ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΝΟΜΟΥ ΑΡΚΑΔΙΑΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΝΟΜΟΥ ΑΡΚΑΔΙΑΣ"

Transcript

1 ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΝΟΜΟΥ ΑΡΚΑΔΙΑΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΝΟΜΟΥ ΑΡΚΑΔΙΑΣ ΕΥΚΑΙΡΙΕΣ ΕΠΕΝΔΥΣΗΣ ΣΤΟΝ ΤΟΥΡΙΣΜΟ ΓΟΡΑΝΙΤΗΣ Π. ΠΑΥΛΟΣ ΠΤΥΧΙΟ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΕΙΡΑΙΑ Υποβληθείσα για το Μεταπτυχιακό Δίπλωμα στη Διοίκηση Τουριστικών Επιχειρήσεων ΤΜΗΜΑ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ 2003

2 ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ Επιθυμώ να εκφράσω τις ευχαριστίες μου στην κυρία Δήμητρα Γιαννακοπούλου, Κοινωνική Επιθεωρήτρια του Σώματος Επιθεώρησης Εργασίας Νομού Αρκαδίας, για την συμβολή της στην πρόσβαση στοιχείων, χωρίς τα οποία μέρος της εργασίας δεν θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί. I

3 Σημείωμα του συμπράττοντα ερευνητή Η επιλογή μου, του συγκεκριμένου θέματος, προκειμένου να αποτελέσει τον τίτλο της διπλωματικής μου εργασίας δεν έγινε τυχαία. Η προσωπική μου επαφή με την συγκεκριμένη περιοχή αρκετά χρόνια τώρα, κυρίως ως τόπος προορισμού διακοπών, αποτέλεσε το βασικό ερέθισμα, να την επιλέξω ως μέσο διαπραγμάτευσης της διπλωματικής μου εργασίας, παρόλο που δεν αποτελεί τόπο καταγωγής μου. Επίσης οι φυσικές ομορφιές της εν λόγω περιοχής (που άλλωστε δεν είναι και λίγες), αποτέλεσαν το δεύτερο βασικότερο ερέθισμα, προκειμένου να αποτελέσει η Αρκαδία, το μέρος εκείνο που διαπραγματεύομαι αναλύω επί της παρούσης. Ωστόσο, η επιλογή κατ εξακολούθηση του συγκεκριμένου μέρους ως τόπος διακοπών ίσως αποτέλεσε και τροχοπέδη στην επίσκεψή μου σε άλλες περιοχές της Ελλάδας, που είμαι βέβαιος δεν στερούνται ομορφιάς σε σύγκριση με την ευρύτερη περιοχή της Αρκαδίας. Επιφυλάσσομαι στο εγγύτερο και μακρύτερο μέλλον να τα επισκεφτώ και να ανακαλύψω αρκετά άλλα μέρη της Ελλάδας που είμαι σίγουρος ότι θα με γοητεύσουν. Μέσα από αυτές τις γραμμές θα ήθελα να στείλω τους χαιρετισμούς μου στους συγγενείς μου στην Αμερική οι οποίοι θα διαβάσουν την συγκεκριμένη εργασία, και θα ήθελα να επισημάνω ειδικά στα ξαδέλφια μου που κατάγονται από την Αρκαδία να κρίνουν την συγκεκριμένη εργασία με επιείκεια, και είμαι σίγουρος ότι κατά την διάρκεια της πολύμηνης κατάρτισής της, νοερά ήταν και αυτοί μαζί μου, λόγω της μεγάλης αγάπης που έχουν για τον τόπο της καταγωγής τους. Επίσης εδώ θα ήθελα να επισημάνω ότι αρκετά στοιχεία της παρούσης εργασίας, βασίστηκαν στην προσωπική μου επαφή και εμπειρία που απέκτησα τόσα χρόνια με τις κατ εξακολούθηση επισκέψεις μου σε λογής μέρη του Νομού Αρκαδίας. Θα ήθελα να επισημάνω ότι υπήρχαν και άλλα στοιχεία που έχουν να κάνουν κυρίως με τον τομέα του τουρισμού τα οποία θα ήθελα να προσθέσω στην εργασία, αλλά ένα μακραίωνο και προσφιλές στους Έλληνες έθιμο - οι απεργίες - απόκοψαν την πρόσβασή μου στα στοιχεία αυτά. Ελπίζω οι κ.κ. εξεταστές μου να μην μου χρεώσουν αρνητικά τις όποιες παραλείψεις μου με τα εν λόγω στοιχεία. Με την παρούσα εργασία, μάλλον κλείνει ένας κύκλος 22 ετών εκπαιδευτικής μου κατάρτισης σε όλες τις βαθμίδες εκπαίδευσης, καθώς εκτός απρόοπτου η παρούσα θα μου επιφέρει τον μεταπτυχιακό τίτλο της Διοίκησης των Τουριστικών Επιχειρήσεων του Πανεπι- II

4 στημίου Πειραιώς. Θέλω μέσα από το παρόν να ευχαριστήσω τους γονείς μου για την πολύχρονη υπομονή που δείξανε προκειμένου να με σπουδάσουνε και θέλω να ζητήσω συγνώμη για τυχόν λάθη που έκανα αυτά τα χρόνια σε οποιονδήποτε τομέα που σχετιζόταν άμεσα ή έμμεσα με αυτούς. Νομίζω όμως ότι η εκπλήρωση από την μεριά μου, των εκπαιδευτικών στόχων που είχαν θέσει για μένα, να τους αποζημιώνει στο ελάχιστο γι αυτά μου τα λάθη. Τέλος κλείνοντας θα ήθελα να πω, ότι η παρούσα εργασία προοριζόταν να αφιερωθεί στους γονείς μου, για τους λόγους που ανέφερα παραπάνω. Όμως η ζωή ή μάλλον καλύτερα ο θάνατος, είχαν διαφορετική ως προς αυτό γνώμη και με οδήγησαν στο να την α- φιερώσω σε ένα πρόσωπο που από τον Σεπτέμβρη του 2003 δεν είναι πια μαζί μας. Πειραιάς, Δεκέμβριος 2003 III

5 ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΠΙΝΑΚΩΝ Σελίδα ΠΙΝΑΚΑΣ 1.1 ΕΚΤΑΣΗ ΤΩΝ ΝΟΜΩΝ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ 13 ΠΙΝΑΚΑΣ 1.2 ΟΡΗ ΤΟΥ ΝΟΜΟΥ ΑΡΚΑΔΙΑΣ 16 ΠΙΝΑΚΑΣ 1.3 ΚΑΛΛΙΕΡΓΟΥΜΕΝΕΣ ΕΚΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΝΟΜΟΥ ΑΡΚΑΔΙΑΣ 26 ΠΙΝΑΚΑΣ 1.4 ΚΥΡΙΟΤΕΡΕΣ ΓΕΩΡΓΙΚΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΤΟΥ ΝΟΜΟΥ ΑΡΚΑΔΙΑΣ 27 ΠΙΝΑΚΑΣ 1.5 ΚΥΡΙΟΤΕΡΕΣ ΚΤΗΝΟΤΡΟΦΙΚΕΣ ΠΑΡΑΓΩΓΕΣ ΤΟΥ ΝΟΜΟΥ ΑΡΚΑΔΙΑΣ 28 ΠΙΝΑΚΑΣ 2.1 ΟΙ ΔΗΜΟΙ ΤΟΥ ΝΟΜΟΥ ΑΡΚΑΔΙΑΣ 32 ΠΙΝΑΚΑΣ 2.2 ΠΛΗΘΥΣΜΙΑΚΗ ΠΥΚΝΟΤΗΤΑ ΑΝΑ ΔΗΜΟ 33 ΠΙΝΑΚΑΣ 3.1 ΚΑΤΟΙΚΟΙ ΑΝΑ ΤΕΤΡ. ΧΛΜ. ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ 50 ΠΙΝΑΚΑΣ 3.2 ΠΛΗΘΥΣΜΟΣ ΑΝΑ ΔΕΚΑΕΤΙΑ ΣΤΟΝ ΝΟΜΟ ΑΡΚΑΔΙΑΣ 54 ΠΙΝΑΚΑΣ 3.3 ΡΥΘΜΟΣ ΜΕΤΑΒΟΛΗΣ ΓΑΜΩΝ 56 ΠΙΝΑΚΑΣ 3.4 ΡΥΘΜΟΣ ΜΕΤΑΒΟΛΗΣ ΤΩΝ ΓΕΝΝΗΣΕΩΝ ΣΤΟΝ ΝΟΜΟ ΑΡΚΑΔΙΑΣ 57 ΠΙΝΑΚΑΣ 3.5 Μ.Ο. ΠΑΙΔΙΩΝ ΑΝΑ ΓΑΜΟ ΣΤΟΝ ΝΟΜΟ ΑΡΚΑΔΙΑΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ ΠΙΝΑΚΑΣ 3.6 ΑΝΑΝΕΩΣΗ ΤΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΣΤΟΝ ΝΟΜΟ ΑΡΚΑΔΙΑΣ 59 ΠΙΝΑΚΑΣ 3.7 ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΓΕΝΝΗΣΕΩΝ / ΘΑΝΑΤΩΝ ΣΤΟΝ ΝΟΜΟ ΑΡΚΑΔΙΑΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ ΠΙΝΑΚΑΣ 3.8 ΠΙΝΑΚΑΣ 3.9 ΠΛΗΘΥΣΜΙΑΚΗ ΔΙΑΡΘΡΩΣΗ ΤΟΥ ΝΟΜΟΥ ΑΡΚΑΔΙΑΣ ΑΝΑ ΔΗΜΟ 61 ΠΛΗΘΥΣΜΙΑΚΕΣ ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΑΝΑ ΔΗΜΟ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ ΠΙΝΑΚΑΣ 3.10 ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΑΝΑΧΩΡΗΣΑΝΤΩΝ / ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΘΕΝΤΩΝ ΑΝΑ ΝΟΜΟ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ IV

6 Σελίδα ΠΙΝΑΚΑΣ 3.11 ΠΛΗΘΥΣΜΙΑΚΕΣ ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑ 73 ΠΙΝΑΚΑΣ 3.12 ΔΕΙΚΤΕΣ ΠΛΗΘΥΣΜΙΑΚΗΣ ΕΥΗΜΕΡΙΑΣ 67 ΠΙΝΑΚΑΣ 3.13 ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΜΕΓΕΘΩΝ ΤΟΥ ΝΟΜΟΥ ΑΡΚΑΔΙΑΣ ΣΤΑ ΣΥΝΟΛΙΚΑ ΜΕΓΕΘΗ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ 67 ΠΙΝΑΚΑΣ 3.14 ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΣ ΕΝΕΡΓΟΣ ΚΑΙ ΜΗ ΕΝΕΡΓΟΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΣ ΚΑΤΑ ΟΜΑΔΕΣ ΗΛΙΚΙΩΝ ΑΜΦΟΤΕΡΩΝ ΤΩΝ ΦΥΛΩΝ 69 ΠΙΝΑΚΑΣ 3.15 ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΣ ΕΝΕΡΓΟΣ ΚΑΙ ΜΗ ΕΝΕΡΓΟΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΣ ΑΡΡΕΝΩΝ ΚΑΤΑ ΟΜΑΔΕΣ ΗΛΙΚΙΩΝ 71 ΠΙΝΑΚΑΣ 3.16 ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΣ ΕΝΕΡΓΟΣ ΚΑΙ ΜΗ ΕΝΕΡΓΟΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΣ ΘΗΛΕΩΝ ΚΑΤΑ ΟΜΑΔΕΣ ΗΛΙΚΙΩΝ 72 ΠΙΝΑΚΑΣ 4.1 ΕΘΝΙΚΟΙ ΟΔΟΙ ΤΟΥ ΝΟΜΟΥ ΑΡΚΑΔΙΑΣ 77 ΠΙΝΑΚΑΣ 4.2 ΠΙΝΑΚΑΣ 4.3 ΠΙΝΑΚΑΣ 4.4 ΣΥΓΚΟΙΝΩΝΙΕΣ ΕΠΙΒΑΤΙΚΟΥ ΚΟΙΝΟΥ ΠΟΥ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟΥΝ ΤΟ ΟΔΙΚΟ ΔΙΚΤΥΟ 78 ΑΡΙΘΜΟΣ ΤΗΛΕΦΩΝΙΚΩΝ ΣΥΝΔΕΣΕΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ ΑΡΙΘΜΟΣ ΔΗΜΟΤΙΚΩΝ ΣΧΟΛΕΙΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ ΠΙΝΑΚΑΣ 4.5 ΜΑΘΗΤΕΣ ΣΤΗΝ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ 89 ΠΙΝΑΚΑΣ 4.6 ΑΡΙΘΜΟΣ ΓΥΜΝΑΣΙΩΝ ΚΑΙ ΛΥΚΕΙΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ ΠΙΝΑΚΑΣ 4.7 ΜΑΘΗΤΕΣ ΣΤΗΝ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ 91 ΠΙΝΑΚΑΣ 4.8 ΙΔΙΩΤΙΚΗ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΚΑΙ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ 94 ΠΙΝΑΚΑΣ 4.9 ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΥΓΕΙΑΣ ΣΤΟΝ ΝΟΜΟ ΑΡΚΑΔΙΑΣ 97 ΠΙΝΑΚΑΣ 5.1 ΑΚΤΕΣ ΤΗΣ ΑΡΚΑΔΙΑΣ ΚΑΙ Η ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥΣ 102 ΠΙΝΑΚΑΣ 5.2 ΠΙΝΑΚΑΣ 5.3 ΚΛΙΜΑΤΟΛΟΓΙΚΕΣ ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΤΩΝ ΑΚΤΩΝ ΤΗΣ ΑΡΚΑΔΙΑΣ ΚΑΤΑ ΤΟΥΣ ΘΕΡΙΝΟΥΣ ΜΗΝΕΣ 102 ΑΝΑΛΥΣΗ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΙΑΜΑΤΙΚΩΝ ΠΗΓΩΝ ΛΟΥΤΡΩΝ ΗΡΑΙΑΣ 110 V

7 Σελίδα ΠΙΝΑΚΑΣ 5.4 ΠΙΝΑΚΑΣ 5.5 ΠΙΝΑΚΑΣ 6.1 ΠΙΝΑΚΑΣ 6.2 ΠΙΝΑΚΑΣ 6.3 ΠΙΝΑΚΑΣ 6.4 ΠΙΝΑΚΑΣ 6.5 ΠΙΝΑΚΑΣ 6.6 ΠΙΝΑΚΑΣ 6.7 ΠΙΝΑΚΑΣ 6.8 ΠΙΝΑΚΑΣ 6.9 ΠΙΝΑΚΑΣ 6.10 ΑΡΙΘΜΟΣ ΕΠΙΣΚΕΠΤΩΝ ΤΟΥ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ ΤΡΙΠΟΛΕΩΣ ΚΑΙ ΟΙ ΕΙΣΠΡΑΞΕΙΣ ΤΟΥ 190 ΑΡΙΘΜΟΣ ΕΠΙΣΚΕΠΤΩΝ ΤΟΥ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ ΑΣΤΡΟΥΣ ΚΑΙ ΟΙ ΕΙΣΠΡΑΞΕΙΣ ΤΟΥ 193 ΑΡΙΘΜΟΣ ΚΑΤΑΛΥΜΑΤΩΝ ΣΤΟΝ ΝΟΜΟ ΑΡΚΑΔΙΑΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ ΑΡΙΘΜΟΣ ΚΛΙΝΩΝ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΑΚΩΝ ΚΑΤΑΛΥΜΑΤΩΝ ΣΤΟΝ ΝΟΜΟ ΑΡΚΑΔΙΑΣ 227 ΚΑΤΑΤΑΞΗ ΤΩΝ ΔΗΜΩΝ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΟΝ ΑΡΙΘΜΟ ΤΩΝ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΑΚΩΝ ΜΟΝΑΔΩΝ & ΤΩΝ ΚΛΙΝΩΝ 229 Η ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΣΕ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΑΚΑ ΚΑΤΑΛΥΜΑΤΑ ΣΤΟΝ ΔΗΜΟ ΤΡΙΠΟΛΕΩΣ 230 Η ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΣΕ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΑΚΑ ΚΑΤΑΛΥΜΑΤΑ ΣΤΟΝ ΔΗΜΟ ΑΠΟΛΛΩΝΟΣ 231 Η ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΣΕ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΑΚΑ ΚΑΤΑΛΥΜΑΤΑ ΣΤΟΝ ΔΗΜΟ Β. ΚΥΝΟΥΡΙΑΣ 232 Η ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΣΕ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΑΚΑ ΚΑΤΑΛΥΜΑΤΑ ΣΤΟΝ ΔΗΜΟ ΒΥΤΙΝΑΣ 234 Η ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΣΕ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΑΚΑ ΚΑΤΑΛΥΜΑΤΑ ΣΤΟΝ ΔΗΜΟ ΔΗΜΗΤΣΑΝΑΣ 235 Η ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΣΕ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΑΚΑ ΚΑΤΑΛΥΜΑΤΑ ΣΤΟΝ ΔΗΜΟ ΗΡΑΙΑΣ 236 Η ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΣΕ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΑΚΑ ΚΑΤΑΛΥΜΑΤΑ ΣΤΟΝ ΔΗΜΟ ΚΟΝΤΟΒΑΖΑΙΝΗΣ 237 ΠΙΝΑΚΑΣ 6.11 Η ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΣΕ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΑΚΑ ΚΑΤΑΛΥΜΑΤΑ ΣΤΟΝ ΛΑΓΚΑΔΙΩΝ 238 ΠΙΝΑΚΑΣ 6.12 ΠΙΝΑΚΑΣ 6.13 ΠΙΝΑΚΑΣ 6.14 Η ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΣΕ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΑΚΑ ΚΑΤΑΛΥΜΑΤΑ ΣΤΟΝ ΔΗΜΟ ΛΕΒΙΔΙΟΥ 239 Η ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΣΕ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΑΚΑ ΚΑΤΑΛΥΜΑΤΑ ΣΤΟΝ ΔΗΜΟ ΛΕΩΝΙΔΙΟΥ 240 Η ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΣΕ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΑΚΑ ΚΑΤΑΛΥΜΑΤΑ ΣΤΟΝ ΔΗΜΟ ΜΕΓΑΛΟΠΟΛΗΣ 241 VI

8 Σελίδα ΠΙΝΑΚΑΣ 6.15 ΠΙΝΑΚΑΣ 6.16 ΠΙΝΑΚΑΣ 6.17 ΠΙΝΑΚΑΣ 7.1 ΠΙΝΑΚΑΣ 7.2 ΠΙΝΑΚΑΣ 7.3 ΠΙΝΑΚΑΣ 7.4 ΠΙΝΑΚΑΣ 7.5 Η ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΣΕ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΑΚΑ ΚΑΤΑΛΥΜΑΤΑ ΣΤΟΝ ΔΗΜΟ ΤΡΙΚΟΛΩΝΩΝ 242 Η ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΣΕ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΑΚΑ ΚΑΤΑΛΥΜΑΤΑ ΣΤΟΝ ΔΗΜΟ ΤΡΟΠΑΙΩΝ 243 Η ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΣΕ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΑΚΑ ΚΑΤΑΛΥΜΑΤΑ ΣΤΟΝ ΔΗΜΟ ΦΑΛΑΙΣΙΑΣ 244 ΜΕΣΗ ΕΤΗΣΙΑ ΠΛΗΡΟΤΗΤΑ ΣΤΑ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΑΚΑ ΚΑΤΑΛΥΜΑΤΑ ΤΟΥ ΝΟΜΟΥ ΑΡΚΑΔΙΑΣ 253 ΣΥΝΟΛΟ ΔΙΑΝΥΚΤΕΡΕΥΣΕΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΗΜΕΔΑΠΩΝ ΤΟΥΡΙΣΤΩΝ ΣΕ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΑΚΑ ΚΑΤΑΛΥΜΑΤΑ ΤΟΥ ΝΟΜΟΥ ΑΡΚΑΔΙΑΣ 256 ΣΥΝΟΛΟ ΔΙΑΝΥΚΤΕΡΕΥΣΕΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΤΟΥΡΙΣΤΩΝ ΣΕ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΑΚΑ ΚΑΤΑΛΥΜΑΤΑ ΤΟΥ ΝΟΜΟΥ ΑΡΚΑΔΙΑΣ 258 ΣΥΝΟΛΟ ΔΙΑΝΥΚΤΕΡΕΥΣΕΩΝ ΗΜΕΔΑΠΩΝ ΤΟΥΡΙΣΤΩΝ ΣΕ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΑΚΑ ΚΑΤΑΛΥΜΑΤΑ ΤΟΥ ΝΟΜΟΥ ΑΡΚΑΔΙΑΣ 260 ΣΥΝΟΛΟ ΔΙΑΝΥΚΤΕΡΕΥΣΕΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ & ΗΜΕΔΑΠΩΝ ΤΟΥΡΙΣΤΩΝ ΣΤΑ ΚΑΜΠΙΝΓΚ ΤΟΥ ΝΟΜΟΥ ΑΡΚΑΔΙΑΣ 262 VII

