Γ. Σταµατάκης Υποψήφιος ιδάκτορας, Κ.Α. ηµόπουλος Καθηγητής

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Γ. Σταµατάκης Υποψήφιος ιδάκτορας, Κ.Α. ηµόπουλος Καθηγητής"

Transcript

1 Φροντιστήριο λι οειδών Εργαστηρίου Βιοχηµείας ΙΙ Γ. Σταµατάκης Υποψήφιος ιδάκτορας, Κ.Α. ηµόπουλος Καθηγητής

2 Λιποειδή (Ι) Ορισµός Λιποειδή ονοµάζονται τα µόρια τα οποία διαλύονται σε οργανικούς µη πολικούς διαλύτες (χλωροφόρµιο, αιθέρες) ή λιγότερο πολικούς (µεθανόλη,, ακετόνη) και τα µείγµατα αυτών Αναφερόµαστε σε µια πολύ ετερογενήκαι πολυπληθήοµάδα οµάδα µορίων µε εντελώς διαφορετικές χηµικές και βιολογικέςδράσεις και ιδιότητες Θα µπορούσε λοιπόν κάποιος να ισχυριστεί ότι λιποειδές είναι οποιοδήποτεοργανικό οργανικό µόριο το οποίο δεν είναισάκχαρο, πρωτεΐνη ή νουκλεϊκό οξύ

3 Λιποειδή (ΙΙ) Χαρακτηριστικά των λιποειδών: Μεταβολικά: Όλα τα λιποειδή βιοσυντίθενταικαι αποδοµούνταιµέσω µέσω του ενεργοποιηµένου οξικού οξέος (ακέτυλο-coa) οµικά συστατικά των µεµβρανών,, ενώ συµµετέχουν και στις διάφορες διεργασίες τους (διαπερατότητα, ρευστότητα, αναγνώριση κυττάρων) Προστατευτικός µανδύαςτων οργανισµών και των οργάνων δρώντας ως µονωτικά για θερµότητα και ηλεκτρισµό Ενεργειακές κυψέλες των κυττάρων, καθώς αποτελούν τα ενεργειακά αποδοτικότερα βιοµόρια (Ενέργεια/ Μάζα) Πολλαπλές βιολογικές δράσεις: Συµπαράγοντες ενζύµων-πρωτεϊνών, βιταµίνες, ορµόνες, µηνυµατοφόρα µόρια, αντιοξειδωτικά-µεταφορείς ηλεκτρονίων

4 Κατάταξη λιποειδών

5 Απλά λιποειδή (Ουδέτερα) Ι Τερπένια Τα τερπένια όπως προδίδει το όνοµά τους είναι µόρια τα οποία προσφέρουν τέρψη. Τα πρώτα µέλη της οικογένειας των τερπενίων που αποµονώθηκαν ήταν φυτικά αιθέρια έλαια,, ύστερα από συναπόσταξη φυτικών ιστών και καρπών µε υδρατµούς. Ενδεικτικά αναφέρονται το λεµονένιο (λεµόνι), γερανιόλη (γεράνι), µυρκένιο (δάφνη), καρβόνη (δυόσµος), πατσουλική αλκοόλη (πατσουλί) Στην οικογένεια προστέθηκαν και άλλα φυσικά προιόντα όπως το φυσικό ελαστικό (καουτσούκ), η ρητίνη του πεύκου (πολυµερές α και β πινενίου), τα καροτενοειδή (α,β,γ καροτένειο και λυκοπένιο) Τέλος µέλη της οικογένειας είναι οι ουβικινόνες και πλαστικινόνες (συνένζυµα), οι βιταµίνες A, D, E, K

6 Α λά λι οειδή (Ουδέτερα) ΙΙ

7 Απλά λιποειδή (Ουδέτερα) ΙΙΙ Στερόλες Οι στερόλεςρυθµίζουν ρυθµίζουν τη ρευστότητακαι σταθερότητατων των κυτταρικών µεµβρανών Οι κυριότερες όµως λειτουργίες τους είναι σαν ορµόνες- µεταγωγείςσήµατος ιαχωρίζονται στις γενετικέςκαι και τις αδρενοκορτικέςορµόνες. ορµόνες. Οι γενετικές χωρίζονται µε τη σειρά τους στα ανδρογόνα (τεστοστερόνη) και τα οιστρογόνα (οιστραδιόλη) Οι αδρενοκορτικέςορµόνες ορµόνες εκκρίνονται από τα επινεφρίδια. ιαχωρίζονται στα µεταλλοκορτικοειδή (αλδοστερόνη: ρύθµιση ισορροπίας Να +, Κ +) και τα γλύκοκορτικοειδή (υδροκορτιζόνη:: ρύθµιση µεταβολισµού γλυκόζης και φλεγµονώδους αντίδρασης)

8 Απλά λιποειδή (Ουδέτερα) IV

9 Απλά λιποειδή (Ουδέτερα) V Τόσο τα τερπένια όσο και οι στερόλες θεωρούνται παράγωγα του ισοπρενίου και διαχωρίζονται µε βάση το πόσα µόρια ισοπρενίουχρειάζονται για να σχηµατιστεί το µόριο σε µόνο, δι, τρι, και τέτρα τερπένια,, αν περιέχουν δύο, τέσσερις, έξι ή οχτώ µονάδες ισοπρενίου αντίστοιχα Έτσι το λεµονένιοθεωρείται ένα µόνοτερπένιο, οι στερόλεςκαι το πρόδροµο µόριό τους το σκουαλένιοείναι τριτερπένια, ενώ τα καροτένια είναι τέτρατερπένια

10 Απλά λιποειδή (Ουδέτερα) VI Λιπαρά οξέα Τα λιπαρά οξέα είναι µια ευρύτατη οµάδα µορίων. Όντας οξέα έχουν τουλάχιστον µία καρβοξυλική οµάδα, η οποία σχεδόν πάντα βρίσκεται σε εστερικό ή αµιδικό δεσµό Το µεγαλύτερο ποσοστό τους είναι ευθύγραµµες ανθρακικές αλυσίδες, ως επί το πλείστον αρτίου αριθµού ανθράκων, κορεσµένες ή ακόρεστες µε ένα ή περισσότερουςδιπλούς δεσµούς. Τα ακόρεστα λιπαρά οξέα απαντώνται κυρίως στη cis µορφή τους. Στη συνέχεια αποµονώθηκαν λιπαρά οξέα από µικροοργανισµούς, µε περιττό αριθµόανθράκων ανθράκων αλλά και κυκλικάκαι και διακλαδισµένα ανάλογά τους. Ακόµη βρέθηκαν υδρόξυ, επόξυ, και φουρανικάλιπαρά οξέα ακόµη και σε ανώτερους οργανισµούς. Πολύ πρόσφατες µελέτες ανέδειξαν την ύπαρξη νιτροζυλιοµένων λιπαρών οξέωνστο αίµα ανθρώπων. Η ύπαρξη αυτών των µορίων πιθανότατα να οφείλεται στην οξείδωση των λιποειδών από την ρίζα. ΝΟ 2.Τα εν λόγο λιπαρά οξέα φαίνεται να δρουν σαν αντιφλεγµονώδη αναστέλλοντας τη παραγωγή κυτταροκινών

11 Απλά λιποειδή (Ουδέτερα) VII Εικοσανοειδή Ειδική οµάδα των λιπαρών οξέων αποτελούν τα εικοσανοειδή,, τα οποία είναι τα παράγωγα του αραχιδονικού οξέος. Μέλη της οµάδας είναι οι προσταγλανδίνες, οι οποίες ελέγχουν τη φλεγµονή,, τη ρύθµιση των ορµονών, τη συσσώρευση των αιµοπεταλίων και τη κυτταρική ανάπτυξη Τα θροµβοξάνια,, τα οποία πήραν το όνοµά τους από τα θροµβοκύτταρα (αιµοπετάλια), και ρυθµίζουν τη συσσώρευση των αιµοπεταλίων Τα λευκοτριένια που ρυθµίζουν τη φλεγµονώδη απόκριση Τα ενδοκανναβινοειδήτα οποία ρυθµίζουν λειτουργίες όπως η όρεξη, η διάθεση, η µνήµη και η αίσθηση πόνου Τέλος τα ισοπροστάνια,, τα οποία είναι ένας δείκτης του οξειδωτικού στρες (ποσοτικοποίηση των ανεξέλεγκτων χηµικών και ενζυµικών οξειδώσεων στον οργανισµό)

12 Απλά λιποειδή (Ουδέτερα) VIII

13 Απλά λιποειδή (Ουδέτερα) IX Ακυλο-γλυκερόλες (Ακυλο-γλυκερίδια) Οι ακυλο γλυκερόλεςαποτελούν εστέρες γλυκερόλης µε λιπαρά οξέα. Στην οµάδα ανήκουν και τα γλυκαριναιθερικάκαι και τα γλυκερο-βινυλαιθερικά ανάλογα,, τα οποία στη πρώτη θέση έχουν αιθερικόαντί αντί του εστερικού δεσµού Αν τα ακραία λιπαρά οξέα είναι διαφορετικάµεταξύ τους τότε ο µεσαίος άνθρακαςτης γλυκερόληςαποτελεί στερεογονικό κέντρο.. Στη φύση τα λιποειδή µε σκελετό γλυκερόληςπάντα βρίσκονται στη δοµή L, δηλαδή όταν γραφούν οι υποκαταστάτεςτου του στερεογονικούάνθρακα σε προβολή Fischer, το υδροξύλιο ή ο εστέρας θα βρίσκονται αριστερά (sn- stereospecific numbering).

14 Απλά λιποειδή (Ουδέτερα) X Λιπαρές αλκοόλες-κηροί Εκτός από τις αλκοόλες που ήδη αναφέρθηκαν (οι στερόλες), στην κατηγορία ανήκουν και οι λιπαρές αλκοόλες µε περισσότερα από 10 άτοµα άνθρακα Οι κηροίείναι οι εστέρεςανώτερων λιπαρών οξέωνµε ανώτερες λιπαρές αλκοόλες.. Οι κηροί βρίσκονται στην επιφάνεια των φύλλων και των φρούτων δηµιουργώντας προστατευτικές επιφάνειες. Σε κάποια είδη ψαριών δρουν σαν αποθήκες ενέργειας

15 Κατάταξη λιποειδών

16 Σύνθετα λιποειδή (Πολικά) Ι Τα πολικά λιποειδή είναι τα λιποειδήτα οποία κυρίως απαρτίζουν τις κυτταρικές µεµβράνες Ανάλογα µε την πολική οµάδα που βρίσκεται στο µόριο τους διακρίνονται σε φωσφολιποειδήκαι γλυκολιποειδή.

17 Σύνθετα λιποειδή (Πολικά) ΙΙ Γλυκερινούχαφωσφολιποειδή Φωσφολιποειδή Θεωρούνται παράγωγα του φωσφατιδικού οξέος.. Μια πολική οµάδα (βάση) είναι συνδεδεµένη µε φωσφοδιεστερικόδεσµό δεσµό µε τη φωσφορική οµάδα. Η βάσηείναι αυτή που ονοµατίζει το λιποειδές Σηµαντικά µέλη της οµάδας είναι τα γλυκεριναιθερικάκαι και τα γλυκεροβινυλαιθερικά φωσφολιποειδή (πλασµαλογόνα), τα οποία εµφανίζουν πάρα πολλές βιολογικές δράσεις Ο κυριότερος εκπρόσωπος τους είναι ο Παράγοντας Ενεργοποίησης Αιµοπεταλίων (PAF) PAF). Αποτελεί το δραστικότερο µέχρι σήµερα φλεγµονώδη παράγοντα, ο οποίος εµπλέκεται σε πολλές παθοφυσιολογικές καταστάσεις Τα φωσφολιποειδήµε ελεύθερο το υδροξύλιο της sn 2 θέσης ονοµάζονται λυσο-φωσφολιποειδή ή λύσο ανάλογα,, γιατί προκαλούν λύση των κυτταρικών µεµβρανών Μια ξεχωριστή κατηγορία των φωσφολιποειδώνείναι είναι τα φωσφόνο- λιποειδήστα οποία η φωσφορική οµάδα είναι απευθείας συνδεδεµένηµε µε άνθρακα

18 Σύνθετα λιποειδή (Πολικά) III

19 Σύνθετα λιποειδή (Πολικά) IV Φωσφολιποειδή Γλυκερινούχαφωσφολιποειδή Τα φώσφολιποειδήείναι είναι επαµφοτερίζοντα µόριακαθώς το µόριο τους απαρτίζεται από ένα οξύ (φωσφορικό) και µία βάση συνδεδεµένη σε αυτό Η ιονική µορφή τους παίζει σηµαντικότατο ρόλο τόσο στις αντιδράσεις τουςαλλά και στη χρωµατογραφική συµπεριφορά τους Έτσι η PC είναι ουδέτερη σε p 1-12, 12, η PE είναι ουδέτερη σε p 2-7 και αρνητικά φορτισµένη σε p 7-10, η PS είναι ουδέτερη σε p<4,5και αρνητικά φορτισµένη σε p 7, ενώ η PI και τα φωσφορυλιωµέναανάλογά ανάλογά της είναι πάντα αρνητικά φορτισµένη

20 Σύνθετα λιποειδή (Πολικά) V Φωσφολιποειδή Σφιγγοσινούχα φωσφολιποειδή Τα φώσφολιποειδήαυτά αντί για σκελετό γλυκερόλης έχουν σκελετό αµιναλκοόληςµε µε 16 έως 20 άτοµα άνθρακα Τα κυριότερα µόρια είναι η σφιγγοσίνηκαι η διυδροσφιγγοσίνηστα στα θηλαστικά και η φυτοσφιγγοσίνηκαι η διυδρο-φυτοσφιγγοσίνηστα στα φυτά. Η αµινοµάδατων σφιγγοσινώνβρίσκεται σχεδόν πάντα συνδεδεµένη µέσω αµιδικούδεσµού δεσµού µε ένα λιπαρό οξύσχηµατίζοντας ένα κηραµίδιο Εάν το ακραίο υδροξύλιο των κηραµιδίωνείναι εστεροποιηµένοµε µε φωσφοχολίνητότε ονοµάζονται σφιγγοµυελίνες,, από τα µυελινικά έλυτρατων των νεύρων όπου αυτά απαντώνται

21 Σύνθετα λιποειδή (Πολικά) VI

22 Σύνθετα λιποειδή (Πολικά) VII Γλυκολιποειδή Γλυκερινούχαγλυκολιποειδή: Είναι οι 1,2 διακυλο-γλυκερόλες,, οι οποίες στην sn 3θέση είναι υποκατεστηµένες µε ένα µόνο ή ολιγο-σακχαρίτη.. Απαντώνται κυρίως στα βακτήρια αλλά έχουν βρεθεί σε θηλαστικά και φυτά Σφιγγοσινούχα γλυκολιποειδή: Παράγωγα των κηραµιδίων: κερεβροζίτες (αν είναι υποκατεστηµένο µε ένα σάκχαρο), γαγγλιο-(δι,τρι,τετρα δι,τρι,τετρα-) οζυλο-κηραµίδια: : τα κηραµίδιατα οποία είναι συνδεδεµένα µε δι, τριή τετρα -σακχαρίτη αντίστοιχα Γαλακτοκερεβροζίτες: Κερεβροζίτεςυποκατεστηµένοι µε γαλακτόζη ή οποία στην 3 θέση της είναι εστεροποιηµένη µε θειικό οξύ (θειόλες). Αποτελούν το 20% των κερεβροζιτών της λευκής ουσίας του εγκεφάλου Γαγγλιοζίτες: Κηραµίδιασυνδεδεµένα µε ένα ολιγο- σακχαρίτη (1-2 µόρια γλυκόζης και γαλακτόζης), 1 µόριο Ν- ακετυλο-γαλακτοζαµίνης και 1-3 µόρια Ν-ακετυλο- νευραµινικού οξέος (σιαλικό οξύ).

23 Σύνθετα λιποειδή (Πολικά) VIII Γλυκολιποειδές ελαιολάδου µε αντι-paf δράση C S 2 C 3 CC 3 2 S 2 S 2 S C 3 NCC 3 C 3 NCC 3 C 3 NCC 3 NCC 3 Γλυκολιποειδές αποβλήτων ελαιουργίας µε αντι-paf δράση C 3 γαλακτοκερεβροζίτης 3 C C 3 C 3 C 3 S C 3 C 3

24 Πειραµατική µελέτη λιποειδών ΑΠΟΜΟΝΩΣΗ ΙΑΧΩΡΙΣΜΟΣ ΣΤΑ ΙΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΠΟΙΟΤΙΚΟΙ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΟΙ ΠΡΟΣ ΙΟΡΙΣΜΟΙ Χηµικές, φυσικοχηµικές και ενζυµικές µέθοδοι ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ

25 Αποµόνωση (Εκχύλιση) Το πρώτο βήµαγια τη µελέτη των λιποειδών είναι η εκχύλισή τουςαπό το βιολογικό δείγµα (ιστός φυτικός ή ζωικός, κύτταρα) Με την εκχύλιση θα πρέπει a) Να παραληφθούν ποσοτικά τα περιεχόµενα λιποειδή b) Να µη διασπαστούν, υδρολυθούν,οξειδωθούν, οξειδωθούν, αποδοµηθούν γενικότερα c) Να αποφευχθούν οι προσµίξειςαπό άλλα βιοµόρια,, τα οποία µπορεί να επηρεάσουν τη µελέτη αλλά και τη βιολογική δραστικότητα των δειγµάτων Εκτός από τα παραπάνω χαρακτηριστικά η µέθοδος εκχύλισης θα πρέπει να ξεπερνά κάποια προβλήµατα που ανακύπτουν κατά την εκχύλιση των λιποειδών

26 Προβλήµατα Εκχύλισης Προβλήµατα εκχύλισης Σύνδεση λιποειδών µε οµοιοπολικούς/ µη οµοιοπολικούς δεσµούςµε µε πρωτεΐνες και υδατάνθρακες Τρόπος αντιµετώπισης Εκχύλιση µε πολικούς διαλύτες (αλκοόλες) οι οποίοι αποδιατάσσουν τις πρωτεΐνεςκαι διασπούν τους δεσµούς υδρογόνου. Για τη διάσπαση των οµοιοπολικών δεσµών χρησιµοποιείται είτε οξύ ή άλκαλι Παραλαβή µη λιποειδικών ενώσεων (αµινοξέα, σάκχαρα) στους οργανικούς διαλύτες εκχύλισης, λόγο ιονικών αλληλεπιδράσεων µε τα πολικά λιποειδή Οξείδωσηπολυακόρεστων λιπαρών οξέων (αυτοξείδωση, κατάλυση από µέταλλα µεταπτώσεως) ηµιουργία σταθερών γαλακτωµάτων από το ενυπάρχον νερό ιαφορετική πολικότητα-διαλυτότητα λιποειδών Κάποιοι ιστοί περιέχουν υδρολυτικά ένζυµατα οποία είναι σταθεράκαι δραστικά ακόµα και σε οργανικούς διαλύτες Έκπλυση οργανικής φάσης µε την υδατική φάσηή καθαρισµός µε χρωµατογραφικές τεχνικές Εκχύλιση και αποθήκευση σε ατµόσφαιρα Ν 2, χαµηλές θερµοκρασίεςαποθήκευσης, αποθήκευσης, σε σκουρόχρωµες φιάλες,, χρήση αντιοξειδωτικών Αφυδάτωση του ιστούπριν την εκχύλιση. Πιθανότητα µη αντιστρεπτής δέσµευσης λιποειδών Χρήση διαλυτώνδιαφορετικής διαφορετικής πολικότητας ή/και µείγµατα πολικών και ουδετέρων Βρασµός του ιστού,, για αποδιάταξη πρωτεϊνών

27 Μέθοδοι εκχύλισης λιποειδών Μέθοδος Bloor (1928): Μείγµα αιθανόλης/ διαιθυλαιθέρα 1:3 (v/v), βρασµόςµε µε επαναρροή (θ: ο C) για την εκχύλιση λιποειδών αίµατος. Η µέθοδος είχε µικρή ανάκτησηλιποειδών µε ταυτόχρονη διάσπαση και οξείδωσήτους χηµικώς και ενζυµικώς Μέθοδος Folch (1957): Οµογενοποίησητου ιστού µε µείγµα χλωροφορµίου(c) C)/ µεθανόλης(m) 2:1 (v/v), αποµάκρυνση αδιάλυτων µε φυγοκέντρηση. Στη συνέχεια προστίθενται 0,2 V NaCl 0,9%, σχηµατισµός διφασικού και παραλαβή της κάτω φάσης Μέθοδος Bligh-Dyer (1959): Παραλλαγή της Folchστην οποία υπολογίζεται το νερό(w) (W)που υπάρχει στο δείγµα και προστίθεταικατάλληλη ποσότητα διαλυτών έως αναλογίας C/M/W: 1:2:0,8 (v/vv), στη συνέχεια µετατροπή σε διφασικό µε προσθήκη C,W για C/M/W: 1:1:0, :0,9

28 Μέθοδοι διαχωρισµού λιποειδών Μετά την εκχύλιση των λιποειδών ακολουθεί διαχωρισµόςτους σε τάξεις (Ουδέτερα, Πολικά λιποειδή), στη συνέχεια κατά είδη (π.χ. φωσφατιδυλοχολίνη, φωσφατιδυλοαιθανολαµίνη) ενώ µπορούν να ακολουθήσουν διαχωρισµοί έως την ανάκτησητων προς ανάλυση λιποειδών όσο το δυνατόν καθαρότερων. Οι µέθοδοι διαχωρισµού των λιποειδών είναι: A. Κλασµάτωση µε διαλύτες Καταβύθιση µε ακετόνη Κατανοµή κατ άντιρροή B. Χρωµατογραφικές µέθοδοι Χρωµατογραφία στήλης Χρωµατογραφία χάρτου Χρωµατογραφία λεπτής στοιβάδας Υγρή χρωµατογραφία υψηλής απόδοσης (PLC) Αέρια χρωµατογραφία (GC)

29 Κλασµάτωσηµε µε διαλύτες Καταβύθιση µε ακετόνη Η προσθήκη ακετόνης σε δείγµα ολικών λιποειδών (Total Lipids, TL) διαλυτοποιεί τα Ουδέτερα Λιποειδή (Neutral Lipids, NL), ενώ τα Πολικά Λιποειδή (Polar lipids, PL) καταβυθίζονταικαι και µπορούν να διαχωριστούν µε µια απλή φυγοκέντρηση.. Στο ίζηµαπεριέχεται το 95% του ολικού φωσφόρου Κατανοµή κατ αντιρροή Το µείγµα κατανέµεται µεταξύ δύο µη αναµιγνυοµένων φάσεων, µίας πολικήςκαι και µιας άπολης.. Έχουν χρησιµοποιηθεί διάφορα διφασικά συστήµατα.στο εργαστήριο χρησιµοποιείται το σύστηµα PE-EtEt 87%,µε την τεχνική του λουτρού,, όπου µόνο µια από της 2 φάσεις ανανεώνεται. Οι µέθοδοι αυτοί είναι για αρχικούς χόνδρο-διαχωρισµούςδιαχωρισµούς (παρασκευαστικούς), και πρέπει να ακολουθήσει µια χρωµατογραφική µέθοδος διαχωρισµού

30 ΧρωµατογραφικέςΜέθοδοιΙ Χρωµατογραφία στήλης Χρησιµοποιείται για το διαχωρισµό σε παρασκευαστική κλίµακα (>250mg) Η στατική φάση που χρησιµοποιείται καθορίζει το φυσικοχηµικό φαινόµενο στο οποίο βασίζεται ο διαχωρισµός, το οποίο µπορεί να είναι: Προσρόφηση Ιοντανταλλαγή Κατανοµή Μοριακή διήθηση

31 ΧρωµατογραφικέςΜέθοδοιΙΙ Α) Προσρόφηση Η στατική φάσηείναι κάποιο προσροφητικό υλικόκαι και οι ενώσεις διαχωρίζονται µε βάση τη σχετική πολικότητά τους Προσροφητικά υλικάείναι: Al 3, Mg, Mg 3 Siκαι το πυριτικό οξύ ([Si x () 4-2x 2x] n ), το οποίο φαίνεται να είναι το δραστικότερο Το πυριτικό οξύεµφανίζει και φαινόµενα ιοντανταλλαγής (τα όξινα PL εκλούνται πρώτααν αν και πολικότερα) Η έκλουσητης στήλης γίνεται µε αυξανοµένης πολικότητας διαλύτεςοπότε εκλούονταιπρώτα τα µη πολικάκαι και στη συνέχεια τα πολικά

32 ΧρωµατογραφικέςΜέθοδοιΙΙΙ Β) Ιοντανταλλαγή Ο Ο διαχωρισµός βασίζεται στη διαφορετική συγγένειαφορτισµένων ιόντων ή µορίων µε αδρανείς φορτισµένες στατικές φάσεις Χρησιµοποιούνται κυρίως ασθενείς ανιοναταλλακτικές ρητίνεςπου έχουν πολυσακχαρικόσκελετό σκελετό ύστερα από επεξεργασία των υδροξυλίων τους Η ιονανταλλαγή χρησιµοποιείταικυρίως για το διαχωρισµό των PLσε τάξεις

33 ΧρωµατογραφικέςΜέθοδοι IV Γ) Μοριακή διήθηση Ο διαχωρισµός βασίζεται στο διαφορετικό στερεοχηµικό µέγεθος των µορίων Οι στατικές φάσεις που χρησιµοποιούνται είναι: το διακλαδισµένο πολυστυρένιοκαι η hydroxypropyl- Sephadex ) Ανίχνευση Η ανίχνευση των ενώσεων µπορεί να γίνει µε συλλογή κλασµάτωνκαι και χηµικούς προσδιορισµούς, είτε µε ανιχνευτή UV ή δείκτη διάθλασηςενωµένο µε την έξοδο της στήλης

34 ΧρωµατογραφικέςΜέθοδοι V Εφαρµογές της χρωµατογραφίας στήλης Στήλη πυριτικού οξέος ιαχωρισµός των TL σε NL, GL, PL, µε διαδοχική έκλουσητης στήλης µε χλωροφόρµιο, ακετόνη, µεθανόλη.. Η σειρά έκλουσης είναι: C>Wax>St.E>TG> >TG>F.Alc>F.A>St>DG>MG> >F.A>St>DG>MG>Cereb>GL>PE>L- PE>PC>SM>L-PCPC ιαχωρισµός NLσε τάξειςµε συστήµατα έκλουσης αυξανοµένης αναλογίας διαιθυλαιθέρα σε πετρελαϊκό αιθέρα ιαχωρισµός PLσε τάξειςµε συστήµατα έκλουσης αυξανοµένης αναλογίας µεθανόλης σε χλωροφόρµιο

35 ΧρωµατογραφικέςΜέθοδοι VI Στήλη Al 3 ιαχωρισµός χολινούχωναπό µη χολινούχα PL. Τα επαµφοτερίζοντα (PC) PC)δεν συγκρατούνται, ενώ τα όξινα απορροφώνται ισχυρά.. Σειρά έκλουσης PC> L-PC> SM>PE>L-PE Στήλη ιονοανταλλαγής ιαχωρισµόςόξινων όξινων γλυκοσφιγγολιποειδών (γαγγλιοζίτες, σουλφατίδια) ) από ουδέτερα (κηραµίδια)) σε στήλη

36 ΧρωµατογραφικέςΜέθοδοι VII Εκχύλιση στερεάς φάσης Ταυτόχρονη εκχύλιση, κλασµάτωσηκαι και διαχωρισµός λιποειδών,, έτσι τείνει να αντικαταστήσει της κλασσικές τεχνικές Πλεονεκτήµατα: 1) ευέλικτη,, 2) αυξηµένη ανάκτηση λιποειδών,, 3) αυξηµένη διαχωριστική ικανότητα για ειδικές περιπτώσεις, 4)µειωµένος χρόνος ανάλυσης,, 5)µε κατάλληλη συσκευή κενού διαχωρίζονται πολλά δείγµατα µαζί Μειονεκτήµατα: 1) µικρότερες ποσότητες δείγµατος, 2) προσµίξειςαπό το πλαστικό της σύριγγας,, 3)ατελής συνολική διαχωριστική ικανότητα

37 ΧρωµατογραφικέςΜέθοδοι VIII Χρωµατογραφία λεπτής στιβάδας Η ευρύτερα διαδεδοµένη χρωµατογραφική τεχνικήκαι και µέθοδος ρουτίνας για το διαχωρισµό και ποιοτικό προσδιορισµό µίγµατος λιποειδών Εύκολη µέθοδος,, γρήγορη, πολύ καλή διαχωριστική ικανότητα και φτηνή Συνήθως χρησιµοποιούνται τα ίδια υλικά µε τη χρωµατογρ.. στήλης Σε αυτά τα προσροφητικά υλικά µπορεί να ενσωµατωθούνκαι άλλα συστατικά τα οποία επιτρέπουν συγκεκριµένους διαχωρισµούς όπως: Α) Argentation chromatography: Η στατική φάση περιέχει 5-10% AgN 3 οπότε σχηµατίζονται κατά την ανάπτυξη σύµπλοκατων ακόρεστων δεσµών µε τα ιόντα Ag+, δηλαδή διαχωρίζονται µε βάση την ακορεστότητα τους Β) Βορικό οξύ: : Σχηµατίζονται σύµπλοκαµεταξύ µεταξύ των πολύ-υδροξυ - λιποειδώνκαι της στατικής φάσης, δηλαδή µπορούν να διαχωριστούν τα MG, DGκαι GL Εκτός από το φαινόµενο της προσρόφησης εµφανίζεται και κατανοµή καθώς υπάρχει ένα λεπτό στρώµα διαλυτών προσροφηµένο στη στέρεα φάση

38 ΧρωµατογραφικέςΜέθοδοι IX Χρωµατογραφία λεπτής στιβάδας Τεχνικές/ Συστήµατα έκλουσης Υπάρχουν ουδέτερα, όξινα και βασικά συστήµατα έκλουσης Στα NL χρησιµοποιούνται άπολοι διαλύτεςµίγµατα PE/Ether/Ac, ενώ για τα PLχρησιµοποιούνται µείγµατα πιο πολικών διαλυτών όπως C/M/W ύο διαστάσεων TLC (2D):Τα TL µπορούν αρχικά να αναπτυχθούν (κατά την µία διάσταση) σε πολικό σύστηµα και να διαχωριστούν τα PL, ενώ τα NLθα πάνε στο µέτωπο. Η ίδια πλάκα στη συνέχεια µπορεί να αναπτυχθεί (κατά την άλλη διάσταση) µε ένα άπολο σύστηµακαι να διαχωριστούν τα NLενώ τα PL να παραµείνουν στη θέση τους Οι αναλυτικές TLC έχουν πάχος 0,25mmκαι διαχωρίζουν 1-2mg λιποειδών ενώ οι παρασκευαστικές έχουν πάχος 1-2mm mmκαι διαχωρίζουν έως και 50mg λιποειδών Τα διαχωρισµένα λιποειδή µπορούν να παραληφθούν µε απόξεση του πυριτικού οξέος και εκχύλισης του κατά Bligh-Dyer

39 Χρωµατογραφικές Μέθοδοι X PE/Ether/Ac (80:20:1) C FAME TG C/M/W (65:25:4) 1) C/M/N3 (65/35/4) 2) But/Ac/W (60/20/20) NL CL PA F.A R Chol 1,3DG 1,2DG MG PS PE PI PC SM LPC

40 Χρωµατογραφικές Μέθοδοι XI Ανίχνευση λιποειδών στη TLC Είτε από το χρώµα των λιποειδώνή από το φθορισµότους σε λάµπα UV Ψεκασµός µε αντιδραστήριοκαι εµφάνιση του χρώµατος που προκύπτει. Τα αντιδραστήρια µπορεί να είναι καταστροφικά ή µη και γενικά ή ειδικά για συγκεκριµένα λιποειδή Γενικά αντιδραστήρια εµφάνισης Αντίδραση 2 S 4 50%, Θ Απανθράκωση λιποειδων Ατµοί Ι 2 Ειδικά αντιδραστήρια εµφάνισης Μολυβδαινικό αµµώνιο 2,7- dichlorofluoresc ein Νινυδρίνη Dragendorff Κυρίως τα ακόρεστα Επίδραση στα λιποειδή Καταστροφική Μη καταστροφική Αντίδραση µε P, PL Καταστροφική Κάτω απο UV Κίτρινα τα NL Αµινολιποειδή, αντιδρά µε αµινοµάδες Μη καταστροφική Καταστροφική PL, µε χολίνη Καταστροφική Α-ναφθόλη, ναφθόλη,θ GL µπλε-ιώδες,, PL κίτρινα,, Chol κόκκινο Καταστροφική

41 Χρωµατογραφικές Μέθοδοι XΙI Υγρή χρωµατογραφία υψηλής απόδοσης (PLC) Μεγάλη διαχωριστική ικανότητα Η αρχή µεθόδου του διαχωρισµού είναιίδια ίδια µε τις υπόλοιπες χρωµατογραφίες Θα πρέπει να έχει γίνει ένας πρώτος διαχωρισµόςτου δείγµατος πριν την ανάλυσητου µε PLC Οι στήλες πυριτικού οξέος και τα παράγωγά τους χρησιµοποιούνται για το διαχωρισµό των NL και PL Οι στήλες ανάστροφης φάσηςδιαχωρίζουν τις διάφορες τάξειςµορίων σε µοριακά είδη Ανίχνευση µε UV ( nm) nm),όπου απορροφούν οι ακόρεστοι δεσµοί.

42 Χρωµατογραφικές Μέθοδοι XΙΙI

43 Χρωµατογραφικές Μέθοδοι XΙV Αέρια-Υγρή Χρωµατογραφία GLC ή GC ιαχωρίζονται πτητικές ενώσεις,, λόγο της διαφορετικής κατανοµής ή προσρόφησήςτους µεταξύ µιας υγρής φάσης ακινητοποιηµένηςσε αδρανές στερεό υπόστρωµα και µιας κινητής αέριας φάσης Στατικές φάσεις: Χρησιµοποιούνται τριχοειδείς στήλεςαπό γυαλί ή µέταλλο,, πάνω στις οποίες είναι ακινητοποιηµένοι Cή ή πολυεστέρες χαµηλής ή υψηλής πυκνότητας. Οι στήλες φτάνουν σε µήκος ακόµα και τα 50m αυξάνοντας δραµατικά τη διαχωριστική ικανότητα τους Ανιχνευτές: Θερµικής αγωγιµότητας (Μη καταστροφικός)και και FID, ο οποίος είναι ο πιο διαδεδοµένος (Καταστροφική) Στην GC είναι απαραίτητη η προσθήκη εσωτερικού προτύπου Εφαρµογές Προσδιορισµός των FAσαν FAME (µετεστεροποίηση) Προσδιορισµός R, RCύστερα από µετατροπή τους σε πτητικά παράγωγα Μετατροπή των σακχάρων σε TMS παράγωγα Η ταυτοποίηση µιας ένωσης γίνεται αποτελεσµατικότερη µε συνδυασµό GC-MS

44 Χρωµατογραφικές Μέθοδοι XV

45 ΠΟΙΟΤΙΚΟΙ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΟΙ ΠΡΟΣ ΙΟΡΙΣΜΟΙ Ι Μετά το καθαρισµό-αποµόνωσητων λιποειδών ακολουθούν οι αναλύσεις για την αποσαφήνιση της δοµής τους Ο προσδιορισµός της δοµήςαλλά και ο ποσοτικός προσδιορισµόςενός λιποειδούς γίνεται µε τρείς κυρίως τρόπους: Α) Με τις προαναφερθείσες χρωµατογραφικές τεχνικές Β) Χηµικούς/Ενζυµικούς προσδιορισµούςοι οι οποίοι βασίζονται κυρίως στη διάσπαση των λιποειδώνστα δοµικά συστατικάτους τους και ανάλυση αυτών Γ) Φυσικοχηµικές τεχνικές (UV-Vis, Vis, IR, NMR, MS) Για να χαρακτηριστεί πλήρωςένα λιποειδές συνήθως χρειάζεται συνδυασµός των παραπάνω µεθόδων

46 Β) Χηµικοί προσδιορισµοί (Ι) Ξηρό βάρος: Λόγο αδυναµίας υπολογισµού του ΜΒπολλών λιποειδών τις περισσότερες φορές εκφράζονται σαν w/wαρχικού εκχυλίσµατος. Προβλήµατα λόγω συγκράτησης νερού ή διάσπασης. Προσδιορισµοί P: Το λιποειδές καίγεται µε CI 4 οπότε ο «οργανικός» φώσφορος µετατρέπεται σε «ανόργανο» (φωσφορικό ιόν, P 3-4 ) 3ΝΗ ΜοΟ P (N 4 ) 3 PMo ANSA Κυανούν του φωσφοµολυβδαινίου (Α:820nm)

47 Β) Χηµικοί προσδιορισµοί (ΙΙ) Προσδιορισµός εστέρων R R R ΝΗ 2 ΟΗ, ΟΗ C, 1min R N Υδροξαµικό οξύ Fe(Cl 4 ) 3, Cl C, 1min (RCN 2 ) 3 Fe A: 530nm Άλλοι προσδιορισµοί: αζώτου, θείου, σακχάρων, αµινοµάδων, χολίνης, γλυκεριναιθέρων, πλασµαλογόνων, χοληστερόλης, ακορεστότητας, γλυκερόλης, αριθµός I 2

48 Β) Χηµικοί προσδιορισµοί (ΙΙΙ) Υδρολύσεις Είδη δεσµών: Εστερικοί Αµιδικοί Αιθερικοί Βινυλαιθερικοί Φωσφοεστερικοί Γλυκοζιτικοί Οι δεσµοί αυτοί υδρολύονταιείτε χηµικά ή ενζυµικά Α) Χηµικές Ήπια αλκαλική και όξινη Ισχυρή αλκαλική και όξινη Β) Ενζυµικές Λιπάσες Φώσφολιπάσες

49 Χηµικοί προσδιορισµοί (IV) Ήπια αλκαλική υδρόλυση ιάσπαση εστερικών δεσµών µε αλκοολικό διάλυµα αλκαλίων Όχι πολύ υψηλές Θ R 1 Τριακυλο-γλυκερόλες Κηροί R R R ΚΟΗ 0.5Ν 30min 100 o C ΚΟΗ R 2Ν 2 R 1 60min 100 o C P X - K + + Γλυκερινούχα φωσφολιποειδή R 1 + R - K + + Οργ. R Υδ. R 2 Οργ. R Οργ. R 2 Υδ. R 1 - K + R 2 P X ΚΟΗ 0,02Ν min o C P X ΟΗ - + R + - K + Υδ. P X P X P ΟΗ - X P X

50 Χηµικοί προσδιορισµοί (V) Ήπια αλκαλική υδρόλυση R 1 R 2 Υδατική + R - K + P X P X P X R R 1 1 R 1 R 2 ΟΗ - P X P X R 3 R 3 R 3 R 1 N R 2 N R 2 + N R 2 P X P X P X P X

51 Χηµικοί προσδιορισµοί (VI) Ισχυρή αλκαλική υδρόλυση R R R Οργ Βα(ΟΗ) 2 N R h 100 o C P X N 2 + P X (RC) 2 Ba Υδατ. N 2 P X (RC) 2 Ba 2 2Ν Cl 4h R R P X 100 o C N R λίγο N 2 P X

52 Χηµικοί προσδιορισµοί (VII) R 1 R 2 P X Cl 6N 4h 100 o C R 1 + ή P X + P X R 1 P + X Όξινη υδρόλυση C C R 1 R 2 0,25mM gcl 2 Cl 0,5N, 1h C C 2 R 1 R 2 R 2 + R 1 C 2 C P X P X P X R 1 R 2 I 6N 8h 100 o C + R 1 I P+ X + + R 2 C P X R R R Οργα. N R 2 + N R 2 + Sugar N P R 2 X Sugar Υδατ. Sugar

53 Ενζυµικέςυδρολύσεις υδρολύσεις (Ι) Η ενζυµικήδιάσπαση των λιποειδών γίνεται σε συγκεκριµένους δεσµούςκαι θέσειςτων λιποειδών, αποτελεί δηλαδή ένα χρησιµότατο εργαλείοστην ανάλυσή τους Λιπάσες: : Παραλαµβάνονται από φυτά (σπόροι σιταριού) ή ζωικές (παγκρεατική λιπάση). Υδρολύουναρχικά τα ακραία FA των TG. Επιδρά σε γαλακτώµατα και απαιτεί ασβέστιο Φωσφολιπάσες: Φωσφοδιεστεράσεςοι οι τέσσερεις κυριότερες είναι: Α 1, Α 2, C, DΗ PLBείναι µίγµα των Α 1 και Α 2. Η PLA 2 απαντάται σε δηλητήρια φιδιών και µελισσών. Υδρολύειτα FAτης sn-2 θέσης,, λειτουργεί σε γαλακτώµατα, ενώ η προσθήκη αιθέρα βελτιώνει τη δράση της Η PLC ( Bacillus cereus) καταλύει την υδρόλυση του εστερικούδεσµού µεταξύ της φωσφορικής οµάδας και της γλυκερόλης. Υπάρχουν διαφορετικές PLC για τις διαφορετικές πολικές κεφαλές. Η PLD έχει δύο δράσεις: 1) ράση φωσφοδιεστεράσης: : Χρησιµοποιείται για δοµικές αναλύσεις, 2)τρανσφωσφατιδυλίωση τρανσφωσφατιδυλίωση: : ανταλλαγή βάσης µε αλκοόλες

54 UV-Vis Vis ΙR NMR MS Φυσικοχηµικές Τεχνικές Ι Κυρίως χρησιµοποιείται στους ανιχνευτές Απορροφούν οι δ.δ,, οι καρβονυλικές ενώσεις και το ΝΟ 2 Χαρακτηριστικές απορροφήσεις σε cm - 1 : (µεγάλη C 2, C 3 ) καρβονυλικές οµάδες 3620 C- από χοληστερόλη 1710 C=, από καρβοξυλοµάδα F.A 1640 N-C, από σφιγγολιποειδή 3020 C=C P=, φωσφολιποειδή 970 χολίνη Εύρεση δοµής από τη διάσχιση των κορυφών, ενώ µε την ολοκλήρωσή τους ποσοτικοποιούνται τα αποτελέσµατα Μη καταστροφική µέθοδος Μελέτη αλληλεπιδράσεων των λιποειδών µε τα υπόλοιπα βιοµόρια Τα µόρια ιονίζονται µε την εκάστοτε χρησιµοποιούµενη µέθοδο, ενώ στη συνέχεια τα ιόντα οδηγούνται σε ένα ηλεκτροµαγνητικό πεδίο όπου τα ιόντα διαχωρίζονται βάση του λόγου: µάζα/φορτίο (m/z) Ευρείες εφαρµογές όταν συνδυάζεται µε GCκαι PLC, και τη µέθοδο του Single Ion Monitoring

55 Φυσικοχηµικές Τεχνικές ΙΙ Φασµατοφωτοµετρία IR NMR

56 Τα λιποειδή της Tetrahymena pyriformis Ι ιακρίνονται σε δοµικά λιποειδή των µεµβρανών (δηλαδή κυρίως PL)και απόθετα λιποειδή (κυρίως NL)τα οποία συσσωρεύονται µε τη µορφή σταγονιδίων στο οξύ άκρο του πρωτοζώου Τα λιποειδή αποτελούν το 8-24% του ξηρού βάρους.. Η διακύµανση αυτή καθώς και η σύσταση των λιποειδών εξαρτάται από την ηλικία της καλλιέργειας.. Τα λιποειδή αυξάνονται στη λογαριθµική φάση και τη πρώιµη στάσιµη, ενώ µειώνονται στη συνέχεια Τα λιποειδή της Tetrahymenaεκτός από την ηλικία, επηρεάζονται και από τις περιβαλλοντικές συνθήκες, η µείωση της θερµοκρασίας οδηγεί σε αύξηση των φωσφονο- λιποειδών, µείωση της PEαλλά και αύξηση των ακόρεστων F.A

57 Τα λιποειδή της Tetrahymena pyriformis ΙΙ Το συνολικό λιποειδικό εκχύλισµα της Tetrahymena pyriformisστη λογαριθµική φάση από 30% NLκαι 70% PL Ουδέτερα λιποειδή: : Το 90% των λιποειδών είναι TG. Ακολουθούν οι ουβικινόνες, άλλα λιγότερο συνηθισµένα λιποειδή, όπως η τετραϋµανόλη, µία στερόλη µοναδική στο πρωτόζωο Η στερόλη βρίσκεται κυρίως στις βλεφαρίδες και τα µιτοχόνδρια, σταθεροποιώντας τα Λιπαρά οξέα: : Τα ακόρεστα FAαποτελούν πάνω από το 50% τους µε κυριότερα (ελαϊκό, λινελαϊκό, γ-λινολενικό), τα οποία βρίσκονται κυρίως στα PL. Τα κυριότερα κορεσµένα είναι το µυριστικό και το παλµιτικό) Πολικά λιποειδή: Φωσφατιδυλοχολίνη (30%), φωσφατιδυλοαιθανολαµίνη (38%), αµινοαιθυλοφωσφονο-γλυκερίδια (23%), καρδιολοπίνη (3,5%), αµινοαιθυλοφωσφονο-κηραµίδια (5%) Τα φωσφονο-λιποειδή ανακαλύφθηκαν πρώτα στη Tetrahymena pyriformis και απαντώνται κυρίως γύρω από τις βλεφαρίδες

58 Εργαστηριακή άσκηση (Ι) Καλλιέργεια Tetrahymena pyriformis 200mL 500 xg 15 min Έκπλυση κυττάρων 200 ml Φ.Ο 500 xg 15 min Αναδιασπορά 20 ml Φ.Ο 45 ml εξάτµιση µέχρι ξηρού (flash evaporator) 5 ml θα φυλαχθούν για TLC ΕΙΓΜΑ TL Αραίωση στα 50 ml Bligh-Dyer ιφασικό σύστηµα, Παραλαβή χλωροφορµικής φάσης

59 Εργαστηριακή άσκηση (ΙΙ) TL (από flash evaporator) Κατανοµή κατ αντιρροή PL (25mL) NL (10mL) TLC (2mL) Χηµική Υδρόλυση (21,9mL) Προσδιορισµός P (0,1 και 1 ml) Ενζυµική Υδρόλυση TLC (2mL) Ενζυµική Υδρόλυση (8mL) Υδατική φάση (25 ml) Οργανική φάση (25 ml) TLC Προσδιορισµός P (0,1 και 1 ml) TLC (3mL) Προσδιορισµός P (0,1 και 1 ml)

60 Βιβλιογραφία Βασική Βιοχηµεία, ηµόπουλος, Κ.Α., Αντωνοπούλου, Σ., 2 η Έκδοση, Αθήνα, 2009 The lipid handbook, Editors: Gunstone, F.D., arwood, J.L., Dijkstra, A.L., 3 rd Edition, CRC press, London New York, USA Πειραµατική Βιοχηµεία, Clark, J.M., Switzer, R.L., Μετάφραση: Παπαδόπουλος, Γ., Παπαδόπουλος, Μ., Πανεπιστηµιακές Εκδόσεις Κρήτης, Ηράκλειο 1992

61 ιαδικτυακοί τό οι Lipid Library: Lipid Maps: Ιστοσελίδα Τµήµατος Χηµείας:

Οργανική Χημεία. Κεφάλαιο 28: Βιομόρια-λιπίδια

Οργανική Χημεία. Κεφάλαιο 28: Βιομόρια-λιπίδια Οργανική Χημεία Κεφάλαιο 28: Βιομόρια-λιπίδια 1. Γενικά Λιπίδια: οργανικά μόρια που απαντούν στη φύση και απομονώνονται κατά την εκχύληση κυττάρων ή ιστών με άπολους οργανικούς διαλύτες Δύο γενικές κατηγορίες

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΔΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ. ΑΝΝΑ-ΜΑΡΙΑ ΨΑΡΡΑ Τμήμα Βιοχημείας κ Βιοτεχνολογίας

ΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΔΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ. ΑΝΝΑ-ΜΑΡΙΑ ΨΑΡΡΑ Τμήμα Βιοχημείας κ Βιοτεχνολογίας ΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΔΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ ΑΝΝΑ-ΜΑΡΙΑ ΨΑΡΡΑ Τμήμα Βιοχημείας κ Βιοτεχνολογίας ΑΝΝΑ-ΜΑΡΙΑ ΨΑΡΡΑ 1 ΣΥΣΤΗΜΑ ΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑΣ Αντλία Στήλη Υγρό Έκλουσης Συλλέκτης κλασμάτων ΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΔΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση 4 η : Χρωματογραφία

Άσκηση 4 η : Χρωματογραφία Άσκηση 4 η : ΑΣΚΗΣΕΙΣ 1. Εκχύλιση - Διήθηση Διαχωρισμός-Απομόνωση 2. Φασματοφωτομετρία Ποσοτικός Προσδιορισμός 3. Ποτενσιομετρία Ηλεκτροχημεία 4. Διαχωρισμός-Απομόνωση 5. Ταυτοποίηση Σακχάρων Χαρακτηριστικές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΑΣΚΗΣΗ 2 ΤΡΟΦΙΜΑ. ΠΛΕΣΣΑΣ ΣΤΑΥΡΟΣ, PhD

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΑΣΚΗΣΗ 2 ΤΡΟΦΙΜΑ. ΠΛΕΣΣΑΣ ΣΤΑΥΡΟΣ, PhD ΑΣΚΗΣΗ 2 ΑΝΑΛΥΣΗ ΛΙΠΩΝ & ΕΛΑΙΩΝ ΣΕ ΤΡΟΦΙΜΑ ΠΛΕΣΣΑΣ ΣΤΑΥΡΟΣ, PhD Εργαστήριο Μικροβιολογίας Τροφίµων, Βιοτεχνολογίας και Υγιεινής, Τµήµα Αγροτικής Ανάπτυξης, ηµοκρίτειο Πανεπιστήµιο Θράκης Λίπη & έλαια (Λιπίδια)

Διαβάστε περισσότερα

MAΘΗΜΑ 7 ο MEΘΟ ΟΙ ΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ ΟΡΓΑΝΙΚΩΝ ΕΝΩΣΕΩΝ

MAΘΗΜΑ 7 ο MEΘΟ ΟΙ ΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ ΟΡΓΑΝΙΚΩΝ ΕΝΩΣΕΩΝ MAΘΗΜΑ 7 ο MEΘΟ ΟΙ ΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ ΟΡΓΑΝΙΚΩΝ ΕΝΩΣΕΩΝ ΜΕΘΟ ΟΙ Δρα. Κουκουλίτσα Αικατερίνη Χημικός Εργαστηριακός Συνεργάτης Τ.Ε.Ι Αθήνας ckoukoul@teiath.gr ΜΕΘΟ ΟΙ Ανάλογα με τη φυσική κατάσταση των 2 φάσεων

Διαβάστε περισσότερα

PΟΛΟΣ ΤΩΝ ΛΙΠΑΡΩΝ ΥΛΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ H βιολογική σημασία των λιποειδών είναι μεγάλη : Eίναι δομικές μονάδες των μεμβρανών και συμμετέχουν στις

PΟΛΟΣ ΤΩΝ ΛΙΠΑΡΩΝ ΥΛΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ H βιολογική σημασία των λιποειδών είναι μεγάλη : Eίναι δομικές μονάδες των μεμβρανών και συμμετέχουν στις PΟΛΟΣ ΤΩΝ ΛΙΠΑΡΩΝ ΥΛΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ H βιολογική σημασία των λιποειδών είναι μεγάλη : Eίναι δομικές μονάδες των μεμβρανών και συμμετέχουν στις διάφορες διεργασίες που γίνονται μέσω των μεμβρανών. Eίναι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Οι οργανισμοί εξασφαλίζουν ενέργεια, για τις διάφορες λειτουργίες τους, διασπώντας θρεπτικές ουσίες που περιέχονται στην τροφή τους. Όμως οι φωτοσυνθετικοί

Διαβάστε περισσότερα

Χηµεία-Βιοχηµεία Τεχνολογικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2001

Χηµεία-Βιοχηµεία Τεχνολογικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2001 Χηµεία-Βιοχηµεία Τεχνολογικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2001 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Ζήτηµα 1ο 1. Να γράψετε στο τετράδιό σας το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση: Η σταθερά Κ w στους 25 ο C έχει τιµή 10-14 : α.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 8 (ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ) ΦΑΣΜΑΤΟΦΩΤΟΜΕΤΡΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 8 (ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ) ΦΑΣΜΑΤΟΦΩΤΟΜΕΤΡΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 8 (ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ) ΦΑΣΜΑΤΟΦΩΤΟΜΕΤΡΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ Με τον όρο αυτό ονοµάζουµε την τεχνική ποιοτικής και ποσοτικής ανάλυσης ουσιών µε βάση το µήκος κύµατος και το ποσοστό απορρόφησης της ακτινοβολίας

Διαβάστε περισσότερα

4002 Σύνθεση του βενζιλίου από βενζοϊνη

4002 Σύνθεση του βενζιλίου από βενζοϊνη 4002 Σύνθεση του βενζιλίου από βενζοϊνη H VCl 3 + 1 / 2 2 + 1 / 2 H 2 C 14 H 12 2 C 14 H 10 2 (212.3) 173.3 (210.2) Ταξινόµηση Τύποι αντιδράσεων και τάξεις ουσιών οξείδωση αλκοόλη, κετόνη, καταλύτης µεταβατικού

Διαβάστε περισσότερα

1.1. Να γράψετε στο τετράδιό σας το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση:

1.1. Να γράψετε στο τετράδιό σας το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση: ΘΕΜΑ 1o 1.1. Να γράψετε στο τετράδιό σας το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση: Η σταθερά Κ w στους 25 ο C έχει τιµή 10-14 : α. µόνο στο καθαρό νερό β. σε οποιοδήποτε υδατικό διάλυµα γ. µόνο σε

Διαβάστε περισσότερα

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί..σελίδα 2 3.2 Ένζυμα βιολογικοί καταλύτες...σελίδα 4 3.3 Φωτοσύνθεση..σελίδα 5 3.4 Κυτταρική αναπνοή.

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί..σελίδα 2 3.2 Ένζυμα βιολογικοί καταλύτες...σελίδα 4 3.3 Φωτοσύνθεση..σελίδα 5 3.4 Κυτταρική αναπνοή. 5ο ΓΕΛ ΧΑΛΑΝΔΡΙΟΥ Μ. ΚΡΥΣΤΑΛΛΙΑ 2/4/2014 Β 2 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 Ενέργεια και οργανισμοί..σελίδα 2 3.2 Ένζυμα βιολογικοί καταλύτες...σελίδα 4 3.3 Φωτοσύνθεση..σελίδα 5 3.4 Κυτταρική

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) 2009 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) 2009 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1ο ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) 2009 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Για τις ερωτήσεις 1.1 και 1.2 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ 1 ο 1.1. Να γράψετε στο τετράδιό σας το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση:

ΘΕΜΑ 1 ο 1.1. Να γράψετε στο τετράδιό σας το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση: ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 5 ΙΟΥΝΙΟΥ 2001 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ): ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ:

Διαβάστε περισσότερα

οµή και λειτουργία των µεγάλων βιολογικών µορίων

οµή και λειτουργία των µεγάλων βιολογικών µορίων οµή και λειτουργία των µεγάλων βιολογικών µορίων οµή και λειτουργία των µεγάλων βιολογικών µορίων κατηγορίες υδατάνθρακες πρωτεΐνες νουκλεϊνικά οξέα λιπίδια Οι πρωτεΐνες, υδατάνθρακες, νουκλεϊνικά οξέα

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση µεµβρανικών λιπιδίων µε χρωµατογραφία λεπτής στοιβάδας 60 ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΕΜΒΡΑΝΙΚΩΝ ΛΙΠΙ ΙΩΝ ΜΕ ΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ ΛΕΠΤΗΣ ΣΤΟΙΒΑ ΑΣ Σκοπός της άσκησης : η εφαρµογή της χρήσης µιας φυσικής ιδιότητας, όπως

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα ιάλεξης ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΛΙΠΩΝ. Λίπη. Ταξινόµηση λιπών. Τριακυλογλυκερόλες ή τριγλυκερίδια. Λιπαρά οξέα

Θέµατα ιάλεξης ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΛΙΠΩΝ. Λίπη. Ταξινόµηση λιπών. Τριακυλογλυκερόλες ή τριγλυκερίδια. Λιπαρά οξέα MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΛΙΠΩΝ Θέµατα ιάλεξης οµή και ρόλος των λιπών στην άσκηση ιαδικασία διάσπασης των ελεύθερων λιπαρών

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΗΡΑΚΛΕΙΤΟΣ

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΗΡΑΚΛΕΙΤΟΣ ΚΩΛΕΤΤΗ 19-21 -10681 210 3824614 210 3847670 www.irakleitos.gr ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β') ΤΕΤΑΡΤΗ 4 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Φροντιστήριο Εργαστηρίου Βιοχημείας II. Βερούτη Σοφία, Υποψήφια διδάκτωρ Κ.Α.Δημόπουλος, Καθηγητής

Φροντιστήριο Εργαστηρίου Βιοχημείας II. Βερούτη Σοφία, Υποψήφια διδάκτωρ Κ.Α.Δημόπουλος, Καθηγητής Φροντιστήριο Εργαστηρίου Βιοχημείας II Βερούτη Σοφία, Υποψήφια διδάκτωρ Κ.Α.Δημόπουλος, Καθηγητής 1 Ορισμός Βιολογικός ρόλος Κατάταξη Απομόνωση Ποιοτικός και ποσοτικός προσδιορισμός Εργαστηριακή άσκηση

Διαβάστε περισσότερα

Κεφαλαίο 3 ο. Μεταβολισμός. Ενέργεια και οργανισμοί

Κεφαλαίο 3 ο. Μεταβολισμός. Ενέργεια και οργανισμοί Κεφαλαίο 3 ο Μεταβολισμός Ενέργεια και οργανισμοί Η ενέργεια είναι απαρέτητη σε όλους τους οργανισμούς και την εξασφαλίζουν από το περιβάλλον τους.παρόλα αυτά, συνήθως δεν μπορούν να την χρησιμοποιήσουν

Διαβάστε περισσότερα

EXPRESSION SYSTEMS. 1. Bacteria E.coli B. subtilis S. lividans. 2. Yeasts S. cerevisiae Pichia pastoris. 3. Fungi Trichoderma Aspergillus

EXPRESSION SYSTEMS. 1. Bacteria E.coli B. subtilis S. lividans. 2. Yeasts S. cerevisiae Pichia pastoris. 3. Fungi Trichoderma Aspergillus EXPRESSION SYSTEMS 1. Bacteria E.coli B. subtilis S. lividans 2. Yeasts S. cerevisiae Pichia pastoris 3. Fungi Trichoderma Aspergillus 4. Insect cells ΙΑΡΡΗΞΗ ΚΥΤΤΑΡΩΝ Οι τεχνικές διάρρηξης κυττάρων διακρίνονται

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγικά. Σύνταξη, ταξινόμηση και τάξεις οργανικών ενώσεων. Τρόποι γραφής οργανικών ενώσεων. Λειτουργικές ομάδες.

Εισαγωγικά. Σύνταξη, ταξινόμηση και τάξεις οργανικών ενώσεων. Τρόποι γραφής οργανικών ενώσεων. Λειτουργικές ομάδες. ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ - Μάθημα «ΟΡΓΑΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ» Ακαδημαϊκό έτος 2012-2013 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΩΝ, ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΩΝ ΚΑΙ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΤΡΙΤΗ 9.00-12.00 (Ι3 - Θεωρία) ΠΕΜΠΤΗ 10.00 12.00 (I3-Θεωρία) ή (Εργαστήρια)

Διαβάστε περισσότερα

Ανακεφαλαιώνοντας, οι διάφορες ρυθµίσεις ώστε να µη γίνεται ταυτόχρονα και βιοσύνθεση και β-οξείδωση είναι οι ακόλουθες: Ηγλυκαγόνηκαιηεπινεφρίνη

Ανακεφαλαιώνοντας, οι διάφορες ρυθµίσεις ώστε να µη γίνεται ταυτόχρονα και βιοσύνθεση και β-οξείδωση είναι οι ακόλουθες: Ηγλυκαγόνηκαιηεπινεφρίνη Ανακεφαλαιώνοντας, οι διάφορες ρυθµίσεις ώστε να µη γίνεται ταυτόχρονα και βιοσύνθεση και β-οξείδωση είναι οι ακόλουθες: Ηγλυκαγόνηκαιηεπινεφρίνη (αδρεναλίνη) ευνοούν τη β-οξείδωση και την κινητοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

3021 Οξείδωση του ανθρακενίου σε ανθρακινόνη

3021 Οξείδωση του ανθρακενίου σε ανθρακινόνη Οξείδωση του ανθρακενίου σε ανθρακινόνη Ce(IV)(NH ) (N ) 6 C H CeH 8 N 8 8 C H 8 (78.) (58.) (8.) Βιβλιογραφία Tse-Lok Ho et al., Synthesis 97, 6. Ταξινόµηση Τύποι αντιδράσεων και τάξεις ουσιών Οξείδωση.

Διαβάστε περισσότερα

Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό διατίθεται με του όρους χρήσης Creative Commons (CC) Αναφορά Δημιουργού Μη Εμπορική Χρήση Όχι Παράγωγα Έργα.

Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό διατίθεται με του όρους χρήσης Creative Commons (CC) Αναφορά Δημιουργού Μη Εμπορική Χρήση Όχι Παράγωγα Έργα. 2 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό διατίθεται με του όρους χρήσης Creative Commons (CC) Αναφορά Δημιουργού Μη Εμπορική Χρήση Όχι Παράγωγα Έργα. Για εκπαιδευτικό υλικό, όπως εικόνες, διαγράμματα,

Διαβάστε περισσότερα

«ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΔΟΜΗ ΞΥΛΟΥ» ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ. Δρ. Γεώργιος Μαντάνης Εργαστήριο Τεχνολογίας Ξύλου Τμήμα Σχεδιασμού & Τεχνολογίας Ξύλου & Επίπλου

«ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΔΟΜΗ ΞΥΛΟΥ» ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ. Δρ. Γεώργιος Μαντάνης Εργαστήριο Τεχνολογίας Ξύλου Τμήμα Σχεδιασμού & Τεχνολογίας Ξύλου & Επίπλου «ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΔΟΜΗ ΞΥΛΟΥ» ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ Δρ. Γεώργιος Μαντάνης Εργαστήριο Τεχνολογίας Ξύλου Τμήμα Σχεδιασμού & Τεχνολογίας Ξύλου & Επίπλου ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ ΣΥΣΤΑΣΗ ΞΥΛΟΥ ΣΕ ΔΟΜΙΚΑ ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

Προσδιορισµός και έλεγχος λιπαρών υλών και λιπιδίων. Ε. Κατσανίδης

Προσδιορισµός και έλεγχος λιπαρών υλών και λιπιδίων. Ε. Κατσανίδης Προσδιορισµός και έλεγχος λιπαρών υλών και λιπιδίων Ε.. Κατσανίδης Ορισµός Λιπαρές ύλες ή λιπίδια καλούνται τα συστατικά των τροφίµων που είναι αδιάλυτα στο νερό και διαλυτά σε οργανικούς διαλύτες. Λιπαρά

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ: Τεχνολογία Μετρήσεων ΙΙ

ΜΑΘΗΜΑ: Τεχνολογία Μετρήσεων ΙΙ ΜΑΘΗΜΑ: Τεχνολογία Μετρήσεων ΙΙ ΔΙΔΑΣΚΩΝ: Αν. Καθ. Δρ Μαρία Α. Γούλα ΤΜΗΜΑ: Μηχανικών Περιβάλλοντος & Μηχανικών Αντιρρύπανσης 1 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

ΛΙΠΟΕΙΔΗ (Λίπη, Στεροειδή-ορμόνες, Τερπένια-καροτενοειδή, Βιταμίνες και Προσταγλανδίνες)

ΛΙΠΟΕΙΔΗ (Λίπη, Στεροειδή-ορμόνες, Τερπένια-καροτενοειδή, Βιταμίνες και Προσταγλανδίνες) ΛΙΠΟΕΙΔΗ (Λίπη, Στεροειδή-ορμόνες, Τερπένια-καροτενοειδή, Βιταμίνες και Προσταγλανδίνες) ΛΙΠΑΡΑ ΟΞΕΑ Τα λιπαρά οξέα είναι φυσικής προέλευσης καρβοξυλικά οξέα με ανθρακαλυσίδες μεγάλου μήκους. Διακρίνονται

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ 2. ΜΕΘΟΔΟΙ ΔΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ Α. Θεωρητικό μέρος 1. Χρήση των μεταβολών των φάσεων στην ανάλυση Η μελέτη της χημικής ανάλυσης αρχίζει με μια από τις

ΑΣΚΗΣΗ 2. ΜΕΘΟΔΟΙ ΔΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ Α. Θεωρητικό μέρος 1. Χρήση των μεταβολών των φάσεων στην ανάλυση Η μελέτη της χημικής ανάλυσης αρχίζει με μια από τις ΑΣΚΗΣΗ 2. ΜΕΘΟΔΟΙ ΔΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ Α. Θεωρητικό μέρος 1. Χρήση των μεταβολών των φάσεων στην ανάλυση Η μελέτη της χημικής ανάλυσης αρχίζει με μια από τις παλιότερες παρατηρήσεις : Οι ουσίες λειώνουν και βράζουν

Διαβάστε περισσότερα

Επαναληπτικές Ασκήσεις

Επαναληπτικές Ασκήσεις Επαναληπτικές Ασκήσεις Ενότητα 1: Εισαγωγή στη Χημεία 1.1 Στον επόμενο πίνακα δίνονται τα σημεία τήξης και τα σημεία ζέσης διαφόρων υλικών. Υλικό Σημείο Tήξης ( ο C) Σημείο Zέσης ( ο C) Α 0 100 Β 62 760

Διαβάστε περισσότερα

4001 Μετεστεροποίηση του καστορελαίου σε ρικινολεϊκό µεθυλεστέρα

4001 Μετεστεροποίηση του καστορελαίου σε ρικινολεϊκό µεθυλεστέρα 4001 Μετεστεροποίηση του καστορελαίου σε ρικινολεϊκό µεθυλεστέρα καστορέλαιο + NaOMe MeOH CH 4 O OH O OMe (32.0) C 19 H 36 O 3 (312.5) Ταξινόµιση Τύποι αντιδράσεων και τάξεις ουσιών Αντίδραση του καρβονυλίου

Διαβάστε περισσότερα

4006 Σύνθεση του 2-(3-οξοβουτυλο)κυκλοπεντανονο-2- καρβοξυλικού αιθυλεστέρα

4006 Σύνθεση του 2-(3-οξοβουτυλο)κυκλοπεντανονο-2- καρβοξυλικού αιθυλεστέρα NP 4006 Σύνθεση του 2-(3-οξοβουτυλο)κυκλοπεντανονο-2- καρβοξυλικού αιθυλεστέρα CEt + FeCl 3 x 6 H 2 CEt C 8 H 12 3 C 4 H 6 C 12 H 18 4 (156.2) (70.2) (270.3) (226.3) Ταξινόµηση Τύποι αντιδράσεων και τάξεις

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΘΕΜΑ Α Α.1. γ Α.2. δ ΤΕΤΑΡΤΗ 4 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Α.. α. Σωστό, β. Λάθος,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΑΝΑΠΝΟΗ. Καρβουντζή Ηλιάνα Βιολόγος

ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΑΝΑΠΝΟΗ. Καρβουντζή Ηλιάνα Βιολόγος ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΑΝΑΠΝΟΗ Η τροφή αποτελείται και από ουσίες μεγάλου μοριακού βάρους (πρωτεΐνες, υδατάνθρακες, λιπίδια, νουκλεϊνικά οξέα). Οι ουσίες αυτές διασπώνται (πέψη) σε απλούστερες (αμινοξέα, απλά σάκχαρα,

Διαβάστε περισσότερα

5. Να βρείτε τον ατομικό αριθμό του 2ου μέλους της ομάδας των αλογόνων και να γράψετε την ηλεκτρονιακή δομή του.

5. Να βρείτε τον ατομικό αριθμό του 2ου μέλους της ομάδας των αλογόνων και να γράψετε την ηλεκτρονιακή δομή του. Ερωτήσεις στο 2o κεφάλαιο από τράπεζα θεμάτων 1. α) Ποιος είναι ο μέγιστος αριθμός ηλεκτρονίων που μπορεί να πάρει κάθε μία από τις στιβάδες: K, L, M, N. β) Ποιος είναι ο μέγιστος αριθμός ηλεκτρονίων που

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΟΡΓΑΝΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ. Άσκηση 2 η : Φασματοφωτομετρία. ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Γενικό Τμήμα Εργαστήριο Χημείας

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΟΡΓΑΝΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ. Άσκηση 2 η : Φασματοφωτομετρία. ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Γενικό Τμήμα Εργαστήριο Χημείας Άσκηση 2 η : ΑΣΚΗΣΕΙΣ 1. Εκχύλιση - Διήθηση Διαχωρισμός-Απομόνωση 2. Ποσοτικός Προσδιορισμός 3. Ποτενσιομετρία 4. Χρωματογραφία Ηλεκτροχημεία Διαχωρισμός-Απομόνωση 5. Ταυτοποίηση Σακχάρων Χαρακτηριστικές

Διαβάστε περισσότερα

4029 Σύνθεση του δωδεκυλο φαινυλο αιθέρα από βρωµοδωδεκάνιο και φαινόλη OH

4029 Σύνθεση του δωδεκυλο φαινυλο αιθέρα από βρωµοδωδεκάνιο και φαινόλη OH 4029 Σύνθεση του δωδεκυλο φαινυλο αιθέρα από βρωµοδωδεκάνιο και φαινόλη H C 12 H 25 Br (249.2) Br + + NaH (40.0) + Adogen 464 C 25 H 54 ClN (404.2) C 6 H 6 (94.1) C 18 H 30 (262.4) + NaBr (102.9) Ταξινόµηση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ. της Νικολέτας Ε. 1. Να οξειδωθούν και να παράγουν ενέργεια. (ΚΑΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ)

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ. της Νικολέτας Ε. 1. Να οξειδωθούν και να παράγουν ενέργεια. (ΚΑΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ) ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ της Νικολέτας Ε. 3ο Κεφάλαιο Περιληπτική Απόδοση 3.1. Ενέργεια και οργανισμοί Όλοι οι οργανισμοί προκειμένου να επιβιώσουν και να επιτελέσουν τις λειτουργίες τους χρειάζονται

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015-16

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015-16 ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 205-6 ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ Οι μαθητές και οι μαθήτριες θα πρέπει να είναι σε θέση: ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Διδ. περ. Σύνολο διδ.περ.. Η συμβολή της Χημείας στην εξέλιξη του πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνιος Μαθητικός Διαγωνισμός για την επιλογή στη 10η Ευρωπαϊκή Ολυμπιάδα Επιστημών - EUSO 2012 Σάββατο 21 Ιανουαρίου 2012 ΒΙΟΛΟΓΙΑ

Πανελλήνιος Μαθητικός Διαγωνισμός για την επιλογή στη 10η Ευρωπαϊκή Ολυμπιάδα Επιστημών - EUSO 2012 Σάββατο 21 Ιανουαρίου 2012 ΒΙΟΛΟΓΙΑ Πανελλήνιος Μαθητικός Διαγωνισμός για την επιλογή στη 10η Ευρωπαϊκή Ολυμπιάδα Επιστημών - EUSO 2012 Σάββατο 21 Ιανουαρίου 2012 ΒΙΟΛΟΓΙΑ Σχολείο: Ονοματεπώνυμα μαθητών: 1) 2). 3) 1 Προετοιμασία νωπού παρασκευάσματος

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ. 7 η θεματική ενότητα: Οι αντιδράσεις του διπλού δεσμού

ΟΡΓΑΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ. 7 η θεματική ενότητα: Οι αντιδράσεις του διπλού δεσμού ΟΡΓΑΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ 7 η θεματική ενότητα: Οι αντιδράσεις του διπλού δεσμού Σχολή: Περιβάλλοντος Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Εκπαιδευτής: Χαράλαμπος Καραντώνης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΚΡΥΛΑΜΙΔΙΟ ΣΕ ΘΕΡΜΙΚΑ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΜΕΝΑ ΤΡΟΦΙΜΑ

ΑΚΡΥΛΑΜΙΔΙΟ ΣΕ ΘΕΡΜΙΚΑ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΜΕΝΑ ΤΡΟΦΙΜΑ ΕΘΝΙΚΟ & ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΑΚΡΥΛΑΜΙΔΙΟ ΣΕ ΘΕΡΜΙΚΑ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΜΕΝΑ ΤΡΟΦΙΜΑ ΦΑΣΟΥΛΑ ΕΥΔΟΞΙΑ ΘερμικάΕπεξεργασμένατρόφιμα: Τρόφιμα τα οποία για να καταναλωθούν

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ

ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ ο αριθμός Avogadro, N A, L = 6,022 10 23 mol -1 η σταθερά Faraday, F = 96 487 C mol -1 σταθερά αερίων R = 8,314 510 (70) J K -1 mol -1 = 0,082 L atm mol -1 K -1 μοριακός

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ

ΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ Με τον όρο χρωματογραφία εννοούμε ένα πλήθος τεχνικών διαχωρισμού που βασίζονται στη διαφορετική κατανομή των συστατικών ενός μίγματος μεταξύ μια κινητής και μιας στατικής

Διαβάστε περισσότερα

Γυμνάσιο Aγίου Αθανασίου Σχολική χρονιά: 2012-2013 Μάθημα: Χημεία Όνομα μαθητή/τριας: Ημερομηνία:

Γυμνάσιο Aγίου Αθανασίου Σχολική χρονιά: 2012-2013 Μάθημα: Χημεία Όνομα μαθητή/τριας: Ημερομηνία: Γυμνάσιο Aγίου Αθανασίου Σχολική χρονιά: 2012-2013 Μάθημα: Χημεία Τάξη Β Όνομα μαθητή/τριας: Ημερομηνία: 1) Να γράψετε τι ονομάζεται μείγμα; 2) Να γράψετε τι ονομάζεται ετερογενές μείγμα; 3) Να γράψετε

Διαβάστε περισσότερα

Οι δευτερογενείς µεταβολίτες

Οι δευτερογενείς µεταβολίτες Οι δευτερογενείς µεταβολίτες Είναιταπροϊόνταδευτερογενούςµεταβολισµού. Μερικοί γνωστοί δευτερογενείς µεταβολίτες είναι η µορφίνη, ήκαφεΐνη, το καουτσούκ κ.ά. Ο ρόλος τους φαίνεται να είναι οικολογικής

Διαβάστε περισσότερα

MAΘΗΜΑ 5 ο ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΗ ΟΡΓΑΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ ΕΣΤΕΡΟΠΟΙΗΣΗ

MAΘΗΜΑ 5 ο ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΗ ΟΡΓΑΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ ΕΣΤΕΡΟΠΟΙΗΣΗ MAΘΗΜΑ 5 ο ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΗ ΟΡΓΑΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ ΕΣΤΕΡΟΠΟΙΗΣΗ ξικός αιθυλεστέρας ή Οξικό αιθύλιο Δρα. Κουκουλίτσα Αικατερίνη Χημικός Εργαστηριακός Συνεργάτης Τ.Ε.Ι Αθήνας ckoukoul@teiath.gr ΠΑΡΑΓΩΓΑ ΚΑΡΒΟΞΥΛΙΚΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Ιωάννης Τσαγκατάκης Σύμβουλος Διατροφικής Αγωγής Οι λιπαρές ύλες

Δρ. Ιωάννης Τσαγκατάκης Σύμβουλος Διατροφικής Αγωγής Οι λιπαρές ύλες Δρ. Ιωάννης Τσαγκατάκης Σύμβουλος Διατροφικής Αγωγής Οι λιπαρές ύλες Περιφερειακό Τμήμα Κρήτης Λιπαρές ύλες ή λιπίδια είναι οι οργανικές χημικές ενώσεις που αποτελούνται σχεδόν αποκλειστικά από τα χημικά

Διαβάστε περισσότερα

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Αποφλοίωση και καθαρισμός Πολλά φυτικά προϊόντα π.χ, μήλα, πατάτες χρειάζονται αποφλοίωση ή καθαρισμό μερικών τμημάτων τους πριν από την κατεργασία.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΟΡΓΑΝΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΟΡΓΑΝΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Υπεύθυνος Εργαστηρίου: Δρ. Πέτρος Α. Ταραντίλης, Λέκτορας Δρ. Χρήστος Παππάς, Λέκτορας (βάσει Ν. 407/80) Δρ. Σοφία Κουλοχέρη, Επιστημονικός συνεργάτης Δρ. Αναστασία Μίχου, Επιστημονικός συνεργάτης Βάση

Διαβάστε περισσότερα

ΛΙΠΗ ΚΑΙ ΕΛΑΙΑ. Νίκος Καλογερόπουλος Αντωνία Χίου ΧΑΡΟΚΟΠΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ. Εργαστήριο Χημείας, Βιοχημείας & Φυσικοχημείας Τροφίμων

ΛΙΠΗ ΚΑΙ ΕΛΑΙΑ. Νίκος Καλογερόπουλος Αντωνία Χίου ΧΑΡΟΚΟΠΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ. Εργαστήριο Χημείας, Βιοχημείας & Φυσικοχημείας Τροφίμων ΛΙΠΗ ΚΑΙ ΕΛΑΙΑ Νίκος Καλογερόπουλος Αντωνία Χίου Εργαστήριο Χημείας, Βιοχημείας & Φυσικοχημείας Τροφίμων ΧΑΡΟΚΟΠΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας Διατροφής Εστεροποίηση Υδρόλυση Σαπωνοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

Created with Print2PDF. To remove this line, buy a license at: http://www.binarynow.com/

Created with Print2PDF. To remove this line, buy a license at: http://www.binarynow.com/ Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής & Αθλητισμού ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΜΑΘΗΜΑ 314 ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ Διδάσκοντες Φατούρος Ιωάννης, Eπίκουρος Καθηγητής ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΛΙΑΣ, ΥΠΟΤΡΟΠΙΚΩΝ ΦΥΤΩΝ ΚΑΙ ΑΜΠΕΛΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ

ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΛΙΑΣ, ΥΠΟΤΡΟΠΙΚΩΝ ΦΥΤΩΝ ΚΑΙ ΑΜΠΕΛΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΛΙΑΣ, ΥΠΟΤΡΟΠΙΚΩΝ ΦΥΤΩΝ ΚΑΙ ΑΜΠΕΛΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ Β. Βανδέρα Χημικός Msc, Τεχνικός Υπεύθυνος Εργαστηρίου Ελαιολάδου Μυτιλήνης ΑΝΑΛΥΣΕΙΣ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 2ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ. 1.4 Να μεταφέρετε στο τετράδιό σας τις παρακάτω χημικές εξισώσεις σωστά συμπληρωμένες:

ΑΡΧΗ 2ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ. 1.4 Να μεταφέρετε στο τετράδιό σας τις παρακάτω χημικές εξισώσεις σωστά συμπληρωμένες: ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 22 ΜΑΪΟΥ 2009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) ΣΥΝΟΛΟ

Διαβάστε περισσότερα

Όξινη μορφή Ουδέτερη μορφή αλκαλική μορφή ή zwitterion

Όξινη μορφή Ουδέτερη μορφή αλκαλική μορφή ή zwitterion 11 Απομόνωση της καζεΐνης από το γάλα και ιδιότητές της Στόχος της άσκησης: Κατανόηση της χημικής σύστασης των πρωτεϊνών. Η εξοικείωση με τις ηλεκτρικές ιδιότητες των πρωτεϊνών και την επίδραση οξέων και

Διαβάστε περισσότερα

1023 Αποµόνωση της εσπεριδίνης από φλοιούς πορτοκαλιού

1023 Αποµόνωση της εσπεριδίνης από φλοιούς πορτοκαλιού NP 1023 Αποµόνωση της εσπεριδίνης από φλοιούς πορτοκαλιού Φλοιός πορτοκαλιού H H CH 3 H H H H H C 28 H 34 15 (610.5) H CH 3 Ταξινόµιση Τύποι αντιδράσεων και τάξεις ουσιών Αποµόνωση φυσικού προϊόντος Φυσικό

Διαβάστε περισσότερα

Χρωµατογραφικές µέθοδοι διαχωρισµού

Χρωµατογραφικές µέθοδοι διαχωρισµού Χρωµατογραφικές µέθοδοι διαχωρισµού Εισαγωγή Ε. Μπακέας 2011 Χρωµατογραφία: ποικιλία µεθόδων διαχωρισµού µίγµατος ουσιών µε παραπλήσιες χηµικές ιδιότητες Βασίζεται στη διαφορετική κατανοµή των ουσιών µεταξύ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο H XHΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Χημεία της ζωής 1

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο H XHΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Χημεία της ζωής 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο H XHΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ Χημεία της ζωής 1 2.1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΧΗΜΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Η Βιολογία μπορεί να μελετηθεί μέσα από πολλά και διαφορετικά επίπεδα. Οι βιοχημικοί, για παράδειγμα, ενδιαφέρονται περισσότερο

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολισμός και Βιοενεργητική. [Τίτλος εγγράφου] ΣΠΥΡΟΣ Ξ. Β 2

Μεταβολισμός και Βιοενεργητική. [Τίτλος εγγράφου] ΣΠΥΡΟΣ Ξ. Β 2 Μεταβολισμός και Βιοενεργητική [Τίτλος εγγράφου] ΣΠΥΡΟΣ Ξ. Β 2 ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2013 - Μεταβολισμός - Εισαγωγή Πολύ μεγάλο ρόλο στην λειτουργία ενός οργανισμού παίζει η ενέργεια και η κατάλληλη αξιοποίησή της.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ Χημεία Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ και Α, Β ΤΑΞΕΙΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ και Α ΤΑΞΗ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΠΑΛ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΡΑΠΕΖΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ. δ. S 2 Μονάδες 4

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ. δ. S 2 Μονάδες 4 ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 26 ΜΑΪΟΥ 2007 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) ΣΥΝΟΛΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) 2006 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) 2006 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) 006 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1ο Για τις ερωτήσεις 1.1 και 1. να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2012-2013 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ :Β ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 07/06/13 ΒΑΘΜΟΣ:...

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2012-2013 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ :Β ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 07/06/13 ΒΑΘΜΟΣ:... ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2012-2013 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ :Β ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 07/06/13 ΒΑΘΜΟΣ:... ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ :...ΤΜΗΜΑ :...Αρ:... Βαθμολογία εξεταστικού δοκιμίου

Διαβάστε περισσότερα

Οργανική Χημεία. Κεφάλαια 20 & 21: Καρβοξυλικά οξέα, παράγωγα τους και αντιδράσεις ακυλο υποκατάστασης

Οργανική Χημεία. Κεφάλαια 20 & 21: Καρβοξυλικά οξέα, παράγωγα τους και αντιδράσεις ακυλο υποκατάστασης Οργανική Χημεία Κεφάλαια 20 & 21: Καρβοξυλικά οξέα, παράγωγα τους και αντιδράσεις ακυλο υποκατάστασης 1. Καρβοξυλικά οξέα Σημαντικά ακυλο (-COR) παράγωγα Πλήθος καρβοξυλικών ενώσεων στη φύση, π.χ. οξικό

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο τρίτο. 3.1: Ενέργεια και οργανισμοί

Κεφάλαιο τρίτο. 3.1: Ενέργεια και οργανισμοί Κεφάλαιο τρίτο 3.1: Ενέργεια και οργανισμοί Όλοι οι οργανισμοί εξασφαλίζουν την ενέργεια που χρειάζονται με την διάσπαση των θρεπτικών ουσιών της τροφής τους. Οι οργανισμοί που έχουν την ικανότητα να φωτοσυνθέτουν

Διαβάστε περισσότερα

Α ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Α ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΡΧΗ 1 ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Α ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 23/04/2014 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΕΞΙ (6) ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Για τις ερωτήσεις Α1 έως Α4 να γράψετε στο τετράδιο σας το γράµµα που αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΤΜΗΜΑ:Β 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Είναι γνωστό πως οποιοσδήποτε οργανισμός, για να λειτουργήσει χρειάζεται ενέργεια. Η ενέργεια αυτή βρίσκεται

Διαβάστε περισσότερα

β. [Η 3 Ο + ] > 10-7 Μ γ. [ΟΗ _ ] < [Η 3 Ο + ]

β. [Η 3 Ο + ] > 10-7 Μ γ. [ΟΗ _ ] < [Η 3 Ο + ] ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΤΑΞΗ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 6 ΙΟΥΝΙΟΥ 2003 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ): ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΣΥΝΟΛΟ

Διαβάστε περισσότερα

Παρασκευή σαπουνιού από ελαιόλαδο και υδροξείδιο του νατρίου.

Παρασκευή σαπουνιού από ελαιόλαδο και υδροξείδιο του νατρίου. Σύντομη περιγραφή του πειράματος Παρασκευή σαπουνιού από ελαιόλαδο και υδροξείδιο του νατρίου. Διδακτικοί στόχοι του πειράματος Στο τέλος αυτού του πειράματος θα πρέπει ο μαθητής: Να περιγράφει τον τρόπο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ & ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β )

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ & ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ & ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 04/06/2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΘΕΜΑ Α A1. γ A2. δ A3. α) Σ β) Λ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ: ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΣΑΠΟΥΝΙΟΥ. Η εργαστηριακή αυτή άσκηση πραγματοποιήθηκε στο ΕΚΦΕ Ιωαννίνων

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ: ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΣΑΠΟΥΝΙΟΥ. Η εργαστηριακή αυτή άσκηση πραγματοποιήθηκε στο ΕΚΦΕ Ιωαννίνων ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ: ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΣΑΠΟΥΝΙΟΥ Η εργαστηριακή αυτή άσκηση πραγματοποιήθηκε στο ΕΚΦΕ Ιωαννίνων 1/3/2013 και 6/3/2013 Μάντζιου Μαρία χημικός ΣΤΟΧΟΙ Στο τέλος του πειράματος αυτού θα πρέπει να μπορείς:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 2ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ. 1.4. Να συμπληρώσετε στο τετράδιό σας τις παρακάτω χημικές εξισώσεις:

ΑΡΧΗ 2ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ. 1.4. Να συμπληρώσετε στο τετράδιό σας τις παρακάτω χημικές εξισώσεις: ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 30 ΜΑΪΟΥ 2006 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ 3

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ 3 ΒΙΟΛΟΓΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ 3 Το θέμα που απασχολεί το κεφάλαιο σε όλη του την έκταση είναι ο μεταβολισμός και χωρίζεται σε τέσσερις υποκατηγορίες: 3.1)Ενέργεια και οργανισμοί,

Διαβάστε περισσότερα

5012 Σύνθεση του ακετυλοσαλικυλικού οξέος (ασπιρίνης) από σαλικυλικό οξύ και οξικό ανυδρίτη

5012 Σύνθεση του ακετυλοσαλικυλικού οξέος (ασπιρίνης) από σαλικυλικό οξύ και οξικό ανυδρίτη NP 0 Σύνθεση του ακετυλοσαλικυλικού οξέος (ασπιρίνης) από σαλικυλικό οξύ και οξικό ανυδρίτη CH CH + H H S + CH CH C H 6 C 7 H 6 C 9 H 8 C H (0.) (8.) (98.) (80.) (60.) Ταξινόµηση Τύποι αντιδράσεων και

Διαβάστε περισσότερα

Οργανική Χημεία. Κεφάλαιο 17 & 18: Αλκοόλες, θειόλες, αιθέρες και εποξείδια

Οργανική Χημεία. Κεφάλαιο 17 & 18: Αλκοόλες, θειόλες, αιθέρες και εποξείδια Οργανική Χημεία Κεφάλαιο 17 & 18: Αλκοόλες, θειόλες, αιθέρες και εποξείδια 1. Αλκοόλες Ενώσεις που περιέχουν ομάδες υδροξυλίου συνδεδεμένες με κορεσμένα άτομα άνθρακα υβριδισμού sp 3 Βάσει παραπάνω ορισμού,

Διαβάστε περισσότερα

Μονάδες 6 ΘΕΜΑ Β. ιαθέτουμε υδατικό διάλυμα CH 3 COONa συγκέντρωσης 0,1 Μ ( ιάλυμα 1 ). Β1. Να υπολογίσετε το ph του διαλύματος 1.

