Γ. Σταµατάκης Υποψήφιος ιδάκτορας, Κ.Α. ηµόπουλος Καθηγητής

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Γ. Σταµατάκης Υποψήφιος ιδάκτορας, Κ.Α. ηµόπουλος Καθηγητής"

Transcript

1 Φροντιστήριο λι οειδών Εργαστηρίου Βιοχηµείας ΙΙ Γ. Σταµατάκης Υποψήφιος ιδάκτορας, Κ.Α. ηµόπουλος Καθηγητής

2 Λιποειδή (Ι) Ορισµός Λιποειδή ονοµάζονται τα µόρια τα οποία διαλύονται σε οργανικούς µη πολικούς διαλύτες (χλωροφόρµιο, αιθέρες) ή λιγότερο πολικούς (µεθανόλη,, ακετόνη) και τα µείγµατα αυτών Αναφερόµαστε σε µια πολύ ετερογενήκαι πολυπληθήοµάδα οµάδα µορίων µε εντελώς διαφορετικές χηµικές και βιολογικέςδράσεις και ιδιότητες Θα µπορούσε λοιπόν κάποιος να ισχυριστεί ότι λιποειδές είναι οποιοδήποτεοργανικό οργανικό µόριο το οποίο δεν είναισάκχαρο, πρωτεΐνη ή νουκλεϊκό οξύ

3 Λιποειδή (ΙΙ) Χαρακτηριστικά των λιποειδών: Μεταβολικά: Όλα τα λιποειδή βιοσυντίθενταικαι αποδοµούνταιµέσω µέσω του ενεργοποιηµένου οξικού οξέος (ακέτυλο-coa) οµικά συστατικά των µεµβρανών,, ενώ συµµετέχουν και στις διάφορες διεργασίες τους (διαπερατότητα, ρευστότητα, αναγνώριση κυττάρων) Προστατευτικός µανδύαςτων οργανισµών και των οργάνων δρώντας ως µονωτικά για θερµότητα και ηλεκτρισµό Ενεργειακές κυψέλες των κυττάρων, καθώς αποτελούν τα ενεργειακά αποδοτικότερα βιοµόρια (Ενέργεια/ Μάζα) Πολλαπλές βιολογικές δράσεις: Συµπαράγοντες ενζύµων-πρωτεϊνών, βιταµίνες, ορµόνες, µηνυµατοφόρα µόρια, αντιοξειδωτικά-µεταφορείς ηλεκτρονίων

4 Κατάταξη λιποειδών

5 Απλά λιποειδή (Ουδέτερα) Ι Τερπένια Τα τερπένια όπως προδίδει το όνοµά τους είναι µόρια τα οποία προσφέρουν τέρψη. Τα πρώτα µέλη της οικογένειας των τερπενίων που αποµονώθηκαν ήταν φυτικά αιθέρια έλαια,, ύστερα από συναπόσταξη φυτικών ιστών και καρπών µε υδρατµούς. Ενδεικτικά αναφέρονται το λεµονένιο (λεµόνι), γερανιόλη (γεράνι), µυρκένιο (δάφνη), καρβόνη (δυόσµος), πατσουλική αλκοόλη (πατσουλί) Στην οικογένεια προστέθηκαν και άλλα φυσικά προιόντα όπως το φυσικό ελαστικό (καουτσούκ), η ρητίνη του πεύκου (πολυµερές α και β πινενίου), τα καροτενοειδή (α,β,γ καροτένειο και λυκοπένιο) Τέλος µέλη της οικογένειας είναι οι ουβικινόνες και πλαστικινόνες (συνένζυµα), οι βιταµίνες A, D, E, K

6 Α λά λι οειδή (Ουδέτερα) ΙΙ

7 Απλά λιποειδή (Ουδέτερα) ΙΙΙ Στερόλες Οι στερόλεςρυθµίζουν ρυθµίζουν τη ρευστότητακαι σταθερότητατων των κυτταρικών µεµβρανών Οι κυριότερες όµως λειτουργίες τους είναι σαν ορµόνες- µεταγωγείςσήµατος ιαχωρίζονται στις γενετικέςκαι και τις αδρενοκορτικέςορµόνες. ορµόνες. Οι γενετικές χωρίζονται µε τη σειρά τους στα ανδρογόνα (τεστοστερόνη) και τα οιστρογόνα (οιστραδιόλη) Οι αδρενοκορτικέςορµόνες ορµόνες εκκρίνονται από τα επινεφρίδια. ιαχωρίζονται στα µεταλλοκορτικοειδή (αλδοστερόνη: ρύθµιση ισορροπίας Να +, Κ +) και τα γλύκοκορτικοειδή (υδροκορτιζόνη:: ρύθµιση µεταβολισµού γλυκόζης και φλεγµονώδους αντίδρασης)

8 Απλά λιποειδή (Ουδέτερα) IV

9 Απλά λιποειδή (Ουδέτερα) V Τόσο τα τερπένια όσο και οι στερόλες θεωρούνται παράγωγα του ισοπρενίου και διαχωρίζονται µε βάση το πόσα µόρια ισοπρενίουχρειάζονται για να σχηµατιστεί το µόριο σε µόνο, δι, τρι, και τέτρα τερπένια,, αν περιέχουν δύο, τέσσερις, έξι ή οχτώ µονάδες ισοπρενίου αντίστοιχα Έτσι το λεµονένιοθεωρείται ένα µόνοτερπένιο, οι στερόλεςκαι το πρόδροµο µόριό τους το σκουαλένιοείναι τριτερπένια, ενώ τα καροτένια είναι τέτρατερπένια

10 Απλά λιποειδή (Ουδέτερα) VI Λιπαρά οξέα Τα λιπαρά οξέα είναι µια ευρύτατη οµάδα µορίων. Όντας οξέα έχουν τουλάχιστον µία καρβοξυλική οµάδα, η οποία σχεδόν πάντα βρίσκεται σε εστερικό ή αµιδικό δεσµό Το µεγαλύτερο ποσοστό τους είναι ευθύγραµµες ανθρακικές αλυσίδες, ως επί το πλείστον αρτίου αριθµού ανθράκων, κορεσµένες ή ακόρεστες µε ένα ή περισσότερουςδιπλούς δεσµούς. Τα ακόρεστα λιπαρά οξέα απαντώνται κυρίως στη cis µορφή τους. Στη συνέχεια αποµονώθηκαν λιπαρά οξέα από µικροοργανισµούς, µε περιττό αριθµόανθράκων ανθράκων αλλά και κυκλικάκαι και διακλαδισµένα ανάλογά τους. Ακόµη βρέθηκαν υδρόξυ, επόξυ, και φουρανικάλιπαρά οξέα ακόµη και σε ανώτερους οργανισµούς. Πολύ πρόσφατες µελέτες ανέδειξαν την ύπαρξη νιτροζυλιοµένων λιπαρών οξέωνστο αίµα ανθρώπων. Η ύπαρξη αυτών των µορίων πιθανότατα να οφείλεται στην οξείδωση των λιποειδών από την ρίζα. ΝΟ 2.Τα εν λόγο λιπαρά οξέα φαίνεται να δρουν σαν αντιφλεγµονώδη αναστέλλοντας τη παραγωγή κυτταροκινών

11 Απλά λιποειδή (Ουδέτερα) VII Εικοσανοειδή Ειδική οµάδα των λιπαρών οξέων αποτελούν τα εικοσανοειδή,, τα οποία είναι τα παράγωγα του αραχιδονικού οξέος. Μέλη της οµάδας είναι οι προσταγλανδίνες, οι οποίες ελέγχουν τη φλεγµονή,, τη ρύθµιση των ορµονών, τη συσσώρευση των αιµοπεταλίων και τη κυτταρική ανάπτυξη Τα θροµβοξάνια,, τα οποία πήραν το όνοµά τους από τα θροµβοκύτταρα (αιµοπετάλια), και ρυθµίζουν τη συσσώρευση των αιµοπεταλίων Τα λευκοτριένια που ρυθµίζουν τη φλεγµονώδη απόκριση Τα ενδοκανναβινοειδήτα οποία ρυθµίζουν λειτουργίες όπως η όρεξη, η διάθεση, η µνήµη και η αίσθηση πόνου Τέλος τα ισοπροστάνια,, τα οποία είναι ένας δείκτης του οξειδωτικού στρες (ποσοτικοποίηση των ανεξέλεγκτων χηµικών και ενζυµικών οξειδώσεων στον οργανισµό)

12 Απλά λιποειδή (Ουδέτερα) VIII

13 Απλά λιποειδή (Ουδέτερα) IX Ακυλο-γλυκερόλες (Ακυλο-γλυκερίδια) Οι ακυλο γλυκερόλεςαποτελούν εστέρες γλυκερόλης µε λιπαρά οξέα. Στην οµάδα ανήκουν και τα γλυκαριναιθερικάκαι και τα γλυκερο-βινυλαιθερικά ανάλογα,, τα οποία στη πρώτη θέση έχουν αιθερικόαντί αντί του εστερικού δεσµού Αν τα ακραία λιπαρά οξέα είναι διαφορετικάµεταξύ τους τότε ο µεσαίος άνθρακαςτης γλυκερόληςαποτελεί στερεογονικό κέντρο.. Στη φύση τα λιποειδή µε σκελετό γλυκερόληςπάντα βρίσκονται στη δοµή L, δηλαδή όταν γραφούν οι υποκαταστάτεςτου του στερεογονικούάνθρακα σε προβολή Fischer, το υδροξύλιο ή ο εστέρας θα βρίσκονται αριστερά (sn- stereospecific numbering).

14 Απλά λιποειδή (Ουδέτερα) X Λιπαρές αλκοόλες-κηροί Εκτός από τις αλκοόλες που ήδη αναφέρθηκαν (οι στερόλες), στην κατηγορία ανήκουν και οι λιπαρές αλκοόλες µε περισσότερα από 10 άτοµα άνθρακα Οι κηροίείναι οι εστέρεςανώτερων λιπαρών οξέωνµε ανώτερες λιπαρές αλκοόλες.. Οι κηροί βρίσκονται στην επιφάνεια των φύλλων και των φρούτων δηµιουργώντας προστατευτικές επιφάνειες. Σε κάποια είδη ψαριών δρουν σαν αποθήκες ενέργειας

15 Κατάταξη λιποειδών

16 Σύνθετα λιποειδή (Πολικά) Ι Τα πολικά λιποειδή είναι τα λιποειδήτα οποία κυρίως απαρτίζουν τις κυτταρικές µεµβράνες Ανάλογα µε την πολική οµάδα που βρίσκεται στο µόριο τους διακρίνονται σε φωσφολιποειδήκαι γλυκολιποειδή.

17 Σύνθετα λιποειδή (Πολικά) ΙΙ Γλυκερινούχαφωσφολιποειδή Φωσφολιποειδή Θεωρούνται παράγωγα του φωσφατιδικού οξέος.. Μια πολική οµάδα (βάση) είναι συνδεδεµένη µε φωσφοδιεστερικόδεσµό δεσµό µε τη φωσφορική οµάδα. Η βάσηείναι αυτή που ονοµατίζει το λιποειδές Σηµαντικά µέλη της οµάδας είναι τα γλυκεριναιθερικάκαι και τα γλυκεροβινυλαιθερικά φωσφολιποειδή (πλασµαλογόνα), τα οποία εµφανίζουν πάρα πολλές βιολογικές δράσεις Ο κυριότερος εκπρόσωπος τους είναι ο Παράγοντας Ενεργοποίησης Αιµοπεταλίων (PAF) PAF). Αποτελεί το δραστικότερο µέχρι σήµερα φλεγµονώδη παράγοντα, ο οποίος εµπλέκεται σε πολλές παθοφυσιολογικές καταστάσεις Τα φωσφολιποειδήµε ελεύθερο το υδροξύλιο της sn 2 θέσης ονοµάζονται λυσο-φωσφολιποειδή ή λύσο ανάλογα,, γιατί προκαλούν λύση των κυτταρικών µεµβρανών Μια ξεχωριστή κατηγορία των φωσφολιποειδώνείναι είναι τα φωσφόνο- λιποειδήστα οποία η φωσφορική οµάδα είναι απευθείας συνδεδεµένηµε µε άνθρακα

18 Σύνθετα λιποειδή (Πολικά) III

19 Σύνθετα λιποειδή (Πολικά) IV Φωσφολιποειδή Γλυκερινούχαφωσφολιποειδή Τα φώσφολιποειδήείναι είναι επαµφοτερίζοντα µόριακαθώς το µόριο τους απαρτίζεται από ένα οξύ (φωσφορικό) και µία βάση συνδεδεµένη σε αυτό Η ιονική µορφή τους παίζει σηµαντικότατο ρόλο τόσο στις αντιδράσεις τουςαλλά και στη χρωµατογραφική συµπεριφορά τους Έτσι η PC είναι ουδέτερη σε p 1-12, 12, η PE είναι ουδέτερη σε p 2-7 και αρνητικά φορτισµένη σε p 7-10, η PS είναι ουδέτερη σε p<4,5και αρνητικά φορτισµένη σε p 7, ενώ η PI και τα φωσφορυλιωµέναανάλογά ανάλογά της είναι πάντα αρνητικά φορτισµένη