9 ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΔΙΑΓΡΑΜΜΑΤΩΝ Σελίδα ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 1.1 ΕΔΑΦΙΚΗ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ ΝΟΜΟΥ ΑΡΚΑΔΙΑΣ 13 ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 1.2 ΜΕΣΗ ΜΗΝΙΑΙΑ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ ΝΟΜΟΥ ΑΡΚΑΔΙΑΣ 24 ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 1.3 ΣΥΝΟΛΟ ΕΚΤΑΣΕΩΝ ΤΟΥ ΝΟΜΟΥ ΑΡΚΑΔΙΑΣ 28 ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 3.1 ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 3.2 ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 3.3 ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 3.4 ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 3.5 ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 3.6 ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 4.1 ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 4.2 ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 4.3 ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 6.1 ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 6.2 ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 6.3 ΠΛΗΘΥΣΜΙΑΚΗ ΔΙΑΡΘΡΩΣΗ ΤΟΥ ΝΟΜΟΥ ΑΡΚΑΔΙΑΣ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΗΝ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΕΔΑΦΟΥΣ 51 ΚΑΤΟΙΚΟΙ ΑΝΑ ΝΟΜΟ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ 52 ΠΛΗΘΥΣΜΙΑΚΗ ΠΥΚΝΟΤΗΤΑ ΑΝΑ ΝΟΜΟ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ 52 ΠΛΗΘΥΣΜΙΑΚΗ ΔΙΑΚΥΜΑΝΣΗ ΑΝΑ ΔΕΚΑΕΤΙΑ ΣΤΟΝ ΝΟΜΟ ΑΡΚΑΔΙΑΣ 54 ΔΙΑΚΥΜΑΝΣΗ ΤΟΥ ΑΡΙΘΜΟΥ ΓΕΝΝΗΣΕΩΝ ΣΤΟΝ ΝΟΜΟ ΑΡΚΑΔΙΑΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ ΑΠΑΣΧΟΛΟΥΜΕΝΟΙ ΚΑΙ ΑΝΕΡΓΟΙ ΤΟΥ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΕΝΕΡΓΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ 70 ΑΡΙΘΜΟΣ ΣΧΟΛΕΙΩΝ ΝΟΜΟΥ ΑΡΚΑΔΙΑΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ ΑΡΙΘΜΟΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΝΟΜΟΥ ΑΡΚΑΔΙΑΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ ΚΑΙ ΣΤΙΣ 3 ΒΑΘΜΙΔΕΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ 88 ΑΡΙΘΜΟΣ ΚΛΙΝΩΝ ΝΟΜΟΥ ΑΡΚΑΔΙΑΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ ΑΡΙΘΜΟΣ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΑΚΩΝ ΚΑΤΑΛΥΜΑΤΩΝ ΝΟΜΟΥ ΑΡΚΑΔΙΑΣ ΑΝΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 224 ΑΡΙΘΜΟΣ ΚΛΙΝΩΝ ΝΟΜΟΥ ΑΡΚΑΔΙΑΣ ΑΝΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΑΚΟΥ ΚΑΤΑΛΥΜΑΤΟΣ 226 ΑΡΙΘΜΟΣ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΑΚΩΝ ΚΑΤΑΛΥΜΑΤΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ VIII

10 Σελίδα ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 6.4 ΑΡΙΘΜΟΣ ΚΛΙΝΩΝ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΑΚΩΝ ΚΑΤΑΛΥΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΝΟΜΟΥ ΑΡΚΑΔΙΑΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 7.1 ΜΕΣΗ ΕΤΗΣΙΑ ΠΛΗΡΟΤΗΤΑ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΑΚΩΝ ΚΑΤΑΛΥΜΑΤΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 7.2 ΣΥΝΟΛΟ ΔΙΑΝΥΚΤΕΡΕΥΣΕΩΝ ΣΤΑ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΑΚΑ ΚΑΤΑΛΥΜΑΤΑ ΤΟΥ ΝΟΜΟΥ ΑΡΚΑΔΙΑΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 7.3 ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 7.4 ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 7.5 ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 7.6 ΣΥΝΟΛΟ ΔΙΑΝΥΚΤΕΡΕΥΣΕΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΤΟΥΡΙΣΤΩΝ ΣΤΑ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΑΚΑ ΚΑΤΑΛΥΜΑΤΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ ΣΥΝΟΛΟ ΔΙΑΝΥΚΤΕΡΕΥΣΕΩΝ ΗΜΕΔΑΠΩΝ ΤΟΥΡΙΣΤΩΝ ΣΤΑ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΑΚΑ ΚΑΤΑΛΥΜΑΤΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ ΣΥΓΚΡΙΣΗ ΔΙΑΝΥΚΤΕΡΕΥΣΕΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΗΜΕΔΑΠΩΝ ΤΟΥΡΙΣΤΩΝ ΣΤΑ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΑΚΑ ΚΑΤΑΛΥΜΑΤΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ ΣΥΓΚΡΙΣΗ ΔΙΑΝΥΚΤΕΡΕΥΣΕΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΗΜΕΔΑΠΩΝ ΤΟΥΡΙΣΤΩΝ ΣΤΑ ΚΑΜΠΙΝΓΚ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ IX

11 Στον παππού τον Παύλο

12 ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΝΟΜΟΥ ΑΡΚΑΔΙΑΣ ΕΥΚΑΙΡΙΕΣ ΕΠΕΝΔΥΣΗΣ ΣΤΟΝ ΤΟΥΡΙΣΜΟ Παύλος Γορανίτης ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η παρούσα μελέτη καλύπτει σε μεγάλο βαθμό μια όσο το δυνατόν λεπτομερέστερη έρευνα για την τουριστική ανάπτυξη του μεγαλύτερου σε έκταση Νομού της Περιφέρειας Πελοποννήσου, της Αρκαδίας. Καταρχάς η εργασία διαπραγματεύεται μια περιφερειακή μελέτη του Νομού Αρκαδίας, προσεγγίζοντας την όσο το δυνατόν καλύτερα από την σκοπιά του τουρισμού. Για να γίνει αυτό πραγματοποιείται επί της παρούσης περιφερειακή έρευνα του Νομού Αρκαδίας στα 5 πρώτα κεφάλαια της μελέτης τα οποία σχετίζονται έμμεσα με τον τουρισμό. Στα πρώτα αυτά 5 κεφάλαια διαπραγματεύονται τα εξής θέματα, που αναλύονται και περαιτέρω: 1) Κύρια χαρακτηριστικά του Νομού Αρκαδίας. 2) Διοικητική οργάνωση του Νομού. 3) Πληθυσμιακή ανάλυση και πρότυπα επαγγελματικής απασχόλησης του Νομού Αρκαδίας. 4) Οι υποδομές του Νομού διακρινόμενες σε τεχνικές και κοινωνικές. 5) Οι τουριστικοί πόροι του Νομού. Στα επόμενα δύο κεφάλαια (6 ο και 7 ο ) διαπραγματεύονται στοιχεία που έχουν να κάνουν άμεσα με τον τουρισμό, όπως είναι η τουριστική προσφορά και η ζήτηση. Τέλος στο 8 ο και τελευταίο κεφάλαιο της μελέτης, και αφού πραγματοποιείται η περιφερειακή μελέτη, διαπραγματεύεται το δεύτερο σκέλος της μελέτης που έχει να κάνει με τον εντοπισμό ευκαιριών για επενδύσεις στον τουρισμό του Νομού Αρκαδίας. Ύστερα από έρευνα η εργασία εντόπισε συνολικά 27 προτάσεις ευκαιρίες για επενδύσεις στον τουρισμό.

13 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Σελίδα ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΤΟΥ ΣΥΜΠΡΑΤΤΟΝΤΑ ΕΡΕΥΝΗΤΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΠΙΝΑΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΔΙΑΓΡΑΜΜΑΤΩΝ I II IV VIII ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 : ΚΥΡΙΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΟΜΟΥ ΑΡΚΑΔΙΑΣ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΑ & ΦΥΣΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ Γεωγραφική θέση του Νομού στην Ελλάδα και την Πελοπόννησο Γεωγραφική έκταση του Νομού Μήκος ακτών Ορεινές τοποθεσίες Φαράγγια Λίμνες Υγροβιότοποι Ποτάμια ΚΛΙΜΑΤΟΛΟΓΙΚΕΣ ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΚΥΡΙΟΤΕΡΕΣ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΝΟΜΟΥ Γεωργικές καλλιέργειες Κτηνοτροφικά πτηνοτροφικά προϊόντα 27 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 1 ΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ 29

14 Σελίδα ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 : ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΔΙΑΡΘΡΩΣΗ ΤΟΥ ΝΟΜΟΥ Δήμος Τριπόλεως Δήμος Απόλλωνος Δήμος Β. Κυνουρίας Δήμος Βαλτετσίου Δήμος Βυτίνας Δήμος Γορτύνος Δήμος Δημητσάνας Δήμος Ηραίας Δήμος Κλείτορος Δήμος Κοντοβάζαινης Δήμος Κορυθίου Δήμος Λαγκαδίων Δήμος Λεβιδίου Δήμος Λεωνιδίου Δήμος Μαντινείας Δήμος Μεγαλόπολης Δήμος Σκυρίτιδας Δήμος Τεγέας Δήμος Τρικολώνων Δήμος Τροπαίων Δήμος Φαλαισίας Δήμος Φαλάνθου Κοινότητα Κοσμά 47 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 2 ΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ 48

15 Σελίδα ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 : ΠΛΗΘΥΣΜΙΑΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΤΥΠΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ Ο ΠΛΗΘΥΣΜΟΣ ΤΟΥ ΝΟΜΟΥ ΑΡΚΑΔΙΑΣ Γενικά βασικά στοιχεία του πληθυσμού Μεταβολές του πληθυσμού Ρυθμός μεταβολής γάμων / γεννήσεων Ανανέωση του πληθυσμού Πληθυσμός ανά Δήμο Πληθυσμιακή μεταβολή ανά Δήμο Συγκριτικά πληθυσμιακά στοιχεία του Νομού με την Περιφέρεια Πελοποννήσου Συγκριτικά πληθυσμιακά στοιχεία του Νομού με το σύνολο της χώρας ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ Οικονομικές δυνατότητες Πληθυσμού ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΕΝΕΡΓΟΣ ΚΑΙ ΑΝΕΝΕΡΓΟΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΣ ΤΟΥ ΝΟΜΟΥ ΑΡΚΑΔΙΑΣ 68 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 3 ΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ 74 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 : ΥΠΟΔΟΜΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΥΠΟΔΟΜΕΣ Μεταφορές Τηλεπικοινωνίες Ύδρευση Ενέργεια Αποχέτευση διαχείριση απορριμμάτων ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΥΠΟΔΟΜΕΣ 86

16 Σελίδα Εκπαίδευση Υγεία 95 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 4 ΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ 98 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 : ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΟΙ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ ΤΟΥ ΝΟΜΟΥ ΑΡΚΑΔΙΑΣ ΠΡΟΣΠΕΛΑΣΙΜΟΤΗΤΑ ΦΥΣΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ Ακτές Ακτές με μπλε σημαίες Διαδρομές Τοπία ιδιαίτερου φυσικού κάλλους Ιαματικές πηγές Υγροβιότοποι Διατηρητέα μνημεία φύσης Καταφύγια θηραμάτων Σημαντικές περιοχές πτηνών Οικότοποι Προτεινόμενες προς ένταξη περιοχές στο δίκτυο ΦΥΣΗ Σπήλαια ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΙ ΙΣΤΟΡΙΚΟΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ Προϊστορικά μνημεία Αρχαιολογικοί χώροι μνημεία Μνημεία των Βυζαντινών Μεσαιωνικών χρόνων Μεταβυζαντινά μνημεία μνημεία των νεότερων χρόνων Εκκλησίες Μοναστήρια Παραδοσιακοί οικισμοί Μουσεία 189

17 Σελίδα Βιβλιοθήκες πολιτισμικά ιδρύματα Τουριστικά περίπτερα Τοπικές εκδηλώσεις εορτές Αθλητικές δραστηριότητες Δίκτυα πόλεων 219 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 5 ΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ 220 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 : ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ ΠΡΟΣΦΟΡΑ & ΕΙΔΙΚΟΙ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΑΚΑ ΚΑΤΑΛΥΜΑΤΑ Συνολικός αριθμός ξενοδοχειακών καταλυμάτων Συνολικά μεγέθη δωματίων και κλινών των ξενοδοχειακών καταλυμάτων Τουριστική προσφορά των ξενοδοχειακών καταλυμάτων ανά Δήμο ΕΝΟΙΚΙΑΖΟΜΕΝΑ ΔΩΜΑΤΙΑ ΑΛΛΑ ΕΙΔΗ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΦΟΡΑΣ Κάμπινγκ Ορεινά καταφύγια Αγκυροβόλια μαρίνες ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ 250 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 6 ΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ 251 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7 : ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ ΖΗΤΗΣΗ ΣΤΟΝ ΝΟΜΟ ΑΡΚΑΔΙΑΣ ΠΛΗΡΟΤΗΤΑ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΑΚΩΝ ΚΑΤΑΛΥΜΑΤΩΝ ΟΙ ΔΙΑΝΥΚΤΕΡΕΥΣΕΙΣ ΣΤΟΝ ΝΟΜΟ ΑΡΚΑΔΙΑΣ Σύνολο διανυκτερεύσεων στα ξενοδοχειακά καταλύματα Σύνολο διανυκτερεύσεων στα κάμπινγκ 261

18 Σελίδα 7.3 ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΕΣ ΤΟΠΟΘΕΣΙΕΣ ΣΤΟΝ ΝΟΜΟ ΑΡΚΑΔΙΑΣ ΠΟΥ ΠΑΡΑΤΗΡΕΙΤΑΙ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΖΗΤΗΣΗ 264 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 7 ΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ 267 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 : ΕΝΤΟΠΙΣΜΟΣ ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΩΝ ΕΥΚΑΙΡΙΩΝ ΣΤΟΝ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΟ ΤΟΜΕΑ ΕΥΚΑΙΡΙΕΣ ΠΕΡΑΙΤΕΡΩ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΣΤΟΝ ΝΟΜΟ ΑΡΚΑΔΙΑΣ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΩΝ ΥΠΟΔΟΜΩΝ Επενδύσεις στον τομέα των μεταφορών Άλλες επενδύσεις στον τομέα των υποδομών ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΩΝ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ Βελτίωση και επέκταση των εγκαταστάσεων του χιονοδρομικού κέντρου της Οστρακίνας Ανοικοδόμηση του αρχαίου θεάτρου της Μεγαλόπολης Τουριστική αξιοποίηση των ιαματικών πηγών του Νομού Τουριστική αξιοποίηση της σπηλιάς του Κάψια Δημιουργία εγκαταστάσεων για rafting kayak στη Στεμνίτσα και στη Καρίταινα Αξιοποίηση των αρχαιολογικών μουσείων του Νομού Δημιουργία μουσείου φυσικής ιστορίας στη Μεγαλόπολη Δημιουργία υπό την αιγίδα του Ε.Ο.Τ. οργανωμένης πλαζ στην Πλάκα Λεωνιδίου ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΗΣ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΦΟΡΑΣ Δημιουργία ξενοδοχείου συνεδριακού κέντρου στην Βυτίνα 299

19 Σελίδα Βελτίωση των εγκαταστάσεων των καταλυμάτων Γ Κατηγορίας και των κάμπινγκ επενδύσεις στο ξενοδοχειακό δυναμικό του Νομού ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ ΣΕ ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ 302 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 8 ΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ 305 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 306

20 ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΠΤΥΧΙΑΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΕΡΟΣ Α ΠΡΙΝ ΤΗ ΜΕΛΕΤΗ Πρόλογος Εισαγωγή Λίγα λόγια την περιφέρεια Πελοποννήσου (μικρη τουριστική αναφορά ;) Μυθολογικά ιστορικά στοιχεία του νομού Αρκαδίας ΜΕΡΟΣ Β ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΝΟΜΟΥ ΑΡΚΑΔΙΑΣ - Κεφάλαιο 1: Έκταση & κύρια φυσικά χαρακτηριστικά 1. Θέση στην Ελλάδα/Πελοπόννησο 2. Έκταση με ποιους νομούς συνορεύει 3. Κλίμα 4. Μήκος ακτογραμμών 5. Ορεινές τοποθεσίες / φαράγγια / οροπέδια 6. Λίμνες ποτάμια 7. Καλλιεργήσιμη γη 8. Γεωμορφολογικά χαρακτηριστικά 9. Κατανομή χρήσης γης στην Αρκαδία 10. Σεισμική δραστηριότητα στον νομό. - Κεφάλαιο 2: Διοικητική οργάνωση 1 Δήμοι κοινότητες του νομού 2 Ποιοι είναι οι δήμοι έδρα δήμων κοινότητες που περιλαμβάνει 3 Πρωτεύουσα του νομού (λίγα λόγια) - Κεφάλαιο 3: Πληθυσμός/πρότυπα επαγγελματικής απασχόλης/κατά κεφαλήν εισόδημα-συγκρίσεις με τα συνολικά μεγέθη. 1 Πληθυσμός του νομού γενικά στοιχεία 2 Πληθυσμός ανα δήμο/κοινότητα 3 Μεταβολή του πληθυσμού κατά την δεκαετία Διακύμανση του πληθυσμού τα τελευταία 50 χρόνια 5 Ανανέωση του πληθυσμού(γάμοι-γεννήσεις-θάνατοι) κατά την τελευταία εικοσαετία 6 Ισοζύγιο ναχωρησέντων/εγκαταστηθέντων 7 Αναλυτικός πληθυσμός πρωτεύουσας 8 Συγκριτικά αποτελέσματα πληθυσμού του νομού με τους άλλους νομούς της Πελοποννήσου και Ελλάδος κατά την τελευταία δεκαετία 9 Κύρια απασχόληση των κατοίκων 10 Επαγγελματική απασχόληση κατά τομέα παραγωγής 11 Εργατικό δυναμικό του νομού ανεργία απασχόληση

