ΑΚΟΥΣΤΙΚΑ ΑΚΥΡΩΣΗΣ ΘΟΡΥΒΟΥ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ Δ. ΚΟΝΤΑΞΗΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΑΚΟΥΣΤΙΚΑ ΑΚΥΡΩΣΗΣ ΘΟΡΥΒΟΥ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ Δ. ΚΟΝΤΑΞΗΣ"

Transcript

1 ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ, ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΑΚΟΥΣΤΙΚΑ ΑΚΥΡΩΣΗΣ ΘΟΡΥΒΟΥ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ Δ. ΚΟΝΤΑΞΗΣ Επιβλέπων : Καγιάφας Ελευθέριος Καθηγητής Ε.Μ.Π Αθήνα, Μάιος

2 2

3 ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ, ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΑΚΟΥΣΤΙΚΑ ΑΚΥΡΩΣΗΣ ΘΟΡΥΒΟΥ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ Δ. ΚΟΝΤΑΞΗΣ Επιβλέπων : Καγιάφας Ελευθέριος Καθηγητής Ε.Μ.Π Εγκρίθηκε από την τριμελή εξεταστική επιτροπή την Καγιάφας Ελευθέριος Λούμος Βασίλειος Καμπουράκης Γεώργιος Καθηγητής Ε.Μ.Π Καθηγητής Ε.Μ.Π Επ. Καθηγητής Ε.Μ.Π Αθήνα, Μάιος

4 ... Αλέξανδρος Δ. Κονταξής Διπλωματούχος Ηλεκτρολόγος Μηχανικός και Μηχανικός Υπολογιστών Ε.Μ.Π. Copyright Αλέξανδρος Δ. Κονταξής, 2008 Με επιφύλαξη παντός δικαιώματος. All rights reserved. Απαγορεύεται η αντιγραφή, αποθήκευση και διανομή της παρούσας εργασίας, εξ ολοκλήρου ή τμήματος αυτής, για εμπορικό σκοπό. Επιτρέπεται η ανατύπωση, αποθήκευση και διανομή για σκοπό μη κερδοσκοπικό, εκπαιδευτικής ή ερευνητικής φύσης, υπό την προϋπόθεση να αναφέρεται η πηγή προέλευσης και να διατηρείται το παρόν μήνυμα. Ερωτήματα που αφορούν τη χρήση της εργασίας για κερδοσκοπικό σκοπό πρέπει να απευθύνονται προς τον συγγραφέα. Οι απόψεις και τα συμπεράσματα που περιέχονται σε αυτό το έγγραφο εκφράζουν τον συγγραφέα και δεν πρέπει να ερμηνευθεί ότι αντιπροσωπεύουν τις επίσημες θέσεις του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου. 4

5 ΠΕΡΙΛΗΨΗ Σκοπός της διπλωματικής εργασίας ήταν η μελέτη των αρχών λειτουργίας των ακουστικών ακύρωσης θορύβου, αλλά και ο τρόπος με τον οποίο ο άνθρωπος αντιλαμβάνεται τα διάφορα ηχητικά ερεθίσματα που δέχεται από το περιβάλλον. Η παρούσα διπλωματική εργασία μπορεί να χωριστεί σε δύο μεγάλες κατηγορίες. Η πρώτη είναι ένα μεγάλο θεωρητικό μέρος κατά το οποίο αναλύονται λεπτομερώς ο τρόπος διάδοσης των ηχητικών σημάτων, ο τρόπος με τον οποίο ο άνθρωπος δέχεται και αντιλαμβάνεται τα σήματα αυτά, η φυσιολογία του ανθρώπινου αυτιού, η αντίληψη της ομιλίας και της μουσικής και πολλές ενδιαφέρουσες πτυχές της ψυχοακουστικής. Εν συνεχεία, μελετάται ο ακουστικός κυρίως θόρυβος και τα χαρακτηριστικά του καθώς και οι διάφοροι τρόποι μείωσης ή ακύρωσης του στη τεχνολογία των ακουστικών ακύρωσης θορύβου, τα οποία εφαρμόζουν τη θεωρία του ενεργού ελέγχου θορύβου. Κατά το δεύτερο μέρος της εργασίας κατασκευάστηκε και μελετήθηκε κύκλωμα που χρησιμοποιείται για ακύρωση θορύβου σε ακουστικά και αναλύθηκαν τα εξαγόμενα αποτελέσματα. Το κύκλωμα αυτό λαμβάνει το θόρυβο μέσω ενός μικροφώνου και παράγει ένα σήμα «αντιθορύβου», το οποίο είναι ένα πανομοιότυπο σήμα με αυτό του θορύβου με τη μόνη διαφορά ότι έχει διαφορά φάσης 180. Με αυτόν τον τρόπο τα δύο σήματα αλληλοεξουδετερώνονται και στα ακουστικά μας έχουμε την αίσθηση της ακύρωσης του θορύβου. Λέξεις Κλειδιά ήχος, αντίληψη ήχου, αντίληψη ομιλίας, μουσική αντίληψη, ψυχοακουστική, ακουστικός θόρυβος, ακουστικά ακύρωσης θορύβου, ενεργός έλεγχος θορύβου 5

6 Abstract The scope of this thesis was the study of the ways that man receives and perceives sounds and the study of the function principles of noise canceling headphones. This thesis can be divided into two parts. The first part is the theoretical one, in which it is described in details how people receive and perceive sound, speech and music. Moreover, some very interesting aspects of phycoacoustics are analyzed. Furthermore, we go through the acoustic noise and the function principles of noise cancelling headphones, which are active noise reduction systems. In the second part of this thesis, we built and studied an electronic circuit that is used for noise cancellation in the noise cancelling headphones and we analyzed the results we received. Our circuit collects the noise through a microphone and produces a signal that is exactly the same with the signal of noise but it is 180 out of phase. In that way, when the noise and the antinoise signal meet, they cancel each other. KeyWords Sound, sound perception, speech perception, musical perception, phycoacoustics, acoustic noise, noise canceling headphones, active noise control 6

7 Ευχαριστίες. Η παρούσα διπλωματική εργασία αποτελεί την τελευταία μου πράξη ως φοιτητή της Σχολής Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου. Θα αποτελούσε αγνωμοσύνη εκ μέρους μου να παραλείψω να ευχαριστήσω τους γονείς μου για την στήριξή τους κατά τη συνολική διάρκεια των σπουδών μου. Για την περάτωση της παρούσης διπλωματικής εργασίας θα ήθελα να ευχαριστήσω τον επιβλέποντα καθηγητή μου κ. Καγιάφα, τον υπεύθυνο του εργαστηρίου ηλεκτρονικής κ. Κυπριανό, τον κ. Φειδερόπουλο για τις πρακτικές συμβουλές του καθώς και τους φίλους μου για την ψυχολογική τους στήριξη και ιδιαιτέρως το Θωμά για την κριτική του. Ειδική μνεία αξίζει στο συνάδελφο Χάρη Παπαδόπουλο για την κοινή μας προσπάθεια και την αλληλοβοήθεια να καλύψουμε το χαμένο έδαφος όταν σε κάποιο χρονικό σημείο είχαμε μείνει πολύ πίσω. 7

8 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ 1. Εισαγωγή 1.1 Ήχος (Sound) 1.2 Χαρακτηριστικά του ήχου 1.3 Διάδοση ηχητικών κυμάτων 1.4 Ο ήχος ως σύνθετο σήμα 2. Αντίληψη ήχου (Sound perception) 2.1 Ένταση (Intesity) 2.2 Συχνότητα (Frequency) 2.3 Φαινόμενο Ντόπλερ (Doppler effect) 3. Ακουστική κλειστών χώρων 3.1 Βασική κυματική θεωρία 3.2 Το ηχητικό πεδίο σε κλειστούς χώρους 4. Το αυτί (The human ear) 4.1 Φυσιολογία του αυτιού Έξω αυτί Μέσο αυτί Έσω αυτί 4.2 Λειτουργία του αυτιού 4.3 Αντίληψη 4.4 Ερμηνεία των ήχων Ακουστότητα (Loudness) Τονικό ύψος (Pitch) Χροιά (Timbre) Ακουστική επικάλυψη (Masking effect) Εντοπισμός θέσης πηγής (Localization) 5. Αντίληψη ομιλίας/λόγου (Speech perception) 5.1 Βασικά της λεκτικής αντίληψης Ακουστικά πρότυπα Η γραμμικότητα και το πρόβλημα της κατάτμησης Έλλειψη σταθερότητας Αντιληπτική σταθερότητα και κανονικοποίηση Κατηγορική αντίληψη Επιρροές στη λεκτική αντίληψη 6. Ψυχοακουστική (Phycoacoustics) 6.1 Βασικά στοιχεία 6.2 Όρια αντίληψης 6.3 Masking effect 6.4 Phantom fundamentals

9 6.5 Ψυχοακουστική και μουσική 7. Μουσική αντίληψη (Musical perception) 7.1 Τόνος και beat 7.2 Στάσιμα κύματα και αντήχηση 7.3 Μουσική και ψυχοακουστική Αρμονικές και υπερτόνια (Harmonics and overtones) Σύνθετα κύματα και χροιά Ακουστότητα The missing fundamental fundamental tracking 7.4 Χωρική αντίληψη (Spatial perception) Δίωτα beat (Binaural beats) Επίδραση προτεραιότητας (Precedence effect) 8. Θόρυβος 8.1 Ηλεκτρονικός θόρυβος Θερμικός θόρυβος Θόρυβος βολής 8.2 Χρώματα θορύβου Λευκός θόρυβος Ροζ θόρυβος Καφέ ή κόκκινος θόρυβος Μπλε ή κυανούς θόρυβος Μωβ θόρυβος Γκρι θόρυβος 8.3 Ακουστικός θόρυβος Κατηγορίες θορύβου Μέτρηση θορύβου Ζυγισμένη μέτρηση θορύβου 8.4 Θόρυβος ευρείας και στενής ζώνης 8.5 Επιπτώσεις του θορύβου στον άνθρωπο 9. Ακύρωση θορύβου (Noise cancellation) 9.1 Τεχνολογία ακύρωσης θορύβου Εισαγωγή Παθητικός έλεγχος θορύβου (Passive noise control) Ενεργός έλεγχος θορύβου (Active noise control) 9.2 Ακουστικά ακύρωσης θορύβου (Noise canceling headphones) Εισαγωγή Ιστορική αναδρομή 9.3 Συστήματα ακουστικών ενεργής ακύρωσης θορύβου (Active noise reduction headphone systems) Εισαγωγή Συστήματα ανοιχτού βρόχου (Open loop systems) Συστήματα κλειστού βρόχου (Closed loop systems) Προσαρμοζόμενα συστήματα (Adaptive noise reduction) 9.4 Περιγραφή υλοποιημένου κυκλώματος

10 9.5 Ακουστικά Μικρόφωνα Ακουστικά Μικρόφωνα 9.6 Αποτελέσματα Συμπεράσματα Βιβλιογραφία

11 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1.1 ΗΧΟΣ (SOUND) Ο ήχος είναι η υποκειμενική εντύπωση (αίσθημα) που προκαλείται στον εγκέφαλο, λόγω της διέγερσης των αισθητηρίων οργάνων της ακοής, από ταχείες μεταβολές πίεσης (φυσικό αίτιο) του ατμοσφαιρικού αέρα. Αυτές οι μεταβολές πίεσης, διαδίδονται με τη μορφή ηχητικών κυμάτων. Πολλές φορές στην πράξη, ο όρος ήχος χρησιμοποιείται ως ταυτόσημος με την έννοια των ηχητικών κυμάτων, πχ διάδοση του ήχου αντί του ορθότερου διάδοση των ηχητικών κυμάτων. Τα ηχητικά κύματα παράγονται από σώματα που εκτελούν μηχανικές ταλαντώσεις (δονήσεις) και τα οποία στη συνέχεια διαδίδονται σε στερεά, υγρά και αέρια υλικά μέσα. Στο απόλυτο κενό, η ηχητική ενέργεια δεν διαδίδεται. Επομένως, τα ηχητικά κύματα είναι μηχανικά κύματα (ελαστικότητας), τα οποία μεταφέρουν μηχανική ενέργεια. Στα ρευστά (υγρά και αέρια) η ηχητική ενέργεια διαδίδεται πάντοτε με μία μορφή που είναι γνωστή ως διαμήκη κύματα, ενώ στα στερεά μπορεί να διαδίδεται επιπρόσθετα και με τη μορφή των εγκάρσιων κυμάτων. Διαμήκη κύματα ονομάζονται τα κύματα εκείνα των οποίων η διεύθυνση διάδοσής των συμπίπτει με την διεύθυνση της ταλάντωσης. Εικόνα 1 Στιγμιότυπο ενός διαμήκους κύματος 11

12 Εγκάρσια κύματα ονομάζονται εκείνα τα κύματα των οποίων η διεύθυνση διάδοσής των είναι κάθετη στη διεύθυνση της ταλάντωσης. Εικόνα 2 Στιγμιότυπο ενός εγκάρσιου κύματος 1.2 ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΗΧΟΥ Η παραγωγή απλού ήχου είναι αρκετά δύσκολη. Ο σύνθετος ήχος είναι μείγμα πολλών απλών ήχων και αποτελείται από ένα θεμελιακό ήχο με μεγαλύτερη ένταση και από λίγους ή πολλούς απλούς που λέγονται ανώτεροι ή αρμονικοί ήχοι. Κάθε ήχος χαρακτηρίζεται από τρία υποκειμενικά χαρακτηριστικά: το ύψος, την ένταση και το ποιόν ή χροιά. To τονικό ύψος ενός ήχου μας επιτρέπει να τον χαρακτηρίσουμε βαρύ ή οξύ κι εξαρτάται από τον αριθμό των παλμικών κινήσεων που κάνει το ηχογόνο σώμα, κατά τη διέγερσή του, σε 1 δευτερόλεπτο (συχνότητα). Όσο πιο μικρός είναι ο αριθμός των παλμικών κινήσεων, τόσο πιο βαρύς είναι ο ήχος, ενώ όσο πιο μεγάλος είναι ο αριθμός των παλμικών κινήσεων, τόσο πιο οξύς είναι ο παραγόμενος ήχος. Συχνότητα ήχου λέγεται ο αριθμός των παλμικών κινήσεων που εκτελεί ένα σώμα. Ανάλογα με τη συχνότητα, οι ήχοι διακρίνονται σε υπόηχους, υπέρηχους και ακουστούς ήχους. Οι ακουστοί ήχοι είναι αυτοί που μπορούν να συλληφθούν από το ανθρώπινο αυτί και η συχνότητά τους βρίσκεται μεταξύ 16 παλμικών κινήσεων το δευτερόλεπτο και παλμικών κινήσεων το 12

13 δευτερόλεπτο. Οι ήχοι που η συχνότητά τους είναι κάτω από 16 παλμικές κινήσεις ονομάζονται υπόηχοι και δε συλλαμβάνονται από το αυτί του ανθρώπου. Επίσης οι ήχοι που έχουν συχνότητα πάνω από παλμικές κινήσεις καλούνται υπέρηχοι και δε γίνονται ακουστοί. Η παραγωγή υπέρηχων που χρησιμοποιούνται στην ιατρική για την καταστροφή ορισμένων κυτταρικών όγκων γίνεται με ειδικές συσκευές. Η ένταση είναι η δύναμη του ήχου, δηλαδή αν ο ήχος είναι ισχυρός ή ασθενής και εξαρτάται από το πλάτος των παλμικών κινήσεων. Όσο μικρότερο είναι το πλάτος τόσο πιο ασθενής είναι ο ήχος κι όσο μεγαλύτερο είναι το πλάτος τόσο πιο ισχυρός είναι ο ήχος. Είναι δυνατόν όμως δύο ήχοι να έχουν την ίδια συχνότητα και την ίδια ένταση και να διαφέρουν μεταξύ τους. Το ιδιαίτερο αυτό χαρακτηριστικό που μας επιτρέπει να ξεχωρίζουμε δύο, κατά τα άλλα, ίδιους ήχους μεταξύ τους, είναι η χροιά. Πχ αν ακούσουμε δύο ήχους ίδιας συχνότητας και ίδιας έντασης αλλά από δύο διαφορετικά μουσικά όργανα τους ξεχωρίζουμε αμέσως! Το παραπάνω εξηγείται από το ότι οι παραγόμενοι ήχοι είναι σύνθετοι και αποτελούνται από ένα θεμελιακό ήχο και πολλούς άλλους αρμονικούς που βρίσκονται σε μια ορισμένη σχέση με το θεμελιακό. Έτσι η συχνότητα κάθε αρμονικού είναι ακέραιο πολλαπλάσιο της συχνότητας του θεμελιακού. Αν δηλαδή ο θεμελιακός παράγεται από 500 παλμικές κινήσεις στο 1 δευτερόλεπτο, οι αρμονικοί θα παράγονται από 1.000, 1.500, παλμικές κινήσεις το δευτερόλεπτο. Απλούς ήχους μπορούμε να πάρουμε από τα διαπασών και τους μακριούς ηχητικούς σωλήνες. Στην περίπτωση αυτή οι ήχοι δεν ξεχωρίζουν κατά τη χροιά, γιατί δεν έχουν αρμονικούς. Όπως είπαμε και παραπάνω, η διάδοση του ήχου στον αέρα γίνεται με τα ηχητικά κύματα. Η δημιουργία των ηχητικών κυμάτων είναι η εξής: Κάθε σώμα που παράγει ήχο μπαίνει σε παλμική κίνηση, που διαδίδεται προς όλες τις κατευθύνσεις. Τα στρώματα του αέρα, που βρίσκονται σ' επαφή με το ηχογόνο σώμα, διεγείρονται και μπαίνουν κι αυτά σε όμοια κίνηση με το σώμα, που μεταδίνεται παραπέρα. Έτσι τα ηχητικά κύματα φτάνουν στο αυτί μας. Δημιουργούνται στον αέρα πυκνώματα και αραιώματα σε σφαιρικό σχήμα, που, όταν φτάσουν στο αυτί μας, βάζουν σε παλμική κίνηση το ακουστικό τύμπανο και δημιουργείται 13

