ΠΡΑΚΤΙΚΑ. Διεθνές Συνέδριο «Νέες προσεγγίσεις στην αποκατάσταση δασών μαύρης πεύκης» Σπάρτη, Οκτωβρίου 2009 PROCEEDINGS

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΠΡΑΚΤΙΚΑ. Διεθνές Συνέδριο «Νέες προσεγγίσεις στην αποκατάσταση δασών μαύρης πεύκης» Σπάρτη, 15-16 Οκτωβρίου 2009 PROCEEDINGS"

Transcript

1 ΠΡΑΚΤΙΚΑ Διεθνές Συνέδριο «Νέες προσεγγίσεις στην αποκατάσταση δασών μαύρης πεύκης» Σπάρτη, Οκτωβρίου 2009 PROCEEDINGS International Conference "New approaches to the restoration of black pine forests" Sparti, October 2009 E P r O : LIF E 0 7 NAT/GR/00286 NATURA

2

3 ΠΡΑΚΤΙΚΑ Διεθνές Συνέδριο «Νέες προσεγγίσεις στην αποκατάσταση *"» Α Λ Λ δασών μαύρης πευκης» Σπάρτη, Οκτωβρίου 2009 PROCEEDINGS International Conference "New approaches to the restoration of black pine forests" Sparti, October 2009

4 Η παρούσα έκδοση έγινε στο πλαίσιο του έργου Life07 NAT/GR/ «Αποκατάσταση των δασών Pinus nigra στον Πάρνωνα (GR ) μέσω μίας δομημένης προσέγγισης» (www.parnonaslife.gr) που υλοποιείται από το Ελληνικό Κέντρο Βιοτόπων - Υγροτόπων (Δικαιούχος), την Περιφέρεια Πελοποννήσου, τον Φορέα Διαχείρισης Όρους Πάρνωνα και Υγροτόπου Μουστου και την Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης (Εταίροι). To έργο χρηματοδοτείται από τη ΓΔ Περιβάλλον της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, τη Γενική Διευθυνση Ανάπτυξης και Προστασίας Δασών και Φυσικου Περιβάλλοντος, τον Δικαιούχο και τους Εταίρους. The present publication has been prepared in the framework of the Life07 NAT/GR/ «Restoration of Pinus nigra forests on Mount Parnonas (GR ) through a structured approach» (www.parnonaslife.gr) which is implemented by the Greek Biotope - Wetland Centre (Coordinating Beneficiary), the Region of Peloponnisos, the Management Body of mount Parnonas and Moustos wetland and the Region of Eastern Macedonia - Thrace (Associated Beneficiaries). The project is funded by the DG Environment of the European Commission, the General Directorate for the Development and Protection of Forests and the Natural Environment and the project beneficiaries. Επιμέλεια έκδοσης: Editing: Γραφιστικός Σχεδιασμός: Graphic Design: Παραγωγή: Production: Μετάφραση κειμένων στην Αγγλική: Texts in English translation: Πέτρος Κακουρος και Βασιλική Χρυσοπολίτου Petros Kakouros and Vasiliki Chrysopolitou Σταυρος Υφαντής Stavros Yfantis Ο ΙΚΟΤΟΠΙΑ ECOTOPIA Μαρία Παναγιωτοπουλου και Gordon Ramel Maria Panayotopoulou and Gordon Ramel Επιτρέπεται η ολική ή μερική αναδημοσίευση κειμένων μόνο μετά από έγγραφη άδεια του Φορέα Διαχείρισης Όρους Πάρνωνα και Υγροτόπου Μουστου. No part of this publication may be reproduced without the prior written permission of the Management Body of mount Parnonas and Moustos wetland. ISBN: Η πλήρης αναφορά στην παρούσα έκδοση είναι: Κακουρος, Π. και Βασιλική Χρυσοπολίτου (συντονιστές έκδοσης) Νέες προσεγγίσεις στην αποκατάσταση των δασών μαυρης πευκης. Πρακτικά Συνεδρίου, Σπάρτη 15 & 16 Οκτωβρίου Φορέας Διαχείρισης Όρους Πάρνωνα και Υγροτόπου Μουστου. Άστρος. 160 σελ. (Θγ & Εη). This document may be cited as follows: Kakouros, P. and Vasiliki Chrysopolitou (editors) New approaches to the restoration of Black pine forests. Conference proceedings, Sparti, Greece 15 & 16 October Management Body of Mount Parnonas and Moustos Wetland. Astros, Greece. 160 p. (Gr & En).

5 Περιεχόμενα Π ρόλογος Σπ υρος Ν τά φ η ς...9 Χ α ιρετισ μ οί...11 Το π ρόβλημα της αποκατάστασης τω ν καμένω ν δασών της μαύρης π εύκης - Αρχές αποκατάστασης δασικών οικοσυστημάτων Σπ υρος Ν τά φ η ς...15 Πυρκαγιές και αποκατάσταση δασών μαύρης πεύκης Κωνσταντίνος Κ ρ α ββα ρίτης O ρ όλος της κεντρικής αποθήκης δασικών σ πόρω ν στην αποκατάσταση τω ν δασών Δ έσποινα Π αϊταρίδου Η περιοχή του Πάρνω να, η πυρκαγιά του έτους 2007 και οι επ ιπ τώ σεις της Παναγιώ τα Σημάδη Η πυρκαγιά του έτους 2007 στον Ταΰγετο και η αντιμετώ πιση τω ν επ ιπ τώ σεώ ν της Σπ υρος Κ α τσ ίπ ο δ α ς Αποτίμηση τω ν επ ιπ τώ σεω ν της πυρκαγιάς στα δάση μαύρης π εύκης στον Πάρνω να - Η προσέγγιση για την αποκατάστασή τους Πέτρος Κακουρος...41 Κριτήρια επιλογής σ κοπώ ν και μέτρω ν μεταπυρικής διαχείρισης των δασών μαύρης πεύκης με βά ση την επιστήμη της οικολογίας Μ αργαρίτα Α ριανουτσου...51 Προσεγγίσεις στην μετά την πυρκαγιά διαχείριση της μαύρης πεύκης V. Ramon V alle jo...59 Δασοκομικά χαρακτηριστικά των οικοσυστημάτω ν μαύρης πεύκης και αποκατάσταση των καμένω ν συστάδων Πέτρος Γκανάτσας Χειρισμοί ευνόησης της φυσικής αναγέννησης και εφαρμογής της τεχνητής αποκατάστασης των δασών μαύρης πεύκης Νικόλαος Σ. Γρηγοριάδης Συμπεράσματα Διεθνούς Συνεδρίου «Νέες προσεγγίσεις στην αποκατάσταση δασών μαύρης π εύ κη ς»...81

6

7 Contents Preface Spyros D a fis G reetings...87 The problem o f restoring burned black pine forests - Principles o f forest ecosystem s restoration Spyros D a fis Forest fires and restoration o f black pine forests Constantinos Kravvaritis The role o f the Central Store for Forests Seeds in the restoration o f forests Despoina Paitaridou The area o f Parnonas,the fire o f 2007 and its consequences Panagiota Sim ad i The forest fire o f 2007 in Taygetos mountain and treatment o f its consequences Spyros Katsipodas Assessm ent o f forest fire severity on the black pine forests in M ount Parnonas - The approach for their restoration Petros K ako u ro s Criteria for the selection o f targets and m easures concerning post-fire management o f Black pine forests on the basis o f ecological science Margarita Arianoutsou Approaches for post-fire management o f Black Pine V. Ramon V alle jo Forest characteristics o f Black pine ecosystem s and restoration o f burned stands Petros Ganatsas M anipulations for favoring natural regeneration and im plem enting technical restoration in Black pine forests Nikolaos S. Grigoriadis C onclusions o f the international conference "New approaches to the restoration o f black pine fo re sts"...153

8

9 ΠΡΑΚΤΙΚΑ Διεθνές Συνέδριο «Νέες προσεγγίσεις στην αποκατάσταση Ρ Λ Λ Λ δασών μαύρης πευκης» Σπάρτη, Οκτωβρίου 2009

10 8 ΝΕΕΣ ΠΡΘΣΕΕΕΙΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΛΑΣΩΝ ΜΑΥΡΗΣ ΠΕΥΚΗΣ

11 Πρόλογος Η μαύρη πευκη (Pinus nigra) είναι ένα κατεξοχήν πολύμορφο είδος, το οποίο διασπάται σε π ο λ λά υποείδη, ποικιλίες και οικότυπους, με χαρακτηριστική γεωγραφική εξά π λω ση. Ξεχω ρίζουν η μαυρη πευκη του Salzmann (Pinus nigra subsp. salzmannii), η μαυρη π ευκη της Κορσικής (Pinus nigra subsp. corsicana), η μαυρη πευκη της Καλαβρίας (Pinus nigra subsp. calabrica < laricio) και η μαυρη πευκη της Αυστρίας (Pinus nigra subsp. austriaca < nigricans). Στη χώ ρα μας είχαν διακριθεί παλαιότερα οι ποικιλίες Pinus nigra var. pallasiana (παλλασιανή μαυρη πευκη) και Pinus nigra var. austriaca < nigricans (αυστριακή μαυρη πευκη ). Σήμερα δεχόμαστε ότι υπάρχουν δυο μόνο υποείδη: α) η μαυρη πευκη του Salzmann (Pinus nigra subsp. salzam annii), η οποία απαντά στη Δ. Μ εσόγειο (ΒΔ Αφρική, Ιβηρική χερσόνησο, Ν. Γαλλία, Κορσική, Ν. Ιταλία και Σικελία) και β) η μαυρη πευκη η αυστριακή (Pinus nigra subsp. nigra) που απαντά στη ΝΑ Ιταλία, την Αυστρία και τη Βαλκανική χερσόνησο, την Ανατολία και την Κριμαία. Στην Ελλάδα απαντά η Καραμανική ποικιλία (Pinus nigra subsp. nigra var. caramanica). Στη χώ ρα μας απαντουν τρεις σαφώς διαχωριζόμενοι πληθυσμοί-οικότυποι της μαυρης πευκης: α) ο πληθυσμός της Πελοποννήσου, της Ευβοιας και της Στερ εά ς Ελλάδας, β) ο πληθυσμός της Πίνδου και γ) ο πληθυσμός του Ο λυμπ ου, της Ό σ σ α ς, του Κάτω Ο λυμπ ου, των Πιερίων και του Βερμίου. Απαντουν, επίσης, και κάποιοι μεμονωμένοι πληθυσμοί, όπω ς αυτοί της Ροδόπης, της Θ άσου, της Σιθω νίας, του Αγίου Ό ρ ο υ ς, της Λέσβου και της Σά μου. Η μαυρη πευκη, σε αντίθεση με τις μεσογειακές π ευκες (χαλέπιο, τραχεία), δεν είναι προσαρμοσμένη σε επικόρυφ ες πυρκαγιές διότι, κατά τη διάρκεια του καλοκαιριου (περίοδος κατά την οποία σημειώνονται τα π ερισσότερα π εριστα τικά πυρκα γιά ς), οι κώνοι της δεν είναι ώριμοι και δεν φέρουν φυτρώ σιμους σπόρους. Συνεπ ώ ς, το είδος δεν αναγεννάται έπ ειτ α από επικόρυφ ες πυρκαγιές, π αρά μόνο στην περίπτω ση που καίγονται «επιλεκτικά» ορισμένα κομμάτια αφήνοντας άλλα ανέπ αφ α, οπότε η φυσική αναγέννηση εξα σφ αλίζεται με π λαγιοσπορά. Αντίθετα, το είδος ευνοείται από τις έρπουσες πυρκαγιές στις οποίες αντέχει χάρη στον μεγάλου πάχους φλοιό της π ου προστατευει το κάμβιο. Οι έρπουσες πυρκα γιές προκαλουν την καυση της μυκητοπαγους πλάκας, η οποία καλυπτει το έδαφος και εμποδίζει την αναγέννηση. Έ π ειτ α από

12 10 ΝΕΕΣ ΠΡΟΣΕΕΕΙΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΛΑΣΩΝ ΜΑΥΡΗΣ ΠΕΥΚΗΣ μια έρπουσα πυρκαγιά αποκαλύπτεται το ορυκτό έδαφος και η αναγέννηση είναι άφθονη. Στο παρελθόν, στα δάση της μαύρης π ευκης σπάνια εκδηλώνονταν επικόρυφ ες πυρκαγιές. Στην εποχή μας, ωστόσο, εμφανίζονται όλο και συχνότερα πυρκαγιές, και μάλιστα επικόρυφ ες, στα δάση της μαυρης π ευκη ς. Αυτό οφείλεται κυρίως στην ερημωση των ορεινών περιοχώ ν από κατοίκους, στη συσσώ ρευση εύφλεκτης βιομάζας λόγω έλλειψης καλλιεργητικών μέτρων αλλά και αραιώσεω ν και κλαδεύσεων, στην π ροσπ έλα ση και διάνοιξη των δασών της μαυρης π ευκης με α π οτέλεσμα την αυξηση της επισκεψ ιμότητάς τους και πιθανόν στην κλιματική αλλαγή η οποία καθιστά την υποηπειρω τικη ορεινή μεσογειακή ζώνη, όπου εμφανίζονται τα δάση της μαυρης πευκης, θερμοξηρότερη και συνεπώ ς περισσότερο ευάλω τη στις πυρκαγιές. Το γεγονός αυτό, το οποίο παρατηρείται σε όλες τις μεσογειακές και βαλκανικές χώ ρες, καθιστά επιτακτική την ανάγκη λήψης κοινών μέτρων τόσο αναφορικά με την πρόληψη και καταστολή των πυρκαγιώ ν στα δάση μαυρης π ευκης, όσο και για την αποκατάστασή τους έπ ειτα από επικόρυφη πυρκαγιά. Το διεθνές συνέδριο με τίτλο «Νέες π ροσεγγίσεις στην αποκατάσταση δασών μαυρης πευκης» που πραγματοποιήθηκε στη Σπ ά ρ τη, στις 15 και 16 Ο κτω βρίου 2009, α ποσκοπουσε στην ανταλλαγή απόψ εω ν και εμπειριών μεταξυ ειδικών από διάφορες περιοχές της χώρας μας αλλά και από άλλες μεσογειακές χώρες. Σπυρος Ντάφης

13 Χαιρετισμοί Σ ας καλω σορίζω στο όμορφο αμφιθέατρο της βιβλιοθήκης της Σπ ά ρτης, σε ένα συνέδριο το οποίο αφορά σε νέες προσεγγίσεις για την αποκατάσταση δασών μαυρης π ευκη ς. Το συνέδριο αυτό έρχεται ως απάντηση στις καταστροφ ές που προκάλεσαν οι πυρκα γιές π ου εκδηλώθηκαν το έτος 2007 στον Πάρνωνα, στον Ταΰγετο αλλά και σε άλλα μέρη της Ελλάδας. Ω ς εκπρόσω πος της Περιφέρειας και ταυτοχρόνως ως εκπρόσω πος του Φ ορέα Διαχείρισης του Ό ρ ο υ ς Πάρνωνα και Υγρότοπου Μ ουστου θα ήθελα να σας ενημερώσω ότι η ημερίδα τελεί υπό το Πρόγραμμα ίιε Ε + το οποίο χρηματοδοτεί τόσο το ίδιο το Έργο, όσο και την προβολή του. Το Ελληνικό Κέντρο Βιοτόπων - Υγροτόπων (ΕΚΒΥ) έχει επεξεργασθεί και υποβάλει την π ρ ό ταση για το Έργο, ενώ στην υλοποποίησή του συμμετέχουν η Περιφέρεια Πελοποννήσου με εκπρόσω πο το Δασαρχείο Σπ ά ρ της, η Γενική Διευθυνση Α νάπτυξης και Προστασίας Δασώ ν και Φ υσικου Περιβάλλοντος του Υπουργείου Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής (Υ.Π.Ε.Κ.Α.), η οποία είναι και συγχρηματοδότης του Έργου με 25%, η Π εριφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας και Θ ράκης, η οποία συμβάλει στην παραγωγή του αναπαραγω γικού υλικου και ο Φορέας Διαχείρισης του Πάρνωνα που ανέλαβε τη διοργάνωση της ημερίδας και ο οποίος υλοπ ο ιεί δράσεις προβολής του έργου. Από τους εμπλεκόμενους φορείς, το Δασαρχείο Σπ ά ρτης αναμένεται να εκτελέσει τον μεγαλυτερο όγκο εργασιών, καθώς θα αναλάβει να πραγματοποιήσει σπορές και αναδασώσεις μαυρης π ευκης στον Πάρνωνα έτσι ώ στε να α π οκα τα στα θεί το καμένο δάσος. Στη συνέχεια, το ΕΚΒΥ θα μελετήσει και θα ερευνήσει καλές π ρακτικές, έτσι ώστε να αναγεννηθουν και να επανιδρυθουν τα δάση μαυρης π ευκης μιας και η μαυρη π ευκη είναι ένα είδος το οποίο θέλει υποστήριξη προκειμένου να αναγεννηθεί. Παναγιώτης Μπαζίγος Γενικός Διευθυντής Π εριφέρειας Πελοποννήσου