21 12 Επίπεδο εκπαίδευσης αναλφαβητισμός 13 Ποσοστό συμμετοχής κατα επίπεδο εκπαίδευσης 14 Ποσοστό ανεργίας κατά επίπεδο εκπαίδευσης στο νομό 15 Διάρθρωση απασχόλησης κατά φύλο ηλικία 16 Συγκρίσεις ανεργίας / απασχόλησης μεταξύ Αρκαδίας & της χώρας 17 Κατά κεφαλή εισόδημα του νομού 18 Α.Ε.Π. του νομού. 19 Σύγκριση με το Α.Ε.Π. και το κατά κεφαλή εισόδημα των άλλων νομών της χώρας. - Κεφάλαιο 4 : Eισαγωγές εξαγωγές του νομού 1 Κυριότερες εισαγωγές του νομού 2 Τι εισάγει σε τι ποσότητες 3 Από ποια μέρη προέρχονται αυτές οι εισαγωγές 4 Κυριότερες εξαγωγές του νομού 5 Προς τα που γίνονται αυτές οι εξαγωγές 6 Πως συμβάλουν οι εξαγωγές αυτές στην οικονομικη ενίσχυση του νομού - Κεφάλαιο 5 : Yποδομές του νομού Α Μέρος : Κοινωνική υποδομή 1) Εκπαίδευση - Πρωτοβάθμια εκπαίδευση - Δευτεροβάθμια εκπαίδευση - Τριτοβάθμια εκπαίδευση - Τεχνική εκπαίδευση - Άλλες μορφές εκπαίδευσης 2) Επίπεδο υγειονομικής περίθαλψης:νοσοκομεία/κέντρα υγείας/κλίνες 3) Οίκοι ευγηρίας 4) Σχολές μαθητείας Ο.Α.Ε.Δ. Β Μέρος : Tεχνική υποδομή 1) Μεταφορές - Οδικό δίκτυο - Θαλάσσιες μεταφορές - Αεροπορικές μεταφορές - Σιδηροδρομικό δίκτυο 2) Τηλεπικοινωνίες 3) Ύδρευση 4) Αποχέτευση-διαχείριση απορριμάτων 5) Ενέργεια

22 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1. ΚΥΡΙΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΟΜΟΥ ΑΡΚΑΔΙΑΣ 1.1 ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ Η ιστορική πορεία της Αρκαδίας είναι συνυφασμένη, δηλαδή επηρεασμένη από τις εδαφικές ιδιαιτερότητες του τόπου. Ιδιαίτερα τα ανάγλυφα των βουνών χαρίζει στην Αρκαδία ένα άριστο φυσικό τείχος, που δεν απέκλεισε, πάντως, την ε- πικοινωνία με άλλες περιοχές, πράγμα που αποδεικνύεται και από τα ίχνη των αρχαίων δρόμων τους οποίους φέρνει συνεχώς στο φως η σύγχρονη έρευνα. Η διάταξη, εξάλλου, του κεντρικού ορεινού όγκου του Μαινάλου ερμηνεύει και τη διαφορετική πορεία που διέγραψαν το Ανατολικό και Δυτικό τμήμα της Αρκαδίας. Στις ίδιες ιδιαιτερότητες αποδίδονται, εν πολλοίς, και τα κύρια και διαχρονικά χαρακτηριστικά των Αρκάδων, όπως είναι η πολεμική τους αρετή, η ροπή προς τη μετανάστευση και η επί μακρό χρόνο διατήρηση των στοιχείων της πολιτισμικής τους παράδοσης. Το τελευταίο στοιχείο κατέστησε υποχρεωτική για τους μελετητές από την αρχαιότητα ήδη την εξέταση των αρκαδικών παραδόσεων, προκειμένου να εξαγάγουν συμπεράσματα για την ιστορική διαδρομή των παλαιότατων Ελλήνων, αφού, όπως είναι γνωστό, είναι δυνατή η συλλογή ψηγμάτων αλήθειας από τους μύθους μετά την αφαίρεση του πέπλου φαντασίας. Όσοι συσχετίζουν το όνομα της Αρκαδίας με τα «άκρα» των ορέων βλέπουν τους κατοίκους της να έλκουν την καταγωγή από τους επιζήσαντες του μεγάλου κατακλυσμού, την καταστροφική μανία του οποίου διέφυγαν οι καταφεύγοντες στις υψηλές κορυφές. Όπως και να χει το πράγμα, ουδείς φαίνεται να αρνείται στους Αρκάδες το «αυτόχθονον» και ιδιαίτερα βαρύνουσες, ως προς αυτό, είναι οι αναφορές Ιστορικών όπως ο Ηρόδοτος, ο Θουκυδίδης, ο Ξενοφών. Την αρ- 1

23 χαιότητα της καταγωγής αποδέχεται και ο Αριστοτέλης όταν κάνει λόγο για την εγκατάσταση των Αρκάδων πριν από την εμφάνιση της σελήνης. Η απόδοση στους Αρκάδες του προσωνυμίου «πανσέληνοι» φανερώνει ότι αυτή η πίστη είχε ευρύτατη αποδοχή. Μέχρι και σήμερα είναι σχεδόν βέβαιη η αντίληψη ότι οι Αρκάδες είναι οι μόνοι αυτόχθονοι Έλληνες μετά τους Λέλεγες. Η Αρκαδία συνέβαλε στην διαμόρφωση της Ελληνικής Ιστορίας με τον δικό της τρόπο, σε κάθε της περίοδο διαδραματίζοντας σημαντικό ρόλο. Έτσι εξετάζοντας ανά περίοδο την Ιστορία της Αρκαδίας βλέπουμε τα εξής: Προϊστορικοί χρόνοι Κατά τους προϊστορικούς χρόνους τα ίχνη της Ιστορίας αναζητούνται στον περίπλοκο και πλανερό δρόμο των μύθων, όπου είναι φυσικό να θάλλουν τα ερωτηματικά. Οι Αρκάδες, πάντως, διεκδικούν για τον τόπο τους πολλές περγαμηνές: εδώ έγινε η γιγαντομαχία, γεννήθηκε ο Δίας και οι περισσότεροι θεοί του δωδεκαθέου, έδρασε ο Ηρακλής, ετάφη ο Ορέστης και η Πηνελόπη, επήλθε το τέλος των περιπλανήσεων του Οδυσσέα, όταν επιτέλους βρήκε έναν τόπο όπου οι κάτοικοι δεν γνώριζαν τι εστί κουπί. Οι Αρκάδες υποστηρίζουν, ακόμα, ότι η Αρκαδία είναι η κοιτίδα του πολιτισμού, αφού στον γενάρχη τους Πελασγό αποδίδεται η πρώτη κατασκευή μόνιμων κατοικιών. Δεν είναι περίεργο, λοιπόν, που ο μύθος, εν συνεχεία, αποδίδει την τιμή της ίδρυσης της Λυκόσουρας της πρώτης πόλης υπό τον ήλιο στο γιο του Πελασγού Λυκάονα, που είναι εισηγητής και των αρχαιότατων αγώνων, των Λυκαίων. (Ο μύθος πάντως, πρέπει να υποκρύπτει και κάποια δόση αλήθειας, αν συνδυαστεί με το ρηθέν υπό του Αριστοτέλους, που θεωρεί την «κατά κώμας εγκατάσταση των Αρκάδων ως έμβρυο της πολιτικής ζωής».) 2

24 Με μια σχετικά μεγαλύτερη ασφάλεια, πλέον, στηριζόμενοι στις ιστορικές μαρτυρίες και στην καταγωγή των τοπωνυμιών, μπορούμε να παρακολουθήσουμε, για παράδειγμα, τις μετακινήσεις των Αρκάδων. Από το μακρύ κατάλογο των εγκαταστάσεών τους στις περιοχές γύρω από τη λεκάνη της Μεσογείου αποσπούμε δύο περιπτώσεις: Πρώτα, τον για πολλούς βέβαιο, εποικισμό του Παλλατίνου λόφου της Ρώμης από Αρκάδες, με επικεφαλής τον Εύανδρο που ξεκινά από το Παλλάντιο της Μαντινείας κι έχει ένα γιο επονομαζόμενο Πάλλαντα. Η εμφανής ετυμολογική συγγένεια μεταξύ Παλλατίνου Παλλαντίου Πάλλαντος μπορεί να πλάθει εκ των υστέρων ένα μύθο χρήσιμο για τους αναζητούντες δάφνες υψηλής καταγωγής Ρωμαίους αλλά μπορεί και να τεκμηριώνει ένα ιστορικό γεγονός, αν ληφθεί παράλληλα υπ όψιν και η μαρτυρία του Πλουτάρχου, που θεωρεί ότι ο μύθος της Λύκαινας τροφού των ιδρυτών της Ρώμης, είναι μίμηση προγενεστέρου Αρκαδικού. Η δεύτερη περίπτωση αφορά την πορεία του Τεγεάτη Αγαπήνορος, που έλαβε μέρος στην εκστρατεία κατά της Τροίας επικεφαλής 50 πλοίων προερχόμενων από 9 Αρκαδικές πόλεις. Μετά την άλωση της Τροίας ο Αγαπήνωρ, θύμα κι αυτός της οργής του Ποσειδώνος, φτάνει στην Κύπρο και γίνεται οικιστής της Πάφου. H στενή συγγένεια του Αρκαδικού και του Κυπριακού γλωσσικού ιδιώματος έρχεται να δώσει στο μύθο του Αγαπήνορος την ιστορική του διάσταση. Κι ενώ, απ τη μια μεριά, Αρκαδικοί εποικισμοί πραγματοποιούνται σε Βορρά και Νότο, Ανατολή και Δύση, απ την άλλη η μητρόπολη, η Αρκαδία, μένει απρόσβλητη από τους ποικίλους επιδρομείς. Ούτε η μεγάλη «κάθοδος» των Δωριέων δεν απειλεί το «αυτόχθονον» των Αρκάδων. Ο μύθος λέει ότι τον κίνδυνο τον απέτρεψαν τότε οι Αρκάδες με την μέθοδο του προξενιού. Ο Αρκάς βασι- 3

25 λιάς Κύψελος, όταν έμαθε ότι ο Δωριεύς συνάδελφός του Κρεσφόντης ήταν ά- γαμος, τον έπεισε να παντρευτεί την κόρη του Μερόπη κι έτσι γλίτωσε η Αρκαδία. Λογικότερο, βέβαια, είναι να δεχθούμε πως το έδαφος της δεν αποτελούσε ελκυστική περίπτωση για όσους αναζητούσαν εύφορες περιοχές για την εγκατάστασή τους. Γι αυτό και δεν απέφυγε τις συχνές αναστατώσεις η πλησία γη της Τεγέας, την οποία υπέβλεπαν διαρκώς οι Δωριείς της Λακεδαίμονος. Η πρώτη τους επιδρομή επιχειρήθηκε το 790 π.χ., όταν βασίλευε στην Αρκαδία ο Πολυμήστωρ και στη Σπάρτη ο Χάριλλος. Οι Σπαρτιάτες γνώρισαν τότε την ο- δύνη της ήττας οφειλόμενη, εν πολλοίς, στον ηρωισμό που επέδειξαν οι γυναίκες της Τεγέας. Η αντιπαλότητα προς τους Σπαρτιάτες δεν σταμάτησε, βέβαια, εδώ. Κατά τους λεγόμενους Μεσσηνιακούς πολέμους, οι Αρκάδες βοηθούν τους αντιπάλους των Λακεδαιμονίων και θεωρούν την αντίθετη στάση του βασιλιά τους Αριστοκράτη τόσο προδοτική, ώστε αποσύρουν την εμπιστοσύνη τους από το πολίτευμα της βασιλείας, και το αντικαθιστούν με το «κοινόν των Αρκάδων», μια ο- μοσπονδία αυτόνομων πόλεων με χαλαρούς δεσμούς. (Η αλλαγή αυτή συντελέσθηκε περί το 628 π.χ. ). Κλασσικοί Αρχαιοελληνικοί Ρωμαϊκοί χρόνοι Για τις πολιτικές, ωστόσο, εξελίξεις στην Αρκαδία και κατά την προκλασσική περίοδο αλλά και μετέπειτα δεν υπάρχουν επαρκείς μαρτυρίες που θα μας ε- πέτρεπαν να έχουμε σαφή εικόνα. Στηριζόμενοι, απλώς, σε μεμονωμένες αναφορές μπορούμε να καταλήξουμε σε κάποια ασφαλή συμπεράσματα. Όπως για παράδειγμα, μπορούμε να ισχυριστούμε βάσιμα ότι η τύχη των δούλων είναι καλύτερη στην Αρκαδία συγκριτικά με άλλες περιοχές της Ελλάδος, ή ότι η νο- 4

26 μοθεσία των Αρκάδων γίνεται ευρέως αποδεκτή, ώστε να δικαιολογείται ο χαρακτηρισμός «φύλακες δικαιοσύνης» που τους αποδόθηκε. Το πεδίο γίνεται πιο ευκρινές όταν το ενδιαφέρον μας εστιάζεται στα πολεμικά γεγονότα, προς τα οποία κυρίως έχουν στραμμένη την προσοχή τους οι αρχαίοι ιστορικοί. Οι Αρκάδες συμμετέχουν σε πολλες πολεμικές επιχειρήσεις: Από κοινού με τους άλλους Έλληνες κατά των Περσών, στις εμφύλιες διαμάχες, σε ποικίλες εξορμήσεις (στην Αίγυπτο, στη Σικελία, στην Ασία) ως μισθοφόροι. Στον Μαραθώνα τους εκπροσωπεί επαξίως ο θεός τους ο Παν, που οι φωνές του σπέρνουν τον πανικό και τρέπουν σε φυγή τους εχθρούς. Στις Θερμοπύλες δίνουν το «παρών» 500 Τεγεάτες, 500 Μαντινείς, 120 Ορχομένιοι και από την υπόλοιπη Αρκαδία. Στην τελευταία μεγάλη σύγκρουση με τους Πέρσες στις Πλαταιές το σώμα των Αρκάδων εισβάλλει πρώτο στο εχθρικό στρατόπεδο και λεηλατεί τη σκηνή του Μαρδονίου. Στον Πελοποννησιακό πόλεμο οι Αρκάδες εμφανίζονται διηρημένοι. Άλλοι, με επικεφαλείς τους Τεγεάτες, πολεμούν στο πλευρό της Σπάρτης, άλλοι, υπό τους Μαντινείς, τάσσονται με το μέρος των Αθηναίων. Το αποτέλεσμα ήταν, κατά τη λήξη του πολέμου, η Μαντίνεια να καταστραφεί από τους Λακεδαιμόνιους. Α- ξιοσημείωτη είναι η συμμετοχή τους, ως μισθοφόρων, στο στράτευμα του Κύρου, αφού οι μισοί από τους «Μυρίους» ήσαν Αρκάδες και μεταξύ αυτών πολλοί αναδείχθηκαν για τον ηρωισμό και τις ικανότητές τους, όπως μαρτυρεί ο Ξενοφών. Όταν ηγεμονεύουσα δύναμη στην Ελλάδα αναδείχθηκε η πόλη των Θηβών, ο Μαντινεύς Λυκομήδης επιχείρησε την ανασύσταση της Αρκαδικής Ομοσπονδίας αλλά το σχέδιό του προσέκρουσε στις αντιρρήσεις των Σπαρτιατών. Έτσι, προκλήθηκε η επέμβαση του Επαμεινώνδα που, ακολουθούμενος από 5

27 τους Αρκάδες, έφτασε προ των πυλών της Σπάρτης. Έπειτα, ίδρυσε την Μεγάλην Πόλιν (371/370 π.χ. ) που συνοικίσθηκε από 40 Αρκαδικές πόλεις και υ- πήρξε η έδρα ενιαίας διοίκησης και κοινής συνόδου. Το Θερσίλειον, στο οποίο γίνονταν οι συνεδριάσεις των αντιπροσώπων, χαρακτηρίζεται από πολλούς «κοιτίδα του κοινοβουλευτισμού». Ακολούθησε η περίφημη μάχη στη Μαντινεία (362 π.χ.) όπου ο Επαμεινώνδας νίκησε μεν, αλλά άφησε την τελευταία πνοή του στο πεδίο της σύγκρουσης. Κατά τα επόμενα χρόνια την ηγεμονία της Ελλάδος διεκδικούν οι Μακεδόνες του Φιλίππου, του Αλεξάνδρου και των διαδόχων τους, οπότε η Αρκαδία μαζί, με κάμποσες άλλες περιοχές, γίνεται θέατρο πολλών μαχών. Μια νέα περίοδος δράσης για τους Αρκάδες αρχίζει από το έτος 243 π.χ. όταν προσχωρούν στην Αχαϊκή συμπολιτεία. Στις συγκρούσεις της Συμπολιτείας προς τους Σπαρτιάτες και τους Αιτωλούς αναδεικνύεται ο Αρκάς στρατηγός Φιλοποίμην ενώ ήδη είχε αρχίσει η ανάμιξη των Ρωμαίων στα πολιτικά πράγματα της Ελλάδος, αλλά οι παραινέσεις του Φιλοποίμενος να μην επιταχύνουν το μοιραίο τέλος, παρέχοντας ευκαιρίες στη Ρώμη, δεν εισακούονται. Δεν θα αργήσει έτσι η ώρα που η Ελλάδα θα μεταβληθεί σε Ρωμαϊκή επαρχία. Το «γεγονός» συνέβη βασιλεύοντος στη Ρώμη του αυτοκρατόρος Τιβερίου Καίσαρος Αυγούστου (13-37 μ.χ.). Μετά από έναν αιώνα περίπου περιηγείται την περιοχή ο Παυσανίας που καταγράφει στα «Αρκαδικά» του πλήθος πληροφοριών και παρατηρήσεων. Αυτές είναι, κυρίως, που μας επιτρέπουν να σχηματίσουμε τη γνώμη πως η αρχαία Αρκαδία δεν ήταν όπως πολλοί ίσως νομίζουν μια περιοχή σε ημιάγρια κατάσταση, αλλά ένας χώρος που έσφυζε από ζωή και που επιφυλάσσει πολλές εκπλήξεις και σ αυτούς που μελετούν τις ισχνές μαρτυρίες αλλά και σ αυτούς που θα επιχειρήσουν με πιο εκτεταμένες ανασκαφές να αποκρυπτογραφήσουν τα πολλά μυστικά της. 6

28 Βυζαντινή περίοδος Κατά τους βυζαντινούς χρόνους ολόκληρη η Πελοπόννησος αποτελεί ένα από τα 12 «θέματα» στα οποία είχε διαιρεθεί το ευρωπαϊκό τμήμα της Αυτοκρατορίας, με διοικητή της («κατεπάνω») ένα στρατηγό, που είχε έδρα την Κόρινθο και κύρια ασχολία του την είσπραξη ποικίλων φόρων, συνοδευόμενη ως είθισται από παντοειδείς πιέσεις και καταχρήσεις. Τη ζοφερή εικόνα συμπληρώνουν οι επιθέσεις των πειρατών, οι επιδρομές από ξηράς και οι θανατηφόρες επιδημίες. Από το 1204, οπότε οι Σταυροφόροι καταλύουν το Βυζαντινό κράτος, ο Μορέας γίνεται θέατρο πολεμικών συγκρούσεων ανάμεσα σε ποικιλώνυμους αντιπάλους, των οποίων γεύση λαμβάνει ασφαλώς και η Αρκαδία που ονομαζόταν τώρα Μεσαρέα (πιθανή ετυμολογία από το μέσα + όρος = χώρα που βρίσκεται ανάμεσα σε όρη). Τα «ιμάτιά της» οι αξιωματικοί του Βιλλαρδουίνου τα διεμοίρασαν ώς εξής: ο Δεροζιέρ πήρε τη Β.Δ. Γορτυνία και έχιτσε το φρούριο της Ά- κοβας ο Δεβουγέρ έλαβε τα νότια της Γορτυνίας, όπου ο διάδοχός τους έχτισε το φρούριο της Καρύταινας ο ντε Νεβέλ πήρε 6 φέουδα στη Νότια Κυνουρία με πρωτεύουσα το Γεράκι στον Ντεμόνς δόθηκαν 4 φέουδα και εγκαταστάθηκε στη Βελιγοστή ο Γουλιέλμος πήρε 6 φέουδα και το κάστρο του Νυκλίου. Το τελευταίο, ιδιαίτερα, κάστρο θα παίξει σημαντικό ρόλο με την πραγματοποίηση πολλών αποφασιστικής σημασίας συσκέψεων εντός των τειχών του, αλλά και πολλών συγκρούσεων προ των πυλών του. Μετά την καταστροφή του στα 1294 θα παραδώσει τη σκυτάλη στο Μουχλί, που τα σωζόμενα ερείπιά του μαρτυρούν μια ζωή, σύντομη μεν, αλλά εξαιρετικά ενδιαφέρουσα. Εκείνο που τελικά προέκυψε ήταν ο κατακερματισμός και η εξάντληση των δυνάμεων, έτσι ώστε όταν οι Τούρκοι πρώτα με τον Τουραχάν (1423) και έπειτα 7

