Για το «Χρονικό του Πολίτη» - Δεκέμβρης 2008

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Για το «Χρονικό του Πολίτη» - Δεκέμβρης 2008"

Transcript

1 1 Κάλαντα του Ελληνισμού. Για το «Χρονικό του Πολίτη» - Δεκέμβρης 2008 Τα Κάλαντα, ή Καλήμερα, ή Άσματα του Αγερμού είναι τραγούδια με θρησκευτικό κυρίως χαρακτήρα και όχι μόνο. Λέγονται κυρίως από παιδιά, σε συγκεκριμένες μέρες του χρόνου, από πόρτα σε πόρτα και συνοδεύονται πάντοτε από φιλοδώρημα από τους νοικοκύρηδες προς τους καλαντιστές. Σε διάφορες περιοχές της Ελλάδας τα συναντούμε και με άλλα ονόματα, όπως: Κόλιαντρα, Κόλιαντα, Κόλιντα, Κάλαντρα, Καλημέρια. Εδώ θα πρέπει να κάνουμε το διαχωρισμό μεταξύ Καλάντων και Θρησκευτικών Τραγουδιών. Παρόλο που στις πλείστες περιπτώσεις έχουν και τα δύο είδη θρησκευτικό περιεχόμενο υπάρχει σημαντική διαφορά στο τελετουργικό μέρος. Τα Κάλαντα λέγονται πάντοτε από πόρτα σε πόρτα (κυρίως από παιδιά) και συνοδεύονται από φιλοδώρημα ενώ τα Θρησκευτικά Τραγούδια λέγονται στην εκκλησία ή τον περίβολό της από ενήλικες, κυρίως τους ψάλτες ή τον Ιερέα σε μερικές περιπτώσεις και δεν συνοδεύονται από φιλοδώρημα. Επίσης τα Θρησκευτικά Τραγούδια δεν συνοδεύονται ποτέ από μουσικά όργανα. Τέτοια τραγούδια (Κάλαντα) λέγονταν τα Χριστούγεννα, την Πρωτοχρονιά, τα Φώτα, το Σάββατο του Λαζάρου, την Κυριακή των Βαΐων και το βράδυ της Ανάστασης. Παλαιότερα δε είχαμε τα χελιδονίσματα Α, την Περπερούνα Β το Τραγούδι του Ζαφείρη στην Ήπειρο, του Λειδινού στην Αίγινα. Σήμερα έχουν παραμείνει κυρίως τα Κάλαντα των Χριστουγέννων και της Πρωτοχρονιάς. Τα πλέον γνωστά Θρησκευτικά Τραγούδια στην Κύπρο και γενικά στον ελληνισμό είναι: Ο Θρήνος της Παναγίας και το Τραγούδι του Αγίου Γεωργίου. Κάλαντα επίσης ονομάζει ο λαός την παραμονή των Φώτων. Κατά την ημέρα αυτή ο παπάς γυρίζει όλα τα σπίτια του χωριού και τα ραντίζει με αγιασμό για να φύγουν οι καλικάντζαροι. Για αντάλλαγμα οι νοικοκυρές τον φιλεύουν με διάφορα εδέσματα και με λεφτά. Ίσως η περιφορά αυτή από σπίτι σε σπίτι καθώς και το φιλοδώρημα να συνδέει την κοινή ονομασία των δύο εθίμων. Ο Κυριάκος Χατζηιωάννου δίνει μια άλλη ερμηνεία για την ονομασία της γιορτής των Καλάντων. (Βλέπε στο παρών κείμενο, Τα Κάλαντα των Φώτων). Για τη γιορτή των Καλάντων στην Κύπρο γράφει ο Χαμπής Τσαγγάρης: «Τα Κάλαντα οι νοικοτζυρές εσάζαν το τραπέζιν με νηστίσιμα τζεραστικά, όπως σουτζιούκκον, καρύθκια, πορτοκκάλια, σταφίθκια, ποξαμάθκια, γλυκόν τζαι ξεροτήανα, τζ εσσεπάζαν τα ώσπου νάρτει ο παπάς να ραντίσει το σπίτιν με

2 2 αγιασμόν. Είχαν τζαι την ζιβανίαν ή το κρασίν για καμμιάν πιννιάν πριν το τσίμπημαν. Στο τραπέζιν εβάλλαν τζι έναν καπνιστήριν με φύλλα ελιάς τζαι μιάν μερρέχαν με ροδόστεμμαν. Σήμερα, έτσι εικόνες μπορεί νάβρεις κυρίως σε χωρκά τζαι όι σε ούλλα τα σπίθκια». Χαμπή Τσαγγάρη (Λευκωσία, 2005). Οι Καλικάντζιαροι τζαι το παιξίμιν, τόμος Β, σ Στο ίδιο βιβλίο ο Κυριάκος Ψαράς από την Εφτακώμην αφηγείται στον Χαμπήν: «Εγύριζεν ο παπάς τζι εραντίζαμεν. Εκράεν το σικλίν τζι ερίφκαν του σελίνιν, είσεν πεντοσέλινα, είσεν λουκάνικα. Εκραούσαμεν τες κοφίνες ποτζεί τζαι πόε... Θκυό παλληκάρκα έτσι καλά, νάκκον που σώνναν, νάειν ποσταχούν επκιάνναν άλλοι. Εβάλλαν μας ποξαμάθκια, ή γρυσταρκές, λουκάνικα... Πκιάστε ρε κοπελλούθκια, ελάλεν μας ο παπάς. Άτε εσσίζαμεν μες στες κούππες, επκιάνναμεν τα λουκάνικα, ετρώαμεν, επηαίνναμεν. Εκλουχούκαμεν του παπά. Δέκα δεκαπέντε κοπελλούθκια που πηαίνναμεν με τον παπάν, να ραντίσει το χωρκόν ούλλον. Νάειν γεμώσει η κοφίνα, επαίρναν την θκυό κοπελλούθκια έσσω του παπά, τζι επκιάνναμεν όφτζαιρην. Εν ριάλλια πο διούσαν του παπά. Αλλά τζαι πορτοκκάλλια, λουκάνικα... Ετρώαμεν τα μεις. (Δ)εν του φήνναμεν του παπά. - Ε, τζι αήστε μου τζαι μέναν θκυό τρία μες την κοφίναν. - Όι παπά. (Δ)εν κανεί που σε βουρούμεν ταπισών; Αττυμούμαι πολλά». Χαμπή Τσαγγάρη (Λευκωσία, 2005). Οι Καλικάντζιαροι τζαι το παιξίμιν, τόμος Β, σ Η ονομασία Κάλαντα προέρχεται από τις Ρωμαϊκές Καλένδες, που ήταν γιορτές που γίνονταν στην αρχαία Ρώμη κατά τις πρώτες πέντε ή επτά μέρες κάθε μήνα. Στη διάρκειά τους, που ήσαν μέρες αργίας, επικρατούσε μεγάλη ευθυμία και γίνονταν μεγάλες ολονύχτιες διασκεδάσεις, οινοποσίες, μεταμφιέσεις και όργια. Ήταν δε ιδιαίτερα λαμπρές οι καλένδες του Γενάρη που συνέπιπταν με την αρχή του χρόνου και τις γιορτές προς τιμή του θεού Ιανού (εξ ου και ο Ιανουάριος). Παρόλο όμως που τα Κάλαντα πήραν την ονομασία τους από τις Ρωμαϊκές Καλένδες πιστεύεται ότι η καταγωγή τους είναι πολύ πιο μακρινή και μας οδηγεί στην Αρχαία Ελλάδα στο έθιμο της Ειρεσιώνης.

3 3 Η Ειρεσιώννη Η Ειρεσιώνη ήταν ένα έθιμο της αρχαίας Ελλάδας που εγίνετο δυο φορές το χρόνο. Μια την Άνοιξη για να παρακαλέσουν τους θεούς να προστατέψουν τη σοδειά, και μια το Φθινόπωρο για να τους ευχαριστήσουν για την καλή συγκομιδή που είχαν. Κατά το έθιμο αυτό «παίδες αμφιθαλείς», που είχαν δηλαδή ζώντες και τους δύο γονείς, γύριζαν από σπίτι σε σπίτι κρατώντας κλαδί ελιάς πάνω στο οποίο είχαν κρεμασμένα, κομμάτια από άσπρο και κόκκινο βαμμένο μαλλί - σύμβολα της υγείας και της ομορφιάς - διάφορους καρπούς, και τρία δοχεία, με λάδι, κρασί και μέλι, τραγουδώντας ευχές για την καρποφορία της γης και παινέματα για τους νοικοκυραίους. Η Ειρεσιώνη πήρε το όνομά της από τη λέξη Είρος, που αργότερα έγινε έριον και στη συνέχεια μαλλί. Όμως με τον καιρό η Ειρεσιώνη πήρε την έννοια κάθε τραγουδιού που είχε χαρακτήρα ευχετικό και επαινετικό όπως τα δικά μας Κάλαντα. Τα παιδιά λοιπόν γύριζαν από σπίτι σε σπίτι τραγουδούσαν την Ειρεσιώνη και οι νοικοκύρηδες τους έδιναν για φιλοδώρημα διάφορα γεννήματα. Σαν τέλειωναν άφηναν την Ειρεσιώνη έξω από το ναό και έμενε εκεί να ξηρανθεί μέχρι την επόμενη άνοιξη ή το Φθινόπωρο, που θα έφτιαχναν άλλη. Ο Πλούταρχος αναφέρει ένα συγκεκριμένο τραγούδι της Ειρεσιώνης. Ειρεσιώνη σύκα φέρει και πίονας άρτους και μέλι εν κοτύλη και έλαιον αναφύσασθαι, και κύλικ εύζωρον ως αν μεθύσασα καθεύδει. (Κώστα Καραπατάκη - το Δωδεκάμερο) Η Ειρεσιώνη φέρει σύκα και φουσκωτά ψωμιά και μέλι στο κύπελλο και λάδι για το φως και κούπα μ αγνό κρασί για να μεθύσει και να κοιμηθεί. (Μετάφραση: Θεοδώρα Αντωνοπούλλου)

4 4 Σε μια έκδοση της Οξφόρδης με τίτλο Ομήρου βίοι 1, αναφέρεται ότι ο ίδιος ο Όμηρος έλαβε μέρος κάποτε στη Σάμο στο έθιμο της Ειρεσιώνης. Αναφέρει το αρχαίο κείμενο..παραχειμάζων δε Όμηρος εν τη Σάμω, ταις νουμηνίαις προσπορευόμενος προς τας οικίας τας ευδεμονεστάτας, ελάμβανε τι αείδων τα έπεα τάδε, α καλείται Ειρεσιώνη, ωδήγουν δε αυτόν και συμπαρήσαν αεί, των παίδων τινές των εγχωρίων: Δώμα προσετραπόμεσθ ανδρός μέγα δυναμένοιο ος μέγα μεν δύναται, μέγα δε βρέμει, όλβιος αιεί. Αυταί ανακλίνεσθαι θύραι πλούτος γαρ έσεισι πολλός συν πλούτω δε και ευφροσύνη τεθαλυία, ειρήνη τ αγαθή. Όσα δ άγγεα, μεστά μεν είει κυρβαίη δ αεί κατά καρδόπου έρποι μάζα, νυν μεν κριθαίην ευώπιδα σησαμόεσσαν Λάμπρου Λιάβα. Κάλαντα. Τα τραγούδια του Έλληνα Άη Βασίλη, Περιοδικό «Δίφωνο» Όταν ξεχειμώνιαζε ο Όμηρος στη Σάμο, πήγαινε κάθε πρωτομηνιά στα πιο πλούσια σπίτια και έπαιρνε μια μικρή αμοιβή τραγουδώντας το τραγούδι αυτό που καλείται Ειρεσιώνη, ενώ τον οδηγούσαν και ήταν πάντα μαζί του και μερικά ντόπια αγόρια: «Ήρθαμε ως ικέτες στο σπίτι πολύ ισχυρού ανθρώπου που χει μεγάλη δύναμη και μεγάλη ισχύ κι είναι πάντα ευτυχισμένος. Οι πόρτες ν ανοίγετε από μόνες σας καθώς πλούτος μπαίνει πολύς και μαζί με τον πλούτο άφθονη ευφροσύνη και αγαθή ειρήνη. Όσα πιθάρια έχετε, να είναι γεμάτα και πάντοτε να ρχεται κριθαρένιο ψωμί στα δοχεία σας» (Μετάφραση: Θεοδώρα Αντωνοπούλλου) Το πιο κάτω είναι ένα παραδοσιακό κάλαντο της Θράκης. Είναι δε αξιοσημείωτο, το πόσο μοιάζει με το τραγούδι της Ειρεσιώνης της εποχής του Ομήρου «Στο σπίτι ετούτο πού ρθαμε του πλουσιονοικοκύρη ν ανοίξουνε οι πόρτες του να μπει ο πλούτος μέσα να μπει ο πλούτος κι η χαρά κι η ποθητή ειρήνη και να γεμίσουν τα σταμνιά μέλι, κρασί και λάδι κι η σκάφη του ζυμώματος με φουσκωτό ζυμάρι». 1 Vıta Herododea

5 5 Το 2003, όταν ο φίλος μου ο Χαμπής ο Χαράκτης έγραφεν το βιβλίον του «Οι Καλικάντζιαροι τζαι το παιξίμιν» έδωσα του τούτους τους στίχους. Όταν τους είδεν αρέσαν του πολλά τζ εζήτησεν μου, αν εμπορούσα, να τους κάμω μεταφοράν στην κυπριακήν διάλεκτον. Έκαμα την πιο κάτω ελεύθερην μετάφρασην και την περιέλαβε στο βιβλίον του. Σε τούν το αρκοντόσπιτον που ρταμεν να τα πούμεν σσυφτοί τον νοικοτζύρην του, τον άξιον σαιρετούμεν. Πάντα περνά ο λόος του, μα ν πάντα μετρημένος Καλόγνωμος, καλότροπος τζαι καλοτυχισμένος. Οι πόρτες σας να ν αννοιχτές να μπαίννει η ειρήνη αντάμα μ ούλλα τα καλά που φέρνει πάντα τζείνη. Κρασίν τζαι λάδιν να σετε, γεμάτα τα πυθάρκα τζ η κοφινιά σας ξίτρουλλη, ψουμιά τζαι ποξαμάθκια. Χαμπή Τσαγγάρη (Λευκωσία, 2005). Οι Καλικάντζιαροι τζαι το παιξίμιν, τόμος Β, σ. 160 Τα αρχαία Ανθεστήρια Στην αρχαία γιορτή των Ανθεστηρίων, προς τιμή του Διονύσου, του θεού της βλάστησης, οι τότε «καλαντιστές» (ασφαλώς δεν ονομάζονταν έτσι τότε) που τριγυρνούσαν από πόρτα σε πόρτα και τραγουδούσαν ύμνους προς τιμή του Διονύσου, κρατούσαν ένα χάρτινο ομοίωμα καραβιού στο χέρι, για να συμβολίσουν τον ερχομό του Διονύσου. Αυτό το «καραβάκι» θα μπορούσε να το δει κανείς πριν μερικές δεκαετίες στην Ελλάδα, όταν στα σπίτια στόλιζαν καραβάκια, αντί για δέντρα. Η Πορεία των Καλάντων κατά την Πρωτοχριστιανική και Βυζαντινή περίοδο Το έθιμο λοιπόν αυτό καθώς και άλλα αρχαία ελληνικά έθιμα, πέρασαν στα πρωτοχριστιανικά χρόνια, στη συνέχεια στο Βυζάντιο και από κει έφθασαν μέχρι τις μέρες μας. Κατά τη βυζαντινή περίοδο η προέκταση της Ειρεσιώνης και τον Καλενδών πήραν το όνομα «Άσματα Αγερμού» και οι «καλαντιστές» - παιδιά και μεγάλοι - πήραν το όνομα «Αγύρται ή Μηναγύρται». Οι περιπλανώμενοι