14 έτσι το αίσθημα της ακοής. Η απόσταση μεταξύ δύο διαδοχικών πυκνωμάτων ή αραιωμάτων λέγεται μήκος του ηχητικού κύματος. Τα μικρά μήκη κύματος αντιστοιχούν σε μεγάλες συχνότητες και τα μεγάλα μήκη κύματος σε μικρές συχνότητες. Οι ήχοι, που γίνονται ακουστοί από το ανθρώπινο αυτί, έχουν μήκη κύματος από 14 εκατ. μέχρι 21,25 εκατ. Τα μήκη κύματος τα μικρότερα από 14 εκατ. ονομάζονται υπερηχητικά κύματα. Οι φυσικοί κατόρθωσαν να φτιάξουν υπερηχητικά κύματα με πολύ μικρό μήκος κύματος, της τάξης του χιλιοστού του εκατοστομέτρου. Ένα ακόμα σημαντικό μέγεθος της ακουστικής είναι η ακουστική ή ηχητική πίεση. Ακουστική πίεση (p) είναι η υπερπίεση ή υποπίεση (σε σχέση με την ατμοσφαιρική πίεση) που δημιουργείται κατά τη διάδοση του ηχητικού κύματος. Πλάτος της πίεσης είναι η μέγιστη διαφορά της στιγμιαίας πίεσης από την ατμοσφαιρική πίεση. Το πλάτος σχετίζεται άμεσα με το πόσο έντονα θα «ακουσθεί» ένας ήχος. Η ακουστική πίεση είναι βαθμωτό μέγεθος. Συνήθως μετράμε μέσες τιμές ηχητικής πίεση : ή rms τιμές : 1.3 ΔΙΑΔΟΣΗ ΗΧΗΤΙΚΩΝ ΚΥΜΑΤΩΝ Oταν ένα ηχογόνο σώμα παράγει ήχο, οι παλμικές κινήσεις μεταδίδονται στο περιβάλλον του σώματος και το βάζουν σε παλμική κίνηση. Δημιουργούνται λοιπόν στον αέρα σφαιρικά ηχητικά κύματα που εκπέμπονται προς όλες τις κατευθύνσεις. Το κέντρο εκπομπής είναι το ηχογόνο σώμα. Τα ηχητικά κύματα είναι αόρατα σε αντίθεση με τα κύματα στην επιφάνεια του νερού που είναι ορατά. Αν όμως σταθούμε κοντά σ' ένα 14

15 ηχογόνο σώμα καταλαβαίνουμε τον ήχο. Όσο πιο κοντά στο κέντρο εκπομπής βρισκόμαστε, τόσο δυνατότερος είναι και ο ήχος. Εάν απομακρυνθούμε πολύ από το κέντρο εκπομπής, θα φτάσει στιγμή που δε θα ακούμε πια τον ήχο, γιατί τα ηχητικά κύματα θα σβήνουν πριν φτάσουν στ' αυτιά μας. Για να ακουστεί ένας ήχος, θα πρέπει μεταξύ ηχογόνου σώματος και δέκτη των ηχητικών κυμάτων να υπάρχει κάποια ύλη (στερεό, υγρό ή αέριο). Ο ήχος δεν μεταδίδεται στο κενό. Η ταχύτητα διάδοσης των ηχητικών κυμάτων στον αέρα είναι περίπου 340 μέτρα το δευτερόλεπτο. Στα υγρά είναι μεγαλύτερη και στα στερεά ακόμη πιο μεγάλη. Στο νερό των ποταμών πχ φτάνει τα m/sec και στο θαλασσινό νερό τα m/sec. Στο ξύλο είναι και στο σίδηρο m/sec. Όταν τα ηχητικά κύματα στην πορεία τους συναντήσουν κάποιο εμπόδιο, αναγκάζονται να γυρίσουν πίσω. Το φαινόμενο αυτό λέγεται ανάκλαση. Αν το εμπόδιο βρίσκεται σε απόσταση μεγαλύτερη από 17m, έχουμε το φαινόμενο της ηχούς, κατά το οποίο αν βρισκόμαστε σ' αυτήν την απόσταση από κάποιο εμπόδιο και φωνάξουμε, τότε ακούμε τη φωνή μας να επαναλαμβάνεται. Εάν υπάρχουν πολλά τέτοια εμπόδια τριγύρω, τότε ακούμε τη φωνή μας να επαναλαμβάνεται περισσότερες από μια φορές. Το φαινόμενο αυτό ονομάζεται πολλαπλή ηχώ. Αν όμως το εμπόδιο βρίσκεται σε απόσταση μικρότερη από 17m, τότε ο ήχος απλώς δυναμώνει.το φαινόμενο αυτό ονομάζεται αντήχηση και στηρίζεται στο ότι τα ηχητικά κύματα ανακλώνται και επιστρέφουν ενισχυμένα, όταν συναντήσουν ένα πολύ κοντινό εμπόδιο. 1.4 Ο ΗΧΟΣ ΩΣ ΣΥΝΘΕΤΟ ΣΗΜΑ Ο ήχος είναι σύνθετο σήμα και ουσιαστικά αντιστοιχεί στο άθροισμα περιοδικών σημάτων ή διαφορετικά περιοδικών μεταβολών πίεσης. Ο συνδιασμός των σημάτων αυτών σε κάποιο σημείο του χώρου μας δίνει το τελικό ηχητικό αποτέλεσμα. Ο ήχος μπορεί να διαχωριστεί σε 3 κατηγορίες : Τόνοι Αρμονικοί τόνοι Θόρυβος 15

16 Ανάλυση του ήχου είναι η αντίστροφη διαδικασία προσδιορισμού των βασικών συνιστωσών του ηχητικού κύματος. Αυτό μπορεί να πραγματοποιηθεί μέσω της ανάλυσης Fourier, η οποία είναι η αναπαράσταση του ηχητικού κύματος στο πεδίο της συχνότητας. Η απεικόνισή του σήματος στο πεδίο της συχνότητας ονομάζεται φάσμα του σήματος. Οι συνιστώσες της φασματικής απεικόνισης για περιοδικούς ήχους είναι η θεμελιώδης συχνότητα και τα ακέραια πολλαπλάσια της θεμελιώδους συχνότητας. Ενώ οι συνιστώσες της φασματικής απεικόνισης για μη περιοδικούς ήχους είναι το φάσμα το οποίο στην πράξη είναι διακριτό, εφόσον έχουμε δειγματοληψία του σήματος εισόδου. 2. ΑΝΤΙΛΗΨΗ ΗΧΟΥ (SOUND PERCEPTION) 2.1 ΕΝΤΑΣΗ (INTENSITY) Για να κατανοήσουμε καλύτερα τον τρόπο διάδοσης ενός ηχητικού κύματος, θεωρούμε την ύπαρξη μιας σημειακής ηχητικής πηγής. Η σημειακή ηχητική πηγή εκπέμπει ηχητικά κύματα προς όλες τις κατευθύνσεις σε μια συνεχώς αναπτυσσόμενη σφαίρα από την πηγή. Όσο αυτή η σφαίρα μεγαλώνει, η επιφάνεια της όλο και απομακρύνεται από την σημειακή πηγή, με αποτέλεσμα η ίδια ποσότητα ηχητικής ενέργειας να διασκορπίζεται σε μεγαλύτερη περιοχή και η ένταση του ήχου να μειώνεται. Αυτή είναι η αιτία εξασθένησης του ήχου σε μεγάλες αποστάσεις. Ακόμα και διαισθητικά καταλαβαίνουμε ότι όσο μεγαλύτερο είναι το πλάτος του κύματος τόσο μεγαλύτερη θα είναι και η ένταση. Στην πραγματικότητα η ένταση είναι ανάλογη του τετραγώνου του πλάτους του κύματος. Η ένταση του ηχητικού κύματος ορίζεται ως η ενέργεια ανά μονάδα χρόνου που μεταδίδεται από το κύμα ανά μονάδα επιφανείας κάθετης στη φορά διάδοσης του κύματος. Μονάδα μέτρησης της έντασης είναι Watts ανά τετραγωνικό μέτρο. Υπενθυμίζουμε ότι 1 Watt=1 Joule/sec. Παρόλα αυτά η ένταση του ήχου τις περισσότερες φορές εκφράζεται ως προς μια τιμή αναφοράς σε λογαριθμική κλίμακα και μετριέται σε decibels (db). Αυτή η κλίμακα προσομοιάζει περισσότερο με την 16

17 υποκειμενική αντίληψη του ανθρώπου για την ένταση του ήχου και μας παρέχει μεγάλη ευχέρεια σε πρακτικούς υπολογισμούς. Ως τιμή αναφοράς χρησιμοποιείται η ελάχιστη τιμή έντασης που μπορεί να ακούσει ο άνθρωπος η οποία είναι 10 W/ και αντιστοιχεί σε 0 db. Το μέγεθος αυτό ονομάζεται Στάθμη Έντασης Ήχου (Intesity Level) και η ακριβής σχέση που το συνδέει,ε την ένταση είναι: Intesity Level σε db = 10 (db) log ( / / Ακολουθεί πίνακας με εντάσεις συνηθισμένων ήχων: ΗΧΟΣ (SOUND) INTENSITY LEVEL (Db) ΕΝΤΑΣΗ (W/ ) Κατώφλι Ακοής 0 10 Ψίθυρος Φυσιολογική Συζήτηση Rock μουσική 115 0,3 Κατώφλι πόνου αυτιού Ρήξη τυμπάνου αυτιού ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ Ο άνθρωπος αντιλαμβάνεται την αύξηση της συχνότητας του ηχητικού κύματος ως αύξηση του τονικού ύψους του ήχου. Με άλλα λόγια ένα ηχητικό κύμα με μεγάλη συχνότητα το αντιλαμβανόμαστε σαν μια υψηλή νότα. Αντίστοιχα όταν η συχνότητα του κύματος μειώνεται αντιλαμβανόμαστε τον τόνο του ήχου να μικραίνει. Πχ η νότα middle C (ΝΤΟ) έχει συχνότητα 261 Hz περίπου, ενώ η νότα E (ΜΙ), η οποία είναι λίγο υψηλότερη, έχει και μεγαλύτερη συχνότητα ίση με 330 Hz περίπου. Για να είναι αντιληπτή από τον άνθρωπο μία ηχητική πηγή πρέπει να πάλλεται με συχνότητα από 20 Hz έως 20kHz. Η περιοχή αυτή ονομάζεται ακουστικό φάσμα συχνοτήτων. Δονήσεις συχνότητας μικρότερης των 20 Hz ονομάζονται υπόηχοι, ενώ δονήσεις συχνότητας 17

18 άνω των 20 khz ονομάζονται υπέρηχοι. Χωρισμός των ακουστών συχνοτήτων σε ζώνες σταθερού ή μεταβλητού εύρους. Κάθε ζώνη συχνότητας περιγράφεται από τις πλευρικές συχνότητες και f 2 και την κεντρική συχνότητα. Εύρος ζώνης είναι τo πλήθος των συχνοτήτων που περιλαμβάνονται μεταξύ των πλευρικών συχνοτήτων. Για ζώνες μεταβλητού εύρους: Για ζώνες σταθερού εύρους (γραμμική κλίμακα συχνοτήτων): Κυριότερες ζώνες μεταβλητού εύρους είναι: 2.3 ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ ΝΤΟΠΛΕΡ (DOPPLER EFFECT) Το φαινόμενο Ντόπλερ παρατηρείται όταν υπάρχει σχετική κίνηση ανάμεσα στην ηχητική πηγή και τον παρατηρητή. Αυτό που παρατηρούμε είναι η αύξηση της συχνότητας του ήχου όταν η ηχητική πηγή πλησιάζει έναν ακίνητο παρατηρητή ή όταν ένας κινούμενος παρατηρητής πλησιάζει μια ακίνητη ηχητική πηγή. Το ακριβώς αντίθετο παρατηρείται όταν ο παρατηρητής και η πηγή απομακρύνονται, δηλαδή η συχνότητα του ήχου μειώνεται. Η εξήγηση του φαινομένου εντοπίζεται στη μεταβολή του ενεργού μήκους κύματος όταν η απόσταση μεταξύ ηχητικής πηγής και 18

19 παρατηρητή μεταβάλλεται. Όταν πχ ο παρατηρητής πλησιάζει την πηγή ή η πηγή πλησιάζει τον παρατηρητή, το ενεργό μήκος κύματος μειώνεται. Όμως η ταχύτητα του ήχου παραμένει σταθερή με συνέπεια περισσότερα μήκη κύματος να φτάνουν στον παρατηρητή σε συγκεκριμένο χρονικό διάστημα. Οπότε η συχνότητα του ήχου αυξάνεται. Το φαινόμενο αυτό πήρε το όνομά του από το μεγάλο φυσικό του 19 ου αιώνα Christian Johann Doppler. Το φαινόμενο Ντόπλερ γίνεται αντιληπτό στην καθημερινή μας ζωή πολύ έντονα λόγω της μεταβολής του τονικού ύψους του ήχου όταν μεταβάλλεται η συχνότητα. Ακολουθεί πίνακας με εξισώσεις που χρησιμοποιούνται για να προσδιοριστεί η συχνότητα που αντιλαμβάνεται ένας παρατηρητής όταν υπάρχει σχετική κίνηση μεταξύ του και της πηγής: Πηγή κινούμενη προς παρατηρητή f = f ( ) Πηγή απομακρυνόμενη από παρατηρητή f = f ( ) Παρατηρητής κινούμενος προς πηγή Παρατηρητής απομακρυνόμενος από πηγή f = f ( ) f = f ( ) Στον παραπάνω πίνακα, όπου: f : η συχνότητα που αντιλαμβάνεται ο παρατηρητής f : η συχνότητα που εκπέμπει η ηχητική πηγή V : η ταχύτητα των ηχητικών κυμάτων στο συγκεκριμένο μέσο. Στην περίπτωση του αέρα για θ βαθμούς Celsius είναι: / : η ταχύτητα της ηχητική πηγής : η ταχύτητα του παρατηρητή Ακολουθούν δύο σχηματικά παραδείγματα για την καλύτερη κατανόηση του φαινομένου: 19

20 Εικόνα 3 Η πηγή κινείται προς τα αριστερά με αποτέλεσμα η συχνότητα να είναι μεγαλύτερη αριστερά και μικρότερη δεξιά της πηγής. Εικόνα 4 Ακίνητο μικρόφωνο καταγράφει τις σειρήνες δύο κινούμενων περιπολικών. Είναι εμφανής η διαφορά ανάμεσα στις δύο κυματομορφές. 3. ΑΚΟΥΣΤΙΚΗ ΚΛΕΙΣΤΩΝ ΧΩΡΩΝ Ο χώρος είναι σημαντικό κομμάτι της αλυσίδας ηχητικής αναπαραγωγής. Η ποιότητα της ακουστικής συμπεριφοράς του χώρου ονομάζεται Room fidelity. Οι πρώτες γνώσεις διάδοσης του ήχου σε κλειστούς χώρους προέρχονται από την αρχαιότητα και τα αρχαία θέατρα. Οι επιστημονικές βάσεις της ακουστικής μελέτης κλειστών χώρων τέθηκαν από το 1900 έως το Οι σύγχρονες τεχνικές εκτίμησης και ανάλυσης ακουστικής συμπεριφοράς χρησιμοποιούν τεχνικές προσομοίωσης σε υπολογιστή, διεξάγουν μελέτη απόδοσης των ηλετροακουστικών εγκαταστάσεων και εφαρμόζου υν την αμφυωτική ακουστική DSP. Η αφαίρεση των παραμορφώσεων που εισάγει ο χώρος παραμένει πρόβλημα άλυτο. Υπάρχουν δύο κύριες αναλυτικές μέθοδοι ακουστικής κλειστών χώρων. 20