29 με το Μωάμεθ τον Πορθητή (1458), επιχείρησαν τις εκστρατείες τους στην Πελοπόννησο, να μην συναντήσουν σθεναρή αντίσταση. Ούτε και στην Αρκαδία βέβαια η Καρύταινα μόνο θα αντιτάξει κάποια άμυνα με το Σγουρομάλλη. Εύκολα λοιπόν θα ανοίξει η πύλη για την είσοδο στο μέγα κεφάλαιο της Τουρκοκρατίας. Η συνέχεια, ωστόσο, δε θα είναι το ίδιο εύκολη για τους κατακτητές, αφού οι κάτοικοι της Αρκαδίας, που συχνά πυκνά έβλεπαν ως μόνη διέξοδό τους την ένοπλη αντίσταση, είχαν πρόθυμους συμμάχους τους τα δύσβατα όρη. Τουρκοκρατία Εθνική Παλιγγενεσία Τα επεισόδια του δράματος αυτής της περιόδου, μέχρι αυτό να έλθει σε αίσιο πέρας, είναι πολλά. Αλλά πιο σπουδαία σημασία, από ότι αποδείχθηκε, είχε το γεγονός της εμφάνισης, γύρω στα 1550, του Τριανταφυλλάκου Τσεργίνη στο Λιμποβίσι πρόκειται για το γενάρχη της οικογένειας των Κολοκοτρωναίων, που θα χαρίσει στην Αρκαδία γενιές ηρώων. Η τουρκική κατοχή θα διακοπεί για 28 χρόνια ( ) από την Ενετική κατοχή. Οι Αρκάδες πολεμούν αρχικά στο πλευρό του Μοροζίνη και κυριεύουν (Ιούνιος του 1687) το φρούριο της Καρύταινας αιχμαλωτίζοντας περί τους 1300 Τούρκους. Η ζωή όμως, κάτω από το νέο δυνάστη δεν θα είναι καλύτερη, σε σημείο που οι ντόπιοι να νοσταλγούν τους Τούρκους, προτιμώντας τους από τους ομόθρησκους Ενετούς. Δεν είναι παράδοξο, λοιπόν, που οι Τούρκοι επανέρχονται μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα. (Πρόκειται για την ανακατάληψη που επικυρώθηκε με την «Ειρήνη του Πασσάροβιτς» το 1718). Μικρή μόνο α- ντίσταση προεβλήθει απαραίτητα. Λίγα μόλις χρόνια μετά την έναρξη της τουρκικής κατοχής, κατά το λεγόμενο Α Ενετοτουρκικό πόλεμο ( ), ο Πέτρος Μπούας οδηγεί τους Αρκάδες εναντίον των Τούρκων. Δυναμική είναι, έπει- 8

30 τα, η παρουσία των ντόπιων και κατά τους χρόνους δράσης του Γενοβέζου Α- ντρέα Ντόρια ( ). Κατά τη νέα περίοδο της Τουρκοκρατίας περίοπτη θέση στα πολιτικοστρατιωτικά πράγματα της Πελοποννήσου καταλαμβάνει η Τριπολιτσά, στην οποία το 1781 μεταφέρει την έδρα του ο Μόρα Βαλεσής, δηλαδή ο Τούρκος διοικητής του Μοριά. Ένα άλλο κέντρο που θα συμβάλει, από το 1764 τουλάχιστον στην πνευματική αναγέννηση, είναι η Σχολή της Δημητσάνας. Σ αυτήν σπούδασαν δεκάδες διαπρεπείς ιεράρχες, μεταξύ των ο- ποίων και ο Δημητσανίτης Ανανίας Λαμπάρδης, ιδρυτής των δύο πρώτων μπαρουτόμυλων και ένας από τους κύριους υποκινητές της εξέγερσης του 1770, κατά την οποία και πάλι οι ελπίδες των ραγιάδων διαψεύσθηκαν οικτρότατα. Η αποχώρηση των Ορλόφ άφησε τους Έλληνες επαναστάτες ανυπεράσπιστους στην εκδικητική μανία των Τούρκων και των Αλβανών που είχαν κληθεί να συνδράμουν στην επιχείρηση καταστολής της εξέγερσης. Επειδή, όμως, η δράση των τελευταίων είχε αρχίσει να γίνεται επικίνδυνη και για τους Τούρκους, αυτοί, το 1779, αναγκάζονται να προσφύγουν στη βοήθεια των Ελλήνων αρματολών, μεταξύ των οποίων εξέχουσα θέση κατέχει ο πατέρας του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη, Κωνσταντίνος. Η σχέση φιλίας, βέβαια, ανάμεσα στους Τούρκους και τους αρματολούς δεν υπήρξε σταθερή, κυρίως γιατί στηριζόταν πάνω στη σαθρή βάση των συγκεκριμένων συγκυριών. Έτσι, ένα χρόνο μετά, ο Κωνσταντίνος Κολοκοτρώνης και ο Παναγιώτης Βενετσανάκος πολιορκούνται από τους Τούρκους στον πύργο της Καστάνιτσας και βρίσκουν μαρτυρικό θάνατο. Το 1785, πάντως, ο Μόρα Βαλεσής αναγνωρίζει τον αρματολισμό ως επίσημη αρχή και στην ομοσπονδία των αρματολών, που επικεφαλής της είναι ο Μπαρμπατσιώτης Ζαχαριάς, συμμετέχουν πολλοί δραστήριοι Αρκάδες καπετάνιοι. Η εικοσαετής περίπου ισχύς του «περίεργου» αυτού καθεστώτος (καταργείται το 9

31 1803) προσέφερε στους Έλληνες πολύτιμη εμπειρία και εμπιστοσύνη στις δυνάμεις τους σε σημείο ώστε να πάψουν να προσμένουν την έξωθεν βοήθεια και να αρχίσουν την προετοιμασία της Επανάστασης του 1821 στηριζόμενοι στις δικές τους δυνάμεις. Ατελείωτοι είναι οι κατάλογοι των Αρκάδων αγωνιστών αλλά και των Αρκαδικών τόπων όπου σημειώθηκαν συγκρούσεις καθοριστικής σημασίας για την τελική έκβαση. Η Τριπολιτσά ιδιαίτερα, μπορεί άνετα να καυχηθεί ότι αποτέλεσε την κρηπίδα πάνω στην οποία χτίστηκε το οικοδόμημα του νεοελληνικού κράτους. Νεότεροι χρόνοι Μετά την Απελευθέρωση από τον Τούρκικο ζυγό η πορεία της Αρκαδίας είναι παράλληλη με το νεοσύστατο Ελληνικό Κράτος. Έτσι δεν διαφοροποιείται πολύ η πορεία της Αρκαδίας με αυτήν του Νεοελληνικού κράτους. Ένα στοιχείο που ενισχύει την συμμετοχή της Αρκαδίας στην διαμόρφωση της Νεότερης Ελληνικής Ιστορίας είναι ότι αρκετοί Αρκάδες έχουν χρηματίσει πρωθυπουργοί ή Πρόεδροι Δημοκρατίας και ότι πολλοί από τους σημερινούς πρωταγωνιστές της πολιτικής σκηνής έχουν αρκαδικές ρίζες, σε σημείο ώστε συχνά να ακούγεται η φράση ότι η Ελλάδα κυβερνάται από την Αρκαδία! Επίσης πολλοί άνθρωποι του πνεύματος της Νεότερης Ελληνικής Ιστορίας έχουν καταγωγή την Αρκαδία. 1.2 ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΑ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΟΜΟΥ ΑΡΚΑΔΙΑΣ Στην παράγραφο αυτή της μελέτης θα αναλύσουμε τα κύρια γεωγραφικά χαρακτηριστικά του Νομού Αρκαδίας που συνθέτουν την μορφολογία του εδάφους. Μια πρώτη άποψη η οποία μπορεί να ειπωθεί είναι ότι στην Αρκαδία είναι έντο- 10

32 νο το ορεινό στοιχείο, ένα χαρακτηριστικό το οποίο επηρεάζει τον Νομό σε ό- λους τους τομείς, τόσο στους γεωμορφολογικούς όσο και στους ιστορικούς πολιτισμικούς ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΗ ΘΕΣΗ ΤΟΥ ΝΟΜΟΥ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟ Ο νομός Αρκαδίας ανήκει στο γεωγραφικό διαμέρισμα της Πελοποννήσου. Βρίσκεται δηλαδή στην νότια Ελλάδα και μαζί με τους νομούς Κορινθίας, Μεσσηνίας, Αργολίδος και Λακωνίας αποτελεί την Περιφέρεια της Πελοποννήσου η οποία βρίσκεται στο νότιο άκρο της ηπειρωτικής Ελλάδας. Βρίσκεται στην καρδιά της Πελοποννήσου και αποτελεί τον ορεινότερο νομό αυτής ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΗ ΕΚΤΑΣΗ ΤΟΥ ΝΟΜΟΥ Ο νομός έχει έκταση τετραγωνικά χιλιόμετρα και αποτελεί τον μεγαλύτερο σε έκταση της περιφέρειας Πελοποννήσου και τον 4 ο μεγαλύτερο σε έκταση στην Ελλάδα (πίνακας 1.1). Προς τα βόρεια συνορεύει με τους νομούς Αχαϊας και Κορινθίας, προς τα δυτικά με τους νομούς Ηλείας και Μεσσηνίας, προς τα νότια με τους νομούς Μεσσηνίας και Λακωνίας ενώ από τα ανατολικά βρέχεται από τον Αργολικό κόλπο (χάρτης 1). Ο νομός Αρκαδίας είναι ο ορεινότερος νομός της Πελοποννήσου. Από το σύνολο της εκτάσεως του (4.419 τετρ.χλμ.) η μορφολογία του εδάφους χωρίζεται ως έξης (διάγραμμα 1.1): 11

33 12

34 ΠΙΝΑΚΑΣ 1.1 ΕΚΤΑΣΗ ΤΩΝ ΝΟΜΩΝ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ Α/Α ΝΟΜΟΣ ΕΚΤΑΣΗ 1 ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ τετρ.χλμ. 2 ΑΡΓΟΛΙΔΑ τετρ.χλμ. 3 ΑΡΚΑΔΙΑ τετρ.χλμ. 4 ΚΟΡΙΝΘΙΑ τετρ.χλμ. 5 ΛΑΚΩΝΙΑ τετρ.χλμ. 6 ΜΕΣΣΗΝΙΑ τετρ.χλμ. Οι λίγες πεδινές εκτάσεις αποτελούν το οροπέδιο της Τρίπολης, το οποίο βρίσκεται σε υψόμετρο μέτρα, η λεκάνη της Μεγαλόπολης, και οι στενές παραλιακές λωρίδες του Λεωνιδίου και του Άστρους. 11,11% 22,83% 66,06% ΟΡΕΙΝΑ ΗΜΙΟΡΕΙΝΑ ΠΕΔΙΝΑ ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 1.1 : ΕΔΑΦΙΚΗ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ ΝΟΜΟΥ ΑΡΚΑΔΙΑΣ ΜΗΚΟΣ ΑΚΤΩΝ Μόνο ένα μικρό μέρος του νομού έχει πρόσβαση στην θάλασσα το οποίο βρέχεται από το Μυρτώο Πέλαγος και πιο συγκεκριμένα από τον Αργολικό Κόλπο. Η ακτογραμμή του Νομού καταλαμβάνει μια στενή λωρίδα κατά μήκος της κεντρικής ανατολικής ακτογραμμής του Νομού. Ο νομός σε σύγκριση με τους άλ- 13

35 λους νομούς της Περιφέρειας Πελοποννήσου έχει το μικρότερο μήκος ακτογραμμής. Συνολικά το μήκος των ακτογραμμών του νομού Αρκαδίας φτάνει τα 95 χιλιόμετρα το οποίο αποτελεί το 7,9% του συνολικού μήκους των ακτογραμμών της περιφέρειας Πελοποννήσου ΟΡΕΙΝΕΣ ΤΟΠΟΘΕΣΙΕΣ (πίνακας 1.2) Όπως ειπώθηκε ο Νομός Αρκαδίας είναι ένας κατεξοχήν ορεινός νομός. Ολόκληρος σχεδόν ο Νομός περιβάλλεται από μεγάλους ορεινούς όγκους (γεωφυσικός χάρτης 2), οι οποίοι αποτελούν και το κύριο χαρακτηριστικό του Νομού. Τα κυριότερα όρη του Νομού Αρκαδίας είναι ο Πάρνωνας ο οποίος εκτείνεται κατά μήκος των ακτογραμμών του νομού δημιουργώντας μια στενή λωρίδα γης, και το όρος Μαίναλο, η ραχοκοκαλιά της Αρκαδίας, το οποίο είναι το ψηλότερο όρος του Νομού και ένα από τα ομορφότερα όρη της Ελλάδος. Το όρος Πάρνωνας ή Μαλεβός είναι ο μεγαλύτερος ορεινός όγκος της Πελοποννήσου και καλύπτει ολόκληρη την ανατολική πλευρά της Αρκαδίας. Βόρεια αρχίζει από το οροπέδιο της Τεγέας και φθάνει στον Κάβο-Μαλιά σε μήκος 70 χλμ. Ανατολικά ξεκινά από το Αιγαίο και καταλήγει ομαλά στην κοιλάδα του Ευρώτα. Καταλαμβάνει έκταση 2 εκ. στρέμμάτων, από τα οποία τα είναι πάνω από την ισοϋψή των 1000 μ. Ψηλότερη κορυφή του είναι η Μεγάλη Τούρλα (ή Κρόνιο), με υψόμετρο 1936μ. Υπάρχουν 10 ακόμα κορυφές πάνω από τα 1500 μ. Από αυτές οι σημαντικότερες είναι η μικρή Τούρλα, (1800μ.), Γαϊτανοράχη, (1801μ.), Προφήτης Ηλίας (1788) και Πρεζέση (1701). Το 86% της συνολικής του έκτασης είναι δάση και βοσκοτόπια και το 15% γεωργική γη. Το κλίμα του Πάρνωνα είναι ήπιο με σχετικά μικρή διάρκεια χιονοκάλυψης. Ο Πάρνωνας χαρακτηρίζεται από σχετική ομαλότητα και ιδιαίτερα πλούσια χλωρίδα. 14

36 15

37 ΠΙΝΑΚΑΣ 1.2 ΟΡΗ ΤΟΥ ΝΟΜΟΥ ΑΡΚΑΔΙΑΣ ΟΡΗ ΥΨΟΜΕΤΡΟ ΜΑΙΝΑΛΟ μ. ΟΛΙΓΥΡΤΟΣ μ. ΠΑΡΝΩΝΑΣ μ. ΣΑΪΤΑΣ μ. ΤΡΑΧΥ ΟΡΟΣ μ. ΛΥΡΚΕΙΟ μ. ΑΡΤΕΜΙΣΙΟ μ. ΚΤΕΝΙΑΣ μ. ΑΦΡΟΔΙΣΙΟ μ. Με εξαίρεση τις ψηλές κορφές του, είναι βουνό με πλούσια βλάστηση και πολυσύνθετη χλωρίδα, με σπάνια μάλιστα φαρμακευτικά-αρωματικά φυτά. Παρουσιάζει εμφανίσεις μεταμορφωμένου ασβεστόλιθου. Το υπόστρωμα φλύσχη, αναδύεται συχνά στην επιφάνεια και δημιουργεί δάση μαυρόπευκου και καστανιάς. Έτσι, ο Πάρνωνας καλύπτεται από πολλά δάση που αποτελούνται από Μαύρη Πεύκη, Κεφαληνιακή Ελάτη, μηλόκεδρο, δρυς, πλατάνια, καστανιές και χαρουπιές. Γύρω από τη Μονή της Μαλεβής υπάρχει δάσος δενδρόκερδου, μοναδικό στην Ευρώπη, το οποίο έχει χαρακτηρισθεί σαν διατηρητέο μνημείο της φύσης και ενταχθεί σαν προστατευόμενη περιοχή στο Ευρωπαϊκό Δίκτυο Natura Μοναδικό από άποψη φυσικής ομορφιάς είναι επίσης το καστανόδασος στην περιοχή της Καστάνιτσας καθώς και το δρυόδασος Σέλας της 16

38 Σίταινας. Και τα δύο αυτά δάση, μαζί με τον υγρότοπο Μουστού, τον Ωριόντα, την κοιλάδα του Δαφνώνα, την επαρχία Επιδαύρου Λιμηράς και τις περιοχές με υψόμετρο άνω των μέτρων, έχουν ενταχθεί στο ίδιο Ευρωπαϊκό Δίκτυο. Επίσης στον Πάρνωνα έχουν καταγραφτεί πάνω από 80 είδη σπάνιων και προστατευόμενων φυτών, αρκετά από τα οποία είναι φαρμακευτικά και αρωματικά και 12 ενδημικά. Πανέμορφα οροπέδια, πλήθος βουνοκορφών, φαράγγια απαράμιλλης και άγριας ομορφιάς και βαθιές κοιλάδες σχηματίζουν το ποικιλόμορφο ανάγλυφο του Πάρνωνα. Κοντά στη Μονή Αγίου Νικολάου Σίντζας είναι η περίφημη σπηλιά του Διονύσου. Σύμφωνα με τη μυθολογία εδώ μεγάλωσε ο Διόνυσος με τη φροντίδα της Ινώς. Αξιόλογα είναι επίσης τα σπήλαια της Σωτήρας κοντά στον Πλάτανο και του Άσουλα στο Χάραδρο. Θα πρέπει επίσης να αναφερθούν, η καταβόθρα Δέρσειος (οροπέδιο της Παλιόχωρας) και το εντυπωσιακό σπηλαιοβάραθρο Πρόπαντες με βάθος 315 μ. κοντά στο Παλαιοχώρι. Στην πανίδα του, ο Πάρνωνας περιλαμβάνει πολλά σπάνια και προστατευόμενα είδη πουλιών, θηλαστικών αμφιβίων και ερπετών, όπως: χουρχουριστής, ξεφτέρι, φάσα, κοτσύφι, ποντικογερακίνα, πράσινος και παρδαλός δρυκολάπτης, αρπακτικά της μακίας, σπιτόφιδο, ασινόφιδο, σαπίτης, λαγός, αλεπού, ασβός κ.ά. Το τσακάλι, που είναι είδος υπό εξαφάνιση στην Πελοπόννησο, διασώζεται, αν και σε ανησυχητικά μικρούς αριθμούς, στα εκτεταμένα θαμνοτόπια του Ανατολικού Πάρνωνα. Ο Πάρνωνας, λόγω των σημαντικών βιοτόπων του, έχει χαρακτηρισθεί Οικολογικό Πάρκο και έχει ως εκ τούτου υπαχθεί σε ένα ειδικό καθεστώς προστασίας. Σύμφωνα με αυτό οι διάφορες περιοχές, ανάλογα με το οικολογικό ενδιαφέρον που παρουσιάζουν, κατηγοριοποιούνται ως εξής: (α) ζώνες ειδικής προστασίας της φύσης, (β) περιοχές απλής προστασίας της φύσης και (γ) περιοχές Οίκο-ανάπτυξης. Τα προστατευτικά μέτρα έχουν σκοπό να 17

39 διασώσουν τα τοπία και τα απειλούμενα οικοσυστήματα, όπως και να προστατεύσουν και να αναδείξουν την πολιτιστική κληρονομιά και τους οικισμούς. Το Μαίναλο καλύπτει κυρίως την Δυτική πλευρά της Αρκαδίας. Ο oρεινός όγκος του Μαινάλου (1980 μέτρα μέγιστο υψόμετρο γεγονός που το κατατάσσει στο ψηλότερο όρος της Αρκαδίας) καταλαμβάνει το κέντρο της Πελοποννήσου και το μεγαλύτερο τμήμα του Νομού Αρκαδίας, κύρια τη δυτική πλευρά της. Εκτείνεται από το οροπέδιο της Τρίπολης μέχρι τον ποταμό Λούσιο στα δυτικά και από τη Μεγαλόπολη μέχρι την λίμνη του Λάδωνα βόρεια, σε μια έκταση περίπου στρεμμάτων. Η αμιγώς ορεινή του ζώνη ξεπερνάει τα στρέμματα και το καθιστά ένα από τα πλέον εκτεταμένα ορεινά συγκροτήματα της Ελλάδος. Οι συνεχείς εναλλαγές δεκάδων κορυφών και χαραδρών με εκατοντάδες ορεινούς λειμώνες και οροπέδια, δίνουν ένα εντυπωσιακό ανάγλυφο. Το γεγονός μάλιστα ότι τα περισσότερα από τα υψίπεδά του παρουσιάζουν αρνητική κλίση καθιστά το Μαίναλο μοναδικό γεωμορφολογικό σχηματισμό σε ολόκληρη την Ελλάδα. Το φυσικό ανάγλυφο συμπληρώνεται από πολλές πηγές και υδάτινες ροές, ιδιαίτερα στο δυτικό τμήμα του λόγω στεγανότητας των πετρωμάτων (φλύσχης, σχιστόλιθοι) όπου σχηματίζεται μία πλούσια βιομάζα και ένας από τους μεγαλύτερους υπόγειους υδροφορείς της Πελοποννήσου. Ένα υπέροχο ελατοδάσος εκτείνεται στο 65% περίπου της ορεινής ζώνης και μαζί με συστάδες δρυών, πρίνων, πεύκης, κέδρων και κάθε μορφής βλάστησης, αποτελεί το υπόβαθρο μιας πλούσιας μυκοχλωρίδας. Η χλωρίδα συμπληρώνεται από μεγάλη ποικιλία θάμνων, ποωδών φυτών και λουλουδιών στα οροπέδια και στις κορυφές, που ιδιαίτερα την άνοιξη δίνουν πανέμορφους χλοοτάπητες με σπάνιες φυσικές συνθέσεις. Πρόσφατα μάλιστα το Μαίναλο έχει συμπεριληφθεί 18

40 στο δίκτυο του Ευρωπαϊκού Προγράμματος Natura Αμέτρητοι θρύλοι και παραδόσεις συνδέονται με το βουνό, στο οποίο έζησαν θεοί και ήρωες της μυθολογίας. Το Μαίναλο ήταν η κατοικία τού Πάνα, του τραγοπόδαρου θεού των ποιμνίων και των βοσκών, σε αυτό παρουσιαζόταν συχνά η θεά Δήμητρα, σε αυτό περιφέρονταν οι Νύμφες. Η κτηνοτροφία ήταν από την αρχαιότητα συνυφασμένη με τη ζωή και την οικονομία των ορεσειβίων κατοίκων του. Σε όλο το βουνό βόσκουν μέχρι και σήμερα άφθονα κοπάδια αιγοπροβάτων. Το Μαίναλο αποτελεί έναν ενιαίο φυσικό, πολιτιστικό και ιστορικό χώρο. Τα παρθένα και αρχέγονα τοπία του, η βιολογική του ποικιλότητα, η θέση του στην συμβολή των αξόνων επικοινωνίας της χλωρίδας και πανίδας της Πελοποννήσου συνιστούν σε συνδυασμό με το ιστορικό - οικιστικό του πρόσωπο, ένα σημαντικό οικοσύστημα και ένα υψηλής στάθμης φυσικό και ανθρώπινο περιβάλλον. Άλλα σημαντικά όρη του νομού στο βόρειο άκρο είναι το Αφροδίσιο, ο Σαϊτάς, ο Ολίγυρτος, το Λύρκειο, το Αρτεμίσιο, το Τραχύ Όρος και ο Κτενιάς που διαχωρίζουν τον νομό Αρκαδίας από τους νομούς Αχαϊας, Κορινθίας και Αργολίδος ΦΑΡΑΓΓΙΑ Σαν κατεξοχήν ορεινή περιοχή, η Αρκαδία έχει αρκετά φαράγγια. Το εντυπωσιακότερο φαράγγι του νομού, είναι το φαράγγι της Ζαρμπανίτσας που βρίσκεται στον Πάρνωνα και το οποίο ξεκινά έξω από τον Άγιο Ανδρέα. Το φαράγγι σε ορισμένα σημεία γίνεται ιδιαίτερα στενό. Την εποχή που κατεβαίνουν τα νερά από τα χιόνια του Πάρνωνα σχηματίζονται κατά μήκος του μικρές λίμνες και καταρράκτες. Άλλα φαράγγια στον Πάρνωνα είναι του Λούλουγκα, της Μάζας, και των Σπηλακίων. 19

41 Εξίσου εντυπωσιακό και ιδιαίτερα αναπτυγμένο τουριστικά είναι το φαράγγι του ποταμού Λούτσιου που βρίσκεται στην καρδιά του όρους Μαίναλου και κοντά στην ιστορική κοινότητα της Δημητσάνας. Ο συνδυασμός του ποταμού με τις πευκόφυτες πλαγιές του Μαίναλου προσφέρουν ένα μοναδικό θέαμα σε χιλιάδες επισκέπτες που το επισκέπτονται κάθε χρόνο ΛΙΜΝΕΣ ΥΓΡΟΒΙΟΤΟΠΟΙ Οι λίμνες του νομού ή αλλιώς οι καταγεγραμμένοι υγροβιότοποι του νομού είναι τέσσερις. Η δυνατότητα αξιοποιήσεως τους είναι περιορισμένη δίχως την εφαρμογή ενός ολοκληρωμένου προγράμματός ένταξής τους σε διαδρομές με περιβαλλοντικό ενδιαφέρον. Οι λίμνες υγροβιότοποι του νομού είναι η Τάκα, ο Μουστός και οι δύο λίμνες του ποταμού Λάδωνα στο Β.Δ. άκρο του νομού. Η περαιτέρω εξέταση ανάλυση των καταγεγραμμένων υγροβιότοπων θα γίνει σε επόμενο κεφάλαιο της παρούσης μελέτης ΠΟΤΑΜΙΑ Ο νομός Αρκαδίας πάσχει από έλλειψη μεγάλων ποταμών τόσο σε μήκος όσο και σε ποσότητα νερού. Τα ποτάμια τα οποία έχουν καταγραφτεί στον νομό είναι τα εξής: O Λούσιος ο ομορφότερος ποταμός του νομού Αρκαδίας και ίσως ένας από τους ομορφότερους της περιφέρειας Πελοποννήσου. Ο ποταμός αυτός πηγάζει από την χώρα Οείσδα και πήρε το όνομα του από τον βασιλιά των αρχαίων θεών Δία, ο οποίος, μόλις γεννήθηκε, κατά τον θρύλο λούστηκε στις πηγές του. Αργότερα ονομάστηκε Γορτύνιος, από την αρχαία Γορτύνα. Το καλοκαίρι έχει τα πιο κρύα 20

42 νερά που το χειμώνα παγώνουν ολοκληρωτικά. Σχεδόν δίπλα στις πηγές του Λούσιου βρίσκεται η κοινότητα Δημητσάνας, έδρα του ομώνυμου δήμου, και το μεγαλύτερο χωριό του όρους Μαίναλο. Στις πηγές του ποταμού από τον 16 ο αιώνα έως και τα μισά του προηγούμενου λειτουργούσε βυρσοδεψείο, δηλαδή βιοτεχνία επεξεργασίας δερμάτων, μπαρουτόμυλος, ένας νερόμυλος, καθώς και ένα ροκοκάζανο, δηλαδή μεγάλος αποστακτήρας ο οποίος χρησιμοποιούσε για την παραγωγή τσίπουρου και κρασιού. Από αυτά ευνόητα απορρέει το γεγονός ότι ο Λούσιος αποτελούσε κατά τους προηγούμενους τέσσερις αιώνες, το επαγγελματικό κέντρο για τους κατοίκους της περιοχής. Σήμερα στις πηγές του Λούσιου λειτουργεί το Υπαίθριο Μουσείο Υδροκίνησης. Το μουσείο έχει υπογράψει πρωτόκολλο φιλίας με το Βελγικό Musse Del eau et De La Fontaine. Αναπόσπαστο κομμάτι των μονίμων εκθέσεων στους χώρους του Υ.Μ.Υ είναι η προβολή βιντεοταινιών σχετικά με την προβιομηχανική επεξεργασία δερμάτων, το λεγόμενο βυρσοδεψείο, καθώς και την παραγωγή της μαύρης μπαρούτης στην Δημητσάνα. Επίσης στον ποταμό Λούσιο εκτρέφονται πέστροφες. Η δημιουργία του Υπαίθριου Μουσείου Υδροκίνησης δίνει έναν ξεχωριστό τόνο στην περιοχή, αφού χιλιάδες επισκέπτες συρρέουν για να θαυμάσουν τις πηγές του Λούσιου καθώς και το μουσείο με όλα όσα παρέχει. Ο συνδυασμός αυτών συμβάλλει αποφασιστικά στην τουριστική ανάπτυξη της περιοχής που αποτελείται από τα χωριά που βρίσκονται στο κέντρο του όρους Μαίναλο. Ο Λάδωνας O Λάδωνας βρίσκεται στο βορειοδυτικό άκρο του νομού Αρκαδίας και πορεύεται παράλληλα με τα σύνορα του νομού με τους νομούς Ηλείας και Αχαϊας. Ο Λάδωνας πηγάζει κοντά στη Λυκούρια και στο δρόμο του συναντά τους παρα- 21

43 ποτάμους Τράγο (Παναγίτσα) και Αροάνειο. Όπως ειπώθηκε και πιο πριν είναι ευρέως γνωστός λόγω του φράγματος που δημιουργήθηκε σε αυτόν το 1955, και που συνέβαλε στην δημιουργία της τεχνητής λίμνης του Λάδωνα. Ο Ευρώτας O Ευρώτας μπορεί να αποτελεί κατεξοχήν ποταμό του νομού Λακωνίας αλλά πηγάζει στον νομό Αρκαδίας και διασχίζει ένα μέρος του νομού μέχρι να εξέλθει από αυτόν. Ο ποταμός πηγάζει κοντά από την κοινότητα Βλαχοκερασέα στο οροπέδιο της Ασέας σε υψόμετρο 500 περίπου μέτρα, πολύ κοντά στις πηγές του ποταμού Αλφειού. Το όνομά του το οφείλει στον Βασιλιά Ευρώτα, προκάτοχο του Λακεδαίμονα, ο οποίος έπεσε στο ποτάμι και επνίγη, επειδή υπέστη ατιμωτική ήττα από τους Αθηναίους. Ο μύθος αυτός ερμηνεύει τη θυσία των βασιλιάδων της Σπάρτης στο τέρας των υδάτων του Ευρώτα. Ο ποταμός διασχίζει καμπυλοειδώς ένα μικρό μέρος του νομού Αρκαδίας για τριάντα περίπου χιλιόμετρα εισέρχεται νότια στον νομό Λακωνίας και αφού τον διασχίσει εκβάλει στον Μαλλαϊκό (Λακωνικό) κόλπο. Ο Ελισσώνας Ο Ελισσώνας υπήρξε από την αρχαιότητα πολύτιμη πηγή ζωής για την περιοχή. Πηγάζει κοντά στην Αλωνίσταινα και κατευθύνεται νοτιοδυτικά προς το λεκανοπέδιο της Μεγαλόπολης, όπου και συμβάλει με τον Αλφειό. Στην πορεία του, Ν. της Δαβιάς, δημιουργείται μικρό όμορφο φαράγγι (που περνά βορειοδυτικά από την Ασέα) και το οποίο προσφέρεται για οδοιπορία. Στην πορεία του, Ν. της Δαβιάς, δημιουργείται μικρό όμορφο φαράγγι (που περνά ΒΔ από την Ασέα) και το οποίο προσφέρεται για οδοιπορία. Στο οροπέδιο λειτουργούσαν 22

et in Arcadia ego (= ανήκω κι εγώ στην Αρκαδία)

et in Arcadia ego (= ανήκω κι εγώ στην Αρκαδία) et in Arcadia ego (= ανήκω κι εγώ στην Αρκαδία) Νομός Αρκαδίας Ιστορία Οι Αρκάδες ήταν αρχαίο Ελληνικό φύλο εγκατεστημένο στην ορεινή Πελοπόννησο Θεωρείται το αρχαιότερο ελληνικό φύλο Ήταν πιθανόν συγγενικό

Διαβάστε περισσότερα

Πελοπόννησος. Λεωνίδας Κραλίδης. 1 ο Π.Π.Σ. Α.Π.Θ. Ε2-2014-2015

Πελοπόννησος. Λεωνίδας Κραλίδης. 1 ο Π.Π.Σ. Α.Π.Θ. Ε2-2014-2015 Πελοπόννησος Λεωνίδας Κραλίδης 1 ο Π.Π.Σ. Α.Π.Θ. Ε2-2014-2015 Περιεχόµενα 1. Γεωφυσικά στοιχεία 2. Πόλεις 3. Πολιτισµός 4. Τουρισµός 1. Γεωφυσικά στοιχεία 1.1 Λίµνες 1.2 Ποτάµια 1.3 Βουνά 1.1 Λίµνες Λίµνη

Διαβάστε περισσότερα

Ο Αρκάς ή Αρκάδας ήταν πρόσωπο της ελληνικής μυθολογίας, επώνυμος ήρωας της Αρκαδίας, γενάρχης των Αρκάδων και 3ος μυθικός βασιλιάς της Αρκαδίας.

Ο Αρκάς ή Αρκάδας ήταν πρόσωπο της ελληνικής μυθολογίας, επώνυμος ήρωας της Αρκαδίας, γενάρχης των Αρκάδων και 3ος μυθικός βασιλιάς της Αρκαδίας. Ο Αρκάς ή Αρκάδας ήταν πρόσωπο της ελληνικής μυθολογίας, επώνυμος ήρωας της Αρκαδίας, γενάρχης των Αρκάδων και 3ος μυθικός βασιλιάς της Αρκαδίας. Κατά τον Παυσανία, ήταν γιος και διάδοχος του Νύκτιμου,

Διαβάστε περισσότερα

Ολοκληρώθηκε η μελέτη για την αξιοποίηση του πολιτισμικού και περιβαλλοντικού κεφαλαίου της Περιφέρειας Πελοποννήσου

Ολοκληρώθηκε η μελέτη για την αξιοποίηση του πολιτισμικού και περιβαλλοντικού κεφαλαίου της Περιφέρειας Πελοποννήσου Ολοκληρώθηκε η μελέτη για την αξιοποίηση του πολιτισμικού και περιβαλλοντικού κεφαλαίου της Περιφέρειας Πελοποννήσου Στο πλαίσιο του έργου CRESCENT που υλοποιεί η αναπτυξιακή σύμπραξη «Καλειδοσκόπιο» στην

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ Αγαπητοί συνεργάτες, Το γραφείο µας σε συνεργασία µε την Ένωση Ξενοδοχείων Αρκαδίας και µε τη στήριξη των ήµων Τρίπολης, Γορτυνίας και του Επιµελητήριο Αρκαδίας σας προσκαλούν να συµµετέχετε

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΘΜΟΣ ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΩΝ ΤΟΥΡΙΣΤΩΝ ΠΟΥ ΕΠΙΣΚΕΠΤΟΝΤΑΙ ΤΟ ΝΟΜΟ ΚΟΡΙΝΘΙΑΣ. Έρευνα που έγινε από το. για το ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΚΟΡΙΝΘΙΑΣ.

ΒΑΘΜΟΣ ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΩΝ ΤΟΥΡΙΣΤΩΝ ΠΟΥ ΕΠΙΣΚΕΠΤΟΝΤΑΙ ΤΟ ΝΟΜΟ ΚΟΡΙΝΘΙΑΣ. Έρευνα που έγινε από το. για το ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΚΟΡΙΝΘΙΑΣ. 1 ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΕΨΕΩΝ ΒΑΘΜΟΣ ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΩΝ ΤΟΥΡΙΣΤΩΝ ΠΟΥ ΕΠΙΣΚΕΠΤΟΝΤΑΙ ΤΟ ΝΟΜΟ ΚΟΡΙΝΘΙΑΣ Έρευνα που έγινε από το ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΕΨΕΩΝ για το ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟΣ ΔΡΥΜΟΣ ΠΙΝΔΟΥ

ΕΘΝΙΚΟΣ ΔΡΥΜΟΣ ΠΙΝΔΟΥ ΕΘΝΙΚΟΣ ΔΡΥΜΟΣ ΠΙΝΔΟΥ Γεωγραφικά στοιχεία Ο Εθνικός Δρυμός Πίνδου, γνωστός και ως Βάλια Κάλντα βρίσκεται σε ιδιαίτερα δυσπρόσιτη περιοχή της οροσειράς της Πίνδου στα όρια μεταξύ των νομών Γρεβενών και

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνη καθηγήτρια: κα. Π. Γιαννακοπούλου Μαθήτριες: Ασσάτωφ Άννα, Μιχαλιού Μαντώ, Αργύρη Μαρία, Τσαουσίδου - Πετρίτση Σοφία Τμήμα: Α3

Υπεύθυνη καθηγήτρια: κα. Π. Γιαννακοπούλου Μαθήτριες: Ασσάτωφ Άννα, Μιχαλιού Μαντώ, Αργύρη Μαρία, Τσαουσίδου - Πετρίτση Σοφία Τμήμα: Α3 Υπεύθυνη καθηγήτρια: κα. Π. Γιαννακοπούλου Μαθήτριες: Ασσάτωφ Άννα, Μιχαλιού Μαντώ, Αργύρη Μαρία, Τσαουσίδου - Πετρίτση Σοφία Τμήμα: Α3 Η Σπάρτη ήταν πόλη- κράτος στην Αρχαία Ελλάδα, χτισμένη στις όχθες

Διαβάστε περισσότερα

a. Οι βαθιές θάλασσες της Ευρώπης δημιουργήθηκαν όταν έλιωσαν οι παγετώνες. β. Η Νορβηγική Θάλασσα βρέχει τις βορειοανατολικές ακτές

a. Οι βαθιές θάλασσες της Ευρώπης δημιουργήθηκαν όταν έλιωσαν οι παγετώνες. β. Η Νορβηγική Θάλασσα βρέχει τις βορειοανατολικές ακτές EΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Επαναληπτικό διαγώνισμα στα μαθήματα 12-18 1. Χαρακτήρισε τις παρακάτω προτάσεις με το γράμμα (Σ), αν είναι σωστές, και a. Οι βαθιές θάλασσες της Ευρώπης δημιουργήθηκαν όταν έλιωσαν

Διαβάστε περισσότερα

τον Τόμαρο και εκβάλλει στον Αμβρακικό και ο Άραχθος πηγάζει από τον Τόμαρο και εκβάλλει επίσης στον Αμβρακικό (Ήπειρος, Ζαγόρι).

τον Τόμαρο και εκβάλλει στον Αμβρακικό και ο Άραχθος πηγάζει από τον Τόμαρο και εκβάλλει επίσης στον Αμβρακικό (Ήπειρος, Ζαγόρι). Γεωγραφικά στοιχεία και κλίμα. Τα κυριότερα μορφολογικά χαρακτηριστικά του νομού Ιωαννίνων είναι οι ψηλές επιμήκεις οροσειρές και οι στενές κοιλάδες. Το συγκεκριμένο μορφολογικό ανάγλυφο οφείλεται αφενός

Διαβάστε περισσότερα

Ταξιδεύοντας στην ηπειρωτική Ελλάδα. Τάξη Φύλλο Εργασίας 1 Μάθημα Ε Δημοτικού Διαιρώντας την Ελλάδα σε διαμερίσματα και περιφέρειες Γεωγραφία

Ταξιδεύοντας στην ηπειρωτική Ελλάδα. Τάξη Φύλλο Εργασίας 1 Μάθημα Ε Δημοτικού Διαιρώντας την Ελλάδα σε διαμερίσματα και περιφέρειες Γεωγραφία Ταξιδεύοντας στην ηπειρωτική Ελλάδα Τάξη Φύλλο Εργασίας 1 Μάθημα Ε Δημοτικού Διαιρώντας την Ελλάδα σε διαμερίσματα και περιφέρειες Γεωγραφία Ταξιδεύουμε στην ηπειρωτική Ελλάδα, χρησιμοποιώντας διαφορετικά

Διαβάστε περισσότερα

Α Κύκλος: 1 14 Ιουλίου 2013

Α Κύκλος: 1 14 Ιουλίου 2013 Α Κύκλος: 1 14 Ιουλίου 2013 ΔΕΥΤΕΡΑ, 1 Ιουλίου Άφιξη στο ξενοδοχείο Ιλισός και τακτοποίηση στα δωμάτια 17:30 Κέρασμα και συνάντηση με τους υπεύθυνους των Θερινών Σχολείων 20:30-23:00 ΤΡΙΤΗ, 2 Ιουλίου 09:30-10:00

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ. ΔΡΑΣΗ 4: Εκπαίδευση και υποστήριξη προς τις τοπικές κοινωνίες

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ. ΔΡΑΣΗ 4: Εκπαίδευση και υποστήριξη προς τις τοπικές κοινωνίες ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ "ΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΒΑΣΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΠΕΛΑΓΙΤΙΚΟΥ ΧΩΡΟΥ" «Στήριξη και Ανάδειξη Πολυνησιωτικών ΑΕΙ» ΔΡΑΣΗ 4: Εκπαίδευση και

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος του εναλλακτικού τουρισμού ως μοχλός ανάπτυξης των ορεινών αγροτικών περιοχών Αναφορά στο Δήμο Ζαρού δυτικής Μεσαράς Κρήτης.

Ο ρόλος του εναλλακτικού τουρισμού ως μοχλός ανάπτυξης των ορεινών αγροτικών περιοχών Αναφορά στο Δήμο Ζαρού δυτικής Μεσαράς Κρήτης. Ο ρόλος του εναλλακτικού τουρισμού ως μοχλός ανάπτυξης των ορεινών αγροτικών περιοχών Αναφορά στο Δήμο Ζαρού δυτικής Μεσαράς Κρήτης. Αντικείμενο. Το αντικείμενο της εργασίας αυτής είναι να διερευνήσει

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΟΣ ΑΡΑΡΑΤ. «Και εκάθισεν η κιβωτός την δεκάτην εβδόμην του εβδόμου μηνός επί των ορέων Αραράτ.» Γένεσις 8.4

ΟΡΟΣ ΑΡΑΡΑΤ. «Και εκάθισεν η κιβωτός την δεκάτην εβδόμην του εβδόμου μηνός επί των ορέων Αραράτ.» Γένεσις 8.4 Περιβάλλον και Ανάπτυξη 2 η Κατεύθυνση Σπουδών Περιβάλλον και Ανάπτυξη των Ορεινών Περιοχών ΟΡΟΣ ΑΡΑΡΑΤ «Και εκάθισεν η κιβωτός την δεκάτην εβδόμην του εβδόμου μηνός επί των ορέων Αραράτ.» Γένεσις 8.4

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ Ε.ΚΟ.Γ.Ι. 2012

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ Ε.ΚΟ.Γ.Ι. 2012 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ Ε.ΚΟ.Γ.Ι. 2012 Διοικητικό Συμβούλιο Πρόεδρος: Χ. Παπαφράγκος Αντιπρόεδρος: Ε. Σκληρός Γραμματέας/Ταμίας: Α. Σωτηρόπουλος Μέλη: Φ. Καρακώστας Σ. Σκούρτης Πρόλογος Αγαπητοί συνάδελφοι,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 1 ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑ Να γνωρίζεις τις έννοιες γεωγραφικό πλάτος, γεωγραφικό μήκος και πως αυτές εκφράζονται

ΜΑΘΗΜΑ 1 ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑ Να γνωρίζεις τις έννοιες γεωγραφικό πλάτος, γεωγραφικό μήκος και πως αυτές εκφράζονται ΜΑΘΗΜΑ 1 Π. Γ Κ Ι Ν Η Σ 1. Να γνωρίζεις τις έννοιες γεωγραφικό πλάτος, γεωγραφικό μήκος και πως αυτές εκφράζονται 2. Να μπορείς να δώσεις την σχετική γεωγραφική θέση ενός τόπου χρησιμοποιώντας τους όρους

Διαβάστε περισσότερα

Γεωλογία - Γεωγραφία Β Γυμνασίου ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΣΚΗΣΕΩΝ. Τ μαθητ : Σχολικό Έτος:

Γεωλογία - Γεωγραφία Β Γυμνασίου ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΣΚΗΣΕΩΝ. Τ μαθητ : Σχολικό Έτος: Γεωλογία - Γεωγραφία Β Γυμνασίου ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΣΚΗΣΕΩΝ Τ μαθητ : Σχολικό Έτος: 1 ΜΑΘΗΜΑ 1, Οι έννοιες «γεωγραφική» και «σχετική» θέση 1. Με τη βοήθεια του χάρτη στη σελ.12, σημειώστε τις παρακάτω πόλεις στην

Διαβάστε περισσότερα

Η βιώσιμη ανάπτυξη προορισμών εναλλακτικών μορφών τουρισμού. Η περίπτωση της Αγιάς. Μπέττυ Χατζηνικολάου Συνεργάτης της ΚΕΔΕ σε θέματα τουρισμού

Η βιώσιμη ανάπτυξη προορισμών εναλλακτικών μορφών τουρισμού. Η περίπτωση της Αγιάς. Μπέττυ Χατζηνικολάου Συνεργάτης της ΚΕΔΕ σε θέματα τουρισμού Η βιώσιμη ανάπτυξη προορισμών εναλλακτικών μορφών τουρισμού. Η περίπτωση της Αγιάς Μπέττυ Χατζηνικολάου Συνεργάτης της ΚΕΔΕ σε θέματα τουρισμού Πρώτα-πρώτα μια εικόνα του Ελληνικού Τουρισμού (2013)- Στοιχεία

Διαβάστε περισσότερα

Αναδεικνύω τον τόπο μου μέσα από την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση

Αναδεικνύω τον τόπο μου μέσα από την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση Αναδεικνύω τον τόπο μου μέσα από την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση Σοφία Τσιροπούλου Υπεύθυνη Σχολικών Δραστηριοτήτων Διεύθυνση Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Ν. Έβρου softsi@sch.gr ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στην παρούσα εργασία

Διαβάστε περισσότερα

http://enallaktikos-tourismos-messinia.weebly.com ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΟΥ 1 ου ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ

http://enallaktikos-tourismos-messinia.weebly.com ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΟΥ 1 ου ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ http://enallaktikos-tourismos-messinia.weebly.com ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΟΥ 1 ου ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ Eναλλακτικός Τουρισμός - είναι μια καινούρια φιλοσοφία στον τομέα του τουρισμού και περιλαμβάνει

Διαβάστε περισσότερα

Π ο λ υ ή μ ε ρ η ε κ δ ρ ο μ ή Γ Λ υ κ ε ί ο υ

Π ο λ υ ή μ ε ρ η ε κ δ ρ ο μ ή Γ Λ υ κ ε ί ο υ Π ο λ υ ή μ ε ρ η ε κ δ ρ ο μ ή Γ Λ υ κ ε ί ο υ Προορισμός: Θεσσαλονίκη Ημερομηνίες: 3/3/2015 7/3/2015 Ξενοδοχείο: Porto Palace Hotel 5* Deluxe Αριθμός συμμετεχόντων: 53 Αριθμός συνοδών: 5 Πρόγραμμα πολυήμερης

Διαβάστε περισσότερα

Το τσακάλι, τόσο κοντινό μα τόσο ντροπαλό! (Ανακαλύπτοντας το τσακάλι)

Το τσακάλι, τόσο κοντινό μα τόσο ντροπαλό! (Ανακαλύπτοντας το τσακάλι) Το τσακάλι, τόσο κοντινό μα τόσο ντροπαλό! (Ανακαλύπτοντας το τσακάλι) ΗΛΙΚΙΑ: 7-12 ΕΠΟΧΗ: Φ, Χ, Α, Κ. ΙΑΡΚΕΙΑ: 1 ώρα προετοιμασία στην τάξη, 1 ώρα έρευνα στο σπίτι, 3-4 εβδομάδες έρευνας. ΥΛΙΚΑ: Ερωτηματολόγιο,

Διαβάστε περισσότερα

Karystos Beach Front - Εύβοια. οικολογικό συγκρότημα

Karystos Beach Front - Εύβοια. οικολογικό συγκρότημα Karystos Beach Front - Εύβοια οικολογικό συγκρότημα Περιγραφή συγκροτήματος Συγκρότημα τεσσάρων οικολογικών και βιοκλιματικών εξοχικών κατοικιών σε οργανωμένο παραθεριστικό οικισμό, με άμεση πρόσβαση στην

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΙΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. Χλωρίδα και Πανίδα

ΤΡΙΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. Χλωρίδα και Πανίδα ΤΡΙΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Χλωρίδα και Πανίδα ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ Ερωτήσεις της µορφής σωστό-λάθος Σηµειώστε αν είναι σωστή ή λάθος καθεµιά από τις παρακάτω προτάσεις περιβάλλοντας µε ένα κύκλο το αντίστοιχο

Διαβάστε περισσότερα

Νέοι τόποι Περιπέτεια Φύση Παράδοση Ιστορία. Πολιτισμός Ζωή Μνημεία Ασφάλεια Χαρά

Νέοι τόποι Περιπέτεια Φύση Παράδοση Ιστορία. Πολιτισμός Ζωή Μνημεία Ασφάλεια Χαρά Νέοι τόποι Περιπέτεια Φύση Παράδοση Ιστορία Πολιτισμός Ζωή Μνημεία Ασφάλεια Χαρά 1 2 Η Εγνατία Οδός δίνει άλλες διαστάσεις και ευκαιρίες στην επισκεψιμότητα. Η δυνατότητα του επισκέπτη να διασχίσει όλη

Διαβάστε περισσότερα

γεωγραφικό γλωσσάρι για την πέμπτη τάξη (από το βιβλίο «Μαθαίνω την Ελλάδα» του ΟΕΔΒ)

γεωγραφικό γλωσσάρι για την πέμπτη τάξη (από το βιβλίο «Μαθαίνω την Ελλάδα» του ΟΕΔΒ) γεωγραφικό γλωσσάρι για την πέμπτη τάξη (από το βιβλίο «Μαθαίνω την Ελλάδα» του ΟΕΔΒ) Α Κεφ. αβιοτικό κάθε στοιχείο που δεν έχει ζωή 4 αιολική διάβρωση Η διάβρωση που οφείλεται στον άνεμο 5 ακρωτήριο ακτογραμμή

Διαβάστε περισσότερα

Η ΟΡΕΙΝΗ ΧΕΡΣΟΝΗΣΟΣ ΚΑΜΤΣΑΤΚΑ

Η ΟΡΕΙΝΗ ΧΕΡΣΟΝΗΣΟΣ ΚΑΜΤΣΑΤΚΑ Η ΟΡΕΙΝΗ ΧΕΡΣΟΝΗΣΟΣ ΚΑΜΤΣΑΤΚΑ ΔΠΜΣ «ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΟΡΕΙΝΩΝ ΠΕΡΙΟΧΩΝ» ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2014 2015 ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ: ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΙΩΑΝΝΟΥ ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΙΟΥΡΑΣ ΒΑΝΕΣΣΑ ΜΠΟΥΓΙΑ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

SOU ZHELEZNIK Stara Zagora, Bulgaria

SOU ZHELEZNIK Stara Zagora, Bulgaria SOU ZHELEZNIK Stara Zagora, Bulgaria Η Στάρα Ζαγόρα είναι είναι η έκτη μεγαλύτερη πόλη της Βουλγαρίας και ένα σημαντικό οικονομικό κέντρο της χώρας. Είναι γνωστή ως πόλη των ίσιων δρόμων, των φλαμουριών

Διαβάστε περισσότερα

F ΣΥΜΠΛΗΡΩΝΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΟΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΑ ή ΕΠΙΣΚΕΠΤΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΣΗΜΕΙΩΣΤΕ ΣΤΑ ΤΕΤΡΑΓΩΝΑΚΙΑ þ:

F ΣΥΜΠΛΗΡΩΝΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΟΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΑ ή ΕΠΙΣΚΕΠΤΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΣΗΜΕΙΩΣΤΕ ΣΤΑ ΤΕΤΡΑΓΩΝΑΚΙΑ þ: ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ F ΣΥΜΠΛΗΡΩΝΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΟΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΑ ή ΕΠΙΣΚΕΠΤΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΣΗΜΕΙΩΣΤΕ ΣΤΑ ΤΕΤΡΑΓΩΝΑΚΙΑ þ: ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΠΙΣΚΕΠΤΗ ΠΟΥ ΡΩΤΕΙΤΑΙ: -ΦΥΛΟ: ΑΡΣΕΝΙΚΟq, ΘΗΛΥΚΟ q -

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία της Γενικής Γραμματέως Περιφέρειας Πελοποννήσου κ. Αγγέλας Αβούρη στην ημερίδα «Τουριστική Χάρτα Πελοπόννησος»

Ομιλία της Γενικής Γραμματέως Περιφέρειας Πελοποννήσου κ. Αγγέλας Αβούρη στην ημερίδα «Τουριστική Χάρτα Πελοπόννησος» ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ Τρίπολη: 18-4-2007 Ομιλία της Γενικής Γραμματέως Περιφέρειας Πελοποννήσου κ. Αγγέλας Αβούρη στην ημερίδα «Τουριστική

Διαβάστε περισσότερα

Λόγοι υψηλής ελκυστικότητας της Μυκόνου και δυνατότητα εφαρμογής του μοντέλου τουριστικής ανάπτυξης της σε άλλους προορισμούς

Λόγοι υψηλής ελκυστικότητας της Μυκόνου και δυνατότητα εφαρμογής του μοντέλου τουριστικής ανάπτυξης της σε άλλους προορισμούς Λόγοι υψηλής ελκυστικότητας της Μυκόνου και δυνατότητα εφαρμογής του μοντέλου τουριστικής ανάπτυξης της σε άλλους προορισμούς Σαακιάν Χρήστος Απρίλιος 2013 Εισαγωγή Η παρούσα εργασία ασχολείται με τη Μύκονο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΕΠΙΣΚΕΠΤΩΝ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΠΡΕΣΠΩΝ

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΕΠΙΣΚΕΠΤΩΝ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΠΡΕΣΠΩΝ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΕΠΙΣΚΕΠΤΩΝ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΠΡΕΣΠΩΝ στα πλαίσια του Έργου NEST Ανάπτυξη Δικτύου Αειφόρου Τουρισμού 1. Πόσες φορές έχετε επισκεφθεί την περιοχή την τελευταία 2ετία; 1 φορά 2-3 φορές 3-5 φορές

Διαβάστε περισσότερα

33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1

33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1 ΕΝΑ ΓΟΗΤΕΥΤΙΚΟ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΧΡΟΝΙΑ, ΓΕΜΑΤΟ ΕΚΠΛΗΞΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΛΑ ΣΗΜΑΝΤΙΚΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ. 33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1 Εικόνα 1 Εικόνα 2 Ρωμαϊκές λεγεώνες

Διαβάστε περισσότερα

ΙΟΝΙΑ ΝΗΣΙΑ ΤΑΞΙΔΕΥΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΙΟΝΙΟ

ΙΟΝΙΑ ΝΗΣΙΑ ΤΑΞΙΔΕΥΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΙΟΝΙΟ ΙΟΝΙΑ ΝΗΣΙΑ ΤΑΞΙΔΕΥΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΙΟΝΙΟ ΚΕΡΚΥΡΑ Η Κέρκυρα είναι ένα από τα ωραιότερα νησιά της Ελλάδας, που με τη πολυσήμαντη ιστορία της, την καταπράσινη ύπαιθρο, τις δαντελένιες ακρογιαλιές και κυρίως με

Διαβάστε περισσότερα

Αθλητικός Τουρισμός. Εναλλακτικές μορφές τουρισμού Νικόλαος Θεοδωράκης Επίκουρος Καθηγητής Τ.Ε.Φ.Α.Α. Σερρών, Α.Π.Θ.

Αθλητικός Τουρισμός. Εναλλακτικές μορφές τουρισμού Νικόλαος Θεοδωράκης Επίκουρος Καθηγητής Τ.Ε.Φ.Α.Α. Σερρών, Α.Π.Θ. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Εναλλακτικές μορφές τουρισμού Νικόλαος Θεοδωράκης Επίκουρος Καθηγητής, Α.Π.Θ. Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. - Γενική Εισαγωγή..2. - Iστορική αναδρομή...3-4. - Περιγραφή του χώρου...5-8. - Επίλογος...9. - Βιβλιογραφία 10

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. - Γενική Εισαγωγή..2. - Iστορική αναδρομή...3-4. - Περιγραφή του χώρου...5-8. - Επίλογος...9. - Βιβλιογραφία 10 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ - Γενική Εισαγωγή..2 - Iστορική αναδρομή....3-4 - Περιγραφή του χώρου.....5-8 - Επίλογος...9 - Βιβλιογραφία 10 1 Γενική Εισαγωγή Επίσκεψη στο Επαρχιακό Μουσείο Πάφου Το Επαρχιακό Μουσείο της

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Αρχαία Ελληνική Ιστορία (55ΑΥ2) Διδάσκων: Α. Farrington (email: eduserv@otenet.gr. Έλεγχος προόδου (Ενότητες 4 5)

Εισαγωγή στην Αρχαία Ελληνική Ιστορία (55ΑΥ2) Διδάσκων: Α. Farrington (email: eduserv@otenet.gr. Έλεγχος προόδου (Ενότητες 4 5) Εισαγωγή στην Αρχαία Ελληνική Ιστορία (55ΑΥ2) Διδάσκων: Α. Farrington (email: eduserv@otenet.gr 1. Ποια από τις ακόλουθες μάχες δεν έχει σχέση με τους Μηδικούς Πολέμους; α. η μάχη της Μυκάλης β. η μάχη

Διαβάστε περισσότερα

Περιγραφή του προτεινόμενου έργου

Περιγραφή του προτεινόμενου έργου Περιγραφή του προτεινόμενου έργου Η πρόταση με τίτλο "Τόποι, μύθοι και άθλοι του Ηρακλή", αφορά ένα καινοτόμο σχέδιο οικολογικής τουριστικής ανάπτυξης του θεματικού τουρισμού στους αρχαιολογικούς και πολιτιστικούς

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΣΚΟΛΙΑ Α ΔΙΑΡΚΕΙΑ 2 2 ½ ΩΡΕΣ ΔΗΛΩΣΕΙΣ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ ΑΠΟ 3/11

ΔΥΣΚΟΛΙΑ Α ΔΙΑΡΚΕΙΑ 2 2 ½ ΩΡΕΣ ΔΗΛΩΣΕΙΣ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ ΑΠΟ 3/11 ΚΥΡΙΑΚΗ 19/10 ΚΑΤΑΦΥΓΙΟ ΠΑΡΝΩΝΑ ΜΟΝΗ ΜΑΛΕΒΗΣ Αναχώρηση στις 7.00 με προορισμό το καταφύγιο του Πάρνωνα. Από εκεί θα ακολουθήσουμε μονοπάτι και δασικούς δρόμους που θα μας οδηγήσουν μέσα στα πυκνά δάση

Διαβάστε περισσότερα

Η ΓΑΛΛΙΑ ERASMUS + ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ

Η ΓΑΛΛΙΑ ERASMUS + ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ Η ΓΑΛΛΙΑ ERASMUS + ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2016-2017 ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΓΑΛΛΙΑ Η Γαλλία είναι μία μεγάλη χώρα της δυτικής Ευρώπης. Ο πληθυσμός της ανέρχεται στα 66,6 εκατομμύρια και το νόμισμα της είναι το ευρό.

Διαβάστε περισσότερα

«ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ Ο ρόλος του Κράτους και της Αυτοδιοίκησης Η περίπτωση της Σουηδίας»

«ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ Ο ρόλος του Κράτους και της Αυτοδιοίκησης Η περίπτωση της Σουηδίας» «ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ Ο ρόλος του Κράτους και της Αυτοδιοίκησης Η περίπτωση της Σουηδίας» Εισηγητής: Νίκος Παπαδόπουλος MP of SWEDEN Γενικά Χαρακτηριστικά της Σουηδίας Πληθυσμός 10.500.000 κάτοικοι Το 84%

Διαβάστε περισσότερα

Ο Δήμος Βιάννου. Προφίλ της Γεωγραφικής Ενότητας

Ο Δήμος Βιάννου. Προφίλ της Γεωγραφικής Ενότητας Ο Δήμος Βιάννου Προφίλ της Γεωγραφικής Ενότητας Γενικά χαρακτηριστικά Η Βιάννος αποτελεί έναν από τους πιο ορεινούς δήμους της Κρήτης. Ταυτόχρονα όμως, συνδυάζει πρόσβαση στη θάλασσα και μάλιστα είναι

Διαβάστε περισσότερα

Ε ΞΟΡΜΗΣΗ Μ ΑΙΝΑΛΟ ΣΤΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ 1 3 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2013 ΦΘΙΝΟΠΩΡΟ 2013 Α.Δ.Σ.

Ε ΞΟΡΜΗΣΗ Μ ΑΙΝΑΛΟ ΣΤΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ 1 3 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2013 ΦΘΙΝΟΠΩΡΟ 2013 Α.Δ.Σ. ΦΘΙΝΟΠΩΡΟ 2013 Α.Δ.Σ. ΑΝΟΙΧΤΟ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ 1 3 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2013 Α.Δ.Σ. Ε ΞΟΡΜΗΣΗ ΣΤΟ Μ ΑΙΝΑΛΟ Αγαπητοίγονείςκαιμαθητές, ΤοΑνοιχτόΔημιουργικόΣχολείο(ΑΔΣ),ξεκινάτιςεξορμήσειςτου για τη σχολική χρονιά

Διαβάστε περισσότερα

Απόθεμα Βιόσφαιρας ΠΑΡΝΩΝΑ - ΜΑΛΕΑ

Απόθεμα Βιόσφαιρας ΠΑΡΝΩΝΑ - ΜΑΛΕΑ ΟΔΟΙΠΟΡΙΚΟ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ ΤΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΤΟΠΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ LEADER ΣΤΗΝ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟ 3-4-5/12/2015 Συνεργασία για την Περιφερειακή Ανάπτυξη και τη διεθνή Αναγνώριση: Απόθεμα Βιόσφαιρας ΠΑΡΝΩΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

Κυριότερες πόλεις ήταν η Κνωσός, η Φαιστός, η Ζάκρος και η Γόρτυνα

Κυριότερες πόλεις ήταν η Κνωσός, η Φαιστός, η Ζάκρος και η Γόρτυνα Ηφαίστειο της Θήρας Η Μινωική Κρήτη λόγω της εμπορικής αλλά και στρατηγικής θέσης της έγινε γρήγορα μεγάλη ναυτική και εμπορική δύναμη. Οι Μινωίτες πωλούσαν τα προϊόντα τους σε όλη τη Μεσόγειο με αποτέλεσμα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΔΙΟΥ, Αλέξανδρος Μπαξεβανάκης, ΒΠΠΓ

ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΔΙΟΥ, Αλέξανδρος Μπαξεβανάκης, ΒΠΠΓ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΔΙΟΥ, Αλέξανδρος Μπαξεβανάκης, ΒΠΠΓ ΔΙΟΝ ΑΠΟ ΤΙΣ ΠΙΟ ΟΝΟΜΑΣΤΕΣ ΠΟΛΕΙΣ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ Το αρχαίο Δίον του Ολύμπου βρίσκεται 15 χλμ. νότια της Κατερίνης, στους πρόποδες του Ολύμπου δίπλα στο

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικοί Βιότοποι. Τάξη Οδηγίες Μάθημα Ε Δημοτικού Πώς συμπληρώνουμε τα φύλλα εργασίας Γεωγραφία

Ελληνικοί Βιότοποι. Τάξη Οδηγίες Μάθημα Ε Δημοτικού Πώς συμπληρώνουμε τα φύλλα εργασίας Γεωγραφία Τάξη Οδηγίες Μάθημα Ε Δημοτικού Πώς συμπληρώνουμε τα φύλλα εργασίας Γεωγραφία Στόχος της δραστηριότητας αυτής είναι να γνωρίσουμε και να καταγράψουμε τους ελληνικούς βιότοπους και να εντοπίσουμε τα ζώα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΟΥΝ ΡΑ (ΣΕΛ. 3) 2. ΠΟΣΟΙ ΤΥΠΟΙ ΤΟΥΝ ΡΑΣ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΚΑΙ 3. ΖΩΑ ΚΑΙ ΦΥΤΑ ΠΟΥ ΜΠΟΡΟΥΝ ΝΑ 4. ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ (ΣΕΛ.

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΟΥΝ ΡΑ (ΣΕΛ. 3) 2. ΠΟΣΟΙ ΤΥΠΟΙ ΤΟΥΝ ΡΑΣ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΚΑΙ 3. ΖΩΑ ΚΑΙ ΦΥΤΑ ΠΟΥ ΜΠΟΡΟΥΝ ΝΑ 4. ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ (ΣΕΛ. ΟΝΟΜΑ: ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΚΥΠΡΗ ΤΑΞΗ: Β 1 ΜΑΘΗΜΑ: ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ Θέµα: Τούνδρα 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΟΥΝ ΡΑ (ΣΕΛ. 3) 2. ΠΟΣΟΙ ΤΥΠΟΙ ΤΟΥΝ ΡΑΣ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΚΑΙ ΠΟΙΟΙ ΕΙΝΑΙ; (ΣΕΛ. 4-7) 3. ΖΩΑ ΚΑΙ ΦΥΤΑ ΠΟΥ ΜΠΟΡΟΥΝ

Διαβάστε περισσότερα

Διοικητικό Συμβούλιο. Πρόλογος

Διοικητικό Συμβούλιο. Πρόλογος Διοικητικό Συμβούλιο Πρόεδρος: Χ. Παπαφράγκος Αντιπρόεδρος: Ε. Σκληρός Γραμματέας/Ταμίας: Α. Σωτηρόπουλος Μέλη: Φ. Καρακώστας Σ. Σκούρτης Πρόλογος Αγαπητοί Συνάδελφοι, Με χαρά σας προσκαλούμε στις 3 προγραμματισμένες

Διαβάστε περισσότερα

Ταυτότητα της Έρευνας... σελ. 4

Ταυτότητα της Έρευνας... σελ. 4 ΕΚΘΕΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: Ταυτότητα της Έρευνας... σελ. 4 ΜΕΡΟΣ Α : Στοιχεία για τους επισκέπτες της Ελλάδας 1. Αριθμός ημερών παραμονής στην Ελλάδα... 7 2. Αριθμός επισκέψεων στην Ελλάδα για διακοπές...

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΛΙΜΝΗΣ ΚΑΡΛΑΣ

ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΛΙΜΝΗΣ ΚΑΡΛΑΣ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΛΙΜΝΗΣ ΚΑΡΛΑΣ Θ. Παπαδημητρίου, Π. Σιδηρόπουλος, Δ. Μιχαλάκης, Μ. Χαμόγλου, Ι. Κάγκαλου Φορέας Διαχείρισης Περιοχής Οικοανάπτυξης Κάρλας

Διαβάστε περισσότερα

Πάσχα στα «πόδια» της Χαλκιδικής Άγιον Όρος, 5 μέρες. 18 22 Απριλίου 2014

Πάσχα στα «πόδια» της Χαλκιδικής Άγιον Όρος, 5 μέρες. 18 22 Απριλίου 2014 Σίνα 14 & Ακαδημίας, τηλ. 210 3642707, φαξ. 201-3642707 e-mail: info@cosmorama.gr Πάσχα στα «πόδια» της Χαλκιδικής Άγιον Όρος, 5 μέρες 18 22 Απριλίου 2014 Μόνο σε εμάς θα βρείτε: Πλούσιες πρωινές ξεναγήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 2 : Γενικά χαρακτηριστικά στοιχεία του Νοµού

Κεφάλαιο 2 : Γενικά χαρακτηριστικά στοιχεία του Νοµού VII σελίδα Πρόλογος - Ευχαριστίες Περιεχόµενα V VII 0. Εισαγωγή 1 Κεφάλαιο 1 : Ιστορική Εξέλιξη 1.1 Αρχαίοι χρόνοι 5 1.2 Βυζαντινή Περίοδος 6 1.3 Οθωµανική Κυριαρχία 7 1.4 Αφετηρία της σύγχρονης περιόδου

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΝΕΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ «ΠΑΜΕ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ» ΚΑΙ «ΠΑΜΕ ΣΤΟΝ ΑΡΧΑΙΟ ΠΕΡΙΠΑΤΟ ΤΗΣ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ»

ΤΑ ΝΕΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ «ΠΑΜΕ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ» ΚΑΙ «ΠΑΜΕ ΣΤΟΝ ΑΡΧΑΙΟ ΠΕΡΙΠΑΤΟ ΤΗΣ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ» ,,^ -^,;-,..:..,, : χ λ κ«:! «e.«?s"'h. ΗΗΗΜΗΗΒ ΤΑ ΝΕΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ «ΠΑΜΕ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ» ΚΑΙ «ΠΑΜΕ ΣΤΟΝ ΑΡΧΑΙΟ ΠΕΡΙΠΑΤΟ ΤΗΣ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ» ΕΙΡΗΝΗ ΚΑΙΜΑΡΑ Τα καινούρια προγράμματα του Τμήματος Εκπαιδευτικών

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση περιοχών Δικτύου Natura 2000. Μαρίνα Ξενοφώντος Λειτουργός Περιβάλλοντος Τμήμα Περιβάλλοντος

Διαχείριση περιοχών Δικτύου Natura 2000. Μαρίνα Ξενοφώντος Λειτουργός Περιβάλλοντος Τμήμα Περιβάλλοντος Διαχείριση περιοχών Δικτύου Natura 2000 Μαρίνα Ξενοφώντος Λειτουργός Περιβάλλοντος Τμήμα Περιβάλλοντος Το Δίκτυο Natura 2000 Πανευρωπαϊκό Δίκτυο Οικολογικών Περιοχών το οποίο δημιουργήθηκε το 1992 με την

Διαβάστε περισσότερα

«Οικονομία Γυναικεία επιχειρηματικότητα και Αγορά Εργασίας στη Μεσσηνία. Υφιστάμενη κατάσταση-προβλήματα και προοπτικές»

«Οικονομία Γυναικεία επιχειρηματικότητα και Αγορά Εργασίας στη Μεσσηνία. Υφιστάμενη κατάσταση-προβλήματα και προοπτικές» Εισαγωγή: Το κείμενο που κρατάτε στα χέρια σας περιέχει τμήμα από τα βασικά συμπεράσματα της ετήσιας έκθεσης της DATARC για την οικονομία και την αγορά εργασίας των νομών της περιφέρειας Πελοποννήσου.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΤΥΠΩΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ-ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΜΕΛΕΤΗ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗΣ ΦΕΡΟΥΣΑΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΗΓΟΥΜΕΝΙΤΣΑΣ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ GIS

ΑΠΟΤΥΠΩΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ-ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΜΕΛΕΤΗ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗΣ ΦΕΡΟΥΣΑΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΗΓΟΥΜΕΝΙΤΣΑΣ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ GIS ΑΠΟΤΥΠΩΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ-ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΜΕΛΕΤΗ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗΣ ΦΕΡΟΥΣΑΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΗΓΟΥΜΕΝΙΤΣΑΣ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ GIS Τοπάλογλου Χαράλαμπος 1*, Χρόνης Ιώαννης 1, Αγοργιαννιτης

Διαβάστε περισσότερα

Τα σημαντικότερα γεγονότα της Παλαιάς Διαθήκης εκτυλίσσονται στην περιοχή που. Η Μέση Ανατολή στην αρχαιότητα

Τα σημαντικότερα γεγονότα της Παλαιάς Διαθήκης εκτυλίσσονται στην περιοχή που. Η Μέση Ανατολή στην αρχαιότητα Ο ΚΟΣΜΟΣ ΤΗΣ ΠΑΛΑΙΑΣ ΔΙΑΘΗΚΗΣ Τα σημαντικότερα γεγονότα της Παλαιάς Διαθήκης εκτυλίσσονται στην περιοχή που ονομάζεται ΜΕΣΗ ΑΝΑΤΟΛΗ Η Μέση Ανατολή στην αρχαιότητα Ποια σύγχρονα κράτη αποτελούν την περιοχή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ. 1. Σκοπός της Μελέτης Ομάδα Εργασίας και Διαδικασία Σύνταξης... 6

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ. 1. Σκοπός της Μελέτης Ομάδα Εργασίας και Διαδικασία Σύνταξης... 6 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ 1. Σκοπός της Μελέτης... 3 2. Ομάδα Εργασίας και Διαδικασία Σύνταξης... 6 ΜΕΡΟΣ Ι...9 ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΛΑΡΙΣΑΙΩΝ... 9 Ενότητα 1...10

Διαβάστε περισσότερα

ERASMUS Δημοτικό Σχολείο Αγίων Τριμιθιάς Χρίστος Τομάζος Στ 2

ERASMUS Δημοτικό Σχολείο Αγίων Τριμιθιάς Χρίστος Τομάζος Στ 2 ERASMUS 1 Δημοτικό Σχολείο Αγίων Τριμιθιάς Χρίστος Τομάζος 17.12.2016 Στ 2 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: Γαλλία 3-7 Ισπανία.. 8-13 Γερμανία 14-20 Ιταλία. 21-25 2 ΓΑΛΛΙΑ: Θέση και σύνορα 4 Κλίμα 5 Πρωτεύουσα. 6 Βιομηχανία...

Διαβάστε περισσότερα

«Αρχαιολογικοί χώροι και περιβαλλοντική εκπαίδευση- η μελέτη περίπτωσης της αρχαίας Μεσσήνης»

«Αρχαιολογικοί χώροι και περιβαλλοντική εκπαίδευση- η μελέτη περίπτωσης της αρχαίας Μεσσήνης» «Αρχαιολογικοί χώροι και περιβαλλοντική εκπαίδευση- η μελέτη περίπτωσης της αρχαίας Μεσσήνης» Μαρία Μπαλάσκα & Ιωάννα Ραβάνη, μέλη της Π.Ο. του ΚΠΕ Καλαμάτας Οι περιβαλλοντικές συνθήκες, επηρεάζουν τον

Διαβάστε περισσότερα

Α.1.1.α.6 ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ ΛΟΙΠΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΑ ΜΕΓΕΘΗ ΚΑΙ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΧΩΡΟΤΑΞΙΚΗΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ

Α.1.1.α.6 ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ ΛΟΙΠΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΑ ΜΕΓΕΘΗ ΚΑΙ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΧΩΡΟΤΑΞΙΚΗΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ Α.1.1.α.6 ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ ΛΟΙΠΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΑ ΜΕΓΕΘΗ ΚΑΙ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΧΩΡΟΤΑΞΙΚΗΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ 1. ΗΜΟΓΡΑΦΙΚΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΑΙ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ 1.1 Πληθυσµός Κατά την εκπόνηση του

Διαβάστε περισσότερα

Τετραήμερη εξόρμηση στα Τζουμέρκα

Τετραήμερη εξόρμηση στα Τζουμέρκα 25-28 Δεκεμβρίου 2014 1 η Ημέρα: Πέμπτη 25/12/14: Αναχώρηση από το Πεδίον του Άρεως στις 07:00 με προορισμό τα Τζουμέρκα (432 χμ.) στην Νότια Πίνδο. Τα Τζουμέρκα αποτελούν έναν από τους μεγαλύτερους ορεινούς

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ

ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΔΙΟΝ ΤΟΠΟΘΕΣΙΑ Το Δίον ήταν μια αρχαιότατη πόλη στρατηγικής σημασίας και μια από τις πιο φημισμένες μακεδονικές πολιτείες. Η γεωγραφική θέση

Διαβάστε περισσότερα

Ημερίδα : Παράκτιες Αμμοθίνες με είδη Κέδρων. Θέμα Παράκτιες αμμοθίνες με είδη κέδρων και δίκτυο «Natura 2000» στο νησί της Ρόδου

Ημερίδα : Παράκτιες Αμμοθίνες με είδη Κέδρων. Θέμα Παράκτιες αμμοθίνες με είδη κέδρων και δίκτυο «Natura 2000» στο νησί της Ρόδου Ημερίδα : Παράκτιες Αμμοθίνες με είδη Κέδρων Θέμα Παράκτιες αμμοθίνες με είδη κέδρων και δίκτυο «Natura 2000» στο νησί της Ρόδου Εισηγητές Κωνσταντίνος Παπαδόπουλος, Δασολόγος-Περιβαλλοντολόγος Δέσποινα

Διαβάστε περισσότερα

Πίνακας 1. Δημογραφικά χαρακτηριστικά της Περιφερειακής Ενότητας Φλώρινας.

Πίνακας 1. Δημογραφικά χαρακτηριστικά της Περιφερειακής Ενότητας Φλώρινας. Τοπικό πρόγραμμα Leader Η ΑΝΦΛΩ, ολοκλήρωσε με επιτυχία τις Δράσεις στο πλαίσιο του Άξονα 4 του ΠΑΑ 2007-2013. Θα πρέπει να σημειωθεί πως ολοκλήρωσε επιτυχώς το φυσικό και οικονομικό αντικείμενο των Δράσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΚΟΥΒΑΡΗ ΣΤΑΥΡΙΑΝΗ ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ 2014

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΚΟΥΒΑΡΗ ΣΤΑΥΡΙΑΝΗ ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ 2014 ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΚΟΥΒΑΡΗ ΣΤΑΥΡΙΑΝΗ ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ 2014 ΘΕΜΑ : «Η Θεωρητική και Κριτική Διάσταση των Εναλλακτικών και Ειδικών Μορφών Τουρισμού στην Ελλάδα» ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΔΟΙ 1. Η πρώτη τουριστική περίοδος

Διαβάστε περισσότερα

Η Κρήνη είναι οικισμός και πρώην κοινότητα της Επαρχίας Πατρών του Νομού Αχαΐας και σήμερα είναι κοινοτικό διαμέρισμα του Δήμου Πατρέων, που

Η Κρήνη είναι οικισμός και πρώην κοινότητα της Επαρχίας Πατρών του Νομού Αχαΐας και σήμερα είναι κοινοτικό διαμέρισμα του Δήμου Πατρέων, που ΚΡΗΝΗ Η Κρήνη είναι οικισμός και πρώην κοινότητα της Επαρχίας Πατρών του Νομού Αχαΐας και σήμερα είναι κοινοτικό διαμέρισμα του Δήμου Πατρέων, που συνορεύει με τις πρώην κοινότητες και επίσης δημοτικά

Διαβάστε περισσότερα

Η βόρεια ράχη του Χατζή

Η βόρεια ράχη του Χατζή Η βόρεια ράχη του Χατζή Το Χατζή αποτελεί ένα μεγάλο ορεινό όγκο στο νοτιοδυτικό τμήμα του Νομού Τρικάλων με ψηλότερη κορυφή το Χατζή 2038μ και άλλες ψηλές κορυφές όπως το Κάστρο 1963μ, η Βρωμέρη 1955μ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟΣ ΔΡΥΜΟΣ ΣΟΥΝΙΟΥ:ΓΕΩΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ, ΧΛΩΡΙΔΑ- ΠΑΝΙΔΑ.