6 6 «Αγύρτες», κρατώντας βάγια, κρόταλα ή κουδούνια, χελιδόνες 2 αλλά και μουσικά όργανα γύριζαν από σπίτι σε σπίτι, τραγουδώντας για τη γιορτή που ερχότανε. Στο χρονικό του Ιωάννη Τζέντζη που χρονολογείται από τον 12ο μχ αιώνα συναντούμε το εξής: «...οπόσοι περιτρέχουσι χώρας και πορπατούσι και όσοι κατ αρχίμηνον του Ιανουαρίου και τη Χριστού γεννήσει δε και Φώτων την ημέραν οπόσοι περιτρέχουσι τας θύρας προσαιτούντες μετά ωδών και επωδών και λόγοις εγκωμίων και δήθεν εν προφάσεσιν, ψευδέσιν ευαφόρμοις ούτοι πάντες αν λέγονται κυρίως μηναγύρται.» Μαρίας Μιχαήλ -Δέδε (Αθήνα, 1989). Κάλαντα Καλήμερα και Θρησκευτικά Τραγούδια, σ. 11 Η επίσημη εκκλησία παρακολουθώντας τα ειδωλολατρικά αυτά έθιμα να συνεχίζονται αντέδρασε έντονα και προσπάθησε με κάθε μέσο να ξεριζώσει ότι είχε σχέση με την παλιά θρησκεία. Επί εποχής του αυτοκράτορα Κωνσταντίνου Α, οι πατέρες της Εκκλησίας για να εκτοπίσουν τα παλιά ειδωλολατρικά έθιμα αξιοποίησαν το εορταστικό κλίμα που επικρατούσε στις μεγάλες ειδωλολατρικές γιορτές κατά την περίοδο από τις 22 Δεκεμβρίου μέχρι και τις πρώτες μέρες του Γενάρη. Έτσι στην θέση της γιορτής του αήττητου Ήλιου, του Μίθρα (25 Δεκεμβρίου) 3, των Καλενδών (1 Ιανουαρίου) και των γενεθλίων του Θεού Χρόνου (6 Ιανουαρίου) 4, τοποθέτησαν τις μεγάλες γιορτές της χριστιανοσύνης, Χριστούγεννα, Περιτομή και Φώτα. Αυτή όμως η κίνηση δεν στάθηκε αρκετή για να εξαλειφθούν τα παλιά ειδωλολατρικά έθιμα. Έτσι η προσπάθεια συνεχίστηκε με λόγους κηρύγματα και συγγράμματα. Διασώζονται μάλιστα από την εκκλησιαστική ιστορία πύρινοι λόγοι επισκόπων ενάντια στα έθιμα αυτά. Αναφέρεται δε ότι ο Ιερός Χρυσόστομος έφτασε στο σημείο να απορρίπτει κάθε είδους τραγούδι, ακόμα και αυτά που τραγουδούσαν οι γυναίκες όταν ύφαιναν. Όταν δε ρωτήθηκε τι θα πρεπε 2 Η Χελιδόνα είναι ένα ξύλινο αρθρωτό ομοίωμα χελιδονιού. 3 Κατά την ημέρα αυτή γιόρταζαν τη νίκη του ήλιου κατά το χειμερινό ηλιοστάσιο οπότε αρχίζει πλέον να μεγαλώνει και πάλι η μέρα, να νικά δηλαδή το φως το σκοτάδι και να γεννιέται καινούργια ελπίδα. 4 Η γιορτή αυτή γιορταζόταν στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου.

7 7 να τραγουδούν, απάντησε: Τους ψαλμούς του Δαυίδ. Το δε 387 μχ κάλεσε τους Αντιοχείς να απέχουν από τέτοιους εορτασμούς, χαρακτηρίζοντας τους ως εξής: «Αι γαρ διαβολικαί παννυχίδες αι γενόμεναι τήμερον και τα σκόμματα και αι λοιδορίαι και αι χορείαι αι νυχτεριναί, και η καταγέλαστος αύτη κωμωδία παντός πολεμίου χαλεπώτερον την πόλιν ημών εξηχμαλώτησαν». Χαμπή Τσαγγάρη (Λευκωσία, 2005). Οι Καλικάντζιαροι τζαι το παιξίμιν, τόμος Β, σ. 80 Το 692 μχ η Στ Οικουμενική Σύνοδος αποφάσισε τα εξής: «Τας ούτω λεγόμενας καλάνδας, και τα λεγόμενα βοτά, και τα καλούμενα βρουμάλια, (...) καθάπαξ εκ της των πιστών πολιτείας περιαιρεθήναι βουλόμεθα. (...) Τους ουν από του νυν τι των προειρημένων επιτελείν εγχειρούντας, εν γνώσει τούτων καθισταμένους, τούτους, ει μεν κληρικοί είεν, καθαιρείσθαι προστάσσομεν, οι δε λαϊκοί, αφορίζεσθαι». Χαμπή Τσαγγάρη (Λευκωσία, 2005). Οι Καλικάντζιαροι τζαι το παιξίμιν, τόμος Β, σ. 80 Κατόπιν, το 1405 μχ ήρθε στην Κύπρο με απόφαση του Οικουμενικού Πατριάρχη Ματθαίου και του αυτοκράτορα Μανουήλ Β Παλαιολόγου ο Σουδίτης μοναχός Ιωσήφ Βρυέννιος, και διεμήνυσε τα εξής: «Τας ιεράς των εορτών αυλοίς και χοροίς και σατανικοίς πάσιν άσμασι, κώμοις και μέθαις και αισχροίς άλλοις έθεσιν επιτελείν ουκαταισχυνόμεθα». Χαμπή Τσαγγάρη (Λευκωσία, 2005). Οι Καλικάντζιαροι τζαι το παιξίμιν, τόμος Β, σ. 80 Όλες όμως οι προσπάθειες, όσο έντονες και να ήσαν, δεν καρποφόρησαν. γιατί τα έθιμα αυτά ήταν βαθιά ριζωμένα στη συνείδηση του λαού, που τα είχε απόλυτη ανάγκη. Το μόνο λοιπόν που έμενε ήταν ο συμβιβασμός. Έτσι η εκκλησία επέλεξε αντί να πολεμά τα παλιά έθιμα, να τα υιοθετήσει και να τους προσδώσει σιγά-σιγά χριστιανικό χαρακτήρα. Έτσι τα Κάλαντα κατά την περίοδο του Βυζαντίου, με τη συμμετοχή λογίων ανθρώπων της εκκλησίας, αλλάζουν θεματολογία και αναφέρονται πλέον στο θρησκευτικό γεγονός της ημέρας, διατυπώνοντας μάλιστα και θεολογικές θέσεις. Διατηρούν όμως τις ευχές για τους νοικοκύρηδες, την καρποφορία της γης και τις επικλήσεις για φιλοδώρημα. Αυτό δίνει και την εξήγηση γιατί αρκετά Κάλαντα έχουν λόγιο ύφος και γλώσσα, και βασίζονται πάνω σε εκκλησιαστικούς ύμνους. Αναφέρω ένα παράδειγμα.

8 8 Λέει ένας Βυζαντινός ύμνος του 14ου αιώνα μ.χ. Σήμερον η κτίσις φωτίζεται και πανηγυρίζει - ευφραίνεται Από της ερήμου - ο Πρόδρομος, ήλθεν να βαπτίσει - τον Κύριον Ένα δε κάλαντο των Θεοφανείων: Σήμερον τα φώτα κι οι φωτισμοί Η χαρά η μεγάλη κι οι αγιασμοί Άη Γιάννη Πρόδρομε και βαπτιστή, έλα να βαφτίσεις, Θεού παιδί. Το δε επόμενο Κάλαντο μιλά από μόνο του όσον αφορά τη γλώσσα και τη σχέση του με τους βυζαντινούς ύμνους. Κάλαντα Βυζαντινά (Κοτυώρων Πόντου) Άναρχος Θεός καταβέβηκεν και εν τη παρθένω κατώκησεν. Έρουρεμ, έρουρεμ, χαιρουρερουρερουρέμ, χαίρε Δέσποινα. Βασιλεύς των όλων και Κύριος ήλθε τον Αδάμ αναπλάσασθε. Έρουρεμ, έρουρεμ, χαιρουρερουρερουρέμ, χαίρε Άχραντε. Γηγενείς σκιρτάτε και χαίρεσθε, τάξεις των Αγγέλων ευφραίνεσθαι. Έρουρεμ, έρουρεμ, χαιρουρερουρερουρέμ, χαίρε Δέσποινα. Δέξου Βηθλεέμ τον Δεσπότη σου, Βασιλέα πάντων και Κύριον. Έρουρεμ, έρουρεμ, χαιρουρερουρερουρέμ, χαίρε Άχραντε. Έξ ανατολών μάγοι έρχονται, δώρα προσκομίζοντες άξια. Έρουρεμ, έρουρεμ, χαιρουρερουρερουρέμ, χαίρε Δέσποινα. Σήμερον η κτίσις αγάλλεται και πανηγυρίζει κι ευφραίνεται. Έρουρεμ, έρουρεμ, χαιρουρερουρερουρέμ, χαίρε Άχραντε Παίρνοντας ο λαός αυτά τα Κάλαντα που γράφτηκαν και διαδόθηκαν από λόγιους ανθρώπους τα προσάρμοσε στις δικές του ανάγκες και τα δικά του ήθη. Επέφερε αλλαγές στην εξιστόρηση των γεγονότων που πολλές φορές είναι τελείως εξωπραγματικές και δεν στέκουν καθόλου στην λογική. Υπάρχουν όμως ολοζώντανες στην φαντασία του και παραμένουν πάντα συγκινητικές και όμορφες με μια αντίληψη του θαύματος όπως το νιώθει ο απλός λαός και κυρίως τα παιδιά.

9 9 Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το πιο κάτω Κάλαντο των Χριστουγέννων από τη Θράκη. Σαράντα μέρες σαράντα νύχτες, η Παναγιά μας κοιλοπονούσε. Κοιλοπονούσε, παρακαλούσε τους Αρχαγγέλους, τους Αποστόλους. Σεις Αρχαγγέλοι και Αποστόλοι στη Σμύρνη παέντ τη μάμη να φέρ(ε)τε. Κι όσο να πάνε κι όσο να έρθουν, η Παναγιά μα ξηλιφτερώθηκ. Λόγω λοιπόν αυτής της κοινής θεματολογίας και της προέλευσης από λόγιους ανθρώπους της εκκλησίας, τα Κάλαντα όσον αφορά το στίχο είναι σχεδόν τα ίδια σε όλο τον ελληνισμό. Και αυτές ακόμα οι τοπικές διάλεκτοι παραμερίζονται και επικρατεί η κοινή εκκλησιαστική γλώσσα, με ελάχιστες αλλαγές προσαρμογής προς την κάθε τοπική διάλεκτο - κυρίως όσον αφορά στην εκφορά του λόγου - που έγιναν με το πέρασμα του χρόνου όταν από τους λόγιους πέρασαν στο στόμα του λαού. Σε μακροσκελή όμως Κάλαντα των οποίων η διάσωση και διάδοση έγινε με τον γραπτό λόγο - δηλαδή ήταν γραμμένα σε χειρόγραφα τετράδια που περνούσαν από τον πατέρα στο γιο και τον εγγονό, τα οποία κατά καιρούς αντιγράφονταν λόγω της φθοράς του χρόνου - οι επεμβάσεις και αλλαγές είναι ελάχιστες και αυτές γίνονταν είτε λόγω του ότι ήταν δυσανάγνωστα είτε γιατί ο αντιγράφων άλλαζε κάποιες λέξεις που κατά τη γνώμη του ταίριαζαν καλύτερα. Πέραν όμως από τη δημιουργία των λογίων, κατά τους Βυζαντινούς κυρίως χρόνους, υπάρχει και πληθώρα Καλάντων που δημιουργήθηκε από το λαό, τα οποία αναφέρονται στο θρησκευτικό γεγονός, ακολουθούν όμως το ύφος, τη δομή και τη διάλεκτο του δημοτικού τραγουδιού. Τα Κάλαντα αυτά είναι σαφώς πιο ζεστά και πιο άμεσα. Λέει για παράδειγμα ένα κάλαντο της Θράκης. Άνοιξι πόρτα μ άνοιξι, πόρτα μου καμαρένια έχου δυο λόγια να σι πω κι κείνα ζαχαρένια. Ποιός εισ εσύ ν ανοίξω γω; ν ανοίξου νάρθεις μέσα; Εγώ μι που σου τάστειλα στου μαντηλάκ διμένα, τα μήλα τα δαμάσκηνα τα τρουφαντά κιράσια. Με αυτή λοιπόν τη μορφή πέρασαν από το Βυζάντιο στον όπου γης ελληνισμό όπου ακολούθησαν την φυσιολογική εξέλιξη του δημοτικού τραγουδιού. Έτσι ανάλογα με την κάθε περίπτωση προστίθενται στίχοι: Για τον Ιερέα, τον προύχοντα, τον τσοπάνη, τον μοναχογιό, την μοναχοκόρη, το μικρό παιδί, τον ξενιτεμένο. Ακόμα και στην σπάνια περίπτωση που κάποιος δεν έδινε

10 10 φιλοδώρημα, εισέπραττε το κατάλληλο καυστικό δίστιχο. Ενσωματωμένα πλέον στην υπόλοιπη δημοτική μας μουσική διατηρήθηκαν ολοζώντανα και λειτουργικά στην ελληνική ύπαιθρο μα και στον ελληνισμό της περιφέρειας μέχρι και την δεκαετία του 50. Η μορφή και η λειτουργία των Καλάντων μέχρι τη δεκατεία του 50 Ας μεταφερθούμε όμως σ ένα χωριό της ελληνικής επαρχίας πριν χρόνια, παραμονές Χριστουγέννων να δούμε πως λειτουργούσε το έθιμο μέσα στο λαό. Από μέρες πριν, τα παιδιά άρχιζαν να προετοιμάζονται για τα Κάλαντα ή Κόλιαντα. Καθισμένα κάθε βράδυ γύρω από τη φωτιά έκαναν πρόβες και ετοίμαζαν τις ματσούκες τους - γερές χλωρές βέργες με χοντρό κεφάλι στην άκρη που τις λένε και ττοπούζες, ματσούκια, κατσούνες. - Οι βέργες αυτές συμβόλιζαν τα ραβδιά των ποιμένων της Βίβλου, μα ήταν κι ένα αμυντικό όπλο για τα σκυλιά όταν θα γύριζαν τις γειτονιές για τα Κάλαντα. Μ αυτές θα κτυπούσαν τις πόρτες, θ ανακάτευαν τη χόβολη σε κάθε σπίτι για να πούνε τις ευχές, μ αυτές θα κτυπούσαν ελαφρά στην πλάτη τις νιόπαντρες για να κάνουν πολλά παιδιά, μ αυτές θα κτυπούσαν τ αμπάρια για να ναι πάντα γεμάτα. Είχαν δηλαδή αυτές οι ματσούκες και μαγικές ιδιότητες. Αφού τέλειωναν τις προετοιμασίες, λίγη ώρα πριν τα μεσάνυχτα την παραμονή των Χριστουγέννων, με σύνθημα την καμπάνα μαζεύονταν όλα τα παιδιά από χρονών και πάνω στην αυλή της εκκλησίας. Τα πιο μικρά παιδιά πήγαινα χώρια. Από κει ξεκινούσανε για να γυρίσουν όλα τα σπίτια του χωριού. Πρώτα έπρεπε να πάνε στο σπίτι του ιερέα και μετά στα υπόλοιπα. Εκτός δε από τους δεδομένους στίχους για τον νοικοκύρη, τη νοικοκυρά, το σπίτι, τη σοδιά κλπ, είχαν και τους κατάλληλους στίχους για ειδικές περιπτώσεις. Για τον ιερέα Απάνω σε μοσκομηλιά και κάτω σ άγιο κλήμα ιδώ κοιμάτ ο Δέσποτας με τον σταυρό στο χέρι μι του σταυρό μι του χαρτί μι τ άγιο του βαγγέλιον Για τον νοικοκύρη Αφέντη μου πεντάφεντε, πέντε φορές αφέντη, εσένα στεκ αφέντη μου καθέκλα καρυδένια, για ν ακουμπάς την πλάτη σου τη μαργαριταρένια.

11 11 Για την νοικοκυρά Κυρά χρυσή κυρ αργυρή κυρά μαλαματένια κυρά μ όταν στολίζεσαι και πας στην εκκλησία σου βάνεις τον ήλιο πρόσωπο και το φεγγέρι στήθος και τον καθάριο αυγερινό τον βάνεις δακτυλίδι κάλλιο λάμπει το δάκτυλο παρά το δακτυλίδι. Για το σπίτι και την οικογένεια Όσ άστρα έχ ο ουρανός και φύλλ από τα δέντρα, τόσα καλά να δώσ ο θιός εδώ που τραγουδάμε. Γρόνια πολλά να ζήσετε, να στε ευτυχισμένοι τζαι στο κορμίν τζαι στην ψυχήν να σαστεν πλουμισμένοι. (Κύπρος) Το Πάσκαν 5 πο ννα τρώετε εις το αρκοντικόν σας δώστε τζαι κανενού φτωχού απού το φαγητόν σας. (Κύπρος) Για τον τσοπάνη Τ αφέντη μας τα πρόβατα τ αφέντη μας τα γίδια τ αφέντη μας και το μαντρί με το φλουρί πλεγμένο, αν είναι χίλια κι εκατό να γίνουν τρεις χιλιάδες, κι αν είναι τρεις και τέσσερις να γίνουν δεκαπέντε Για τον γιο Έλα κι ασ το παινέσουμε τούτο το παλληκάρι οπ όχει πλάτες γι άρματα κι αρμούς για το λιθάρι. Τα χέρια γοργογύριστα να ρίχνουν τη σαΐττα να σαϊτίζουν τα πουλιά και τ όμορφα κορίτσια Για την κόρη Κεράμ τη θυγατέρα σου κεραμ την ακριβή σου απ το φλουρί δεν φαίνεται και το μαργαριτάρι. Στο σύννεφο την έκρυψες να μην την αβασκαίνουν την είδαν κόσμοι κι έφριξαν, παπάδες και θαμάξαν Για τον ξενιτεμένο Ξενιτεμένο μου πουλί, και παραπονεμένο 5 Στην Κύπρο, εκτός από την Ανάσταση, λέγονται Πάσχα και άλλες μεγάλες γιορτές πριν από τις οποίες προηγείται νηστεία. Τα Χριστούγεννα, το Δεκαπενταύγουστο και των Αγίων Αποστόλων.

12 12 η ξενιτειά σε χαίρεται κι εγώ χω τον καυμό σου. Τι να σου στείλω ξένε μου τί να σου προβοδίσω; Να στείλω μήλο σέπεται, κυδώνι μαραγκιάζει, να στείλω και το δάκρυ μου σ ένα λινό μαντήλι, το δάκρυ μου ναι καφτερό σου καίει το μαντήλι Για το μικρό παιδί Ένα μικρό μικρούτσικο μικρό χαϊδεμένο, μικρό τόχει η μάνα του, μικρό και ο πατέρας τ. Το έλουζαν το χτένιζαν στο δάσκαλο τον στέλνουν κι ο δάσκαλος το καρτερεί με μια χρυσή βεργίτσα Προτροπές για φιλοδώρημα Αφέντη μου ευγενικέ πού χεις μεγάλη χάρη που σ έχουμε στον τόπο μας το λαμπρό φεγγάρι άνοιξε το πουγκάκι σου το μαργαριταρένιο αν έχεις γρόσια δώσ μας τα αν έχεις και παράδες αν έχεις και γλυκό κρασί βάλε να μας κεράσεις Δώστε τζαι για τον κόπον μας ότ εν ο ορισμός σας τζ ο Ιησούς μας ο Γριστός νάν πάντα βοηθός σας. (Κύπρος) Και τέλος σε περίπτωση που ο νοικοκύρης αρνηθεί να δώσει φιλοδώρημα Αφέντη μου στην κάπα σου χίλιες χιλιάδες ψείρες. Άλλες γεννούν άλλες κλωσσούν κι άλλες αυγά μαζώνουν Σ αυτό το σπίτι που ρθαμε και δεν μας επληρώσαν αντέστε να πηγαίνουμε, γιατ έχει χοίρους μέσα. Αφού τέλειωνε το τραγούδι ο νοικοκύρης πρόσφερε στα παιδιά, αμύγδαλα, χαρούπια, καρύδια, κάστανα κι ότι άλλο αγαθό είχε το σπίτι. Κάποτε δε οι ευκατάστατοι έδιναν και λεφτά. Όλα αυτά, τα παιδιά, τα λεγαν βλιάγματα και στο τέλος τα μοιραζόντουσαν εξ ίσου. Τα Σούρβα Όλη αυτή η διαδικασία επαναλαμβάνετο και την παραμονή της Πρωτοχρονιάς. Στη βόρεια Ελλάδα τα Κάλαντα της Πρωτοχρονιάς τα λένε Σούρβα. Αν τα Κάλαντα των Χριστουγέννων ήταν για τα παιδιά μια μεγάλη γιορτή, τα Σούρβα ήταν ακόμα μεγαλύτερη, γιατί δεν θα περιορίζονταν μόνο

13 13 στο χωριό τους αλλά θα πήγαιναν και σε γειτονικά χωριά, γι αυτό ήταν και καλοντυμένα. Στα Σούρβα, αντί για ματσούκες κρατούσαν φρεσκοκομμένες κλάρες μπουμπουκιασμένης κρανιάς 6. Με αυτές κτυπούσαν στις πλάτες μα και στο σταυρί 7 για να ναι γεροί και καλόκαρδοι. Ένα χαρακτηριστικό κάλαντο για τα Σούρβα είναι το πιο κάτω: Σούρβα, Σούρβα, γιρό κουρμί, γιρό σταυρί σαν ασήμι σαν κρανιά, κι του χρόνου ούλ γιροί, καλόκαρδοι Σούρβα, Σούρβα γειά χαρά, για σταφίδια για παρά, για καρύδι, για παντέμια γι ένα ξυλοκέρατου 8. Όταν τα παιδιά τελείωναν απ τα Σούρβα μαζευόντουσαν σ ένα σπίτι για να γλεντήσουν με ότι μάζεψαν. Η επιλογή του σπιτιού δεν ήταν τυχαία. Διάλεγαν ένα σπίτι κάποιου φτωχού ούτως ώστε να διασκεδάσουν και αυτοί και να καρπωθούν τα περισσεύματα που ήταν πλούσια. Για την προέλευση της λέξης Σούρβα οι απόψεις διίστανται. O Gustav Mejer και ο Αbbot υποστηρίζουν ότι προέρχεται από το σλάβικο σούροβο νόβα γκοτίνα που σημαίνει νέο έτος, ενώ ο Φαίδων Κουκουλές (Βυζαντινολόγος ) και ο Κώστας Καραπατάκης (λαογράφος) υποστηρίζουν ότι προέρχεται από το κλαδί της κρανιάς που κρατούσαν τα παιδιά η οποία στη Θράκη λέγεται Σουρβιά ή Σουρβακιά. Η ονομασία «Σούρβα» υπήρχε από παλιά στην Θεσσαλία, Βόρεια Ελλάδα και Ανατολική Ρωμυλία. Τούτο αποδεικνύει ή παροιμία «Σαν σ άρεσε στα κόλιαντα, έλα και στα Σούρβα», που σ αυτές τις περιοχές λέγεται ακόμα. Ο Άης Βασίλης και τα Κάλαντα της Πρωτοχρονιάς Στα Κάλαντα της Πρωτοχρονιάς υπάρχει το στοιχείο των ευχών για καλή αρχή και καλή τύχη. Αυτό όμως που κυριαρχεί είναι ο Άης Βασίλης. Ο θάνατος του Αγίου Βασιλείου συνέπεσε με την πρώτη του Γενάρη του 379 μ.χ. Έτσι συνδέθηκε το όνομά του, από τους Ορθόδοξους, με τους εορτασμούς της Πρωτοχρονιάς. (Οι Δυτικοί έχουν τον Αγ. Σιλβέστρο, τον Αγ. Νικόλαο κτλ.). 6 Η κρανιά είναι ένας θάμνος με πολύ γερό ξύλο. 7 Σταυρί είναι το σημείο που η σπονδυλική στήλη ενώνεται με τη λεκάνη. 8 Ξυλοκέρατο ή κεράτιον είναι το χαρούπι. Από εδώ προέρχεται και η κυπριακή λέξη. Τεράτσιν.

14 14 Η λαϊκή παράδοση που από τα αρχαία χρόνια ήθελε την Πρωτοχρονιά μέρα σημαδιακή για την εξέλιξη της χρονιάς φόρτισε και τον άγιο της με όλες εκείνες τις ιδιότητες που ανταποκρίνονται στους πόθους και τις ανάγκες της. Την καλή τύχη, την καλή σοδειά κλπ. Σε αυτό συνέτεινε και ο βίος του Μεγάλου Βασιλείου στον οποίο κυριαρχούσαν οι αγαθοεργίες προς τον απλό άνθρωπο, τον πονεμένο, τον φτωχό. Στα Κάλαντα της Πρωτοχρονιάς υπάρχει το στοιχείο των ευχών για καλή αρχή και καλή τύχη καθώς και τα παινέματα για τον καθένα, ανάλογα με την περίπτωση και η επίκληση για φιλοδώρημα. Αυτό όμως που κυριαρχεί είναι ο Άης Βασίλης. Στα πλείστα Κάλαντα του Άη Βασίλη-της Πρωτοχρονιάς υπάρχουν τα εξής σημαντικά στοιχεία. Ο Άγιος έρχεται από την Καισάρεια της Καππαδοκίας σε τόπο αγροτικό. Έρχεται με χαρτί και καλαμάρι γνωρίζοντας γράμματα, του ζητούν να τους τραγουδήσει αλλά αυτός αρνείται λέγοντας πως δεν ξέρει τραγούδια. (Ίσως αυτό να συνδέεται με τη θέση των πατέρων της εκκλησίας - που αναφέρεται προηγουμένως - που ήταν ενάντια σε κάθε μορφή τραγουδιού και διασκέδασης). Τότε του ζητούν να τους πει την ΑΒ που εκείνοι δεν ξέρουν. Πρόθυμος ακουμπά το ραβδί του που ήταν ξερό και θαυματουργικά πετάει βλαστάρια και κλωνάρια κι απάνω τους κελαηδούν πουλιά. Οι μαγικές αυτές ιδιότητες του ραβδιού του Άη Βασίλη, παραπέμπουν σύμφωνα με ορισμένους λαογράφους στο ραβδί του Ααρών της Παλαιάς Διαθήκης και κατ άλλους στα κλωνάρια που πέταξε η Ιερή Ελιά της Ακρόπολης αμέσως μετά την πυρπόλησή της από τους Πέρσες, όπως τη θέλει η παράδοση, που διασώζει στα ιστορήματά του ο Ηρόδοτος. Ένα Κάλαντο κυπριακό για τον Άη Βασίλη, που κατέγραψα από τον αγαπητό μου φίλο Χαράλαμπο Δημοσθένους από την Κοντέα λέει: Άης Βασίλης έρκεται απού την Καισσαρείαν, εβάσταν εις το σιέριν του Χριστόν τζιαι Παναΐαν. Οι λιόντες τον επιάσασιν μέσα στα μερσινάτζια Βασίλη ξέρεις γράμματα, πέ μας τ αρφαβητάτζια. Εκούμπησεν την βέρκαν του να πει τ αρφαβητάτζια τζει πάνω σ τζείν την βέρκαν του κλωνάρκα εποιούσαν τζει πάνω σ τζείνα τα κλωνιά πουλιά ετζελαδούσαν