21 Η μία είναι η παραδοσιακή που χρησιμοποιεί ως εργαλείο την κυματική θεωρία και όλοι οι υπολογισμοί γίνονται στο πεδίο της συχνότητας. Το μειονέκτημα αυτής της μεθόδου είναι η αδύνατη εφαρμογή της σε σύνθετους γεωμετρικά χώρους. Η άλλη μέθοδος χρησιμοποιεί τη γεωμετρική θεωρία διάδοσης του ήχου και οι υπολογισμοί γίνονται στο πεδίο του χρόνου. Η μέθοδος αυτή έχει το πλεονέκτημα ότι είναι κατάλληλη για υλοποίηση σε υπολογιστικά συστήματα. 3.1 ΒΑΣΙΚΗ ΚΥΜΑΤΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ Ο ήχος θεωρείται ως κύμα. Αφού μιλάμε για κλειστό χώρο, μεταξύ δύο παράλληλων επιφανειών (σε απόσταση l) δημιουργείται ένα στάσιμο κύμα για συχνότητες πηγής : Στο τρισδιάστατο πεδίο του χώρου έχουμε: Η απόκριση του χώρου σε σήμα διέγερσης ευρέως φάσματος εξαρτάται από τη θέση πηγής δέκτη και τα χαρακτηριστικά απορρόφησης των υλικών του χώρου. Εικόνα 5 Απόκριση χώρου σε σήμα διέγερσης ανάλογα με τα χαρακτηριστικά απορρόφησης υλικών. 21

22 3.2 ΤΟ ΗΧΗΤΙΚΟ ΠΕΔΙΟ ΣΕ ΚΛΕΙΣΤΟΥΣ ΧΩΡΟΥΣ Η ακουστική πίεση σε κάποιο σημείο εξαρτάται από το απευθείας σήμα, από το ανακλώμενο σήμα και από την απορρόφηση που έχει ο χώρος, όπως φαίνεται και στην παρακάτω εικόνα. Εικόνα 6 Παράδειγμα Επειδή αναφερόμαστε σε κλειστό χώρο, σημαντικό ρόλο διαδραματίζει το φαινόμενο της ανάκλασης. Όπως γίνεται εύκολα κατανοητό οι ανακλάσεις είναι πολλαπλές. Εικόνα 7 Ανακλάσεις σε ένα κλειστό χώρο. 22

23 Απορρόφηση ορίζεται ο λόγος της ανακλώμενης προς της προσπίπτουσας ενέργειας. Η απορρόφηση εξαρτάται από το είδος του υλικού που χρησιμοποιείται για μια συγκεκριμένη συχνότητα και εκφράζεται μέσω ενός συντελεστή. Εικόνα 6 Συντελεστές απορρόφησης υλικών. Ένα πολύ σημαντικό στοιχείο στη θεωρία των ηχητικών κυμάτων είναι η διάθλαση. Οι συνέπειες της διάθλασης διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στην ακουστική και θα κατανοηθούν καλύτερα αν μελετήσουμε πρώτα την αρχή του Huygen. Σύμφωνα με αυτή μια ηχητική πηγή διαβιβάζει τον ήχο προς όλες τις κατευθύνσεις έτσι ώστε η κυματομορφή να είναι ουσιαστικά μια σφαίρα. Ο φυσικός Christian Huygen θεώρησε πως όλα τα κύματα αποτελούνται από έναν άπειρο αριθμό μικροσκοπικών κυκλικών (για διδιάστατη κυματομορφή) ή σφαιρικών (για τρισδιάστατη) κυμάτων. Δηλαδή, η τελική κυματομορφή είναι το άθροισμα του απείρου αριθμού στοιχειωδών σφαιρικών κυμάτων. Εικόνα 7 Huygen's Principle. 23

24 Μια συνέπεια της αρχής Huygen είναι ότι τα κύματα μπορούν να παρακάμψουν γωνίες. Εάν ένα κύμα χτυπήσει σε έναν τοίχο με ένα άνοιγμα, ένα «κύμα Huygen» περνάει από την άλλη πλευρά. Τα ηχητικά κύματα είναι περισσότερο εύκαμπτα από τα φωτεινά κύματα (έτσι κάποιος μπορεί να ακούσει αλλά δεν μπορεί να δει γύρω από τις γωνίες), και οι χαμηλές συχνότητες περνούν ευκολότερα από τις υψηλές συχνότητες. Εικόνα 8 Διάθλαση Diffraction. Τέλος, ιδιαίτερο χαρακτηριστικό του χώρου αποτελεί η κρουστική του απόκριση. Εικόνα 9 Κρουστική απόκριση κλειστού χώρου. Με βάση την κρουστική απόκριση γίνεται ο υπολογισμός των ακουστικών παραμέτρων του χώρου. 24

25 4. ΤΟ ΑΥΤΙ (THE HUMAN EAR) Το αυτί είναι το αισθητήριο όργανο της ακοής. Δηλαδή έχει την ικανότητα να ανιχνεύει ήχους. Όμως η λειτουργία του δεν περιορίζεται μόνο σε αυτό. Διαδραματίζει μεγάλο ρόλο στην αίσθηση ισορροπίας του ανθρώπινου σώματος. 4.1 ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΑΥΤΙΟΥ Φυσιολογικά το ανθρώπινο αυτί ( το ανθρώπινο ους ) βρίσκεται ένα δεξιά και ένα αριστερά του κρανίου και στο μεγαλύτερο μέρος του, με εξαίρεση το πτερύγιο, περικλείεται από κροταφικό οστό. Είναι το μέσο με το οποίο τα εγκεφαλικά νεύρα και τα αντίστοιχα τμήματα του εγκεφάλου αντιλαμβάνονται και επεξεργάζονται τους ήχους. Το κύριο μέσο μετάδοσης του ήχου είναι ο αέρας. Το φάσμα συχνοτήτων που μπορεί να ακούσει το ανθρώπινο αυτί είναι από 20 έως Hz. Τα ηχητικά κύματα με αλληλουχίες τόνων γίνονται αντιληπτά ως μουσικοί ήχοι. Μπορούμε να διακρίνουμε περισσότερους από διαφορετικούς ήχους. Εικόνα 10 Το ανθρώπινο αυτί. 25

26 Το αυτί χωρίζεται σε τρία βασικά μέρη: το έξω αυτί (outer ear), το μέσο αυτί (middle ear) και το έσω αυτί (inner ear). Εικόνα 11 Τα τρία μέρη του ανθρώπινου αυτιού Έξω αυτί. Το έξω αυτί αποτελείται από το πτερύγιο, τον έξω ακουστικό πόρο και τον τυμπανικό υμένα. Με την είσοδο του ηχητικού σήματος στον έξω ακουστικό πόρο τα ηχητικά κύματα που αντηχούν στις διάφορες πλευρές και στο πέρας του έξω ακουστικού πόρου γεμίζουν το έξω αυτί με συνεχείς δονήσεις κυμάτων πίεσης. Μετά, φτάνουν στον τυμπανικό υμένα ο οποίος εκτείνεται στο τέλος του έξω ακουστικού πόρου, τον οποίο και αποφράσσει. Ο τυμπανικός υμένας διαχωρίζει τον έξω ακουστικό πόρο από την κοιλότητα του μέσου αυτιού και είναι εξαιρετικά ευαίσθητος. Όταν δονείται αργά έχουμε χαμηλής συχνότητας ήχους. Όταν δονείται γρήγορα έχουμε υψηλής συχνότητας ήχους. 26

27 Εικόνα 12 Το έξω αυτί. Εικόνα 13 Απόκριση συχνότητας ακουστικού πόρου Μέσο αυτί. Το μέσο αυτί αποτελείται από την ευσταχιανή σάλπιγγα, τη σφύρα, τον άκμονα και τον αναβολέα. Η κοιλότητα του μέσου αυτιού είναι μία αεροφόρα κοιλότητα που επικοινωνεί με την ατμόσφαιρα διά της ευσταχιανής σάλπιγγας η οποία συνδέει το μέσο αυτί με το φάρυγγα. Το ένα άκρο της ευσταχιανής ( στη μεριά του φάρυγγα ) είναι φυσιολογικά κλειστό αλλά ανοίγει με τις κινήσεις του φάρυγγα κατά τη μάσηση και την κατάποση, οπότε η πίεση στο μέσο αυτί εξισώνεται με την ατμοσφαιρική. 27

28 Εικόνα 14 Το μέσο αυτί Έσω αυτί. Εικόνα 15 Το μέσο αυτί πιο αναλυτικά. Το έσω αυτί αποτελείται από τον κοχλία, το κοχλιακό νεύρο και τους ημικύκλιους πόρους σωλήνες. Όλο το έσω αυτί περικλείεται από λεμφικό υγρό και περιβάλλεται από κροταφικό οστό. Το έσω αυτί χωρίζεται με το μέσο αυτί από ένα άνοιγμα το οποίο καλύπτεται από μια μεμβράνη, την ωοειδή θυρίδα. Ο κοχλίας σε όλο σχεδόν το μήκος του διαχωρίζεται πλήρως από ένα μεμβρανώδη σωλήνα γεμάτο υγρό, τον κοχλιακό πόρο. Στην άλλη μεριά του κοχλιακού πόρου βρίσκουμε την αιθουσαία κλίμακα, η οποία είναι σε εκείνη τη μεριά του κοχλία που καταλήγει στον αναβολέα και την τυμπανική κλίμακα η οποία βρίσκεται κάτω από τον κοχλιακό πόρο και καταλήγει στη στρογγυλή θυρίδα. Η ακουστική και η τυμπανική κλίμακα συναντώνται στο τέλος 28

29 του κοχλιακού πόρου στο ελικότριμα. Η αιθουσαία συσκευή αποτελείται από 3 μεμβρανώδεις σωλήνες γεμάτους υγρό τους ημικύκλιους πόρους και δύο ασκοειδείς διογκώσεις, το ελλειπτικό και το σφαιρικό κυστίδιο. Οι οστέινες σήραγγες του έσω αυτιού στις οποίες εδράζονται η αιθουσαία συσκευή και ο κοχλίας, λόγω του περίπλοκου σχήματος καλούνται λαβύρινθος. Εικόνα 16 Το έσω αυτί. 4.2 ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΑΥΤΙΟΥ Στη μεταφορά των ηχητικών μηνυμάτων συμμετέχουν και συνεργάζονται όλα τα τμήματα και οι δομές του αυτιού. H συνεργασία αυτή έχει σα στόχο όχι μόνο την αγωγή των ηχητικών κυμάτων, αλλά συγχρόνως και την ενίσχυση της έντασης του ήχου, έτσι ώστε να εξουδετερωθεί η ακουστική αντίσταση των στερεών ανατομικών στοιχείων και κυρίως των υγρών του λαβυρίνθου και συγκεκριμένα, της περιλέμφου, που παρουσιάζει μεγάλη ακουστική αντίσταση. Mε τον τρόπο αυτό η ηχητική ενέργεια καθίσταται ικανή να δημιουργήσει κυματισμό της περιλέμφου. Mέσω του έξω ακουστικού πόρου, η ηχητική ενέργεια θέτει σε κίνηση, υπό μορφή δονήσεων, το τυμπανοοσταριώδες σύστημα του μέσου 29

30 ωτός και λαμβάνει χώρα μετασχηματισμός της ηχητικής σε μηχανική ενέργεια. Aυτή φέρεται διαδοχικά στη βάση του αναβολέα, την περίλεμφο του κοχλία και τέλος, στα τριχωτά αισθητικά κύτταρα, όπου λαμβάνει χώρα δεύτερος μετασχηματισμός ενέργειας, της μηχανικής σε βιοηλεκτρική. H ενίσχυση της έντασης του ήχου προς εξουδετέρωση της ακουστικής αντίστασης επιτυγχάνεται με: Tη γεωμετρία του έξω ακουστικού πόρου. Tην υφή και τη γεωμετρία της τυμπανικής μεμβράνης. Tη δομή της ακουστικής αλυσίδας. Eπίσης, το τυμπανοοσταριώδες σύστημα προστατεύει τις θυρίδες του ακρωτηρίου από την απ' ευθείας επ αυτών πρόσκρουση των ηχητικών κυμάτων και εξασφαλίζει μία διαφορά πίεσης μεταξύ της κλίμακας της αίθουσας και της κλίμακας του τυμπάνου. O έξω ακουστικός πόρος, πλην της αγωγής των ηχητικών κυμάτων, δρα παράλληλα σαν αντηχείο και ενισχύει την ένταση του προσπίπτοντος επί του τυμπάνου ήχου μέχρι και 20 db στις συχνότητες από Hz. H δράση αυτή του έξω ακουστικού πόρου εξαρτάται από τη γεωμετρία του, δηλαδή το μήκος, τη χωρητικότητα και το εύρος της εισόδου αυτού. Tο πιο αξιόλογο ανατομικό στοιχείο που εξυπηρετεί την ακοή είναι η τυμπανική μεμβράνη. H θέση, το σχήμα και η υφή αυτής προσδίδουν σε αυτήν ιδιαίτερες δονητικές ικανότητες που είναι αδύνατον να παραχθούν από οποιαδήποτε άλλη μεμβράνη. Tο σχήμα της τυμπανικής μεμβράνης παρουσιάζει κωνική μορφή με το βαθύτερο σημείο στον ομφαλό και εκατέρωθεν, μπροστά και πίσω αυτού, είναι κυρτό με την κυρτότητα προς τον έξω ακουστικό πόρο. Tόσο το σχήμα, όσο και η υφή καθιστούν το τύμπανο αναντικατάστατο μέσο στη μετάδοση των ηχητικών κυμάτων και στην προστασία του αυτιού έναντι των μεγάλων ηχητικών πιέσεων και μεταβολών. Mε νεότερες τεχνικές έχουν καταγραφεί οι δονήσεις της τυμπανικής μεμβράνης και έχει διαπιστωθεί ότι η μορφή αυτών εξαρτάται από τη συχνότητα των ηχητικών κυμάτων. H αλυσίδα των ακουστικών 30

31 οσταρίων δέχεται τις δονήσεις της τυμπανικής μεμβράνης και πρακτικά δονείται σαν ενιαίο σύνολο δίκην εμβόλου, μεταφέροντας την κίνηση στη βάση του αναβολέα. Eιδικότερα η σφύρα, υπό την επίδραση των δονήσεων της τυμπανικής μεμβράνης, εκτελεί ένα σύμπλεγμα κινήσεων προς τις 3 διαστάσεις του χώρου, ο άξονας των οποίων μεταβάλλεται ανάλογα με τη συχνότητα του προσπίπτοντος ήχου. Εικόνα 17 Δομή ακουστικής αλυσίδας. O κατ' αυτόν τον τρόπο μετασχηματισμός της ηχητικής σε μηχανική ενέργεια εξασφαλίζει την ασφαλή μεταφορά των ηχητικών μηνυμάτων προς τον κοχλία, ενώ παράλληλα επιτυγχάνεται μία σημαντική ενίσχυση της εντάσεως του ήχου προς εξουδετέρωση της ακουστικής αντίστασης και η οποία προκύπτει: 1. Aπό τη σχέση εμβαδού μεταξύ της τυμπανικής μεμβράνης και της βάσεως του αναβολέα 1:18. H δε ενίσχυση του ήχου εξαρτάται από τη συχνότητα του ήχου ανερχόμενη στα 20 db επί 500 Hz, στα 25 db επί 1000 Hz και στις υψηλότερες συχνότητες κατά 6 db ανά οκτάβα. 2. Mία μικρότερη ενίσχυση του ήχου, που υπολογίζεται στο 1:3, επιτυγχάνεται μέσω της ιδιαίτερης, δίκην μοχλού, κίνησης της ακουστικής αλύσου. 31

32 Εικόνα 18 H ενίσχυση της ηχητικής ενέργειας μέσω του τυμπανοοσταριώδους συστήματος. Aλλά όλα αυτά δε θα γίνονταν εάν δεν υπήρχε η ευσταχιανή σάλπιγγα. Aυτή βασικά ρυθμίζει τη συμπεριφορά του μέσου ωτός έναντι των μεταβολών της ατμοσφαιρικής πίεσης. Eιδικότερα: Eξισορροπεί τις πιέσεις μεταξύ ατμόσφαιρας και μέσου ωτός. Προστατεύει το μέσο ους από ηχητικές πιέσεις και εκκρίσεις του ρινοφάρυγγα. Εικόνα 19 Eυσταχιανή σάλπιγγα. Προσφέρει εξισορρόπηση των πιέσεων, προστασία του μέσου ωτός, καθαρισμό του μέσου ωτός. 32