ΕΘΝΙΚΟΣ ΔΡΥΜΟΣ ΣΟΥΝΙΟΥ:ΓΕΩΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ, ΧΛΩΡΙΔΑ- ΠΑΝΙΔΑ. ΕΘΝΙΚΟΣ ΔΡΥΜΟΣ ΣΟΥΝΙΟΥ:ΓΕΩΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ, ΧΛΩΡΙΔΑ- ΠΑΝΙΔΑ. ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΕΘΝΙΚΟΣ ΔΡΥΜΟΣ; Είναι μία γεωγραφική περιοχή με εξαιρετική φυσική ομορφιά, που συγκεντρώνει σπάνια και υπό εξαφάνιση είδη

Διαβάστε περισσότερα

Η Βυζαντινή Κωνσταντινούπολη

Η Βυζαντινή Κωνσταντινούπολη Η Βυζαντινή Κωνσταντινούπολη ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ Ε ΤΑΞΗ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Σελίδα 1 Κωνσταντινούπολη Η ξακουστή και δοξασµένη πολιτεία, µε τη λαµπρή, χιλιόχρονη ιστορία, που για δέκα αιώνες δέσποζε πρωτεύουσα της

Διαβάστε περισσότερα

2ήμερη εκδρομή στην Βόρεια Πελοπόννησο

2ήμερη εκδρομή στην Βόρεια Πελοπόννησο Μέγα πήλαιο πήλαιο Λιμνών Αγία Λαύρα Μουσείο Ολοκαυτώματος Σόπος Θυσίας - Λίμνη Σσιμπλού Ζαρούχλα 2ήμερη εκδρομή στην Βόρεια Πελοπόννησο Αναχωρήσεις: 28/10, 19/11, 17/12, 06/01, 25/03 2 Ημέρες Σα ιστορικά

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό δασικό πάρκο Πέτρας του Ρωμιού

Εθνικό δασικό πάρκο Πέτρας του Ρωμιού Εθνικό δασικό πάρκο Πέτρας του Ρωμιού Στις 17 Φεβρουαρίου 2014, οι τετάρτες τάξεις του Θ Δημοτικού Σχολείου Πάφου πήγαν εκδρομή στο Εθνικό δασικό πάρκο Πέτρας του Ρωμιού. Ο σκοπός τους ήταν να περπατήσουν

Διαβάστε περισσότερα

ελιές, παστά ψάρια, και σπάνια από κρέας, κυρίως στην Αθήνα.

ελιές, παστά ψάρια, και σπάνια από κρέας, κυρίως στην Αθήνα. Η τροφή της Αρχαϊκής οικογένειας ήταν αποτελούνταν από λαχανικά, ελιές, παστά ψάρια, και σπάνια από κρέας, κυρίως στην Αθήνα. Η ενδυμασία των Αρχαίων Ελλήνων ήταν κομψή, αλλά όχι εξεζητημένη. Το βασικό

Διαβάστε περισσότερα

«Das neue Gesicht des Tourismus - Griechenland ist anders» «Το νέο πρόσωπο του Τουρισµού - H άλλη Ελλάδα»

«Das neue Gesicht des Tourismus - Griechenland ist anders» «Το νέο πρόσωπο του Τουρισµού - H άλλη Ελλάδα» «Das neue Gesicht des Tourismus - Griechenland ist anders» «Το νέο πρόσωπο του Τουρισµού - H άλλη Ελλάδα» 29 30 Mai 2012 29. 30. ΜΑΪΟΥ 2012 Gabriela Scheiner Mitglied des Tourismusausschusses der Gemeinde

Διαβάστε περισσότερα

Γεωγραφικό Σύστημα Πληροφοριών (GIS)

Γεωγραφικό Σύστημα Πληροφοριών (GIS) Γεωγραφικό Σύστημα Πληροφοριών (GIS) ΔΒΔ του οδικού άξονα Πάτρας- Πύργου, χλμ. 18-50 Έκταση ΠΠ (Ζώνες Α & Β): 160.000 στρμ. Κατά 50%, περίπου, σε Π.Ε. Αχαΐας και Ηλείας Δήμοι Δυτικής Αχαΐας και Ανδραβίδας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑΣ ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΟ ΜΑΘΗΜΑ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑΣ

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑΣ ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΟ ΜΑΘΗΜΑ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑΣ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑΣ ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΟ ΜΑΘΗΜΑ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑΣ 7 ο ΧΕΙΜΕΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ 2011-2012 ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ: ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ Σ. ΑΥΓΕΡΙΝΟΥ-ΚΟΛΩΝΙΑ, ΛΕΚΤΟΡΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντική Εκπαίδευση. Επιμέλεια παρουσίασης: Ιωάννα Υφαντίδου Υπεύθυνη Τμήματος Ενημέρωσης και Γραφείου Τύπου

Περιβαλλοντική Εκπαίδευση. Επιμέλεια παρουσίασης: Ιωάννα Υφαντίδου Υπεύθυνη Τμήματος Ενημέρωσης και Γραφείου Τύπου Περιβαλλοντική Εκπαίδευση Επιμέλεια παρουσίασης: Ιωάννα Υφαντίδου Υπεύθυνη Τμήματος Ενημέρωσης και Γραφείου Τύπου ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ο υγροβιότοπος των λιμνών Κορώνειας Βόλβης, είναι ένας από τους σημαντικότερους

Διαβάστε περισσότερα

CHORD-Πολιτιστική Κληρονομιά: Αξιοποίηση Δυναμικού για Περιφερειακή Ανάπτυξη Καβάλα, 29 Ιουλίου 2011

CHORD-Πολιτιστική Κληρονομιά: Αξιοποίηση Δυναμικού για Περιφερειακή Ανάπτυξη Καβάλα, 29 Ιουλίου 2011 CHORD-Πολιτιστική Κληρονομιά: Αξιοποίηση Δυναμικού για Περιφερειακή Ανάπτυξη Καβάλα, 29 Ιουλίου 2011 ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ Η ΕΝΑ ΧΙΟΥ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ είναι Νομικό Πρόσωπο Ιδιωτικού Δικαίου (ΝΠΙΔ) κερδοσκοπικού

Διαβάστε περισσότερα

Στο Πίνοβο με την υπέροχη κορυφογραμμή του

Στο Πίνοβο με την υπέροχη κορυφογραμμή του Στο Πίνοβο με την υπέροχη κορυφογραμμή του Το όρος Πίνοβο είναι ένα σχετικά άγνωστο βουνό. Ο ορεινός του όγκος απλώνεται στα βορειοδυτικά του νομού Πέλλας, ανάμεσα στα όρη Βόρας (Καϊμακτσαλάν) και Τζένα.

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΑΤΗ Hypati - Neopatria

ΥΠΑΤΗ Hypati - Neopatria ΥΠΑΤΗ Hypati - Neopatria Η κωμόπολη της Υπάτης, κτισμένη σε υψόμετρο 400μ. με τη χαρακτηριστική πολυμορφία του τοπίου της, έχει συμπληρώσει πάνω από 2500 χρόνια συνεχούς παρουσίας σε όλα τα γεγονότα της

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΝΗΣΙΑ ΤΩΝ ΚΥΚΛΑΔΩΝ

ΤΑ ΝΗΣΙΑ ΤΩΝ ΚΥΚΛΑΔΩΝ ΤΑ ΝΗΣΙΑ ΤΩΝ ΚΥΚΛΑΔΩΝ Η Σύρος είναι νησί των Κυκλάδων. Πρωτεύουσά της είναι η Ερμούπολη, η οποία είναι πρωτεύουσα της Περιφέριας Νότιου Αιγαίου αλλά και του πρώην Νομού Κυκλάδων. Η Σύρος αναπτύχθηκε ιδιαίτερα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΑ-ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΤΟΥ ΠΑΡΑΛΙΟΥ ΑΣΤΡΟΥΣ

ΕΡΕΥΝΑ-ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΤΟΥ ΠΑΡΑΛΙΟΥ ΑΣΤΡΟΥΣ ΕΡΕΥΝΑ-ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΤΟΥ ΠΑΡΑΛΙΟΥ ΑΣΤΡΟΥΣ H ανάλυση και η επεξεργασία των ερωτηµατολογίων έγινε από τον κο Χασαπογιάννη Γιώργο. ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2013 ΑΣΤΡΟΣ Β. ΚΥΝΟΥΡΙΑΣ τηλ.: 27550 24094 697580

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΠΛΗΡΟΤΗΤΑΣ

ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΠΛΗΡΟΤΗΤΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στην παρούσα διπλωµατική εργασία µε τίτλο «Η πόλη της Καστοριάς ως τουριστικός προορισµός», µελετάται η σχέση τουρισµού και πόλης, εξετάζοντας αν η αλλαγή που παρατηρείται σήµερα στη φυσιογνωµία

Διαβάστε περισσότερα

Νικόλαος Σαρούκος, Προϊστάμενος Περιφερειακής Υπηρεσίας Τουρισμού Πελοποννήσου Υπουργείου Οικονομίας, Ανάπτυξης και Τουρισμού

Νικόλαος Σαρούκος, Προϊστάμενος Περιφερειακής Υπηρεσίας Τουρισμού Πελοποννήσου Υπουργείου Οικονομίας, Ανάπτυξης και Τουρισμού Δυνατότητες Ενίσχυσης και Αναβάθμισης της Τουριστικής Ταυτότητας της Νότιας Κυνουρίας μέσω των Νέων Τεχνικών και Λειτουργικών Προδιαγραφών Τουριστικών Καταλυμάτων Νικόλαος Σαρούκος, Προϊστάμενος Περιφερειακής

Διαβάστε περισσότερα

Προς: Κοιν: Περιφερειακού Συμβουλίου. 2. Καθορισμός έδρας ενιαίας διοικητικής μονάδας ΕΔΧ αυτοκινήτων, σύμφωνα με το Ν.4070/2012.

Προς: Κοιν: Περιφερειακού Συμβουλίου. 2. Καθορισμός έδρας ενιαίας διοικητικής μονάδας ΕΔΧ αυτοκινήτων, σύμφωνα με το Ν.4070/2012. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ Προς: Κοιν: ΟΡΘΗ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ Τρίπολη 1 6 2012 Αρ. Πρωτ.: 35216/13656 1. Τον κ. Περιφερειάρχη 2. Τους κ. Αντιπεριφερειάρχες

Διαβάστε περισσότερα

9 ο ΣΥΝΤΑΓΜΑ ΠΕΖΙΚΟΥ «ΓΙΑΝΝΙΤΣΑ»

9 ο ΣΥΝΤΑΓΜΑ ΠΕΖΙΚΟΥ «ΓΙΑΝΝΙΤΣΑ» 9 ο ΣΥΝΤΑΓΜΑ ΠΕΖΙΚΟΥ «ΓΙΑΝΝΙΤΣΑ» ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟΣ ΟΔΗΓΟΣ ΝΕΟΤΟΠΟΘΕΤΗΜΕΝΩΝ ΣΤΕΛΕΧΩΝ ΣΤΟ 9 ο ΣΥΝΤΑΓΜΑ ΠΕΖΙΚΟΥ «ΓΙΑΝΝΙΤΣΑ» ΠΡΟΣΦΩΝΗΣΗ ΚΤΟΥ 9 ΟΥ ΣΠ Αγαπητέ Κύριε-α Συνάδελφε. Με διαταγή του ΓΕΣ μετατίθεστε στο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ : Κείμενο του ενημερωτικού εντύπου

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ : Κείμενο του ενημερωτικού εντύπου ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ : Κείμενο του ενημερωτικού εντύπου [ΕΓΝΑΤΙΑ - κείμενο εντύπου.doc] ΑΝΚΟ σελ 1/5 ΕΓΝΑΤΙΑ, ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ Η Εγνατία οδός είναι ένα έργο εξαιρετικά σημαντικό για την ανάπτυξη του τόπου. Ένας αυτοκινητόδρομος

Διαβάστε περισσότερα

Τοπική Ιστορία Γ Γυμνασίου - σχ.έτος: ΤΟΠΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Θέμα: «Σχεδιασμός και σύνταξη τουριστικού οδηγού για το διευρυμένο Δήμο Ζηρού»

Τοπική Ιστορία Γ Γυμνασίου - σχ.έτος: ΤΟΠΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Θέμα: «Σχεδιασμός και σύνταξη τουριστικού οδηγού για το διευρυμένο Δήμο Ζηρού» ΤΟΠΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Θέμα: «Σχεδιασμός και σύνταξη τουριστικού οδηγού για το διευρυμένο Δήμο Ζηρού» Είναι μια εναλλακτική προσέγγιση, αφού δίνει τη δυνατότητα να γίνει η κλασσική διδασκαλία των μαθημάτων με

Διαβάστε περισσότερα

Το νησάκι της Δοκού απέχει 7 ναυτικά μίλια από το

Το νησάκι της Δοκού απέχει 7 ναυτικά μίλια από το ΔΙΑΔΡΟΜΗ 5 ΝΗΣΟΣ ΔΟΚΟΣ Προβλήτα στο ΚΑΣΤΕΛΛΙ ΚΑΣΤΡΟ Κορυφή ΔΟΚΟΥ Μήκος διαδρομής Χρόνος χωρίς στάσεις Ομορφιά διαδρομής 5,8 χλμ. 2 ώρ. 05 3 * Το νησάκι της Δοκού απέχει 7 ναυτικά μίλια από το λιμάνι της

Διαβάστε περισσότερα

η πληρότητα των ξενοδοχείων στο σύνολο της χώρας την ίδια περίοδο, καθώς αυτό αποτελεί μια σημαντική ένδειξη του συνολικού τζίρου των τουριστικών

η πληρότητα των ξενοδοχείων στο σύνολο της χώρας την ίδια περίοδο, καθώς αυτό αποτελεί μια σημαντική ένδειξη του συνολικού τζίρου των τουριστικών ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ 2005-2008 Η Ελλάδα είναι ένας από τους δημοφιλέστερους τουριστικούς προορισμούς παγκοσμίως, ένας πόλος έλξης για χιλιάδες επισκέπτες κάθε χρόνο. Ο τουριστικός τομέας αποτελεί, αδιαμφισβήτητα,

Διαβάστε περισσότερα

Η εργασία έγινε στο μάθημα της Χημείας στα πλαίσια της προώθησης του Πρώτου Στόχου της Σχολικής Χρονιάς 2013-14 Δεν ξεχνώ Αγωνίζομαι Διεκδικώ

Η εργασία έγινε στο μάθημα της Χημείας στα πλαίσια της προώθησης του Πρώτου Στόχου της Σχολικής Χρονιάς 2013-14 Δεν ξεχνώ Αγωνίζομαι Διεκδικώ Η εργασία έγινε στο μάθημα της Χημείας στα πλαίσια της προώθησης του Πρώτου Στόχου της Σχολικής Χρονιάς 2013-14 Δεν ξεχνώ Αγωνίζομαι Διεκδικώ ΗΧΗΤΙΚΟ - ΠΕΝΤΑΔΑΚΤΥΛΕ ΜΟΥ Ο Πενταδάκτυλος είναι επιμήκης ασβεστολιθική

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας Περιφερειακό Τμήμα Θράκης Πρόταση για τον προσδιορισμό των όρων και των ορίων των περιοχών προστασίας στους υγροβιοτόπους Ανατ. Μακεδονίας και Θράκης Γ. Ανδρέου, Ι. Δάφνης,

Διαβάστε περισσότερα

ISBN 978-960-484-159-2

ISBN 978-960-484-159-2 Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΙΣΤΟΡΙΑ Ο Μέγας Αλέξανδρος Κείμενο: Φίλιππος Μανδηλαράς Επιμέλεια κειμένου: Ράνια Ζωίδη Εικονογράφηση: Ναταλία Καπατσούλια Διόρθωση: Αντωνία Κιλεσσοπούλου 2010, Εκδόσεις Κυριάκος Παπαδόπουλος

Διαβάστε περισσότερα

Ταξίδι στην Καβάλα. Σχεδιάστηκε με το trip planner του emtgreece.com. Σχεδιάστε το δικό σας ταξίδι, τώρα.

Ταξίδι στην Καβάλα. Σχεδιάστηκε με το trip planner του emtgreece.com. Σχεδιάστε το δικό σας ταξίδι, τώρα. Ταξίδι στην Καβάλα Σχεδιάστηκε με το trip planner του emtgreece.com. Σχεδιάστε το δικό σας ταξίδι, τώρα. Ταξίδι στην Καβάλα Παρασκευή, 28 Αύγουστος 2015 Παραλία Άσπρης Άμμου Αφήνοντας την πόλη της Καβάλας

Διαβάστε περισσότερα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ. Της Μαρίας Αποστόλα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ. Της Μαρίας Αποστόλα ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ Της Μαρίας Αποστόλα Η Ελλάδα υπήρξε από τους πρώτους δέκτες του Χριστιανισμού και τα μνημεία της ελληνικής ορθοδοξίας αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της εθνικής κληρονομιάς, αποτελώντας

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ: ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΚΑΙ ΕΝ ΓΕΝΕΙ ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑΣ

ΤΙΤΛΟΣ: ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΚΑΙ ΕΝ ΓΕΝΕΙ ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑΣ ΝΟΜΟΣ: 3028/2002 ΦΕΚ: Α 153/28.06.2002 ΤΙΤΛΟΣ: ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΚΑΙ ΕΝ ΓΕΝΕΙ ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ: ΒΑΣΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΑΡΘΡΟ 1: ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ 1. Στην προστασία που παρέχεται

Διαβάστε περισσότερα

Αφ ενός στην ανάγκη περιορισμού και ελέγχου των οξύτατων προβλημάτων που αντιμετωπίζουν οι κάτοικοι, οι εργαζόμενοι και η ιδία ως περιοχή.

Αφ ενός στην ανάγκη περιορισμού και ελέγχου των οξύτατων προβλημάτων που αντιμετωπίζουν οι κάτοικοι, οι εργαζόμενοι και η ιδία ως περιοχή. Ομιλία Αντιπεριφερειάρχη Δυτικής Αττικής κ. Γ. Βασιλείου στην ανοικτή σύσκεψη-παρουσίαση του στρατηγικού σχεδίου ΔΥΤΙΚΗ ΑΤΤΙΚΗ 2020+ Πνευματικό Κέντρο Ασπροπύργου 25-5-2015 Σας καλωσορίζουμε σε μια ιδιαίτερη

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτιστική διαδρομή στην Κάτω Ιταλία

Πολιτιστική διαδρομή στην Κάτω Ιταλία Πολιτιστική διαδρομή στην Κάτω Ιταλία 11 ο Γυμνάσιο Αχαρνών Το εξώφυλλο του βιβλίου μας Αχαρναί 2010 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Πρόλογος Αρχαίες αποικίες Πυθαγόρας ο Σάμιος Η διάλεκτος των Ελλήνων της Κάτω Ιταλίας

Διαβάστε περισσότερα