14 12 ΝΕΕΣ ΠΡΟΣΕΕΕΙΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΛΑΣΩΝ ΜΑΥΡΗΣ ΠΕΥΚΗΣ Εχοντας την εξαιρετική τιμή να εκπροσω πώ τον Σεβασμιότατο Μ ητροπολίτη Μ ονεμβασίας και Σπ ά ρτης, κυριο Ευστάθιο, σας μεταφέρω τις πατρικές του ευχές και τις αρχιερατικές του ευλογίες. Ευχόμαστε κάθε επιτυχία σε αυτό το διεθνές συνέδριο που έχει θέμα «Νέες προσεγγίσεις στην αποκατάσταση δασών μαυρης πευκης». Καλή επιτυχία. Πατέρας Κυριάκος Εκπρόσω πος του Μ ητροπολίτου Μ ονεμβασίας και Σπ ά ρτης κ. Ευσταθίου ευθέως φυσιολάτρης και όχι ειδήμων του θέματος. Οι ειδήμονες είσαστε εσείς που θα εκφ έρετε τις απόψ εις σας και θα καταθέσετε τις γνώσεις σας για την αποκατάσταση του δάσους. Οι καταστροφικές πυρκα γιές του έτους 2007 κατέκαψαν π ερ ίπ ο υ στρέμματα στον Ταΰγετο και στον Πάρνωνα. Στρέμματα πολυτιμα για τη διατήρηση και εξέλιξη του τόπου μας. Σημειώ θηκε α π ώ λεια ανθρωπίνων ζωών, προκλήθηκε καταστροφή αγροτικών περιοχώ ν και επλήγησαν μεγάλες περιοχές καθαρου πευκοδάσους, με τεράστιες επ ιπ τώ σεις στο φυσικό και ανθρωπογενές περιβάλλον. Σήμερα διανυουμε την επόμενη ημέρα και π ρ έπ ει το συντομότερο δυνατόν και με τον καλυτερο τρόπο να αποκαταστήσουμε τα δάση αυτά. Η αποκατάστασή τους π ρ έπ ει να πραγματοποιηθεί μέσω δράσεων π ου να ευνοουν τη φυσική αναγέννηση των δασών και του φυσικου περιβάλλοντος. Το στοίχημά μας ήταν, και εξακολουθεί να είναι, η αντιμετώ πιση της καταστροφής αυτής με τον καλυτερο δυνατό τρόπο ώστε να βγουν αλώ βητες οι επόμενες γενιές αλλά και ο τόπος μας. Α υτά και άλλα π ολλά θέματα, δίνεται η ευκαιρία να αναλυθουν από εκλεκτους επιστήμονες που συμμετέχουν σε αυτό το διεθνους εμβέλειας συνέδριο. Σα ς συγχαίρω, λοιπόν, για την πρω τοβουλία αυτή και χαιρετίζω τις εργασίες του συνεδρίου. Σα ς ευχαριστώ πολυ. Παναγιώτης Μπογέας Αντινομάρχης Λακωνίας Εκ μέρους του Δήμου Σπ α ρτια τώ ν ευχομαι καλή επ ιτυχία στο συνέδριο και σας ευχαριστώ για την προσφορά σας στον τόπο μας. Ευχαριστώ πολυ. Παρασκευάς Κουτσάγιωργας Εκπρόσω πος του Δημάρχου Σπά ρτης

15 ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΙ 13 Ο π ω ς γνω ρίζετε, ο Δήμος Θ εραπνώ ν έπληγη βαρύτατα από τις πυρκα γιές του καλοκαιριού του Επληγη, μάλιστα, το ομορφότερο κομμάτι του, το οποίο εσείς προστατεύετε και π ά νω σε αυτό έχετε εντρυφησει, σε αυτό έχετε δουλέψει, έχετε αγαπήσει και έχετε ζησει, το κομμάτι αυτό της μαύρης π ευκης και της ελάτης στην καρδιά του Πάρνωνα, στον Δήμο Θ εραπνώ ν. Από τότε έως σήμερα έχουν υλοποιηθεί πολλές δράσεις, όπω ς η κατασκευή αντιπλημμυρικών έργων, αργότερα οι δενδροφυτευσεις και π ά ρ α πολλά άλλα έργα με την υποστήριξη όλων των φορέων οι οποίοι υλοποιουν σήμερα εδώ άλλη μία απαραίτητη, κατά τη γνώμη μου, δράση. Διότι το δάσος είναι η ζωή, είναι η γενέτειρα όλων μας και δίνει στον τόπο μας πνοή. Από αυτήν τη θέση θα ήθελα να ευχαριστήσω όλους όσοι προσπάθησαν και δούλεψαν έως σήμερα στην αποκατάσταση του δάσους και μας έδειξαν, για άλλη μια φορά, ότι στα δυσκολα δεν είμαστε μόνοι μας. Θ α ήθελα να ευχαριστήσω ιδιαίτερα την Περιφέρεια και το Δασαρχείο της Σπ ά ρτης. Θέλω να σας συγχαρώ για τη διεξαγωγή αυτου του διεθνούς συνεδρίου. Είμαι ιδιαίτερα χαρούμενος π ου γίνεται στην πόλη μας, το γεγονός αυτό μας τιμά ιδιαίτερα. Θ α ήθελα να ευχηθώ καλές εργασίες στο συνέδριο. Σα ς ευχαριστώ και πάλι και καλή επιτυχία. Να είστε καλά. Ιωάννης Ράλλης Δήμαρχος Θεραπνώ ν Θ α ήθελα να ευχηθώ και εγώ καλή επ ιτυχία σε αυτό το διεθνές συνέδριο, το οποίο για εμάς τους ορεινους δήμους είναι ιδιαίτερα σημαντικό διότι φανερώνει τις π ροσπάθειες π ου γίνονταιι για τη μαυρη πευκη, ένα δένδρο που ευδοκιμεί στον Πάρνωνα. Α πό το πρόγραμμα ίψ Ε+ χρηματοδοτείται ένας δημόσιος φορέας, το δασαρχείο, π ου α π ο τελεί τον αρμόδιο φ ορέα για την υλοποίηση των επεμβάσεω ν στην περιοχή στον Πάρνωνα. Πιστευω π ω ς με τη βοήθεια των συμμετεχόντω ν του συνεδρίου τα αποτελέσματα θα είναι καλά. Καλή επιτυχία στο συνέδριο. Ευάγγελος Αϊβαλιώτης Δήμαρχος Οινουντος

16 14 ΝΕΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΔΑΣΩΝ ΜΑΥΡΗΣ ΠΕΥΚΗΣ

17 Το πρόβλημα της αποκατάστασης Α Γ ' Γ Γ των καμένων δασων της μαυρης πευκης - Αρχές αποκατάστασης δασικων οικοσυστημάτων Σπύρος Ντάφπς Ομότιμος Καθηγητής Α.Π.Θ. Στον πλανήτη μας υπάρχουν τρεις κλιματικές ζώ νες στις οποίες η δασική πυρκα γιά λειτουργεί ως οικολογικός παράγοντας ανανέωσης των οικοσυστημάτων. Οι ζώνες αυτές είναι α) οι Τούνδρες και η περιοχή της Τάιγκα, β) οι σαβάνες και η περιοχή των στεπώ ν και γ) όλες οι μεσογειακές περιοχές και μεσογειακές διαπλάσεις στην ευρυτερή τους έννοια, δηλαδή η Μ εσόγειος, η ΝΔ Καλιφόρνια (chaparral), τα πευκοδάση της Φλόριντα, η Κ. Χιλή, το ακρωτήριο της Ν. Αφ ρικής και η ΝΑ Αυστραλία. Σε όλες τις ανωτέρω περιοχές, η φ ω τιά α π ο τελεί σπουδαίο και καθοριστικό παράγοντα και φ υ σικές πυρκαγιές εμφανίζονται κατά, σχεδόν, τακτά χρονικά διαστήματα. Στην Τουνδρα και στην Τάιγκα, οι συχνότερες αιτίες που προκαλουν τις φ υσικές πυρκαγιές είναι οι κεραυνοί και η αυτανάφ λεξη της νεκρομάζας π ου δημιουργείται από τη συσσώ ρευση οργανικής ουσίας, η οποία λόγω των κλιματικών συνθηκών δεν αποσυντίθεται. Στην ανωτέρω ζώνη, οι φ υσικές πυρκαγιές εμφανίζονται κάθε και σπανιότερα κάθε 150 έτη. Στις σαβάνες, οι πυρκαγιές επανέρχονται κάθε έτος και είναι απαραίτητες για την ανανέωση του χόρτου. Τέλος, στη μεσογειακή ζώ νη, οι φ υσικές πυρκα γιές, οι οποίες οφείλονται σε κεραυνους και αυτανάφ λεξη της οργανικής ουσίας, επανέρχονται κάθε έτη. Τα οικοσυστήματα και των τριών ζωνών είναι πλήρω ς προσαρμοσμένα στις φ υσικές πυρκαγιές και ανανεώνονται ευκολα έπ ειτα από αυτές. Σ τ α μεσογειακά οικοσυστήματα, οι σχηματισμοί των αειφυλλων πλατυφ υλλω ν, τα μακκί της Μ εσογείου, τα chaparral της Καλιφόρνια, οι αείφυλλοι θαμνώνες της Κ. Χιλής και του Ακρωτηρίου της Ν. Αφρικής (fynbos) ανανεώνονται άφθονα έπ ειτα από την π υρκαγιά, ανεξάρτητα από την ηλικία τους και τη συχνότητα εμφάνισης των πυρκαγιώ ν, διότι τα είδη που συνθέτουν αυτά τα οικοσυστήματα έχουν την ικανότητα να ανανεώνονται με ριζοβλαστήματα < πρεμνοβλαστήματα. Συνεπ ώ ς, γι' αυτά τα οικοσυστήματα δεν απαιτείται καμία άλλη φροντίδα π έρ α από την π ροστα σία από τη βοσκή. Το ίδιο ισχύει και για τα φ υλλοβόλα π λα τυφ υλλα, όχι μόνο της μεσογειακής αλλά και της υποηπειρω τικής ζώνης, δηλαδή της ζώνης των θερμοβιότερων φυλλοβόλων δρυοδασών. Τα μεσογειακά κωνοφόρα, όπω ς η χαλέπιος πευκη (Pinus halepensis M ill.), η τραχεία πευκη (Pinus brutia Ten.), η παραθαλάσσια

18 16 ΝΕΕΣ ΠΡΘΣΕΕΕΙΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΛΑΣΩΝ ΜΑΥΡΗΣ ΠΕΥΚΗΣ π ευκη (Pinus maritima M ill.), η κουκουναριά (Pinus pinea) και το κυπαρίσσι (Cupressus sem pervirens), είναι άριστα προσαρμοσμένα στις πυρκαγιές και εφόσον έχουν μια ηλικία (25) ετών, δηλαδή μια ηλικία κατά την οποία παράγουν άφθονους σπόρους, η ανανέωση τους έπ ειτα από την πυρκαγιά είναι δεδομένη και δεν απαιτείται φροντίδα. Δ ιαφ ορετικά, ω στόσο, είναι τα πράγματα αναφορικά με τα μεσογειακά ορεινά κωνοφόρα, όπω ς η κεφαλληνιακη ελάτη (Abies cephallonica Loud.), η υβριδογενής ελάτη (Abies borisii regis Mattf.) και η μαυρη πευκη (Pinus nigra Arn.). Η ελάτη, στα δάση της οποίας σπάνια εμφανίζονται φ υσικές πυρκαγιές, δεν αντέχει καθόλου στις πυρκαγιές, ουτε στις έρπουσες λόγω του μικρού πάχους του φλοιου της, ουτε και στις επικόρυφ ες. Επίσης, δεν διατηρεί σπέρματα σε λήθαργο και τα αρτίφυτρά της είναι ευαίσθητα σε υψηλές θερμοκρασίες, οπότε όταν καίγονται μεγάλες εκτάσεις δασών ελάτης η φυσική επανεγκατάσταση του είδους είναι αργή. Η μαυρη π ε υ κη, λόγω του χονδρου φλοιου της σε μεγάλη ηλικία, είναι τέλεια προσαρμοσμένη σε έρπουσες π υρκα γιές. Οι έρπουσες πυρκαγιές προκαλουν την καυση της μυκητοπαγους πλάκα ς π ου αναπ τυσετα ι στις αργά αποσυντιθέμενες βελόνες και α π ο τελεί εμπόδιο στην αναγέννηση. Ακολουθως, αποκαλυπ τεται το ορυκτό έδαφος και τελικά η φυσική αναγέννηση εμφανίζεται άφθονη. Συνεπ ώ ς, η έρπουσα πυρκαγιά αποτελεί έναν σημαντικό οικολογικό παράγοντα για την ανανέωση γηρασμένων δασών μαυρης π ευκη ς. Ω στόσο, δεν ισχυει το ίδιο και για τις επικόρυφ ες π υ ρ καγιές. Η μαυρη πευκη δεν διατηρεί σπ έρμα τα σε λήθαργο, ενώ οι κώνοι της ω ριμάζουν κατά τους μήνες Νοέμβριο-Δεκέμβριο του δευτερου έτους από τη γονιμοποίηση τους και ανοίγουν κατά τους μήνες Δεκέμβριο-Ιανουάριο οπότε και πέφ τουν τα σπέρματα. Καθώς όμως οι πυρκαγιές λαμβάνουν χώ ρα κατά τη θερινή περίοδο, στις επικόρυφ ες πυρκα γιές οι κώνοι καίγονται πριν ωριμάσουν οπότε φυσική αναγέννηση εμφανίζεται μόνο στην π ερίπ τω ση που υπάρχει ένα μωσαϊκό ομάδων, λοχμών η μικρών συστάδων με ζω ντανά δέντρα, κανονικά κατανεμημένων σε απόστα ση μικρότερη από 3-5 υψη δέντρων. Ό π ο υ η πυρκα γιά έχει δημιουργήσει ένα μωσαϊκό καμένων και άκαφτων επιφ ανειώ ν είναι σκόπιμο να εφαρμοσθουν, 4-5 έτη έπ ειτα από την π υ ρ καγιά, τεχνητές επ εμ βά σ εις, συμπληρω ματικές της φυσικής αναγέννησης. Στις π ερ ιπ τώ σεις που έχουν καεί πλήρω ς μεγάλες ενιαίες εκτάσεις και δεν υπάρχουν π ια φυσικοί σπορείς < βρίσκονται σε μεγάλη απόσταση, θα πρ έπ ει υποχρεω τικά να πραγματοποιείται τεχνητή αποκατάσταση. Αναφορικά με τις δασοκομικές ενέργειες π ου θα π ρ έπ ει να ακολουθήσουν την υλοποίηση αντιδιαβρωτικών και αντιπλημμυρικών έργων έπ ειτα από την πυρκαγιά, το πρώ το βήμα1 είναι η εξασφάλιση και προμήθεια υλικου σποράς από όσο το δυνατόν κοντινή περιοχή. Σε π ερ ίπ τω ση π ου υπάρχουν ομάδες, λόχμες < μικρές συστάδες, ακόμη και μεμονωμένα άτομα π ου δεν έχουν καεί, είναι προτιμότερο η συλλογή των σπόρω ν να γίνεται από αυτές τις επ ιφ ά νειες. Η σωστή επιλογή της προέλευσης των σπόρων α π ο τελεί το πρώ το και πιο αποφ ασιστικό βήμα για την επιτυχία του εγχειρήματος. 1 Η επιλογή είδους δεν τίθεται ως θέμα στη συγκεκριμένη περίπτωση, καθώς πρόκειται για αποκατάσταση αμιγούς δάσους μαυρης πευκης, συνδεόμενη άμεσα με την αποκατάσταση του τοπίου.

19 ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΤΗΣ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΤΩΝ ΚΑΜΕΝΩΝ ΛΑΣΩΝ ΤΗΣ ΜΑΥΡΗΣ ΠΕΥΚΗΣ 17 Το δευτερο βήμα είναι η επιλογή της καταλληλότερης μεθόδου α π οκατάστασης, μεταξυ της σποράς και της φ υτευσ ης. Η σπορά α π ο τελεί την πιο φυσική μέθοδο αποκατάστασης και τα πλεονεκτήμα τά της απέναντι στη φ υτευση είναι πολυάριθμα. Τα φ υτάρια π ου προέρχονται από άμεση σπορά προσαρμόζουν ευθυς εξ' αρχής το ριζικό τους συστημα στις ιδιότητες του εδάφους και δεν υφίστανται το «σοκ» της μεταφυτευσης που υφίστανται τα φυτάρια που π α ράγονται στο φυτώ ριο. Το α π οτέλεσμα είναι η εμφάνιση πολυ μεγαλυτερου αριθμου φυταρίων ανά μονάδα επιφ άνειας και, συνεπώ ς, η δυνατότητα φυσικής επιλογής καθίσταται πολυ μεγαλυτερη. Περαιτέρω, θα π ρ έπ ει να γίνει επιλογή μεταξυ της ευρυσποράς και της μερικής σ π ο ράς κατά πινάκια < και σε θέσεις. Η ευρυσπορά, κατά την οποία είναι δυνατόν να χρησιμοποιηθουν ακόμη και εναέρια μέσα (όταν πρόκειται για μεγάλη επιφ άνεια), είναι η φυσικότερη μέθοδος ωστόσο, το μεγάλο μειονέκτημά της είναι πω ς, κατά την εφαρμογή της, απαιτείται π ο λυ μεγάλη π οσότητα σπόρων, η οποία είναι δυσκολο να εξευρεθεί και το κόστος της είναι πολυ υψηλό. Στη μερική σπορά κατά πινάκια < και σε θέσεις απαιτείται πολυ μικρότερη ποσότητα σπόρων και υπάρχει η δυνατότητα της επιλογής του συνδέσμου, δηλαδή της απόστασης μεταξυ των πινακίων < των θέσεων και ο περιορισμός, με αυτόν τον τρόπο, της δαπάνης προστατευτικώ ν και καλλιεργητικών επ εμβά σεω ν. Από την άλλη π λευρά, το μεγαλυτερο μειονέκτημα της σποράς είναι πω ς η επιτυχία της εξαρτάται σχεδόν ολοκληρωτικά από τυχαίους παράγοντες. Σ ε π ερ ίπ τω ση, δηλαδή, π ου έπ ειτ α από τη σπορά ακολουθήσουν ευνοϊκές συνθήκες τότε η επιτυχία θα είναι πολυ μεγάλη, αν ωστόσο επικρατήσουν αντίξοες συνθήκες, ξηρασία < π α γετοί, η αποτυχία θα είναι, επίσης, πολυ μεγάλη. Στη φ υτευση θα π ρ έπ ει να γίνει επιλογή μεταξυ α) γυμνόριζων φυταρίω ν και βω λοφυτων και β) μονοετών και διετών φυταρίων, σπανιότερα τριετών. Τα γυμνόριζα φυτάρια έχουν το π λεο νέκτημα του μικρου κόστους παραγω γής και της μεγαλυτερης ικανότητας προσαρμογής του ριζικου τους συστήματος στις δεδομένες συνθήκες του εδάφους, απαιτουν όμως πολυ μεγαλυτερη φροντίδα στην εξαγω γή, τη συσκευασία, τη μεταφορά αλλά και τη φ υτευση, και επ ιπ λέον ο χρόνος που πρ έπ ει να μεσολαβήσει από την εξαγωγή έως τη φ υτευσή τους είναι πολυ περιορισμένος και το μεταφυτευτικό «σοκ» είναι μεγαλυτερο. Στα πλεονεκτήματά τους προσμετράται το γεγονός π ω ς για τη φ υτευσή τους είναι δυνατόν να χρησιμοποιηθουν απλές, φθηνές και γρήγορες μέθοδοι, όπω ς φ υτευση με εμβολέα, με αξίνα κ.ά., εφόσον το επ ιτρ έπ ει η κατάσταση του εδάφους. Τα βω λόφυτα έχουν το μειονέκτημα του μεγαλυτερου κόστους παραγω γής και της πιθανότητας συστροφής των ριζών, ιδιαίτερα όταν η ηλικία τους είναι μεγαλυτερη των 2 ετών. Το κόστος μεταφοράς τους είναι, επίσης, μεγαλυτερο, αλλά εμφανίζουν το πλεονέκτημα της μεγαλυτερης διάρκειας διατήρησης από την εξαγωγή τους από το φυτώ ριο έως τη φ υτευση και, επίσης, επιτρέπουν την επέκταση της διάρκειας της φ υτευτικής περιόδου. Τα μονοετή φ υτά ρια, τόσο τα γυμνόριζα όσο και τα βω λόφυτα, έχουν το πλεονέκτημα του μικρου κόστους π α ραγωγής, μεταφοράς και φ υτευσης, απαιτουν όμως μεγαλυτερες δαπάνες π ροστασία ς, κυρίως από τον ανταγωνισμό της παρεδαφιαίας βλάστησης. Αντίθετα, τα διετή φ υτάρια έχουν το μειονέκτημα του μεγαλυτερου κόστους παραγω γής, μεταφοράς και φ υτευσης (και στα βω λόφυτα και τον κίνδυνο συστροφής των ριζών), απαιτουν όμως λιγότερη φροντίδα από ότι τα μονοετή.