33 4.3 ΑΝΤΙΛΗΨΗ Η διαδικασία που έχει περιγραφεί έως τώρα είναι μόνο η αρχή της ανθρώπινης αντίληψης του ήχου. Οι μηχανισμοί ερμηνείας του ήχου δεν έχουν αποσαφηνιστεί ακόμα ούτε είμαστε σε θέση να γνωρίζουμε αν όλοι οι άνθρωποι ερμηνεύουν τους ήχους με τον ίδιο τρόπο. Μέχρι πρόσφατα δεν είχε βρεθεί τρόπος ανίχνευσης της αντίδρασης του εγκεφάλου και του νευρικού συστήματος σε ηχητικό ερέθισμα. Στις μέρες μας διεξάγονται σοβαρές έρευνες για την αποσαφήνιση κάποιων τουλάχιστον μυστηρίων του θέματος αυτού. Η σημερινή θεωρία που αφορά τη νευρική λειτουργία της ακοής έχει ως εξής: Έχουμε παρατηρήσει ότι ο ήχος μιας συγκεκριμένης κυματομορφής με συγκεκριμένη συχνότητα οργανώνει μία χαρακτηριστική δομή των ενεργών θέσεων των βασικών μεμβρανών του αυτιού. Εάν αυτή η δομή επαναλαμβάνεται συχνά, μαθαίνουμε να αντιστοιχίζουμε τη δομή αυτή σε έναν ορισμένο ήχο. Αυτή η διαδικασία επιτυγχάνεται ευκολότερα κατά την παιδική ηλικία. Η συνολική λειτουργία των νευρών υπολογίζει προσεγγιστικά την κυματομορφή του ήχου. Με ποιο τρόπο ο εγκέφαλος αξιοποιεί ή χρησιμοποιεί αυτή την πληροφορία δεν είναι ακόμα γνωστό. 4.4 ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΩΝ ΗΧΩΝ Οι περισσότερες έρευνες στην ψυχοακουστική ασχολούνται με την ευαισθησία και την ακρίβεια της ακοής. Οι ερευνητές ενδιαφέρονται για την λειτουργία της ακοής του μέσου ανθρώπου και γι αυτό το λόγο αποκλείονται από τις έρευνές τους πχ μουσικοί ή αλλές ομάδες πληθυσμού με «εξασκημένη ακοή». Τα αποτελέσματα που εξάγουν χρησιμοποιούνται στην ιατρική και στις τηλεπικοινωνίες ΑΚΟΥΣΤΟΤΗΤΑ (LOUDNESS) Το πλάτος του ηχητικού κύματος αντιστοιχεί σε αυτό που ο άνθρωπος αντιλαμβάνεται ως ακουστότητα. Το αυτί ανταποκρίνεται σε ένα πολύ μεγάλο φάσμα πλατών ηχητικών κυμάτων. Η αναλογία ανάμεσα στο κατώφλι του πόνου του αυτιού και στο κατώφλι της αίσθησης ενός ήχου είναι της τάξεως των 130dB! Η διακριτική ικανότητα του αυτιού 33

34 όσον αφορά την ακουστότητα εκτείνεται από τα 3 db για ήχους κοντά στο κατώφλι της ακοής ως το εντυπωσιακό 0,5 db για ηχηρούς ήχους. Είναι ενδεικτικό ότι ο άνθρωπος δεν έχει καταφέρει να κατασκευάσει ηλεκτρομηχανικά συστήματα συλλογής ηχητικών σημάτων με τέτοιες επιδόσεις στην διακριτικότητα. Μονάδα μέτρησης της ακουστότητας είναι το phon. Τόνος συχνότητας 1kHz έχει ακουστότητα τόσα phons, όσο και η στάθμη ηχητικής πίεσης σε db. Η αίσθηση της ακουστότητας επηρεάζεται και από την συχνότητα του λαμβανομένου ηχητικού κύματος. Μια σειρά ερευνών έχουν οδηγήσει στο ακόλουθο διάγραμμα: Εικόνα 20 Αντιλαμβανόμενη ακουστότητα των ήχων. Κοντά στο κάτω φράγμα του φάσματος των ακουστικών συχνοτήτων, το αυτί είναι λιγότερο ευαίσθητο σε απαλούς ήχους αντίθετα με το κατώτερο όριο πόνου και την ικανότητα διάκρισης ηχηρών ήχων που δεν επηρεάζονται σημαντικά. Στις υψηλές συχνότητες η αλλαγή στην ευαισθησία είναι πιο απότομη, με την αίσθηση να διακόπτεται εξ ολοκλήρου στην περιοχή των 20 khz. Η ανθρώπινη ικανότητα διάκρισης της ακουστότητας των ήχων περιορίζεται για ήχους διάρκειας μικρότερης των 200 msec. Κάτω από αυτό το όριο η αντίληψη της ακουστότητας επηρεάζεται από τη διάρκεια. Μικρότερη διάρκεια σημαίνει και μικρότερη ακουστότητα. Ηχητικά σήματα διάρκειας μεγαλύτερης των 200 msec δεν επηρεάζουν την διακριτική ικανότητα του ανθρώπου για την ακουστότητα, αν 34

35 εξαιρέσουμε το γεγονός ότι ο άνθρωπος τείνει να αγνοεί ηχητικά σήματα μεγάλης διάρκειας αμετάβλητου τόνου ΤΟΝΙΚΟ ΥΨΟΣ (PITCH) Το ύψος είναι η «υποκειμενική» απόκριση του αυτιού μας στη συχνότητα και μας επιτρέπει να κατατάξουμε τους ήχους σε οξείς, μέσους και βαρείς. Το ύψος μεταβάλλεται μη γραμμικά με τη συχνότητα, δηλαδή ίσες μεταβολές στη συχνότητα δεν προκαλούν ίδιες μεταβολές στην «αίσθηση» του ύψους. Επίσης καθοριστικό ρόλο διαδραματίζει και η στάθμη του ήχου. Αν η στάθμη ενός τόνου 180Hz αυξηθεί χωρίς αλλαγή της συχνότητας, η αίσθηση του ύψους χαμηλώνει. Το φαινόμενο αυτό είναι ιδιαίτερα ισχυρό για συχνότητες μικρότερες των 300Hz. Αντίθετα, στην περιοχή από 500 έως 3000Hz η στάθμη δεν επηρεάζει ιδιαίτερα το ύψος. Τέλος, στην περιοχή άνω των 4000Hz η αίσθηση του ύψους για την ίδια συχνότητα αυξάνει με τη στάθμη. Μονάδα μέτρησης του ύψους είναι το Mel. Ήχος συχνότητας 1kHz και στάθμης 60dB έχει ύψος 1000Mel. Ο άνθρωπος έχει περιορισμένη διακριτική ικανότητα συχνοτήτων. Εάν οι κεντρικές συχνότητες f 1 και f 2 δύο ήχων είναι πολύ κοντινές, ο διαχωρισμός τους είναι δύσκολος έως αδύνατος. Αυτό συμβαίνει διότι οι περιοχές της βασικής μεμβράνης που διεγείρονται είναι πολύ κοντά. O εγκέφαλος «αναγνωρίζει» ήχο με συχνότητα (f 1 +f 2 )/2 και πλάτους που μεταβάλλεται με συχνότητα (f 1 f 2 )/2. Το διάγραμμα που προκύπτει ονομάζεται διακρότημα. Εικόνα 21 Διακρότημα. 35

36 Όπως και με την αντίληψη της ακουστότητας, έτσι και η αντίληψη του ύψους γίνεται δυσκολότερη όταν η διάρκεια του ηχητικού σήματος είναι μικρότερη από 200msec και αδύνατη για σήματα διάρκειας μικρότερα από 50 msec.τέλος, η αντίληψη του τονικού ύψους επηρεάζεται και από το φασματικό περιεχόμενο του ηχητικού σήματος. Όσο το φασματικό περιεχόμενο παρεκκλίνει από το αρμονικό μοντέλο, η αίσθηση του τόνου μειώνεται ΧΡΟΙΑ (TIMBRE) Χροιά είναι τα υποκειμενικά χαρακτηριστικά του ήχου που κάνουν δυνατό το διαχωρισμό δύο τόνων της ίδιας έντασης και θεμελιώδους συχνότητας. Χρησιμοποιείται κυρίως για τον χαρακτηρισμό ήχων μουσικών οργάνων και της ανθρώπινης φωνής. Πχ φλάουτο και όμποε ακούγονται διαφορετικά αν και παίζουν την ίδια νότα. Η διαφοροποίηση της χροιάς οφείλεται κυρίως στη διαφορά του πλήθους και της σχετικής στάθμης των αρμονικών ως προς τη στάθμη της θεμελιώδους συχνότητας. Ο αντίστοιχος φυσικός όρος για τη χροιά είναι το φάσμα ΑΚΟΥΣΤΙΚΗ ΕΠΙΚΑΛΥΨΗ (MASKING EFFECT) Ακουστική Επικάλυψη ή Masking effect ονομάζεται η περίπτωση κατά την οποία η ύπαρξη ενός ήχου μεταβάλλει το κατώφλι ακουστότητας. Το φαινόμενο αυτό γίνεται περισσότερο κατανοητό μέσω των παρακάτω διαγραμμάτων: Εικόνα 22 Masking effect. 36

37 Εικόνα 23 Κατώφλι ακουστικής επικάλυψης για ημιτονικό σήμα. Εικόνα 24 Κατώφλι ακουστικής επικάλυψης για ημιτονικό σήμα ΕΝΤΟΠΙΣΜΟΣ ΘΕΣΗΣ ΠΗΓΗΣ (LOCALIZATION) O άνθρωπος έχει την ικανότητα να αντιληφθεί την θέση της ηχητικής πηγής με σχετική ακρίβεια. Η κρίση για το αν η πηγή βρίσκεται δεξιά μας ή αριστερά μας βασίζεται στην αντίληψη της διαφοράς των χρόνων άφιξης ή της διαφοράς φάσης των ηχητικών σημάτων σε κάθε αυτί. Εάν συμβαίνουν παραπάνω από δύο αφίξεις, επιλέγουμε την κατεύθυνση του πρώτου ηχητικού σήματος που φτάνει. Ο εντοπισμός της θέσης της πηγής είναι ακριβέστερος όταν έχουμε ήχους μεγάλης συχνότητας. Η κρίση για το ύψος της θέσης της πηγής βασίζεται στη γεωμετρία των αυτιών μας. Όταν ένας ήχος μεγάλης συχνότητας αφικνύεται από θέση 37

38 που βρίσκεται μπροστά μας, μια μικρή ποσότητα ενέργειας αντανακλάται από την πίσω ακμή του λοβού του αυτιού. Αυτή η αντανάκλαση δεν είναι σε φάση για μια συγκεκριμένη συχνότητα. Λόγω του σχήματος του λοβού η συχνότητα αυτή εξαρτάται από τη γωνία πρόσπτωσης και έτσι ανιχνεύουμε το ύψος της πηγής. Η ανίχνευση του ύψους της πηγής δεν είναι ακριβής για ήχους που προέρχονται από πηγές που δεν βρίσκονται μπροστά μας ή είναι μικρής συχνότητας. 5. ΑΝΤΙΛΗΨΗ ΟΜΙΛΙΑΣ/ΛΟΓΟΥ (SPEECH PERCEPTION) Η λεκτική αντίληψη αναφέρεται στις διαδικασίες από τις οποίες οι άνθρωποι είναι σε θέση να ερμηνεύσουν και να καταλάβουν τους ήχους που χρησιμοποιούνται στη γλώσσα. Η μελέτη της λεκτικής αντίληψης συνδέεται στενά με τους τομείς της φωνητικής και της φωνολογίας στη γλωσσολογία και τη γνωστικής ψυχολογίας και της αντίληψης στην ψυχολογία. Η έρευνα στη λεκτική αντίληψη επιδιώκει να καταλάβει πώς οι άνθρωποι αναγνωρίζουν τους λεκτικούς ήχους και χρησιμοποιούν αυτές τις πληροφορίες για να καταλάβουν την προφορική γλώσσα. Η λεκτική έρευνα έχει εφαρμογές στην κατασκευή υπολογιστικών συστημάτων που μπορούν να αναγνωρίσουν την ομιλία, καθώς επίσης και να βελτιώσουν τη λεκτική αναγνώριση σε ανθρώπους μειωμένης ακουστικής δυνατότητας. 5.1 ΒΑΣΙΚΑ ΤΗΣ ΛΕΚΤΙΚΗΣ ΑΝΤΙΛΗΨΗΣ Η διαδικασία της λεκτικής αντίληψης ξεκινά από το στάδιο του ηχητικού σήματος και της διαδικασίας της ακοής. Αφού επεξεργαστεί το αρχικό ακουστικό σήμα, οι λεκτικοί ήχοι υποβάλλονται σε περαιτέρω επεξεργασία ώστε να εξαχθούν ακουστικά πρότυπα και φωνητικές πληροφορίες. Αυτές οι λεκτικές πληροφορίες μπορούν έπειτα να χρησιμοποιηθούν για τις υψηλότερου επιπέδου γλωσσικές διαδικασίες, όπως η αναγνώριση λέξης. 38

39 5.1.1 ΑΚΟΥΣΤΙΚΑ ΠΡΟΤΥΠΑ Ένα σήμα λεκτικού ήχου περιέχει διάφορα ακουστικά πρότυπα που χρησιμοποιούνται στη λεκτική αντίληψη. Μέσω των προτύπων διαφοροποιούνται οι λεκτικοί ήχοι που ανήκουν σε διαφορετικές φωνητικές κατηγορίες. Παραδείγματος χάριν, ένα από τα γνωστά πρότυπα στην ομιλία είναι χρόνος έναρξης φωνής (voice onset time) ή VOT. Το VOT είναι ένα βασικό πρότυπο, το οποίο επισημαίνει τη διαφορά μεταξύ ενός άηχου και ενός ηχηρού συμφώνου, όπως το b και το p. Άλλα πρότυπα διαφοροποιούν τους ήχους που παράγονται από διαφορετικές χρήσεις της άρθρωσης. Το λεκτικό σύστημα πρέπει επίσης να συνδυάζει τα πρότυπα για να καθορίσει την κατηγορία ενός συγκεκριμένου λεκτικού ήχου. Αυτό θεωρείται συχνά για τις αφηρημένες απεικονίσεις των φωνημάτων. Αυτές οι απεικονίσεις μπορούν έπειτα να συνδυαστούν κατά τη διαδικασία αναγνώρισης λέξης και άλλων γλωσσικών διαδικασιών. Δεν είναι εύκολο να προσδιοριστεί σε ποια ακουστικά πρότυπα ο άνθρωπος έχει μεγαλύτερη ευαισθησία κατά την αντίληψη ενός συγκεκριμένου λεκτικού ήχου. Αν ο άνθρωπος μπορούσε να αντιστοιχίσει συγκεκριμένα σημεία της κυματομορφής του ακουστικού σήματος με συγκεκριμένες μονάδες της αντίληψης, τότε ο δρόμος από τον ήχο στη νόηση θα είχε ολοκληρωθεί. Όμως παρά τις έρευνες δεκαετιών η χαρτογράφηση αυτής της διαδρομής παραμένει πολύ δύσκολη. Επίσης, αν μπορούσαμε να αντιστοιχίσουμε μια συγκεκριμένη ακουστική κυματομορφή με μια γλωσσική μονάδα τότε με τη βοήθεια κάποιων δοκιμών και με χρήση λεκτικών synthesiser, θα μπορούσαμε να προσδιορίσουμε αυτά τα πρότυπα. Παρ όλα αυτά όμως συναντάμαι και σ αυτή την προσπάθεια σοβαρά εμπόδια. 39

40 5.1.2 Η ΓΡΑΜΜΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΤΗΣ ΚΑΤΑΤΜΗΣΗΣ Αν και ο άνθρωπος αντιλαμβάνεται την ομιλία σαν διαδοχή διακριτών μονάδων (συλλαβές, λέξεις κτλ), αυτή η γραμμικότητα εμφανίζεται δύσκολα σε φυσικά λεκτικά σήματα. Εικόνα 25 Spectrogram της φράσης "I owe you". Δεν υπάρχει κανένα σαφώς διακριτό όριο μεταξύ των λεκτικών ήχων. Οι λεκτικοί ήχοι περισσότερο επικαλύπτονται παρά ακολουθούν αυστηρά ο ένας τον άλλο. Ο λεκτικός ήχος επηρεάζεται από αυτόν που προηγείται και από αυτόν που ακολουθεί. Αυτή η επιρροή μπορεί να ασκηθεί και μεταξύ πιο «απομακρυσμένων» γλωσσικών τμημάτων εκτός των ορίων μια συλλαβής και των ορίων μιας λέξης. Αμφισβητώντας τη γραμμικότητα του λεκτικού σήματος, το πρόβλημα της κατάτμησης προκύπτει: κάποιος συναντά σοβαρές δυσκολίες προσπαθώντας να οριοθετήσει ένα τέντωμα του λεκτικού σήματος σε μια ενιαία αντιληπτική μονάδα. 40

41 5.1.3 ΕΛΛΕΙΨΗ ΣΤΑΘΕΡΟΤΗΤΑΣ Η έρευνα και η εφαρμογή της λεκτικής αντίληψης πρέπει να εξετάσουν διάφορα προβλήματα που προκύπτουν από αυτό που ονομάζουμε έλλειψη σταθερότητας. Όπως έχει προαναφερθεί, οι αξιόπιστες σταθερές σχέσεις μεταξύ ενός φωνήματος μιας γλώσσας και της ακουστικής εκδήλωσής της στην ομιλία είναι δύσκολο να προσδιοριστούν. Υπάρχουν διάφοροι λόγοι για αυτή την έλλειψη σταθερότητας: Καταρχήν, το φωνητικό περιβάλλον έχει επιπτώσεις στις ακουστικές ιδιότητες των λεκτικών ήχων. Επίσης ένας ακόμα σημαντικός παράγοντας είναι ο διαφορετικός ρυθμός ομιλίας.. Τέλος, η προκύπτουσα ακουστική δομή των συγκεκριμένωνν λεκτικών παραγωγών εξαρτάται από τις φυσικές και ψυχολογικές ιδιότητες των μεμονωμένων ομιλητών. Άνδρες, γυναίκες, και παιδιά γενικά έχουν διαφορετική τονικότητα. Εικόνα 26 Η διαφορά μεταξύ ανδρών, γυναικώνν και παιδιών είναι εμφανής.. 41

