βιβλίο είναι φίλος µου καλός. Το κρατώ και το διαβάζω, και λεπτό δε σταµατώ. Η µαγεία του µε ταξιδεύει στο δικό

Διαβάστε περισσότερα

Ο Αϊ-Βασίλης και...το όνομα του παιδιού σας...

Ο Αϊ-Βασίλης και...το όνομα του παιδιού σας... Διαβάστε αποσπασματικά το παραμύθι: Ο Αϊ-Βασίλης και...το όνομα του παιδιού σας... Το παραμύθι είναι και για αγοράκι αλλά, για της ανάγκες του δείγματος σας παρουσιάζουμε πώς μπορεί να δημιουργηθεί ένα

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΠΑΣΧΑΛΙΝΟ ΜΗΝΥΜΑ ΤΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΜΑΣ

ΤΟ ΠΑΣΧΑΛΙΝΟ ΜΗΝΥΜΑ ΤΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΜΑΣ Dies Domini ΕΒΔΟΜΑΔΙΑΙΟ ΔΕΛΤΙΟ της Ποιμαντικής Ενότητας της Καθολικής Μητροπόλεως Νάξου Αρ. 30 5-19 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2015 ΜΕΓΑΛΗ ΕΒΔΟΜΑΔΑ & ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΟΥ ΠΑΣΧΑ ΤΟ ΠΑΣΧΑΛΙΝΟ ΜΗΝΥΜΑ ΤΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΜΑΣ Προσφιλείς

Διαβάστε περισσότερα

«Το Παραμύθι της Μουσικής» κυκλοφορεί και σε γραφή Braille από το Φάρο Τυφλών. Πληροφορίες στο τηλέφωνο: 210 94 15 222.

«Το Παραμύθι της Μουσικής» κυκλοφορεί και σε γραφή Braille από το Φάρο Τυφλών. Πληροφορίες στο τηλέφωνο: 210 94 15 222. «Το Παραμύθι της Μουσικής» κυκλοφορεί και σε γραφή Braille από το Φάρο Τυφλών. Πληροφορίες στο τηλέφωνο: 210 94 15 222. Από το Σεπτέμβριο του 2008 «Tο Παραμύθι της Μουσικής» κυκλοφορεί και σε cd από τις

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ:

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2007-2008 Τάξη: Γ 3 Όνομα: Η μύτη μου είναι μεγάλη. Όχι μόνο μεγάλη, είναι και στραβή. Τα παιδιά στο νηπιαγωγείο με λένε Μυτόγκα. Μα η δασκάλα τα μαλώνει: Δεν

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ

ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ Η πολυπόθητη μέρα για την εκδρομή μας στην Κωνσταντινούπολη είχε φτάσει! Βαλίτσες, φωτογραφικές μηχανές, τα λόγια που είχε να μάθει ο καθένας από όσους συμμετέχουμε

Διαβάστε περισσότερα

0001 00:00:11:17 00:00:13:23. Έλα δω να δεις. 0002 00:00:13:23 00:00:15:18. Η Χλόη είναι αυτή; 0003 00:00:16:21 00:00:18:10. Ναι.

0001 00:00:11:17 00:00:13:23. Έλα δω να δεις. 0002 00:00:13:23 00:00:15:18. Η Χλόη είναι αυτή; 0003 00:00:16:21 00:00:18:10. Ναι. 0001 00:00:11:17 00:00:13:23 Έλα δω να δεις. 0002 00:00:13:23 00:00:15:18 Η Χλόη είναι αυτή; 0003 00:00:16:21 00:00:18:10 Ναι. 0004 00:01:06:17 00:01:07:17 Σου έδειξα τη φωτογραφία; 0005 00:01:07:17 00:01:10:10

Διαβάστε περισσότερα

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»;

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Ο όρος«βυζαντινόν» αναφέρεται στο Μεσαιωνικό κράτος που εδιοικείτο από την Κωνσταντινούπολη, τη μεγάλη πόλη των ακτών του Βοσπόρου. Οι ιστορικοί χρησιμοποιούν τον όρο αυτόν

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΚΟΙ ΣΤΑΘΜΟΙ ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ

ΙΣΤΟΡΙΚΟΙ ΣΤΑΘΜΟΙ ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ ΙΣΤΟΡΙΚΟΙ ΣΤΑΘΜΟΙ ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ Στην Αττική οι Αρβανίτες κατοικούσαν στο μεγαλύτερο μέρος της υπαίθρου. Ουσιαστικά την ελληνική γλώσσα την διατηρήσαν οι κλειστές ελληνικές κοινωνίες των Αθηνών