15 15 Η τζίχλα φέρνει το νερόν τζ η φάσσα το σαπούνιν τζ η πέρτικα τα ρούχα του τα μουσκομυρισμένα τζαι καλημέρ άγια γιορτή δώστε μας πουλουστρέναν 9. Σε αρκετά Κάλαντα ο Άης Βασίλης παρουσιάζεται επίσης ως ζευγολάτης. Όπως στο Κάλαντο που ακολουθεί. Αρχιμηνιά κι αρχή χρονιά κι αρχή του Γενναρίου κι αρχή που βγήκε ο Χριστός στη γη να περπατήσει, εβγήκε και χαιρέτισε όλους τους ζευγολάτες κι ο πρώτος που χαιρέτισε ήταν ο Άης Βασίλης. Άγιε Βασίλη Δέσποτα, καλό ζευγάρι κάνεις. Με την ευχή σου Δέσποτα, καλό κι ευλογημένο. Η μορφή του Άη Βασίλη στη φαντασία του λαού ήταν ασκητική και λιτή. Δεν κουβαλάει δώρα, αλλά περιμένει να του προσφέρουν οι νοικοκυραίοι την πατροπαράδοτη ελληνική φιλοξενία κι αυτός για αντάλλαγμα θα τους δώσει την ΑΒ, που κάνει το ξερό ραβδί ν ανθίσει, θα τους ευλογήσει τα σπαρτά και τα ζώα τους. Δεν είχε λοιπόν καμιά σχέση με τον ξενόφερτο δυτικό Άη Βασίλη που μας έχει επιβάλει η coca-cola τις τελευταίες δεκαετίες, τον καλοθρεμμένο, με ροδαλά μάγουλα, άσπρα γένια και κόκκινα φανταχτερά ρούχα φορτωμένο δώρα, που ενίοτε κατεβαίνει εξ ουρανού με ελικόπτερο. Τα Κάλαντα των Φώτων Τα Φώτα είχαν κι αυτά τα δικά τους Κάλαντα. Το πρωί της ημέρας των Φώτων τα παιδιά γυρνούσαν και πάλι από σπίτι σε σπίτι και λέγανε τα Κάλαντα των Φώτων. Όπως είναι φυσικό το θέμα που κυριαρχεί στα Κάλαντα αυτά είναι η βάφτιση του Χριστού από τον Ιωάννη τον Πρόδρομο και η εμφάνιση της Αγίας Τριάδας. Στην Κύπρο, μα και στον υπόλοιπο ελληνισμό εσυνηθίζετο η προσφορά δώρων στους νέους και τις νέες. Το έθιμο αφορά κυρίως στη σχέση νονού και βαφτιστικού, εις ανάμνηση της βάφτισης του Χριστού. Εξ ου και η φράση «Καλημέρα τζαι τα Φώτα τζαι την πουλουστρίναν πρώτα». Ο Κυριάκος Χατζηιωάννου εξηγεί την ύπαρξη Καλάντων και πουλουστρένας κατά τα Φώτα ως εξής: 9 Πουλουστρένα ή πουλουστρίνα λέγεται στην Κύπρο το φιλοδώρημα που δίνουν στα παιδιά, ο νονός, οι γονείς και οι συγγενείς την Πρωτοχρονιά και τα Φώτα.

16 16 «... Εκείνο το οποίον γνωρίζομεν είναι ότι κατά τους πρώτους μετά Χριστόν αιώνας και μέχρι του 4ου η πρώτη του έτους ήτο η 6η Ιανουαρίου η ημέρα των Θεοφανείων. Εκτός των μαρτυριών, τας οποίας έχομεν εκ των Πατέρων της Εκκλησίας, ενδείξεις αποτελούν και τα «Κάλαντα», τα οποία εορτάζομεν την 5ην Ιανουαρίου, εκ της Ελληνορωμαϊκής λέξεως «καλάνδαι» προελθόντα, και η οποία εσήμαινε την πρώτης εκάστου μηνός. Άλλην ένδειξην αποτελεί η Κυπριακή φράσιν «καλημέρα τζαι τα Φώτα τζαι την πουλουστρέναν πρώτα», που σημαίνει ότι τα Φώτα ήσαν η Πρωτοχρονιά, ώστε να χαρίζουν πουλουστρένες». Κυριάκου Χατζηιωάννου (Λευκωσία, 1979). Τα εν Διασπορά, τόμος Β, σ. 51 Τα Κάλαντα στην Κύπρο Τα Κάλαντα λοιπόν με αυτή την μορφή διατηρήθηκαν ολοζώντανα και λειτουργικά στην ελληνική ύπαιθρο μα και στον ελληνισμό της περιφέρειας μέχρι και τη δεκαετία του 50. Στην Κύπρο ακολούθησαν σχεδόν παράλληλη πορεία. Φαίνεται όμως ότι η διαφορετική ιστορική πορεία που είχε η Κύπρος από άλλες περιοχές του ελληνισμού επηρέασε αρνητικά τη διάσωση των Καλάντων. Τούτο συμπεραίνεται από τη σύγκριση του όγκου του υλικού σε παραδοσιακά Κάλαντα σε άλλες περιοχές του ελληνισμού και στην Κύπρο. Κατά τη γνώμη μου έχουν χαθεί αρκετά παραδοσιακά Κάλαντα της Κύπρου κατά την περίοδο της Αγγλοκρατίας. Κατά την περίοδο αυτή (λόγω της χαμηλής αυτοεκτίμησης από την οποία πάσχουμε σαν λαός) δεχθήκαμε τα «Carols» και άλλες συνήθειες ως δείγμα προόδου και εξευγενισμού. Δυστυχώς οι ανθρώποι που είχαν άμεση σχέση με την παιδεία και την πνευματική ζωή του τόπου (εκτός μερικών εξαιρέσεων) δεν έδειξαν την κατάλληλη εγρήγορση και τις αναγκαίες αντιστάσεις και τα υιοθέτησαν. Τα πέρασαν μάλιστα και στα σχολεία και από κει άρχισαν να περνούν και στο σύνολο του πληθυσμού. Έτσι η παράδοση τόσων αιώνων, για ένα μεγάλο χρονικό διάστημα, έπαψε να λειτουργεί και απειλήθηκε με εξαφάνιση. Προς τεκμηρίωση της άποψης μου αναφέρω το εξής: Τα Κάλαντα και τα Θρησκευτικά Τραγούδια της Λαμπρής (το Τραγούδι του Λαζάρου, το Τραγούδι της Ανάστασης, ο Θρήνος της Παναγίας και το Τραούδιν τ Άϊ Γιώρκη) διατηρήθηκαν μέχρι σήμερα, ακριβώς επειδή οι Άγγλοι δεν είχαν κάτι ανάλογο να μας προσφέρουν. Ευτυχώς όμως ο Θεόδουλος Καλλίνικος, το Κέντρο επιστημονικών ερευνών και άλλοι ερευνητές της δημοτικής μας μουσικής πρόλαβαν και κατέγραψαν από τους ηλικιωμένους που ακόμα τα θυμούνταν, κάποια από τα παραδοσιακά μας Κάλαντα. Με την τεχνολογική επανάσταση, με το τέλος του Β Παγκοσμίου πολέμου και ιδιαίτερα των ΜΜΕ, άρχισε σιγά-σιγά και στον υπόλοιπο ελληνισμό

17 17 η σταδιακή τους παραγνώριση και η αντικατάστασή τους με τα ευρωπαϊκά, με αποτέλεσμα κατά την δεκαετία του 70 να είναι σχεδόν ανύπαρκτα. (Κάτι που στην Κύπρο είχε συμβεί από τις αρχές του περασμένου αιώνα). Μαζί δε με αυτά άλλαξε πλέον και το πνεύμα των Χριστουγέννων. Ο λαός άρχισε πλέον να επικεντρώνεται στην επιφάνεια και στην ύλη και όχι στην εσωτερική προετοιμασία για την υποδοχή του Θείου βρέφους. Οι εορτασμοί αρχίζουν πλέον από το Νοέμβριο με αποτέλεσμα όταν φθάσει πλέον η στιγμή που θα πρέπει να γιορτάσουμε να είμαστε κορεσμένοι και εξουθενωμένοι, εξυπηρετώντας ουσιαστικά μόνο τον καταναλωτισμό και τους εμπόρους. Ο Άης Βασίλης κατάντησε εμπορικό σύμβολο που ενίοτε αγγίζει τα όρια της γελοιοποίησης. Θαρρούμε μήπως πως τα παιδιά μας είναι πιότερο ευτυχισμένα; που τον συναντούν καθημερινά για δυο μήνες τις πλείστες φορές χαζοχαρούμενο, πότε στη μία υπεραγορά πότε στην άλλη, στους δρόμους στις πλατείες και σε όλες τις γιορτές; Όχι λοιπόν. Δεν νομίζω να είναι πιο ευτυχισμένα. Ίσως τα πλούσια δώρα που παίρνουν κατά κόρον να τα κάνουν να δείχνουν χαρούμενα. Παιδιά είναι... Κατά βάθος όμως μας φασκελώνουν που τους σκοτώσαμε τη φαντασία. Που τους στερήσαμε τη χαρά να δημιουργούν με την τόσο πλούσια φαντασία τους το καθένα το δικό του Άη Βασίλη. Που έρχεται και φεύγει χωρίς να τον βλέπει κανείς, σαν Άγιος που είναι, αλλά όλοι είναι σίγουροι για την ύπαρξή του, αφήνοντας πίσω του όλα τα καλά. Ευτυχώς τα τελευταία χρόνια παρέλαβαν τη σκυτάλη νεότεροι ερευνητές και ερμηνευτές που μπορώ να πω ότι κατάφεραν να αναζωπυρώσουν το κοινό ενδιαφέρον για τα παραδοσιακά Κάλαντα, και να τα επανεντάξουν στην κοινωνία μέσω της δισκογραφίας και των συναυλιών. Με την εμπλοκή δε και κάποιων ευαισθητοποιημένων εκπαιδευτικών τα παραδοσιακά Κάλαντα άρχισαν να παίρνουν σιγά σιγά τη θέση τους ανάμεσα στα παιδιά και τους νέους. Η Δισκογραφία με θέμα τα Κάλαντα στην Κύπρο Τίτλος: Των Γεννών τζαι της Λαμπρής Περιέχει: Κυπριακά Κάλαντα των Χριστουγέννων, της Πρωτοχρονιάς, των Φώτων και της περιόδου του Πάσχα, Θρησκευτικά Τραγούδια και ύμνους, καθώς και 4 Κάλαντα από άλλες περιοχές του ελληνισμού. Ένα δε Κάλαντο με τίτλο «ο Άης Βασίλης» ηχογραφήθηκε για πρώτη φορά. Ένθετο 42 σελίδων Έρευνα - Ερμηνεία -Παραγωγή: Μιχάλης Ττερλικκάς Έτος Παραγωγής: 1998

18 18 Τίτλος: Και Επί Γης Ειρήνη Περιέχει: Κάλαντα από την Ελλάδα και την Κύπρο και ύμνους. Παραγωγή: Ξένιος Ζωνιάς Ερμηνεύτρια: Τόνη Σωτηρίου Έτος Παραγωγής: 2001 Τίτλος: Τα Γιορτινά Περιέχει: Κάλαντα και γιορτινά τραγούδια, από την Κύπρο. Παραγωγή - Ερμηνεία: Πέτρος Ηρακλεους Έτος Παραγωγής: 2005 Τίτλος: Εορτολόγιο 1 Περιέχει: Κάλαντα από την Κύπρο σε στίχους παραδοσιακούς. Μουσική Σύνθεση: Αδάμος Κατσαντώνης Παραγωγή: Αδάμος Κατσαντώνης. Ερμηνευτές: Βάσος Κωνσταντίνου, Λυγία Κωνσταντινίδου, Ζαχαρούλλα Άσσια, Αδάμος Κατσαντώνης, Τόνης Σολομού, Δέσποινα Κατσαντώνη, Άντρος Νικολάου, Yiltan Tasci. Έτος Παραγωγής: 2005 Τίτλος: Καλάς Εορτάς Περιέχει: Κάλαντα από όλη την Ελλάδα, καθώς και 3 Κάλαντα από την Κύπρο. Ένα δε κάλαντο με τίτλο «Κυπριακά Κάλαντα των Φώτων» ηχογραφήθηκε για πρώτη φορά. Παραγωγή: IAN Productions, Eastern Gate. Ερμηνευτές: Μιχάλης Χατζημιχαήλ, Μιχάλης Γεωργίου, Γιώργος Αντρέου, Κλεάνθης Κλεάνθους, Γιάννης Σαούλης, Παιδική Χορωδία Ελληνικού Κολλεγίου Μουσικής, Ανδρική Χορωδία «Ζιβανία». Έτος Παραγωγής: 2007 Αυτά λοιπόν είναι τα Κάλαντα του ελληνισμού. Κάλαντα που δεν περιορίζονται στην επιφάνεια των γεγονότων, μα περιέχουν μηνύματα για τους πόθους και τις έγνοιες του λαού μας εδώ και αιώνες, περιέχουν θεολογικά μηνύματα και αναδεικνύουν την πατροπαράδοτη φιλοξενία του ελληνισμού. Τα δικά μας Κάλαντα δεν έχουν καμιά σχέση μ αυτό το θλιβερό φαινόμενο που βλέπουμε σήμερα. Ομάδες παιδιών που παπαγαλίζουν ξενόφερτα δυτικά Χριστουγεννιάτικα τραγούδια για να βγάλουν το χαρτζιλίκι τους ή κάποιους μαντράχαλους ντυμένους Santa Claus να περιφέρονται μ ένα μαγνητόφωνο, παίζοντας στη διαπασών και παραμορφωμένα κάποια Κάλαντα που την άκραν.