42 5.1.4 ΑΝΤΙΛΗΠΤΙΚΗΗ ΣΤΑΘΕΡΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΚΑΝΟΝΙΚΟΠΟΙΗΣΗ Λαμβάνοντας υπόψη την έλλειψη σταθερότητας, είναι αξιοπρόσεκτο ότι οι ακροατές θεωρούν τα φωνήεντα και τα σύμφωνα που παράγονται υπό διαφορετικές συνθήκες και από διαφορετικούς ομιλητές ως σταθερές κατηγορίες. Έχει προταθεί ότι αυτό επιτυγχάνεται μέσω μιας διαδικασίας αντιληπτικής κανονικοποίησης κατά την οποία ο ακροατής φιλτράρει το θόρυβο ώστε να φτάσει σε μια θεμελιώδη κατηγορία. Επομένως ένας ακροατής πρέπει να ρυθμίσει το αντιληπτικό σύστημά του/της στα ακουστικά χαρακτηριστικά ενός ιδιαίτερου ομιλητή. Αυτή η διαδικασία έχει κληθεί κανονικοπ ποίηση φωνητικών κομματιών (vocal tract normalization). Εικόνα 27 Το αριστερό σχήμα είναι αυτό της εικόνας 13. Το δεξιό σχήμα χρησιμοποιεί τη διαδικασία κανονικοποίησης που προτάθηκε από τους Syrdal και Gopal το Ομοίως οι ακροατές θεωρείται ότι προσαρμόζουν την αντίληψη της διάρκειας σύμφωνα με το ρυθμό ομιλίας που ακούν τη συγκεκριμένη στιγμή. Αυτό έχει αναφερθεί ως κανονικοποίηση λεκτικού ρυθμού (speech rate normalization). Εάν η κανονικοποίηση πραγματοποιείται ή όχι πραγματικά και ποια είναι η ακριβής φύση της είναι ένα θέμα θεωρητικής διαμάχης. Η αντιληπτική σταθερότητα δεν είναι ένα φαινόμενο συγκεκριμένο για τη λεκτική αντίληψη μόνο, αλλά υπάρχει και σε άλλους τύπους αντιλήψεων επίσης. 42

43 5.1.5 ΚΑΤΗΓΟΡΙΚΗ ΑΝΤΙΛΗΨΗ Η κατηγορική αντίληψη τεκμηριώνεται με βάση δύο βασικές ιδιότητες. Η πρώτη είναι η απότομη αντιληπτική μετάβαση από μια κατηγορία σε άλλη και η δεύτερη η συστηματική διακύμανση στην ικανότητα διάκρισης μεταξύ ήχων. Η απότομη μετάβαση μπορεί να μετρηθεί παρουσιάζοντας ακουστικά ερεθίσματα από μια σειρά ενδιάμεσων ήχων μεταξύ δύο φθόγγων, π.χ. μεταξύ [b] και [d], και καταγράφοντας για κάθε ήχο πόσο συχνά γίνεται αντιληπτός ως ο ένας από τους δύο φθόγγους, π.χ. σε τι ποσοστό ακούγεται ως [d]. Ποσοστό 0% σημαίνει ότι ποτέ δεν γίνεται αντιληπτός ως [d], ενώ 100% σημαίνει ότι πάντα γίνεται αντιληπτός [d]. Αν ένας ακουστικά ενδιάμεσος ήχος γίνεται αντιληπτός ως [d] κατά 50% σημαίνει ότι είναι ένας αντιληπτικά ενδιάμεσος φθόγγος, αφού δεν έχει σταθερό αντιληπτικό αποτέλεσμα. Εικόνα 28 Σχηματική απεικόνιση των αντιληπτικών ευρημάτων που χαρακτηρίζουν την κατηγορική αντίληψη. Αριστερά: Καμπύλη κατηγοριοποίησης, στην οποία φαίνεται η απότομη μετάβαση από τη μια φωνητική κατηγορία στην άλλη ενώ η ακουστική διαφοροποίηση μεταξύ των συνθετικών ήχων μεταβάλλεται σταδιακά. Δεξιά: Καμπύλη διάκρισης μεταξύ ζευγών «κοντινών» συνθετικών ήχων, στην οποία φαίνεται η αδυναμία διάκρισης μεταξύ ήχων που ανήκουν στην ίδια φωνητική κατηγορία και η αυξημένη διακριτική ικανότητα μεταξύ ήχων από διαφορετικές κατηγορίες Αν πολλοί ήχοι ήταν αντιληπτικά ενδιάμεσοι τότε το γράφημα απόκρισης θα ήταν μια ομαλή καμπύλη μετάβασης από 0% ως 100%. Στην πραγματικότητα όμως λαμβάνουμε μια καμπύλη απόκρισης που δείχνει κάθε ήχο να γίνεται αντιληπτός σχεδόν πάντα ως ένας από τους φθόγγους αναφοράς και όχι ως κάτι ενδιάμεσο. Η αντιληπτική μετάβαση δηλαδή (από τον ένα φθόγγο στον άλλο) είναι απότομη και όχι σταδιακή, παρότι η ακουστική μετάβαση (δηλαδή η ηχητική διαφοροποίηση) είναι σταδιακή. 43

44 5.1.6 ΕΠΙΡΡΟΕΣ ΣΤΗΝ ΛΕΚΤΙΚΗ ΑΝΤΙΛΗΨΗ Η διαδικασία της λεκτικής αντίληψης δεν είναι απαραιτήτως ομοιοκατευθυνόμενη. Δηλαδή οι υψηλότερου επιπέδου γλωσσικές διαδικασίες που συνδέονται με τη μορφολογία, τη σύνταξη, ή τη σημασιολογία μπορούν να αλληλεπιδράσουν με τις βασικές διαδικασίες λεκτικής αντίληψης στην ενίσχυση της αναγνώρισης των λεκτικών ήχων. Δεν είναι απαραίτητο και ίσως ακόμα και μη πιθανό για τον ακροατή να αναγνωρίσει τα φωνήματα πρίν αναγνωρίζει τις υψηλότερες μονάδες, όπως τις λέξεις παραδείγματος χάριν. Αφου λάβουν τουλάχιστον ένα θεμελιώδες κομμάτι των πληροφοριών για τη φθογγική δομή του ακουστικού σήματος, οι ακροατές είναι σε θέση να αντικαταστήσουν τους φθόγγους που λείπουν ή είναι καλυμμένοι με θόρυβο χρησιμοποιώντας τη γνώση τους περί της προφορικής γλώσσας. Σύμφωνα με ένα κλασσικό πείραμα που εκτέλεσε ο Richard M. Warren, αντικατέστησε ένα φώνημα μιας λέξης με έναν ήχο που προσομοίαζε σε βήχα. Οι άνθρωποι που συμμετείχαν στο πείραμα αντικατέστησαν το λεκτικό ήχο που έλλειπε αντιληπτικά χωρίς δυσκολία και επιπλέον δεν μπορούσαν να υποδείξουν πιο φώνημα είχε αλλοιωθεί. Αυτό είναι γνωστό ως φθογγική επίδραση αποκατάστασης. Αυτό είναι γνωστό ως επίδραση φθογγικής αποκατάστασης (phonemic restoration effect). 6. ΨΥΧΟΑΚΟΥΣΤΙΚΗ (PSYCOACOUSTICS) Η ψυχοακουστική (Psychoacoustics) αποτελεί τον κλάδο της ακουστικής, ο οποίος μελετά τον υποκειμενικό τρόπο με τον οποίο το ανθρώπινο σύστημα ακοής αντιλαμβάνεται τους διάφορους ήχους, συμπεριλαμβανόμενης και της μουσικής (συνειδητοποίηση της ηχητικής πληροφορίας σε γνωστικό επίπεδο). Σε ζητήματα που απασχολούν την επιστήμη της ψυχοακουστικής έχουμε ήδη αναφερθεί όπως πχ στο κεφάλαιο 3.4, αλλά θεωρείται σκόπιμο να αναφέρουμε και σε αυτό το σημείο κάποια επιπλέον στοιχεία. 44

45 6.1 ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Η ακρόαση δεν είναι ένα καθαρώς μηχανικό φαινόμενο της διάδοσης κυμάτων, αλλά είναι επίσης ένα αισθητήριο και αντιληπτικό γεγονός. Όταν ένα πρόσωπο ακούει κάτι, κάτι φθάνει στο αυτί του ως μηχανικό κύμα που ταξιδεύει μέσω του αέρα, αλλά μέσα στο αυτί μετασχηματίζεται σε νευρική δράση. Αυτοί οι σφυγμοί των νεύρων ταξιδεύουν έπειτα στον εγκέφαλο όπου γίνονται αντιληπτοί. Ως εκ τούτου, σε πολλά προβλήματα στην ακουστική είναι συμφέρον να ληφθούν υπόψη όχι μόνο οι μηχανικοί του περιβάλλοντος, αλλά και το γεγονός ότι και το αυτί και ο εγκέφαλος περιλαμβάνονται στην εμπειρία ακούσματος ενός προσώπου. Το αυτί παραδείγματος χάριν, παίρνει μια φασματική αποσύνθεση του ήχου ως τμήμα της διαδικασίας της μετατροπής του ήχου σε νευρικό ερέθισμα, έτσι ορισμένα αποτελέσματα χρονικών περιοχών είναι μη ακουόμενα. Η τεχνολογία MP3 χρησιμοποιεί αυτό το γεγονός. Επιπλέον το αυτί έχει μια λογαριθμική δυναμική απόκριση. Τα τηλεφωνικά δίκτυα χρησιμοποιούν αυτό το γεγονός με το να συμπιέζουν λογαριθμικά τα δείγματα στοιχείων πριν από τη μετάδοση, και έπειτα εκθετικά να τα επεκτείνουν για την αναπαραγωγή ήχου. Μια άλλη παρενέργεια της μη γραμμικής λογαριθμικής απόκρισης του αυτιού είναι ότι οι ήχοι που εμφανίζονται στο τύμπανο των αυτιών και έχουν μεγάλη φασματική συγγένεια προκαλούν τονική παραίσθηση. Τέτοιες ψυχολογικές επιδράσεις που οφείλονται στην ανατομία του αυτιού καλούνται ψυχολογικές ακουστικές επιδάσεις. Υπάρχουν αληθινά ψυχοακουστικά αποτελέσματα που εισάγονται από τον εγκέφαλο. Παραδείγματος χάριν, όταν ακούει ένα πρόσωπο κάποιον παλαιό δίσκο μουσικής, σταματά σύντομα να προσέχει τον παρασιτικό θόρυβο, και απολαμβάνει τη μουσική. Ένα πρόσωπο που το κάνει αυτό εμφανίζεται συνήθως να ξεχνά για το θόρυβο συνολικά, και μπορεί να μην είναι σε θέση να προσδιορίσει μετά εάν όντως υπήρξε θόρυβος. Αυτή η επίδραση καλείται ψυχοακουστική κάλυψη (psychoacoustical masking). Η δυνατότητα του εγκεφάλου να εκτελεί τέτοια κάλυψη είναι σημαντική για την εξέλιξη διάφορων τεχνολογιών. Σαν ένα άλλο παράδειγμα μιας ψυχοακουστικής επίδρασης, ο εγκέφαλος 45

Δρ.Κων. Κων.Λαμπρόπουλος. Χειρουργός ΩΡΛ Φωνίατρος Πρόεδρος Επιστημονικού Συμβουλίου

Δρ.Κων. Κων.Λαμπρόπουλος. Χειρουργός ΩΡΛ Φωνίατρος Πρόεδρος Επιστημονικού Συμβουλίου Δρ.Κων Κων.Λαμπρόπουλος Χειρουργός ΩΡΛ Φωνίατρος Πρόεδρος Επιστημονικού Συμβουλίου Πρόεδρος Ελληνικής Φωνιατρικής Εταιρείας Αθήνα, 17 νοεμβρίου 2010 πέντε αισθήσεις όραση αφή όσφρηση γεύση ακοή η ακοή

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΟΛΗ ΦΥΣΙΚΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΩΝ 1994-1998 Η ΑΚΟΟΜΕΤΡΙΑ. με λίγα λόγια. Μαρία Λύρα Γεωργοσοπούλου Επικ. Καθηγήτρια Παν/μίου Αθηνών. Αθήνα

ΣΧΟΛΗ ΦΥΣΙΚΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΩΝ 1994-1998 Η ΑΚΟΟΜΕΤΡΙΑ. με λίγα λόγια. Μαρία Λύρα Γεωργοσοπούλου Επικ. Καθηγήτρια Παν/μίου Αθηνών. Αθήνα ΣΧΟΛΗ ΦΥΣΙΚΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΩΝ 1994-1998 Η ΑΚΟΟΜΕΤΡΙΑ με λίγα λόγια Μαρία Λύρα Γεωργοσοπούλου Επικ. Καθηγήτρια Παν/μίου Αθηνών Αθήνα ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η αίσθηση της ακοής οφείλεται στ ότι έχουμε την ικανότητα ν αντιληφθούμε

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 5 ο : Μηχανικά Κύματα

Κεφάλαιο 5 ο : Μηχανικά Κύματα Κεφάλαιο 5 ο : Μηχανικά Κύματα Φυσική Γ Γυμνασίου Βασίλης Γαργανουράκης http://users.sch.gr/vgargan g g Εισαγωγή Η ενέργεια μεταφέρεται με μεταφορά μάζας Αν ρίξεις μια μπάλα προς ένα αμαξάκι, το αμαξάκι

Διαβάστε περισσότερα

Ακουστική)και)Ψυχοακουστική

Ακουστική)και)Ψυχοακουστική Τι είναι ήχος; Ορισμός ΕΛΟΤ 263.1 (1.184): Ακουστική)και)Ψυχοακουστική Διάλεξη'2:' Η'φυσική'του'ήχου ' «Ως ήχος ορίζεται η μηχανική διαταραχή που διαδίδεται με ορισμένη ταχύτητα μέσα σε ένα μέσο που μπορεί

Διαβάστε περισσότερα

Ηχητικά κύματα Διαμήκη κύματα

Ηχητικά κύματα Διαμήκη κύματα ΦΥΣ 131 - Διαλ.38 1 Ηχητικά κύματα Διαμήκη κύματα Τα ηχητικά κύματα χρειάζονται ένα μέσο για να μεταδοθούν π.χ. αέρας Δεν υπάρχει ήχος στο κενό Ηχητικές συχνότητες 20Ηz 20ΚΗz Τα ηχητικά κύματα διαδίδονται

Διαβάστε περισσότερα

ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ Ι. ΦΡΕΝΤΖΟΣ. 6 ο ΕΤΟΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ (2004-05) του Ε.Κ.Π.Α. ΕΡΓΑΣΙΑ

ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ Ι. ΦΡΕΝΤΖΟΣ. 6 ο ΕΤΟΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ (2004-05) του Ε.Κ.Π.Α. ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ Ι. ΦΡΕΝΤΖΟΣ 6 ο ΕΤΟΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ (2004-05) του Ε.Κ.Π.Α. ΕΡΓΑΣΙΑ 148 ΑΡΧΕΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΤΩΝ ΥΠΕΡΗΧΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΩΝ ΥΠΕΡΗΧΩΝ ΣΤΗ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ Γ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΝ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Δ. ΚΑΣΣΑΝΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Μέτρηση της ταχύτητας του ήχου στον αέρα.

Μέτρηση της ταχύτητας του ήχου στον αέρα. Α2 Μέτρηση της ταχύτητας του ήχου στον αέρα. 1 Σκοπός Στο πείραμα αυτό θα μελετηθεί η συμπεριφορά των στάσιμων ηχητικών κυμάτων σε σωλήνα με αισθητοποίηση του φαινομένου του ηχητικού συντονισμού. Επίσης

Διαβάστε περισσότερα

Ήχος. Τεχνολογία Πολυμέσων και Πολυμεσικές Επικοινωνίες 04-1

Ήχος. Τεχνολογία Πολυμέσων και Πολυμεσικές Επικοινωνίες 04-1 Ήχος Χαρακτηριστικά του ήχου Ψηφιοποίηση με μετασχηματισμό Ψηφιοποίηση με δειγματοληψία Κβαντοποίηση δειγμάτων Παλμοκωδική διαμόρφωση Συμβολική αναπαράσταση μουσικής Τεχνολογία Πολυμέσων και Πολυμεσικές

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΜΠΟΣ ΕΚΤΗΣ ΑΝΙΧΝΕΥΤΗΣ

ΠΟΜΠΟΣ ΕΚΤΗΣ ΑΝΙΧΝΕΥΤΗΣ Σαν ήχος χαρακτηρίζεται οποιοδήποτε μηχανικό ελαστικό κύμα ή γενικότερα μία μηχανική διαταραχή που διαδίδεται σε ένα υλικό μέσο και είναι δυνατό να ανιχνευθεί από τον άνθρωπο μέσω της αίσθησης της ακοής.