Μονάδες 6 ΘΕΜΑ Β. ιαθέτουμε υδατικό διάλυμα CH 3 COONa συγκέντρωσης 0,1 Μ ( ιάλυμα 1 ). Β1. Να υπολογίσετε το ph του διαλύματος 1. ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 21 ΜΑΪΟΥ 2010 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) ΣΥΝΟΛΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΟΡΓΑΝΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Ενότητα : Σύνθεση Ακετανιλιδίου

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΟΡΓΑΝΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Ενότητα : Σύνθεση Ακετανιλιδίου ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΟΡΓΑΝΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Ενότητα : Σύνθεση Ακετανιλιδίου Διδάσκοντες: Κων/νος Τσιτσιλιάνης, Καθηγητής Ουρανία Κούλη, Ε.ΔΙ.Π. Μαρία Τσάμη, Ε.ΔΙ.Π. Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Χημικών Μηχανικών Σκοπός Η

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα πριν τις εξετάσεις. Καλό διάβασμα Καλή επιτυχία

Θέματα πριν τις εξετάσεις. Καλό διάβασμα Καλή επιτυχία Θέματα πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα Καλή επιτυχία 2013-2014 Θέματα πολλαπλής επιλογής Μετουσίωση είναι το φαινόμενο α. κατά το οποίο συνδέονται δύο αμινοξέα για τον σχηματισμό μιας πρωτεΐνης β. κατά

Διαβάστε περισσότερα

http://www.oc-praktikum.de

http://www.oc-praktikum.de NP 05 Σύνθεση της π-µεθοξυακετοφαινόνης από ανισόλη CH + CH CH Sc(Tf) + CH CH CH CH C 7 H 8 (08.) C 4 H 6 (02.) (CF S ) Sc (492.2) C 9 H 0 2 (50.2) C 2 H 4 2 (60.) Ταξινόµηση Τύποι αντιδράσεων και τάξεις

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) 2008 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) 2008 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) 2008 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1ο Για τις ερωτήσεις 1.1 και 1.2 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα

Διαβάστε περισσότερα

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί Όλοι οι οργανισμοί με εξαίρεση τους φωτοσυνθετικούς εξασφαλίζουν την απαραίτητη ενέργεια διασπώντας θρεπτικές ουσίες που

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί Όλοι οι οργανισμοί με εξαίρεση τους φωτοσυνθετικούς εξασφαλίζουν την απαραίτητη ενέργεια διασπώντας θρεπτικές ουσίες που 3.1 Ενέργεια και οργανισμοί Όλοι οι οργανισμοί με εξαίρεση τους φωτοσυνθετικούς εξασφαλίζουν την απαραίτητη ενέργεια διασπώντας θρεπτικές ουσίες που περιέχονται στην τροφή τους. Αντίθετα οι φωτοσυνθετικοί,

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία Βιολογίας 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ

Εργασία Βιολογίας 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ Εργασία Βιολογίας Καθηγητής: Πιτσιλαδής Β. Μαθητής: Μ. Νεκτάριος Τάξη: Β'2 Υλικό: Κεφάλαιο 3 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ Την ενέργεια και τα υλικά που οι οργανισμοί εξασφαλίζουν από το περιβάλλον

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση µε έγχυση του δείγµατος σε συνεχή ροή (Flow Injection Analysis, FIA)

Ανάλυση µε έγχυση του δείγµατος σε συνεχή ροή (Flow Injection Analysis, FIA) Ανάλυση µε έγχυση του δείγµατος σε συνεχή ροή (Flow Injection Analysis, FIA) H ιστορική εξέλιξη των αυτόµατων µεθόδων ανάλυσης Κλασική ανάλυση Ασυνεχής αυτόµατη ανάλυση Ανάλυση συνεχούς ροής? Τα πλεονεκτήµατα

Διαβάστε περισσότερα

Γαλακτοκομία. Ενότητα 3: Λιπίδια (1/3), 1ΔΩ. Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου. Διδάσκοντες: Καμιναρίδης Στέλιος, Καθηγητής

Γαλακτοκομία. Ενότητα 3: Λιπίδια (1/3), 1ΔΩ. Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου. Διδάσκοντες: Καμιναρίδης Στέλιος, Καθηγητής Γαλακτοκομία Ενότητα 3: Λιπίδια (1/3), 1ΔΩ Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου Διδάσκοντες: Καμιναρίδης Στέλιος, Καθηγητής Μοάτσου Γκόλφω, Eπ. Καθηγήτρια Μαθησιακοί Στόχοι Να γνωρίζουν

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟΠΤΙΚΟΣ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΛΙΠΟΕΙΔΩΝ Οι μεταβολικές πορείες της βιοσύνθεσης και αποικοδόμησης των λιποειδών, μπορούν να διακριθούν στις ακόλουθες

ΣΥΝΟΠΤΙΚΟΣ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΛΙΠΟΕΙΔΩΝ Οι μεταβολικές πορείες της βιοσύνθεσης και αποικοδόμησης των λιποειδών, μπορούν να διακριθούν στις ακόλουθες ΣΥΝΟΠΤΙΚΟΣ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΛΙΠΟΕΙΔΩΝ Οι μεταβολικές πορείες της βιοσύνθεσης και αποικοδόμησης των λιποειδών, μπορούν να διακριθούν στις ακόλουθες τέσσερις βασικές πορείες: Μεταβολισμός λιπαρών οξέων Μεταβολισμός

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΝΟΥ Τόσο η εμπειρία όσο και τα επιστημονικά δεδομένα συνεχώς επιβεβαιώνουν την άποψη ότι η

ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΝΟΥ Τόσο η εμπειρία όσο και τα επιστημονικά δεδομένα συνεχώς επιβεβαιώνουν την άποψη ότι η ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΝΟΥ Τόσο η εμπειρία όσο και τα επιστημονικά δεδομένα συνεχώς επιβεβαιώνουν την άποψη ότι η διατροφή σχετίζεται άμεσα ή έμμεσα με την εμφάνιση ή/και

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2015 Β ΦΑΣΗ. Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ (1ος Κύκλος) ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2015 Β ΦΑΣΗ. Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ (1ος Κύκλος) ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΤΑΞΗ: ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΜΑΘΗΜΑ: ΘΕΜΑ Α Α. δ Α2 Α3 Α4 Α5 α Σ Λ Σ Λ Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ (ος Κύκλος) ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ Ηµεροµηνία: Τετάρτη 5 Απριλίου 205 ιάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες Α: CH3CH2COOCH2CH3 Β:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΤΡΟΦΙΜΩΝ: ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ-Ι ΙΟΤΗΤΕΣ-ΡΕΟΛΟΓΙΑ-ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑ- ΠΟΙΟΤΗΤΑ- ΣΥΚΕΥΑΣΙΑ

ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΤΡΟΦΙΜΩΝ: ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ-Ι ΙΟΤΗΤΕΣ-ΡΕΟΛΟΓΙΑ-ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑ- ΠΟΙΟΤΗΤΑ- ΣΥΚΕΥΑΣΙΑ E. M. ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΤΡΟΦΙΜΩΝ: ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ-Ι ΙΟΤΗΤΕΣ-ΡΕΟΛΟΓΙΑ-ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑ- ΠΟΙΟΤΗΤΑ- ΣΥΚΕΥΑΣΙΑ Κ. Τζιά, Π. Ταούκης, Β. Ωραιοπούλου ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΠΑΡΑ

Διαβάστε περισσότερα

2006 Αντίδραση της (R)-(-)καρβόνης µε βενζυλαµίνη παρουσία µοντµοριλλονίτη Κ-10 προς µια βάση Schiff

2006 Αντίδραση της (R)-(-)καρβόνης µε βενζυλαµίνη παρουσία µοντµοριλλονίτη Κ-10 προς µια βάση Schiff 26 Αντίδραση της (R)-(-)καρβόνης µε βενζυλαµίνη παρουσία µοντµοριλλονίτη Κ-1 προς µια βάση Schiff CH 3 O + CH 2 NH 2 Montmorillonit K-1 cyclohexane CH 3 NCH 2 Ph + H 2 O H 3 C CH 2 C 1 H 14 O (15.2) C

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστηριακή άσκηση 1: Παράγοντες που επηρεάζουν την ταχύτητα διάλυσης µιας ουσίας

Εργαστηριακή άσκηση 1: Παράγοντες που επηρεάζουν την ταχύτητα διάλυσης µιας ουσίας Στόχοι ΧΗΜΕΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Θεµατικές Ενότητες ( ιατιθέµενος χρόνος) Εργαστηριακές ασκήσεις Ενδεικτικές δραστηριότητες να αναγνωρίζουν τη χρησιµότητα της χηµείας σε διάφορους τοµείς της καθηµερινής ζωής, καθώς

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΟΧΟΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΟΧΟΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ B ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΓΡΑΦΕΙΑ ΕΠΙΘΕΩΡΗΤΩΝ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΛΕΥΚΩΣΙΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2007-2008 ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΟΧΟΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ 1. Ταξινόμηση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΟΡΓΑΝΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Ενότητα : Χρωματογραφία λεπτής στοιβάδας, TLC

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΟΡΓΑΝΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Ενότητα : Χρωματογραφία λεπτής στοιβάδας, TLC ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΟΡΓΑΝΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Ενότητα : Χρωματογραφία λεπτής στοιβάδας, TLC Διδάσκοντες: Κων/νος Τσιτσιλιάνης, Καθηγητής Ουρανία Κούλη, Ε.ΔΙ.Π. Μαρία Τσάμη, Ε.ΔΙ.Π. Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Χημικών Μηχανικών

Διαβάστε περισσότερα

1.5 Αλκένια - αιθένιο ή αιθυλένιο

1.5 Αλκένια - αιθένιο ή αιθυλένιο 19 1.5 Αλκένια - αιθένιο ή αιθυλένιο Γενικά Αλκένια ονομάζονται οι άκυκλοι ακόρεστοι υδρογονάνθρακες, οι οποίοι περιέχουν ένα διπλό δεσμό στο μόριο. O γενικός τύπος των αλκενίων είναι C ν Η 2ν (ν 2). Στον

Διαβάστε περισσότερα

Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΧΗΜΕΙΑ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ÊÏÑÕÖÇ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΧΗΜΕΙΑ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ÊÏÑÕÖÇ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ 1 Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΘΕΜΑ 1 ο ΧΗΜΕΙΑ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Για τις ερωτήσεις 1.1 και 1.2 να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ

ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΗΜΕΡΑ: ΤΡΙΤΗ 11-11-2014 ΩΡΑ: 11:00-14:00 OMADA 3 Name: Celia Koutrafouri ΆΣΚΗΣΗ 10 (p.107-114) Εργαστηριακές Σημειώσεις Τίτλος Άσκησης: Φασματοφωτομετρικός Προσδιορισμός Σορβικού

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Ιωάννης Καλαμαράς, Διδάκτωρ Χημικός. Όλα τα Σωστό-Λάθος της τράπεζας θεμάτων για τη Χημεία Α Λυκείου

Δρ. Ιωάννης Καλαμαράς, Διδάκτωρ Χημικός. Όλα τα Σωστό-Λάθος της τράπεζας θεμάτων για τη Χημεία Α Λυκείου Όλα τα Σωστό-Λάθος της τράπεζας θεμάτων για τη Χημεία Α Λυκείου 1. Το ιόν του νατρίου, 11Νa +, προκύπτει όταν το άτομο του Na προσλαμβάνει ένα ηλεκτρόνιο. Λ, όταν αποβάλλει ένα ηλεκτρόνιο 2. Σε 2 mol NH3

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ 1 Ο Για τις ερωτήσεις 1.1 1.4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί την σωστή απάντηση. 1.1. Στο μόριο του BeF 2 οι δεσμοί

Διαβάστε περισσότερα

Συνδυάζοντας το πρώτο και το δεύτερο θερμοδυναμικό αξίωμα προκύπτει ότι:

Συνδυάζοντας το πρώτο και το δεύτερο θερμοδυναμικό αξίωμα προκύπτει ότι: Συνδυάζοντας το πρώτο και το δεύτερο θερμοδυναμικό αξίωμα προκύπτει ότι: Για να είναι μια αντίδραση αυθόρμητη, πρέπει η μεταβολή της ελεύθερης ενέργειας της αντίδρασης να είναι αρνητική. Η μεταβολή της

Διαβάστε περισσότερα