20 18 ΝΕΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΔΑΣΩΝ ΜΑΥΡΗΣ ΠΕΥΚΗΣ Καθοριστικός παράγοντας για την επιτυχία των φ υτευσεω ν είναι και η απόσταση των φ υτω ρίων όπου παράγονται τα φ υτάρια από την προς αποκατάσταση επ ιφ ά νεια. Ό σ ο πιο κοντά βρίσκονται τα φυτώ ρια, τόσο μικρότερη ταλαιπω ρία υφίστανται τα φυτάρια, ιδιαίτερα τα γυμνόριζα, κατά τη μεταφορά τους και τόσο π ιο προσαρμοσμένη είναι η ανάπτυξη τους προς τις κλιματικές συνθήκες της προς αποκατάσταση περιοχής. Βιβλιογραφία Ν τάφ ης, Σ.Α Δασική οικολογία. Εκδόσεις Γιαχουδη-Γιαπουλη, Θ εσσαλονίκη. 443 σελ. Χα τζηστάθης, Α. και Σ. Ν τάφ ης Αναδασώσεις - Δ ασικά φ υτώ ρια. Εκδ. Γιαχουδη- Γιαπουλη, Θεσσαλονίκη. 265 σελ.

21 Πυρκαγιές και αποκατάσταση δασων μαυρης πευκης Κωνσταντίνος Κραββαρίτης Υπουργείο Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής Γενική Δ/νση Ανάπτυξης και Προστασίας Δασών και Φυσικου Περιβάλλοντος Δ/νση Αναδασώσεων και Ορεινής Υδρονομίας Χαλκοκονδυλη 31, Αθήνα Αν και το φαινόμενο των δασικών πυρκαγιώ ν δεν απ ο τελεί αντικείμενο του κειμένου που ακολουθεί, αξίζει να αναφερθεί π ω ς, κατά τη διάρκεια των τελευταίω ν ετών, έχει παρατηρηθεί αυξηση των πυρκαγιώ ν σε δάση και δασικές εκτάσεις, τόσο ως προς τον αριθμό των π ερ ιστα τικών, όσο και ως προς το εμβαδό των εκτάσεω ν που καίγονται. Απόρροια του ανωτέρω γεγονότος είναι και η αυξηση των καμένων εκτάσεω ν δασών μαυρης πευκης, χωρίς αυτό να σημαίνει πω ς στο παρελθόν δεν είχαν σημειωθεί πυρκαγιές σε δάση μαυρης πευκης. Η συνήθης πρακτική έπ ειτα από κάθε πυρκα γιά, π α ρ ά τις επικρίσεις των μη ειδικών, είναι η αναμονή για περίοδο 2-3 ετών ώ στε να δράσει η φυσική αναγέννηση. Στη συνέχεια, και ανάλογα με τα α π οτελέσματα της φ υσικής αναγέννησης, εφαρμόζονται αναδασωτικές επ εμβάσεις, κυρίως σε π ερ ιπ τώ σεις όπου η φυσική αναγέννηση δεν ήταν εφικτή λόγω των συνθηκών < όπου αυτή δεν επιτευχθηκε άμεσα. Ω στόσο, σε ό,τι αφορά στη μαυρη π ευκη, έπ ειτα από μια επικόρυφη πυρκαγιά και ολοσχερή καταστροφή, η φυσική αναγέννηση δεν είναι δυνατή και επ ο μένως δεν απαιτείται η παρέλευση των 2-3 ετών για επέμβαση α ποκατάστασης της βλάστησης. Οι διατιθέμενες π ιστώ σεις για τον σκοπό αυτό δεν ήταν π ο τέ μεγάλες, ωστόσο, έπ ειτ α από τα τελευτα ία περιστατικά, φαίνεται να συνειδητοποιείται η ανάγκη της χρηματοδότησης σχετικών επεμβάσεω ν. Στο ανωτέρω πλαίσιο διατίθενται μεγαλυτερες π ιστώ σεις και υποστηρίζονται πλέον άμεσα και πιο δυναμικά αντιδιαβρωτικά, αντιπλημμυρικά και αναδασωτικά έργα. Στον Πίνακα 1 π ου ακολουθεί περιλαμβάνονται στοιχεία αναφορικά με τις πυρκαγιές π ου συνέβησαν στην Ελλάδα, σε δάση μαυρης π ευκη ς. Από τον Πίνακα προκυπτει πω ς το πρόβλημα έχει ενταθεί κατά τη διάρκεια των τελευταίω ν ετών. Τα εν λόγω στοιχεία συγκεντρώθηκαν κατόπιν τηλεφωνικής επικοινωνίας με τις δασικές υπηρεσίες.

22 20 ΝΕΕΣ ΠΡΟΣΕΕΕΙΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΛΑΣΩΝ ΜΑΥΡΗΣ ΠΕΥΚΗΣ Πίνακας 1. Στοιχεία πυρκαγιών μαυρης πευκης. Α/Α ΠΕΡΙΟΧΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΠΥΡΚΑΓΙΑΣ - ΜΕΤΡΑ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ 1 Α Μ Φ ΙΣ ΣΑ Έ τ ο ς : 1977 Έ κτα σ η : στρ. μικτου δάσους ελάτης - μαυρης πευκης Πυρκαγιά επικόρυφ η. Σχεδόν ολοσχερής καταστροφή. Φυσική αναγέννηση ελάχιστη. Φ υτευσεις σε εκτεταμένη περιοχή με επ ιτυχία (μόνο μαυρης π ευκης). Χωρίς ιδιαίτερο πρόβλημα βοσκής. 2 ΞΥΛ Ο Κ Α ΣΤΡΟ Έ τ ο ς : 1982 Έ κτα σ η : στρ. Πυρκαγιά επικόρυφ η. Ολοσχερής καταστροφή. Φυσική αναγέννηση ελάχιστη στις π α ρ υφ ές και γυρω από λίγους εναπομείναντες σπορείς (π λα γιοσπορά). Φ υτευσεις με επιτυχία. Σπ ο ρ ά σε π ι νάκια αποτυχημένη λόγω ξηρασίας. 3 Θ Α Σ Ο Σ Έ τ ο ς : 1985 και 1989 Έ κτα σ η : στρ. Πυρκαγιά μικτή. Φυσική αναγέννηση ικανοποιητική όπου υπήρχαν σπορείς. Φ υτευσεις με επ ιτυ χία. Σπ ο ρ ά σε πινάκια ανεπιτυχής. Πρόβλημα βόσκησης κατά τα π ρώ τα έτη. 4 ΚΟ Ν ΙΤΣΑ Έ τ ο ς : 1997 και 2008 Έ κτα σ η : στρ. 1997: Πυρκαγιά μικτή. Φυσική αναγέννηση ικανοποιητική όπου υπήρχαν σπορείς. Φ υτευσεις με ικανοποιητικά αποτελέσματα. Σπ ο ρ ά με αναμόχλευση του εδάφους με πολυ ικανοποιητικά α π ο τελέσματα. 2008: Πυρκαγιά επικόρυφ η. Ολοσχερής καταστροφή του δάσους και μεγάλου μέρους της έκτασης που κάηκε το Εξαιτίας της μεγάλης συσσώ ρευσης καυσιμης υλης εκτιμάται ότι έπ ειτα από το 5ο έτος θα π ρ έπ ει να επιτρέπεται η εισδοχή μεγάλων, κυρίως, ζώων. 5 ΓΟ ΥΜ ΕΝ ΙΣΣΑ Έ το ς : Τέλος δεκαετίας '90 Έ κτα σ η : 200 στρ. (περιοχή Σκρα) Πυρκαγιά μικτή. Φυσική αναγέννηση ικανοποιητική. Χωρίς ιδιαίτερο πρόβλημα βοσκής. Επικράτηση μαυρης πευκης έναντι δρυός. 6 ΔΡΑΜ Α Έ τ ο ς : Τέλος δεκαετίας '90 Έ κτα σ η : στρ. (Νευροκόπι) Πυρκαγιά μικτή. Φυσική αναγέννηση ικανοποιητική. Φ υτευσεις με επιτυχία. Χωρίς ιδιαίτερο π ρ ό βλημα βοσκής.

23 ΠΥΡΚΑΕΙΕΣ & ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΛΑΣΩΝ ΜΑΥΡΗΣ ΠΕΥΚΗΣ 21 Πίνακας 1. Στοιχεία πυρκαγιών μαυρης πευκης. Α/Α ΠΕΡΙΟΧΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΠΥΡΚΑΓΙΑΣ - ΜΕΤΡΑ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ 7 ΙΩΑΝΝΙΝΑ Έ τ ο ς: 2000 Έ κτα σ η : στρ. Πυρκαγιά επικόρυφ η. Ο λοσχερής καταστροφή. Φυσική αναγέννηση ελάχιστη. Επικράτηση πλατυφυλλω ν (δρυός). Σπ ο ρ ά σε πινάκια με επ ιτυχία σε περιορισμένη έκταση από κοινότητα. 8 ΠΙΕΡΙΑ Έ τ ο ς: 2007 Έ κτα σ η : στρ. Πυρκαγιά μικτή. Φυσική αναγέννηση ικανοποιητική (έπ ειτα από την πυρκαγιά και πριν την κατασκευή αντιδιαβρωτικών έργων σημειώθηκε καταρρακτώδης βροχή και προκλήθηκαν πλημμυρικά φαινόμενα με αποτέλεσμα την πρόσχωση φ ράγματος νερου). 9 ΚΑΣΤΟ ΡΙΑ Έ τ ο ς: 2007 Από την π υρκα γιά έμειναν λωρίδες, νησίδες και σπορείς π ου δεν κάηκαν. Φ υσική αναγέννηση σε ορισμένες θέσεις ικανοποιητική. Υπάρχει π ρόβλημα βοσκής αλλά και ανταγωνισμου από χόρτα. Για την επ ιτυχία φ υτευσεω ν και σποράς απαιτείται περίφ ραξη και καλλιέργεια του εδάφους. 10 Π ΑΡΝΗΘ Α Έ τ ο ς: 2007 Φ υτευσεις μαυρης πευκης και ελάτης (με π ο τίσματα ικανοποιητικά αποτελέσματα ).

24 22 ΝΕΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΔΑΣΩΝ ΜΑΥΡΗΣ ΠΕΥΚΗΣ

25 Ο ρόλος της κεντρικής αποθήκης δασικών σπόρων στην αποκατάσταση των δασών Δέσποινα Παϊταρίδου Υπουργείο Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής Γενική Δ/νση Ανάπτυξης και Προστασίας Δασών και Φυσικου Περιβάλλοντος Δ/νση Αναδασώσεων και Ορεινής Υδρονομίας Τμήμα Δασικών Φυτωρίων και Σποροπαραγωγής Χαλκοκονδυλη 31, Αθήνα Εισαγωγή Στην Ελλάδα, η ποικιλότητα του κλίματος και του εδάφους, αλλά κυρίως η εξάπλω ση πολλών δασικών ειδών σε νησιά και άλλες απομονω μένες γεω γραφικά περιοχές, είναι παράγοντες που ευνοουν την εμφάνιση υψηλής βιοποικιλότητας καθώς και τον υψηλό βαθμό ενδημισμού. Ω ς α ποτέλεσμα, η δασοπονία στη χώ ρα μας ασκείται σε περιβάλλοντα με μεγάλη ποικιλότητα, τα οποία διαδραματίζουν, επιπ λέον, πολυλειτουργικό ρόλο βάσει των κοινωνικών, περιβαλλοντικών, οικολογικών, οικονομικών και πολιτιστικώ ν λειτουργιών. Οι δασικές πυρκα γιές του έτους 2007 καταγράφηκαν ως οι πιο καταστροφικές των τελευταίω ν δεκαετιών, τόσο σε ελληνικό, όσο και σε ευρω παϊκό επ ίπ εδο. Ανάμεσα στις περιοχές π ου επλήγησαν ήταν και ο Πάρνωνας (Τόπος Κοινοτικής Σημασίας με κωδικό G R «Ό ρος Πάρνωνας και περιοχή Μονής Μ αλεβής»), στον οποίο απαντουν εκτενή δάση μαυρης π ευκης, κεφαλληνιακής ελάτης, καθώς και άλλων ειδών φυλλοβόλων και αείφυλλω ν πλατύφ υλλω ν. Οι πυρκα γιές, σε συνδυασμό με κλιματολογικοός και εδαφολογικοός παράγοντες, είχαν ως συνέπ εια την υποβάθμιση της κατάστασης διατήρησης των φυσικών τυπω ν οικοτόπων και των ειδών της περιοχής σε βαθμό που δεν έχει ακόμα προσδιορισθεί. Ό π ο υ η φυσική αναγέννηση είναι δυσχερής, η δασική υπηρεσία καλείται να λάβει όλα τα αναγκαία μέτρα για τη διασφάλιση και υποβοήθησή της. Αυτό είναι δυνατόν να επ ιτευχθεί μέσω των αναδασώσεων. Σκοπός των αναδασώσεων είναι η επαναδημιουργία δασών που καταστρέφονται από πυρκαγιές και άλλες αιτίες, η ανανέωση των δασοπονικά ώριμων δασών και η ανόρθωση των υποβαθμισμένω ν δασικών οικοσυστημάτω ν. Ό λ α τα ανωτέρω είναι δυνατόν να επιτευχθοθν μέσω κατάλληλων τεχνητών επεμβάσεω ν (σπορά < φ θτευση). Απαραίτητη, ω στόσο, προϋπόθεση για την επιτυχία των αναδασώσεων (παραγω γικές, αισθητικές και π ρ ο στα τευτικές) και των δασώσεων είναι ο καθορισμός της προέλευσης και η εξασφάλιση καλής π οιότητας δασικοθ πολλαπ λασιαστικοθ υλικοθ με σκοπό την παραγω γή ποιοτικώ ν φυταρίω ν από τα δημόσια δασικά φυτώ ρια.

26 24 ΝΕΕΣ ΠΡΘΣΕΕΕΙΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΛΑΣΩΝ ΜΑΥΡΗΣ ΠΕΥΚΗΣ Θεσμικό Πλαίσιο Σύμφ ω να με τη Γενική Διακήρυξη της 3ης Υπουργικής Συνόδου για την Π ροστασία των Δασώ ν στην Ευρώπη π ου πραγματοποιήθηκε στη Λισσαβόνα το έτος 1998, για τις αναδασώσεις και τις δασώσεις θα πρ έπ ει να προτιμώνται αυτοφυή είδη και είδη τοπικής προέλευσης, τα οποία είναι καλά προσαρμοσμένα στις τοπικές συνθήκες του περιβάλλοντος. Επιπλέον, εάν το επιθυμητό α π οτέλεσμα είναι δάση υψηλής αξίας ως προς τη σταθερότητα, την προσαρμογή, την αντίσταση, την παραγω γικότητα και την ποικιλότητα είναι απαραίτητη η χρήση Δασικού Πολλαπλασιαστικού Υλικού (ΔΠ Υ), γενετικά και φ αινοτυπικά κατάλληλου για έναν συγκεκριμένο τόπ ο. Το υψηλής ποιότητας Δ Π Υ θα π ρ έπ ει να πληροί, όπου αυτό απαιτείτα ι, συγκεκριμένα π ρ ό τυ π α ποιότητας. Αναγνωρίζοντας το γεγονός αυτό, η Ευρωπαϊκή Ένω ση (ΕΕ) έθεσε σε ισχυ την Οδηγία 1999/105/ΕΕ του Συμβουλίου της Ευρώπης για την εμπορία του Δασικου Πολλαπλασιαστικού Υλικου. Η εν λόγω Οδηγία διασφαλίζει την παροχή υψηλής ποιότητας Δ Π Υ των ειδών που χρησιμοποιούνται εντός της ΕΕ, προβλέποντας ότι δεν επιτρέπεται να κυκλοφορεί στην αγορά υλικό εάν δεν είναι πιστοποιημένο, συμφωνα με μία από τις τέσσερις κατηγορίες που προσδιορίζονται στην Οδηγία. Οι κατηγορίες διαφέρουν ως προς την αυστηρότητα των κριτηρίων π ο ιό τητα ς τα οποία π ρ έπ ει να πληροί το υλικό π ου κυκλοφορεί στην αγορά. Αυτό είναι ζω τικής σημασίας για τον καθορισμό της καταλληλότητας του Δ Π Υ που προορίζεται για έναν συγκεκριμένο τόπο. Η χώ ρα μας, ως κράτος μέλος της ΕΕ, με το Προεδρικό Διάταγμα 17/2003 (Π.Δ. 17/2003) ενσωμάτωσε στη νομοθεσία της την Οδηγία 1999/105/ΕΕ καθώς και τα συγκεκριμένα μέτρα που π ροβλέπονται από αυτήν και τα οποία υλοποιούνται βάσει Κανονισμών και Αποφ άσεω ν της Επιτροπής (Παϊταρίδου 2003). Σε εφαρμογή του Π.Δ. 17/2003, εκδόθηκαν η Υπουργική Α π ό φ α ση /1933, Φ ΕΚ 2311/ με τους χάρτες προέλευσης των ειδών και ο Εθνικός Κατάλογος με τις εγκεκριμένες σποροπαραγω γές συστάδες. Η επιλογή των σποροπαραγω γώ ν συστάδων βασίζεται σε κριτήρια, όπω ς η απομόνωση, η ομοιομορφία, ο όγκος παραγω γής, η π ο ι ότητα του ξυλου, το είδος του κορμου και η συμπεριφ ορά κατά την ανάπτυξη, η υγεία, η αντίσταση σε εχθρους και ασθένειες, το αποτελεσματικό μέγεθος του πληθυσμού (γενετική ποικιλομορφία), η ηλικία και η ανά π τυξη. Προκειμένου να επ ιτευχθ εί καλυτερη αντιπροσώ πευση των δασικών ειδών, εντός ενός μεγάλου γεω γραφικου ευρους, επιλέχθηκε ένας μεγάλος αριθμός συστάδων. Ο στόχος ήταν να συλλέγεται Δ Π Υ από προελευσεις όπου επικρατουν συναφείς οικολογικές συνθήκες με αυτές των περιοχών που προτείνονταν για αναδάσωση. Στην Εικόνα 1 διακρίνεται o χάρτης π εριφ έρεια ς π ροέλευσης της μαυρης π ευκης (Pinus nigra). Σ ε κάθε χάρτη περιφ έρειας προέλευσης, οριοθετουνται οι περιοχές προέλευσης στις οποίες απαντουν δασοσυστάδες < πηγές σπόρων που προορίζονται για την παραγωγή ΔΠ Υ των κατηγοριών «γνωστής πηγής» και «επιλεγμένα». Επίσης, στα Παραρτήματα II και III της προαναφερθείσας υπουργικής απόφ ασης περιλαμβάνονται, για κάθε π ερ ιφ έρ εια προέλευσης, τα κλιματοεδαφολογικά στοιχεία, οι κυριες ζώ νες βλάστησης, ο χάρτης των βιοκλιματικών ορόφων

27 Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΑΠΟΘΗΚΗΣ ΔΑΣΙΚΟΝ ΣΠΟΡΟΝ ΣΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΟΝ ΑΑΣΟΝ 25 της Ελλάδας, ο χάρτης βλάστησης και ο βιοκλιματικός χάρτης (Μ αυρομμάτης 1980). Ενδεικτικά, αναφέρεται π ω ς στην π εριφ έρεια προέλευσης Πελοποννησου (Π) επικρατούν, σε ποσοστό 46%, τα αβαθη εδάφη τα οποία απαντώ νται κυρίως στις ορεινές αλλά και στις λοφώδεις π ε ριοχές, όπου επικρατούν σχιστόλιθοι, ασβεστόλιθοι και φλύσχης. Το ποσοστό των βαθιών εδαφών είναι 39% και περιλαμβάνει αλλουβιακά εδάφη καθώς και εδάφη από τριτογενείς α π οθέσεις, κολλούβια, φλύσχη και σχιστόλιθους. Τέλος, ποσοστό 15% καταλαμβάνουν τα βραχώδη εδάφη κυρίως από σκληρούς ασβεστόλιθους. Στην εν λόγω π εριφ έρεια απαντούν όλες οι ζώνες βλάστησης με κυρίαρχα είδη την κεφαλληνιακη ελάτη (Abies cephalonica), τη μαύρη πεύκη (Pinus nigra) και τη δρυ (Q uercus sp.). Εικόνα 1. Χάρτης περιφερειών προέλευσης της μαύρης πευκης (Pinus nigra).

28 26 ΝΕΕΣ ΠΡΘΣΕΕΕΙΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΛΑΣΩΝ ΜΑΥΡΗΣ ΠΕΥΚΗΣ Κεντρική Αποθήκη Δασικών Σπόρων Η Κεντρική Αποθήκη Δασικώ ν Σπόρω ν (ΚΑΔΣ) ιδρυθηκε το έτος 1989 και είναι ενταγμένη στη Διευθυνση Αναδασώσεων και Ορεινής Υδρονομίας της Γενικής Διευθυνσης Ανάπτυξης και Προστασίας Δασώ ν και Φυσικου Περιβάλλοντος, η οποία ανήκει πλέον στο Υπουργείο Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής (Υ.Π.Ε.Κ.Α.), έπ ειτ α από τη μεταφορά της από το Υπουργείο Αγροτικής Α νάπτυξης και Τροφίμω ν. Είναι η μοναδική στη χώ ρα η οποία ασχολείται με τη συλλογή, την εκκόκκιση, τη διατήρηση, τη διακίνηση και τον ποιοτικό έλεγχο ΔΠ Υ, με σκοπ ό την παραγω γή ποιοτικώ ν φυταρίω ν από τα δημόσια δασικά φ υτώ ρια για την κάλυψη των αναγκών υλοποίησης αναδασωτικών προγραμμάτων της χώρας. Μ ε βάση την υφιστάμενη νομοθεσία, η Διευθυνση Αναδασώσεων και Ορεινής Υδρονομίας του Υ.Π.Ε.Κ.Α. καταρτίζει το πρόγραμμα σποροσυλλογής και προμηθευει με Δ Π Υ (σπόρους και φ υ τευτικό υλικό) τα δημόσια δασικά φ υτώ ρια της χώ ρας, αλλά και ιδιώτες. Συγκεκριμένα, η ΚΑΔΣ τροφοδοτεί με σπόρους και φ υτευτικό υλικό τα 40 π ερ ίπ ο υ δασικά φ υτώ ρια π ο υ λειτουργουν σήμερα στα κατά τόπους δασαρχεία της χώρας. Τα κυριότερα δασοπονικά είδη π ου χρησιμοποιουνται σήμερα στα αναδασω τικά προγράμματα που εκπονουνται στην Ελλάδα είναι τα π ευκα, διότι αυτά απαντουν στην αυτόχθονη βλάστηση των περιοχώ ν όπου πραγματοποιουνται οι αναδασώ σεις. Εκτός από π ευκα, τα τελευτα ία έτη χρησιμοποιουνται και άλλα είδη, όπω ς το κυπαρίσσι (Cupressus sem pervirens), το σφενδάμι (Acer sp.), η κεφαλληνιακή ελάτη (Abies cephallonica Loud.), η λευκη (Populus sp.), η κουτσουπιά (Cercis siliquastrum ), η δρυς (Quercus sp.), ο φράξος (Fraxinus sp.) κ.ά. για αναδασώσεις, δασώσεις καθώς και για καλλωπιστικους σκοπους. Η ΚΑΔΣ διαθέτει εκκοκκιστήριο, εργαστήριο ελέγχου και π ιστοποίησης του Δ Π Υ καθώς και ψυκτικους θαλάμους για τη διατήρηση των αποθεμάτω ν των σπόρων σε κατάλληλες συνθήκες υγρασίας και θερμοκρασίας. Το έτος 1992, το εκκοκκιστήριο εκσυγχρονίσθηκε και εγκα τα στά θηκε η πρώ τη αυτοματοποιημένη μονάδα επ εξεργα σία ς Δ Π Υ για περιορισμένο αριθμό ειδών. Ετησίως, συλλέγονται, κατά μέσο όρο, t διαφόρων δασικών ειδών (κώνοι, στρόβιλοι, καρπ οί) οι οποίοι, αφου επεξεργασθουν, παράγουν έως kg σπόρους ανά έτος. Ο σπόρος, αφου εκκοκκισθεί, αποθηκευεται σε ψ υγεία, σε θερμοκρασία ανάλογη με τις ανάγκες του κάθε είδους. Κάποιοι σπόροι φυλάσσονται σε ψ υγεία - θαλάμους με απλή ψυξη (0 έως 4 C ), ενώ άλλοι μπαίνουν σε βαθιά κατάψυξη (0 έως -2οΡ. Η διάρκεια ζω ής των σπόρω ν στα ψ υγεία εξαρτάται από τον τρόπο εκκόκκισης, καθώς και από το είδος από το οποίο προέρχεται ο σπόρος, και είναι δυνατόν να είναι αρκετά μεγάλη (διατήρηση σπόρων για πολλές δεκαετίες). Για π α ρ ά δειγμα, στην ΚΑΔΣ διατηρείται σπόρος ερυθρελάτης από το έτος 1991 με πολυ καλή φυτρω τικότητα. Το εργαστήριο ελέγχου ποιοτικώ ν χαρακτηριστικών του Δ Π Υ ιδρυθηκε και λειτουργεί από το έτος Σκοπός του είναι η, εκ των προτέρω ν, μέτρηση των ποιοτικώ ν χαρακτηριστικών του σπόρου και, συνεπώ ς, η πρόβλεψ η της απόδοσης του υλικου πριν αυτό διατεθεί στα δασικά

29 Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΑΠΟΘΗΚΗΣ ΛΑΣΙΚΩΝ ΣΠΟΡΩΝ ΣΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΛΑΣΩΝ 27 φ υτώ ρια για παραγω γή φυταρίω ν. Τα χαρακτηριστικά του σπόρου π ου εξετάζονται είναι η φυτρω τικότητά του, δηλαδή το ποσοστό βλαστητικής ικανότητας του καθαρου σπόρου, η καθαρότητά του, το βάρος σε γραμμάρια π ου έχουν οι σπόροι και η περιεχόμενη σε αυτους υγρασία. Η υγρασία είναι σημαντική παράμετρος, διότι παρέχει στοιχεία για τον χρόνο αποθήκευσης του σπόρου. Έ τ σ ι, για μακροχρόνια αποθήκευση, αφαιρείται κάποιο ποσοστό υγρασίας από τον σπόρο. Από την αρχή του έτους 2009, το εργαστήριο ποιοτικου ελέγχου εκδίδει τα π ρώ τα π ιστοποιητικά π οιότητας ώ στε οι δημόσιοι φορείς < οι ιδιώτες π ο υ προμηθευονται σ π ό ρους από την ΚΑΔΣ να γνωρίζουν τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά τους. Α πό την έναρξη λειτουργίας του εργαστηρίου έχει π ραγματοποιηθεί έλεγχος σε 46 δασικά είδη. Ενδεικτικά, αναφέρεται π ω ς το έτος 2008 πραγματοποιήθηκαν 116 εργαστηριακές αναλυσεις. Συμπεράσματα Η ΚΑΔΣ παράγει, αποθηκευει και διακινεί καλής ποιότητας Δ Π Υ προς τα δασικά φ υτώ ρια της χώρας μας. Ο εκσυγχρονισμός των μονάδων της με μηχανήματα συγχρονης τεχνολογίας είναι δυνατόν να επιτρέψ ει περαιτέρω την εξέλιξή της σε Τ ρ ά π εζα Διατήρησης Δασικου Γενετικου Υλικου, δεδομένης της ιδιαίτερα υψηλής βιοποικιλότητας που χαρακτηρίζει τη χώ ρα μας. Βιβλιογραφία Α πόφαση /1933, Φ ΕΚ 2311/ Οριοθέτηση περιφερειώ ν προέλευσης για το βασικό υλικό π ου προορίζεται για την παραγω γή πολλαπλασιαστικου υλικου των κατηγοριών «γνωστής πηγής» και «επιλεγμένα» και κατάρτιση και δημοσίευση χαρτώ ν οριοθέτησης των περιφ ερειώ ν προέλευσης συμφωνα με το Π.Δ. 17/2003 (Φ ΕΚ 14/ ). Μ αυρομμάτης, Γ.Ν Το βιοκλίμα της Ελλάδος. Σχέσεις κλίματος και φυσικής βλαστήσεω ς. Βιοκλιματικοί Χάρτες. Δασική Έ ρευνα, Τόμος Ι. σελ Οδηγία 1999/105/ΕΕ. Σχετικά με την εμπορία του δασικου π ο λλα π λα σια στικου υλικου. Ι_11/17/ Παϊταρίδου, Δ Εναρμόνιση της ελληνικής - ευρω παϊκής νομοθεσίας για τη διακίνηση του δασικου πολλαπλασιαστικου υλικου. Πρακτικά επιστημονικής ημερίδας με θέμα «Επιλογή φ υ τικών ειδών για δασώσεις, αναδασώσεις και βελτιώ σεις αστικου και φυσικου τοπίου», Δ ράμα , σελ Τμήμα Δασοπονίας Δράμας, Τ.Ε.Ι. Καβάλας. Προεδρικό Διάταγμα 17/2003. Δασικό πολλαπλασιαστικό υλικό, σε συμμόρφωση προς την Οδηγία 1999/105/ΕΚ. Φ ΕΚ 14/ Ταξινόμηση, Χαρτογράφηση και Αξιολόγηση των Γαιών σε επίπεδο Π εριφέρειας, της Δ/νσης Δ α σικών Χαρτών, Τμήμα Ταξινόμηση Γαιών.

30 28 ΝΕΕΣ ΠΡOΣEEEIΣEIΣ ΣΤΗΝ ΑΠOΚΑTΑΣTΑΣH ΔΑΣΩΝ ΜΑΥΡΗΣ ΠΕΥΚΗΣ

31 Η περιοχή του Πάρνωνα, η πυρκαγιά του έτους 2007 και οι επιπτώσεις της Παναγιώτα Σημάδη Δασαρχείο Σπάρτης Τ.Θ , Σπάρτη Γενικά Το όρος Πάρνωνας καταλαμβάνει το ΝΑ τμήμα της Πελοποννήσου και το υψόμετρό του ανέρχεται στα Το Δασικό Σύμπλεγμα Πάρνωνα ανήκει διοικητικά: Στη Γενική Γραμματεία Περιφέρειας Πελοποννήσου με έδρα την Τρίπολη Στις Νομαρχιακές Αυτοδιοικήσεις Λακωνίας και Αρκαδίας Στις διοικητικές περιφ έρειες των δημοτικών διαμερισμάτων: α. Επαρχίας Λακεδαίμονος, Ν ομού Λακω νίας: Κοινότητα Καρυών, δημοτικά διαμερίσματα Βαμβακους-Βερροίων του Δήμου Οινουντος, δημοτικά διαμερίσματα Πολυδρόσου, Αγριάνων Δήμου Θ εράπνω ν και Δημοτικό Διαμέρισμα Καλλιθέας Δήμου Γερόνθρων. β. Επαρχίας Κυνουρίας, Νομού Αρκαδίας: Κοινότητα Κοσμά, δημοτικά διαμερίσματα Πλατανακίου και Παλαιοχωρίου του Δήμου Λεωνιδίου, δημοτικά διαμερίσματα Αγίου Πέτρου, Σίταινας, Καστάνιτσας και Πραστου Δήμου Βόρειας Κυνουρίας. Δ ασικά, υπάγεται: α. Στη Γενική Δ/νση Π εριφέρειας Πελοποννήσου με έδρα την Τρίπολη β. Στη Δ/νση Δασώ ν Περιφέρειας Πελοποννήσου με έδρα την Τρίπολη γ. Στη Δ/νση Δασώ ν Λακω νίας με έδρα τη Σπ ά ρτη δ. Στο Δασαρχείο Σπάρτης Το Δασικό Σύμπλεγμ α Πάρνωνα έχει έκταση ,80 ha. H εν λόγω έκταση, κατά δασοπονικο είδος, κατανέμεται ως εξής: 1. Δ άσος ελάτης (Abies cephallonica Loud.): 8.969,53 ha 2. Δάσος μαυρης πευκης (Pinus nigra Arn.): 3.964,05 ha 3. Δάσος χαλεπίου πευκης (Pinus halepensis): 367,00 ha 4. Δ άσος κέδρου (Juniperus sp.): 702,00 ha 5. Δάσος πλατύφ υλλης δρυός (Q uercus frainetto Ten.): 448,20 ha

32 30 ΝΕΕΣ ΠΡΘΣΕΕΕΙΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΛΑΣΩΝ ΜΑΥΡΗΣ ΠΕΥΚΗΣ 6. Μ ικτά δάση ελάτης - πεύκης με κυριαρχία ελάτης: 3.152,82 ha 7. Μ ικτά δάση πευκης - ελάτης με κυριαρχία πευκης: 3.421,80 ha 8. Μ ικτά δάση ελάτης - κέδρου: 1.860,20 ha 9. Καστανεώνες (Castanea sativa): 538,90 ha 10.Α είφ υλλα - πλατύφ υλλα : ,70 ha Οι υπόλοιπες εκτάσεις είναι μερικώς δασοσκεπείς, άγονα και αγροί. Συνθήκες ιδιοκτησίας Το Δασικό Σύμπλεγμα Πάρνωνα αποτελεί ιδιοκτησία του Ελληνικού Δημοσίου από την α π ελευ θέρωση της χώ ρας από τους Τούρκους και ως δημόσιο διαχειρίζεται έως σήμερα, αφού δεν έχει υπάρξει διεκδίκηση δικαιώ ματος ιδιοκτησίας από κανέναν. Επίσης, μέσα στο σύμπλεγμα δεν υπάρχουν δουλείες βοσκής. Ό λ α τα δημοτικά διαμερίσματα εισπράττουν από τους κτηνοτρόφ ους τον «κατά κεφαλήν φόρο», καθώς έχει εκχωρηθεί σε αυτά η βοσκή στις δημόσιες εκτάσεις (Ν. 875/37). Παλαιότερα, υπήρχε η δουλεία ρητίνευσης των δασών μαύρης π εύκης Αγριάννων και Πολυδρόσου, αλλά οι ασκούντες το δικαίω μα παραιτήθηκαν έπ ειτα από την καταβολή α π ο ζημίω σης. Οι καστανεώνες της Καστάνιτσας, του Κοσμά και του Αγίου Πέτρου βρίσκονται στις γεωργικές π εριοχές των δημοτικών διαμερισμάτων και διαχειρίζονται ως δενδροκομικές καλλιέργειες, με μόνη εξαίρεση το Δημοτικό Διαμέρισμα Καστάνιτσας όπου μια συνεχόμενη έκταση 400 ha έχει αναγνωρισθεί ως ιδιωτικό δάσος της ολότητας των κατοίκων του χωριού με την αρ / Διαταγή του Υπουργείου Εεωργίας. Επίσης, στον καστανεώνα της Καστάνιτσας π α ρ ά γονται δενδρύλλια Χριστουγέννων (περίπου 5.000/έτος) τα οποία διατίθενται στην ελληνική αγορά. Η κύρια απασχόληση των δασόβιων πληθυσμώ ν ήταν η κτηνοτροφία. Η έως σήμερα διαχείριση Το δημόσιο, από το έτος 1955, έθεσε το Δασικό Σύμπλεγμα Πάρνωνα υπό καθεστώς εκμετάλλευσης με αυτεπιστασία (Κρατική Εκμετάλλευση Δασώ ν - ΚΕΔ). Για το Δασικό Σύμπλεγμα Πάρνωνα συντάχθηκαν διαχειριστικές μελέτες για τις περιόδους , , και τη δεκαετία Αξίζει να αναφερθεί π ω ς, προ του έτους 1955, η διαχείριση του δάσους ασκούνταν μόνο για παραγω γή καυσόξυλω ν τα οποία χρησιμοποιούνταν για την κάλυψη των ατομικών αναγκών και των αναγκών μικροεπαγγελματιών καθώς και για τη λειτουργία ασβεστοκάμινω ν. Στις εργασίες συγκομιδής των δασικών προϊόντων απασχολούνται τα μέλη των δασικών συνεταιρισμών των δημοτικών διαμερισμάτων Καστάνιτσας, Σίταινας και Πραστού. Από π λευράς εκμετάλλευσης, η βελτίωση του Δασικού Συμπλέγματος Πάρνωνα στηρίχθηκε, εκτός από τη λειτουργία της ΚΕΔ, και στο διαρκές βελτιούμενο δίκτυο των δασοδρόμων όλων

33 Η ΠΕΡΙΟΧΗ ΤΟΥ ΠΑΡΝΩΝΑ, Η ΠΥΡΚΑΓΙΑ ΤΟΥ ΕΤΟΥΣ 2007 KAI ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ 31 των κατηγοριών που σήμερα ξεπερνά τα 400 km. Το δίκτυο βρίσκεται σε πολύ καλή κατάσταση και οι κύριοι άξονες του είναι οι οδοί: α) Βαμβακου - Στραβόραχη - Αγ. Πέτρος, β) Στρα βόραχη - Καστάνιτσα, γ) Στραβόραχη - Πραστός - Αγιος Βασίλειος - Πλατανάκι, δ) Στραβόραχη - Κοσμάς - Παλαιοχώρι, ε) Τσελεχάνα - Πολύδροσο - Αγριάνοι - Καλλιθέα και στ) Πολύδροσο - Βέρροια Βασσαράς. Το βασικό οδικό δίκτυο επικουρείται από πλήθος άλλων δρόμων. Κύριες καρπώσεις - Λοιπές προσφορές Το υπολογιζόμενο συνολικό λήμμα για τη δεκαετία ανέρχεται στο ποσό των ,35 m3 ελάτης, ,32 m 3 μαύρης π εύκης π ου διατίθεται στο εμπόριο και 4496,68 m3 δρυός π ου διατίθεται για την κάλυψη ατομικών αναγκών των κατοίκων της Κοινότητας Καρυών. Εκτός από την παραγωγή ξυλείας στην περιοχή του δασικού συμπλέγματος αναπ τύσσονται και οι εξής δραστηριότητες: Λατομική δραστηριότητα, κυρίως εξόρυξης μαρμάρου, από την αρχαιότητα. Κτηνοτροφία, με κοπάδια γιδοπροβάτω ν π ου μεταφέρονται στην περιοχή κατά τους θερινούς μήνες. Μ ελισσοκομία. Παραγωγή χριστουγενιάτικω ν δέντρων από τους καστανεώνες Καστάνιτσας - Παλαιοχωρίου, καθώς επίσης και από ιδιωτικές φ υτείες. Συλλογή φυτοχώ ματος από τον καστανεώνα Καστάνιτσας. Τα ιστορικά στοιχεία της περιοχής, οι παραδοσιακοί οικισμοί, οι αρχαιολογικοί χώροι και τα μοναστήρια, σε συνδυασμό με τα στοιχεία του φυσικού περιβάλλοντος, καθιστούν την περιοχή του δασικού συμπλέγματος κατάλληλη για ανάπτυξη ορεινού τουρισμού και δασικής αναψυχής. Επ ισημαίνεται π ω ς στην ευρύτερη π εριοχή υπ ά ρ χει χα ρακτηρισμένο, με την αρ /1959/ Α πόφ αση του Υφ υπουργού Εεωργίας, Μνημείο της Φ ύσης Μονή Μαλεβης - Αγ. Πέτρου, έκτασης 74 ha με Juniperus drupacea. Τουριστικές υποδομές υπάρχουν σήμερα σε π ολλά δημοτικά διαμερίσματα του Πάρνωνα, όπω ς στο Πολύδροσο, στην Καστάνιτσα, στον Αγ. Πέτρο, στον Κοσμά, στη Βαμβακού κ.ά. Λοιπά Χαρακτηριστικά Το Δασικό Σύμπλεγμ α Πάρνωνα α π ο τελεί Τόπ ο Κοινοτικής Σημασίας με κωδικό G R «Ό ρος Πάρνωνας και περιοχή Μονής Μ αλεβής» του δικτύου NATURA Αντιπυρική Προστασία Στο δάσος του Πάρνωνα υπάρχουν 10 τσιμεντένιες δεξαμενές π υρόσβεσης, χω ρητικότητας 330 m3 και 2 χωμάτινες, χωρητικότητας m3 και m3, αντίστοιχα. Οι 8 από τις 10 τσιμε

34 32 ΝΕΕΣ ΠΡΟΣΕΕΕΙΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΛΑΣΩΝ ΜΑΥΡΗΣ ΠΕΥΚΗΣ ντένιες και οι 2 χω μάτινες δεξαμενές πυρόσβεσης κατασκευάσθηκαν κατά την περίοδο Σε όλα τα δημοτικά διαμερίσματα εντός του δάσους υπάρχει από μία τσιμεντένια δεξαμενή, χωρητικότητας 330 ^ι3. Ενέργειες του Δασαρχείου Σπάρτης έπειτα από την πυρκαγιά του 2007 Αποτυπώ θηκε η καμένη έκταση και κηρυχθηκε αναδασωτέα έκταση ,652 ήε. Από αυτά, τα ήε αποτελουσαν δάσος ελάτης, μαυρης πευκης και χαλεπίου πευκης. Εκδόθηκε Δασική Απαγορευτική Δ ιάταξη Βοσκης για 10 έτη στις δασικές εκτάσεις και για 15 έτη στα δάση. Εκδόθηκε Δασική Απαγορευτική Δ ιάταξη Θ ήρας για 2 έτη και, στη συνέχεια, το έτος 2009, απαγορευθηκε η Θήρα σε τμήμα της καμένης περιοχής του Πάρνωνα για ακόμη 2 έτη. Κατασκευάσθηκαν αντιπλημμυρικά - αντιδιαβρωτικά έργα στο καμένο δάσος του Πάρνωνα (δημοτικά διαμερίσματα Καλιθέας - Αγριάνων - Πολυδρόσου). Κατασκευάσθηκαν ^ι2 ξυλοφράγματα και κορμοδέματα, βάσει εγκεκριμένης μελέτης, συνολικής δαπάνης ευρώ. Υπογράφηκε προγραμματική συμβαση, συνολικής δαπάνης ευρώ, μεταξυ της Περιφ έρειας Πελοποννησου και του Φ ορέα Διαχείρισης Ό ρ ο υ ς Πάρνωνα και Υγρότοπου Μουστου, βάσει της οποίας χρηματοδοτήθηκαν από τον Φ ορέα Διαχείρισης και υλοποιήθηκαν από το Δασαρχείο Σπ ά ρτης τα ακόλουθα: Κατασκευή 18 αντιδιαβρωτικών φραγμάτων από τσιμέντο στα ρέματα της καμένης π ε ριοχής του Πάρνωνα (δημοτικά διαμερίσματα Καλιθέας - Αγριάνων - Πολυδρόσου), δαπάνης ευρώ. Συντήρηση των δασοδρόμων της περιοχής (δημοτικά διαμερίσματα Καλιθέας - Αγριάνων - Πολυδρόσου), διότι σημειώθηκαν έντονες καταπτώ σεις έπ ειτα από τις π ρ ώ τες βροχές, δαπάνης ευρώ. Επίστρωση (στεγανοποίηση) και επένδυση, με ειδική πλαστική μεμβράνη, χωμάτινης δεξαμενής πυρόσβεσης, χωρητικότητας ^ι3 στην περιοχή Ι.Μ. Αγ. Αναργυρων του Δ ή μου Οινουντος, δαπάνης ευρώ. Για την κατασκευή της δεξαμενής πυρόσβεσης δαπανήθηκαν επ ιπ λέον χρήματα και για κάποιες από τις εργασίες χρησιμοποιήθηκαν μηχανήματα του Δασαρχείου. Κατασκευή δεξαμενής πυρόσβεσης από σκυρόδεμα, χωρητικότητας 330 ^ι3 στο Δημοτικό Διαμέρισμα Αγ. Πέτρου Κυνουρίας, στη θέση Ξηροκάμπια, δαπάνης ευρώ. Συντάχθηκε πίνακας υλοτομίας για το καμένο δάσος και, αφου εγκρίθηκε, έγινε μίσθωση λήμματος των καμένων συστάδων σε Αναγκαστικό Δασικό Συνεταιρισμό (Α Δ Σ). Έ ω ς σήμερα, έχουν υλοτομηθεί ^ι3 ελάτης - μαυρης π ευκης και χω ρικά κυβικά μέτρα στρογγυλια καυσόξυλα (το προβλεπόμενο λήμμα στην καμένη περιοχή ήταν ^ι3 π ερίπ ου για τη δεκαετία ). Πραγματοποιήθηκε συλλογή σπόρων μαυρης π ευκης προκειμένου να χρησιμοποιηθουν για την αναδάσωση του καμένου δάσους Πάρνωνα και άλλων καμένων δασών.

Δάση & Πυρκαγιές: αναζητείται ελπίδα

Δάση & Πυρκαγιές: αναζητείται ελπίδα Δάση & Πυρκαγιές: αναζητείται ελπίδα Ανθρωπογενείς επιδράσεις Κλιματική αλλαγή Μεταβολές πυρικών καθεστώτων Κώστας Δ. Καλαμποκίδης Καθηγητής Παν. Αιγαίου Περίγραμμα 1.0 Δασικά Οικοσυστήματα: επαναπροσδιορισμός

Διαβάστε περισσότερα

AdaptFor Προσαρμογή της διαχείρισης των δασών στην κλιματική αλλαγή στην Ελλάδα

AdaptFor Προσαρμογή της διαχείρισης των δασών στην κλιματική αλλαγή στην Ελλάδα LIFE+ Περιβαλλοντική Πολιτική και Διακυβέρνηση 2008 AdaptFor Προσαρμογή της διαχείρισης των δασών στην κλιματική αλλαγή στην Ελλάδα Βασιλική Χρυσοπολίτου Δήμητρα Κεμιτζόγλου 13.12.2010, Αθήνα Δήμητρα Κεμιτζόγλου

Διαβάστε περισσότερα

Πέτρος Κακούρος και Αντώνης Αποστολάκης

Πέτρος Κακούρος και Αντώνης Αποστολάκης Εγκατάσταση και αποτελέσματα παρακολούθησης της φυσικής και τεχνητής αποκατάστασης των δασών μαύρης πεύκης στον Πάρνωνα, προοπτικές έρευνας και τεκμηρίωσης Πέτρος Κακούρος και Αντώνης Αποστολάκης Ο σχεδιασμός

Διαβάστε περισσότερα

Αποτελέσματα παρακολούθησης φυσικής αναγέννησης μαύρης πεύκης στον Πάρνωνα για το έτος 2011

Αποτελέσματα παρακολούθησης φυσικής αναγέννησης μαύρης πεύκης στον Πάρνωνα για το έτος 2011 Έργο Life07 NAT/GR/000286 «Αποκατάσταση των δασών Pin us nigra στον Πάρνωνα (GR2520006) μέσω μίας δομημένης προσέγγισης» NATURA 2000 Αποτελέσματα παρακολούθησης φυσικής αναγέννησης μαύρης πεύκης στον Πάρνωνα

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπυρική Διαχείριση Δασών Ψυχρόβιων Κωνοφόρων

Μεταπυρική Διαχείριση Δασών Ψυχρόβιων Κωνοφόρων Μεταπυρική Διαχείριση Δασών Ψυχρόβιων Κωνοφόρων Μ. Αριανούτσου, Δρ. Καζάνης Δημήτρης Τομέας Οικολογίας - Ταξινομικής Τομέας Οικολογίας -Τμήμα Βιολογίας Τμήμα Βιολογίας Πανεπιστημίου Αθηνών Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

Πλαίσιο Δράσεων και Μέτρων Προσαρμογής της διαχείρισης των δασών στην κλιματική αλλαγή

Πλαίσιο Δράσεων και Μέτρων Προσαρμογής της διαχείρισης των δασών στην κλιματική αλλαγή Πλαίσιο Δράσεων και Μέτρων Προσαρμογής της διαχείρισης των δασών στην κλιματική αλλαγή Βασιλική Χρυσοπολίτου και Πέτρος Κακούρος, ΕΚΒΥ Το κλίμα και τα δάση στο μέλλον Υπάρχουν αβεβαιότητες σχετικά με:

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση της παρούσας κατάστασης των περιοχών έρευνας από δασοκομική και οικοφυσιολογική άποψη

Αξιολόγηση της παρούσας κατάστασης των περιοχών έρευνας από δασοκομική και οικοφυσιολογική άποψη LIFE + AdaptFor Αξιολόγηση της παρούσας κατάστασης των περιοχών έρευνας από δασοκομική και οικοφυσιολογική άποψη Επίδραση της κλιματικής αλλαγής στα Δασικά οικοσυστήματα Καλλιόπη Ραδόγλου & Γαβριήλ Σπύρογλου

Διαβάστε περισσότερα

Αποτελέσματα παρακολούθησης τεχνητής αποκατάστασης στον

Αποτελέσματα παρακολούθησης τεχνητής αποκατάστασης στον Έργο Life07 NAT/GR/000286 «Αποκατάσταση των δασών Pinus nigra στον Πάρνωνα (GR2520006) μέσω μίας δομημένης προσέγγισης» NATURA 20 0 0 Αποτελέσματα παρακολούθησης τεχνητής αποκατάστασης στον Η παρούσα έκθεση

Διαβάστε περισσότερα

Αποτελέσματα παρακολούθησης φυσικής αναγέννησης μαύρης πεύκης στον Πάρνωνα για το έτος 2012

Αποτελέσματα παρακολούθησης φυσικής αναγέννησης μαύρης πεύκης στον Πάρνωνα για το έτος 2012 Έργο Life07 NAT/GR/000286 «Αποκατάσταση των δασών Pinus nigra στον Πάρνωνα (GR2520006) μέσω μίας δομημένης προσέγγισης» NATURA 2000 Αποτελέσματα παρακολούθησης φυσικής αναγέννησης μαύρης πεύκης στον Πάρνωνα

Διαβάστε περισσότερα

Α. Οι επιπτώσεις της πυρκαγιάς της 23/8/2007 στο Πάρνωνα

Α. Οι επιπτώσεις της πυρκαγιάς της 23/8/2007 στο Πάρνωνα Η παρούσα έκθεση συντάχθηκε στο πλαίσιο του έργου Life07 NAT/GR/000286 «Αποκατάσταση των δασών Pinus nigra στον Πάρνωνα (GR2520006) μέσω μίας δομημένης προσέγγισης» (www.parnonaslife.gr) που υλοποιείται

Διαβάστε περισσότερα

Το αγροδασικό μέτρο στα πλαίσια της νέας ΚΑΠ και οι προοπτικές εφαρμογής του στην Ελλάδα

Το αγροδασικό μέτρο στα πλαίσια της νέας ΚΑΠ και οι προοπτικές εφαρμογής του στην Ελλάδα ΗΜΕΡΙΔΑ ΕΛΓΟ ΔΗΜΗΤΡΑ, ΓΕΩΤΕΕ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ, ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΓΡΟΔΑΣΙΚΟ ΔΙΚΤΥΟ Η Αγροδασοπονία στα Πλαίσια της Νέας ΚΑΠ 2014 2020 Αθήνα, 26 Φεβρουαρίου 2014 Το αγροδασικό μέτρο στα πλαίσια

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ ΕΘΝΙΚΗΣ ΔΑΣΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΑ ΕΠΟΜΕΝΑ ΧΡΟΝΙΑ (2014-2020)

ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ ΕΘΝΙΚΗΣ ΔΑΣΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΑ ΕΠΟΜΕΝΑ ΧΡΟΝΙΑ (2014-2020) ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΚΑΙ ΕΘΝΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΤΑ ΔΑΣΙΚΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ (ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΣΤΙΣ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ) Το 2015 θεωρείται μια πολύ σημαντική χρονιά για τα δάση σε παγκόσμιο επίπεδο, καθώς τουλάχιστον τέσσερις

Διαβάστε περισσότερα

Α. Οι επιπτώσεις της πυρκαγιάς της 23/8/2007 στο Πάρνωνα

Α. Οι επιπτώσεις της πυρκαγιάς της 23/8/2007 στο Πάρνωνα Η παρούσα έκθεση συντάχθηκε στο πλαίσιο του έργου Life07 NAT/GR/000286 «Αποκατάσταση των δασών Pinus nigra στον Πάρνωνα (GR2520006) μέσω μίας δομημένης προσέγγισης» (www.parnonaslife.gr) που υλοποιείται

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΔΑΣΩΝ: ΘΕΜΑΤΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΔΑΣΩΝ: ΘΕΜΑΤΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΤΟΥ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΤΩΝ ΔΑΣΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ: ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΤΩΝ ΔΑΣΩΝ ΣΤΗΝ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΔΑΣΩΝ: ΘΕΜΑΤΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ ΕΛΙΣΑΒΕΤ

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιάζοντας με οικολογικά κριτήρια τη μεταπυρική διαχείριση των δασών μας

Σχεδιάζοντας με οικολογικά κριτήρια τη μεταπυρική διαχείριση των δασών μας Σχεδιάζοντας με οικολογικά κριτήρια τη μεταπυρική διαχείριση των δασών μας Μαργαρίτα Αριανούτσου Φαραγγιτάκη Τμήμα Βιολογίας ΕΚΠΑ http://uaeco.biol.uoa.gr ΕΚΒΥ 19/11/2014 Τα πλέον επιρρεπή στη φωτιά δασικά

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα LIFE PINDOS/ GREVENA Δράσεις διαχείρισης του Οικότοπου προτεραιότητας 9530* (Δάση μαύρης πεύκης - Pinus nigra) περιοχής Γρεβενών (Β.

Πρόγραμμα LIFE PINDOS/ GREVENA Δράσεις διαχείρισης του Οικότοπου προτεραιότητας 9530* (Δάση μαύρης πεύκης - Pinus nigra) περιοχής Γρεβενών (Β. Πρόγραμμα LIFE PINDOS/ GREVENA Δράσεις διαχείρισης του Οικότοπου προτεραιότητας 9530* (Δάση μαύρης πεύκης - Pinus nigra) περιοχής Γρεβενών (Β. Πίνδος) Τα δάση μαύρης πεύκης: ένα πολύτιμο φυσικό απόθεμα

Διαβάστε περισσότερα

ΥΛΗ Προστασία και Διαχείριση Περιβάλλοντος Ευριπίδου 18, Αθήνα 2103213695 www.forest.gr

ΥΛΗ Προστασία και Διαχείριση Περιβάλλοντος Ευριπίδου 18, Αθήνα 2103213695 www.forest.gr Τα Ελληνικά δάση και η Κλιματική Αλλαγή Το ιοξείδιο του άνθρακα Τα τελευταία χρόνια, που η Κλιματική αλλαγή έχει μπει στις συζητήσεις όλης της ανθρωπότητας, εμείς στην Ελλάδα κοιτάζουμε με αληθινή λύπη

Διαβάστε περισσότερα

Αναδάσωση. Εισαγωγή. Το δάσος. Η φωτιά. Αναδάσωση: φυσική ή τεχνητή;

Αναδάσωση. Εισαγωγή. Το δάσος. Η φωτιά. Αναδάσωση: φυσική ή τεχνητή; Αναδάσωση. Αναδάσωση: φυσική ή τεχνητή; Εισαγωγή Το δάσος Τα δάση δεν αποτελούν απλώς ένα σύνολο δένδρων και θάµνων, αλλά πλούσια οικοσυστήµατα µε πολλά είδη φυτών και ζώων, που αλληλοσυνδέονται µε πολύπλοκες

Διαβάστε περισσότερα

Προσαρμογή της Διαχείρισης των Δασών στην Κλιματική Αλλαγή στην Ελλάδα: Δασαρχείο Καλαμπάκας

Προσαρμογή της Διαχείρισης των Δασών στην Κλιματική Αλλαγή στην Ελλάδα: Δασαρχείο Καλαμπάκας Προσαρμογή της Διαχείρισης των Δασών στην Κλιματική Αλλαγή στην Ελλάδα: Δασαρχείο Καλαμπάκας Ομάδα έργου: Παναγιώτης Πουλιανίδης, Αναστασία Κάκια, Φωτεινή Πελεκάνη Σεμινάριο Κατάρτισης Δασικών Υπηρεσιών

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπα οικολογικής διαφοροποίησης των μυρμηγκιών (Υμενόπτερα: Formicidae) σε κερματισμένα ορεινά ενδιαιτήματα.

Πρότυπα οικολογικής διαφοροποίησης των μυρμηγκιών (Υμενόπτερα: Formicidae) σε κερματισμένα ορεινά ενδιαιτήματα. Πρότυπα οικολογικής διαφοροποίησης των μυρμηγκιών (Υμενόπτερα: Formicidae) σε κερματισμένα ορεινά ενδιαιτήματα. Γεωργιάδης Χρήστος Λεγάκις Αναστάσιος Τομέας Ζωολογίας Θαλάσσιας Βιολογίας Τμήμα Βιολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ «ΒΟΣΚΗΣΙΜΕΣ ΓΑΙΕΣ ΕΛΛΑΔΑΣ»

ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ «ΒΟΣΚΗΣΙΜΕΣ ΓΑΙΕΣ ΕΛΛΑΔΑΣ» ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ «ΒΟΣΚΗΣΙΜΕΣ ΓΑΙΕΣ ΕΛΛΑΔΑΣ» Άρθρο 1 Ορισμός Για τις ανάγκες του παρόντος νόμου, βοσκήσιμες γαίες καλούνται οι εκτάσεις που δύνανται να χρησιμοποιηθούν για βόσκηση ζώων, στις οποίες αναπτύσσεται

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΡΤΙΟΥ 2012 ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΑΣΟΠΟΝΙΑΣ

ΜΑΡΤΙΟΥ 2012 ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΑΣΟΠΟΝΙΑΣ 21 ΜΑΡΤΙΟΥ 2012 Κυριακή 18 Μαρτίου 2012, ώρα 11:00 ενδροφύτευση - Τριάδι Θέρµης ΣΥΝΔΙΟΡΓΑΝΩΤΕΣ: Τετάρτη 21 Μαρτίου 2012, ώρα 18:00 ΚΤΙΡΙΟ ΠΑΛΑΙΑΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ Α.Π.Θ - Αίθουσα Τελετών Σχολή ασολογίας

Διαβάστε περισσότερα

LIFE10 NAT/CY/000717. Βελτίωση της κατάστασης διατήρησης του οικότοπου προτεραιότητας 9560* στην Κύπρο

LIFE10 NAT/CY/000717. Βελτίωση της κατάστασης διατήρησης του οικότοπου προτεραιότητας 9560* στην Κύπρο JUNIPERCY LIFE10 NAT/CY/000717 Βελτίωση της κατάστασης διατήρησης του οικότοπου προτεραιότητας 9560* στην Κύπρο 3ο ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΕΛΤΙΟ Ιούνιος 2014 2 JUNIPERCY ΤΟ ΕΡΓΟ JUNIPERCY Το έργο «Βελτίωση της κατάστασης

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΟΣ ΘΕΡΑΠΝΩΝ ΝΟΜΟΥ ΛΑΚΩΝΙΑΣ

ΗΜΟΣ ΘΕΡΑΠΝΩΝ ΝΟΜΟΥ ΛΑΚΩΝΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΓΕΩΠΟΝΩΝ ΠΥΡΟΠΛΗΚΤΩΝ ΠΕΡΙΟΧΩΝ ΧΟΡΗΓΟΣ ΚΟΙΝΩΦΕΛΕΣ Ι ΡΥΜΑ ΙΩΑΝΝΗ Σ. ΛΑΤΣΗ ΗΜΟΣ ΘΕΡΑΠΝΩΝ ΝΟΜΟΥ ΛΑΚΩΝΙΑΣ Τίτλος δράσης ιαχείριση και Εμπορία Αρωματικών και

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό Σχέδιο Στρατηγικής Αγροτικής Ανάπτυξης της Ελλάδας για την 4η προγραµµατική περίοδο. Σχόλια του WWF Ελλάς στο 3 ο προσχέδιο Μάιος 2006

Εθνικό Σχέδιο Στρατηγικής Αγροτικής Ανάπτυξης της Ελλάδας για την 4η προγραµµατική περίοδο. Σχόλια του WWF Ελλάς στο 3 ο προσχέδιο Μάιος 2006 Εθνικό Σχέδιο Στρατηγικής Αγροτικής Ανάπτυξης της Ελλάδας για την 4η προγραµµατική περίοδο Σχόλια του WWF Ελλάς στο 3 ο προσχέδιο Μάιος 2006 Γενικά σχόλια Το κείµενο παρουσιάζεται σε γενικές γραµµές ικανοποιητικό

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Εργασιών. «Αποκατάσταση Δασικού Οικοσυστήματος & Τοπίου μετά από Φυσικές Καταστροφές ή άλλες Επεμβάσεις Επίδειξη Καλών Πρακτικών»

Πρόγραμμα Εργασιών. «Αποκατάσταση Δασικού Οικοσυστήματος & Τοπίου μετά από Φυσικές Καταστροφές ή άλλες Επεμβάσεις Επίδειξη Καλών Πρακτικών» Πρόγραμμα Εργασιών «Αποκατάσταση Δασικού Οικοσυστήματος & Τοπίου μετά από Φυσικές Καταστροφές ή άλλες Επεμβάσεις Επίδειξη Καλών Πρακτικών» Αθήνα 14 Οκτωβρίου 2013, Ξενοδοχείο Divani Caravel 8:30-9:00 Εγγραφές

Διαβάστε περισσότερα

Θ Δημοτικό Σχολείο Πάφου. «Κουπάτειο» Τάξη : Δ

Θ Δημοτικό Σχολείο Πάφου. «Κουπάτειο» Τάξη : Δ Θ Δημοτικό Σχολείο Πάφου «Κουπάτειο» Τάξη : Δ Σχολική χρονιά 2013-2014 αγρινό: Είναι το μεγαλύτερο χερσαίο θηλαστικό και ενδημικό είδος στην Κύπρο. Χαρακτηρίζεται ως ο σημαντικότερος εκπρόσωπος της πανίδας

Διαβάστε περισσότερα

Τα καμένα δάση της Ευρωστίνης

Τα καμένα δάση της Ευρωστίνης Τα καμένα δάση της Ευρωστίνης Κώστας Α. Θάνος Αναπλ. Καθηγητής, Τομέας Βοτανικής. Τμήμα Βιολογίας, Πανεπιστήμιο Αθηνών Το καλοκαίρι του 2000 υπήρξε αναμφισβήτητα το χειρότερο των τελευταίων 50 ετών στον

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ. Ο Πρόεδρος του Φορέα. Λ. Καμπάνης

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ. Ο Πρόεδρος του Φορέα. Λ. Καμπάνης ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ Ο Ελληνικός Οργανισμός Ανάπτυξης Κοινωφελών Έργων, φορέας υλοποίησης του έργου της αναδάσωσης καμένης δασικής έκτασης Αγ.Μαρίνας Ν. Μάκρης του Πεντελικού όρους, σας προσκαλεί να συμμετάσχετε

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιασμός διαχείρισης άλλων δασικών πόρων

Σχεδιασμός διαχείρισης άλλων δασικών πόρων Σχεδιασμός διαχείρισης άλλων δασικών πόρων Δρ. Βασιλική Καζάνα Αναπλ. Καθηγήτρια ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας & Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Δράμας Εργαστήριο Δασικής Διαχειριστικής Τηλ. & Φαξ: 25210

Διαβάστε περισσότερα

Αειφορία και σύγχρονες τάσεις (αειφορικής) διαχείρισης των δασών

Αειφορία και σύγχρονες τάσεις (αειφορικής) διαχείρισης των δασών ΕΘΝΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ (ΕΘΙΑΓΕ) ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΑΣΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ Αειφορία και σύγχρονες τάσεις (αειφορικής) διαχείρισης των δασών ρ. Σ. Γκατζογιάννης, Τακτικός ερευνητής Ι Ε/ ΕΘΙΑΓΕ 1. Το σύστηµα αξιών

Διαβάστε περισσότερα

Δημιουργία εποπτικού χάρτη διαχείρισης δασών

Δημιουργία εποπτικού χάρτη διαχείρισης δασών Δημιουργία εποπτικού χάρτη διαχείρισης δασών με την χρήση ΓΠΣ Νικόλαος Mέντης 1 - Γιάννης Μελιάδης 2 1 Δασάρχης Δασαρχείου Αριδαίας Ν. Πέλλας 2 Ερευνητής Δασολόγος Ινστιτούτο Δασικών Ερευνών Εισαγωγή Το

Διαβάστε περισσότερα

Μέθοδος των περιοδικών ξυλωδών λημμάτων

Μέθοδος των περιοδικών ξυλωδών λημμάτων Μέθοδος των περιοδικών ξυλωδών λημμάτων Δρ. Βασιλική Καζάνα Αναπλ. Καθηγήτρια ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας & Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Δράμας Εργαστήριο Δασικής Διαχειριστικής Τηλ. & Φαξ: 25210

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ : Προϋποθέσεις διάθεσης δασικού φυτευτικού υλικού από τα δημόσια δασικά φυτώρια.

ΘΕΜΑ : Προϋποθέσεις διάθεσης δασικού φυτευτικού υλικού από τα δημόσια δασικά φυτώρια. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ, ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ & ΚΛΙΜΑΤΙΚΗΣ ΑΛΛΑΓΗΣ ΕΙΔΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΔΑΣΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΔΑΣΩΝ & Φ.Π. Δ/ΝΣΗ ΑΝΑΔΑΣΩΣΕΩΝ & Ο.Υ. ΤΜΗΜΑ : ΔΑΣ. ΦΥΤΩΡΙΩΝ &

Διαβάστε περισσότερα

«Η Επίδραση της Βόσκησης στη Βιοποικιλότητα του Ακάμα»

«Η Επίδραση της Βόσκησης στη Βιοποικιλότητα του Ακάμα» «Η Επίδραση της Βόσκησης στη Βιοποικιλότητα του Ακάμα» Αειφόρος Αγροτική Ανάπτυξη Ακάμα Περιφερειακό Συνέδριο ΕΕ-Κύπρος 24/01/2015 Μηνάς Παπαδόπουλος Τομέας Πάρκων και Περιβάλλοντος Τμήμα Δασών ΤΜΗΜΑ ΔΑΣΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΚΕΛΟΣ ΕΡΓΟΥ ΑΡΓΟΣΤΟΛΙ 2015

ΦΑΚΕΛΟΣ ΕΡΓΟΥ ΑΡΓΟΣΤΟΛΙ 2015 Αντικείμενο: «Μελέτη Σχεδίου Διαχείρισης Εθνικού Δρυμού Αίνου» ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΙΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ, ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ & ΥΠΟΔΟΜΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Η παρούσα μελέτη μπορεί να αναζητηθεί ηλεκτρονικά στον δικτυακό τόπο του έργου Life www.parnonaslife.gr.

Η παρούσα μελέτη μπορεί να αναζητηθεί ηλεκτρονικά στον δικτυακό τόπο του έργου Life www.parnonaslife.gr. Η παρούσα μελέτη εκπονήθηκε στο πλαίσιο του έργου Life07 NAT/GR/000286 «Αποκατάσταση των δασών Pinus nigra στον Πάρνωνα (GR2520006) μέσω μίας δομημένης προσέγγισης» (www.parnonaslife.gr) που υλοποιείται

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιασμός Διαχείρισης Ξυλοπαραγωγικών Δασών

Σχεδιασμός Διαχείρισης Ξυλοπαραγωγικών Δασών Σχεδιασμός Διαχείρισης Ξυλοπαραγωγικών Δασών Δρ. Βασιλική Καζάνα Αναπλ. Καθηγήτρια ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας & Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Δράμας Εργαστήριο Δασικής Διαχειριστικής Τηλ. & Φαξ:

Διαβάστε περισσότερα

Σύμβαση για την κλιματική αλλαγή Προσαρμογή σε αυτήν

Σύμβαση για την κλιματική αλλαγή Προσαρμογή σε αυτήν Σύμβαση για την κλιματική αλλαγή Προσαρμογή σε αυτήν Παρουσίαση: Ειρήνη Νικολάου, MSc Δ/νση Διαχείρισης Δασών και Δασικού Περιβάλλοντος UN Framework Convention of Climate Change Το 1992, στο Rio de Janeiro,

Διαβάστε περισσότερα

Το Έργο LIFE+ AdaptFor

Το Έργο LIFE+ AdaptFor Προσαρμογή της Διαχείρισης των Δασών στην Κλιματική Αλλαγή στην Ελλάδα: Το Έργο LIFE+ AdaptFor Βασιλική Χρυσοπολίτου, ΕΚΒΥ 189 Νοεμβρίου 2014, ΕΚΒΥ, Θεσσαλονίκη Το Έργο LIFE+ AdaptFor πώς μπορούμε να προσαρμόσουμε

Διαβάστε περισσότερα

Απόψεις για τη διαχείριση των δασικών πυρκαγιών στο πλαίσιο της κλιματικής αλλαγής

Απόψεις για τη διαχείριση των δασικών πυρκαγιών στο πλαίσιο της κλιματικής αλλαγής Απόψεις για τη διαχείριση των δασικών πυρκαγιών στο πλαίσιο της κλιματικής αλλαγής Ιωάννης Ραυτογιάννης, Susanna Nocentini and Enrico Marchi, Rafael Calama Sainz and Carlos Garcia Guemes, Ivan Pilas and

Διαβάστε περισσότερα

Ανακοίνωση για υπηρεσίες οικοφυσιολόγου

Ανακοίνωση για υπηρεσίες οικοφυσιολόγου Ανακοίνωση για υπηρεσίες οικοφυσιολόγου Στο πλαίσιο του έργου «Προσαρμογή της διαχείρισης των δασών στην κλιματική αλλαγή στην Ελλάδα» το οποίο χρηματοδοτείται από το πρόγραμμα LIFE Περιβαλλοντική Πολιτική

Διαβάστε περισσότερα

Οι επιδράσεις της κλιματικής αλλαγής στα ξηροθερμοόρια δασικών ειδών: Η Δασική πεύκη Πιερίων

Οι επιδράσεις της κλιματικής αλλαγής στα ξηροθερμοόρια δασικών ειδών: Η Δασική πεύκη Πιερίων Οι επιδράσεις της κλιματικής αλλαγής στα ξηροθερμοόρια δασικών ειδών: Η Δασική πεύκη Πιερίων Χ. Περλέρου, Γ. Σπύρογλου, Δ. Αβτζής και Σ. Διαμαντής ΕΛΓΟ-Ινστιτούτο Δασικών Ερευνών Σεμινάριο κατάρτησης δασολόγων,

Διαβάστε περισσότερα

Σύγχρονες μέθοδοι διαχείρισης

Σύγχρονες μέθοδοι διαχείρισης Σύγχρονες μέθοδοι διαχείρισης Δρ. Βασιλική Καζάνα Αναπλ. Καθηγήτρια ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας & Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Δράμας Εργαστήριο Δασικής Διαχειριστικής Τηλ. & Φαξ: 25210 60435 E-mail:

Διαβάστε περισσότερα

ΔΑΣΙΚΕΣ ΠΥΡΚΑΓΙΕΣ- Προστασία και αποκατάσταση

ΔΑΣΙΚΕΣ ΠΥΡΚΑΓΙΕΣ- Προστασία και αποκατάσταση ΔΑΣΙΚΕΣ ΠΥΡΚΑΓΙΕΣ- Προστασία και αποκατάσταση Ο ανθρωπος εξαρτάται από τα δάση. Προμηθεύουν ξύλο και είναι σημαντικά για την αναψυχή του. Επιτελούν όμως και σημαντικές λειτουργίες. Ενισχύουν τη βιοποικιλότητα

Διαβάστε περισσότερα

Οργανικός Άνθρακας στα Δασικά Εδάφη της Ελλάδας

Οργανικός Άνθρακας στα Δασικά Εδάφη της Ελλάδας Οργανικός Άνθρακας στα Δασικά Εδάφη της Ελλάδας Π. Μιχόπουλος Εθνικό Ίδρυμα Αγροτικής Έρευνας (ΕΘ.Ι.ΑΓ.Ε.) Ι Ε Ινστιτούτο Μεσογειακών Δασικών Οικοσυστημάτων και Τεχνολογίας Δασικών Προϊόντων Υπουργείο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ

ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 5719 ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΤΕΥΧΟΣ ΤΕΤΑΡΤΟ Αρ. Φύλλου 649 20 Νοεμβρίου 2012 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΑΠΟΦΑΣΕΙΣ Κήρυξη ως αναδασωτέας έκτασης συνολικού εμβα δού 0,2535 στρ. στη θέση «Μαρούγκα

Διαβάστε περισσότερα

Διαφύλαξη της γεωργικής μας κληρονομιάς

Διαφύλαξη της γεωργικής μας κληρονομιάς Διαφύλαξη της γεωργικής μας κληρονομιάς Αλκίνοος Νικολαΐδης, Διευθυντής Αξία των τοπικών ποικιλιών Οι τοπικές ποικιλίες καλλιεργούμενων ειδών είναι αποτέλεσμα μακροχρόνιας εξελικτικής διαδικασίας και επιλογής

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΜΕΤΕΩΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΙ Υ ΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ ΣΤΑ ΑΣΙΚΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ

ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΜΕΤΕΩΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΙ Υ ΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ ΣΤΑ ΑΣΙΚΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΑΣΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΑΘΗΝΩΝ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΜΕΤΕΩΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΙ Υ ΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ ΣΤΑ ΑΣΙΚΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ ρ. Κ. ΤΣΑΓΚΑΡΗ ΜΕΤΕΩΡΟΛΟΓΙΚΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑ ΣΤΑ ΑΣΙΚΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ Ο πολυλειτουργικός

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΙΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ «ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ Υ ΑΤΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ»

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΙΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ «ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ Υ ΑΤΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ» ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΙΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ «ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ Υ ΑΤΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ» Η ΠΥΡΚΑΓΙΑ TOY 2007 ΣΤΟΝ ΕΘΝΙΚΟ ΡΥΜΟ ΠΑΡΝΗΘΑΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΝΕΡΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΚΕΛΟΣ ΕΡΓΟΥ ΑΝΤΙΚΕΊΜΕΝΟ: «ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΙΚΉ ΜΕΛΈΤΗ ΔΗΜΟΤΙΚΟΎ ΔΆΣΟΥΣ ΕΚΚΛΗΣΟΧΩΡΙΟΥ ΤΟΥ ΔΉΜΟΥ ΖΊΤΣΑΣ» ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΗΠΕΙΡΟΥ ΔΗΜΟΣ ΖΙΤΣΑΣ

ΦΑΚΕΛΟΣ ΕΡΓΟΥ ΑΝΤΙΚΕΊΜΕΝΟ: «ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΙΚΉ ΜΕΛΈΤΗ ΔΗΜΟΤΙΚΟΎ ΔΆΣΟΥΣ ΕΚΚΛΗΣΟΧΩΡΙΟΥ ΤΟΥ ΔΉΜΟΥ ΖΊΤΣΑΣ» ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΗΠΕΙΡΟΥ ΔΗΜΟΣ ΖΙΤΣΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΗΠΕΙΡΟΥ ΔΗΜΟΣ ΖΙΤΣΑΣ ΑΝΤΙΚΕΊΜΕΝΟ: «ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΙΚΉ ΜΕΛΈΤΗ ΔΗΜΟΤΙΚΟΎ ΔΆΣΟΥΣ ΕΚΚΛΗΣΟΧΩΡΙΟΥ ΤΟΥ ΔΉΜΟΥ ΖΊΤΣΑΣ» Δ/ΝΣΗ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ, ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΧΡΗΜΑΤΟΔΌΤΗΣΗ:

Διαβάστε περισσότερα

Παύλος Κωνσταντινίδης (Ερευνητής: Ινστιτούτο ασικών Ερευνών Θεσσαλονίκης-ΕΘΙΑΓΕ):

Παύλος Κωνσταντινίδης (Ερευνητής: Ινστιτούτο ασικών Ερευνών Θεσσαλονίκης-ΕΘΙΑΓΕ): Η Πολιτική της Ε.Ε. για τη ασοπροστασία Παύλος Κωνσταντινίδης (Ερευνητής: Ινστιτούτο ασικών Ερευνών Θεσσαλονίκης-ΕΘΙΑΓΕ): Πρώτα από όλα θα ήθελα να ευχαριστήσω τους διοργανωτές της ηµερίδας και ιδιαίτερα

Διαβάστε περισσότερα

Ημερίδα : Παράκτιες Αμμοθίνες με είδη Κέδρων. Θέμα Παράκτιες αμμοθίνες με είδη κέδρων και δίκτυο «Natura 2000» στο νησί της Ρόδου

Ημερίδα : Παράκτιες Αμμοθίνες με είδη Κέδρων. Θέμα Παράκτιες αμμοθίνες με είδη κέδρων και δίκτυο «Natura 2000» στο νησί της Ρόδου Ημερίδα : Παράκτιες Αμμοθίνες με είδη Κέδρων Θέμα Παράκτιες αμμοθίνες με είδη κέδρων και δίκτυο «Natura 2000» στο νησί της Ρόδου Εισηγητές Κωνσταντίνος Παπαδόπουλος, Δασολόγος-Περιβαλλοντολόγος Δέσποινα

Διαβάστε περισσότερα

Μπορεί η διαχείριση των εδαφικών πόρων να συμβάλλει στη μείωση των αερίων του θερμοκηπίου;

Μπορεί η διαχείριση των εδαφικών πόρων να συμβάλλει στη μείωση των αερίων του θερμοκηπίου; Μπορεί η διαχείριση των εδαφικών πόρων να συμβάλλει στη μείωση των αερίων του θερμοκηπίου; Δημ. Αλιφραγκής Καθηγητής Εργαστήριο Δασικής Εδαφολογίας ΑΠΘ Αύξηση του ρυθμού δέσμευσης του διοξειδίου του άνθρακα

Διαβάστε περισσότερα

Η παρούσα μελέτη υλοποιήθηκε στο πλαίσιο του έργου Life07 NAT/GR/000286 Η

Η παρούσα μελέτη υλοποιήθηκε στο πλαίσιο του έργου Life07 NAT/GR/000286 Η Η παρούσα μελέτη υλοποιήθηκε στο πλαίσιο του έργου Life07 NAT/GR/000286 Η 1 H παρούσα μελέτη εκπονήθηκε στο πλαίσιο του έργου Life07 NAT/GR/000286 «Αποκατάσταση των δασών Pinus nigra στον Πάρνωνα (GR2520006)

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικά δάση και κλιματική αλλαγή Πέτρος Κακούρος, Δρ. Δασολόγος, ΕΚΒΥ

Ελληνικά δάση και κλιματική αλλαγή Πέτρος Κακούρος, Δρ. Δασολόγος, ΕΚΒΥ Ελληνικά δάση και κλιματική αλλαγή Πέτρος Κακούρος, Δρ. Δασολόγος, ΕΚΒΥ Η κλιματική αλλαγή (IPCC 2014 - AR5) Οι τελευταίες 3 δεκαετίες είναι οι θερμότερες από το 1850 και πιθανότατα οι θερμότερες των τελευταίων

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΕΙΔΙΚΟΣ ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ ΔΑΣΩΝ

Ο ΕΙΔΙΚΟΣ ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ ΔΑΣΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗΣ ΑΛΛΑΓΗΣ ΕΙΔΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΔΑΣΩΝ ΓΕΝΙΚΗ Δ/ΝΣΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΔΑΣΩΝ & Φ.Π. Δ/ΝΣΗ ΑΝΑΔΑΣΩΣΕΩΝ ΚΑΙ Ο.Υ. ΤΜΗΜΑ: ΔΑΣΟΤΕΧΝΙΚΗΣ ΔΙΕΥΘΕΤΗΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Τα φυτά χρειάζονται κατάλληλο περιβάλλον για να φυτρώσουν και να μεγαλώσουν. Οι φυτεύσεις στο οικοσύστημα της Πάρνηθας αποτελούν μια ιδιαίτερη

Τα φυτά χρειάζονται κατάλληλο περιβάλλον για να φυτρώσουν και να μεγαλώσουν. Οι φυτεύσεις στο οικοσύστημα της Πάρνηθας αποτελούν μια ιδιαίτερη Οδηγός φυτεύσεων Η Πάρνηθα καταλαμβάνει μια μεγάλη έκταση στη γεωγραφική περιοχή της Αττικής και μαζί με τα όρη Πεντέλη, Υμηττός και Αιγάλεω-Ποικίλο περικλείει την πρωτεύουσα και τα προάστια αυτής. Το

Διαβάστε περισσότερα

Παρακολούθηση (monitoring) των Δασικών Οικοσυστημάτων και διαχειριστικά μέτρα προσαρμογής

Παρακολούθηση (monitoring) των Δασικών Οικοσυστημάτων και διαχειριστικά μέτρα προσαρμογής Παρακολούθηση (monitoring) των Δασικών Οικοσυστημάτων και διαχειριστικά μέτρα προσαρμογής Έργο: LIFE+ Προσαρμογή της δασικής διαχείρισης στην κλιματική αλλαγή στην Ελλάδα AdaptFor (Life08 ENV/GR/00054).

Διαβάστε περισσότερα

Τα επαγγελματικά δικαιώματα των Τεχνολόγων Δασοπονίας απορρέουν από τα ΠΔ 1102/80 και ΠΔ 109/89.

Τα επαγγελματικά δικαιώματα των Τεχνολόγων Δασοπονίας απορρέουν από τα ΠΔ 1102/80 και ΠΔ 109/89. Τα επαγγελματικά δικαιώματα των Τεχνολόγων Δασοπονίας απορρέουν από τα ΠΔ 1102/80 και ΠΔ 109/89. Σύμφωνα με το ΠΔ 1102: Άρθρο 1. Οι πτυχιούχοι των Τµηµάτων Δασοπονίας των Ανωτέρων Σχολών Τεχνολόγων Γεωπονίας

Διαβάστε περισσότερα

LAYMAN S ΑΝΑΦΟΡΑ LIFE08 NAT/GR/000533

LAYMAN S ΑΝΑΦΟΡΑ LIFE08 NAT/GR/000533 LIFE08 NAT/GR/000533 ΑΝΑΦΟΡΑ LAYMAN S Μεθοδολογία Αποκατάστασης Πυρόπληκτων Μεσογειακών Δασών Ασφάλεια & Αποδοτικότητα 4 Παρεμβάσεων στην NATURA 2000 της Ρόδου FRAMME Σεπτέμβριος 2013 1 Περιεχόμενα Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Ένωση Εργοληπτών Δασοτεχνικών Έργων & Πρασίνου

Ένωση Εργοληπτών Δασοτεχνικών Έργων & Πρασίνου Ένωση Εργοληπτών Δασοτεχνικών Έργων & Πρασίνου Δ/ΝΣΗ:Ν.ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ 10 Τ.Κ.18900 ΤΗΛ:2104640271 FAX:2104644020 Αθήνα 08/02/2010 ΠΡΟΣ:1) την ΥΠΟΥΡΓΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ,ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗΣ ΑΛΛΑΓΗΣ Κ.Τ.Μπιρμπίλη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΔΟΣΗ ΣΕ ΥΨΟΣ ΚΑΙ ΔΙΑΜΕΤΡΟ ΤΗΣ ΧΑΛΕΠΙΟΥ ΠΕΥΚΗΣ (PINUS ΗALEPENSIS) ΣΕ ΦΥΤΕΙΑ ΑΠΟΓΟΝΩΝ ΣΤΗ Β. ΕΥΒΟΙΑ

ΑΠΟΔΟΣΗ ΣΕ ΥΨΟΣ ΚΑΙ ΔΙΑΜΕΤΡΟ ΤΗΣ ΧΑΛΕΠΙΟΥ ΠΕΥΚΗΣ (PINUS ΗALEPENSIS) ΣΕ ΦΥΤΕΙΑ ΑΠΟΓΟΝΩΝ ΣΤΗ Β. ΕΥΒΟΙΑ ΑΠΟΔΟΣΗ ΣΕ ΥΨΟΣ ΚΑΙ ΔΙΑΜΕΤΡΟ ΤΗΣ ΧΑΛΕΠΙΟΥ ΠΕΥΚΗΣ (PINUS ΗALEPENSIS) ΣΕ ΦΥΤΕΙΑ ΑΠΟΓΟΝΩΝ ΣΤΗ Β. ΕΥΒΟΙΑ Κομματά Αικατερίνη (1), Αριστοτέλης Χ. Παπαγεωργίου (1), Βαρελίδης Κων/νος (2), Ιωαννίδης Κων/νος (2),

Διαβάστε περισσότερα

Η παρούσα έκθεση μπορεί να αναζητηθεί ηλεκτρονικά στον δικτυακό τόπο του έργου Life www.parnonaslife.gr.

Η παρούσα έκθεση μπορεί να αναζητηθεί ηλεκτρονικά στον δικτυακό τόπο του έργου Life www.parnonaslife.gr. 0 Η έκθεση αυτή συντάχθηκε στο πλαίσιο του έργου Life07 NAT/GR/000286 «Αποκατάσταση των δασών Pinus nigra στον Πάρνωνα (GR2520006) μέσω μίας δομημένης προσέγγισης» (www.parnonaslife.gr) που υλοποιείται

Διαβάστε περισσότερα

Τα αντιδιαβρωτικά και αντιπληµµυρικά έργα στην αρχαία Ολυµπία. µετά την πυρκαγιά της 26ης Αυγούστου 2007:

Τα αντιδιαβρωτικά και αντιπληµµυρικά έργα στην αρχαία Ολυµπία. µετά την πυρκαγιά της 26ης Αυγούστου 2007: ΕΘΝΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ (ΕΘ.Ι.ΑΓ.Ε.) Ινστιτούτο Μεσογειακών ασικών Οικοσυστηµάτων & Τεχνολογίας ασικών Προϊόντων (Ι.Μ..Ο. & T..Π.) Τα αντιδιαβρωτικά και αντιπληµµυρικά έργα στην αρχαία Ολυµπία

Διαβάστε περισσότερα

Η παρούσα μελέτη υλοποιήθηκε στο πλαίσιο του έργου Life07 NAT/GR/000286 Η

Η παρούσα μελέτη υλοποιήθηκε στο πλαίσιο του έργου Life07 NAT/GR/000286 Η Η παρούσα μελέτη υλοποιήθηκε στο πλαίσιο του έργου Life07 NAT/GR/000286 Η 1 H παρούσα μελέτη εκπονήθηκε στο πλαίσιο του έργου Life07 NAT/GR/000286 «Αποκατάσταση των δασών Pinus nigra στον Πάρνωνα (GR2520006)

Διαβάστε περισσότερα

Ως πλήρης αναφορά της παρούσας μελέτης προτείνεται:

Ως πλήρης αναφορά της παρούσας μελέτης προτείνεται: 1 2 Η παρούσα έκθεση συντάχθηκε στο πλαίσιο του έργου Life07 NAT/GR/000286 «Αποκατάσταση των δασών Pinus nigra στον Πάρνωνα (GR2520006) μέσω μίας δομημένης προσέγγισης» (www.parnonaslife.gr) που υλοποιείται

Διαβάστε περισσότερα

«ΤΟ ΔΑΣΟΣ» ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ 2007-2008

«ΤΟ ΔΑΣΟΣ» ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ 2007-2008 «ΤΟ ΔΑΣΟΣ» ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ 2007-2008 2008 Οι Ομάδες εργασίας μας Η Πράσινη Μέρα εντρογαλιές Αμυγδαλιές ασοφύλακες Κυπαρίσσια Οι πρώτες ενέργειες στη συνέχεια Η Πράσινη Μέρα Αδαμοπούλου

Διαβάστε περισσότερα

04 Νοεμβρίου ΣΤΟΧΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΥΠΟ ΕΚΠΟΝΗΣΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΟΥ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΖΕΠ "ΦΡΑΓΜΑ ΑΧΝΑΣ "

04 Νοεμβρίου ΣΤΟΧΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΥΠΟ ΕΚΠΟΝΗΣΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΟΥ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΖΕΠ ΦΡΑΓΜΑ ΑΧΝΑΣ ΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΣΤΟΧΩΝ ΔΙΑΤΗΡΗΣΗΣ & ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΙΚΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΓΙΑ ΤΙΣ ΖΩΝΕΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ (ΖΕΠ) ΠΟΥ ΕΧΟΥΝ ΚΑΘΟΡΙΣΤΕΙ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΗΝ ΟΔΗΓΙΑ ΓΙΑ ΤΑ ΑΓΡΙΑ ΠΤΗΝΑ (2009/147/ΕΚ) ΣΤΟΧΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

των πρεμνοφυών δασών ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΟΡΟΥΣ Αγίου Όρους Ιερά Κοινότητα Δικαιούχος του έργου Συνεργαζόμενος φ ορέας

των πρεμνοφυών δασών ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΟΡΟΥΣ Αγίου Όρους Ιερά Κοινότητα Δικαιούχος του έργου Συνεργαζόμενος φ ορέας Δικαιούχος του έργου Ιερά Κοινότητα Αγίου Όρους των πρεμνοφυών δασών Συνεργαζόμενος φ ορέας ΜΟΥΣΕΙΟ ΓΟΥΛΑΝΔΡΗ ΦΥΣΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ Ε λ λ η ν ι κ ό Κ έ ν τ ρ ο Β ιο τ ο π ω ν - Υ ι ρ ο τ ο γ ιω ν ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΚΕΛΟΣ ΕΡΓΟΥ ΑΡΓΟΣΤΟΛΙ 2015

ΦΑΚΕΛΟΣ ΕΡΓΟΥ ΑΡΓΟΣΤΟΛΙ 2015 Αντικείμενο: «Ειδική Λιβαδοπονική Μελέτη για την περιφερειακή ζώνη του Ε.Δ. Αίνου» ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΙΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ, ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ & ΥΠΟΔΟΜΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Ο χώρος του πανεπιστηµίου περικλείεται από εκτάσεις βλάστησης σε όλη την περίµετρο του λόφου µε συνολική έκταση 18 στρεµµάτων. Για την καταγραφή των

Ο χώρος του πανεπιστηµίου περικλείεται από εκτάσεις βλάστησης σε όλη την περίµετρο του λόφου µε συνολική έκταση 18 στρεµµάτων. Για την καταγραφή των . ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗ ΤΟΥ CO 2.1 Γενικά Η υπερθέρµανση του πλανήτη και οι κλιµατικές αλλαγές ως αποτέλεσµα της αύξησης των εκλυόµενων αερίων του θερµοκηπίου, λόγω των ανθρώπινων δραστηριοτήτων,

Διαβάστε περισσότερα

ΓΡΑΦΕΙΟ ΝΟΜΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΟΥ Αθήνα, 7 Φεβρουαρίου 2010. ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Αριθ. Πρωτ. : 129

ΓΡΑΦΕΙΟ ΝΟΜΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΟΥ Αθήνα, 7 Φεβρουαρίου 2010. ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Αριθ. Πρωτ. : 129 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Βαθμ. Προτ. ΕΞ. ΕΠΕΙΓΟΝ ΓΡΑΦΕΙΟ ΝΟΜΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΟΥ Αθήνα, 7 Φεβρουαρίου 2010 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Αριθ. Πρωτ. : 129 ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗΣ ΑΛΛΑΓΗΣ Πληροφορίες: Αφρ. Κουτούκη Τηλέφωνο

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: «Διάθεση Δασικού φυτευτικού υλικού από το Δασικό Φυτώριο Λάρισας»

ΘΕΜΑ: «Διάθεση Δασικού φυτευτικού υλικού από το Δασικό Φυτώριο Λάρισας» ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΜΕΝΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ - ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΓΕΝΙΚΗ Δ/ΝΣΗ ΔΑΣΩΝ ΚΑΙ ΑΓΡΟΤΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ Δ/ΝΣΗ ΔΑΣΩΝ Ν. ΛΑΡΙΣΑΣ ΔΑΣΑΡΧΕΙΟ ΛΑΡΙΣΑΣ ΟΡΘΗ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ 14-1-2016 (Ως προς τον τόπο υποβολής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΕΠΙΛΟΓΩΝ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ, ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΤΑ ΤΟ 2013 ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΕΠΙΛΟΓΩΝ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ, ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΤΑ ΤΟ 2013 ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΕΠΙΛΟΓΩΝ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ, ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΤΑ ΤΟ 2013 ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2012 1 Ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας του αγροδιατροφικού τομέα

Διαβάστε περισσότερα

Από ένα σπόρο γεννιέται το δέντρο

Από ένα σπόρο γεννιέται το δέντρο Από ένα σπόρο γεννιέται το δέντρο ΕΘΝΙΚΟΣ ΡΥΜΟΣ ΠΑΡΝΗΘΑΣ 28 ΙΟΥΝΙΟΥ 2007 Για τα δάση της χαλεπίου πεύκης όπως και για τα δάση αειφύλλων πλατυφύλλων. Για τα δάση αυτά απαιτείται μόνο προστασία από βόσκηση

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ 5 (ΘΟΣΣ 5) ΔΑΣΟΚΟΜΙΑ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ 5 (ΘΟΣΣ 5) ΔΑΣΟΚΟΜΙΑ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ 5 (ΘΟΣΣ 5) ΔΑΣΟΚΟΜΙΑ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ Αργυρώ Ζέρβα, ΥΠΕΚΑ/Ειδική Γραμματεία Δασών Σοφία Πουρνάρα, Διαχειριστική Αρχή ΥΠΑΑΤ 1η Συνάντηση ομάδας ΘΟΣΣ 5, Τρίτη 25 Σεπτεμβρίου

Διαβάστε περισσότερα

ΑΔΑ: ΒΕΤ9Β-ΣΧΠ. ΑΔΑ: ΑΘΗΝΑ 26 / 2 / 2013 Αρ. Πρωτ. 599/26167

ΑΔΑ: ΒΕΤ9Β-ΣΧΠ. ΑΔΑ: ΑΘΗΝΑ 26 / 2 / 2013 Αρ. Πρωτ. 599/26167 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ &ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΓΕΝ. Δ/ΝΣΗ ΔΙΟΙΚ. ΥΠΟΣ/ΞΗΣ Δ/ΝΣΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΓΗΣ ΤΜΗΜΑ ΕΜΠΡΑΓΜΑΤΩΝ ΔΙΚ/ΤΩΝ & ΝΟΜ. ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ ΤΑΧ. Δ/ΝΣΗ : Δεστούνη 2 και Αχαρνών 381 - Αθήνα ΤΑΧ.

Διαβάστε περισσότερα

Τα Ελληνικά δάση και η Κλιματική Αλλαγή

Τα Ελληνικά δάση και η Κλιματική Αλλαγή Τα Ελληνικά δάση και η Κλιματική Αλλαγή Ως κλιματική αλλαγή αναφέρεται η υπερθέρμανση του πλανήτη που προκαλείται από την άνοδο του ποσού των αερίων του θερμοκηπίου στην ατμόσφαιρα. Το διοξείδιο του άνθρακα

Διαβάστε περισσότερα

Αυξητική και Ωριμότητα

Αυξητική και Ωριμότητα Αυξητική και Ωριμότητα Δρ. Βασιλική Καζάνα Αναπλ. Καθηγήτρια ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας & Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Δράμας Εργαστήριο Δασικής Διαχειριστικής Τηλ. & Φαξ: 510 60435 E-mail: vkazaa@teikav.e.gr

Διαβάστε περισσότερα

Για να περιγράψουμε την ατμοσφαιρική κατάσταση, χρησιμοποιούμε τις έννοιες: ΚΑΙΡΟΣ. και ΚΛΙΜΑ

Για να περιγράψουμε την ατμοσφαιρική κατάσταση, χρησιμοποιούμε τις έννοιες: ΚΑΙΡΟΣ. και ΚΛΙΜΑ Το κλίμα της Ευρώπης Το κλίμα της Ευρώπης Για να περιγράψουμε την ατμοσφαιρική κατάσταση, χρησιμοποιούμε τις έννοιες: ΚΑΙΡΟΣ και ΚΛΙΜΑ Καιρός: Οι ατμοσφαιρικές συνθήκες που επικρατούν σε μια περιοχή, σε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ

ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2525 ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΤΕΥΧΟΣ ΤΕΤΑΡΤΟ Αρ. Φύλλου 288 8 Σεπτεμβρίου 2015 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΑΠΟΦΑΣΕΙΣ Κήρυξη ως αναδασωτέας έκτασης εμβαδού 234.712,44 τετρ. μέτρων, στις θέσεις

Διαβάστε περισσότερα

ιαχείριση και προστασία γενετικών πόρων

ιαχείριση και προστασία γενετικών πόρων Εφαρµοσµένη ασική Γενετική ιαχείριση και προστασία γενετικών πόρων Θερινό εξάµηνο 2006 ηµοκρίτειο Πανεπιστήµιο Θράκης, Ορεστιάδα Τµήµα ασολογίας & ιαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων Εργαστήριο ασικής

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: «Διάθεση Δασικού φυτευτικού υλικού από το Δασικό Φυτώριο Λάρισας»

ΘΕΜΑ: «Διάθεση Δασικού φυτευτικού υλικού από το Δασικό Φυτώριο Λάρισας» ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΜΕΝΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ & ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΓΕΝΙΚΗ Δ/ΝΣΗ ΔΑΣΩΝ & ΑΓΡΟΤΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ Δ/ΝΣΗ ΔΑΣΩΝ Ν. ΛΑΡΙΣΑΣ ΔΑΣΑΡΧΕΙΟ ΛΑΡΙΣΑΣ Λάρισα, 12-01-2015 Αριθ. Πρωτ. 8079/245699 π.ε.

Διαβάστε περισσότερα

«ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΜΕΘΟΔΩΝ ΠΟΛΥΚΡΙΤΗΡΙΑΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΡΙΟΘΕΤΗΣΗ ΠΕΡΙΟΧΩΝ ΦΥΣΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΗΤΗΣ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗΣ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ ΤΑΫΓΕΤΟΥ»

«ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΜΕΘΟΔΩΝ ΠΟΛΥΚΡΙΤΗΡΙΑΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΡΙΟΘΕΤΗΣΗ ΠΕΡΙΟΧΩΝ ΦΥΣΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΗΤΗΣ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗΣ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ ΤΑΫΓΕΤΟΥ» «ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΜΕΘΟΔΩΝ ΠΟΛΥΚΡΙΤΗΡΙΑΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΡΙΟΘΕΤΗΣΗ ΠΕΡΙΟΧΩΝ ΦΥΣΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΗΤΗΣ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗΣ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ ΤΑΫΓΕΤΟΥ» ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΔΑΣΟΛΟΓΟΣ Σκοπός της εργασίας : Η διερεύνηση και σύσταση

Διαβάστε περισσότερα

Δασολιβαδικά Συστήματα. Θ. Παπαχρήστου & Π. Πλατής Ινστιτούτο Δασικών Ερευνών

Δασολιβαδικά Συστήματα. Θ. Παπαχρήστου & Π. Πλατής Ινστιτούτο Δασικών Ερευνών Δασολιβαδικά Συστήματα Θ. Παπαχρήστου & Π. Πλατής Ινστιτούτο Δασικών Ερευνών Δασολιβαδικά Συστήματα συστήματα χρήσης γης Βοσκήσιμη ύλη Κτηνοτροφικά προϊόντα Δασικά προϊόντα Μακροπρόθεσμο κέρδος από δένδρα

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΡΟΟΔΟΥ TOY ΠΕΠ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ 2000-2006

ΓΕΝΙΚΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΡΟΟΔΟΥ TOY ΠΕΠ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ 2000-2006 ΓΕΝΙΚΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΡΟΟΔΟΥ TOY ΠΕΠ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ 2000-2006 Διανύουμε το τελευταίο έτος εφαρμογής της Γ Προγραμματικής Περιόδου και κατ ακολουθία και αν δεν εδίδετο παράταση λόγω των καταστροφικών

Διαβάστε περισσότερα

ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΕΝΤΑΞΗΣ ΠΡΑΞΕΩΝ. ΜΕΤΡΟ 8: Προστασία Περιβάλλοντος σε συνδυασμό με την Δασοκομία και Κτηνοτροφία

ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΕΝΤΑΞΗΣ ΠΡΑΞΕΩΝ. ΜΕΤΡΟ 8: Προστασία Περιβάλλοντος σε συνδυασμό με την Δασοκομία και Κτηνοτροφία ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΣΤΗΡΙΞΗΣ 2000 2006 Ε.Π. ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ & ΘΡΑΚΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΕΝΤΑΞΗΣ ΠΡΑΞΕΩΝ ΑΞΟΝΑΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ 1: ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΥΠΑΙΘΡΟΥ ΕΝΟΤΗΤΑ Α : ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

9. Για την αντιµετώπιση της κατάστασης πρέπει να προωθηθεί άµεσα

9. Για την αντιµετώπιση της κατάστασης πρέπει να προωθηθεί άµεσα 1 Προς το Περιφερειακό Συµβούλιο Αττικής Συνοπτική έκθεση της κατάστασης του φυσικού περιβάλλοντος στην Πάρνηθα & Αττική και των µέτρων που πρέπει να ληφθούν (εν όψει της συζήτησης στο Π.Σ. για την Πάρνηθα)

Διαβάστε περισσότερα

Κριτήρια επιλογής σκοπών και μέτρων μεταπυρικής διαχέιρισης των δασών μαύρηςπεύκηςμεβάσητηνεπιστήμη της Οικολογίας. Μαργαρίτα Αριανούτσου

Κριτήρια επιλογής σκοπών και μέτρων μεταπυρικής διαχέιρισης των δασών μαύρηςπεύκηςμεβάσητηνεπιστήμη της Οικολογίας. Μαργαρίτα Αριανούτσου Κριτήρια επιλογής σκοπών και μέτρων μεταπυρικής διαχέιρισης των δασών μαύρηςπεύκηςμεβάσητηνεπιστήμη της Οικολογίας Μ. Αριανούτσου, Μαργαρίτα Αριανούτσου Τομέας Οικολογίας - Ταξινομικής Τομέας Οικολογίας

Διαβάστε περισσότερα

74,6 100 59,4 EΕ 25 = 63,1 % (2004) 10,5 EΕ-25 = 9,2 % (2004) 2,9 17,5 % (1999/2000) 0,13 SI) = 0,18 5 (2003) 82,0 EΕ- 25 = 100

74,6 100 59,4 EΕ 25 = 63,1 % (2004) 10,5 EΕ-25 = 9,2 % (2004) 2,9 17,5 % (1999/2000) 0,13 SI) = 0,18 5 (2003) 82,0 EΕ- 25 = 100 Παράρτηµα 1. Κατάλογος κοινών δεικτών βάσης, εκροών, αποτελεσµάτων και επιπτώσεων I. Κοινοί δείκτες βάσης 1. είκτες βάσης σε σχέση µε τους στόχους / Όχι *1 Οικονοµική ανάπτυξη Κατά κεφαλήν ΑΕΠ σε µονάδες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣ: Όπως Πίνακα Διανομής ΤΜΗΜΑ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΔΑΣΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Α Π Ο Φ Α Σ Η

ΠΡΟΣ: Όπως Πίνακα Διανομής ΤΜΗΜΑ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΔΑΣΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Α Π Ο Φ Α Σ Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Αθήνα, 18 Ιουνίου 2014 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ, ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗΣ ΑΛΛΑΓΗΣ Αρ. Πρωτ.: 111559 /2413 ΕΙΔΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΔΑΣΩΝ ΓΕΝΙΚΗ Δ/ΝΣΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΔΑΣΩΝ & ΦΥΣΙΚΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΕΙΔΙΚΟΣ ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ ΔΑΣΩΝ

Ο ΕΙΔΙΚΟΣ ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ ΔΑΣΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗΣ ΑΛΛΑΓΗΣ ΕΙΔΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΔΑΣΩΝ ΓΕΝΙΚΗ Δ/ΝΣΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΔΑΣΩΝ & Φ.Π. Δ/ΝΣΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΔΑΣΩΝ ΚΑΙ Δ.Π. ΤΜΗΜΑ: Α -------------------------------------------------------

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΟΥΚΗΣ ΚΩΝ/ΝΟΣ ασοπόνος ΕΘ.Ι.ΑΓ.Ε. ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΩΝ ΑΣΙΚΩΝ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΆΤΩΝ & ΤΕΧΝ. ΑΣΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ

ΚΑΟΥΚΗΣ ΚΩΝ/ΝΟΣ ασοπόνος ΕΘ.Ι.ΑΓ.Ε. ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΩΝ ΑΣΙΚΩΝ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΆΤΩΝ & ΤΕΧΝ. ΑΣΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ 7/5/2008 ΗΜΕΡΙ Α: ασικές Πυρκαγιές Στη Νότια Ευρώπη& η Καταλυτική Εµπειρία του Ελληνικού Καλοκαιριού του 2007 ΧΑΡΟΚΟΠΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΕΙΟ Τµήµα Γεωγραφίας ΚΑΟΥΚΗΣ ΚΩΝ/ΝΟΣ ασοπόνος ΕΘ.Ι.ΑΓ.Ε. ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Πρόληψη δασικών πυρκαγιών και δασική καύσιμη ύλη

Πρόληψη δασικών πυρκαγιών και δασική καύσιμη ύλη Πρόληψη δασικών πυρκαγιών και δασική καύσιμη ύλη Δρ. Γαβριήλ Ξανθόπουλος ΕΘ.Ι.ΑΓ.Ε. Ινστιτούτο Μεσογειακών Δασικών Οικοσυστημάτων και Τεχνολογίας Δασικών Προϊόντων Τέρμα Αλκμάνος, Ιλίσια, 115 28 Αθήνα,

Διαβάστε περισσότερα

Αποκατάσταση καμένων περιοχών

Αποκατάσταση καμένων περιοχών Αποκατάσταση καμένων περιοχών Δρ Γεώργιος Λυριντζής, Διατελέσας Τακτικός Ερευνητής του ΕΘΙΑΓΕ Δρ Γεώργιος Μπαλούτσος, Διατελέσας Τακτικός Ερευνητής του ΕΘΙΑΓΕ Δρ Γεώργιος Καρέτσος, Εντεταλμένος Ερευνητής,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΦΥΣΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ (Ιδίως των μεταλλείων και λατομείων)

Η ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΦΥΣΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ (Ιδίως των μεταλλείων και λατομείων) Η ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΦΥΣΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ (Ιδίως των μεταλλείων και λατομείων) Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ Έννοια του όρου αποκατάσταση Ο προσδιορισμός μιας έννοιας, το περιεχόμενο της και η δυναμική που

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία του καθηγητού Χρήστου Σ. Ζερεφού, ακαδημαϊκού Συντονιστού της ΕΜΕΚΑ

Ομιλία του καθηγητού Χρήστου Σ. Ζερεφού, ακαδημαϊκού Συντονιστού της ΕΜΕΚΑ Ομιλία του καθηγητού Χρήστου Σ. Ζερεφού, ακαδημαϊκού Συντονιστού της ΕΜΕΚΑ Οι επιμέρους μελέτες ανέδειξαν τον πλούτο των φυσικών πόρων που διαθέτει η χώρα μας αλλά και τους κινδύνους που απειλούν το φυσικό

Διαβάστε περισσότερα

Μικρά ζώα, μικρές δράσεις

Μικρά ζώα, μικρές δράσεις Με τη συνεισφορά του χρηματοδοτικού μέσου LIFE της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Μικρά ζώα, μικρές δράσεις Η Κύπρος είναι νησί και η θάλασσα τη χωρίζει από Ασία Ευρώπη Αφρική Χάρη στην απομόνωση εξελίχτηκαν μοναδικά

Διαβάστε περισσότερα

LIFE ENVIRONMENT STRYMON

LIFE ENVIRONMENT STRYMON LIFE ENVIRONMENT STRYMON Ecosystem Based Water Resources Management to Minimize Environmental Impacts from Agriculture Using State of the Art Modeling Tools in Strymonas Basin LIFE03 ENV/GR/000217 Task

Διαβάστε περισσότερα