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο T3. Ηχητικά κύµατα

Κεφάλαιο T3. Ηχητικά κύµατα Κεφάλαιο T3 Ηχητικά κύµατα Εισαγωγή στα ηχητικά κύµατα Τα κύµατα µπορούν να διαδίδονται σε µέσα τριών διαστάσεων. Τα ηχητικά κύµατα είναι διαµήκη κύµατα. Διαδίδονται σε οποιοδήποτε υλικό. Είναι µηχανικά

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογία Πολυμέσων. Ενότητα # 4: Ήχος Διδάσκων: Γεώργιος Ξυλωμένος Τμήμα: Πληροφορικής

Τεχνολογία Πολυμέσων. Ενότητα # 4: Ήχος Διδάσκων: Γεώργιος Ξυλωμένος Τμήμα: Πληροφορικής Τεχνολογία Πολυμέσων Ενότητα # 4: Ήχος Διδάσκων: Γεώργιος Ξυλωμένος Τμήμα: Πληροφορικής Χρηματοδότηση Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό έχει αναπτυχθεί στα πλαίσια του εκπαιδευτικού έργου του διδάσκοντα. Το

Διαβάστε περισσότερα

Υπερηχογραφία Αγγείων Βασικές αρχές

Υπερηχογραφία Αγγείων Βασικές αρχές Υπερηχογραφία Αγγείων Βασικές αρχές Δημ. Καρδούλας M.Sc, Ph.D Ιατρικό Τμήμα Πανεπιστημίου Κρήτης Ευρωκλινική Αθηνών Σάββατο 15 Φεβρουαρίου 2014 Βασικές Αρχές Φυσικής Οργανολογία των Υπερήχων Αιμοδυναμική

Διαβάστε περισσότερα

Ακουστική αιθουσών. LESSON_07_2009.doc

Ακουστική αιθουσών. LESSON_07_2009.doc Ακουστική αιθουσών Ορισμός Θεωρούμε ηχητική πηγή που βρίσκεται μέσα σε μια αίθουσα. Τα ηχητικά κύματα διαδίδονται απομακρυνόμενα από την πηγή μέχρις ότου συναντήσουν τα τοιχώματα της αίθουσας, εκεί όπου

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στα χαρακτηριστικά των μικροφώνων

Εισαγωγή στα χαρακτηριστικά των μικροφώνων ΕΙΔΗ ΜΙΚΡΟΦΩΝΩΝ Επιμέλεια: Νίκος Σκιαδάς ΠΕ 17.13 Μουσικής Τεχνολογίας Το μικρόφωνο πήρε την ονομασία του από τον Ντέιβιντ Χιουζ, ο οποίος επινόησε μια διάταξη μεταφοράς ήχου που ήταν τόσο ευαίσθητη, που

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΦΥΣΙΚΗΣ ΙΙ

ΘΕΜΑΤΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΦΥΣΙΚΗΣ ΙΙ ΘΕΜΑΤΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΦΥΣΙΚΗΣ ΙΙ ΘΕΜΑ 1 ο (βαθµοί 2) Σώµα µε µάζα m=5,00 kg είναι προσαρµοσµένο στο ελεύθερο άκρο ενός κατακόρυφου ελατηρίου και ταλαντώνεται εκτελώντας πέντε (5) πλήρης ταλαντώσεις σε χρονικό

Διαβάστε περισσότερα

Ακουστική Κλειστών Χώρων

Ακουστική Κλειστών Χώρων Ακουστική Κλειστών Χώρων Παναγιώτης Χατζηαντωνίου Καθηγητής Δ.Ε. Πληροφορικός PhD Ψηφιακής Τεχνολογίας Ήχου Τοπικό Θεµατικό Δίκτυο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Ν. Αχαΐας «Ακουστική και Ιστορική Ξενάγηση

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 15 Κίνηση Κυµάτων. Copyright 2009 Pearson Education, Inc.

Κεφάλαιο 15 Κίνηση Κυµάτων. Copyright 2009 Pearson Education, Inc. Κεφάλαιο 15 Κίνηση Κυµάτων Περιεχόµενα Κεφαλαίου 15 Χαρακτηριστικά των Κυµάτων Είδη κυµάτων: Διαµήκη και Εγκάρσια Μεταφορά ενέργειας µε κύµατα Μαθηµατική Περιγραφή της Διάδοσης κυµάτων Η Εξίσωση του Κύµατος

Διαβάστε περισσότερα

ΘΟΡΥΒΟΣ Αξιολόγηση και µέτρα αντιµετώπισης

ΘΟΡΥΒΟΣ Αξιολόγηση και µέτρα αντιµετώπισης TEE TKM ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΜΙΚΡΗΣ ΙΑΡΚΕΙΑ ΣΤ ΚΥΚΛΟΣ2005 ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ ΣΤΗΝ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ ΘΟΡΥΒΟΣ Αξιολόγηση και µέτρα αντιµετώπισης Ν. Μαραγκός Μηχανολόγος Mηχ. Msc ΚΙΛΚΙΣ 2005 ΘΟΡΥΒΟΣ Αξιολόγηση

Διαβάστε περισσότερα

ΗΧΟΣ και ΘΟΡΥΒΟΣ μια εισαγωγή. Νίκος Κ. Μπάρκας. Τμήμα Αρχιτεκτόνων Μηχανικών ΔΠΘ. nbarkas@arch.duth.gr

ΗΧΟΣ και ΘΟΡΥΒΟΣ μια εισαγωγή. Νίκος Κ. Μπάρκας. Τμήμα Αρχιτεκτόνων Μηχανικών ΔΠΘ. nbarkas@arch.duth.gr ΗΧΟΣ και ΘΟΡΥΒΟΣ μια εισαγωγή Νίκος Κ. Μπάρκας Τμήμα Αρχιτεκτόνων Μηχανικών ΔΠΘ nbarkas@arch.duth.gr Ήχος και Θόρυβος μια εισαγωγή στα ακουστικά χαρακτηριστικά του ήχου στις αιτίες και στις συνέπειες του

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση 36 Μελέτη ακουστικών κυμάτων σε ηχητικό σωλήνα

Άσκηση 36 Μελέτη ακουστικών κυμάτων σε ηχητικό σωλήνα Μιχάλης Καλογεράκης 9 ο Εξάμηνο ΣΕΜΦΕ ΑΜ:911187 Υπεύθυνος Άσκησης: Κος Πέογλος Ημερομηνία Διεξαγωγής:3/11/25 Άσκηση 36 Μελέτη ακουστικών κυμάτων σε ηχητικό σωλήνα 1) Εισαγωγή: Σκοπός και στοιχεία Θεωρίας

Διαβάστε περισσότερα

ΗΧΟΣ ΚΑΙ ΘΟΡΥΒΟΣ: ΕΝΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΚΑΤΑ ΤΩΝ ΣΥΝΕΠΕΙΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΘΟΡΥΒΟ ( ΕΥΑΙΣΘΟ )

ΗΧΟΣ ΚΑΙ ΘΟΡΥΒΟΣ: ΕΝΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΚΑΤΑ ΤΩΝ ΣΥΝΕΠΕΙΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΘΟΡΥΒΟ ( ΕΥΑΙΣΘΟ ) ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΚΑΤΑ ΤΩΝ ΣΥΝΕΠΕΙΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΘΟΡΥΒΟ ( ΕΥΑΙΣΘΟ ) ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ: Νίκος Μπάρκας, Αν. Καθηγητής, Τ.Α.Μ., Δ.Π.Θ. ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ ΗΧΟΣ ΚΑΙ ΘΟΡΥΒΟΣ Ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Ήχος και φωνή. Τεχνολογία Πολυµέσων 04-1

Ήχος και φωνή. Τεχνολογία Πολυµέσων 04-1 Ήχος και φωνή Φύση του ήχου Ψηφιοποίηση µε µετασχηµατισµό Ψηφιοποίηση µε δειγµατοληψία Παλµοκωδική διαµόρφωση Αναπαράσταση µουσικής Ανάλυση και σύνθεση φωνής Μετάδοση φωνής Τεχνολογία Πολυµέσων 4-1 Φύση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΑΣΜΕΙΟΣ ΕΛΛΗΝΟΓΕΡΜΑΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ

ΕΡΑΣΜΕΙΟΣ ΕΛΛΗΝΟΓΕΡΜΑΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΡΑΣΜΕΙΟΣ ΕΛΛΗΝΟΓΕΡΜΑΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Ιδιωτικό Γενικό Λύκειο Όνομα: Ημερομηνία:./ /2014 ΤΑΞΗ : A Λυκείου ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 10: Αισθητήρια όργανα - αισθήσεις ΒΙΟΛΟΓΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΣΗΜΑΤΟΣ

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΣΗΜΑΤΟΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΣΗΜΑΤΟΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1ο ΑΝΑΛΟΓΙΚΕΣ ΣΥΣΚΕΥΕΣ ΛΗΨΗΣ & ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΗΧΟΥ Ήχος Είναι το αίτιο διέγερσης του αισθητηρίου της ακοής, λόγω μεταβολή της πίεσης ή ταχύτητας των σωματιδίων ενός

Διαβάστε περισσότερα

Ακουστική)και)Ψυχοακουστική

Ακουστική)και)Ψυχοακουστική Από)το)προηγούμενο)μάθημα... Ακουστική)και)Ψυχοακουστική Κάθε)ηχητικό)σύστημα)μπορεί)να)περιγραφεί)ως)διαδοχή)επιμέρους " Ακουστικών)υποσυστημάτων " Ηλεκτρικών)υποσυστημάτων " Ηλεκτροακουστικών)υποσυστημάτων)

Διαβάστε περισσότερα

1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΘΕΤΙΚΗΣ-ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ

1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΘΕΤΙΚΗΣ-ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΦΥΣΙΗΣ ΘΕΤΙΗΣ-ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΗΣ ΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΕΙΟΥ Θέμα ο. ύλινδρος περιστρέφεται γύρω από άξονα που διέρχεται από το κέντρο μάζας του με γωνιακή ταχύτητα ω. Αν ο συγκεκριμένος κύλινδρος περιστρεφόταν

Διαβάστε περισσότερα

ENOTHTA 1: ΚΡΟΥΣΕΙΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

ENOTHTA 1: ΚΡΟΥΣΕΙΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 Ο : ΚΡΟΥΣΕΙΣ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ DOPPLER ENOTHT 1: ΚΡΟΥΣΕΙΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ Κρούση: Κρούση ονομάζουμε το φαινόμενο κατά το οποίο δύο ή περισσότερα σώματα έρχονται σε επαφή για πολύ μικρό χρονικό διάστημα κατά

Διαβάστε περισσότερα

Ο Παλμογράφος στη Διδασκαλία της Τριγωνομετρίας. Εφαρμογές της Τριγωνομετρίας σε πραγματικά προβλήματα και ενδιαφέρουσες επεκτάσεις

Ο Παλμογράφος στη Διδασκαλία της Τριγωνομετρίας. Εφαρμογές της Τριγωνομετρίας σε πραγματικά προβλήματα και ενδιαφέρουσες επεκτάσεις Ο Παλμογράφος στη Διδασκαλία της Τριγωνομετρίας Εφαρμογές της Τριγωνομετρίας σε πραγματικά προβλήματα και ενδιαφέρουσες επεκτάσεις Περίληψη Τριγωνομετρικές Συναρτήσεις Κυματική Παλμογράφος STEM Εφαρμογές

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2006 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΦΥΣΙΚΗ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2006 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΦΥΣΙΚΗ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 006 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ ο Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό καθεµιάς από τις παρακάτω ερωτήσεις - 4 και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή

Διαβάστε περισσότερα

Εξάμηνο σπουδών: Τεχνολογία Συστημάτων Ήχου, Εικόνας και Εκπομπής

Εξάμηνο σπουδών: Τεχνολογία Συστημάτων Ήχου, Εικόνας και Εκπομπής Εξάμηνο σπουδών: Τίτλος Μαθήματος: Αγγλικός Τίτλος: Μορφή Μαθήματος: Β Τεχνολογία Συστημάτων Ήχου, Εικόνας και Εκπομπής Audio, Video and Broadcasting Technology Θεωρία με τεσσάρων (4) ωρών / εβδομάδα Εργαστηριακές

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα: Ακουστική και Ψυχοακουστική

Μάθημα: Ακουστική και Ψυχοακουστική Τμήμα Τεχνών Ήχου και Εικόνας Ιόνιο Πανεπιστήμιο Μάθημα: Ακουστική και Ψυχοακουστική Εργαστηριακή Άσκηση 1 «Ποσοτική εκτίμηση ελαχίστου κατωφλίου ακουστότητας» Διδάσκων: Φλώρος Ανδρέας Δρ. Ηλ/γος Μηχ/κός

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΗΛΕΚΤΡΙΚΩΝ ΜΕΤΡΗΣΕΩΝ Ι. Σημειώσεις Εργαστηριακών Ασκήσεων

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΗΛΕΚΤΡΙΚΩΝ ΜΕΤΡΗΣΕΩΝ Ι. Σημειώσεις Εργαστηριακών Ασκήσεων ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ Σχολή Ηλεκτρολόγων Μηχανικών & Μηχανικών Υπολογιστών Τομέας Ηλεκτρικών Βιομηχανικών Διατάξεων και Συστημάτων Αποφάσεων ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΗΛΕΚΤΡΙΚΩΝ ΜΕΤΡΗΣΕΩΝ Ι Σημειώσεις Εργαστηριακών

Διαβάστε περισσότερα

ΓΑΛΑΝΑΚΗΣ ΓΙΩΡΓΟΣ ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΜΙΧΑΛΗΣ

ΓΑΛΑΝΑΚΗΣ ΓΙΩΡΓΟΣ ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΜΙΧΑΛΗΣ ΘΕΜΑ Α Στις ερωτήσεις -4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί η σωστή απάντηση. Ένας ακίνητος τρoχός δέχεται σταθερή συνιστάμενη ροπή ως προς άξονα διερχόμενο

Διαβάστε περισσότερα

1/3/2009. ιδάσκων. Ορολόγιο πρόγραμμα του μαθήματος. Φλώρος Ανδρέας Επίκ. Καθηγητής. Εκπόνηση εργασίας / εργασιών. ιαλέξεις. Εργαστηριακό / Εργαστήριο

1/3/2009. ιδάσκων. Ορολόγιο πρόγραμμα του μαθήματος. Φλώρος Ανδρέας Επίκ. Καθηγητής. Εκπόνηση εργασίας / εργασιών. ιαλέξεις. Εργαστηριακό / Εργαστήριο Πληροφορίες για το μάθημα ιδάσκων Μάθημα: «Ηλεκτροακουστική & Ακουστική Χώρων» Διάλεξη 1 η :«Διαδικασία μαθήματος και Εισαγωγή» Φλώρος Ανδρέας Επίκ. Καθηγητής Ανδρέας Φλώρος (floros@ionio.gr) Μιχάλης Αρβανίτης

Διαβάστε περισσότερα

25/3/2009. Η επεξεργασία του ψηφιακού σήματος υλοποιείται μέσω κατάλληλου αλγορίθμου. Φλώρος Ανδρέας Επίκ. Καθηγητής Παράμετροι ελέγχου

25/3/2009. Η επεξεργασία του ψηφιακού σήματος υλοποιείται μέσω κατάλληλου αλγορίθμου. Φλώρος Ανδρέας Επίκ. Καθηγητής Παράμετροι ελέγχου Από το προηγούμενο μάθημα... Μάθημα: «Ψηφιακή Επεξεργασία Ήχου» Δάλ Διάλεξη 4 η : «Επεξεργαστές Ε ξ έ Δυναμικής Περιοχής (Mέρος έ ΙΙ)» Η επεξεργασία του ψηφιακού σήματος υλοποιείται μέσω κατάλληλου αλγορίθμου

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο 3: Διαλείψεις

Εργαστήριο 3: Διαλείψεις Εργαστήριο 3: Διαλείψεις Διάλειψη (fading) είναι η παραμόρφωση ενός διαμορφωμένου σήματος λόγω της μετάδοσης του σε ασύρματο περιβάλλον. Η προσομοίωση μίας τέτοιας μετάδοσης γίνεται με την μοντελοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

ΗΧΟΣ : ΕΞΑΣΘΕΝΗΣΗ ΗΧΟΥ, ΜΕΤΡΗΣΗ ΓΡΑΜΜΙΚΟΥ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗ ΕΞΑΣΘΕΝΗΣΗΣ

ΗΧΟΣ : ΕΞΑΣΘΕΝΗΣΗ ΗΧΟΥ, ΜΕΤΡΗΣΗ ΓΡΑΜΜΙΚΟΥ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗ ΕΞΑΣΘΕΝΗΣΗΣ Α3 ΗΧΟΣ : ΕΞΑΣΘΕΝΗΣΗ ΗΧΟΥ, ΜΕΤΡΗΣΗ ΓΡΑΜΜΙΚΟΥ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗ ΕΞΑΣΘΕΝΗΣΗΣ Σκοπός Αντικείµενο της άσκησης αυτής είναι η µελέτη του φαινοµένου της εξασθένησης ή- χου κατά τη διέλευσή του από απορροφητή δεδοµένου

Διαβάστε περισσότερα

Φυσιολογία και Ιατρική των Καταδύσεων ΒΑΡΟΤΡΑΥΜΑΤΑ. Νεκτάριος Κατριβέσης Εκπαιδευτής OW PADI EFR www.nekdiving.gr Email: nkatriv@gmail.