19 19 Εδώ θα ήθελα να σχολιάσω και κάτι θετικό. Τα τελευταία χρόνια πολλές οργανωμένες ομάδες παιδιών λένε τα Κάλαντα (μάλιστα παρατηρώ ότι τα παραδοσιακά Κάλαντα κερδίζουν έδαφος) και δίνουν τα λεφτά για κοινωφελείς σκοπούς, κάτι που είναι απόλυτα αρμόζων με το πνεύμα των ημερών. Τα Κάλαντα του ελληνισμού όπως είδαμε, έχουν ρίζες που χάνονται στα βάθη των αιώνων. Επέζησαν και εξελίχτηκαν φυσιολογικά μέσα από πολύ αντίξοες συνθήκες. Είναι μια αλυσίδα στην οποία η κάθε γενιά βάζει το δικό της κρίκο. Και η δική μας γενιά νομίζω πως δεν έχει το δικαίωμα να σπάσει αυτή την αλυσίδα. Έχει υποχρέωση σ όλους αυτούς που πέρασαν βάζοντας το δικό τους κρίκο, μα πιο πολύ σ αυτούς που θα ρθουν για να συνεχίσουν. Ας μην είμαστε εμείς η γενιά που θα σπάσει την συνοχή αυτής της αλυσίδας. Τα Κάλαντα ανήκουν στα παιδιά και πρέπει να κάνουμε το παν για να τους τα δώσουμε πίσω. Τα δικαιούνται. Βιβλιογραφία: 1. Ελευθερίας Ντάνου - Δημοσίευμα στο περιοδικό ΙΣΤΟΡΙΑ. 2. Θρησκευτική και ηθική εγκυκλοπαίδεια. 3. Κυπριακά Δημώδη άσματα - Κ. Επιστημονικών Ερευνών. 4. Κυριάκου Χατζηιωάννου Τα εν Διασπορά. 5. Κώστα Καραπατάκη - το Δωδεκάμερο. 6. Λάμπρου Λιάβα - Δημοσίευμα στο Δίφωνο. 7. Λαογραφική Κύπρος. 8. Μαρίας Μιχαήλ - Δέδε - Κάλαντα- Καλήμερα και Θρ. Τραγούδια. 9. Μιχάλη Ττερλικκά - Των Γεννών τζια της Λαμπρής (ένθετο Ψηφιακού Δίσκου) 10. Νέαρχου Κληρίδη - Κυπριακά δημοτικά τραγούδια. 11. Χαμπή Τσαγγάρη Οι Καλικάντζιαροι τζαι το Παιξίμιν

20 20 A Τα Χελιδονίσματα Τα «χελιδονίσματα» είναι ένα αρχαίο έθιμο που επιβίωσε μέχρι σήμερα. Ήταν τα Κάλαντα που ακουγόταν την πρώτη Μαρτίου καθώς ο Μάρτιος εθεωρείτο πρώτος μήνας του έτους και ψαλλόταν ακόμη και μετά την καθιέρωση του Ιανουαρίου ως αρχή της χρονιάς. Οι «χελιδονιστές», που έψαλαν τα ανοιξιάτικα Κάλαντα, ήταν κυρίως παιδιά αλλά και ενήλικες που έφεραν μαζί τους ξύλινο ομοίωμα χελιδόνας και την 1η Μαρτίου περιέρχονταν τα σπίτια και έψαλαν τα «χελιδονίσματα» με τη συνοδεία κουδουνιών Ο συγγραφέας Αθηναίος (2ος αιώνας μ.χ.) έχει διασώσει ένα «χελιδόνισμα» που τραγουδούσαν τα παιδιά στη Ρόδο. Κρατώντας ένα ομοίωμα χελιδονιού, τριγύριζαν στην πόλη και ζητούσαν φιλέματα. Στα πρώτα βυζαντινά χρόνια, το ελληνικό έθιμο της χελιδόνας θεωρήθηκε ειδωλολατρικό και στην αρχή απαγορεύτηκε από την εκκλησία. Παρ όλα αυτά όμως τα παιδιά συνέχιζαν να τραγουδούν τον ερχομό της Άνοιξης και έτσι το έθιμο διατηρήθηκε όπως ακριβώς και στην αρχαιότητα. Ήρθε, ήρθε χελιδόνα ήρθε και άλλη μεληδόνα κάθησε και λάλησε και γλυκά κελάηδησε: «Μάρτη, Μάρτη μου καλέ, και Φλεβάρη φοβερέ κι αν φλεβίσεις κι αν τσικνίσεις καλοκαίρι θα μυρίσεις Κι αν χιονίσεις κι αν κακίσεις πάλιν άνοιξη θ ανθίσεις. B Η Περπερούνα Η Περπερούνα ή Ντόντουλους είναι ένα παλιό έθιμο που εξακολουθεί να τελείται για την εξουδετέρωση της ανομβρίας σε πολλά χωριά του Εβρου (Δαδιά, Πετράδες, Τρίγωνο και στα γειτονικά χωριά της Βουλγαρίας). Εκτός από την εκκλησιαστική λιτανεία που κάνουν, ντύνουν ένα πολύ φτωχό ή ορφανό κορίτσι (για να το λυπάται ο Θεός) με λουλούδια και χλωρά κλαδιά και το γυρίζουν στο χωριό καταβρέχοντάς το (ενώ σε ορισμένα μέρη, του ρίχνουν χρήματα σ ένα κόσκινο) και τραγουδούν: Πιρπιρούνα πιρπατή το Θεό παρακαλεί. Βρέξε Κύργιε μια βροχή, μια βροχή ψιχαλωτή.

ΤΡΙΓΩΝΑ ΚΑΛΑΝΤΑ. Τρίγωνα, κάλαντα σκόρπισαν παντού. κάθε σπίτι μια φωλιά του μικρού Χριστού. ήρθαν τα Χριστούγεννα κι η Πρωτοχρονιά

ΤΡΙΓΩΝΑ ΚΑΛΑΝΤΑ. Τρίγωνα, κάλαντα σκόρπισαν παντού. κάθε σπίτι μια φωλιά του μικρού Χριστού. ήρθαν τα Χριστούγεννα κι η Πρωτοχρονιά ΤΡΙΓΩΝΑ ΚΑΛΑΝΤΑ Τρίγωνα, κάλαντα, σκόρπισαν παντού κάθε σπίτι μια φωλιά του μικρού Χριστού, τρίγωνα κάλαντα μες στη γειτονιά ήρθαν τα Χριστούγεννα κι η Πρωτοχρονιά Άστρο φωτεινό, θα βγει γιορτινό μήνυμα

Διαβάστε περισσότερα

Κόλιντα (Colinda) : Τα Χριστουγεννιάτικα κάλαντα είναι ενα παραδοσιακό λαϊκό τραγούδι, που το λένε παιδιά, έφηβοι και άντρες για να γιορτάσουν τα

Κόλιντα (Colinda) : Τα Χριστουγεννιάτικα κάλαντα είναι ενα παραδοσιακό λαϊκό τραγούδι, που το λένε παιδιά, έφηβοι και άντρες για να γιορτάσουν τα Κόλιντα (Colinda) : Τα Χριστουγεννιάτικα κάλαντα είναι ενα παραδοσιακό λαϊκό τραγούδι, που το λένε παιδιά, έφηβοι και άντρες για να γιορτάσουν τα Χριστούγεννα και την πρωτοχρονιά. Colindul românesc: Το

Διαβάστε περισσότερα

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός»

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 «Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» (Φλώρινα - Μακεδονία Καύκασος) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011

Διαβάστε περισσότερα

Η πορεία προς την Ανάσταση...

Η πορεία προς την Ανάσταση... Η νύχτα της Ανάστασης Τα μεσάνυχτα του Μεγάλου Σαββάτου χτυπούν χαρούμενα οι καμπάνες. Οι χριστιανοί φορούν τα γιορτινά τους και πηγαίνουν στην εκκλησία για να γιορτάσουν την Ανάσταση του Χριστού. Στα

Διαβάστε περισσότερα

Πριν από πολλά χρόνια ζούσε στη Ναζαρέτ της Παλαιστίνης μια νεαρή κοπέλα, η Μαρία, ή Μαριάμ, όπως τη φώναζαν. Η Μαρία ήταν αρραβωνιασμένη μ έναν

Πριν από πολλά χρόνια ζούσε στη Ναζαρέτ της Παλαιστίνης μια νεαρή κοπέλα, η Μαρία, ή Μαριάμ, όπως τη φώναζαν. Η Μαρία ήταν αρραβωνιασμένη μ έναν Πριν από πολλά χρόνια ζούσε στη Ναζαρέτ της Παλαιστίνης μια νεαρή κοπέλα, η Μαρία, ή Μαριάμ, όπως τη φώναζαν. Η Μαρία ήταν αρραβωνιασμένη μ έναν άνδρα που τον έλεγαν Ιωσήφ. Οι γονείς της, ο Ιωακείμ και

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕ 5. Ο Ευαγγελισμός της Μαρίας για τη γέννηση του Μεσσία

ΔΕ 5. Ο Ευαγγελισμός της Μαρίας για τη γέννηση του Μεσσία ΔΕ 5. Ο Ευαγγελισμός της Μαρίας για τη γέννηση του Μεσσία Ευαγγελισμός Ευαγγελισμός είναι η ανακοίνωση στην Παναγία της καλής είδησης ότι θα γεννήσει τον Μεσσία, αυτόν που υποσχέθηκε ο Θεός και περίμενε

Διαβάστε περισσότερα

(άγιο μύρο / τριήμερη / ολόλευκα / κολυμβήθρας / κατάδυση) «Στο χρίσμα, ο ιερέας χρίει τον.. σ όλα τα μέρη του σώματός του με

(άγιο μύρο / τριήμερη / ολόλευκα / κολυμβήθρας / κατάδυση) «Στο χρίσμα, ο ιερέας χρίει τον.. σ όλα τα μέρη του σώματός του με ΜΑΘΗΜΑ 21 Ο ΤΑ ΜΥΣΤΗΡΙΑ ΤΟΥ ΒΑΠΤΙΣΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΧΡΙΣΜΑΤΟΣ Να ξαναγράψετε το κείμενο που ακολουθεί συμπληρώνοντας τα κενά με τις κατάλληλες λέξεις ή φράσεις που δίνονται στην παρένθεση. Σε κάθε κενό αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

Από όλα τα παραμύθια που μου έλεγε ο πατέρας μου τα βράδια πριν κοιμηθώ, ένα μου άρεσε πιο πολύ. Ο Σεβάχ ο θαλασσινός. Επτά ταξίδια είχε κάνει ο

Από όλα τα παραμύθια που μου έλεγε ο πατέρας μου τα βράδια πριν κοιμηθώ, ένα μου άρεσε πιο πολύ. Ο Σεβάχ ο θαλασσινός. Επτά ταξίδια είχε κάνει ο 4 Από όλα τα παραμύθια που μου έλεγε ο πατέρας μου τα βράδια πριν κοιμηθώ, ένα μου άρεσε πιο πολύ. Ο Σεβάχ ο θαλασσινός. Επτά ταξίδια είχε κάνει ο Σεβάχ. Για να δει τον κόσμο και να ζήσει περιπέτειες.

Διαβάστε περισσότερα

Η ΚΟΙΝΗ ΓΙΟΡΤΗ. Σκηνή 1 η

Η ΚΟΙΝΗ ΓΙΟΡΤΗ. Σκηνή 1 η ΠΡΟΣΩΠΑ Μέγας Βασίλειος Γρηγόριος ο Θεολόγος Ιωάννης ο Χρυσόστομος Μαυρόπους Ιωάννης Βασιλίτης 1 ος Βασιλίτης 2 ος Βασιλίτης 3 ος Γρηγορίτης 1 ος Γρηγορίτης 2 ος Γρηγορίτης 3 ος Ιωαννίτης 1 ος Ιωαννίτης

Διαβάστε περισσότερα

Μια μεγάλη γιορτή πλησιάζει

Μια μεγάλη γιορτή πλησιάζει Μια μεγάλη γιορτή πλησιάζει Πλησιάζει το Πάσχα. Η μητέρα άρχισε να καθαρίζει το σπίτι. Πλένει τις κουρτίνες και τα τζάμια. Καθαρίζει τα χαλιά. Συγυρίζει τα ερμάρια και τους πάγκους. Ο πατέρας βοηθά τη

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:Lazarus Διασκευή:SarahS. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children www.m1914.org

Διαβάστε περισσότερα

Lekce 23 Společenské kontakty svatba, křest v Řecku Κοινωνικές επαφές γάμος, βαφτίσια

Lekce 23 Společenské kontakty svatba, křest v Řecku Κοινωνικές επαφές γάμος, βαφτίσια Lekce 23 Společenské kontakty svatba, křest v Řecku Κοινωνικές επαφές γάμος, βαφτίσια Γάμος Η Ελλάδα είναι μια χώρα πλούσια σε παραδόσεις και έθιμα. Παρόλα αυτά, η γαμήλια τελετή παραμένει ίδια στο μεγαλύτερο

Διαβάστε περισσότερα

Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού

Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού Μακρυνίτσα 2010 Ύμνος της ομάδας «Ευαγγέλιο» Βιβλία και μαθήματα ζωγραφισμένα σχήματα και τόσα βοηθήματα να μη δυσκολευτώ Απ όλους τόσα έμαθα

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση Αποτελεσμάτων Online Έρευνας για τα Χριστούγεννα

Παρουσίαση Αποτελεσμάτων Online Έρευνας για τα Χριστούγεννα M A R K E T I N G R E S E A R C H S E R V I C E S Παρουσίαση Αποτελεσμάτων Online Έρευνας για τα Χριστούγεννα Δεκέμβριος 2010 Εισαγωγή Φέτος, είπαμε να γιορτάσουμε τα Χριστούγεννα με μια έρευνα που αφορά

Διαβάστε περισσότερα

Έρχονται γιορτές! Ώρα για χαρούμενες διακοπές! Επιμέλεια: Πηνελόπη Κολοβού Φιλόλογος, Μ.Α.

Έρχονται γιορτές! Ώρα για χαρούμενες διακοπές! Επιμέλεια: Πηνελόπη Κολοβού Φιλόλογος, Μ.Α. Έρχονται γιορτές! Ώρα για χαρούμενες διακοπές! Ελληνικά ως ΞΓ / Γ2 Επίπεδο γλωσσομάθειας Α1-Α2 Επιμέλεια: Πηνελόπη Κολοβού Φιλόλογος, Μ.Α. penelope.kolovou@gmail.com Βόννη, Δεκέμβρης 2015 2 Τι βλέπεις

Διαβάστε περισσότερα

ΖΑΧΡΑ ΙΜΠΡΑΧΗΜ ΧΡΙΣΤΟΣ ΑΖΑΣ

ΖΑΧΡΑ ΙΜΠΡΑΧΗΜ ΧΡΙΣΤΟΣ ΑΖΑΣ Θυµάσαι το παραµύθι της γιαγιάς για την 28 η Οκτωβρίου; Μάζεψε τους φίλους σου και διηγήσου το. Μια φορά και έναν καιρό ήταν ένας γίγαντας που ζούσε στο δικό του σπίτι. Ένα

Διαβάστε περισσότερα

Ο εγωιστής γίγαντας. Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. «Αλέξανδρος Δελμούζος»

Ο εγωιστής γίγαντας. Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. «Αλέξανδρος Δελμούζος» Ο εγωιστής γίγαντας Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης «Αλέξανδρος Δελμούζος» 2010-2011 Κάθε απόγευμα μετά από το σχολείο τα παιδιά πήγαιναν για να παίξουν στον κήπο του γίγαντα.

Διαβάστε περισσότερα

«Ο Σάββας η κλώσσα και ο αετός»

«Ο Σάββας η κλώσσα και ο αετός» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #26 «Ο Σάββας η κλώσσα και ο αετός» (Πόντος) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #26 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα τα παραμύθια

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:Lazarus Διασκευή:SarahS. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children www.m1914.org

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση προφορικού λόγου

Κατανόηση προφορικού λόγου Β1 (25 μονάδες) Διάρκεια: 25 λεπτά Ερώτημα 1 Θα ακούσετε δύο (2) φορές έναν συγγραφέα να διαβάζει ένα απόσπασμα από το βιβλίο του με θέμα τη ζωή του παππού του. Αυτά που ακούτε σας αρέσουν, γι αυτό κρατάτε

Διαβάστε περισσότερα

Ο γιος του ψαρά. κόκκινη κλωστή δεμένη στην ανέμη τυλιγμένη, δώστου κλότσο να γυρίσει παραμύθι ν' αρχινήσει...

Ο γιος του ψαρά. κόκκινη κλωστή δεμένη στην ανέμη τυλιγμένη, δώστου κλότσο να γυρίσει παραμύθι ν' αρχινήσει... Ο γιος του ψαρά κόκκινη κλωστή δεμένη στην ανέμη τυλιγμένη, δώστου κλότσο να γυρίσει παραμύθι ν' αρχινήσει... ια φορά κι έναν καιρό ήταν ένας ψαράς που δεν είχε παιδιά. Κάποια μέρα, εκεί που πήγαινε με

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΑΔΑ Ε ΜΗΝΕΣ ΚΑΙ ΓΙΟΡΤΕΣ ΓΙΟΡΤΕΣ ΤΗΣ ΑΝΟΙΞΗΣ ( ΜΑΡΤΙΟΣ ΑΠΡΙΛΙΟΣ - ΜΑΪΟΣ )

ΟΜΑΔΑ Ε ΜΗΝΕΣ ΚΑΙ ΓΙΟΡΤΕΣ ΓΙΟΡΤΕΣ ΤΗΣ ΑΝΟΙΞΗΣ ( ΜΑΡΤΙΟΣ ΑΠΡΙΛΙΟΣ - ΜΑΪΟΣ ) ΟΜΑΔΑ Ε ΜΗΝΕΣ ΚΑΙ ΓΙΟΡΤΕΣ ΓΙΟΡΤΕΣ ΤΗΣ ΑΝΟΙΞΗΣ ( ΜΑΡΤΙΟΣ ΑΠΡΙΛΙΟΣ - ΜΑΪΟΣ ) Η εποχή που η φύση ξυπνάει από την χειμερινή της νάρκη, είναι γεμάτη από πανέμορφες εικόνες και μυρωδιές. ΜΑΡΤΙΟΣ ( ΦΥΤΕΥΤΗΣ -

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΔΕΣΥΠΡΗ ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ Σχέδια εργασίας Ευέλικτη ζώνη Εικονογράφηση Ντανιέλα Σταματιάδη για μαθητές Νηπιαγωγείου και Α Δημοτικού ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ Διασύνδεση των μαθημάτων μέσα από τις

Διαβάστε περισσότερα

1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16) Βαθ. 1,0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12)

1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16) Βαθ. 1,0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12) ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΤΑΞΗ: Β ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ Α ΟΜΑΔΑ: 1 1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16),0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12),0 3. Ποιοι είναι οι μαθητές του

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΥΤΕΡΗ ΑΝΑΦΟΡΑ. Γι αυτό και εμείς, ενωμένοι με τους Αγγέλους και τους αγίους, διακηρύττουμε τη δόξα σου αναφωνώντας και λέγοντας (ψάλλοντας):

ΔΕΥΤΕΡΗ ΑΝΑΦΟΡΑ. Γι αυτό και εμείς, ενωμένοι με τους Αγγέλους και τους αγίους, διακηρύττουμε τη δόξα σου αναφωνώντας και λέγοντας (ψάλλοντας): ΔΕΥΤΕΡΗ ΑΝΑΦΟΡΑ 99. Παρ ότι η δεύτερη ευχή είναι συγκροτημένη με το προοίμιό της, μπορεί να χρησιμοποιηθεί και με άλλα προοίμια, ιδιαίτερα με εκείνα που σε περίληψη περιγράφουν το Μυστήριο της Σωτηρίας,

Διαβάστε περισσότερα

Χριστούγεννα. Ελάτε να ζήσουμε τα. όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά

Χριστούγεννα. Ελάτε να ζήσουμε τα. όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά Ελάτε να ζήσουμε τα όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά Χριστούγεννα (μέσα από ιστορίες και χριστουγεννιάτικα παιχνίδια) 1 Στόχοι: Μέσα από διάφορες

Διαβάστε περισσότερα

Μια νύχτα. Μπαίνω στ αμάξι με το κορίτσι μου και γέρνει γλυκά στο πλάϊ μου και το φεγγάρι λες και περπατάει ίσως θέλει κάπου να μας πάει

Μια νύχτα. Μπαίνω στ αμάξι με το κορίτσι μου και γέρνει γλυκά στο πλάϊ μου και το φεγγάρι λες και περπατάει ίσως θέλει κάπου να μας πάει Μια νύχτα Μπαίνω στ αμάξι με το κορίτσι μου και γέρνει γλυκά στο πλάϊ μου και το φεγγάρι λες και περπατάει ίσως θέλει κάπου να μας πάει Μια νύχτα σαν κι αυτή μια νύχτα σαν κι αυτή θέλω να σου πω πόσο σ

Διαβάστε περισσότερα

3 ο Δημοτικό Σχολείο Βροντάδου Χίου Οι Τρεις Ιεράρχες, η ζωή και το έργο τους. Χίος, 29 Ιανουαρίου 2016 Εκπαιδευτικός: Κωσταρή Αντωνία

3 ο Δημοτικό Σχολείο Βροντάδου Χίου Οι Τρεις Ιεράρχες, η ζωή και το έργο τους. Χίος, 29 Ιανουαρίου 2016 Εκπαιδευτικός: Κωσταρή Αντωνία 3 ο Δημοτικό Σχολείο Βροντάδου Χίου Οι Τρεις Ιεράρχες, η ζωή και το έργο τους Χίος, 29 Ιανουαρίου 2016 Εκπαιδευτικός: Κωσταρή Αντωνία Εισαγωγή Και οι τρεις γεννήθηκαν τον 4ο αιώνα μ.χ., στα Βυζαντινά Χρόνια.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚ ΟΣΕΙΣ ΨΥΧΟΓΙΟΣ Α.Ε.

ΕΚ ΟΣΕΙΣ ΨΥΧΟΓΙΟΣ Α.Ε. ιστορίες της 17 ιστορίες της Πρωτοχρονιάς Παραμύθια: Βαλερί Κλες, Έμιλι-Ζιλί Σαρμπονιέ, Λόρα Μιγιό, Ροζέ-Πιερ Μπρεμό, Μονίκ Σκουαρσιαφικό, Καλουάν, Ιμπέρ Μασουρέλ, Ζαν Ταμπονί-Μισεράτσι, Πολ Νέισκενς,

Διαβάστε περισσότερα

Παραδοσιακά τραγούδια στον κύκλο του χρόνου

Παραδοσιακά τραγούδια στον κύκλο του χρόνου Παραδοσιακά τραγούδια στον κύκλο του χρόνου ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Λαγκαδινού Νεκταρία, Καθηγήτρια Μουσικής Στο πρόγραμμα συμμετείχαν όλοι οι μαθητές της Α τάξης του Δημοτικού Σχολείου Λουτρών Μυτιλήνης.

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΑΔΑ Β. Παροιμίες για το μήνα Ιανουάριο (ΧΕΙΜΩΝΑΣ) Παροιμίες για το μήνα Φεβρουάριο (ΧΕΙΜΩΝΑΣ) 1. Σ' όσους μήνες έχουν «ρο», μπάνιο με ζεστό νερό.

ΟΜΑΔΑ Β. Παροιμίες για το μήνα Ιανουάριο (ΧΕΙΜΩΝΑΣ) Παροιμίες για το μήνα Φεβρουάριο (ΧΕΙΜΩΝΑΣ) 1. Σ' όσους μήνες έχουν «ρο», μπάνιο με ζεστό νερό. Παροιμίες για το μήνα Ιανουάριο (ΧΕΙΜΩΝΑΣ) 1. Σ' όσους μήνες έχουν «ρο», μπάνιο με ζεστό νερό. 2. Ο Γενάρης δε γεννά μήτε αυγά μήτε πουλιά, μόνο κρύο και νερά. 3. Αρχιμηνιά, καλή χρονιά, με σύγκρυα και

Διαβάστε περισσότερα

Ευλογημένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ημοτικού

Ευλογημένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ημοτικού Ευλογημένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ημοτικού Μακρυνίτσα 2009 Ύμνος της ομάδας «Στη σκέπη της Παναγίας» Απ τα νησιά τα ιερά στην Πάτμο φτάνω ταπεινά απ τα νησιά όλης της γης ακτίνες ρίξε

Διαβάστε περισσότερα

Να ιεραρχήσετε τα παρακάτω στάδια από τις φάσεις της θείας οικονομίας

Να ιεραρχήσετε τα παρακάτω στάδια από τις φάσεις της θείας οικονομίας ΜΑΘΗΜΑ 7 Ο Η ΠΑΡΟΥΣΙΑ ΤΟΥ ΘΕΟΥ ΣΤΗΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Να ιεραρχήσετε τα παρακάτω στάδια από τις φάσεις της θείας οικονομίας σύμφωνα με τη χρονική σειρά που πραγματοποιήθηκαν: 1. Προαναγγελία του Μεσσία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16. «Η κόρη η μονάχη» (Καστοριά - Μακεδονία) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16. «Η κόρη η μονάχη» (Καστοριά - Μακεδονία) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16 «Η κόρη η μονάχη» (Καστοριά - Μακεδονία) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα τα παραμύθια

Διαβάστε περισσότερα

Christmas collection 2015

Christmas collection 2015 Χριστούγεννα 2015 Christmas collection 2015 Tailor made gifts Χριστούγεννα σημαίνουν γιορτές, μυρωδιές, μουσική, πολύχρωμα λαμπιόνια, στολίδια, δώρα, οικογενειακές στιγμές και πάνω από όλα χαρούμενη διάθεση.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΙΤΗ ΑΝΑΦΟΡΑ. Ας υψώσουμε τις καρδιές μας. Είναι στραμμένες προς τον Κύριο. Ας ευχαριστήσουμε τον Κύριο τον Θεό μας. Άξιο και δίκαιο.

ΤΡΙΤΗ ΑΝΑΦΟΡΑ. Ας υψώσουμε τις καρδιές μας. Είναι στραμμένες προς τον Κύριο. Ας ευχαριστήσουμε τον Κύριο τον Θεό μας. Άξιο και δίκαιο. 107. Ο Κύριος να είναι μαζί σας. Και με το πνεύμα σου. ΤΡΙΤΗ ΑΝΑΦΟΡΑ Ας υψώσουμε τις καρδιές μας. Είναι στραμμένες προς τον Κύριο. Ας ευχαριστήσουμε τον Κύριο τον Θεό μας. Άξιο και δίκαιο. Ακολουθεί το

Διαβάστε περισσότερα

Ο Τριαδικός Θεός: οι γιορτές της Πεντηκοστής και του Αγίου Πνεύματος. Διδ. Εν. 14

Ο Τριαδικός Θεός: οι γιορτές της Πεντηκοστής και του Αγίου Πνεύματος. Διδ. Εν. 14 Ο Τριαδικός Θεός: οι γιορτές της Πεντηκοστής και του Αγίου Πνεύματος Διδ. Εν. 14 Σαράντα ημέρες μετά το Πάσχα η Εκκλησία μας γιορτάζει την Ανάληψη του Κυρίου στους ουρανούς Με την Ανάληψη, επισφραγίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο

Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο Ο Ηλίας ανεβαίνει Ψηλά Ψηλότερα Κάθε Μάρτιο, σε μια Χώρα Κοντινή, γινόταν μια Γιορτή! Η Γιορτή των Χαρταετών. Για πρώτη φορά,

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ ΣΤΗ ΒΟΥΛΓΑΡΙΑ. SOU Zheleznik Stara Zagora

ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ ΣΤΗ ΒΟΥΛΓΑΡΙΑ. SOU Zheleznik Stara Zagora ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ ΣΤΗ ΒΟΥΛΓΑΡΙΑ SOU Zheleznik Stara Zagora Koleda (Στο κυριλλικό αλφάβητο: коледа) είναι η σλαβική λέξη για τα Χριστούγεννα, που χρησιμοποιείται ακόμα και σήμερα στη Βουλγαρία. Μερικοί πιστεύουν

Διαβάστε περισσότερα

Φερφελή Ιωάννα του Ευαγγέλου, 9 ετών

Φερφελή Ιωάννα του Ευαγγέλου, 9 ετών Φερφελή Ιωάννα του Ευαγγέλου, 9 ετών Γίνεται Πάσχα χωρίς κόκκινα αυγά; Του Βαγγέλη Ηλιόπουλου Όταν έμαθα ότι για πρώτη φορά ο παππούς και η γιαγιά δεν θα έρχονταν να κάνουν Πάσχα μαζί μας, αλλά θα έμεναν

Διαβάστε περισσότερα

Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού

Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού Μακρυνίτσα 2008 Ύµνος της οµάδας Ύµνος των Αγίων Ανδρόνικου και Αθανασίας Έχει του «αύριο» κρυµµένη την ελπίδα και τη φυλάει σαν τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

Τοπαλίδης Ιπποκράτης, 13 ετών

Τοπαλίδης Ιπποκράτης, 13 ετών Τοπαλίδης Ιπποκράτης, 13 ετών Το μυστήριο του πασχαλινού λαγού Του Κώστα Στοφόρου «Να βγούμε;» «Όχι ακόμα», είπε ο μπαμπάς. «Δεν θα έχει έρθει. Είναι πολύ νωρίς. Κάτσε να ξυπνήσει κι ο Δημήτρης». «Ο Δημήτρης

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΛΦΑΒΗΤΑ ΤΩΝ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΩΝ

Η ΑΛΦΑΒΗΤΑ ΤΩΝ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΩΝ Η ΑΛΦΑΒΗΤΑ ΤΩΝ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΩΝ Πήρα ένα Α και το έκανα Αστέρι. Σαν τ αστέρι το λαμπρό εκείνο που οδήγησε τους Μάγους μια φορά στου Χριστού, στης Παναγιάς την Άγια Φάτνη και που σκόρπισε το φως και τη χαρά.

Διαβάστε περισσότερα

1. Στα αποστολικά χρόνια, η Θεία Ευχαριστία γινόταν διαφορετικά από τον τρόπο που έγινε τη βραδιά του Μυστικού Δείπνου.

1. Στα αποστολικά χρόνια, η Θεία Ευχαριστία γινόταν διαφορετικά από τον τρόπο που έγινε τη βραδιά του Μυστικού Δείπνου. ΜΑΘΗΜΑ 22 ο ΙΔΡΥΣΗ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ Θ.ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑΣ Να χαρακτηρίσετε τις παρακάτω προτάσεις ως σωστές ή λανθασμένες, σύμφωνα με την ιστορία της αρχαίας Εκκλησίας, γράφοντας δίπλα στον αριθμό κάθε

Διαβάστε περισσότερα

ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΙΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ:

ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΙΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ: ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΙΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ: Η ΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ: Η Αικατερίνη είχε κάλλος και ομορφιά ασύγκριτη. Η μητέρα της και οι συγγενείς της την πίεζαν συνεχώς να παντρευτεί, για να μην φύγουν από τα χέρια τους

Διαβάστε περισσότερα

Λιναρδάτου Θεοδώρα Μαρίνα του Γεράσιμου, 7 ετών

Λιναρδάτου Θεοδώρα Μαρίνα του Γεράσιμου, 7 ετών Λιναρδάτου Θεοδώρα Μαρίνα του Γεράσιμου, 7 ετών Γίνεται Πάσχα χωρίς κόκκινα αυγά; Του Βαγγέλη Ηλιόπουλου Όταν έμαθα ότι για πρώτη φορά ο παππούς και η γιαγιά δεν θα έρχονταν να κάνουν Πάσχα μαζί μας, αλλά

Διαβάστε περισσότερα

Έρικα Τζαγκαράκη. Τα Ηλιοβασιλέματα. της μικρής. Σταματίας

Έρικα Τζαγκαράκη. Τα Ηλιοβασιλέματα. της μικρής. Σταματίας Έρικα Τζαγκαράκη Τα Ηλιοβασιλέματα της μικρής Σταματίας στην μικρη Ριτζάκη Σταματία-Σπυριδούλα Τα Ηλιοβασιλέματα της μικρής Σταματίας ISBN: 978-618-81493-0-4 Έρικα Τζαγκαράκη Θεσσαλονίκη 2014 Έρικα Τζαγκαράκη

Διαβάστε περισσότερα

2ο Γυμνάσιο Χαϊδαρίου. Πασχαλινά Έθιμα στην Ελλάδα

2ο Γυμνάσιο Χαϊδαρίου. Πασχαλινά Έθιμα στην Ελλάδα 2ο Γυμνάσιο Χαϊδαρίου Πασχαλινά Έθιμα στην Ελλάδα Του Θανάση Παναγόπουλου Α1 2011-2012 Το Πάσχα ονομάζεται και Λαμπρή η Πασχαλιά, είναι η πιο σημαντική γιορτή του έτους στην Ελλάδα. Το Πάσχα γιορτάζονται

Διαβάστε περισσότερα

Σταμελάκη Φωτεινή του Δημητρίου, 9 ετών

Σταμελάκη Φωτεινή του Δημητρίου, 9 ετών Σταμελάκη Φωτεινή του Δημητρίου, 9 ετών Γίνεται Πάσχα χωρίς κόκκινα αυγά; Του Βαγγέλη Ηλιόπουλου Όταν έμαθα ότι για πρώτη φορά ο παππούς και η γιαγιά δεν θα έρχονταν να κάνουν Πάσχα μαζί μας, αλλά θα έμεναν

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΝΕΑΣ ΣΜΥΡΝΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗΣ

ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΝΕΑΣ ΣΜΥΡΝΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗΣ ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΝΕΑΣ ΣΜΥΡΝΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗΣ 2014 Αγία και Μεγάλη Τεσσαρακοστή «Αυτός σήκωσε τις αμαρτίες μας με το ίδιο Του το σώμα στο σταυρό, για να πεθάνουμε κι εμείς ως προς την αμαρτία και να

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΦΩΤΗΣ ΚΑΙ Ο ΑΪ ΒΑΣΙΛΗΣ ΤΩΝ ΦΩΤΩΝ

Ο ΦΩΤΗΣ ΚΑΙ Ο ΑΪ ΒΑΣΙΛΗΣ ΤΩΝ ΦΩΤΩΝ Ο ΦΩΤΗΣ ΚΑΙ Ο ΑΪ ΒΑΣΙΛΗΣ ΤΩΝ ΦΩΤΩΝ Βασισμένο στο ομώνυμο διήγημα της Ελισάβετ Κουκουμάκα ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΔΙΑΣΚΕΥΗ ΠΡΟΣΩΠΑ 1. Φώτης 2. Μαμά 3. Δεσποινίς Σούλα 4. Οφθαλμίατρος 5. Μπαμπάς 6. Πετράκης 7. Παιδί της

Διαβάστε περισσότερα

17.Γ. ΠΡΟΣΤΧΑ ΑΝΕΚΔΟΣΑ ΜΕ ΣΟΝ ΣΟΣΟ 4 - ΧΑΣΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΤ ΜΑΡΙΑ

17.Γ. ΠΡΟΣΤΧΑ ΑΝΕΚΔΟΣΑ ΜΕ ΣΟΝ ΣΟΣΟ 4 - ΧΑΣΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΤ ΜΑΡΙΑ το Δημοτικό η δασκάλα λέει στους μαθητές της: -Παιδιά, ελάτε να κάνουμε ένα τεστ εξυπνάδας! Ριχάρδο, πες μου ποιο είναι αυτό το ζωάκι: Περπατά στα κεραμίδια, έχει μουστάκι, κάνει νιάου και αλλά έχει και

Διαβάστε περισσότερα

Μικρό Νηστειοδρόμιο - Οι νηστείες της Εκκλησίας μας

Μικρό Νηστειοδρόμιο - Οι νηστείες της Εκκλησίας μας Μικρό Νηστειοδρόμιο - Οι νηστείες της Εκκλησίας μας 1. Η Μεγάλη Τεσσαρακοστή: Αρχίζει την Καθαρά Δευτέρα και τελειώνει την Κυριακή της Αναστάσεως. Είναι η πιο αυστηρή νηστεία όλου του χρόνου (λάδι καταλύουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΙΚΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΜΑΘΗΤΏΝ ΚΑΙ ΜΑΘΗΤΡΙΩΝ

ΕΡΩΤΙΚΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΜΑΘΗΤΏΝ ΚΑΙ ΜΑΘΗΤΡΙΩΝ ΕΡΩΤΙΚΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΜΑΘΗΤΏΝ ΚΑΙ ΜΑΘΗΤΡΙΩΝ Στο πλαίσιο του μαθήματος της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας της Γ Γυμνασίου οι μαθητές ήρθαν σε επαφή με ένα δείγμα ερωτικής ποίησης. Συγκεκριμένα διδάχτηκαν το ποίημα

Διαβάστε περισσότερα

β. εκφράζουν αλήθειες για τον Χριστό, τη Θεοτόκο, την Αγία Τριάδα, τους αγίους

β. εκφράζουν αλήθειες για τον Χριστό, τη Θεοτόκο, την Αγία Τριάδα, τους αγίους ΜΑΘΗΜΑ 30 Ο 31 Ο ΥΜΝΟΓΡΑΦΙΑ ΣΤΗ ΛΑΤΡΕΙΑ Να συμπληρώσετε την πρόταση επιλέγοντας τη σωστή απάντηση, σύμφωνα με τη διδασκαλία της Εκκλησίας, από τις φράσεις α, β, γ, δ. Να τεκμηριώσετε με συντομία την επιλογή

Διαβάστε περισσότερα

Καθορισμός ημερομηνίας εορτασμού του Πάσχα

Καθορισμός ημερομηνίας εορτασμού του Πάσχα ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ Σχολικό έτος 2013-14 Καθορισμός ημερομηνίας εορτασμού του Πάσχα ΚΑΡΑΜΠΕΛΑΣ ΜΑΡΙΟΣ-ΔΗΜΗΤΡΗΣ Τάξη : Α1 ΤΟ ΑΓΙΟ ΠΑΣΧΑ: Η γιορτή και ο υπολογισμός της ημερομηνίας

Διαβάστε περισσότερα

Ιερά Μητρόπολις Νεαπόλεως και Σταυρουπόλεως Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού Β Περίοδος

Ιερά Μητρόπολις Νεαπόλεως και Σταυρουπόλεως Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού Β Περίοδος Ιερά Μητρόπολις Νεαπόλεως και Σταυρουπόλεως Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού Β Περίοδος Μακρυνίτσα 2012 Ύµνος της οµάδας «Αγία Παρασκευή» Θα θελα να µαι εκεί την Άγια αυτή

Διαβάστε περισσότερα

Μαματσή Μερόπη του Μιχαήλ, 9 ετών

Μαματσή Μερόπη του Μιχαήλ, 9 ετών Μαματσή Μερόπη του Μιχαήλ, 9 ετών Γίνεται Πάσχα χωρίς κόκκινα αυγά; Του Βαγγέλη Ηλιόπουλου Όταν έμαθα ότι για πρώτη φορά ο παππούς και η γιαγιά δεν θα έρχονταν να κάνουν Πάσχα μαζί μας, αλλά θα έμεναν

Διαβάστε περισσότερα

Το παραμύθι της αγάπης

Το παραμύθι της αγάπης Το παραμύθι της αγάπης Μια φορά και ένα καιρό, μια βασίλισσα έφερε στον κόσμο ένα παιδί τόσο άσχημο που σχεδόν δεν έμοιαζε για άνθρωποs. Μια μάγισσα που βρέθηκε σιμά στη βασίλισσα την παρηγόρησε με τούτα

Διαβάστε περισσότερα

Μπεχτσή Μαρία του Κωνσταντίνου, 11 ετών

Μπεχτσή Μαρία του Κωνσταντίνου, 11 ετών Μπεχτσή Μαρία του Κωνσταντίνου, 11 ετών Το μυστήριο του πασχαλινού λαγού Του Κώστα Στοφόρου «Να βγούμε;» «Όχι ακόμα», είπε ο μπαμπάς. «Δεν θα έχει έρθει. Είναι πολύ νωρίς. Κάτσε να ξυπνήσει κι ο Δημήτρης».

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #14. «Ο μικρός βλάκας» (Τραγάκι Ζακύνθου - Επτάνησα) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #14. «Ο μικρός βλάκας» (Τραγάκι Ζακύνθου - Επτάνησα) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #14 «Ο μικρός βλάκας» (Τραγάκι Ζακύνθου - Επτάνησα) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #14 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα

Διαβάστε περισσότερα

Σταμελάκη Αντωνία του Δημητρίου, 8 ετών

Σταμελάκη Αντωνία του Δημητρίου, 8 ετών Σταμελάκη Αντωνία του Δημητρίου, 8 ετών Γίνεται Πάσχα χωρίς κόκκινα αυγά; Του Βαγγέλη Ηλιόπουλου Όταν έμαθα ότι για πρώτη φορά ο παππούς και η γιαγιά δεν θα έρχονταν να κάνουν Πάσχα μαζί μας, αλλά θα έμεναν

Διαβάστε περισσότερα

2η: Στις 5 Ιανουαρίου παραμονή των Θεοφανείων τρώμε μόνον ΑΛΑΔΑ, εάν όμως συμπέσει Σάββατο ή Κυριακή τρώμε ΛΑΔΕΡΑ.

2η: Στις 5 Ιανουαρίου παραμονή των Θεοφανείων τρώμε μόνον ΑΛΑΔΑ, εάν όμως συμπέσει Σάββατο ή Κυριακή τρώμε ΛΑΔΕΡΑ. Οι Νηστείες της Αγίας μας Εκκλησίας Οι νηστείες, όπως αρχίζουν από την αρχή σχεδόν του χρόνου, είναι οι εξής: 1η: Από την ημέρα των Χριστουγέννων μέχρι τις 4 Ιανουαρίου τρώμε τα πάντα είτε έχουμε ΤΕΤΑΡΤΗ

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου

Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας Πιστοποίηση Επάρκειας της Ελληνομάθειας 18 Ιανουαρίου 2013 A2 Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου Διάρκεια Εξέτασης 30 λεπτά Διάρκεια Εξέτασης 30 λεπτά Ερώτημα 1 (7 μονάδες) Διαβάζετε

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΚΡΥΦΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΡΟΛΟΙ: Αφηγητής 1(Όσους θέλει ο κάθε δάσκαλος) Αφηγητής 2 Αφηγητής 3 Παπα-Λάζαρος Παιδί 1 (Όσα θέλει ο κάθε δάσκαλος) Παιδί 2

ΤΟ ΚΡΥΦΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΡΟΛΟΙ: Αφηγητής 1(Όσους θέλει ο κάθε δάσκαλος) Αφηγητής 2 Αφηγητής 3 Παπα-Λάζαρος Παιδί 1 (Όσα θέλει ο κάθε δάσκαλος) Παιδί 2 ΤΟ ΚΡΥΦΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΡΟΛΟΙ: 1. Αφηγητής 1(Όσους θέλει ο κάθε δάσκαλος) 2. Αφηγητής 2 3. Αφηγητής 3 4. Παπα-Λάζαρος 5. Παιδί 1 (Όσα θέλει ο κάθε δάσκαλος) 6. Παιδί 2 7. Παιδί 3 8. Παιδί 4 9. Παιδί 5 10. Μητέρα

Διαβάστε περισσότερα

Ιερα Μητρόπολις Νεαπόλεως και Σταυρουπόλεως Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού

Ιερα Μητρόπολις Νεαπόλεως και Σταυρουπόλεως Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού Ιερα Μητρόπολις Νεαπόλεως και Σταυρουπόλεως Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού Μακρυνίτσα 2011 Ύμνος της ομάδας «Υπακοή» Σιγανά βαδίζεις πάντα σιωπηλή άγρυπνη ν ακούσεις των

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Ε ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ (Ε1) ΣΤΗΝ ΕΥΕΛΙΚΤΗ ΖΩΝΗ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Ε ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ (Ε1) ΣΤΗΝ ΕΥΕΛΙΚΤΗ ΖΩΝΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Ε ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ (Ε1) ΣΤΗΝ ΕΥΕΛΙΚΤΗ ΖΩΝΗ ΤΑ ΕΘΙΜΑ ΤΟΥ ΓΑΜΟΥ Την ημέρα του γάμου μαζεύονται οι κοπέλες στο σπίτι της νύφης και την ντύνουν. Μετά η μάνα της, της πλένει τα πόδια για να

Διαβάστε περισσότερα

17.Γ. ΠΡΟΣΤΧΑ ΑΝΕΚΔΟΣΑ ΜΕ ΣΟΝ ΣΟΣΟ 2 - ΧΑΣΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΤ ΜΑΡΙΑ

17.Γ. ΠΡΟΣΤΧΑ ΑΝΕΚΔΟΣΑ ΜΕ ΣΟΝ ΣΟΣΟ 2 - ΧΑΣΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΤ ΜΑΡΙΑ Βάζει η δασκάλα εργασία για το σπίτι, να ρωτήσουν πως γεννιούνται τα παιδιά. - Μαμά, μαμά, λέει ο Σοτός μόλις πήγε σπίτι, η δασκάλα μας είπε να σας ρωτήσουμε πως γεννιούνται τα παιδιά. - Δεν μπορώ τώρα,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΙΟΣ ΚΑΙ ΔΙΚΑΙΟΣ ΛΑΖΑΡΟΣ Ο ΦΙΛΟΣ ΤΟΥ ΙΗΣΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ

ΑΓΙΟΣ ΚΑΙ ΔΙΚΑΙΟΣ ΛΑΖΑΡΟΣ Ο ΦΙΛΟΣ ΤΟΥ ΙΗΣΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΑΓΙΟΣ ΚΑΙ ΔΙΚΑΙΟΣ ΛΑΖΑΡΟΣ Ο ΦΙΛΟΣ ΤΟΥ ΙΗΣΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ Ο Λάζαρος ήταν στενός φίλος του Χριστού. Κατοικούσε στη Βηθανία, 3 χλμ. περίπου ανατολικά της Ιερουσαλήμ και οι αδελφές του Μάρθα και Μαρία φιλοξένησαν

Διαβάστε περισσότερα

Bίντεο 1: Η Αµµόχωστος του σήµερα (2 λεπτά) ήχος θάλασσας

Bίντεο 1: Η Αµµόχωστος του σήµερα (2 λεπτά) ήχος θάλασσας ΘΥΜΑΜΑΙ; Πρόσωπα Ήρωας: Λούκας Αφηγητής 1: Φράνσις Παιδί 1: Ματθαίος Παιδί 2: Αιµίλιος Βασίλης (αγόρι):δηµήτρης Ελένη (κορίτσι): Αιµιλία Ήλιος: Περικλής Θάλασσα: Θεοδώρα 2 ΘΥΜΑΜΑΙ; CD 1 Ήχος Θάλασσας Bίντεο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις.

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις. Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα μηνύματα που θέλει να περάσει μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Η γυναίκα με τα χέρια από φως

Η γυναίκα με τα χέρια από φως ΛIΛH ΛAMΠPEΛΛH Σειρά: Κι αν σου μιλώ με Παραμύθια... Η γυναίκα με τα χέρια από φως Εφτά παραμύθια σχέσης από την προφορική παράδοση Τρεις τρίχες λύκου Ζούσε κάποτε, σ ένα μικρό χωριό, ένας άντρας και μια

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΟΝΟ ΕΝΑΣ ΘΕΟΣ!

ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΟΝΟ ΕΝΑΣ ΘΕΟΣ! ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΟΝΟ ΕΝΑΣ ΘΕΟΣ! (There is only one God) Πού μπορείς να πάς ώστε να απομακρυνθείς από το Θεό; Ο Θεός γεμίζει κάθετόπο και χρόνο. Δεν υπάρχει τόπος χωρίς να είναι εκεί ο Θεός. Ο Θεός μίλησε μέσα

Διαβάστε περισσότερα

1 ος Παγκύπριος Διαγωνισμός Δεξιοτήτων Σκέψης

1 ος Παγκύπριος Διαγωνισμός Δεξιοτήτων Σκέψης ΑΣΚΗΣΗ 1 η : 7 ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Αφού μελετήσετε τις πιο κάτω πηγές, να απαντήσετε στα ερωτήματα που ακολουθούν: Πηγή 1η: Ιωάννα, μαθήτρια, 11 χρόνων, δήλωση στις 14/3/2015 Μου αρέσει να πηγαίνω

Διαβάστε περισσότερα

Φωτογραφίες από τον Σύλλογο εν Αθήναι Βονιτσάνων & αρχείο Γιώργου Μπελεσιώτη

Φωτογραφίες από τον Σύλλογο εν Αθήναι Βονιτσάνων & αρχείο Γιώργου Μπελεσιώτη Φωτογραφίες από τον Σύλλογο εν Αθήναι Βονιτσάνων & αρχείο Γιώργου Μπελεσιώτη 1 Στην Βόνιτσα υπάρχει το έθιμο του Αχυρένιου Γληγοράκη το οποίο αναβιώνει κάθε Καθαρά Δευτέρα στην πόλη της Βόνιτσας. Είναι

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα 1. Ας γνωριστούμε λοιπόν!!! Σήμερα συναντιόμαστε για πρώτη φορά. Μαζί θα περάσουμε τους επόμενους

Μάθημα 1. Ας γνωριστούμε λοιπόν!!! Σήμερα συναντιόμαστε για πρώτη φορά. Μαζί θα περάσουμε τους επόμενους Μάθημα 1 Ας γνωριστούμε λοιπόν!!! Σήμερα συναντιόμαστε για πρώτη φορά. Μαζί θα περάσουμε τους επόμενους μήνες και θα μοιραστούμε πολλά! Ας γνωριστούμε λοιπόν. Ο καθένας από εμάς ας πει λίγα λόγια για τον

Διαβάστε περισσότερα

για παιδιά (8-12 ετών) Κατανόηση γραπτού λόγου

για παιδιά (8-12 ετών) Κατανόηση γραπτού λόγου Α1 για παιδιά (8-12 ετών) Διάρκεια: 30 λεπτά Επίπεδο Α1 για παιδιά (8-12 ετών) Ερώτημα 1 (7 μονάδες) Η Χαρά γράφει ένα γράμμα στη Νικολέτα. Θέλεις να δεις αν καταλαβαίνεις αυτά που διαβάζεις, γι αυτό σημειώνεις

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. ΗΕποχήπουοΘεός Δημιούργησε τα Πάντα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. ΗΕποχήπουοΘεός Δημιούργησε τα Πάντα Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει ΗΕποχήπουοΘεός Δημιούργησε τα Πάντα Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:Byron Unger; Lazarus Διασκευή:Bob Davies; Tammy S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible

Διαβάστε περισσότερα

Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής

Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής Ο Μικρός Πρίγκιπας έφτασε στη γη. Εκεί είδε μπροστά του την αλεπού. - Καλημέρα, - Καλημέρα, απάντησε ο μικρός πρίγκιπας, ενώ έψαχνε να βρει από πού ακουγόταν η

Διαβάστε περισσότερα

ταν ήμουνα μικρή, σαν κι εσάς και πιο μικρή, ο παππούς μου μου έλεγε παραμύθια για νεράιδες και μάγισσες, στοιχειωμένους πύργους, δράκους και ξωτικά. Εγώ φοβόμουν πολύ και τότε εκείνος μου έσφιγγε το χέρι

Διαβάστε περισσότερα

Η λεοπάρδαλη, η νυχτερίδα ή η κουκουβάγια βλέπουν πιο καλά μέσα στο απόλυτο σκοτάδι;

Η λεοπάρδαλη, η νυχτερίδα ή η κουκουβάγια βλέπουν πιο καλά μέσα στο απόλυτο σκοτάδι; ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Η λεοπάρδαλη, η νυχτερίδα ή η κουκουβάγια βλέπουν πιο καλά μέσα στο απόλυτο σκοτάδι; Κανένα από αυτά τα ζώα. Στο απόλυτο σκοτάδι είναι αδύνατο να δει κανείς ο,τιδήποτε. Ποια δουλειά

Διαβάστε περισσότερα

Ιερά Μητρόπολις Νεαπόλεως και Σταυρουπόλεως Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ηµοτικού

Ιερά Μητρόπολις Νεαπόλεως και Σταυρουπόλεως Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ηµοτικού Ιερά Μητρόπολις Νεαπόλεως και Σταυρουπόλεως Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ηµοτικού Μακρυνίτσα 2013 Ύµνος της οµάδας της Προσευχής Όµορφη ώρα στο προσευχητάρι αηδόνια, τζιτζίκια και

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Α ΜΕΡΟΣ. Μαθαίνω να σχηµατίζω απλές προτάσεις... 7. Μαθαίνω να οµορφαίνω τις προτάσεις µου... 17

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Α ΜΕΡΟΣ. Μαθαίνω να σχηµατίζω απλές προτάσεις... 7. Μαθαίνω να οµορφαίνω τις προτάσεις µου... 17 3 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Α ΜΕΡΟΣ Μαθαίνω να σχηµατίζω απλές προτάσεις................ 7 Μαθαίνω να οµορφαίνω τις προτάσεις µου.............. 17 Μαθαίνω να µεγαλώνω τις προτάσεις µου............... 25 Μαθαίνω να γράφω

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Ιωάννου Τσαρούχης. Στάλες. Ποίηση

Χρήστος Ιωάννου Τσαρούχης. Στάλες. Ποίηση Χρήστος Ιωάννου Τσαρούχης Στάλες Ποίηση ΣΤΑΛΕΣ Χρήστος Ιωάννου Τσαρούχης Διορθώσεις: Χαρά Μακρίδη Επιμέλεια: Κωνσταντίνος Ι. Κορίδης Σελιδοποίηση: Ζωή Ιωακειμίδου Σχέδιο βιβλίου: Λαμπρινή Βασιλείου-Γεώργα

Διαβάστε περισσότερα

Η ιστορία του χωριού μου μέσα από φωτογραφίες

Η ιστορία του χωριού μου μέσα από φωτογραφίες Η ιστορία του χωριού μου μέσα από φωτογραφίες Μία εικόνα είναι χίλιες λέξεις Έτσι έλεγαν οι αρχαίοι Κινέζοι Εμείς, οι μαθητές της Α και Β Τάξης του δημοτικού σχολείου Λισβορίου θα σας πούμε την ιστορία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΑΓΙΩΣΑ ΠΑΠΑΔΗΜΗΣΡΙΟΤ. Δέκα ποιήματα για τον πατέρα μου. Αλκιβιάδη

ΠΑΝΑΓΙΩΣΑ ΠΑΠΑΔΗΜΗΣΡΙΟΤ. Δέκα ποιήματα για τον πατέρα μου. Αλκιβιάδη ΠΑΝΑΓΙΩΣΑ ΠΑΠΑΔΗΜΗΣΡΙΟΤ Αλκιβιάδη Θεσσαλονίκη Υεβρουάριος 2015 Παναγιώτα Παπαδημητρίου Αλκιβιάδη Θεσσαλονίκη Υεβρουάριος 2015 [3] Παναγιώτα Παπαδημητρίου Αφιερωμένο στον πατέρα μου Αλκιβιάδη Copyright

Διαβάστε περισσότερα

Θεογονία: Πώς ξεκίνησαν όλα.

Θεογονία: Πώς ξεκίνησαν όλα. Θεογονία: Πώς ξεκίνησαν όλα. Μέσα από τα πολύχρωµα σύννεφα του ουρανού της Μυθοχώρας ξεπροβάλλει ο Πήγασος, το φτερωτό άλογο που χάρισε ο θεός της θάλασσας, ο Ποσειδώνας, στο γιο του τον Βελλερεφόντη.

Διαβάστε περισσότερα

Κεσίσογλου Παρθενία Θεοφανία του Ιορδάνη, 10 ετών

Κεσίσογλου Παρθενία Θεοφανία του Ιορδάνη, 10 ετών Κεσίσογλου Παρθενία Θεοφανία του Ιορδάνη, 10 ετών Γίνεται Πάσχα χωρίς κόκκινα αυγά; Του Βαγγέλη Ηλιόπουλου Όταν έμαθα ότι για πρώτη φορά ο παππούς και η γιαγιά δεν θα έρχονταν να κάνουν Πάσχα μαζί μας,

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΟΡΤΗ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟΥ ΤΡΑΓΟΥ ΙΑ

ΓΙΟΡΤΗ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟΥ ΤΡΑΓΟΥ ΙΑ ΓΙΟΡΤΗ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟΥ ΤΡΑΓΟΥ ΙΑ 1 Πάλης ξεκίνηµα Πάλης ξεκίνηµα νέοι αγώνες οδηγοί της ελπίδας Όχι άλλα δάκρυα κλείσαν οι τάφοι λευτεριάς λίπασµα Λουλούδι φωτιάς βγαίνει στους τάφους µήνυµα στέλνουν Απάντηση

Διαβάστε περισσότερα

Το μαγικό βιβλίο. Σαν διαβάζω ένα βιβλίο λες και είμαι μια νεράιδα που πετώ στον ουρανό.

Το μαγικό βιβλίο. Σαν διαβάζω ένα βιβλίο λες και είμαι μια νεράιδα που πετώ στον ουρανό. Το μαγικό βιβλίο Σαν διαβάζω ένα βιβλίο λες και είμαι μια νεράιδα που πετώ στον ουρανό. Σαν διαβάζω ένα βιβλίο λες και είμαι μια γοργόνα μέσα στα καταγάλανα νερά. Σαν διαβάζω ένα βιβλίο λες και γίνομαι

Διαβάστε περισσότερα

1ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΛΩΜΑΡΙΟΥ Γ ΤΑΞΗ. Υπεύθυνη δασκάλα: Καρακάση Μαρία Σχολικό Έτος:

1ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΛΩΜΑΡΙΟΥ Γ ΤΑΞΗ. Υπεύθυνη δασκάλα: Καρακάση Μαρία Σχολικό Έτος: 1ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΛΩΜΑΡΙΟΥ Γ ΤΑΞΗ Υπεύθυνη δασκάλα: Καρακάση Μαρία Σχολικό Έτος: 2013-2014 ΣΚΟΠΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Να έρθουν οι μαθητές σε επαφή με τη φύση, να γνωρίσουν την ελιά, την ιστορία και τη

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2009 2010 Μάθημα: Ελληνικά Επίπεδο: 2 Διάρκεια: 2 ώρες Ημερομηνία:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Θρησκευτικά B Δημοτικού (Μέρος Α ) Ομορφος κόσμος ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ Θρησκευτικά Β Δημοτικού Ομορφος κόσμος (Μέρος A ) Συγγραφική ομάδα:

Διαβάστε περισσότερα

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Προσκλήσεις και ευχές

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Προσκλήσεις και ευχές Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Προσκλήσεις και ευχές Ενότητα: Κοινωνικές σχέσεις (2 φύλλα εργασίας) Επίπεδο: Β1, Β2 Κοινό: αλλόγλωσσοι ενήλικες ιάρκεια: 4 ώρες (2 δίωρα) Υλικοτεχνική υποδομή: Για τον διδάσκοντα: 1

Διαβάστε περισσότερα

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 α) Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5 επιλέγοντας τη σωστή απάντηση, σύμφωνα με τη διδασκαλία της Εκκλησίας,

Διαβάστε περισσότερα

Η καλύτερη στιγμή των Χριστουγεννιάτικων διακοπών

Η καλύτερη στιγμή των Χριστουγεννιάτικων διακοπών Η καλύτερη στιγμή των Χριστουγεννιάτικων διακοπών Κ.Ν Α.Κ.Γ.Κ Η καλύτερη στιγμή μου ήταν η Πρωτοχρονιά που όταν ο παππούς μου έκοβε τη βασιλόπιτα και εγώ κέρδισα το φλουρί που ήταν ένα ευρώ. Ο Μπαμπάς

Διαβάστε περισσότερα

Ο Αϊ-Βασίλης και...το όνομα του παιδιού σας...

Ο Αϊ-Βασίλης και...το όνομα του παιδιού σας... Διαβάστε αποσπασματικά το παραμύθι: Ο Αϊ-Βασίλης και...το όνομα του παιδιού σας... Το παραμύθι είναι και για αγοράκι αλλά, για της ανάγκες του δείγματος σας παρουσιάζουμε πώς μπορεί να δημιουργηθεί ένα

Διαβάστε περισσότερα