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ. Τιτίνα: µελοµακάρονα. εκέµβριος 2010, τεύχος 5. Από την Μαριλένα Ντε Πιάν, την Ελένη Κοτζάµπαση και την Αλεξία Ντε Πιάν

ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ. Τιτίνα: µελοµακάρονα. εκέµβριος 2010, τεύχος 5. Από την Μαριλένα Ντε Πιάν, την Ελένη Κοτζάµπαση και την Αλεξία Ντε Πιάν εκέµβριος 2010, τεύχος 5 ΑΦΙΕΡΩΜΑ: Τα Χριστούγεννα! ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ ΚΑΙ ΙΑΦΗΜΙΣΗ ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ Τιτίνα: µελοµακάρονα Από την Μαριλένα Ντε Πιάν, την Ελένη Κοτζάµπαση και την Αλεξία Ντε Πιάν ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Χριστούγεννα...η

Διαβάστε περισσότερα

Συγγραφέας: Πάνος Πλατρίτης Διαιτολόγος-Διατροφολόγος ΜΑΘΑΙΝΩ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΑΣΚΗΣΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ

Συγγραφέας: Πάνος Πλατρίτης Διαιτολόγος-Διατροφολόγος ΜΑΘΑΙΝΩ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΑΣΚΗΣΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Συγγραφέας: Πάνος Πλατρίτης Διαιτολόγος-Διατροφολόγος ΜΑΘΑΙΝΩ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΑΣΚΗΣΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Η ΠΥΡΑΜΙΔΑ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ Πάνος Πλατρίτης Διαιτολόγος-Διατροφολόγος www.panosplatritis.com Η ΠΥΡΑΜΙΔΑ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ÊÚÔ ÙË ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΟΥΣΕΙΑΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

ÊÚÔ ÙË ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΟΥΣΕΙΑΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΛΕΜΕΣΟΥ appleúè ÊÚÔ ÙË ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΟΥΣΕΙΑΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ- ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΜΕ ΤΗ ΣΤΗΡΙΞΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑ ΕΦΗΒΟΥΣ ΚΑΙ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α

ΓΙΑ ΕΦΗΒΟΥΣ ΚΑΙ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α ΓΙΑ ΕΦΗΒΟΥΣ ΚΑΙ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Μ Ν Α Δ Ε Σ Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η

Διαβάστε περισσότερα

1 Η ΕΝΟΤΗΤΑ ΤΡΟΠΟΣ ΖΩΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

1 Η ΕΝΟΤΗΤΑ ΤΡΟΠΟΣ ΖΩΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ 1 Η ΕΝΟΤΗΤΑ ΤΡΟΠΟΣ ΖΩΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΠΡΟΟΙΜΙΟ Στην 1 η Ενότητα ΤΡΟΠΟΣ ΖΩΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ - αναφέρουμε βασικές αλλά σημαντικές πληροφορίες για την επιχειρηματική και την κοινωνική ζωή στην Ελλάδα. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΩΣ ΔΕΥΤΕΡΗΣ /ΞΕΝΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ. Διδακτική πρόταση

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΩΣ ΔΕΥΤΕΡΗΣ /ΞΕΝΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ. Διδακτική πρόταση ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΩΣ ΔΕΥΤΕΡΗΣ /ΞΕΝΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Διδακτική πρόταση Διδακτικό πλαίσιο Θέμα: Πάρτι γενεθλίων Σχολείο: Γυμνάσιο Φανερωμένης, Λάρνακα Επίπεδο ελληνομάθειας: Α2 - αρχάριοι (9 μαθητές) Διδακτικά

Διαβάστε περισσότερα

Πότε ειμαστε όρθιόι και Πότε κανόυμε τό σταυρό μασ κατα τη διαρκεια των ακόλόυθιων

Πότε ειμαστε όρθιόι και Πότε κανόυμε τό σταυρό μασ κατα τη διαρκεια των ακόλόυθιων ÄÉÌÇÍÉÁÉÁ ÅÊÄÏÓÇ ÅÍÇÌÅÑÙÓÇÓ ÊÁÉ ÐÍÅÕÌÁÔÉÊÇÓ ÏÉÊÏÄÏÌÇÓ ÉÅÑÁ ÌÇÔÑÏÐÏËÉÓ ÈÅÓÓÁËÏÍÉÊÇÓ ÉÅÑÏÓ ÍÁÏÓ ÌÅÔÁÌÏÑÖÙÓÅÙÓ ÔÏÕ ÓÙÔÇÑÏÓ ÄÅËÖÙÍ - ÌÉÁÏÕËÇ ÔÇË. 2310-828989 Πότε ειμαστε όρθιόι και Πότε κανόυμε τό σταυρό

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα Λόγια Για Την Αγιογράφο

Λίγα Λόγια Για Την Αγιογράφο Αγιογράφος Ραλλού Λιόλιου Κούση Βυζαντινές Εικόνες Οι βυζαντινές εικόνες είναι ιεροί πνευματικοί θησαυροί του Ανατολικού Ορθόδοξου Χριστιανισμού. Η βυζαντινή ζωγραφική είναι ένα από τα πιο σημαντικά επιτεύγματα

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση για την Ιταλία από τη

Παρουσίαση για την Ιταλία από τη Παρουσίαση για την Ιταλία από τη Ιταλία Τι είδαμε, τι κάναμε και πώς περάσαμε στην Ιταλία? Ημερολόγιο Comenius Ιταλία Για να δείξω πως περάσαμε στην Ιταλία θα φτιάξω ένα ημερολόγιο. Το ημερολόγιο θα έχει

Διαβάστε περισσότερα

Η ΚΛΗΤΙΚΗ: Λειτουργίες - Χρήσεις

Η ΚΛΗΤΙΚΗ: Λειτουργίες - Χρήσεις Η ΚΛΗΤΙΚΗ: Λειτουργίες - Χρήσεις Όταν φωνάζουμε κάποιον ή του απευθύνουμε το λόγο, λέμε το όνομα του στην ΚΛΗΤΙΚΗ. Γιώργο, μ' ακούς: Καθίστε, κύριε Παυλίδη! Παιδιά! Ησυχία! Συχνά τον αποκαλούμε όχι με

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΓΛΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013. Χρόνος: 1 ώρα. Οδηγίες

ΑΓΓΛΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013. Χρόνος: 1 ώρα. Οδηγίες ΑΓΓΛΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΤΑΞΗ Α ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΟ 19/05/2013 Χρόνος: 1 ώρα Οδηγίες 1. Έλεγξε ότι το γραπτό που έχεις μπροστά σου αποτελείται από τις σελίδες 1-11. 2. Όλες τις

Διαβάστε περισσότερα

ΝΑΖΙΜ ΧΙΚΜΕΤ ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ Η ΠΙΟ ΟΜΟΡΦΗ ΘΑΛΑΣΣΑ

ΝΑΖΙΜ ΧΙΚΜΕΤ ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ Η ΠΙΟ ΟΜΟΡΦΗ ΘΑΛΑΣΣΑ ΝΑΖΙΜ ΧΙΚΜΕΤ ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ Η ΠΙΟ ΟΜΟΡΦΗ ΘΑΛΑΣΣΑ Να γελάσεις απ' τα βάθη των χρυσών σου ματιών είμαστε μες στο δικό μας κόσμο Η πιο όμορφη θάλασσα είναι αυτή που δεν έχουμε ακόμα ταξιδέψει Τα πιο

Διαβάστε περισσότερα

Τηλεόραση και διαφήμιση

Τηλεόραση και διαφήμιση Τηλεόραση και διαφήμιση Δείτε τι έγραψαν μερικά παιδιά για τις διαφημίσεις:... Σε κάθε σπίτι σήμερα έχει μπει η τηλεόραση και, όπως γνωρίζουμε, κάθε μέρα βομβαρδιζόμαστε από τις διάφορες διαφημίσεις που

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 02

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 02 Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν

Διαβάστε περισσότερα

Παρακαλούμε όποιον γνωρίζει το που μπορούμε να βρούμε ολόκληρα τα κείμενα στα ελληνικά, να μας ενημερώσει.

Παρακαλούμε όποιον γνωρίζει το που μπορούμε να βρούμε ολόκληρα τα κείμενα στα ελληνικά, να μας ενημερώσει. Η μετάφραση των κειμένων στα ελληνικά, που παρατίθεται εδώ, είναι βασισμένη στις μεταφράσεις από τα κοπτικά και ελληνικά στα αγγλικά των: Wesley W. Isenberg, Stephen Patterson, Marvin Meyer, Thomas O.

Διαβάστε περισσότερα

Α ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΓΕΡΙΟΥ ΤΑΞΗ Δ 1

Α ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΓΕΡΙΟΥ ΤΑΞΗ Δ 1 Α ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΓΕΡΙΟΥ ΤΑΞΗ Δ 1 Στα πλαίσια της «Ευρωπαϊκής εβδομάδας πολιτισμού» συμμετείχαμε τα τμήματα Δ 1 και Δ 2 και το τμήμα Ε 2 του σχολείου μας, σε μια περιήγηση στα πολιτιστικά μέρη του Γερίου

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΣ ΣΟΦΑΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Χριστούγεννα-Πρωτοχρονιά 2014-2015. «Δος μου το χέρι σου»

ΔΗΜΟΣ ΣΟΦΑΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Χριστούγεννα-Πρωτοχρονιά 2014-2015. «Δος μου το χέρι σου» Κυριακή 7/12/2014 ΔΗΜΟΣ ΣΟΦΑΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Χριστούγεννα-Πρωτοχρονιά 2014-2015 «Δος μου το χέρι σου» -Τ.Κ Ερμητσίου ώρα 4:30μμ κεντρική πλατεία Ο Σύλλογος Γυναικών Ερμητσίου υποδέχεται τα Χριστούγεννα με

Διαβάστε περισσότερα

Χριστούγεννα Πρωτοχρονιά Φώτα. Εκδηλώσεις Δήμου Φιλαδέλφειας Χαλκηδόνος

Χριστούγεννα Πρωτοχρονιά Φώτα. Εκδηλώσεις Δήμου Φιλαδέλφειας Χαλκηδόνος 2014 2015 Χριστούγεννα Πρωτοχρονιά Φώτα Εκδηλώσεις Δήμου Φιλαδέλφειας Χαλκηδόνος Αγαπητοί συμπολίτες και συμπολίτισσες, τα φετινά Χριστούγεννα είναι από τα δυσκολότερα των τελευταίων ετών για την πατρίδα

Διαβάστε περισσότερα

LET S DO IT BETTER improving quality of education for adults among various social groups

LET S DO IT BETTER improving quality of education for adults among various social groups INTERVIEWS REPORT February / March 2012 - Partner: Vardakeios School of Hermoupolis - Target group: Immigrants, women 1 η συνέντευξη Από την Αλβανία Το 2005 Η γλώσσα. Ήταν δύσκολο να επικοινωνήσω με τους

Διαβάστε περισσότερα

Ο Μιχάλης Κάσιαλος γεννήθηκε στην Άσσια. Ήταν γεωργός, αργότερα όμως έμαθε και την τέχνη του τσαγκάρη. Μερικά αρχαία Ελληνικά νομίσματα, που βρήκε

Ο Μιχάλης Κάσιαλος γεννήθηκε στην Άσσια. Ήταν γεωργός, αργότερα όμως έμαθε και την τέχνη του τσαγκάρη. Μερικά αρχαία Ελληνικά νομίσματα, που βρήκε Ελισσαιος καβαζη Ο Μιχάλης Κάσιαλος γεννήθηκε στην Άσσια. Ήταν γεωργός, αργότερα όμως έμαθε και την τέχνη του τσαγκάρη. Μερικά αρχαία Ελληνικά νομίσματα, που βρήκε μια μέρα στο χωράφι του, έδωσαν στην

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΕΞΑΝΤΕΡ ΠΟΟΥΠ ΩΔΗ ΣΤΗΝ ΜΟΝΑΞΙΑ

ΑΛΕΞΑΝΤΕΡ ΠΟΟΥΠ ΩΔΗ ΣΤΗΝ ΜΟΝΑΞΙΑ ΑΛΕΞΑΝΤΕΡ ΠΟΟΥΠ ΩΔΗ ΣΤΗΝ ΜΟΝΑΞΙΑ Ευτυχής που ποθεί και που νοιάζεται Την πατρική γη να φυλάξει, Το γενέθλιο αγέρι, Στο χώμα του να ανασαίνει Που με γάλα ή ξερό ψωμί τρέφεται Και στους φίλους του πάει στολισμένος

Διαβάστε περισσότερα

Δουλεύει, τοποθετώντας τούβλα το ένα πάνω στο άλλο.

Δουλεύει, τοποθετώντας τούβλα το ένα πάνω στο άλλο. ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Δ Παραδείγματα με συμπληρωμένα Φύλλα εργασίας Φύλλο εργασίας Α α. Συμπληρώστε τον παρακάτω πίνακα, χρησιμοποιώντας τη φαντασία σας. Δώστε ταυτότητα στο παιδί της φωτογραφίας. Όνομα Ίντιρα Ηλικία

Διαβάστε περισσότερα

www.kalymnikifilia.gr

www.kalymnikifilia.gr Η επιρροή του ελληνικού πολιτισμού και της ελληνικής γλώσσας στη διαμόρφωση του ρωσικού εκπαιδευτικού συστήματος (το παράδειγμα των Εκπαιδευτικών ιδρυμάτων της Μόσχας) ΒΑΝΤΙΜ ΓΙΑΡΟΒΟÏ Kαθηγητής μουσικής

Διαβάστε περισσότερα

«Πούλα τα όσο θες... πούλα ας πούµε το καλάµι από 200 ευρώ, 100. Κατάλαβες;»

«Πούλα τα όσο θες... πούλα ας πούµε το καλάµι από 200 ευρώ, 100. Κατάλαβες;» «Πούλα τα όσο θες... πούλα ας πούµε το καλάµι από 200 ευρώ, 100. Κατάλαβες;» Οπου (Α) ο καλούµενος - χρήστης της υπ' αριθ. 698... (µέλος της Χ.Α.) Οπου (Β) ο καλών Ηµεροµηνία: 20/09/2013 Εναρξη: 22:12':00''

Διαβάστε περισσότερα

Ο Φ ίλος μου ο Ποδη λατάκιας

Ο Φ ίλος μου ο Ποδη λατάκιας ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΠΟΔΟΜΩΝ ΜΕΤΑΦΟΡΩΝ ΚΑΙ ΔΙΚΤΥΩΝ Ο Φ ίλος μου ο Ποδη λατάκιας Κείμενο: Κατερίνα Βαϊμάκη Εικονογράφηση: Ρεβέκκα Βεδέ Ο Φ ίλος μου ο Ποδη λατάκιας Ευρωπαϊκή Ένωση Ταµείο Συνοχής «Επενδύοντας στο

Διαβάστε περισσότερα

2. ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ ОРФОГРАФИЯ. Προβληματικός κύκλος : - o - - e - - i - - a. ουδέτερο / επίθετο το ρούχο το ακριβό ποδήλατο

2. ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ ОРФОГРАФИЯ. Προβληματικός κύκλος : - o - - e - - i - - a. ουδέτερο / επίθετο το ρούχο το ακριβό ποδήλατο 2. ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ ОРФОГРАФИЯ Konstantinos Thodis by Προβληματικός κύκλος : - o - - e - - i - - a 1. - o - ( ο ) ουδέτερο / επίθετο το ρούχο το ακριβό ποδήλατο Средний / прилагательное το βιβλίο το νέο περιοδικό

Διαβάστε περισσότερα

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Ας γνωριστούμε

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Ας γνωριστούμε Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Ας γνωριστούμε Ενότητα: Χαιρετισμοί, συστάσεις, γνωριμία (2 φύλλα εργασίας) Επίπεδο: Α1, Α2 Κοινό: αλλόγλωσσοι ενήλικες ιάρκεια: 4 ώρες (2 δίωρα) Υλικοτεχνική υποδομή: Για τον διδάσκοντα:

Διαβάστε περισσότερα

Η φίλη μας η ανακύκλωση. Ειδική έκδοση για τους μαθητές του Δημοτικού Σχολείου

Η φίλη μας η ανακύκλωση. Ειδική έκδοση για τους μαθητές του Δημοτικού Σχολείου Η φίλη μας η ανακύκλωση Ειδική έκδοση για τους μαθητές του Δημοτικού Σχολείου Στην όμορφη πολιτεία με το γαλάζιο ουρανό μια μικρή παρέα από σκουπίδια συναντήθηκε για να κουβεντιάσει το μέλλον της. Ο Αλουμίνης,

Διαβάστε περισσότερα

Πόλεμος για το νερό. Συγγραφική ομάδα. Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική

Πόλεμος για το νερό. Συγγραφική ομάδα. Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική Πόλεμος για το νερό Συγγραφική ομάδα Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική 3 ο Δημοτικό Σχολείο Ωραιοκάστρου Τάξη ΣΤ1 Θεσσαλονίκη 2006 ΠΟΛΕΜΟΣ ΓΙΑ ΤΟ ΝΕΡΟ Άκουγα

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα λόγια για την προσευχή με το κομποσχοίνι.

Λίγα λόγια για την προσευχή με το κομποσχοίνι. Λίγα λόγια για την προσευχή με το κομποσχοίνι. Το κομποσχοίνι είναι φτιαγμένο για να κάνουμε προσευχή. Δεν είναι διακοσμητικό, ούτε κάτι μαγικό. Είναι όπλο ιερό, μας υπενθυμίζει την προσευχή την οποία

Διαβάστε περισσότερα

ISBN: 978-618-5093-18-1

ISBN: 978-618-5093-18-1 ΤΟ ΜΑΤΙ ΤΟΥ ΤΑΥΡΟΥ Το παρόν έργο πνευματικής ιδιοκτησίας προστατεύεται από τις διατάξεις της ελληνικής νομοθεσίας (Ν 2121/1993 όπως έχει τροποποιηθεί και ισχύει σήμερα) και από τις διεθνείς συμβάσεις περί

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΑΙ ΔΟΞΑ ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΑ 1939-1945

ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΑΙ ΔΟΞΑ ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΑ 1939-1945 ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΑΡΙΣΤΕΙΔΗ ΤΖΙΤΖΙΚΑΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΑΙ ΔΟΞΑ ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΑ 1939-1945 ΕΤΑΙΡΙΑ ΚΡΗΤΙΚΩΝ ΙΣΤΟΡΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ ΜΑΡΤΥΡΙΕΣ 3 ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΑΡΙΣΤΕΙΔΗ ΤΖΙΤΖΙΚΑΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΑΙ ΔΟΞΑ (ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΑ 1939-1945) ΣΥΛΛΟΓΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΜΟΙΡΑΣΜΑ ΤΩΝ ΔΩΡΩΝ. Δυο μέρες πριν τα Χριστούγεννα, όλος ο κόσμος τρέχει στα

ΤΟ ΜΟΙΡΑΣΜΑ ΤΩΝ ΔΩΡΩΝ. Δυο μέρες πριν τα Χριστούγεννα, όλος ο κόσμος τρέχει στα ΤΟ ΜΟΙΡΑΣΜΑ ΤΩΝ ΔΩΡΩΝ Κωνσταντίνα Αστερίου Δυο μέρες πριν τα Χριστούγεννα, όλος ο κόσμος τρέχει στα μαγαζιά να αγοράσει χριστουγεννιάτικα δώρα και στολίδια για το δένδρο. Η πόλη είναι πανέμορφα στολισμένη.

Διαβάστε περισσότερα

Τι σημαίνει αστικά πεδία σε μετάβαση για εσάς και την καλλιτεχνική σας δημιουργία;

Τι σημαίνει αστικά πεδία σε μετάβαση για εσάς και την καλλιτεχνική σας δημιουργία; Τι σημαίνει αστικά πεδία σε μετάβαση για εσάς και την καλλιτεχνική σας δημιουργία; Δύσκολη ερώτηση Για την καλλιτεχνική μου δημιουργία δεν παίζει κανένα ρόλο. Αυτό που με πικραίνει είναι ότι έζησα την

Διαβάστε περισσότερα

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Δ'. ΚΕΙΜΕΝΟ 'Οδυσσέας Ελύτης (1911-1996) Μικρή Πράσινη Θάλασσα Μικρή πράσινη θάλασσα δεκατριώ χρονώ Που θα θελα να σε υιοθετήσω Να σε στείλω σχολείο στην Ιωνία

Διαβάστε περισσότερα

Ο Τόμπυ και οι Μέλισσες

Ο Τόμπυ και οι Μέλισσες Ο Τόμπυ και οι Μέλισσες Είναι άνοιξη και, όπως και πέρυσι, ο Τόμπυ επισκέπτεται τον θείο του στο αγρόκτημα. «Επιτέλους, έχω διακοπές!» φωνάζει ο Τόμπυ. Ανυπομονεί να ξαναδεί την αγαπημένη του αγελάδα,

Διαβάστε περισσότερα

ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ

ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ Μη µου µιλάς γι' αυτά που ξεχνάω Μη µε ρωτάς για καλά κρυµµένα µυστικά Και µε κοιτάς... και σε κοιτώ... Κι είναι η στιγµή που δεν µπορεί να βγεί απ' το µυαλό Φυσάει... Κι είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΙΣΕΙΣ Αντιστοίχισε τις προτάσεις της πρώτης στήλης με εκείνες που ταιριάζουν από τη δεύτερη στήλη:

ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΙΣΕΙΣ Αντιστοίχισε τις προτάσεις της πρώτης στήλης με εκείνες που ταιριάζουν από τη δεύτερη στήλη: ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΙΣΕΙΣ Αντιστοίχισε τις προτάσεις της πρώτης στήλης με εκείνες που ταιριάζουν από τη δεύτερη στήλη: Ταξίδι της Παναγίας και του Ιωσήφ στη Ναζαρέτ. Μέτρημα του πληθυσμού σε ένα στάβλο. Ο Ιωσήφ και

Διαβάστε περισσότερα

Χριστιανική Γραμματεία Ι

Χριστιανική Γραμματεία Ι Χριστιανική Γραμματεία Ι Ενότητα 1-A3-4: Εκκλησιαστικές διατάξεις και ποίηση Αναστάσιος Γ. Μαράς, Δρ Θ. Πρόγραμμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

ΈΛΛΗΝΕΣ ΚΑΙ ΕΠΟΧΕΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ

ΈΛΛΗΝΕΣ ΚΑΙ ΕΠΟΧΕΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΈΛΛΗΝΕΣ ΚΑΙ ΕΠΟΧΕΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ο κύκλος του χρόνου χαρακτηρίζεται από την εναλλαγή των εποχών, άνοιξη, καλοκαίρι, φθινόπωρο, χειµώνας και πάλι άνοιξη. Στον κύκλο αυτό του χρόνου οι Έλληνες ζουν στον τόπο

Διαβάστε περισσότερα

(Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου)

(Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου) Εν αρχή ην ο Λόγος. (Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου) Στις νωπογραφίες της οροφής της Καπέλα Σιξτίνα φαίνεται να απεικονίζονται μέρη του ανθρώπινου σώματος, όπως ο εγκέφαλος,

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία Δημάρχου Παπάγου-Χολαργού κ. Βασιλείου Ξύδη κατά τη Τελετή Θεμελίωσης του Δημοτικού Βρεφονηπιακού και Παιδικού Σταθμού Παπάγου

Ομιλία Δημάρχου Παπάγου-Χολαργού κ. Βασιλείου Ξύδη κατά τη Τελετή Θεμελίωσης του Δημοτικού Βρεφονηπιακού και Παιδικού Σταθμού Παπάγου Ομιλία Δημάρχου Παπάγου-Χολαργού κ. Βασιλείου Ξύδη κατά τη Τελετή Θεμελίωσης του Δημοτικού Βρεφονηπιακού και Παιδικού Σταθμού Παπάγου Κυρίες και Κύριοι, Αγαπητές φίλες και φίλοι, Είναι ιδιαίτερη χαρά για

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΙΚΗΠΟΣ. Ο πρόεδρος και τα μέλη του Κοινοτικού Συμβουλίου Δελίκηπου, σας εύχονται Καλά Χριστούγεννα και Ευτυχισμένο το Νέο Έτος 2014

ΔΕΛΙΚΗΠΟΣ. Ο πρόεδρος και τα μέλη του Κοινοτικού Συμβουλίου Δελίκηπου, σας εύχονται Καλά Χριστούγεννα και Ευτυχισμένο το Νέο Έτος 2014 Τηλ.: 99453428 Φαξ: 22531013 Ο πρόεδρος και τα μέλη του Κοινοτικού Συμβουλίου Δελίκηπου, σας εύχονται Καλά Χριστούγεννα και Ευτυχισμένο το Νέο Έτος ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΔΕΛΙΚΗΠΟΥ Σωτήρης Νικολάου 99-697386

Διαβάστε περισσότερα

Στεμνίτσα, ο τόπος μας

Στεμνίτσα, ο τόπος μας Στεμνίτσα, ο τόπος μας Εκπαιδευτικό πρόγραμμα εξοικείωσης των παιδιών με τις νέες τεχνολογίες Αύγουστος 2007 (Υπό την αιγίδα του Δήμου Τρικολώνων) οι πρωταγωνιστές ο Mάριος ο Σπύρος η Δέσποινα η Μυρτώ

Διαβάστε περισσότερα

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!»

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!» 1 Σειρά Σπουργιτάκια Εκδόσεις Πατάκη «Το χάνουμε!» Σοφία Παράσχου Εικονογράφηση: Βαγγέλης Ελευθερίου Σελ. 52 Δραστηριότητες για Α & Β τάξη Συγγραφέας: Η Σοφία Παράσχου γεννήθηκε στην Κάρπαθο και ζει στην

Διαβάστε περισσότερα

Παραμύθι για την υγιεινή διατροφή

Παραμύθι για την υγιεινή διατροφή Παραμύθι για την υγιεινή διατροφή Τζήκου Βασιλική Το δίλημμα της Λένιας 1 Παραμύθι πού έχω κάνει στο πρόγραμμα Αγωγής Υγείας που είχε τίτλο: «Γνωρίζω το σώμα μου, το αγαπώ και το φροντίζω» με την βοήθεια

Διαβάστε περισσότερα

Περπατώντας τις εποχές του Βυζαντίου

Περπατώντας τις εποχές του Βυζαντίου Στην Αγορά των αρχαίων Αθηναίων (με τον Κ. Βέτση), Γνώση, Αθήνα 19893, Καλειδοσκόπιο, Αθήνα 20064 (έκδοση αναθεωρημένη και εμπλουτισμένη) Αρχαιολογία Ένα ταξίδι στο παρελθόν, οδηγός για παιδιά, Κέδρος,

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα: Νέα Ελληνική Λογοτεχνία ΑΔΙΔΑΚΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΝΙΚΟΣ ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗΣ (1883-1957) Αναφορά στον Γκρέκο (απόσπασμα)

Μάθημα: Νέα Ελληνική Λογοτεχνία ΑΔΙΔΑΚΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΝΙΚΟΣ ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗΣ (1883-1957) Αναφορά στον Γκρέκο (απόσπασμα) Μάθημα: Νέα Ελληνική Λογοτεχνία ΑΔΙΔΑΚΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΝΙΚΟΣ ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗΣ (1883-1957) Αναφορά στον Γκρέκο (απόσπασμα) Μπήκα στο χωριό, νύχτωνε πια, οι πόρτες όλες σφαλιχτές, μες στις αυλές τα σκυλιά μυρίστηκαν

Διαβάστε περισσότερα

«Οδική ασφάλεια... για κλάµατα!» (Θεατρικό γραµµένο από τα παιδιά της Β 1)

«Οδική ασφάλεια... για κλάµατα!» (Θεατρικό γραµµένο από τα παιδιά της Β 1) «Οδική ασφάλεια... για κλάµατα!» (Θεατρικό γραµµένο από τα παιδιά της Β 1) Πρόσωπα: Μαθητές ασκάλα Κύριος Τροχαιάκης (αστυνοµικός της τροχαίας) Παιδιά ΣΚΗΝΗ 1 (στην τάξη) Χτυπά κουδούνι και µπαίνει µέσα

Διαβάστε περισσότερα

«Τρόποι για να βελτιώσω την πόλη μου»

«Τρόποι για να βελτιώσω την πόλη μου» Γράψε ένα Τίτλο για την εφημερίδα εδώ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΑΠΟ τα ΠΑΙΔΙΑ ΤΕΧΝΗ σελ. 4 γράψε την ημερομηνία εδώ «Τρόποι για να βελτιώσω την πόλη μου» Αφιέρωμα για την σχέση «Πόλη + Φύση» «Να μεγάλωναν ας πούμε οι

Διαβάστε περισσότερα

Η «Γιορτή της µητέρας» ή ηµέρα της µητέρας είναι κινητή εορτή προς τιµήν της µητέρας και γιορτάζεται κάθε χρόνο την δεύτερη Κυριακή του µήνα Μάη.

Η «Γιορτή της µητέρας» ή ηµέρα της µητέρας είναι κινητή εορτή προς τιµήν της µητέρας και γιορτάζεται κάθε χρόνο την δεύτερη Κυριακή του µήνα Μάη. Η «Γιορτή της µητέρας» ή ηµέρα της µητέρας είναι κινητή εορτή προς τιµήν της µητέρας και γιορτάζεται κάθε χρόνο την δεύτερη Κυριακή του µήνα Μάη. Η γιορτή της µητέρας στην Ελληνική Μυθολογία Η πρωταρχική

Διαβάστε περισσότερα

Ένα γιορτινό καράβι «έδεσε» στην πλατεία του Ορχομενού!

Ένα γιορτινό καράβι «έδεσε» στην πλατεία του Ορχομενού! Ένα γιορτινό καράβι «έδεσε» στην πλατεία του Ορχομενού! Για πρώτη φορά την κεντρική πλατεία του Ορχομενού δεν στολίζει για τις γιορτές ένα χριστουγεννιάτικο δέντρο, αλλά ένα πραγματικά εντυπωσιακό χριστουγεννιάτικο

Διαβάστε περισσότερα