Φυσιολογία και Ιατρική των Καταδύσεων ΒΑΡΟΤΡΑΥΜΑΤΑ. Νεκτάριος Κατριβέσης Εκπαιδευτής OW PADI EFR www.nekdiving.gr Email: nkatriv@gmail. Φυσιολογία και Ιατρική των Καταδύσεων ΒΑΡΟΤΡΑΥΜΑΤΑ Νεκτάριος Κατριβέσης Εκπαιδευτής OW PADI EFR www.nekdiving.gr Email: nkatriv@gmail.com ΒΑΡΟΤΡΑΥΜΑΤΑ 1. Τι είναι Βαρότραυµα. 2. Ανατοµία Αεροφόρων Κοιλοτήτων.

Διαβάστε περισσότερα

1kHz=10 3 Hz, 1MHz=10 6 Hz, 1GHz=10 9 Hz, κ.ο.κ.

1kHz=10 3 Hz, 1MHz=10 6 Hz, 1GHz=10 9 Hz, κ.ο.κ. Α5 ΗΧΟΣ : ΘΕΩΡΗΤΙΚΟΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΕΝΤΑΣΗΣ ΗΧΟΥ ΑΠΟ ΥΟ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΕΣ, ΓΝΩΣΤΕΣ ΠΗΓΕΣ ΣΕ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΥΠΟΘΕΤΙΚΟΥ ΣΤΟΥΝΤΙΟ Σκοπός Πρόκειται για άσκηση θεωρητικού χαρακτήρα στην οποία πραγµατοποιούνται υπολογισµοί

Διαβάστε περισσότερα

r r r r r r r r r r r Μονάδες 5 ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ

r r r r r r r r r r r Μονάδες 5 ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΠΑΛ (ΟΜΑ Α Β ) ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 0 ΜΑÏΟΥ 011 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΜΑ Κύκλος διαλέξεων μουσικής ακουστικής

ΙΕΜΑ Κύκλος διαλέξεων μουσικής ακουστικής ΙΕΜΑ Κύκλος διαλέξεων μουσικής ακουστικής Αντίληψη του ήχου στον χώρο- Αμφιωτική ακουστική Φλώρος Ανδρέας Επίκουρος Καθηγητής Πώς αντιλαμβανόμαστε τον ήχο ως δέκτες; Πώς αντιλαμβανόμαστε τον ήχο στο χώρο;

Διαβάστε περισσότερα

Μονάδες 5. Μονάδες 5. Μονάδες 5. Μονάδες 5 ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ

Μονάδες 5. Μονάδες 5. Μονάδες 5. Μονάδες 5 ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΘΕΜΑ ο ΑΡΧΗ ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ Γ ΤΑΞΗΣ ου ΓΕΛ ΠΕΤΡΟΥΠΟΛΗΣ ΔΕΥΤΕΡΑ 3 ΜΑΪΟΥ 200 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ () Να γράψετε στο τετράδιό

Διαβάστε περισσότερα

Συνιστώνται για... Οι δονήσεις είναι αποτελεσματικές...

Συνιστώνται για... Οι δονήσεις είναι αποτελεσματικές... ΠΕΔΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ Εκφυλιστικές αλλοιώσεις Αγγειακές παθήσεις Παθολογίες των πνευμόνων Ουρο-γυναικολογικές διαταραχές Καρδιακές παθήσεις Παθολογίες σπονδυλικής στήλης Παθολογίες αρθρώσεων Παθολογίες συνδέσμων

Διαβάστε περισσότερα

ΧΑΡΗΣ ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΙΔΗΣ

ΧΑΡΗΣ ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΙΔΗΣ Τ. Ε. Ι ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ Τμήμα Λαϊκής και παραδοσιακής μουσικής Επιβλέπων καθηγητής : κος Δημήτριος Καραμάνης ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕΛΕΤΗ ΤΟΥ ΤΡΟΠΟΥ ΠΟΥ ΕΠΙΔΡΑ ΤΟ ΚΑΠΑΚΙ ΣΤΟΝ ΗΧΟ ΕΝΟΣ ΕΓΧΟΡΔΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

«Λογοθεραπευτική παρέμβαση σε

«Λογοθεραπευτική παρέμβαση σε «Λογοθεραπευτική παρέμβαση σε παιδιά με βαρηκοΐα-κώφωση» Σπουδαστής: Σιώμος Χρήστος Α.Μ. : 12728 ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΤΟΥ AYTIOY Το αυτί περιλαμβάνει το αισθητήριο όργανο της ακοής και της ισορροπίας του σώματος και

Διαβάστε περισσότερα

Τ Ε Ι Κ Ρ Η Τ Η Σ Π Α Ρ Α Ρ Τ Η Μ Α Ρ Ε Θ Υ Μ Ν Ο Υ ΤΜΗΜΑ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΑΚΟΥΣΤΙΚΗΣ ΙΟΥΛΙΟΣ 2013

Τ Ε Ι Κ Ρ Η Τ Η Σ Π Α Ρ Α Ρ Τ Η Μ Α Ρ Ε Θ Υ Μ Ν Ο Υ ΤΜΗΜΑ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΑΚΟΥΣΤΙΚΗΣ ΙΟΥΛΙΟΣ 2013 Τ Ε Ι Κ Ρ Η Τ Η Σ Π Α Ρ Α Ρ Τ Η Μ Α Ρ Ε Θ Υ Μ Ν Ο Υ ΤΜΗΜΑ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΑΚΟΥΣΤΙΚΗΣ ΗΧΟΛΗΨΙΑ Ι ΞΕΝΙΚΑΚΗΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΙΟΥΛΙΟΣ 2013 1 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1.1 ΗΧΟΛΗΨΙΑ 1.1.1 ΓΕΝΙΚΑ 1. Προϋπόθεση πραγματοποίησης

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι η Ψυχοακουστική;

Τι είναι η Ψυχοακουστική; Τι είναι η Ψυχοακουστική; Γιώργος Παπαδέλης papadeli@mus.auth.gr Τμήμα Μουσικών Σπουδών Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Κύκλος διαλέξεων Μουσικής Ακουστικής Cb + tbn 1/37 Γνωσιοεπιστήμη: Ηδιεπιστημονική

Διαβάστε περισσότερα

Το σύνδρομο Asperger περιέγραψε πρώτος ένας Γερμανός γιατρός, ο Hans Asperger, το 1944 (έναν χρόνο μετά την πρώτη αναφορά του Leo Kanner στον

Το σύνδρομο Asperger περιέγραψε πρώτος ένας Γερμανός γιατρός, ο Hans Asperger, το 1944 (έναν χρόνο μετά την πρώτη αναφορά του Leo Kanner στον Το σύνδρομο Asperger περιέγραψε πρώτος ένας Γερμανός γιατρός, ο Hans Asperger, το 1944 (έναν χρόνο μετά την πρώτη αναφορά του Leo Kanner στον αυτισμό). Στην έκθεσή του, ο Δρ. Asperger, ανέφερε άτομα τα

Διαβάστε περισσότερα

Ã. ÁÓÉÁÊÇÓ ÐÅÉÑÁÉÁÓ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. ΘΕΜΑ 1 ο

Ã. ÁÓÉÁÊÇÓ ÐÅÉÑÁÉÁÓ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. ΘΕΜΑ 1 ο Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ ο Στι ερωτήσει - 4 να γράψετε στο τετράδιό σα τον αριθµό των ερώτηση και δίπλα σε κάθε αριθµό το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.. Τροχό κυλίεται πάνω σε οριζόντιο

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Κύπρου Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών Εργαστήριο Κυκλωμάτων και Μετρήσεων

Πανεπιστήμιο Κύπρου Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών Εργαστήριο Κυκλωμάτων και Μετρήσεων Πανεπιστήμιο Κύπρου Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών Εργαστήριο Κυκλωμάτων και Μετρήσεων Εργαστήριο 10 Μετάδοση και Αποδιαμόρφωση Ραδιοφωνικών Σημάτων Λευκωσία, 2010 Εργαστήριο 10

Διαβάστε περισσότερα

Στη μορφολογία πρέπει αρχικά να εξετάσουμε το γενικό σχήμα του προσώπου.

Στη μορφολογία πρέπει αρχικά να εξετάσουμε το γενικό σχήμα του προσώπου. ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ Στη μορφολογία πρέπει αρχικά να εξετάσουμε το γενικό σχήμα του προσώπου. Διακρίνουμε τα εξής σχήματα - Οβάλ - Οβάλ μακρύ - Ορθογωνικό - Στρογγυλό - Τετραγωνικό - Τριγωνικό - Εξαγωνικό - Τραπεζοειδές

Διαβάστε περισσότερα

Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (Επαναληπτικός ιαγωνισμός)

Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (Επαναληπτικός ιαγωνισμός) 4 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑ Α ΦΥΣΙΚΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (Επαναληπτικός ιαγωνισμός) Κυριακή, 5 Απριλίου, 00, Ώρα:.00 4.00 Προτεινόμενες Λύσεις Άσκηση ( 5 μονάδες) Δύο σύγχρονες πηγές, Π και Π, που απέχουν μεταξύ τους

Διαβάστε περισσότερα

Μια «ανώδυνη» εισαγωγή στο μάθημα (και στο MATLAB )

Μια «ανώδυνη» εισαγωγή στο μάθημα (και στο MATLAB ) Μια «ανώδυνη» εισαγωγή στο μάθημα (και στο MATLAB ) Μια πρώτη ιδέα για το μάθημα χωρίς καθόλου εξισώσεις!!! Περίγραμμα του μαθήματος χωρίς καθόλου εξισώσεις!!! Παραδείγματα από πραγματικές εφαρμογές ==

Διαβάστε περισσότερα

Ακτίνες Χ (Roentgen) Κ.-Α. Θ. Θωμά

Ακτίνες Χ (Roentgen) Κ.-Α. Θ. Θωμά Ακτίνες Χ (Roentgen) Είναι ηλεκτρομαγνητικά κύματα με μήκος κύματος μεταξύ 10 nm και 0.01 nm, δηλαδή περίπου 10 4 φορές μικρότερο από το μήκος κύματος της ορατής ακτινοβολίας. ( Φάσμα ηλεκτρομαγνητικής

Διαβάστε περισσότερα

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΑΚΟΥΣΤΙΚΗΣ

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΑΚΟΥΣΤΙΚΗΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΑΚΟΥΣΤΙΚΗΣ Τί είναι ακουστική και ποια είναι τα πεδία ενασχόλησής της; Η ακουστική (acoustics) είναι ο κλάδος της φυσικής που μελετά τις ιδιότητες και τη συμπεριφορά του ήχου, καθώς επίσης και

Διαβάστε περισσότερα

Εικόνα 1 Εικόνα 2. β)τι είδους κύµα είναι ο ήχος (µε βάση την εικόνα 2):

Εικόνα 1 Εικόνα 2. β)τι είδους κύµα είναι ο ήχος (µε βάση την εικόνα 2): ΠΑΡ. 5.4: ΗΧΟΣ-ΗΧΗΤΙΚΑ ΚΥΜΑΤΑ Στόχος: Ο µαθητής: Να περιγράφει τον τρόπο παραγωγής και διάδοσης του ήχου Να µετρά µέσω της προσοµοίωσης την ταχύτητα του ήχου στον αέρα. ΠΡΟΒΛΕΨΗ: α) Η κίνηση των µορίων

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2006

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2006 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 006 Μάθημα : Τεχνολογία Ηλεκτρονικών Επικοινωνιών Τεχνολογία Ι, Πρακτικής Κατεύθυνσης

Διαβάστε περισσότερα

Περίθλαση από ακµή και από εµπόδιο.

Περίθλαση από ακµή και από εµπόδιο. ρ. Χ. Βοζίκης Εργαστήριο Φυσικής ΙΙ 63 6. Άσκηση 6 Περίθλαση από ακµή και από εµπόδιο. 6.1 Σκοπός της εργαστηριακής άσκησης Σκοπός της άσκησης αυτής, καθώς και των δύο εποµένων, είναι η γνωριµία των σπουδαστών

Διαβάστε περισσότερα

KYMATA Ανάκλαση - Μετάδοση

KYMATA Ανάκλαση - Μετάδοση ΦΥΣ 131 - Διαλ.34 1 KYMATA Ανάκλαση - Μετάδοση q Παλµός πάνω σε χορδή: Ένα άκρο της σταθερό (δεµένο) Προσπίπτων Ο παλµός ασκεί µια δύναµη προς τα πάνω στον τοίχο ο οποίος ασκεί µια δύναµη προς τα κάτω

Διαβάστε περισσότερα

Το Φως Είναι Εγκάρσιο Κύμα!

Το Φως Είναι Εγκάρσιο Κύμα! ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΣΗΜΕΛΛΗΣ Μαθήματα Οπτικής 3. Πόλωση Το Φως Είναι Εγκάρσιο Κύμα! Αυτό που βλέπουμε με τα μάτια μας ή ανιχνεύουμε με αισθητήρες είναι το αποτέλεσμα που προκύπτει όταν φως με συγκεκριμένο χρώμα -είδος,

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή σε οπτική και μικροσκοπία

Εισαγωγή σε οπτική και μικροσκοπία Εισαγωγή σε οπτική και μικροσκοπία Eukaryotic cells Microscope Cancer Μικροσκόπια Microscopes Ποια είδη υπάρχουν (και γιατί) Πώς λειτουργούν (βασικές αρχές) Πώς και ποια μικροσκόπια μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

Q=Ne. Συνοπτική Θεωρία Φυσικής Γ Γυμνασίου. Q ολ(πριν) = Q ολ(μετά) Η αποτελεσματική μάθηση δεν θέλει κόπο αλλά τρόπο, δηλαδή ma8eno.

Q=Ne. Συνοπτική Θεωρία Φυσικής Γ Γυμνασίου. Q ολ(πριν) = Q ολ(μετά) Η αποτελεσματική μάθηση δεν θέλει κόπο αλλά τρόπο, δηλαδή ma8eno. Web page: www.ma8eno.gr e-mail: vrentzou@ma8eno.gr Η αποτελεσματική μάθηση δεν θέλει κόπο αλλά τρόπο, δηλαδή ma8eno.gr Συνοπτική Θεωρία Φυσικής Γ Γυμνασίου Κβάντωση ηλεκτρικού φορτίου ( q ) Q=Ne Ολικό

Διαβάστε περισσότερα

Να τοποθετήσετε τις αισθήσεις στη σωστή στήλη: αίσθηση θερμού-ψυχρού, ακοή, αφή, γεύση, ισορροπία, όραση, όσφρηση, πίεση, πόνος.

Να τοποθετήσετε τις αισθήσεις στη σωστή στήλη: αίσθηση θερμού-ψυχρού, ακοή, αφή, γεύση, ισορροπία, όραση, όσφρηση, πίεση, πόνος. ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Δραστηριότητα 1 Α. Τι είναι αίσθηση; Να αναφέρετε παραδείγματα. Β. Τι είναι αισθητήρια όργανα; Να αναφέρετε παραδείγματα. Γ. Από ποιο αισθητήριο όργανο γίνεται αντιληπτή κάθε αίσθηση; Δ.

Διαβάστε περισσότερα

2.1. Τρέχοντα Κύματα.

2.1. Τρέχοντα Κύματα. 2.1. Τρέχοντα Κύματα. 2.1.1. Στιγμιότυπο κύματος Στη θέση x=0 ενός γραμμικού ομογενούς ελαστικού μέσου υπάρχει πηγή κύματος η οποία αρχίζει να ταλαντώνεται σύμφωνα με την εξίσωση y= 0,2ημπt (μονάδες στο

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΕΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ / Γ ΕΠΑΛ ΣΕΙΡΑ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 14/04/2013. ΘΕΜΑ 1 ο

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΕΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ / Γ ΕΠΑΛ ΣΕΙΡΑ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 14/04/2013. ΘΕΜΑ 1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΠ. ΕΤΟΥΣ 01-013 ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΕΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ / Γ ΕΠΑΛ ΣΕΙΡΑ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 14/04/013 ΘΕΜΑ 1 ο 1) Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που ακολουθούν, γράφοντας δίπλα στο γράμμα που αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ 1 ο. α. τα μήκη κύματος από 100m έως 50m ονομάζονται κύματα νύχτας και τα μήκη κύματος από 50m έως 10m ονομάζονται κύματα ημέρας.