20 Σύνθετα λιποειδή (Πολικά) V Φωσφολιποειδή Σφιγγοσινούχα φωσφολιποειδή Τα φώσφολιποειδήαυτά αντί για σκελετό γλυκερόλης έχουν σκελετό αµιναλκοόληςµε µε 16 έως 20 άτοµα άνθρακα Τα κυριότερα µόρια είναι η σφιγγοσίνηκαι η διυδροσφιγγοσίνηστα στα θηλαστικά και η φυτοσφιγγοσίνηκαι η διυδρο-φυτοσφιγγοσίνηστα στα φυτά. Η αµινοµάδατων σφιγγοσινώνβρίσκεται σχεδόν πάντα συνδεδεµένη µέσω αµιδικούδεσµού δεσµού µε ένα λιπαρό οξύσχηµατίζοντας ένα κηραµίδιο Εάν το ακραίο υδροξύλιο των κηραµιδίωνείναι εστεροποιηµένοµε µε φωσφοχολίνητότε ονοµάζονται σφιγγοµυελίνες,, από τα µυελινικά έλυτρατων των νεύρων όπου αυτά απαντώνται

21 Σύνθετα λιποειδή (Πολικά) VI

22 Σύνθετα λιποειδή (Πολικά) VII Γλυκολιποειδή Γλυκερινούχαγλυκολιποειδή: Είναι οι 1,2 διακυλο-γλυκερόλες,, οι οποίες στην sn 3θέση είναι υποκατεστηµένες µε ένα µόνο ή ολιγο-σακχαρίτη.. Απαντώνται κυρίως στα βακτήρια αλλά έχουν βρεθεί σε θηλαστικά και φυτά Σφιγγοσινούχα γλυκολιποειδή: Παράγωγα των κηραµιδίων: κερεβροζίτες (αν είναι υποκατεστηµένο µε ένα σάκχαρο), γαγγλιο-(δι,τρι,τετρα δι,τρι,τετρα-) οζυλο-κηραµίδια: : τα κηραµίδιατα οποία είναι συνδεδεµένα µε δι, τριή τετρα -σακχαρίτη αντίστοιχα Γαλακτοκερεβροζίτες: Κερεβροζίτεςυποκατεστηµένοι µε γαλακτόζη ή οποία στην 3 θέση της είναι εστεροποιηµένη µε θειικό οξύ (θειόλες). Αποτελούν το 20% των κερεβροζιτών της λευκής ουσίας του εγκεφάλου Γαγγλιοζίτες: Κηραµίδιασυνδεδεµένα µε ένα ολιγο- σακχαρίτη (1-2 µόρια γλυκόζης και γαλακτόζης), 1 µόριο Ν- ακετυλο-γαλακτοζαµίνης και 1-3 µόρια Ν-ακετυλο- νευραµινικού οξέος (σιαλικό οξύ).

23 Σύνθετα λιποειδή (Πολικά) VIII Γλυκολιποειδές ελαιολάδου µε αντι-paf δράση C S 2 C 3 CC 3 2 S 2 S 2 S C 3 NCC 3 C 3 NCC 3 C 3 NCC 3 NCC 3 Γλυκολιποειδές αποβλήτων ελαιουργίας µε αντι-paf δράση C 3 γαλακτοκερεβροζίτης 3 C C 3 C 3 C 3 S C 3 C 3

24 Πειραµατική µελέτη λιποειδών ΑΠΟΜΟΝΩΣΗ ΙΑΧΩΡΙΣΜΟΣ ΣΤΑ ΙΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΠΟΙΟΤΙΚΟΙ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΟΙ ΠΡΟΣ ΙΟΡΙΣΜΟΙ Χηµικές, φυσικοχηµικές και ενζυµικές µέθοδοι ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ

25 Αποµόνωση (Εκχύλιση) Το πρώτο βήµαγια τη µελέτη των λιποειδών είναι η εκχύλισή τουςαπό το βιολογικό δείγµα (ιστός φυτικός ή ζωικός, κύτταρα) Με την εκχύλιση θα πρέπει a) Να παραληφθούν ποσοτικά τα περιεχόµενα λιποειδή b) Να µη διασπαστούν, υδρολυθούν,οξειδωθούν, οξειδωθούν, αποδοµηθούν γενικότερα c) Να αποφευχθούν οι προσµίξειςαπό άλλα βιοµόρια,, τα οποία µπορεί να επηρεάσουν τη µελέτη αλλά και τη βιολογική δραστικότητα των δειγµάτων Εκτός από τα παραπάνω χαρακτηριστικά η µέθοδος εκχύλισης θα πρέπει να ξεπερνά κάποια προβλήµατα που ανακύπτουν κατά την εκχύλιση των λιποειδών

26 Προβλήµατα Εκχύλισης Προβλήµατα εκχύλισης Σύνδεση λιποειδών µε οµοιοπολικούς/ µη οµοιοπολικούς δεσµούςµε µε πρωτεΐνες και υδατάνθρακες Τρόπος αντιµετώπισης Εκχύλιση µε πολικούς διαλύτες (αλκοόλες) οι οποίοι αποδιατάσσουν τις πρωτεΐνεςκαι διασπούν τους δεσµούς υδρογόνου. Για τη διάσπαση των οµοιοπολικών δεσµών χρησιµοποιείται είτε οξύ ή άλκαλι Παραλαβή µη λιποειδικών ενώσεων (αµινοξέα, σάκχαρα) στους οργανικούς διαλύτες εκχύλισης, λόγο ιονικών αλληλεπιδράσεων µε τα πολικά λιποειδή Οξείδωσηπολυακόρεστων λιπαρών οξέων (αυτοξείδωση, κατάλυση από µέταλλα µεταπτώσεως) ηµιουργία σταθερών γαλακτωµάτων από το ενυπάρχον νερό ιαφορετική πολικότητα-διαλυτότητα λιποειδών Κάποιοι ιστοί περιέχουν υδρολυτικά ένζυµατα οποία είναι σταθεράκαι δραστικά ακόµα και σε οργανικούς διαλύτες Έκπλυση οργανικής φάσης µε την υδατική φάσηή καθαρισµός µε χρωµατογραφικές τεχνικές Εκχύλιση και αποθήκευση σε ατµόσφαιρα Ν 2, χαµηλές θερµοκρασίεςαποθήκευσης, αποθήκευσης, σε σκουρόχρωµες φιάλες,, χρήση αντιοξειδωτικών Αφυδάτωση του ιστούπριν την εκχύλιση. Πιθανότητα µη αντιστρεπτής δέσµευσης λιποειδών Χρήση διαλυτώνδιαφορετικής διαφορετικής πολικότητας ή/και µείγµατα πολικών και ουδετέρων Βρασµός του ιστού,, για αποδιάταξη πρωτεϊνών

27 Μέθοδοι εκχύλισης λιποειδών Μέθοδος Bloor (1928): Μείγµα αιθανόλης/ διαιθυλαιθέρα 1:3 (v/v), βρασµόςµε µε επαναρροή (θ: ο C) για την εκχύλιση λιποειδών αίµατος. Η µέθοδος είχε µικρή ανάκτησηλιποειδών µε ταυτόχρονη διάσπαση και οξείδωσήτους χηµικώς και ενζυµικώς Μέθοδος Folch (1957): Οµογενοποίησητου ιστού µε µείγµα χλωροφορµίου(c) C)/ µεθανόλης(m) 2:1 (v/v), αποµάκρυνση αδιάλυτων µε φυγοκέντρηση. Στη συνέχεια προστίθενται 0,2 V NaCl 0,9%, σχηµατισµός διφασικού και παραλαβή της κάτω φάσης Μέθοδος Bligh-Dyer (1959): Παραλλαγή της Folchστην οποία υπολογίζεται το νερό(w) (W)που υπάρχει στο δείγµα και προστίθεταικατάλληλη ποσότητα διαλυτών έως αναλογίας C/M/W: 1:2:0,8 (v/vv), στη συνέχεια µετατροπή σε διφασικό µε προσθήκη C,W για C/M/W: 1:1:0, :0,9

28 Μέθοδοι διαχωρισµού λιποειδών Μετά την εκχύλιση των λιποειδών ακολουθεί διαχωρισµόςτους σε τάξεις (Ουδέτερα, Πολικά λιποειδή), στη συνέχεια κατά είδη (π.χ. φωσφατιδυλοχολίνη, φωσφατιδυλοαιθανολαµίνη) ενώ µπορούν να ακολουθήσουν διαχωρισµοί έως την ανάκτησητων προς ανάλυση λιποειδών όσο το δυνατόν καθαρότερων. Οι µέθοδοι διαχωρισµού των λιποειδών είναι: A. Κλασµάτωση µε διαλύτες Καταβύθιση µε ακετόνη Κατανοµή κατ άντιρροή B. Χρωµατογραφικές µέθοδοι Χρωµατογραφία στήλης Χρωµατογραφία χάρτου Χρωµατογραφία λεπτής στοιβάδας Υγρή χρωµατογραφία υψηλής απόδοσης (PLC) Αέρια χρωµατογραφία (GC)

29 Κλασµάτωσηµε µε διαλύτες Καταβύθιση µε ακετόνη Η προσθήκη ακετόνης σε δείγµα ολικών λιποειδών (Total Lipids, TL) διαλυτοποιεί τα Ουδέτερα Λιποειδή (Neutral Lipids, NL), ενώ τα Πολικά Λιποειδή (Polar lipids, PL) καταβυθίζονταικαι και µπορούν να διαχωριστούν µε µια απλή φυγοκέντρηση.. Στο ίζηµαπεριέχεται το 95% του ολικού φωσφόρου Κατανοµή κατ αντιρροή Το µείγµα κατανέµεται µεταξύ δύο µη αναµιγνυοµένων φάσεων, µίας πολικήςκαι και µιας άπολης.. Έχουν χρησιµοποιηθεί διάφορα διφασικά συστήµατα.στο εργαστήριο χρησιµοποιείται το σύστηµα PE-EtEt 87%,µε την τεχνική του λουτρού,, όπου µόνο µια από της 2 φάσεις ανανεώνεται. Οι µέθοδοι αυτοί είναι για αρχικούς χόνδρο-διαχωρισµούςδιαχωρισµούς (παρασκευαστικούς), και πρέπει να ακολουθήσει µια χρωµατογραφική µέθοδος διαχωρισµού

30 ΧρωµατογραφικέςΜέθοδοιΙ Χρωµατογραφία στήλης Χρησιµοποιείται για το διαχωρισµό σε παρασκευαστική κλίµακα (>250mg) Η στατική φάση που χρησιµοποιείται καθορίζει το φυσικοχηµικό φαινόµενο στο οποίο βασίζεται ο διαχωρισµός, το οποίο µπορεί να είναι: Προσρόφηση Ιοντανταλλαγή Κατανοµή Μοριακή διήθηση

31 ΧρωµατογραφικέςΜέθοδοιΙΙ Α) Προσρόφηση Η στατική φάσηείναι κάποιο προσροφητικό υλικόκαι και οι ενώσεις διαχωρίζονται µε βάση τη σχετική πολικότητά τους Προσροφητικά υλικάείναι: Al 3, Mg, Mg 3 Siκαι το πυριτικό οξύ ([Si x () 4-2x 2x] n ), το οποίο φαίνεται να είναι το δραστικότερο Το πυριτικό οξύεµφανίζει και φαινόµενα ιοντανταλλαγής (τα όξινα PL εκλούνται πρώτααν αν και πολικότερα) Η έκλουσητης στήλης γίνεται µε αυξανοµένης πολικότητας διαλύτεςοπότε εκλούονταιπρώτα τα µη πολικάκαι και στη συνέχεια τα πολικά

32 ΧρωµατογραφικέςΜέθοδοιΙΙΙ Β) Ιοντανταλλαγή Ο Ο διαχωρισµός βασίζεται στη διαφορετική συγγένειαφορτισµένων ιόντων ή µορίων µε αδρανείς φορτισµένες στατικές φάσεις Χρησιµοποιούνται κυρίως ασθενείς ανιοναταλλακτικές ρητίνεςπου έχουν πολυσακχαρικόσκελετό σκελετό ύστερα από επεξεργασία των υδροξυλίων τους Η ιονανταλλαγή χρησιµοποιείταικυρίως για το διαχωρισµό των PLσε τάξεις

33 ΧρωµατογραφικέςΜέθοδοι IV Γ) Μοριακή διήθηση Ο διαχωρισµός βασίζεται στο διαφορετικό στερεοχηµικό µέγεθος των µορίων Οι στατικές φάσεις που χρησιµοποιούνται είναι: το διακλαδισµένο πολυστυρένιοκαι η hydroxypropyl- Sephadex ) Ανίχνευση Η ανίχνευση των ενώσεων µπορεί να γίνει µε συλλογή κλασµάτωνκαι και χηµικούς προσδιορισµούς, είτε µε ανιχνευτή UV ή δείκτη διάθλασηςενωµένο µε την έξοδο της στήλης

34 ΧρωµατογραφικέςΜέθοδοι V Εφαρµογές της χρωµατογραφίας στήλης Στήλη πυριτικού οξέος ιαχωρισµός των TL σε NL, GL, PL, µε διαδοχική έκλουσητης στήλης µε χλωροφόρµιο, ακετόνη, µεθανόλη.. Η σειρά έκλουσης είναι: C>Wax>St.E>TG> >TG>F.Alc>F.A>St>DG>MG> >F.A>St>DG>MG>Cereb>GL>PE>L- PE>PC>SM>L-PCPC ιαχωρισµός NLσε τάξειςµε συστήµατα έκλουσης αυξανοµένης αναλογίας διαιθυλαιθέρα σε πετρελαϊκό αιθέρα ιαχωρισµός PLσε τάξειςµε συστήµατα έκλουσης αυξανοµένης αναλογίας µεθανόλης σε χλωροφόρµιο

35 ΧρωµατογραφικέςΜέθοδοι VI Στήλη Al 3 ιαχωρισµός χολινούχωναπό µη χολινούχα PL. Τα επαµφοτερίζοντα (PC) PC)δεν συγκρατούνται, ενώ τα όξινα απορροφώνται ισχυρά.. Σειρά έκλουσης PC> L-PC> SM>PE>L-PE Στήλη ιονοανταλλαγής ιαχωρισµόςόξινων όξινων γλυκοσφιγγολιποειδών (γαγγλιοζίτες, σουλφατίδια) ) από ουδέτερα (κηραµίδια)) σε στήλη

36 ΧρωµατογραφικέςΜέθοδοι VII Εκχύλιση στερεάς φάσης Ταυτόχρονη εκχύλιση, κλασµάτωσηκαι και διαχωρισµός λιποειδών,, έτσι τείνει να αντικαταστήσει της κλασσικές τεχνικές Πλεονεκτήµατα: 1) ευέλικτη,, 2) αυξηµένη ανάκτηση λιποειδών,, 3) αυξηµένη διαχωριστική ικανότητα για ειδικές περιπτώσεις, 4)µειωµένος χρόνος ανάλυσης,, 5)µε κατάλληλη συσκευή κενού διαχωρίζονται πολλά δείγµατα µαζί Μειονεκτήµατα: 1) µικρότερες ποσότητες δείγµατος, 2) προσµίξειςαπό το πλαστικό της σύριγγας,, 3)ατελής συνολική διαχωριστική ικανότητα

37 ΧρωµατογραφικέςΜέθοδοι VIII Χρωµατογραφία λεπτής στιβάδας Η ευρύτερα διαδεδοµένη χρωµατογραφική τεχνικήκαι και µέθοδος ρουτίνας για το διαχωρισµό και ποιοτικό προσδιορισµό µίγµατος λιποειδών Εύκολη µέθοδος,, γρήγορη, πολύ καλή διαχωριστική ικανότητα και φτηνή Συνήθως χρησιµοποιούνται τα ίδια υλικά µε τη χρωµατογρ.. στήλης Σε αυτά τα προσροφητικά υλικά µπορεί να ενσωµατωθούνκαι άλλα συστατικά τα οποία επιτρέπουν συγκεκριµένους διαχωρισµούς όπως: Α) Argentation chromatography: Η στατική φάση περιέχει 5-10% AgN 3 οπότε σχηµατίζονται κατά την ανάπτυξη σύµπλοκατων ακόρεστων δεσµών µε τα ιόντα Ag+, δηλαδή διαχωρίζονται µε βάση την ακορεστότητα τους Β) Βορικό οξύ: : Σχηµατίζονται σύµπλοκαµεταξύ µεταξύ των πολύ-υδροξυ - λιποειδώνκαι της στατικής φάσης, δηλαδή µπορούν να διαχωριστούν τα MG, DGκαι GL Εκτός από το φαινόµενο της προσρόφησης εµφανίζεται και κατανοµή καθώς υπάρχει ένα λεπτό στρώµα διαλυτών προσροφηµένο στη στέρεα φάση

38 ΧρωµατογραφικέςΜέθοδοι IX Χρωµατογραφία λεπτής στιβάδας Τεχνικές/ Συστήµατα έκλουσης Υπάρχουν ουδέτερα, όξινα και βασικά συστήµατα έκλουσης Στα NL χρησιµοποιούνται άπολοι διαλύτεςµίγµατα PE/Ether/Ac, ενώ για τα PLχρησιµοποιούνται µείγµατα πιο πολικών διαλυτών όπως C/M/W ύο διαστάσεων TLC (2D):Τα TL µπορούν αρχικά να αναπτυχθούν (κατά την µία διάσταση) σε πολικό σύστηµα και να διαχωριστούν τα PL, ενώ τα NLθα πάνε στο µέτωπο. Η ίδια πλάκα στη συνέχεια µπορεί να αναπτυχθεί (κατά την άλλη διάσταση) µε ένα άπολο σύστηµακαι να διαχωριστούν τα NLενώ τα PL να παραµείνουν στη θέση τους Οι αναλυτικές TLC έχουν πάχος 0,25mmκαι διαχωρίζουν 1-2mg λιποειδών ενώ οι παρασκευαστικές έχουν πάχος 1-2mm mmκαι διαχωρίζουν έως και 50mg λιποειδών Τα διαχωρισµένα λιποειδή µπορούν να παραληφθούν µε απόξεση του πυριτικού οξέος και εκχύλισης του κατά Bligh-Dyer

39 Χρωµατογραφικές Μέθοδοι X PE/Ether/Ac (80:20:1) C FAME TG C/M/W (65:25:4) 1) C/M/N3 (65/35/4) 2) But/Ac/W (60/20/20) NL CL PA F.A R Chol 1,3DG 1,2DG MG PS PE PI PC SM LPC

40 Χρωµατογραφικές Μέθοδοι XI Ανίχνευση λιποειδών στη TLC Είτε από το χρώµα των λιποειδώνή από το φθορισµότους σε λάµπα UV Ψεκασµός µε αντιδραστήριοκαι εµφάνιση του χρώµατος που προκύπτει. Τα αντιδραστήρια µπορεί να είναι καταστροφικά ή µη και γενικά ή ειδικά για συγκεκριµένα λιποειδή Γενικά αντιδραστήρια εµφάνισης Αντίδραση 2 S 4 50%, Θ Απανθράκωση λιποειδων Ατµοί Ι 2 Ειδικά αντιδραστήρια εµφάνισης Μολυβδαινικό αµµώνιο 2,7- dichlorofluoresc ein Νινυδρίνη Dragendorff Κυρίως τα ακόρεστα Επίδραση στα λιποειδή Καταστροφική Μη καταστροφική Αντίδραση µε P, PL Καταστροφική Κάτω απο UV Κίτρινα τα NL Αµινολιποειδή, αντιδρά µε αµινοµάδες Μη καταστροφική Καταστροφική PL, µε χολίνη Καταστροφική Α-ναφθόλη, ναφθόλη,θ GL µπλε-ιώδες,, PL κίτρινα,, Chol κόκκινο Καταστροφική

41 Χρωµατογραφικές Μέθοδοι XΙI Υγρή χρωµατογραφία υψηλής απόδοσης (PLC) Μεγάλη διαχωριστική ικανότητα Η αρχή µεθόδου του διαχωρισµού είναιίδια ίδια µε τις υπόλοιπες χρωµατογραφίες Θα πρέπει να έχει γίνει ένας πρώτος διαχωρισµόςτου δείγµατος πριν την ανάλυσητου µε PLC Οι στήλες πυριτικού οξέος και τα παράγωγά τους χρησιµοποιούνται για το διαχωρισµό των NL και PL Οι στήλες ανάστροφης φάσηςδιαχωρίζουν τις διάφορες τάξειςµορίων σε µοριακά είδη Ανίχνευση µε UV ( nm) nm),όπου απορροφούν οι ακόρεστοι δεσµοί.

42 Χρωµατογραφικές Μέθοδοι XΙΙI

43 Χρωµατογραφικές Μέθοδοι XΙV Αέρια-Υγρή Χρωµατογραφία GLC ή GC ιαχωρίζονται πτητικές ενώσεις,, λόγο της διαφορετικής κατανοµής ή προσρόφησήςτους µεταξύ µιας υγρής φάσης ακινητοποιηµένηςσε αδρανές στερεό υπόστρωµα και µιας κινητής αέριας φάσης Στατικές φάσεις: Χρησιµοποιούνται τριχοειδείς στήλεςαπό γυαλί ή µέταλλο,, πάνω στις οποίες είναι ακινητοποιηµένοι Cή ή πολυεστέρες χαµηλής ή υψηλής πυκνότητας. Οι στήλες φτάνουν σε µήκος ακόµα και τα 50m αυξάνοντας δραµατικά τη διαχωριστική ικανότητα τους Ανιχνευτές: Θερµικής αγωγιµότητας (Μη καταστροφικός)και και FID, ο οποίος είναι ο πιο διαδεδοµένος (Καταστροφική) Στην GC είναι απαραίτητη η προσθήκη εσωτερικού προτύπου Εφαρµογές Προσδιορισµός των FAσαν FAME (µετεστεροποίηση) Προσδιορισµός R, RCύστερα από µετατροπή τους σε πτητικά παράγωγα Μετατροπή των σακχάρων σε TMS παράγωγα Η ταυτοποίηση µιας ένωσης γίνεται αποτελεσµατικότερη µε συνδυασµό GC-MS

44 Χρωµατογραφικές Μέθοδοι XV

45 ΠΟΙΟΤΙΚΟΙ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΟΙ ΠΡΟΣ ΙΟΡΙΣΜΟΙ Ι Μετά το καθαρισµό-αποµόνωσητων λιποειδών ακολουθούν οι αναλύσεις για την αποσαφήνιση της δοµής τους Ο προσδιορισµός της δοµήςαλλά και ο ποσοτικός προσδιορισµόςενός λιποειδούς γίνεται µε τρείς κυρίως τρόπους: Α) Με τις προαναφερθείσες χρωµατογραφικές τεχνικές Β) Χηµικούς/Ενζυµικούς προσδιορισµούςοι οι οποίοι βασίζονται κυρίως στη διάσπαση των λιποειδώνστα δοµικά συστατικάτους τους και ανάλυση αυτών Γ) Φυσικοχηµικές τεχνικές (UV-Vis, Vis, IR, NMR, MS) Για να χαρακτηριστεί πλήρωςένα λιποειδές συνήθως χρειάζεται συνδυασµός των παραπάνω µεθόδων

46 Β) Χηµικοί προσδιορισµοί (Ι) Ξηρό βάρος: Λόγο αδυναµίας υπολογισµού του ΜΒπολλών λιποειδών τις περισσότερες φορές εκφράζονται σαν w/wαρχικού εκχυλίσµατος. Προβλήµατα λόγω συγκράτησης νερού ή διάσπασης. Προσδιορισµοί P: Το λιποειδές καίγεται µε CI 4 οπότε ο «οργανικός» φώσφορος µετατρέπεται σε «ανόργανο» (φωσφορικό ιόν, P 3-4 ) 3ΝΗ ΜοΟ P (N 4 ) 3 PMo ANSA Κυανούν του φωσφοµολυβδαινίου (Α:820nm)

47 Β) Χηµικοί προσδιορισµοί (ΙΙ) Προσδιορισµός εστέρων R R R ΝΗ 2 ΟΗ, ΟΗ C, 1min R N Υδροξαµικό οξύ Fe(Cl 4 ) 3, Cl C, 1min (RCN 2 ) 3 Fe A: 530nm Άλλοι προσδιορισµοί: αζώτου, θείου, σακχάρων, αµινοµάδων, χολίνης, γλυκεριναιθέρων, πλασµαλογόνων, χοληστερόλης, ακορεστότητας, γλυκερόλης, αριθµός I 2

48 Β) Χηµικοί προσδιορισµοί (ΙΙΙ) Υδρολύσεις Είδη δεσµών: Εστερικοί Αµιδικοί Αιθερικοί Βινυλαιθερικοί Φωσφοεστερικοί Γλυκοζιτικοί Οι δεσµοί αυτοί υδρολύονταιείτε χηµικά ή ενζυµικά Α) Χηµικές Ήπια αλκαλική και όξινη Ισχυρή αλκαλική και όξινη Β) Ενζυµικές Λιπάσες Φώσφολιπάσες

49 Χηµικοί προσδιορισµοί (IV) Ήπια αλκαλική υδρόλυση ιάσπαση εστερικών δεσµών µε αλκοολικό διάλυµα αλκαλίων Όχι πολύ υψηλές Θ R 1 Τριακυλο-γλυκερόλες Κηροί R R R ΚΟΗ 0.5Ν 30min 100 o C ΚΟΗ R 2Ν 2 R 1 60min 100 o C P X - K + + Γλυκερινούχα φωσφολιποειδή R 1 + R - K + + Οργ. R Υδ. R 2 Οργ. R Οργ. R 2 Υδ. R 1 - K + R 2 P X ΚΟΗ 0,02Ν min o C P X ΟΗ - + R + - K + Υδ. P X P X P ΟΗ - X P X

50 Χηµικοί προσδιορισµοί (V) Ήπια αλκαλική υδρόλυση R 1 R 2 Υδατική + R - K + P X P X P X R R 1 1 R 1 R 2 ΟΗ - P X P X R 3 R 3 R 3 R 1 N R 2 N R 2 + N R 2 P X P X P X P X

51 Χηµικοί προσδιορισµοί (VI) Ισχυρή αλκαλική υδρόλυση R R R Οργ Βα(ΟΗ) 2 N R h 100 o C P X N 2 + P X (RC) 2 Ba Υδατ. N 2 P X (RC) 2 Ba 2 2Ν Cl 4h R R P X 100 o C N R λίγο N 2 P X

52 Χηµικοί προσδιορισµοί (VII) R 1 R 2 P X Cl 6N 4h 100 o C R 1 + ή P X + P X R 1 P + X Όξινη υδρόλυση C C R 1 R 2 0,25mM gcl 2 Cl 0,5N, 1h C C 2 R 1 R 2 R 2 + R 1 C 2 C P X P X P X R 1 R 2 I 6N 8h 100 o C + R 1 I P+ X + + R 2 C P X R R R Οργα. N R 2 + N R 2 + Sugar N P R 2 X Sugar Υδατ. Sugar

53 Ενζυµικέςυδρολύσεις υδρολύσεις (Ι) Η ενζυµικήδιάσπαση των λιποειδών γίνεται σε συγκεκριµένους δεσµούςκαι θέσειςτων λιποειδών, αποτελεί δηλαδή ένα χρησιµότατο εργαλείοστην ανάλυσή τους Λιπάσες: : Παραλαµβάνονται από φυτά (σπόροι σιταριού) ή ζωικές (παγκρεατική λιπάση). Υδρολύουναρχικά τα ακραία FA των TG. Επιδρά σε γαλακτώµατα και απαιτεί ασβέστιο Φωσφολιπάσες: Φωσφοδιεστεράσεςοι οι τέσσερεις κυριότερες είναι: Α 1, Α 2, C, DΗ PLBείναι µίγµα των Α 1 και Α 2. Η PLA 2 απαντάται σε δηλητήρια φιδιών και µελισσών. Υδρολύειτα FAτης sn-2 θέσης,, λειτουργεί σε γαλακτώµατα, ενώ η προσθήκη αιθέρα βελτιώνει τη δράση της Η PLC ( Bacillus cereus) καταλύει την υδρόλυση του εστερικούδεσµού µεταξύ της φωσφορικής οµάδας και της γλυκερόλης. Υπάρχουν διαφορετικές PLC για τις διαφορετικές πολικές κεφαλές. Η PLD έχει δύο δράσεις: 1) ράση φωσφοδιεστεράσης: : Χρησιµοποιείται για δοµικές αναλύσεις, 2)τρανσφωσφατιδυλίωση τρανσφωσφατιδυλίωση: : ανταλλαγή βάσης µε αλκοόλες

54 UV-Vis Vis ΙR NMR MS Φυσικοχηµικές Τεχνικές Ι Κυρίως χρησιµοποιείται στους ανιχνευτές Απορροφούν οι δ.δ,, οι καρβονυλικές ενώσεις και το ΝΟ 2 Χαρακτηριστικές απορροφήσεις σε cm - 1 : (µεγάλη C 2, C 3 ) καρβονυλικές οµάδες 3620 C- από χοληστερόλη 1710 C=, από καρβοξυλοµάδα F.A 1640 N-C, από σφιγγολιποειδή 3020 C=C P=, φωσφολιποειδή 970 χολίνη Εύρεση δοµής από τη διάσχιση των κορυφών, ενώ µε την ολοκλήρωσή τους ποσοτικοποιούνται τα αποτελέσµατα Μη καταστροφική µέθοδος Μελέτη αλληλεπιδράσεων των λιποειδών µε τα υπόλοιπα βιοµόρια Τα µόρια ιονίζονται µε την εκάστοτε χρησιµοποιούµενη µέθοδο, ενώ στη συνέχεια τα ιόντα οδηγούνται σε ένα ηλεκτροµαγνητικό πεδίο όπου τα ιόντα διαχωρίζονται βάση του λόγου: µάζα/φορτίο (m/z) Ευρείες εφαρµογές όταν συνδυάζεται µε GCκαι PLC, και τη µέθοδο του Single Ion Monitoring

55 Φυσικοχηµικές Τεχνικές ΙΙ Φασµατοφωτοµετρία IR NMR

56 Τα λιποειδή της Tetrahymena pyriformis Ι ιακρίνονται σε δοµικά λιποειδή των µεµβρανών (δηλαδή κυρίως PL)και απόθετα λιποειδή (κυρίως NL)τα οποία συσσωρεύονται µε τη µορφή σταγονιδίων στο οξύ άκρο του πρωτοζώου Τα λιποειδή αποτελούν το 8-24% του ξηρού βάρους.. Η διακύµανση αυτή καθώς και η σύσταση των λιποειδών εξαρτάται από την ηλικία της καλλιέργειας.. Τα λιποειδή αυξάνονται στη λογαριθµική φάση και τη πρώιµη στάσιµη, ενώ µειώνονται στη συνέχεια Τα λιποειδή της Tetrahymenaεκτός από την ηλικία, επηρεάζονται και από τις περιβαλλοντικές συνθήκες, η µείωση της θερµοκρασίας οδηγεί σε αύξηση των φωσφονο- λιποειδών, µείωση της PEαλλά και αύξηση των ακόρεστων F.A

57 Τα λιποειδή της Tetrahymena pyriformis ΙΙ Το συνολικό λιποειδικό εκχύλισµα της Tetrahymena pyriformisστη λογαριθµική φάση από 30% NLκαι 70% PL Ουδέτερα λιποειδή: : Το 90% των λιποειδών είναι TG. Ακολουθούν οι ουβικινόνες, άλλα λιγότερο συνηθισµένα λιποειδή, όπως η τετραϋµανόλη, µία στερόλη µοναδική στο πρωτόζωο Η στερόλη βρίσκεται κυρίως στις βλεφαρίδες και τα µιτοχόνδρια, σταθεροποιώντας τα Λιπαρά οξέα: : Τα ακόρεστα FAαποτελούν πάνω από το 50% τους µε κυριότερα (ελαϊκό, λινελαϊκό, γ-λινολενικό), τα οποία βρίσκονται κυρίως στα PL. Τα κυριότερα κορεσµένα είναι το µυριστικό και το παλµιτικό) Πολικά λιποειδή: Φωσφατιδυλοχολίνη (30%), φωσφατιδυλοαιθανολαµίνη (38%), αµινοαιθυλοφωσφονο-γλυκερίδια (23%), καρδιολοπίνη (3,5%), αµινοαιθυλοφωσφονο-κηραµίδια (5%) Τα φωσφονο-λιποειδή ανακαλύφθηκαν πρώτα στη Tetrahymena pyriformis και απαντώνται κυρίως γύρω από τις βλεφαρίδες

58 Εργαστηριακή άσκηση (Ι) Καλλιέργεια Tetrahymena pyriformis 200mL 500 xg 15 min Έκπλυση κυττάρων 200 ml Φ.Ο 500 xg 15 min Αναδιασπορά 20 ml Φ.Ο 45 ml εξάτµιση µέχρι ξηρού (flash evaporator) 5 ml θα φυλαχθούν για TLC ΕΙΓΜΑ TL Αραίωση στα 50 ml Bligh-Dyer ιφασικό σύστηµα, Παραλαβή χλωροφορµικής φάσης

59 Εργαστηριακή άσκηση (ΙΙ) TL (από flash evaporator) Κατανοµή κατ αντιρροή PL (25mL) NL (10mL) TLC (2mL) Χηµική Υδρόλυση (21,9mL) Προσδιορισµός P (0,1 και 1 ml) Ενζυµική Υδρόλυση TLC (2mL) Ενζυµική Υδρόλυση (8mL) Υδατική φάση (25 ml) Οργανική φάση (25 ml) TLC Προσδιορισµός P (0,1 και 1 ml) TLC (3mL) Προσδιορισµός P (0,1 και 1 ml)

60 Βιβλιογραφία Βασική Βιοχηµεία, ηµόπουλος, Κ.Α., Αντωνοπούλου, Σ., 2 η Έκδοση, Αθήνα, 2009 The lipid handbook, Editors: Gunstone, F.D., arwood, J.L., Dijkstra, A.L., 3 rd Edition, CRC press, London New York, USA Πειραµατική Βιοχηµεία, Clark, J.M., Switzer, R.L., Μετάφραση: Παπαδόπουλος, Γ., Παπαδόπουλος, Μ., Πανεπιστηµιακές Εκδόσεις Κρήτης, Ηράκλειο 1992

61 ιαδικτυακοί τό οι Lipid Library: Lipid Maps: Ιστοσελίδα Τµήµατος Χηµείας:

Άσκηση 4 η : Χρωματογραφία

Άσκηση 4 η : Χρωματογραφία Άσκηση 4 η : ΑΣΚΗΣΕΙΣ 1. Εκχύλιση - Διήθηση Διαχωρισμός-Απομόνωση 2. Φασματοφωτομετρία Ποσοτικός Προσδιορισμός 3. Ποτενσιομετρία Ηλεκτροχημεία 4. Διαχωρισμός-Απομόνωση 5. Ταυτοποίηση Σακχάρων Χαρακτηριστικές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 8 (ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ) ΦΑΣΜΑΤΟΦΩΤΟΜΕΤΡΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 8 (ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ) ΦΑΣΜΑΤΟΦΩΤΟΜΕΤΡΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 8 (ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ) ΦΑΣΜΑΤΟΦΩΤΟΜΕΤΡΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ Με τον όρο αυτό ονοµάζουµε την τεχνική ποιοτικής και ποσοτικής ανάλυσης ουσιών µε βάση το µήκος κύµατος και το ποσοστό απορρόφησης της ακτινοβολίας

Διαβάστε περισσότερα

PΟΛΟΣ ΤΩΝ ΛΙΠΑΡΩΝ ΥΛΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ H βιολογική σημασία των λιποειδών είναι μεγάλη : Eίναι δομικές μονάδες των μεμβρανών και συμμετέχουν στις

PΟΛΟΣ ΤΩΝ ΛΙΠΑΡΩΝ ΥΛΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ H βιολογική σημασία των λιποειδών είναι μεγάλη : Eίναι δομικές μονάδες των μεμβρανών και συμμετέχουν στις PΟΛΟΣ ΤΩΝ ΛΙΠΑΡΩΝ ΥΛΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ H βιολογική σημασία των λιποειδών είναι μεγάλη : Eίναι δομικές μονάδες των μεμβρανών και συμμετέχουν στις διάφορες διεργασίες που γίνονται μέσω των μεμβρανών. Eίναι

Διαβάστε περισσότερα

4002 Σύνθεση του βενζιλίου από βενζοϊνη

4002 Σύνθεση του βενζιλίου από βενζοϊνη 4002 Σύνθεση του βενζιλίου από βενζοϊνη H VCl 3 + 1 / 2 2 + 1 / 2 H 2 C 14 H 12 2 C 14 H 10 2 (212.3) 173.3 (210.2) Ταξινόµηση Τύποι αντιδράσεων και τάξεις ουσιών οξείδωση αλκοόλη, κετόνη, καταλύτης µεταβατικού

Διαβάστε περισσότερα

Προσδιορισµός και έλεγχος λιπαρών υλών και λιπιδίων. Ε. Κατσανίδης

Προσδιορισµός και έλεγχος λιπαρών υλών και λιπιδίων. Ε. Κατσανίδης Προσδιορισµός και έλεγχος λιπαρών υλών και λιπιδίων Ε.. Κατσανίδης Ορισµός Λιπαρές ύλες ή λιπίδια καλούνται τα συστατικά των τροφίµων που είναι αδιάλυτα στο νερό και διαλυτά σε οργανικούς διαλύτες. Λιπαρά

Διαβάστε περισσότερα

Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό διατίθεται με του όρους χρήσης Creative Commons (CC) Αναφορά Δημιουργού Μη Εμπορική Χρήση Όχι Παράγωγα Έργα.

Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό διατίθεται με του όρους χρήσης Creative Commons (CC) Αναφορά Δημιουργού Μη Εμπορική Χρήση Όχι Παράγωγα Έργα. 2 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό διατίθεται με του όρους χρήσης Creative Commons (CC) Αναφορά Δημιουργού Μη Εμπορική Χρήση Όχι Παράγωγα Έργα. Για εκπαιδευτικό υλικό, όπως εικόνες, διαγράμματα,

Διαβάστε περισσότερα

Επαναληπτικές Ασκήσεις

Επαναληπτικές Ασκήσεις Επαναληπτικές Ασκήσεις Ενότητα 1: Εισαγωγή στη Χημεία 1.1 Στον επόμενο πίνακα δίνονται τα σημεία τήξης και τα σημεία ζέσης διαφόρων υλικών. Υλικό Σημείο Tήξης ( ο C) Σημείο Zέσης ( ο C) Α 0 100 Β 62 760

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ. 7 η θεματική ενότητα: Οι αντιδράσεις του διπλού δεσμού

ΟΡΓΑΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ. 7 η θεματική ενότητα: Οι αντιδράσεις του διπλού δεσμού ΟΡΓΑΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ 7 η θεματική ενότητα: Οι αντιδράσεις του διπλού δεσμού Σχολή: Περιβάλλοντος Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Εκπαιδευτής: Χαράλαμπος Καραντώνης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγικά. Σύνταξη, ταξινόμηση και τάξεις οργανικών ενώσεων. Τρόποι γραφής οργανικών ενώσεων. Λειτουργικές ομάδες.

Εισαγωγικά. Σύνταξη, ταξινόμηση και τάξεις οργανικών ενώσεων. Τρόποι γραφής οργανικών ενώσεων. Λειτουργικές ομάδες. ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ - Μάθημα «ΟΡΓΑΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ» Ακαδημαϊκό έτος 2012-2013 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΩΝ, ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΩΝ ΚΑΙ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΤΡΙΤΗ 9.00-12.00 (Ι3 - Θεωρία) ΠΕΜΠΤΗ 10.00 12.00 (I3-Θεωρία) ή (Εργαστήρια)

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Ιωάννης Τσαγκατάκης Σύμβουλος Διατροφικής Αγωγής Οι λιπαρές ύλες

Δρ. Ιωάννης Τσαγκατάκης Σύμβουλος Διατροφικής Αγωγής Οι λιπαρές ύλες Δρ. Ιωάννης Τσαγκατάκης Σύμβουλος Διατροφικής Αγωγής Οι λιπαρές ύλες Περιφερειακό Τμήμα Κρήτης Λιπαρές ύλες ή λιπίδια είναι οι οργανικές χημικές ενώσεις που αποτελούνται σχεδόν αποκλειστικά από τα χημικά

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015-16

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015-16 ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 205-6 ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ Οι μαθητές και οι μαθήτριες θα πρέπει να είναι σε θέση: ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Διδ. περ. Σύνολο διδ.περ.. Η συμβολή της Χημείας στην εξέλιξη του πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Αποφλοίωση και καθαρισμός Πολλά φυτικά προϊόντα π.χ, μήλα, πατάτες χρειάζονται αποφλοίωση ή καθαρισμό μερικών τμημάτων τους πριν από την κατεργασία.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ

ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ ο αριθμός Avogadro, N A, L = 6,022 10 23 mol -1 η σταθερά Faraday, F = 96 487 C mol -1 σταθερά αερίων R = 8,314 510 (70) J K -1 mol -1 = 0,082 L atm mol -1 K -1 μοριακός

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΤΜΗΜΑ:Β 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Είναι γνωστό πως οποιοσδήποτε οργανισμός, για να λειτουργήσει χρειάζεται ενέργεια. Η ενέργεια αυτή βρίσκεται

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολισμός και Βιοενεργητική. [Τίτλος εγγράφου] ΣΠΥΡΟΣ Ξ. Β 2

Μεταβολισμός και Βιοενεργητική. [Τίτλος εγγράφου] ΣΠΥΡΟΣ Ξ. Β 2 Μεταβολισμός και Βιοενεργητική [Τίτλος εγγράφου] ΣΠΥΡΟΣ Ξ. Β 2 ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2013 - Μεταβολισμός - Εισαγωγή Πολύ μεγάλο ρόλο στην λειτουργία ενός οργανισμού παίζει η ενέργεια και η κατάλληλη αξιοποίησή της.

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση µε έγχυση του δείγµατος σε συνεχή ροή (Flow Injection Analysis, FIA)

Ανάλυση µε έγχυση του δείγµατος σε συνεχή ροή (Flow Injection Analysis, FIA) Ανάλυση µε έγχυση του δείγµατος σε συνεχή ροή (Flow Injection Analysis, FIA) H ιστορική εξέλιξη των αυτόµατων µεθόδων ανάλυσης Κλασική ανάλυση Ασυνεχής αυτόµατη ανάλυση Ανάλυση συνεχούς ροής? Τα πλεονεκτήµατα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο H XHΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Χημεία της ζωής 1

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο H XHΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Χημεία της ζωής 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο H XHΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ Χημεία της ζωής 1 2.1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΧΗΜΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Η Βιολογία μπορεί να μελετηθεί μέσα από πολλά και διαφορετικά επίπεδα. Οι βιοχημικοί, για παράδειγμα, ενδιαφέρονται περισσότερο

Διαβάστε περισσότερα

Α ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Α ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΡΧΗ 1 ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Α ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 23/04/2014 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΕΞΙ (6) ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Για τις ερωτήσεις Α1 έως Α4 να γράψετε στο τετράδιο σας το γράµµα που αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία Βιολογίας 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ

Εργασία Βιολογίας 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ Εργασία Βιολογίας Καθηγητής: Πιτσιλαδής Β. Μαθητής: Μ. Νεκτάριος Τάξη: Β'2 Υλικό: Κεφάλαιο 3 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ Την ενέργεια και τα υλικά που οι οργανισμοί εξασφαλίζουν από το περιβάλλον

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΝΟΥ Τόσο η εμπειρία όσο και τα επιστημονικά δεδομένα συνεχώς επιβεβαιώνουν την άποψη ότι η

ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΝΟΥ Τόσο η εμπειρία όσο και τα επιστημονικά δεδομένα συνεχώς επιβεβαιώνουν την άποψη ότι η ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΝΟΥ Τόσο η εμπειρία όσο και τα επιστημονικά δεδομένα συνεχώς επιβεβαιώνουν την άποψη ότι η διατροφή σχετίζεται άμεσα ή έμμεσα με την εμφάνιση ή/και

Διαβάστε περισσότερα

5. Να βρείτε τον ατομικό αριθμό του 2ου μέλους της ομάδας των αλογόνων και να γράψετε την ηλεκτρονιακή δομή του.

5. Να βρείτε τον ατομικό αριθμό του 2ου μέλους της ομάδας των αλογόνων και να γράψετε την ηλεκτρονιακή δομή του. Ερωτήσεις στο 2o κεφάλαιο από τράπεζα θεμάτων 1. α) Ποιος είναι ο μέγιστος αριθμός ηλεκτρονίων που μπορεί να πάρει κάθε μία από τις στιβάδες: K, L, M, N. β) Ποιος είναι ο μέγιστος αριθμός ηλεκτρονίων που

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2012-2013 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ :Β ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 07/06/13 ΒΑΘΜΟΣ:...

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2012-2013 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ :Β ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 07/06/13 ΒΑΘΜΟΣ:... ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2012-2013 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ :Β ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 07/06/13 ΒΑΘΜΟΣ:... ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ :...ΤΜΗΜΑ :...Αρ:... Βαθμολογία εξεταστικού δοκιμίου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ: ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΣΑΠΟΥΝΙΟΥ. Η εργαστηριακή αυτή άσκηση πραγματοποιήθηκε στο ΕΚΦΕ Ιωαννίνων

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ: ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΣΑΠΟΥΝΙΟΥ. Η εργαστηριακή αυτή άσκηση πραγματοποιήθηκε στο ΕΚΦΕ Ιωαννίνων ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ: ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΣΑΠΟΥΝΙΟΥ Η εργαστηριακή αυτή άσκηση πραγματοποιήθηκε στο ΕΚΦΕ Ιωαννίνων 1/3/2013 και 6/3/2013 Μάντζιου Μαρία χημικός ΣΤΟΧΟΙ Στο τέλος του πειράματος αυτού θα πρέπει να μπορείς:

Διαβάστε περισσότερα

Σύσταση του αυγού Λευκό Κρόκος Βάρος 38 g 17 g Πρωτείνη 3,9 g 2,7 g Υδατάνθρακες 0,3 g 0,3 g Λίπος 0 6 g Χοληστερόλη 0 213 mg

Σύσταση του αυγού Λευκό Κρόκος Βάρος 38 g 17 g Πρωτείνη 3,9 g 2,7 g Υδατάνθρακες 0,3 g 0,3 g Λίπος 0 6 g Χοληστερόλη 0 213 mg Αυγό Τα αυγά αποτελούνται από το κέλυφος (10 %), το ασπράδι ή λευκό (50-60 %), τον κρόκο ή κίτρινο (30 %). Το κέλυφος αποτελείται κατά 95 % από ανόργανα συστατικά όπως ανθρακικό ασβέστιο, ανθρακικό μαγνήσιο

Διαβάστε περισσότερα

Παρασκευή σαπουνιού από ελαιόλαδο και υδροξείδιο του νατρίου.

Παρασκευή σαπουνιού από ελαιόλαδο και υδροξείδιο του νατρίου. Σύντομη περιγραφή του πειράματος Παρασκευή σαπουνιού από ελαιόλαδο και υδροξείδιο του νατρίου. Διδακτικοί στόχοι του πειράματος Στο τέλος αυτού του πειράματος θα πρέπει ο μαθητής: Να περιγράφει τον τρόπο

Διαβάστε περισσότερα

Οργανική Χημεία. Κεφάλαιο 17 & 18: Αλκοόλες, θειόλες, αιθέρες και εποξείδια

Οργανική Χημεία. Κεφάλαιο 17 & 18: Αλκοόλες, θειόλες, αιθέρες και εποξείδια Οργανική Χημεία Κεφάλαιο 17 & 18: Αλκοόλες, θειόλες, αιθέρες και εποξείδια 1. Αλκοόλες Ενώσεις που περιέχουν ομάδες υδροξυλίου συνδεδεμένες με κορεσμένα άτομα άνθρακα υβριδισμού sp 3 Βάσει παραπάνω ορισμού,

Διαβάστε περισσότερα

1.5 Αλκένια - αιθένιο ή αιθυλένιο

1.5 Αλκένια - αιθένιο ή αιθυλένιο 19 1.5 Αλκένια - αιθένιο ή αιθυλένιο Γενικά Αλκένια ονομάζονται οι άκυκλοι ακόρεστοι υδρογονάνθρακες, οι οποίοι περιέχουν ένα διπλό δεσμό στο μόριο. O γενικός τύπος των αλκενίων είναι C ν Η 2ν (ν 2). Στον

Διαβάστε περισσότερα

1.1 ΤΑ ΟΞΕΑ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός

1.1 ΤΑ ΟΞΕΑ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός 1.1 ΤΑ ΟΞΕΑ Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός Σκοπός του μαθήματος: Να διαπιστώνουμε τον όξινο χαρακτήρα σε προϊόντα καθημερινής χρήσης Να ορίζουμε τα οξέα κατά τον Arrhenius

Διαβάστε περισσότερα

Ομογενή μίγματα χημικών ουσιών τα οποία έχουν την ίδια χημική σύσταση και τις ίδιες ιδιότητες (χημικές και φυσικές) σε οποιοδήποτε σημείο τους.

Ομογενή μίγματα χημικών ουσιών τα οποία έχουν την ίδια χημική σύσταση και τις ίδιες ιδιότητες (χημικές και φυσικές) σε οποιοδήποτε σημείο τους. ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ Ομογενή μίγματα χημικών ουσιών τα οποία έχουν την ίδια χημική σύσταση και τις ίδιες ιδιότητες (χημικές και φυσικές) σε οποιοδήποτε σημείο τους. Διαλύτης: η ουσία που βρίσκεται σε μεγαλύτερη αναλογία

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Ιωάννης Καλαμαράς, Διδάκτωρ Χημικός. Όλα τα Σωστό-Λάθος της τράπεζας θεμάτων για τη Χημεία Α Λυκείου

Δρ. Ιωάννης Καλαμαράς, Διδάκτωρ Χημικός. Όλα τα Σωστό-Λάθος της τράπεζας θεμάτων για τη Χημεία Α Λυκείου Όλα τα Σωστό-Λάθος της τράπεζας θεμάτων για τη Χημεία Α Λυκείου 1. Το ιόν του νατρίου, 11Νa +, προκύπτει όταν το άτομο του Na προσλαμβάνει ένα ηλεκτρόνιο. Λ, όταν αποβάλλει ένα ηλεκτρόνιο 2. Σε 2 mol NH3

Διαβάστε περισσότερα

2006 Αντίδραση της (R)-(-)καρβόνης µε βενζυλαµίνη παρουσία µοντµοριλλονίτη Κ-10 προς µια βάση Schiff

2006 Αντίδραση της (R)-(-)καρβόνης µε βενζυλαµίνη παρουσία µοντµοριλλονίτη Κ-10 προς µια βάση Schiff 26 Αντίδραση της (R)-(-)καρβόνης µε βενζυλαµίνη παρουσία µοντµοριλλονίτη Κ-1 προς µια βάση Schiff CH 3 O + CH 2 NH 2 Montmorillonit K-1 cyclohexane CH 3 NCH 2 Ph + H 2 O H 3 C CH 2 C 1 H 14 O (15.2) C

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ Χημεία Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ και Α, Β ΤΑΞΕΙΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ και Α ΤΑΞΗ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΠΑΛ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΡΑΠΕΖΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ρ. Αλεξάνδρα Μαρία Μιχαηλίδου Επίκ. Καθηγήτρια Επιστήµης Τροφίµων & ιατροφής Τοµέας Επιστήµης και Τεχνολογίας Τροφίµων Γεωπονική Σχολή Αριστοτέλειο

ρ. Αλεξάνδρα Μαρία Μιχαηλίδου Επίκ. Καθηγήτρια Επιστήµης Τροφίµων & ιατροφής Τοµέας Επιστήµης και Τεχνολογίας Τροφίµων Γεωπονική Σχολή Αριστοτέλειο ρ. Αλεξάνδρα Μαρία Μιχαηλίδου Επίκ. Καθηγήτρια Επιστήµης Τροφίµων & ιατροφής Τοµέας Επιστήµης και Τεχνολογίας Τροφίµων Γεωπονική Σχολή Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης Συµβολή του γάλακτος και των

Διαβάστε περισσότερα

Οργανική Χημεία. Κεφάλαιο 27: Βιομόρια, αμινοξέα, πεπτίδια και πρωτεΐνες

Οργανική Χημεία. Κεφάλαιο 27: Βιομόρια, αμινοξέα, πεπτίδια και πρωτεΐνες Οργανική Χημεία Κεφάλαιο 27: Βιομόρια, αμινοξέα, πεπτίδια και πρωτεΐνες 1. Γενικά Πρωτεΐνες: μεγάλα βιομόρια που απαντούν σε όλους τους ζωντανούς οργανισμούς Διαφορετικά είδη πρωτεϊνών με ποικίλη βιολογική

Διαβάστε περισσότερα

Β. ΚΑΜΙΝΕΛΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα).

Β. ΚΑΜΙΝΕΛΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα). ΒΙΟΛΟΓΙΑ Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα). Είδη οργανισμών Υπάρχουν δύο είδη οργανισμών: 1. Οι μονοκύτταροι, που ονομάζονται μικροοργανισμοί

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα πριν τις εξετάσεις. Καλό διάβασμα Καλή επιτυχία

Θέματα πριν τις εξετάσεις. Καλό διάβασμα Καλή επιτυχία Θέματα πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα Καλή επιτυχία 2013-2014 Θέματα πολλαπλής επιλογής Μετουσίωση είναι το φαινόμενο α. κατά το οποίο συνδέονται δύο αμινοξέα για τον σχηματισμό μιας πρωτεΐνης β. κατά

Διαβάστε περισσότερα

Φ ΣΙ Σ Ο Ι Λ Ο Ο Λ Γ Ο Ι Γ Α

Φ ΣΙ Σ Ο Ι Λ Ο Ο Λ Γ Ο Ι Γ Α Δηµοκρίτειο Πανεπιστήµιο Θράκης Τµήµα Αγροτικής Ανάπτυξης Οξείδωση της γλυκόζης ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ «Καταβολισµός ή ανοµοίωση» C 6 H 12 O+6O 2 +6H 2 O 12H 2 O+6CO 2 +686 Kcal/mol Πηγές ενέργειας κατά την

Διαβάστε περισσότερα

Για τους διαγωνιζόµενους Αγαπητοί µαθητές και µαθήτριες, κατ αρχήν σας συγχαίρουµε για την εξαιρετική επίδοσή σας στην α φάση του 17 ου Πανελλήνιου Μαθητικού ιαγωνισµού Χηµείας, βάσει των αποτελεσµάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΙΚΕΣ ΟΥΣΙΕΣ. 1. (α) Ποιο μόριο απεικονίζεται στο σχεδιάγραμμα; (β) Ποια είναι η απλούστερη μορφή του R;

ΟΡΓΑΝΙΚΕΣ ΟΥΣΙΕΣ. 1. (α) Ποιο μόριο απεικονίζεται στο σχεδιάγραμμα; (β) Ποια είναι η απλούστερη μορφή του R; ΟΡΓΑΝΙΚΕΣ ΟΥΣΙΕΣ 1. (α) Ποιο μόριο απεικονίζεται στο σχεδιάγραμμα; (β) Ποια είναι η απλούστερη μορφή του R; (γ) Ποιο μέρος του μορίου προσδίδει σε αυτό όξινες ιδιότητες; (δ) Ποιο μέρος του μορίου προσδίδει

Διαβάστε περισσότερα

Ηδοµή των λιπαρών οξέων

Ηδοµή των λιπαρών οξέων Μεµβρανική Μεταφορά Ηδοµή των λιπαρών οξέων Λιπαρά οξέα-λιπίδια- µεµβράνες Κυτταρικές µεµβράνες: ρόλος διαχωριστικού τοίχους ιαφορετικές λειτουργίες της κυτταρικής µεµβράνης Ενδoκυτταρικές µεµβράνες

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΔΑΣΙΚΩΝ

ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΔΑΣΙΚΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΔΑΣΙΚΩΝ ΕΔΑΦΩΝ Οργανική ουσία Αποτελείται από πολύπλοκες ενώσεις οι οποίες παράγονται από τα υπολείμματα των φυτικών και ζωικών οργανισμών, με την επίδραση βιολογικών, χημικών

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΜΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΞΥΛΟΥ

ΘΕΡΜΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΞΥΛΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΞΥΛΟΥ ΘΕΡΜΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ ρ. Γεώργιος Μαντάνης Εργαστήριο Επιστήµης Ξύλου Τµήµα Σχεδιασµού & Τεχνολογίας Ξύλου - Επίπλου ΙΑΣΤΟΛΗ - ΣΥΣΤΟΛΗ Όταν θερµαίνεται το ξύλο αυξάνονται

Διαβάστε περισσότερα

Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων

Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων µπορούν να καταταχθούν σε τρεις κατηγορίες: Φυσικά Χηµικά Βιολογικά. Πολλές από τις παραµέτρους που ανήκουν στις κατηγορίες αυτές αλληλεξαρτώνται π.χ. η θερµοκρασία που

Διαβάστε περισσότερα

Έκτη Διάλεξη Ονοματολογία

Έκτη Διάλεξη Ονοματολογία Έκτη Διάλεξη Ονοματολογία Α) ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΟΝΟΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΜΕΤΑΛΛΑ Στοιχείο Σύμβολο Σθένος Νάτριο Να 1 Κάλιο Κ 1 Μαγνήσιο Mg 2 Ασβέστιο Ca 2 Σίδηρος Fe 2 ή 3 Χαλκός Cu 2 Ψευδάργυρος Zn 2 Λίθιο Li 1 Άργυρος

Διαβάστε περισσότερα

Είναι: µίγµα αέριων υδρογονανθράκων µε κύριο συστατικό το µεθάνιο, CH 4 (µέχρι και 90%)

Είναι: µίγµα αέριων υδρογονανθράκων µε κύριο συστατικό το µεθάνιο, CH 4 (µέχρι και 90%) Φυσικό αέριο Βιοαέριο Αλκάνια ΦΥΣΙΚΟ ΑΕΡΙΟ Είναι: µίγµα αέριων υδρογονανθράκων µε κύριο συστατικό το µεθάνιο, CH 4 (µέχρι και 90%) Χρησιµοποιείται ως: Καύσιµο Πρώτη ύλη στην πετροχηµική βιοµηχανία Πλεονεκτήµατα

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΡΩΤΙΔΩΝ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΑΚΧΑΡΟΥ

ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΡΩΤΙΔΩΝ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΑΚΧΑΡΟΥ ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΡΩΤΙΔΩΝ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΑΚΧΑΡΟΥ ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΥ ΑΘΗΝΑ 2010 1 ΣΚΟΠΟΣ Η ανάλυση και μελέτη της μοριακής δομής των καρωτίδων αρτηριών με υπέρυθρη φασματοσκοπία. Η εξαγωγή συμπερασμάτων

Διαβάστε περισσότερα

Πειράματα Ποσοτικοποίησης Παραγώγων των Ενώσεων α-dicarbonyl του Κρασιού. Μπίτη Μαρία (ΑΜ858) Μυστηρίδου Εμμανουέλα (ΑΜ861)

Πειράματα Ποσοτικοποίησης Παραγώγων των Ενώσεων α-dicarbonyl του Κρασιού. Μπίτη Μαρία (ΑΜ858) Μυστηρίδου Εμμανουέλα (ΑΜ861) Πειράματα Ποσοτικοποίησης Παραγώγων των Ενώσεων α-dicarbonyl του Κρασιού Μπίτη Μαρία (ΑΜ858) Μυστηρίδου Εμμανουέλα (ΑΜ861) 1. Εισαγωγή Assaying α-dicarbonyl Compounds in Wine: A Complementary GC-MS, HPLC,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΖΥΜΙΚΗ ΑΠΟΙΚΟΔΟΜΗΣΗ ΧΛΩΡΟΠΡΟΠΑΝΟΛΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΒΑΚΤΗΡΙΟ PSEUDOMONAS PUTIDA DSM437

ΕΝΖΥΜΙΚΗ ΑΠΟΙΚΟΔΟΜΗΣΗ ΧΛΩΡΟΠΡΟΠΑΝΟΛΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΒΑΚΤΗΡΙΟ PSEUDOMONAS PUTIDA DSM437 1 ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΧΗΜΙΚΗΣ ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ, ΠΑΤΡΑ, 4-6 ΙΟΥΝΙΟΥ, 215. ΕΝΖΥΜΙΚΗ ΑΠΟΙΚΟΔΟΜΗΣΗ ΧΛΩΡΟΠΡΟΠΑΝΟΛΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΒΑΚΤΗΡΙΟ PSEUDOMONAS PUTIDA DSM437 Κ. Κόντη, Δ. Μαμμά, Δ. Κέκος Σχολή Χημικών

Διαβάστε περισσότερα

Ρύπανση Υδάτων και Εδαφών

Ρύπανση Υδάτων και Εδαφών Ρύπανση Υδάτων και Εδαφών Ενότητα 3η: Φυσικοχημικές και μηχανικές ιδιότητες εδαφών Τσικριτζής Λάζαρος Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος και Μηχανικών Αντιρρύπανσης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

ρευστότητα (εξασφαλίζεται µε τα φωσφολιπίδια)

ρευστότητα (εξασφαλίζεται µε τα φωσφολιπίδια) Λειτουργίες Πλασµατική µεµβράνη οριοθέτηση του κυττάρου εκλεκτική διαπερατότητα ή ηµιπερατότητα αναγνώριση και υποδοχή µηνυµάτων πρόσληψη και αποβολή ουσιών Πλασµατική µεµβράνη Ιδιότητες σταθερότητα ρευστότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ 6 η BOD-COD. Θεωρητικό υπόβαθρο. Αποσύνθεση υπό αερόβιες συνθήκες Ο 2. Οξείδωση Ενέργεια. Τελικά προϊόντα Η 2 Ο, CO 2, SO 4, NO 3, ενέργεια

ΑΣΚΗΣΗ 6 η BOD-COD. Θεωρητικό υπόβαθρο. Αποσύνθεση υπό αερόβιες συνθήκες Ο 2. Οξείδωση Ενέργεια. Τελικά προϊόντα Η 2 Ο, CO 2, SO 4, NO 3, ενέργεια ΑΣΚΗΣΗ 6 η BOD-COD Θεωρητικό υπόβαθρο Αποσύνθεση υπό αερόβιες συνθήκες Ο 2 Οργανικά απόβλητα και µικροργανισµοί Οξείδωση Ενέργεια Τελικά προϊόντα Η 2 Ο, CO 2, SO 4, NO 3, ενέργεια οξείδωση Νέα κύτταρα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΘΕΜΑ A ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 12 ΙΟΥΝΙΟΥ 2013 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Μg + 2 HCL MgCl 2 +H 2

Μg + 2 HCL MgCl 2 +H 2 Εργαστηριακή άσκηση 3: Επεξήγηση πειραμάτων: αντίδραση/παρατήρηση: Μέταλλο + νερό Υδροξείδιο του μετάλλου + υδρογόνο Νa + H 2 0 NaOH + ½ H 2 To Na (Νάτριο) είναι αργυρόχρωμο μέταλλο, μαλακό, κόβεται με

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Θέμα: ΜΕΤΟΥΣΙΩΣΗ ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ (άσκηση 7 του εργαστηριακού οδηγού) Μέσος χρόνος πειράματος: 45 λεπτά Α. ΑΝΑΛΩΣΙΜΑ Εργαλεία

Διαβάστε περισσότερα

3.2 Οξυγόνο. 2-3. Ποιες είναι οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου. Οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου εμφανίζονται στον παρακάτω πίνακα.

3.2 Οξυγόνο. 2-3. Ποιες είναι οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου. Οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου εμφανίζονται στον παρακάτω πίνακα. 93 Ερωτήσεις θεωρίας με απαντήσεις 3.2 Οξυγόνο 2-1. Ποιο είναι το οξυγόνο και πόσο διαδεδομένο είναι στη φύση. Το οξυγόνο είναι αέριο στοιχείο με μοριακό τύπο Ο 2. Είναι το πλέον διαδεδομένο στοιχείο στη

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρόλυση νερού ή ηλεκτρόλυση αραιού διαλύματος θειικού οξέος με ηλεκτρόδια λευκοχρύσου και με χρήση της συσκευής Hoffman.

Ηλεκτρόλυση νερού ή ηλεκτρόλυση αραιού διαλύματος θειικού οξέος με ηλεκτρόδια λευκοχρύσου και με χρήση της συσκευής Hoffman. Σύντομη περιγραφή του πειράματος Ηλεκτρόλυση νερού ή ηλεκτρόλυση αραιού διαλύματος θειικού οξέος με ηλεκτρόδια λευκοχρύσου και με χρήση της συσκευής Hoffman. Διδακτικοί στόχοι του πειράματος Στο τέλος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ LE CHATELIER - ΔΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ

ΑΡΧΗ LE CHATELIER - ΔΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ ΑΡΧΗ LE CHATELIER - ΔΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ Σκοπός Εργαστηριακής Άσκησης Η παρατήρηση και η κατανόηση της Αρχής Le Chatelier και η μελέτη της διαλυτότητας των ιοντικών ενώσεων Θεωρητικό Μέρος Αρχή Le Chatelier Οι

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ. 2 η θεματική ενότητα: Χημικοί δεσμοί και μοριακές ιδιότητες

ΟΡΓΑΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ. 2 η θεματική ενότητα: Χημικοί δεσμοί και μοριακές ιδιότητες ΟΡΓΑΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ 2 η θεματική ενότητα: Χημικοί δεσμοί και μοριακές ιδιότητες Σχολή: Περιβάλλοντος Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Εκπαιδευτής: Χαράλαμπος Καραντώνης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Η ασβεστοποίηση ως προηγμένη επεξεργασία για τηνεξυγίανση ξγ ητης λυματολάσπης και την μείωση των οσμών

Η ασβεστοποίηση ως προηγμένη επεξεργασία για τηνεξυγίανση ξγ ητης λυματολάσπης και την μείωση των οσμών Η ασβεστοποίηση ως προηγμένη επεξεργασία για τηνεξυγίανση ξγ ητης λυματολάσπης και την μείωση των οσμών ημητριάδης Γεώργιος 2310688380 caohellas@the.forthnet.gr Λυματολάσπη Στόχοι της επεξεργασίας της

Διαβάστε περισσότερα

2.2 Κατάταξη των στοιχείων (Περιοδικός Πίνακας) - Χρησιμότητα του Περιοδικού Πίνακα

2.2 Κατάταξη των στοιχείων (Περιοδικός Πίνακας) - Χρησιμότητα του Περιοδικού Πίνακα 2.2 Κατάταξη των στοιχείων (Περιοδικός Πίνακας) - Χρησιμότητα του Περιοδικού Πίνακα Θεωρία 9.1. Τι είναι ο περιοδικός πίνακας; Αποτελεί μία από τις σημαντικότερες ανακαλύψεις στης Χημείας. Πρόκειται για

Διαβάστε περισσότερα

Οργανική Χημεία. Χημεία καρβονυλικών ενώσεων & Κεφάλαιο 19: Αλδεϋδες και κετόνες

Οργανική Χημεία. Χημεία καρβονυλικών ενώσεων & Κεφάλαιο 19: Αλδεϋδες και κετόνες Οργανική Χημεία Χημεία καρβονυλικών ενώσεων & Κεφάλαιο 19: Αλδεϋδες και κετόνες 1. Καρβονυλικές ενώσεις Καρβονυλική ομάδα C=O σημαντικότερη λειτουργική ομάδα οργανικής χημείας Καρβονυλικές ομάδες βρίσκονται

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές Βιοτεχνολογίας Τροφίμων

Αρχές Βιοτεχνολογίας Τροφίμων Αρχές Βιοτεχνολογίας Τροφίμων Ενότητα 3: Εφαρμογές Βιομηχανικής Βιοτεχνολογίας(1/3), 2ΔΩ Τμήμα: Επιστήμης και Τεχνολογίας Τροφίμων Διδάσκων: Δρ. Σεραφείμ Παπανικολαου Μαθησιακοί Στόχοι Βιοτεχνολογικά Προϊόντα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΤΗΤΑ Γ ΣΤΕΡΟΕΙΔΗ Γ Δ

ΕΝΟΤΗΤΑ Γ ΣΤΕΡΟΕΙΔΗ Γ Δ - 26 - ΕΝΟΤΗΤΑ Γ ΣΤΕΡΟΕΙΔΗ Τα στεροειδή είναι μια σημαντική κατηγορία φυσικών προϊόντων των οποίων οι δομές έχουν ως βάση το σκελετό του υδρογονωμένου τετρακυκλικού περυδροκυκλοπεντανοφαινανθρενίου. 2

Διαβάστε περισσότερα

Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών

Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών Για κάθε αέριο υπάρχουν μηχανισμοί παραγωγής και καταστροφής Ρυθμός μεταβολής ενός αερίου = ρυθμός παραγωγής ρυθμός καταστροφής Όταν: ρυθμός παραγωγής = ρυθμός καταστροφής

Διαβάστε περισσότερα

2.6.2 Φυσικές σταθερές των χημικών ουσιών

2.6.2 Φυσικές σταθερές των χημικών ουσιών 1 2.6.2 Φυσικές σταθερές των χημικών ουσιών Ερωτήσεις θεωρίας με απαντήσεις 6-2-1. Ποιες χημικές ουσίες λέγονται καθαρές ή καθορισμένες; Τα χημικά στοιχεία και οι χημικές ενώσεις. 6-2-2. Ποια είναι τα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΕ ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΩΝ ΟΜΟΝΟΙΑΣ ΗΛΙΟΥΠΟΛΗΣ

ΕΚΦΕ ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΩΝ ΟΜΟΝΟΙΑΣ ΗΛΙΟΥΠΟΛΗΣ ΕΚΦΕ ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΩΝ ΟΜΟΝΟΙΑΣ ΗΛΙΟΥΠΟΛΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ 2014 ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ Αριθμός ομάδας: Ονόματα διαγωνιζομένων: Στοιχεία Διαγωνιζόμενων 1) 2) 3) Σχολείο: Όνομα

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΝΖΥΜΑ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΠΑΤΗΡ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΙΣΑΑΚ 1. Να εξηγήσετε γιατί πολλές βιταμίνες, παρά τη μικρή συγκέντρωσή τους στον οργανισμό, είναι πολύ σημαντικές για

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΙΚΟΙ ΔΕΣΜΟΙ. Να δίδουν τον ορισμό του χημικού δεσμού. Να γνωρίζουν τα είδη των δεσμών. Να εξηγούν το σχηματισμό του ιοντικού ομοιοπολικού δεσμού.

ΧΗΜΙΚΟΙ ΔΕΣΜΟΙ. Να δίδουν τον ορισμό του χημικού δεσμού. Να γνωρίζουν τα είδη των δεσμών. Να εξηγούν το σχηματισμό του ιοντικού ομοιοπολικού δεσμού. ΧΗΜΙΚΟΙ ΔΕΣΜΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Στο τέλος αυτής της διδακτικής ενότητας οι μαθητές θα πρέπει να μπορούν: Να δίδουν τον ορισμό του χημικού δεσμού. Να γνωρίζουν τα είδη των δεσμών Να εξηγούν το σχηματισμό

Διαβάστε περισσότερα

Κατηγορίες Χημικών Αντιδράσεων

Κατηγορίες Χημικών Αντιδράσεων Κατηγορίες Χημικών Αντιδράσεων Β. ΜΕΤΑΘΕΤΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ Στις αντιδράσεις αυτές οι αριθμοί οξείδωσης όλων των στοιχείων που μετέχουν στην αντίδραση παραμένουν σταθεροί. Τέτοιες αντιδράσεις είναι οι: 1.

Διαβάστε περισσότερα

Οργανική Χημεία. Κεφάλαια 12 &13: Φασματοσκοπία μαζών και υπερύθρου

Οργανική Χημεία. Κεφάλαια 12 &13: Φασματοσκοπία μαζών και υπερύθρου Οργανική Χημεία Κεφάλαια 12 &13: Φασματοσκοπία μαζών και υπερύθρου 1. Γενικά Δυνατότητα προσδιορισμού δομών με σαφήνεια χρησιμοποιώντας τεχνικές φασματοσκοπίας Φασματοσκοπία μαζών Μέγεθος, μοριακός τύπος

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικές διεργασίες. Βιομάζα Βιομόρια Οργ. μόρια Ανοργ. μόρια

Τεχνικές διεργασίες. Βιομάζα Βιομόρια Οργ. μόρια Ανοργ. μόρια Τεχνικές διεργασίες Βιομάζα Βιομόρια Οργ. μόρια Ανοργ. μόρια ΓΕΩΡΓΙΑ Γενετική βελτίωση ποικιλιών φυτών για αντοχή στις ασθένειες, ξηρασία, αφιλόξενα εδάφη Μαζική παραγωγή κλώνων Ανάπτυξη βιο-εντομοκτόνων

Διαβάστε περισσότερα

1024 Απόσπαση νερού από την 4-υδροξυ-4-µεθυλο-2-πεντανόνη

1024 Απόσπαση νερού από την 4-υδροξυ-4-µεθυλο-2-πεντανόνη NP 0 Απόσπαση νερού από την -υδροξυ--µεθυλο--πεντανόνη C H I CH CH H C CH - H H + H C CH H C CH C H I C H 0 (.) (.8) (98.) Ταξινόµηση Τύποι αντιδράσεων και τάξεις ουσιών Απόσπαση Αλκοόλη, αλκένιο, κετόνη,

Διαβάστε περισσότερα

2.3 ΜΕΡΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός

2.3 ΜΕΡΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός 2.3 ΜΕΡΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός Σκοπός του μαθήματος: Να επισημαίνουμε τη θέση των μετάλλων στον περιοδικό πίνακα των στοιχείων. Να αναφέρουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 Μάθημα: Χημεία Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: Παρασκευή, 24 Μαΐου, 2013 7:30 10:30

Διαβάστε περισσότερα

5.3 Κατηγορίες οργανικών αντιδράσεων και μερικοί μηχανισμοί οργανικών αντιδράσεων

5.3 Κατηγορίες οργανικών αντιδράσεων και μερικοί μηχανισμοί οργανικών αντιδράσεων 5. Κατηγορίες οργανικών αντιδράσεων και μερικοί μηχανισμοί οργανικών αντιδράσεων Κατηγορίες οργανικών αντιδράσεων Η ταξινόμηση των οργανικών αντιδράσεων μπορεί να γίνει με δύο διαφορετικούς τρόπους : α.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ - ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ - ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ - ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ʹ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 18 ΜΑΪΟΥ 2011 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ): ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΥΔΩΝ ΤΕΦΑΑ/ΔΠΘ ΜΑΘΗΜΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΙΚΗΣ. Φατούρος Γ. Ιωάννης, Επίκουρος Καθηγητής

ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΥΔΩΝ ΤΕΦΑΑ/ΔΠΘ ΜΑΘΗΜΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΙΚΗΣ. Φατούρος Γ. Ιωάννης, Επίκουρος Καθηγητής ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΥΔΩΝ ΤΕΦΑΑ/ΔΠΘ ΜΑΘΗΜΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΙΚΗΣ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ Φατούρος Γ. Ιωάννης, Επίκουρος Καθηγητής ΔΙΑΛΕΞΗ 1 - ΓΡΗΓΟΡΗ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΒΑΣΙΚΩΝ ΓΝΩΣΕΩΝ A. Το Περιβάλλον του

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2 31-7-14 ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2 Στο σχήμα 1 του άρθρου που δημοσιεύσαμε την προηγούμενη φορά φαίνεται η καθοριστικός ρόλος των μικροοργανισμών για την ύπαρξη της ζωής, αφού χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

«Ο ΤΥΠΟΣ ΤΟΥ HIRAYAMA

«Ο ΤΥΠΟΣ ΤΟΥ HIRAYAMA 1 Τ.Ε.Ι. ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΑΛΙΕΙΑΣΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΙΙ «Ο ΤΥΠΟΣ ΤΟΥ HIRAYAMA 1. ΒΙΟΛΟΓΙΚΟ ΦΙΛΤΡΑΡΙΣΜΑ Τρεις τύποι φιλτραρίσµατος χρησιµοποιούνται στα αυτόνοµα

Διαβάστε περισσότερα

2003 Καταλυόµενη από οξέα ακεταλοποίηση της 3- νιτροβενζαλδεϋδης µε αιθανοδιόλη προς το αντίστοιχο 1,3- διοξολάνιο

2003 Καταλυόµενη από οξέα ακεταλοποίηση της 3- νιτροβενζαλδεϋδης µε αιθανοδιόλη προς το αντίστοιχο 1,3- διοξολάνιο 2003 Καταλυόµενη από οξέα ακεταλοποίηση της 3- νιτροβενζαλδεϋδης µε αιθανοδιόλη προς το αντίστοιχο 1,3- διοξολάνιο H O NO 2 HO HO 4-τολουολοσουλφονικό οξύ O O + + κυκλοεξάνιο NO 2 H 2 O C 7 H 5 NO 3 C

Διαβάστε περισσότερα

Ανίχνευση Λιπών Πρωτεϊνών Αμύλου στα τρόφιμα

Ανίχνευση Λιπών Πρωτεϊνών Αμύλου στα τρόφιμα Ανίχνευση Λιπών Πρωτεϊνών Αμύλου στα τρόφιμα Τρόφιμα με λιπίδια Τρόφιμα με πρωτεΐνες Τρόφιμα με υδατάνθρακες Α Γυμνασίου Κεφάλαιο 2 Ενότητα 2.4 Σελ. 45-47 1 Εισαγωγή Πρωτεΐνες Η ονομασία πρωτεΐνες προέρχεται

Διαβάστε περισσότερα

Ελεύθερες ρίζες και αντιοξειδωτικά

Ελεύθερες ρίζες και αντιοξειδωτικά Ελεύθερες ρίζες και αντιοξειδωτικά Κατά τη διάρκεια των φυσιολογικών ανθρώπινων διεργασιών παραγωγή ενέργειας, αποτοξίνωση από τοξικές ουσίες και ανοσολογική απόκριση, παράγονται από τον οργανισµό ελεύθερες

Διαβάστε περισσότερα

Ο μεταβολισμός Φωσφολιπιδίων Σφιγγολιπιδίων Χοληστερόλης

Ο μεταβολισμός Φωσφολιπιδίων Σφιγγολιπιδίων Χοληστερόλης Ο μεταβολισμός Φωσφολιπιδίων Σφιγγολιπιδίων Χοληστερόλης 1 Φωσφατιδικό Το μεγαλύτερο μέρος των λιπαρών οξέων βρίσκεται εστεροποιημένο είτε σε τριακυλγλυκερόλες, είτε σε γλυκερο-φωσφολιπίδια. Το Φωσφατιδικό

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΕΥΜΕΝΗ ΘΕΩΡΙΑ ΟΞΕΟΒΑΣΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ

ΓΕΝΙΚΕΥΜΕΝΗ ΘΕΩΡΙΑ ΟΞΕΟΒΑΣΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΓΕΝΙΚΕΥΜΕΝΗ ΘΕΩΡΙΑ ΟΞΕΟΒΑΣΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ Πολυχρόνης Σ. Καραγκιοζίδης. Σχολικός Σύµβουλος. Ακροπόλεως 49, 54634, Θεσσαλονίκη, τηλέφωνα: 2310205997 6944935177 E-mail: info@polkarag.gr ΕΙΣΑΓΩΓΗ Όπως είναι

Διαβάστε περισσότερα

Σύντομη περιγραφή του πειράματος

Σύντομη περιγραφή του πειράματος Σύντομη περιγραφή του πειράματος Παρασκευή διαλυμάτων ορισμένης περιεκτικότητας και συγκέντρωσης, καθώς επίσης και παρασκευή διαλυμάτων συγκεκριμένης συγκέντρωσης από διαλύματα μεγαλύτερης συγκέντρωσης

Διαβάστε περισσότερα

Επαναληπτικό διαγώνισμα Οργανικής Χημείας 3ωρης διάρκειας

Επαναληπτικό διαγώνισμα Οργανικής Χημείας 3ωρης διάρκειας παναληπτικό διαγώνισμα Οργανικής Χημείας ωρης διάρκειας 1 ΘΜΑ Α Στις ερωτήσεις Α.1. έως Α.. να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. Α.1.

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΟ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟ

ΝΕΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΟ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟ ΝΕΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΟ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟ Κωνσταντίνα Τζιά Καθηγήτρια ΕΜΠ Εργαστήριο Χημείας και Τεχνολογίας Τροφίμων, Σχολή Χημικών Μηχανικών, ΕΜΠ Νέα προϊόντα - Ελαιόλαδο Αντικατάσταση άλλων λιπαρών σε προϊόντα

Διαβάστε περισσότερα

Ο αλκοολικός τίτλος % vol είναι % v/v. Η αλκοόλη, % vol, μετράται στους 20 o C. Γίνεται διόρθωση της αλκοόλης όταν η θερμοκρασία είναι διαφορετική

Ο αλκοολικός τίτλος % vol είναι % v/v. Η αλκοόλη, % vol, μετράται στους 20 o C. Γίνεται διόρθωση της αλκοόλης όταν η θερμοκρασία είναι διαφορετική ΟΙΝΟΣ ΑΛΚΟΟΛΗ Με απόσταξη 200 ml οίνου συλλέγονται 133-150 ml αποστάγματος. Για την εξουδετέρωση της οξύτητας του οίνου, για να μη ληφθούν στο απόσταγμα πτητικά οξέα (οξικό, ανθρακικό και θειώδες), στα

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΜΟΡΙΑΚΕΣ ΥΝΑΜΕΙΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΥΛΗΣ ΠΡΟΣΘΕΤΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ

ΙΑΜΟΡΙΑΚΕΣ ΥΝΑΜΕΙΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΥΛΗΣ ΠΡΟΣΘΕΤΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΙΑΜΟΡΙΑΚΕΣ ΥΝΑΜΕΙΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΥΛΗΣ ΠΡΟΣΘΕΤΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ εσµός Υδρογόνου 1) Τι ονοµάζεται δεσµός υδρογόνου; εσµός ή γέφυρα υδρογόνου : είναι µια ειδική περίπτωση διαµοριακού δεσµού διπόλου-διπόλου,

Διαβάστε περισσότερα

Athens 2010 Μαρία Α. Καρδάση

Athens 2010 Μαρία Α. Καρδάση Athens 2010 Γλυκοζυλίωση Τα τελευταία χρόνια όληηπροσπάθειατης αισθητικής αποκατάστασης του γηρασμένου δέρματος αφορούσε κυρίως την αποκατάσταση της εξωγενούς γήρανσης φωτογήρανσης. Τι γίνεται όμως με

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ

ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΜΑΤΑ 1. Στην ετικέτα φιάλης νερού Λουτρακίου (atural Mineral Water) αναγράφεται η τιμή ολικής σκληρότητας 89 αμερικανικοί βαθμοί σκληρότητας. Πόσα ml προτύπου διαλύματος EDTA

Διαβάστε περισσότερα

2.3 Περιεκτικότητα διαλύματος Εκφράσεις περιεκτικότητας

2.3 Περιεκτικότητα διαλύματος Εκφράσεις περιεκτικότητας 1 Η θεωρία του μαθήματος με ερωτήσεις. 2.3 Περιεκτικότητα διαλύματος Εκφράσεις περιεκτικότητας Ερωτήσεις θεωρίας με απάντηση 3-1. Τι ονομάζεται περιεκτικότητα ενός διαλύματος; Είναι μία έκφραση που δείχνει

Διαβάστε περισσότερα

1.5 Ταξινόμηση της ύλης

1.5 Ταξινόμηση της ύλης 1.5 Ταξινόμηση της ύλης Θεωρία 5.1. Πως ταξινομείται η ύλη; Η ύλη ταξινομείται σε καθαρές ή καθορισμένες ουσίες και μίγματα. Τα μίγματα ταξινομούνται σε ομογενή και ετερογενή. Οι καθορισμένες ουσίες ταξινομούνται

Διαβάστε περισσότερα

(YΨΗΛΗΣ ΑΠΟΔΟΣΗΣ) ΥΓΡΟΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ (HIGH PERFORMANCE) LIQUID CHROMATOGRAPHY ΑΘΗΝΑ, ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2014

(YΨΗΛΗΣ ΑΠΟΔΟΣΗΣ) ΥΓΡΟΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ (HIGH PERFORMANCE) LIQUID CHROMATOGRAPHY ΑΘΗΝΑ, ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2014 (YΨΗΛΗΣ ΑΠΟΔΟΣΗΣ) ΥΓΡΟΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ (HIGH PERFORMANCE) LIQUID CHROMATOGRAPHY ΑΘΗΝΑ, ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2014 ΥΓΡΟΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ Ονομάζεται έτσι επειδή η κινητή φάση είναι υγρή. Η στατική φάση μπορεί να είναι στερεά

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΕΔΑΦΩΝ

ΧΗΜΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΕΔΑΦΩΝ Εδαφικά κολλοειδή Ανόργανα ορυκτά (άργιλος) ή οργανική ουσία (χούμος) με διάμετρο μικρότερη από 0,001 mm ή 1μ ανήκουν στα κολλοειδή. Ηάργιλος(

Διαβάστε περισσότερα

Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C.

Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C. 4.1 Βασικές έννοιες Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C. Σχετική ατομική μάζα ή ατομικό βάρος λέγεται ο αριθμός που δείχνει πόσες φορές είναι μεγαλύτερη

Διαβάστε περισσότερα

Αποσάθρωση. Κεφάλαιο 2 ο. ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΔΑΦΩΝ

Αποσάθρωση. Κεφάλαιο 2 ο. ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΔΑΦΩΝ Κεφάλαιο 2 ο. ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΔΑΦΩΝ Αποσάθρωση Ονομάζουμε τις μεταβολές στο μέγεθος, σχήμα και την εσωτερική δομή και χημική σύσταση τις οποίες δέχεται η στερεά φάση του εδάφους με την επίδραση των παραγόντων

Διαβάστε περισσότερα

Άρθρο 11α. Διαθρεπτική Επισήμανση (1)

Άρθρο 11α. Διαθρεπτική Επισήμανση (1) Άρθρο 11α Διαθρεπτική Επισήμανση (1) 1. α) Το παρόν άρθρο αφορά στην διαθρεπτική επισήμανση των τροφίμων που προορίζονται να διατεθούν ως έχουν στον τελικό καταναλωτή. Εφαρμόζεται, επίσης, σε τρόφιμα που

Διαβάστε περισσότερα

Α4. Να μεταφέρετε στο τετράδιό σας τις παρακάτω χημικές εξισώσεις σωστά συμπληρωμένες:

Α4. Να μεταφέρετε στο τετράδιό σας τις παρακάτω χημικές εξισώσεις σωστά συμπληρωμένες: ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 18 ΜΑΪΟΥ 2011 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ)

Διαβάστε περισσότερα

Αλληλεπιδράσεις θρεπτικών συστατικών των τροφίμων

Αλληλεπιδράσεις θρεπτικών συστατικών των τροφίμων Αλληλεπιδράσεις θρεπτικών συστατικών των τροφίμων Τα τρόφιμα είναι σύνθετοι συνδυασμοί που προέρχονται από πολλές πηγες. Όλα τα τρόφιμα έχουν τη δυνατότητα αλλεπίδρασης (χημικής) σε διαφορετικό βαθμό.

Διαβάστε περισσότερα