ΘΕΜΑ 1 ο. α. τα μήκη κύματος από 100m έως 50m ονομάζονται κύματα νύχτας και τα μήκη κύματος από 50m έως 10m ονομάζονται κύματα ημέρας. ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Α ) & ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΘΕΜΑ 1 ο ΤΕΤΑΡΤΗ 16/04/014 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΕΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΕΞΙ (6) ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 1) Να χαρακτηρίσετε

Διαβάστε περισσότερα

Υπέρηχοι Παραγωγή και ανίχνευση Πιεζοηλεκτρικό φαινόμενο Κυματικά φαινόμενα Μηχανισμοί στη βιολογική επίδραση Ιατρικές Εφαρμογές Θεραπευτικές και

Υπέρηχοι Παραγωγή και ανίχνευση Πιεζοηλεκτρικό φαινόμενο Κυματικά φαινόμενα Μηχανισμοί στη βιολογική επίδραση Ιατρικές Εφαρμογές Θεραπευτικές και Υπέρηχοι Παραγωγή και ανίχνευση Πιεζοηλεκτρικό φαινόμενο Κυματικά φαινόμενα Μηχανισμοί στη βιολογική επίδραση Ιατρικές Εφαρμογές Θεραπευτικές και διαγνωστικές εφαρμογές Διαθερμία Οριακές τιμές ασφάλειας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΤΗΤΑ 1.2 ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΣΕ ΜΙΑ ΔΙΑΣΤΑΣΗ

ΕΝΟΤΗΤΑ 1.2 ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΣΕ ΜΙΑ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΕΝΟΤΗΤΑ 1.2 ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΣΕ ΜΙΑ ΔΙΑΣΤΑΣΗ 1. Τι λέμε δύναμη, πως συμβολίζεται και ποια η μονάδα μέτρησής της. Δύναμη είναι η αιτία που προκαλεί τη μεταβολή της κινητικής κατάστασης των σωμάτων ή την παραμόρφωσή

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Κατηγοριοποίηση αισθητήρων. Χαρακτηριστικά αισθητήρων. Κυκλώματα διασύνδεσης αισθητήρων

Εισαγωγή. Κατηγοριοποίηση αισθητήρων. Χαρακτηριστικά αισθητήρων. Κυκλώματα διασύνδεσης αισθητήρων Εισαγωγή Κατηγοριοποίηση αισθητήρων Χαρακτηριστικά αισθητήρων Κυκλώματα διασύνδεσης αισθητήρων 1 2 Πωλήσεις αισθητήρων 3 4 Ο άνθρωπος αντιλαμβάνεται τη φύση με τα αισθητήρια όργανά του υποκειμενική αντίληψη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 9 ΜΑΪΟΥ 015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΑΙ ΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟ ΤΟΥΣ : Γιάννης Πετσουλας-Μπαλής Στεφανία Ολέκο Χριστίνα Χρήστου Βασιλική Χρυσάφη

ΑΠΟ ΤΟΥΣ : Γιάννης Πετσουλας-Μπαλής Στεφανία Ολέκο Χριστίνα Χρήστου Βασιλική Χρυσάφη ΑΠΟ ΤΟΥΣ : Γιάννης Πετσουλας-Μπαλής Στεφανία Ολέκο Χριστίνα Χρήστου Βασιλική Χρυσάφη Ο ΠΥΘΑΓΟΡΑΣ (572-500 ΠΧ) ΗΤΑΝ ΦΟΛΟΣΟΦΟΣ, ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΟΣ ΚΑΙ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟΣ ΤΗΣ ΜΟΥΙΣΚΗΣ. ΥΠΗΡΞΕ Ο ΠΡΩΤΟΣ ΠΟΥ ΕΘΕΣΕ ΤΙΣ ΒΑΣΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυµα Ηρακλείου Τµήµα: Μηχανολογίας Πτυχιακή Άσκηση Θέµα: Θόρυβος - Ηχοµόνωση -Υλικά εφαρµογών

Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυµα Ηρακλείου Τµήµα: Μηχανολογίας Πτυχιακή Άσκηση Θέµα: Θόρυβος - Ηχοµόνωση -Υλικά εφαρµογών Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυµα Ηρακλείου Τµήµα: Μηχανολογίας Πτυχιακή Άσκηση Θέµα: Θόρυβος - Ηχοµόνωση -Υλικά εφαρµογών Ονοµατεπώνυµο: Ζυµβρακάκης Γεώργιος Επιβλέπων Καθηγητής : κ.σαββάκης Κωνσταντίνος

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ

ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΧΕΔΙΑΣΗ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΗΧΗΤΙΚΟΥ ΠΑΙΧΝΙΔΙΟΥ (AUDIO GAME)

Διαβάστε περισσότερα

1/3/2009. Τα ψηφιακά ηχητικά συστήματα πρέπει να επικοινωνήσουν με τον «αναλογικό» ανθρώπινο κόσμο. Φλώρος Ανδρέας Επίκ. Καθηγητής.

1/3/2009. Τα ψηφιακά ηχητικά συστήματα πρέπει να επικοινωνήσουν με τον «αναλογικό» ανθρώπινο κόσμο. Φλώρος Ανδρέας Επίκ. Καθηγητής. Από το προηγούμενο μάθημα... Μάθημα: «Ψηφιακή Επεξεργασία Ήχου» Δάλ Διάλεξη 2 η : «Βασικές Β έ αρχές ψηφιακού ήχου» Φλώρος Ανδρέας Επίκ. Καθηγητής Τα ψηφιακά ηχητικά συστήματα πρέπει να επικοινωνήσουν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ (SPECTROMETRIC TECHNIQUES)

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ (SPECTROMETRIC TECHNIQUES) ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ (SPECTROMETRIC TECHNIQUES) ΑΘΗΝΑ, ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2014 ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ Στηρίζονται στις αλληλεπιδράσεις της ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας με την ύλη. Φασματομετρία=

Διαβάστε περισσότερα

Στάδια Ανάπτυξης Λόγου και Οµιλίας

Στάδια Ανάπτυξης Λόγου και Οµιλίας Στάδια Ανάπτυξης Λόγου και Οµιλίας Το παιδί ξεδιπλώνει τις γλωσσικές ικανότητες του µε το χρόνο. Όλα τα παιδιά είναι διαφορετικά µεταξύ τους και το κάθε ένα έχει το δικό του ρυθµό. Τα στάδια ανάπτυξης

Διαβάστε περισσότερα

Ακουστικά Βαρηκοΐας. Υπάρχουν 3 βασικοί τύποι ακουστικών βαρηκοίας που η ονομασία τους δόθηκε ανάλογα με την θέση που εφαρμόζονται.

Ακουστικά Βαρηκοΐας. Υπάρχουν 3 βασικοί τύποι ακουστικών βαρηκοίας που η ονομασία τους δόθηκε ανάλογα με την θέση που εφαρμόζονται. Ακουστικά Βαρηκοΐας ΤΥΠΟΙ ΑΚΟΥΣΤΙΚΩΝ Υπάρχουν 3 βασικοί τύποι ακουστικών βαρηκοίας που η ονομασία τους δόθηκε ανάλογα με την θέση που εφαρμόζονται. Οπισθωτιαία (Β.Τ.Ε.) που εφαρμόζονται πίσω από το αυτί

Διαβάστε περισσότερα

Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ε π α ν α λ η π τ ι κ ά θ έ µ α τ α 0 0 5 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 1 ΘΕΜΑ 1 o Για τις ερωτήσεις 1 4, να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 19/01/2014

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 19/01/2014 ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 19/01/2014 ΘΕΜΑ 1ο Α. Όταν αυξάνεται το πλάτος ενός μηχανικού κύματος που διαδίδεται σε ομογενές ελαστικό μέσο: α) αυξάνεται η ταχύτητά του. β) αυξάνεται η ενέργεια

Διαβάστε περισσότερα

Κωδικοποίηση ήχου. Κωδικοποίηση καναλιού φωνής Κωδικοποίηση πηγής φωνής Αντιληπτική κωδικοποίηση Κωδικοποίηση ήχου MPEG

Κωδικοποίηση ήχου. Κωδικοποίηση καναλιού φωνής Κωδικοποίηση πηγής φωνής Αντιληπτική κωδικοποίηση Κωδικοποίηση ήχου MPEG Κωδικοποίηση ήχου Κωδικοποίηση καναλιού φωνής Κωδικοποίηση πηγής φωνής Αντιληπτική κωδικοποίηση Κωδικοποίηση ήχου MPEG Τεχνολογία Πολυµέσων και Πολυµεσικές Επικοινωνίες 10-1 Κωδικοποίηση καναλιού φωνής

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Οπτικής ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΦΩΤΟΣ

Εργαστήριο Οπτικής ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΦΩΤΟΣ ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΦΩΤΟΣ Μάκης Αγγελακέρης 010 Σκοπός της άσκησης Να μπορείτε να εξηγήσετε το φαινόμενο της Συμβολής και κάτω από ποιες προϋποθέσεις δύο δέσμες φωτός, μπορεί να συμβάλουν. Να μπορείτε να περιγράψετε

Διαβάστε περισσότερα

1) Πάνω σε ευθύγραµµο οριζόντιο δρόµο ένας τροχός κυλάει χωρίς να ολισθαίνει. Ποιες από τις παρακάτω σχέσεις είναι σωστές ;

1) Πάνω σε ευθύγραµµο οριζόντιο δρόµο ένας τροχός κυλάει χωρίς να ολισθαίνει. Ποιες από τις παρακάτω σχέσεις είναι σωστές ; 45 Χρόνια ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΣΑΒΒΑΪ Η-ΜΑΝΩΛΑΡΑΚΗ ΠΑΓΚΡΑΤΙ : Χρυσ Σµύρνης 3 : Τηλ.: 107601470 ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ : ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 006 ΘΕΜΑ 1 1) Πάνω σε ευθύγραµµο οριζόντιο δρόµο ένας τροχός

Διαβάστε περισσότερα

Σημειώσεις για την Άσκηση 2: Μετρήσεις σε RC Κυκλώματα

Σημειώσεις για την Άσκηση 2: Μετρήσεις σε RC Κυκλώματα Σημειώσεις για την Άσκηση 2: Μετρήσεις σε RC Κυκλώματα Ένας πυκνωτής με μία αντίσταση σε σειρά αποτελούν ένα RC κύκλωμα. Τα RC κυκλώματα χαρακτηρίζονται για την απόκρισή τους ως προς τη συχνότητα και ως

Διαβάστε περισσότερα

Επαναληπτικό διαγώνισµα στα Κύµατα

Επαναληπτικό διαγώνισµα στα Κύµατα ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ 1 Επαναληπτικό διαγώνισµα στα Κύµατα Θέµα 1 0 Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό καθεµιάς από τις παρακάτω ερωτήσεις 1-4 και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΤΗΤΑ 3 3.0 ΜΕΣΑ ΜΕΤΑΔΟΣΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ

ΕΝΟΤΗΤΑ 3 3.0 ΜΕΣΑ ΜΕΤΑΔΟΣΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΕΝΟΤΗΤΑ 3 3.0 ΜΕΣΑ ΜΕΤΑΔΟΣΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Όπως είναι ήδη γνωστό, ένα σύστημα επικοινωνίας περιλαμβάνει τον πομπό, το δέκτη και το κανάλι επικοινωνίας. Στην ενότητα αυτή, θα εξετάσουμε τη δομή και τα χαρακτηριστικά

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (Ι) ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΣΧΟΛΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα : Τεχνολογία Ηλεκτρονικών

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ Α Στις παρακάτω προτάσεις Α1-Α4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της πρότασης και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

ΘΕΜΑ Α Στις παρακάτω προτάσεις Α1-Α4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της πρότασης και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 53 Χρόνια ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΑΒΒΑΪΔΗ-ΜΑΝΩΛΑΡΑΚΗ ΠΑΓΚΡΑΤΙ : Φιλολάου & Εκφαντίδου 26 : Τηλ.: 2107601470 ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ : ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 2013 ΘΕΜΑ Α Στις παρακάτω προτάσεις Α1-Α4 να

Διαβάστε περισσότερα

Μετρήσεις µε παλµογράφο

Μετρήσεις µε παλµογράφο Η6 Μετρήσεις µε παλµογράφο ΜΕΡΟΣ 1 ο ΠΑΛΜΟΓΡΑΦΟΣ Α. Γενικά Κατά την απεικόνιση ενός εναλλασσόµενου µεγέθους (Σχήµα 1), είναι γνωστό ότι στον κατακόρυφο άξονα «Υ» παριστάνεται το πλάτος του µεγέθους, ενώ

Διαβάστε περισσότερα

Επειδή η χορδή ταλαντώνεται µε την θεµελιώδη συχνότητα θα ισχύει. Όπου L είναι το µήκος της χορδής. Εποµένως, =2 0,635 m 245 Hz =311 m/s

Επειδή η χορδή ταλαντώνεται µε την θεµελιώδη συχνότητα θα ισχύει. Όπου L είναι το µήκος της χορδής. Εποµένως, =2 0,635 m 245 Hz =311 m/s 1. Μία χορδή κιθάρας µήκους 636 cm ρυθµίζεται ώστε να παράγει νότα συχνότητας 245 Hz, όταν ταλαντώνεται µε την θεµελιώδη συχνότητα. (a) Βρείτε την ταχύτητα των εγκαρσίων κυµάτων στην χορδή. (b) Αν η τάση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Δ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Δ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ Θέμα Α ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Δ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Δ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 9 ΜΑΪΟΥ 015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Μουσική και Μαθηματικά!!!

Μουσική και Μαθηματικά!!! Μουσική και Μαθηματικά!!! Η μουσική είναι ίσως από τις τέχνες η πιο δεμένη με τα μαθηματικά, με τη μαθηματική σκέψη, από την ίδια τη φύση της. Η διατακτική δομή μπορεί να κατατάξει τα στοιχεία ενός συνόλου,

Διαβάστε περισσότερα

Φυσική Β Γυμνασίου - Κεφάλαιο 2: Κινήσεις ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: ΚΙΝΗΣΕΙΣ. Φυσική Β Γυμνασίου

Φυσική Β Γυμνασίου - Κεφάλαιο 2: Κινήσεις ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: ΚΙΝΗΣΕΙΣ. Φυσική Β Γυμνασίου ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: ΚΙΝΗΣΕΙΣ Φυσική Β Γυμνασίου Εισαγωγή Τα πάντα γύρω μας κινούνται. Στο διάστημα όλα τα ουράνια σώματα κινούνται. Στο μικρόκοσμο συμβαίνουν κινήσεις που δεν μπορούμε να τις αντιληφθούμε άμεσα.

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2009

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2009 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 9 Μάθημα: ΦΥΣΙΚΗ 4ωρο Τ.Σ. Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: Τρίτη Ιουνίου 9 11. 14. ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

Δίκτυα Τηλεπικοινωνιών. και Μετάδοσης

Δίκτυα Τηλεπικοινωνιών. και Μετάδοσης Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Σερρών Τμήμα Πληροφορικής & Επικοινωνιών Δίκτυα Τηλεπικοινωνιών και Μετάδοσης Σύστημα μετάδοσης με οπτικές ίνες Tο οπτικό φέρον κύμα μπορεί να διαμορφωθεί είτε από αναλογικό

Διαβάστε περισσότερα

2.2. Συμβολή και στάσιμα κύματα. Ομάδα Γ.

2.2. Συμβολή και στάσιμα κύματα. Ομάδα Γ. 2.2. Συμβολή και στάσιμα κύματα. Ομάδα Γ. 2.2.21. σε γραμμικό ελαστικό μέσο. Δύο σύγχρονες πηγές Ο 1 και Ο 2 παράγουν αρμονικά κύματα που διαδίδονται με ταχύτητα υ=2m/s κατά μήκος ενός γραμμικού ελαστικού

Διαβάστε περισσότερα

Αφαίρεση του Φαινομένου του Μικροφωνισμού σε Ακουστικά Βαρηκοΐας

Αφαίρεση του Φαινομένου του Μικροφωνισμού σε Ακουστικά Βαρηκοΐας Αφαίρεση του Φαινομένου του Μικροφωνισμού σε Ακουστικά Βαρηκοΐας Νιαβής Παναγιώτης Επιβλέπων: Καθ. Γ. Μουστακίδης Περιεχόμενα Εισαγωγή Μικροφωνισμός σε ακουστικά βαρηκοΐας Προσαρμοστική αναγνώριση συστήματος

Διαβάστε περισσότερα

Ε Υ Θ Υ Γ Ρ Α Μ Μ Η Κ Ι Ν Η Σ Η - Α Σ Κ Η Σ Ε Ι Σ

Ε Υ Θ Υ Γ Ρ Α Μ Μ Η Κ Ι Ν Η Σ Η - Α Σ Κ Η Σ Ε Ι Σ 0 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗΣ ΠΟΛΛΑΠΛΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ Ε Υ Θ Υ Γ Ρ Α Μ Μ Η Κ Ι Ν Η Σ Η - Α Σ Κ Η Σ Ε Ι Σ 0 1 Στρατηγική επίλυσης προβλημάτων Α. Κάνε κατάλληλο σχήμα,τοποθέτησε τα δεδομένα στο σχήμα και ονόμασε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΣΔ 200: ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟΥ ΙΙ. Ακαδημαϊκό Έτος 2011 2012, Χειμερινό Εξάμηνο Διδάσκων Καθ.: Νίκος Τσαπατσούλης

ΕΣΔ 200: ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟΥ ΙΙ. Ακαδημαϊκό Έτος 2011 2012, Χειμερινό Εξάμηνο Διδάσκων Καθ.: Νίκος Τσαπατσούλης ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ, ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ & ΣΠΟΥΔΩΝ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟΥ ΕΣΔ 200: ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟΥ ΙΙ Ακαδημαϊκό Έτος 2011 2012, Χειμερινό Εξάμηνο Διδάσκων Καθ.: Νίκος Τσαπατσούλης ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 03-01-11 ΘΕΡΙΝΑ ΣΕΙΡΑ Α ΘΕΜΑ 1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Οδηγία: Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό καθεµιάς από τις παρακάτω ερωτήσεις 1-4 και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΘΕΜΑΤΑ

ΦΥΣΙΚΗ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΘΕΜΑΤΑ ΦΥΣΙΚΗ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ 2008 ΘΕΜΑΤΑ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 29 ΜΑÏΟΥ 2008 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα