ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΝΟΜΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΝΟΜΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ"

Transcript

1 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΝΟΜΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΜΑ: Η ΙΔΕΑ ΤΟΥ ΙΜΜΑΝΟΥΕΛ ΚΑΝΤ ΠΕΡΙ ΚΟΣΜΟΠΟΛΙΤΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΚΑΙ Η ΙΣΤΟΡΙΚΗ, ΘΕΣΜΙΚΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΉ ΥΠΟΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ: ΣΥΓΚΛΙΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΠΟΚΛΙΣΕΙΣ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΖΙΩΓΑΣ ΑΡ. ΕΙΔ. ΜΗΤΡΩΟΥ: ΕΞΑΜΗΝΟ: Η' ΜΑΘΗΜΑ: ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΙΑ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ

2 Θεσσαλονίκη 2015 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος - Στοχοθεσία...2 Κεφάλαιο 1ο: Η Κοσμοπολιτική Ομοσπονδία του Ιμμάνουελ Καντ και η Παρεμφερής Ιστορική Ανάπτυξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης...4 Κεφάλαιο 2ο: Οι Θεσμικές Προϋποθέσεις του Ιμμάνουελ Καντ για τη Συμμετοχή των Κρατών στην Κοσμοπολιτική Ομοσπονδία και οι Ομοιότητες με τη Σύγχρονη Θεσμική Διαμόρφωση της Ευρωπαϊκής Ένωσης...8 Κεφάλαιο 3ο: Η Ιδέα του Ιμμάνουελ Καντ περί Κοσμοπολιτικού Δικαιώματος και οι Αποκλίσεις από αυτή της Πρακτικής Λειτουργίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης...14 Επίλογος - Συμπέρασμα...19 Βιβλιογραφία

3 ΠΡΟΛΟΓΟΣ - ΣΤΟΧΟΘΕΣΙΑ Διερευνώντας τη βιβλιογραφία σχετικά με την κοσμοπολιτική ιδέα, είναι σύνηθες να παρατηρεί κανείς τους υπέρμαχους αυτής να προβαίνουν σε θεωρητικές, ιστορικές και πρακτικές συνδέσεις μεταξύ της ιδέας του Ιμμάνουελ Καντ για μία κοσμοπολιτική ομοσπονδία και τη διαμόρφωση της Ευρωπαϊκής Ένωσης 1. Ταυτόχρονα, εκπλήσσει το γεγονός ότι και συστηματικοί αρνητές του κοσμοπολιτικού οράματος ως ευκταίου τρόπου μελλοντικής παγκόσμιας διακυβέρνησης συνάγουν ότι οι πολιτικές και θεσμικές διεργασίες στους κόλπους της Ευρωπαϊκής Ένωσης, έτσι όπως έχουν εξελιχθεί από την ίδρυσή της (1951) έως σήμερα, συνιστούν κάτι συγγενές προς μία μετα - εθνική πραγματικότητα 2 και ότι συνεπώς, το ενωσιακό παράδειγμα λειτουργεί ως δικαιοπαραγωγική και πρακτική πηγή άντλησης έμπνευσης για μελλοντικές κοσμοπολιτικές καινοτομίες. H αισιοδοξία την οποία αποπνέει η ως άνω διαπίστωση θα επαληθευθεί στο πρώτο κεφάλαιο της εκπονούμενης εργασίας, όπου θα εκτεθούν οι αναλογίες μεταξύ της ιστορικής εξέλιξης της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του καντιανού σχεδίου περί ανάπτυξης μίας κοσμοπολιτικής ένωσης. Στο πλαίσιο του δεύτερου κεφαλαίου θα εκτεθούν οι ομοιότητες ανάμεσα στη δικαιική λειτουργία του ενωσιακού οργανισμού και στην προβλεπόμενη θεσμική συμπεριφορά του ομοσπονδιακού μοντέλου του Καντ. Καταληκτικώς, το τρίτο και τελευταίο οργανικό τμήμα της αναλυόμενης προβληματικής θα καταδείξει την απομάκρυνση του ευρωπαϊκού εγχειρήματος από το κοσμοπολιτικής φύσης ιδεώδες του Καντ στο μέτρο κατά το οποίο εμφιλοχωρούν διαφοροποιήσεις που εντοπίζονται στην ιδεολογική σύλληψη και έκφρασή του από 1 Μεταξύ των υποστηρικτών της κοσμοπολιτικής σκέψης οι οποίοι έχουν στρέψει το ενδιαφέρον του προβληματισμού τους προς την κατεύθυνση της συναγωγής ομοιοτήτων μεταξύ της καντιανής ιδέας περί συνένωσης κρατών στη βάση κοσμοπολιτικών αρχών και του τρόπου ανάδειξης και λειτουργίας στο ιστορικό και παροντικό διεθνές γίγνεσθαι του οικοδομήματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης βλ. Archibugi D., The Global Commonwealth of Citizens: Toward Cosmopolitan Democracy, σ. 110 και Held D., "From executive to cosmopolitan multilateralism" In: Taming Globalization: Frontiers of Governance, eds. D. Held and M. Koenig - Archibugi, σ Χαρακτηριστικές περιπτώσεις πολεμίων της αξιοποίησης του κοσμοπολιτικού ιδεώδους ως κινητήριου μοχλού για τη δρομολόγηση της δημιουργίας μίας παγκόσμιας έννομης τάξης, η οποία θα χαρακτηρίζεται από προωθημένο βαθμό πολιτικής ολοκλήρωσης στο εσωτερικό της, καθώς και από ειρηνική διάθεση απέναντι στα άλλα κράτη και "φιλόξενη" μεταχείριση των μη πολιτών της, οι οποίοι καταλήγουν στη θεώρηση ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση αντιμετωπίζεται πολλές φορές ως οικοδόμημα το οποίο αναπτύχθηκε πάνω στο καντιανό πρότυπο του κοσμοπολιτισμού είναι οι Harvey D., Cosmopolitanism and The Geographies of Freedom, σ. 83 και Holton R., "Some comments on cosmopolitanism and Europe" In: European Cosmopolitanism in Question, eds. R. Robertson and An. S. Krossa, σ

4 τον φιλόσοφο σε σύγκριση με τον τρόπο ανάπτυξης δράσης στην πράξη από την Ένωση 3. Καθίσταται εκ των ανωτέρω εναργές ότι στόχος της παρούσας θεματικής είναι η αναζήτηση του βαθμού σύγκλισης ή απόκλισης ανάμεσα στο καντιανό όραμα σχετικά με την κατίσχυση ενός κοσμοπολιτικού δικαίου στο πλαίσιο μίας συνομοσπονδίας κυρίαρχων κρατών και στην ιστορική διαμόρφωση, θεσμική διάρθρωση και πρακτική λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Θα καταβληθεί προσπάθεια να προβληθεί η ύπαρξη συνδέσμου μεταξύ του Ιμμάνουελ Καντ και της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο επίπεδο των δύο πρώτων οριστικών άρθρων του έργου του φιλοσόφου "Προς την αιώνια ειρήνη" (1795), ενώ θα εκτεθεί και ο προβληματισμός αναφορικά με την αδυναμία της Ένωσης, στο βαθμό πολιτικής ολοκλήρωσης στον οποίο έχει φθάσει έως τις αρχές του 21ου αιώνα να ανταποκριθεί στο πρόταγμα της νεότευκτης για την εποχή των τελών του 18ου αιώνα ιδέας του κοσμοπολιτικού δικαίου, το οποίο ανευρίσκεται στο τρίτο οριστικό άρθρο της καντιανής σύλληψης. 3 Στη σχετική συγκριτική προσέγγιση της πολιτειακής και λειτουργικής ύπαρξης της Ευρωπαϊκής Ένωσης υπό το πρίσμα των κοσμοπολιτικών αρχών και κατευθύνσεων που εξαγγέλλει ο Ιμμάνουελ Καντ ότι πρέπει να διέπουν μία μελλοντική χρηστή συνένωση - συνομοσπονδία κυρίαρχων κρατών, της οποίας ο στόχος θα εξικνείται στην επίτευξη μίας σταθερής και ολοένα εντεινόμενης μεταξύ κρατών - μελών και διευρυνόμενης ανά τον κόσμο μεταξύ κρατών - μελών και μη κρατών - μελών ειρήνης, προβαίνει ο G. W. Brown, "The European Union and Kant's idea of cosmopolitan right: Why the EU is not cosmopolitan", σ

5 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1ο: Η Κοσμοπολιτική Ομοσπονδία του Ιμμάνουελ Καντ και η Παρεμφερής Ιστορική Ανάπτυξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης Στο δοκίμιό του "Προς την Αιώνια Ειρήνη" (1795), ο Καντ σημειώνει ότι ένα κοσμοπολιτικό πλέγμα θα μπορούσε να προκύψει από: "ένα ισχυρό και φωτισμένο έθνος... μία δημοκρατία (που από τη φύση της είναι προορισμένη να αναζητεί τη διαρκή ειρήνη)" και ότι αυτό θα ήταν δυνατόν "να παρέξει ένα κομβικό σημείο για μία ομοσπονδιακή συνεργασία μεταξύ των κρατών" 4. Τα υπόλοιπα κράτη θα προσχωρήσουν σε σύναψη συνδέσμου με το πρώτο, επειδή, έτσι, θα μπορεί να διασφαλίσει την ελευθερία του υο κάθε ένα, στο πλαίσιο του διεθνούς δικαίου. Το κίνητρο για την προσχώρηση θα υπαγορεύεται από την εμπειρική πραγματικότητα, η οποία ενσωματώνεται στις διεθνείς σχέσεις 5. Πρόκειται για τη θεώρηση του Καντ περί "κατοπτρικής λογικής" 6, βάσει της οποίας το ένα κράτος θα μιμείται τα άλλα ως προς την προσχώρηση, καθώς θα αντιλαμβάνεται την αναγκαιότητα αυτής της κίνησης για τη διασφάλιση της πολιτικής και οικονομικής του αυτονομίας στο διεθνές σύστημα. Είναι βέβαιο ότι το κράτος δεν θα προβαίνει στην ως άνω εκτεθείσα κινητοποίηση, αποκλειστικώς λόγω ηθικών κινήτρων 7. παράγοντες: Η "κατοπτρική λογική" του Καντ υπαγορεύεται από τους εξής κινητήριους α) τη lex mercatoria, η οποία ως έννοια συνοψίζει την ιδέα του μεγάλου διανοητή που ανευρίσκεται στο επιχείρημα ότι "το εμπόριο μεταξύ των εθνών... (δημιουργεί) ειρηνικές σχέσεις μεταξύ τους, και έτσι επιτυγχάνεται η αμοιβαία κατανόηση, η κοινωνία συμφερόντων και οι ειρηνικές σχέσεις" 8. Τα κράτη, αναπτύσσοντας εμπορικές συναναστροφές και συνακολούθως καλλιεργώντας με αμοιβαιότητα εμπορικά και εν γένει οικονομικά συμφέροντα, στηριζόμενα σε αυτές, διαμορφώνουν πρωτογενώς ευνοϊκό κλίμα συνεννόησης και γόνιμο έδαφος διεθνούς 4 Kant Im., "Perpetual peace" In: Kant's Political Writings, ed. H. Reiss, σ Kant Im., ό.π., σ Brown G. W., ό. π., σ Kant Im., ό. π., σ Στο σημείο αυτό θα πρέπει να διασαφηνιστεί ότι με την έννοια των ηθικών κινήτρων, τα οποία, κατά το φιλόσοφο δεν θα είναι ο μόνος λόγος ο οποίος θα υπαγορεύει τη δράση του κράτους στη διεθνή σκηνή με τρόπο συμμετοχικό προς την διαμόρφωση δικτύου συνεργασίας μεταξύ αυτού και των υπόλοιπων κρατών - μελών του κοσμοπολιτικού πλέγματος, κάνει μνεία στην υιοθέτηση κανόνων συμπεριφοράς από το κράτος στη βάση της ιδεολογικής αποδοχής τους από το λαό του ως χρηστών και εύνομων αρχών, οι οποίες κατευθύνουν τα περισσότερα κράτη παγκοσμίως ως προς την άσκηση της εξωτερικής πολιτικής τους. Επομένως, η καντιανή προοπτική υποστηρίζει ότι περισσότερο πρακτικοί παρά ηθικοί - ιδεολογικοί ή δεοντολογικοί λόγοι θα ωθήσουν το κράτος να συνάψει δεσμούς επαφής και αλληλόδρασης με τη "φωτισμένη δημοκρατία", ώστε να αναδυθεί μία ελπιδοφόρος κοσμοπολιτική ομοσπονδιακή συνένωση κρατών. 8 Kant Im, ό. π., σ

6 συνδιαλλαγής, πάνω στο οποίο θα ήταν δυνατή, στη συνέχεια, η οικοδόμηση ειρηνικών συνεργατικών σχέσεων και σε άλλους τομείς, πέραν όσων περιλαμβάνονται στη σφαίρα διαχείρισης οικονομικών ζητημάτων. Παρά ταύτα, η δημιουργία αλληλοεξαρτώμενων εμπορικών συστημάτων μεταξύ των κρατών είναι δυνατόν να επιφέρει και δυσλειτουργικές συνέπειες, καθώς, όπως εξαγγέλλεται 9, τα οικονομικά προβλήματα που εμφανίζονται σε μία περιοχή γίνονται αισθητά, υπό συνθήκες παγκοσμιοποιημένου εμπορίου, σε κάθε μέρος του πλανήτη. Για αυτό το λόγο, ακριβώς, και προς την κατεύθυνση της ελαχιστοποίησης των αρνητικών επιπτώσεων μίας τέτοιας συγκυρίας, ο Καντ υπεραμύνεται ότι είναι όχι μόνο εμπειρικώς χρήσιμη, αλλά και νομικώς αναγκαία η θεσμική συγκρότηση μίας οικουμενικής ένωσης, ο καταστατικός χάρτης της οποίας θα διαρρυθμίζει, μεταξύ άλλων, ζητήματα εμπορικής ασφάλειας και οικονομικής σταθερότητας, σε περίπτωση ανάκυψης σχετικών δυσχερειών οπουδήποτε στο πλαίσιο αυτής, δηλαδή σε οποιοδήποτε ή μεταξύ οιωνδήποτε κρατών - μελών της 10. β) την εξασφάλιση μίας κατάστασης επικράτησης του διεθνούς δικαίου μεταξύ των κρατών. Ο Καντ εξηγεί εν προκειμένω ότι η διεθνής οικονομική σταθερότητα, η οποία θα επιτευχθεί μέσα από υπερκρατική συνεργασία σε αντίστοιχους τομείς της αγοράς, είναι συνυφασμένη με την ακεραιότητα της πολιτικής τάξης των κρατών, με τέτοιο τρόπο, ώστε μία πιθανή παραβίαση της διεθνούς τάξης με πόλεμο εκ μέρους ενός κράτους να είναι ικανή να φαλκιδεύσει αυτόθροα την οικονομική, εμπορική και βιομηχανική ευρωστία ενός άλλου κράτους. Το δεύτερο κράτος θα υποστεί, κατά αυτό τον τρόπο απομείωση της ισχύος του ως προς τις εξωτερικές του σχέσεις με άλλα κράτη 11. Αυτό που ισχύει, βεβαίως, για ένα συγκεκριμένο κράτος σε μία ορισμένη ιστορική στιγμή και το χαρακτηρίζει ως "εκτροχιαζόμενο" από την ομαλή πορεία της διεθνούς νομιμότητας ή ως υφιστάμενο τις αρνητικές συνέπειες μίας διεθνώς άδικης πράξης η οποία προξενεί βλάβη, όπως κατεξοχήν είναι η ένοπλη χρήση βίας από ένα κράτος κατά άλλου, συνιστά σχετικό παράδειγμα, αφού οι ρόλοι μεταξύ τελούντος την παραβίαση του διεθνούς δικαίου και υποκειμένου σε αυτήν κράτους είναι δυνατόν να εναλλάσσονται, αναλόγως των 9 Kant Im., ό. π., σ Βλ. σχετικώς την κριτική αναφορά του Ζ. - Μ. Φερύ, Το Ζήτημα του Ευρωπαϊκού Κράτους, σ , στον "εξαιρετικά αμφίσημο" χαρακτήρα της δύναμης ομοσπονδίωσης του διεθνούς εμπορίου ως καταλυτικού στοιχείου για τη δρομολόγηση της ανάδυσης μίας κοσμοπολιτικής έννομης τάξης, η οποία θα εγγυάται την παγκόσμια ειρήνη. 11 Kant Im., "The idea for a universal history with a cosmopolitan purpose" In: Kant's Political Writings, ed. H. Reiss, σ

7 ιστορικών περιστάσεων που επικαθορίζουν την τέλεση μίας τέτοιας πράξης. Από τα παραπάνω απορρέει με λογική συνέπεια ότι κάθε κράτος υπό το ενδεχόμενο της αποδυνάμωσης του από την προσπάθεια άλλου κράτους με βίαια μέσα να οικειοποιηθεί το πολιτικό κύρος και την οικονομική επιρροή του στο διεθνές στερέωμα επιζητεί τη διασφάλιση της επικράτησης μίας ευνομούμενης διεθνούς έννομης τάξης 12. Ο φιλόσοφος αναλύει περαιτέρω ότι, εξαιτίας της οικονομικής αλληλεξάρτησης, τα κράτη "θα βρεθούν αναγκασμένα να προάγουν τον ευγενή σκοπό της ειρήνης... και όπου... υπάρχει απειλή έναρξης πολέμου, θα προσπαθήσουν να τον σταματήσουν με μεσολάβηση" 13. Επομένως, οι κινητήριες δυνάμεις για τη σταδιακή προώθηση των μορφών συνεργατικής αλληλεπίδρασης μεταξύ των κρατών, στο πλαίσιο της "κατοπτρικής λογικής" την οποία υιοθετεί ο Ιμμάνουελ Καντ συνίστανται στον οικονομικό αλληλοεπηρεασμό και το πρακτικής φύσης συμφέρον των χωρών να εξασφαλίσουν την ύπαρξη και την εδαφική ακεραιότητά τους σε σχέση με άλλες χώρες. Στοιχεία της καντιανής λογικής εντοπίζονται αντιστοίχως κατά την εξέταση των συνθηκών και της διαδικασίας σχηματισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αν ανακαλέσει κανείς τη θέση του Καντ υπέρ της δυναμικής την οποία μπορεί να πυροδοτήσει σε σχέση με την ανάπτυξη ειρηνικών σχέσεων, αμοιβαίας κατανόησης και κοινωνίας συμφερόντων μεταξύ των κρατών η σύναψη εμπορικών σχέσεων μεταξύ τους, δεν εμφανίζεται καθόλου ως ανακόλουθη η συνειρμική μετάβαση, στη συνέχεια, στη γέννηση και την ιστορική διαμόρφωση των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων ως παραδείγματος το οποίο επιβεβαιώνει στην πράξη τη θεωρητική καντιανή κατασκευή. Όντως, η Ευρωπαϊκή Ένωση, ξεκινώντας από την Ευρωπαϊκή Κοινότητα Άνθρακα και Χάλυβα (ΕΚΑΧ), το 1951, με έξι (6) μέλη (Γαλλία, Βέλγιο, Κάτω Χώρες, Λουξεμβούργο, Ιταλία και η τότε Δυτική Γερμανία) 14, έχει ενσωματώσει σήμερα είκοσι οκτώ (28) χώρες, περιλαμβάνοντας στους κόλπους της κράτη μικρής οικονομικής δύναμης, όπως η Μάλτα και ισχυρές παγκόσμιες δυνάμεις, όπως η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας. Επίσης, το αντικείμενο 12 Ο Ζ. - Μ. Φερύ, ό. π., σ , ονοματίζει το δεύτερο παράγοντα επίτευξης μίας κεντρομόλου προσεγγιστικής τάσης μεταξύ των κρατών και συνδιαμόρφωσης από αυτά συνθηκών για την μετέπειτα συνομοσπονδιοποίησή τους, κατά το πρότυπο του κοσμοπολιτικού δικαίου, "κριτική ή πειθαρχική λειτουργία του δημόσιου πολιτικού χώρου". Η σύντομη ανάλυσή του φαίνεται να προσδίδει μία κάπως διαφορετική εννοιολόγηση στον παράγοντα αυτό διατήρησης της ειρήνης, εισηγούμενη ως βασικό στοιχείο αυτού τη δομή της δημοσιότητας περί των διεθνών εξελίξεων, έτσι όπως αυτή καθορίζεται από τα μέσα μαζικής ενημέρωσης του 21ου αιώνα. 13 Kant Im., ό. π., σ Κανελλόπουλος Ιωάν. Π., Το δίκαιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 5η εκδ., σ

8 οικονομικής συνεργασίας των κρατών - μελών στο πλαίσιο της ΕΚΑΧ, της πρώτης Ευρωπαϊκής Κοινότητας, ήταν η διαχείριση και η διακίνηση εντός των γεωγραφικών ορίων της αποθεμάτων άνθρακα και χάλυβα, πεδίο διεθνούς οικονομικής δραστηριοποίησης που φαντάζει εξαιρετικά υποανάπτυκτο και πρώιμο σε σύγκριση με τα σημερινά δεδομένα, σύμφωνα με τα οποία η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει επεκτείνει τις αρμοδιότητές της, στις αρχές του 21ου αιώνα σε ζητήματα σύγκλισης οικονομικών, εμπορικών και νομισματικών πολιτικών και διαδικασιών 15. Μία τέτοια εξέλιξη, αναντίρρητα, θυμίζει την ιδέα του Καντ περί οικονομικής σύμπραξης των κρατών ως πρώτο βήμα το οποίο θα παράσχει τα εχέγγυα για την περαιτέρω διεύρυνση της συνεργασίας μεταξύ τους 16. Επιπροσθέτως, και ως προς το καντιανό κίνητρο που θέλει τα κράτη να προάγουν την ειρήνη σε πανανθρώπινο επίπεδο, ανευρίσκονται αναλογίες μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της καντιανής "κατοπτρικής λογικής". Όπως συχνά καταφάσκεται, η δημιουργία της Ένωσης αποτέλεσε το ιστορικό απότοκο διαφοροποίησης των λαών της Ευρώπης από το αιματηρό παρελθόν των δύο καταστροφικών παγκοσμίων πολέμων. Σε προσπάθεια αποτροπής της επανάληψης των θηριωδιών του παρελθόντος, διεθνείς οργανισμοί, διεθνείς και εθνικές μη κυβερνητικές οργανώσεις, πολλές ευρωπαϊκές χώρες, όπως η Μεγάλη Βρετανία, η Γαλλία και η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας, η ίδια η κοινωνία των ευρωπαίων πολιτών, αλλά και ηγετικές προσωπικότητες της μεταπολεμικής περιόδου, κατά το χρονικό διάστημα , όπως ο Winston Churchill, o Jean Monnet, o Paul - Henri Spaak και ο Konrad Adenauer, προσπάθησαν κοπιωδώς να δρομολογήσουν την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση όχι μόνο ως μέσο εγγύησης της διαρκούς απουσίας εχθροπραξιών στην Ευρώπη 17. Πολύ περισσότερο, οι κτηνωδίες του παρελθόντος επέτρεψαν την ενρίζωση νέων ιδεολογικών προταγμάτων στον ευρωπαϊκό χώρο, η οποία επέττασε την πλήρη αποστασιοποίηση από το βίαιο παρελθόν και προσέδιδε απαράμιλλη δυναμική στην προοπτική της συνεχούς 15 Κανελλόπουλος Ιωάν. Π., ό. π., σ Εξάλλου, όπως σημειώνει και η Ευγ. Ρ. Σαχπεκίδου, Ευρωπαϊκό Δίκαιο, 2η εκδ., σ. 16, στόχος του σχεδίου του Jean Monnet, βάσει της έμπνευσης του οποίου δρομολογήθηκε η ίδρυση και λειτουργία της ΕΚΑΧ όσο και των άλλων δύο Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων (Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα (ΕΟΚ), Ευρωπαϊκή Κοινότητα Ατομικής Ενέργειας (ΕΚΑΕ)) στις αρχές και στα μέσα της δεκαετίας του 1950, ήταν η έναρξη μιας διαδικασίας ενοποίησης βαθμηδόν των συμμετεχόντων στις Κοινότητες ευρωπαϊκών κρατών, έτσι ώστε να εξασφαλισθεί η ειρηνική συμπόρευση των λαών της Ευρώπης στον ρου της ιστορίας. Το μέσο για την τελεσφόρηση του σχεδίου αυτού θα αποτελούσε η οικονομική σύμπραξη μεταξύ των κρατών, η οποία, όμως, δεν ήταν προορισμένη να λειτουργήσει ως αυτοσκοπός. 17 Βλ. Σαχπεκίδου Ρ. Ευγ., ό. π., σελ. 5-9, και Κανελλόπουλος Ιωάν. Π., ό. π., σ

9 ενσωμάτωσης των λαών σε ένα ευρωπαϊκό όλον για την επίτευξη, τελικώς της ενοποίησης 18. Υπό αυτή την οπτική γωνία, επιβεβαιώνεται ρητώς η νουνεχής παρατήρηση των υποστηρικτών του κοσμοπολιτικού δικαίου ότι το παρελθόν ιδρύσεως του sui generis υπερεθνικού οργανισμού της Ένωσης επαληθεύει πρακτικώς αδιαμφισβήτητα την αξίωση του Καντ για διατήρηση της διεθνούς ειρήνης από τα κράτη, ώστε να καταστεί εφικτή μίας πρώτης μορφής σύζευξη κοσμοπολιτικού χαρακτήρα μεταξύ τους. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2o: Οι Θεσμικές Προϋποθέσεις του Ιμμάνουελ Καντ για τη Συμμετοχή των Κρατών στην Κοσμοπολιτική Ομοσπονδία και οι Ομοιότητες με τη Σύγχρονη Θεσμική Διαμόρφωση της Ευρωπαϊκής Ένωσης Πριν από την αναζήτηση κοινών σημείων μεταξύ της έννομης τάξης μίας κοσμοπολιτικής ομοσπονδίας κρατών, έτσι όπως την περιέγραψε ο Ιμμάνουελ Καντ και των διαφόρων δομικών στοιχείων της σημερινής Ευρωπαϊκής Ένωσης, είναι σημαντική για την πλήρη κατανόηση του σκεπτικού του φιλοσόφου στη συνέχεια, η ευσύνοπτη διασάφηση του όρου "δημόσιο δικαίωμα", ο οποίος αποτελεί κομβικό σημείο στο πλαίσιο της ανάπτυξης της θεωρίας περί κοσμοπολιτικής δικαιοσύνης και επίτευξης, συνακολούθως, της παγκόσμιας ειρήνης. Ο Καντ ορίζει ότι πρόκειται για "το σύνολο των συνθηκών υπό τις οποίες η επιλογή του ενός μπορεί να ενωθεί με την επιλογή του άλλου συμφώνως προς ένα οικουμενικό δίκαιο της ελευθερίας" 19. Προσφέροντας μία βοηθητική επεξήγηση στο δυσερμήνευτο και δυσνόητο προσδιορισμό στον οποίο προβαίνει ο φιλόσοφος, έχει διατυπωθεί η άποψη ότι η νομική θεωρία η οποία υπαγορεύει τον εννοιολογικό προσδιορισμό του "δημόσιου δικαιώματος" αναδεικνύει τον όρο ως "το σύνολο των κανόνων δικαίου που χρήζουν δημοσιοποίησης, ώστε να προκύπτει μία έννομη κατάσταση τέτοια, στην οποία τα άτομα, τα έθνη και τα κράτη μπορούν να απολαμβάνουν τα δικαιώματά τους" 20. Αξιοσημείωτη αναδεικνύεται, ακόμη, και η διάκριση ανάμεσα στους όρους "εθνικό δικαίωμα", "διεθνές δικαίωμα" και "κοσμοπολιτικό δικαίωμα", των οποίων έκανε χρήση ο Καντ ως φαινομενολογικών εκφάνσεων του "δημόσιου δικαιώματος", 18 Βλ. Moravcsik An., "Preferences and power in the European Community: A liberal intergovernmentalist approach", σ Κant Im, The Metaphysics of Morals, σ Gregor M., "Kant's approach to constitutionalism" Ιn: Constitutionalism: The Philosophical Dimension, ed. Al. Rosenbaum, σ

10 κάθε μία από τις οποίες θεωρείται ότι συντίθεται δικαιικώς, αναλόγως της αναγνώρισης και προστασίας των οποίων τυγχάνει το "δημόσιο δικαίωμα" σε επίπεδο εθνικού, διεθνούς και κοσμοπολιτικού δικαίου αντιστοίχως 21. Με διαφορετική διατύπωση, αυτές οι τρεις καταστάσεις του "δημόσιου δικαιώματος" ("εθνικό, διεθνές και κοσμοπολιτικό δικαίωμα") ανταποκρίνονται απολύτως στο τρίπτυχο του Καντ περί εθνικού, διεθνούς και κοσμοπολιτικού δικαίου. Αφορούν δε στην κατάσταση του "δημόσιου δικαιώματος" με την οποία αυτό θα διατηρηθεί και θα ενισχυθεί σε κάθε πλαίσιο δικαιοταξίας, δηλαδή στους κόλπους του εθνικού, του διεθνούς και του κοσμοπολιτικού δικαίου. Έτσι, υποστασιοποιούνται οι νομικές συνθήκες οι οποίες επιτρέπουν την απόλαυση του "δημόσιου δικαιώματος" μέσα σε ένα αμοιβαίως ενισχυόμενο σύστημα προάσπισης του, το οποίο τριχοτομείται στις σφαίρες των εννόμων τάξεων, στις οποίες είναι δυνατή η άσκηση του δικαιώματος. Ο Καντ πίστευε ότι δεν μπορεί να διασφαλισθεί πλήρως ο σεβασμός προς το "δημόσιο δικαίωμα", παρά μόνο, εάν και τα τρία προαναφερθέντα επίπεδα δικαίου, στα οποία αυτό εμφανίζεται με την άσκηση ή την προσβολή του, λειτουργούν ικανοποιητικώς και σε αλληλεπίδραση το ένα με το άλλο. Και αυτό γιατί ο φιλόσοφος έθετε ως πρόκριμα για την εγκαθίδρυση ενός άρτιου εθνικού - πολιτικού Συντάγματος (εθνικό δίκαιο) την πλήρη και στο ακέραιο διευθέτηση του ζητήματος των από το δίκαιο ρυθμιζόμενων εξωτερικών σχέσεων του κράτους με άλλα κράτη (διεθνές δίκαιο). Με τη σειρά της, η εξεύρεση λύσεων στο πλαίσιο των διακρατικών εννόμων σχέσεων θα πρέπει, κατά τον Καντ, να συμβαδίζει με το σεβασμό του "δημόσιου δικαιώματος" από τα κράτη, σε παγκόσμια κλίμακα για όλους τους πολίτες, κυρίως δε από τα κράτη προς τους μη πολίτες τους (κοσμοπολιτικό δίκαιο) 22. Συνοψίζοντας τη βασική θέση, στην οποία καταλήγει η ως άνω συλλογιστική, το "δημόσιο δικαίωμα", ώστε να είναι δυνατόν να προστατευθεί επαρκώς, θα πρέπει να καθίσταται αντικείμενο αναγνώρισης από το πλέγμα των δικαιικών κανόνων που σχηματίζει το "τρίπτυχο δικαίου" του Καντ: εθνικό δίκαιο, διεθνές δίκαιο, κοσμοπολιτικό δίκαιο. Στο φιλοσοφικό σχεδίασμα περί αιώνιας ειρήνης, ο Καντ συνθέτει τον πολιτικό του στοχασμό με τη μορφή μίας διεθνούς συνθήκης η οποία συνάπτεται μεταξύ ομοσπονδιοποιούμενων κρατών και κατ' αυτόν τον τρόπο διατυπώνει τις θεσμικές προϋποθέσεις για τη δημιουργία αρχικώς, μίας συνένωσης ανεξάρτητων 21 Βλ. Kant Im., Grounding for the Metaphysics of Morals, 2nd ed., σ Kant Im, ό, π., σ

11 κρατών και ύστερα, μίας κοσμοπολιτικής ένωσης ερειδόμενης στο δημόσιο δικαίωμα 23. Οι όροι οι οποίοι τίθενται καταστρώνονται δομικά σε μία σειρά από προκαταρκτικά και οριστικά άρθρα, από τα οποία κρίσιμης σημασίας είναι τα τελευταία. Εκεί εκτίθενται οι προϋποθέσεις για τη συμμετοχή ενός κράτους στην κοσμοπολιτική ομοσπονδία ("Πρώτο Οριστικό Άρθρο" 24 ) και οι κανονιστικές διαστάσεις επί των οποίων βρίσκει έρεισμα η πολιτειακή υπόσταση της ομοσπονδίας ("Δεύτερο Οριστικό Άρθρο" 25 - "Τρίτο Οριστικό Άρθρο" 26 ). Το Πρώτο Οριστικό Άρθρο προβλέπει ότι "η συνένωση πρέπει να περιορίζεται σε ρεπουμπλικανικά κράτη και μόνο" 27. Η λήψη μέρους στο ομοσπονδιακό μοντέλο επιφυλάσσεται αποκλειστικώς στα ρεπουμπλικανικά κράτη και κάθε υποψήφιο προς προσχώρηση κράτος πρέπει να πληρεί τους όρους του ρεπουμπλικανισμού και του "εθνικού δικαιώματος". Αυτό, για το φιλόσοφο συνεπάγεται ότι τα συμμετέχοντα κράτη θα διακρίνονται για το ρεπουμπλικανικό εθνικό τους δίκαιο, χαρακτηριστικά στοιχεία του οποίου είναι ο διαχωρισμός των εξουσιών μεταξύ νομοθετικής, εκτελεστικής και δικαστικής 28, η διασφάλιση της ελευθερίας για όλα τα μέλη της κοινωνίας, η επίτευξη της διαμόρφωσης ενιαίου νομοθετικού πλαισίου για όλους τους πολίτες 29 και η διατήρηση της ισότητας των τελευταίων απέναντι στο νόμο και το δίκαιο 30. Γίνεται δεκτό ότι, παρότι ο Καντ κάνει λόγο για "ρεπουμπλικανικά κράτη", 23 Όπως διαπιστώνεται από σειρά μελετητών, όπως ο Ζ. - Μ. Φερύ, ό. π., σ και o G. W. Brown, ό. π., σ , ο Καντ (Kant Im., ό. π., σ. 102) εγκαταλείπει την αρχική του ιδέα σχετικά με την προοπτική ενός παγκόσμιου κράτους ως βέλτιστου τρόπου διαμόρφωσης μίας κοσμοπολιτικής νομικής και πολιτικής τάξης η οποία θα πραγματώνει την αναβίβαση του "δημόσιου δικαιώματος" ως ύψιστης αρχής αρμονικής συνύπαρξης των ατόμων, των κρατών και των λαών. Φοβόταν ότι μία "παγκόσμια μοναρχία" δεν θα ήταν σε θέση να κυβερνήσει αποτελεσματικώς, ώστε να επικρατήσουν συνθήκες διεθνούς σταθερότητας και ισορροπίας στις σχέσεις μεταξύ των κρατών, πράγμα απαραίτητο για την καλλιέργεια μίας κοσμοπολιτικής ένωσης, αφού η συγκέντρωση εξουσίας σε ένα μόνο φορέα, όπως μία παγκόσμια κρατική υπερδύναμη, μόνο πολιτική διαφθορά και τυραννική διακυβέρνηση μπορεί να συνεπάγεται. 24 Kant Im., ό. π., σ Kant Im., ό. π., σ Kant Im., ό. π., σ Βλ. υποσημείωση Κant Im, The Metaphysics of Morals, σ Κant Im., ό. π., σ O Κάντ θεωρεί ότι τα ρεπουμπλικανικά κράτη είναι τα μόνο κατάλληλα για την οικοδόμηση μίας ειρηνικής συνένωσης μεταξύ των κρατών, επειδή μπορούν να θεμελιώσουν πολιτικώς και θεσμικώς μία διαρκούσα κατάσταση "δημόσιου δικαιώματος" τόσο στο εσωτερικό τους όσο και διεθνώς. Την τελευταία πεποίθηση βασίζει στο επιχείρημα ότι τα ρεπουμπλικανικά κράτη παρουσιάζουν εγγενώς μικρότερες πιθανότητες να εμπλακούν σε πόλεμο με άλλα κράτη. Βλ. Otfried Η., Kant's Cosmopolitan Theory of Law and Piece, σ για εκτενέστερη ανάλυση. Πρβλ. την τάση αμφισβήτησης που εκδηλώνει ο G. W. Brown, "Moving from Cosmopolitan Legal Theory to Legal Practice: Models of Cosmopolitan Law" In: The Cosmopolitanism Reader, eds. G. W. Brown and D. Held, σ , ως προς τη δογματική ορθότητα και επιστημονική τεκμηρίωση της θέσης ότι η δημοκρατία συνιστά το πλέον πρόσφορο πολίτευμα για τη σύναψη ειρηνικών σχέσεων και δεσμών με άλλα κράτη. Βέβαια, και ο G. W. Brown καταλήγει ότι η ιστορική πείρα έχει δείξει ότι τα δημοκρατικά κράτη έχουν επιχειρήσει 10

12 αναφερόταν επί της ουσίας σε κυβερνητικά μορφώματα παρόμοια με τις σύγχρονες φιλελεύθερες δημοκρατίες. Μάλιστα, έχει επισημανθεί 31 ότι στο Πρώτο Οριστικό Άρθρο επινοείται ένα "ρεπουμπλικανικό είναι" που αντιστοιχεί στη σημερινή δημοκρατία, αφού ο μεγάλος διανοητής ορίζει ότι το ρεπουμπλικανικό μόρφωμα πρέπει να ευθυγραμμίζεται με αρχές οι οποίες απαντώνται στα πολιτεύματα των δυτικών κρατών του 21ου αιώνα. Αυτές συνίστανται στο ότι ο λαός είναι η πηγή όλων των εξουσιών, στην ύπαρξη συνταγματικών ελευθεριών, στην ανάδειξη του κράτους δικαίου, στη συμμετοχή του λαού στη νομοπαραγωγική λειτουργία, στη διάκριση των λειτουργιών και στη συνεργατική συμμετοχή του λαού στις πολιτικές διεργασίες. Παρατηρώντας τη νομική διάρθρωση της Ευρωπαϊκής Ένωσης διαπιστώνει κανείς την αξίωση πλήρωσης παρόμοιων κριτηρίων με εκείνα που περιγράφονται στο Πρώτο Οριστικό Άρθρο περί της αιώνιας ειρήνης, ως όρων εισόδου ενός κράτους στον ευρωπαϊκό υπερεθνικό οργανισμό. Τα κριτήρια της Κοπεγχάγης (1993) που συστηματοποίησαν σε τρεις κατηγορίες τις προϋποθέσεις προσχώρησης στην Ένωση, τις οποίες εξήγγειλε το άρθρο 49 της Συνθήκης του Μάαστριχτ του 1992, προσδιορίζουν ότι η ένταξη ενός υποψηφίου κράτους απαιτεί τη συνδρομή σε αυτό των εξής στοιχείων: α) σταθερότητας θεσμών οι οποίοι εγγυώνται τη δημοκρατία, την ισχύ του δικαίου, τα ανθρώπινα δικαιώματα και το σεβασμό και την προστασία των μειονοτήτων, β) ύπαρξης οικονομίας της αγοράς και ικανότητας αντιμετώπισης της ανταγωνιστικής πίεσης και των δυνάμεων της αγοράς στο πλαίσιο της Ένωσης και γ) ικανότητας ανάληψης των υποχρεώσεων που συνεπάγεται η ιδιότητα του κράτους - μέλους της Ένωσης, δηλαδή αποδοχής από το υποψήφιο κράτος - μέλος του συνόλου του υφισταμένου, έως την είσοδό του δικαίου της Ένωσης, πρωτογενούς, δευτερογενούς και αγράφου, του ονομαζόμενου "κοινοτικού κεκτημένου", καθώς και υιοθέτησης των στόχων της πολιτικής, οικονομικής και νομισματικής ένωσης 32. Οι ομοιότητες μεταξύ των καντιανών κριτηρίων και των όρων ένταξης στον ενωσιακό οργανισμό είναι πασιφανείς. Καταρχάς, υπό το φως των ανωτέρω παρατηρήσεων σχετικά με την ταύτιση της έννοιας του ρεπουμπλικανικού κράτους, την οποία χρησιμοποιεί ο Ιμμάνουελ Καντ με αυτή του δημοκρατικού κράτους, εχθροπραξίες σε διακρατικό ή διεθνικό επίπεδο λιγότερες φορές από ό,τι χώρες με διαφορετικό πολίτευμα. 31 Otfried H., ό. π., σ Σαχπεκίδου Ρ. Ευγ., ό. π., σ. 160 και Κανελλόπουλος Ιωάν. Π., ό. π., σ

13 προκύπτει αβίαστα το συμπέρασμα ότι και για τις δύο κρατικές συνενώσεις, η ιδιότητα του μέλους τους περιορίζεται μόνο σε κράτη με δημοκρατικό καθεστώς. Επίσης, με ακριβή συνέπεια προς τις καντιανές νόρμες από τις οποίες πρέπει να εμφορείται το ρεπουμπλικανικό συμμετέχον κράτος στην κοσμοπολιτική ένωση, η Ευρωπαϊκή Ένωση προσδίδει έμφαση κατά τη διαδικασία της κρίσης περί της εισδοχής ενός κράτους στους κόλπους της στις αρχές περί δημοκρατικής διακυβέρνησης, ανάδειξης των ατόμων ως στόχου υπό την προστασία του δικαίου, ομοιόμορφης εφαρμογής μίας κοινής για όλους νομοθεσίας και εξωτερικής ελευθερίας 33. Επιπλέον, η εμμονή της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε μία λειτουργική οικονομία της αγοράς και στην πρόθεση των κρατών - μελών να προάγουν κοινές ανταγωνιστικές στρατηγικές αντικατοπτρίζει και προωθεί τις συλλήψεις του Καντ περί της lex mercatoria και του θεμελιακού ρόλου που διαδραματίζει η διαμόρφωση και παγίωση οικονομικών και εμπορικών συμφωνιών μεταξύ των κρατών για τη διεύρυνση και εμβάθυνση της συνεργασίας εν όψει της συνένωσης την οποία αυτά σχηματίζουν 34. Τέλος, η τρίτη κατηγορία προϋποθέσεων, την οποία θέτουν τα κριτήρια της Κοπεγχάγης περί τήρησης από το κράτος των υποχρεώσεων που απορρέουν από την ιδιότητα του μέλους της Ένωσης, είναι αλήθεια ότι δεν βρίσκει το κανονιστικό της αντίστοιχο στη σύλληψη του Καντ. Ο φιλόσοφος, όπως προσημειώθηκε, εξυφαίνει το σκεπτικό περί της συγκρότησης ex nihilo μίας κοσμοπολιτικής συνομοσπονδίας κρατών επί τη βάση της συνεργατικής διάθεσης που αναπτύσσεται βήμα - βήμα μεταξύ τους, εν όψει της τήρησης από αυτά ορισμένων θεμελιωδών νορμών αρμονικής συνύπαρξης. Όταν η δυναμική της αλληλεπίδρασης εξελιχθεί σε τέτοιο βαθμό, ώστε να προωθήσει την υφιστάμενη μορφή σύμπραξης στο επίπεδο της πολιτικής συνένωσης των κρατών, τότε, για πρώτη φορά, θα καταρτισθεί διεθνής συμφωνία μεταξύ των ιδρυτικών κρατών - μελών. Αυτή θα οργανώνει καταστατικά το νέο πολιτειακό μόρφωμα και θα καθιερώνει τις θεμελιώδεις αρχές αναγνώρισης ανθρωπίνων δικαιωμάτων, δεσπόζουσα θέση μεταξύ των οποίων θα κατέχει το "δημόσιο δικαίωμα", υπό την τρίπτυχη μορφή του. Το έργο του Ιμμάνουελ Καντ "Προς την Αιώνια Ειρήνη" αποτελεί τη φιλοσοφική πρόταση αυτού σχετικά με τις περιεχόμενες διατάξεις μίας τέτοιας διεθνούς συνθήκης και τις δέουσες πολιτικές και κανονιστικές αρχές που θα τις διέπουν. Επομένως, αφού η 33 Brown G. W., ό. π., σ Βλ. για την προβολή επιχειρημάτων και αντεπιχειρημάτων πάνω στο ζήτημα της σύγκλισης της Καντιανής Πολιτείας και της Ευρωπαϊκής Ένωσης ως προς τον ενοποιητικό ρόλο της οικονομίας και του εμπορίου Brown G. W., ό. π., σ

14 καντιανή προοπτική απευθύνεται σε μία μη γεννημένη και μη ήδη δρώσα στη διεθνή πραγματικότητα πολιτειακή οντότητα, δεν θα ήταν δογματικώς συνεπές ούτε λογικώς νοητό να περιλαμβάνει προβλέψεις αναφορικά με τη δεσμευτικότητα μίας ανύπαρκτης προγενέστερης λειτουργίας της για τα κράτη που θα επιθυμήσουν να εισέλθουν σε αυτή, μετά τη θεσμική ανάδυσή της. Σύμφωνα με το Δεύτερο Οριστικό Άρθρο "η συνένωση δεν πρέπει να ιδωθεί ως ένα παγκόσμιο κράτος με αποκλειστική αυταρχική εξουσία, αλλά ως μία Συνένωση (ή Ομοσπονδία) Ελεύθερων Κρατών" 35. Ο Καντ φαίνεται ότι προκρίνει μία εθελοντική συνένωση ανεξάρτητων κρατών, τα οποία ασπάζονται τις αρχές της ομοσπονδίωσης και του "διεθνούς δικαιώματος" 36, έτσι ώστε να καθίσταται δυνατή η οριζόντια κατανομή της εξουσίας, η διασφάλιση της αμοιβαίας συμμετοχής στη νομοθέτηση (συν - νομοθέτηση) και η εξασφάλιση της επιλογής των κρατών να λαμβάνουν μέρος στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων μίας δικαιοπαραγωγικής διεθνούς κοινότητας 37. Χαρακτηριστικά παραδείγματα τα οποία ενδεικνύουν την αυτοπροαίρετη φύση της σύμπραξης ενός κράτους με άλλα στην καντιανή κοσμοπολιτική συνομοσπονδία είναι αυτά της δυνατότητας ενός κράτους να αποκτήσει οφέλη, εφόσον έχει συνεργαστεί αποτελεσματικώς με άλλα κράτη ή το δικαίωμα αποχώρησης αυτού από τη συνένωση. Η καντιανή συλλογιστική απορρίπτει την υιοθέτηση μίας κεντρικής εξουσίας που συγκεντρώνει όλες τις ομοσπονδιακές αρμοδιότητες και λειτουργίες στο πρόσωπό της ως προτιμώμενου πολιτικού μοντέλου για την ανάπτυξη μίας κοσμοπολιτικής τάξης πραγμάτων ανά τον κόσμο, καθώς αυτή εμφανίζει την τάση να καταντήσει δεσποτική, εάν δεν υφίστανται θεσμικοί περιορισμοί της ισχύος που κατέχει, με τη μορφή ελέγχων και αντισταθμισμάτων (checks and balances) 38. Παρομοίως, σχετικοί θεσμικοί μηχανισμοί αποκλεισμού της πιθανότητας συσσώρευσης υπερβολικών εξουσιών σε κάποια ή σε ένα από τα συμμετέχοντα κράτη, απαντώνται στο πλαίσιο λειτουργίας του "ενωσιακού οικοδομήματος". Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει βασισθεί στην αυτοδιαμόρφωση των πολιτικών κατευθύνσεών της από τα κράτη - μέλη, στη συναινετική συμπερίληψη των ενδιαφερόμενων χωρών στις διαδικασίες της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης και στην ανεπηρέαστη από ευρωπαϊκούς παράγοντες πρωτοβουλία κάθε κράτους να αναλάβει 35 Βλ. υποσημείωση Βλ. Kant Im., ό. π., σ Brown G. W., ό. π.., σ Brown G. W., ό. π., σ

15 τις ευθύνες τις οποίες συνεπάγεται η είσοδος και παραμονή του στην Ένωση 39. Ακόμη και σήμερα, οπότε παρατηρείται η απόδοση περισσότερων δυνατοτήτων άσκησης ουσιαστικού ελέγχου σε ενωσιακά θεσμικά όργανα, όπως το Δικαστήριο του Λουξεμβούργου, η Ευρωπαϊκή Ένωση παραμένει ένας υπερεθνικός οργανισμός εθελοντικής συμμετοχής με περιορισμένες εξουσίες επιβολής στα κράτη - μέλη της της εκάστοτε διαμορφωνόμενης εντός των οργάνων λήψης αποφάσεων, όπως το Συμβούλιο των Υπουργών και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, κυρίαρχης τάσης 40. Στην πραγματικότητα, τις τελευταίες δεκαετίες εκδηλώνεται μία όλο και αυξανόμενη τάση των χωρών να παραχωρούν οικειοθελώς νομικές εξουσίες, υπό τη μορφή της παραχώρησης αρμοδιοτήτων, στον sui generis διεθνή οργανισμό που αποτελεί το σημείο αναφοράς και συσπείρωσής τους ως ευρωπαϊκών κρατών, σε μία προσπάθεια δημιουργίας κινήτρων συμμόρφωσης, αμοιβαίας ωφέλειας και αποτελεσματικότερης αντιμετώπισης ακανθωδών προβλημάτων, η ανεύρεση διεξόδων στα οποία εκφεύγει των γεωγραφικών ορίων κρατικής εξουσίας και πρακτικών δυνατοτήτων εξεύρεσης λύσης ενός ή μίας ομάδας από το σύνολο των ευρωπαϊκών κρατών 41. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3ο: Η Ιδέα του Ιμμάνουελ Καντ περί Κοσμοπολιτικού Δικαιώματος και οι Αποκλίσεις από αυτή της Πρακτικής Λειτουργίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης Ο Καντ επεδίωκε την ενθρόνιση του κοσμοπολιτικού δικαίου στο τρίτο επίπεδο του δικαιικού τριπτύχου, η ισχύς του οποίου θα επέβαλε τόσο στα κράτη όσο και στα άτομα να φροντίζουν για τη φιλόξενη μεταχείριση όλων των ανθρώπων, ανεξαρτήτως από την πολιτότητα ή τον τόπο γέννησής τους 42. Η παγκόσμια αυτή κατάσταση διαμορφώνεται από το συνδυασμό της δράσης τριών επιπέδων δικαίου: στο πρώτο, αυτό του εθνικού δικαίου, εγκαθιδρύεται το "δημόσιο δικαίωμα" μεταξύ των πολιτών ενός κράτους και μεταξύ του κράτους και των πολιτών του (Πρώτο 39 Brown G. W., ό. π., σ Βλ. σχετικά με τον τρόπο επίτευξης της συμμόρφωσης της δράσης των ευρωπαϊκών κρατών προς τις πρωτοβουλίες που αναλαμβάνονται σε ενωσιακό πλαίσιο μέσα όχι από μεθόδους νομικής επιβολής, αλλά διαμόρφωσης ήπιου δικαίου και κοινών πρακτικών Brown G. W., "Moving from Cosmopolitan Legal Theory to Legal Practice: Models of Cosmopolitan Law" In: The Cosmopolitanism Reader, eds. G. W. Brown and D. Held, σ Βλ. σχετικά Σαχπεκίδου Ρ. Ευγ., ό. π., σ Βλ. τη σχετική ανάπτυξη του C. Covell, Kant and the Law of Peace: A Study in the Philosophy of International Law and International Relations, σ. 141, ο οποίος θεωρητικοποιεί την υπόσταση του κοσμοπολιτικού δικαίου, παρουσιάζοντάς το ως τμήμα του γενικού διεθνούς δικαίου. Αυτό, λόγω της πανανθρώπινης εμβέλειάς του, επεκτείνεται σε ένα ιδανικό παγκόσμιο κράτος και αφορά κάθε πολίτη, μόνο και μόνο επειδή αυτός φέρει την πολιτότητα του συγκεκριμένου κράτους. 14

16 Οριστικό Άρθρο), στο δεύτερο, εκείνο του διεθνούς δικαίου, καταφάσκεται η κατάσταση του "δημόσιου δικαιώματος" ανάμεσα στα κράτη (Δεύτερο Οριστικό Άρθρο) και στο τρίτο, του κοσμοπολιτικού δικαίου, συστήνεται το "δημόσιο δικαίωμα" μεταξύ των ατόμων του κόσμου και μεταξύ των κρατών και των ατόμων, ιδίως μεταξύ των κρατών και των μη πολιτών εκάστοτε κράτους (Τρίτο Οριστικό Άρθρο). Στο πνεύμα των όσων εκτέθηκαν, το Τρίτο Οριστικό Άρθρο διακηρύσσει ότι "όλα τα μέλη της συνένωσης θα συμμορφώνονται με τους κανόνες της φιλοξενίας και τις οικουμενικές απαιτήσεις του κοσμοπολιτικού δικαίου" 43. Ο φιλόσοφος εξηγεί ότι η έννοια της φιλοξενίας που εισηγείται ενδεικνύει την ύπαρξη ενός δικαιώματος επίσκεψης, υπό την έννοια, μάλλον, της προσωρινής παραμονής 44 και όχι ενός δικαιώματος εγκατάστασης ή κατοικίας σε αλλοδαπό κράτος, γιατί για την αναγνώριση μίας τέτοιας ελευθερίας απαιτείται επιπλέον συμφωνία μεταξύ των κρατών, ώστε να παραχωρηθεί νομικώς η σχετική δυνατότητα στους πολίτες αυτών 45. Οι συνθήκες της οικουμενικής φιλοξενίας οι οποίες εξαγγέλλονται από τον Καντ επιδέχονται ορισμένες ουσιώδεις παρατηρήσεις, ο προβληματισμός επί των οποίων φωτίζει την καντιανή κοσμοπολιτική συνένωση με διαφορετικό τρόπο από ό,τι αφήνει να διαφανεί η αρχική της περιγραφή. Αρχικώς, αξίζει να επισημανθεί ότι η έμφαση της καντιανής σκέψης στο εμπόριο και τη σχετική lex mercatoria συνιστά τμήμα μόνο του κοσμοπολιτικού δικαιώματος, αφού αυτό, ως ένα αυθεντικό νομικό δικαίωμα το οποίο περικλείει όλα τα ανθρώπινα όντα, δεν αφορά μόνο στους εμπόρους 46. Επίσης, αποκαλυπτική αποδεικνύεται η διαπίστωση ότι η αρχή της φιλοξενίας απευθύνεται τόσο σε επισκέπτες όσο και σε όσους αποπειρώνται να επιβουλευτούν με αποικιοκρατικές ή ιμπεριαλιστικές πρακτικές την εδαφική ακεραιότητα ή πολιτική αυτονομία ενός κράτους. Υπό αυτό το πρίσμα, η φιλόξενη ιδέα του Καντ αναπτύσσει και αρνητική λειτουργία, αφού ανευρίσκεται ότι είναι προορισμένη και να περιορίσει την επεκτατική δράση των ευρωπαϊκών δυνάμεων στο Νέο Κόσμο, καθώς, για την εδραίωση με νόμιμο τρόπο δικαιώματος εγκατάστασης σε νέα γη, απαιτούσε τη συνομολόγηση αμοιβαίως "φίλιας συμφωνίας" μεταξύ των μερών 47. Διασαφηνίζεται, επιπροσθέτως, από το μεγάλο διανοητή ότι οι νόμοι περί φιλοξενίας αποσκοπούν στην εγκαθίδρυση των ειρηνικών συνθηκών οι οποίες θα 43 Βλ. υποσημείωση Kant Im., ό. π., σ Kant Im., The Metaphysics of Morals, σ Κant Im., ό. π., σ Kant Im., ό. π., σ. 106 και Kant Im., The Metaphysics of Morals, σ

17 επιτρέψουν, στη συνέχεια στα άτομα να επιχειρήσουν τη σύναψη επαφών με άτομα, εκτός των συνόρων του κράτους τους ή της συνένωσης των κρατών στην οποία ανήκει το κράτος τους 48. Έτσι, το κοσμοπολιτικό ιδεώδες, μέσα από την εφαρμογή και διαιώνισή του θα προοιώνιζε την προσέγγιση πιο δυναμικών μορφών κοσμοπολιτικής ομοσπονδίωσης στο μέλλον. Ακόμη, γίνεται δεκτό ότι οι κοσμοπολιτικές αρχές φιλοξενίας και η θεμελίωση που προσφέρουν για την αντίστοιχη αναγνώριση ενός "κοσμοπολιτικού δικαιώματος" επιδέχονται διασταλτική ερμηνεία 49 ως προς το περιεχόμενό τους. Συνεπώς, στη νοηματική τους οριοθέτηση εσωκλείουν: α) και την ελευθερία εξόδου, β) και την ελευθερία εισόδου, γ) και την ελευθερία ταξιδιού στον κόσμο, δ) και την προστασία ενάντια στην εχθρότητα και την παραμέληση, ε) και την ελευθερία της επικοινωνίας και της συμμετοχής στα κοινά, στ) και την ελευθερία ενασχόλησης με το εμπόριο και ζ) την προστασία ενάντια στη σύναψη συμφωνιών, μετά από την εμφιλοχώρηση πλάνης, απάτης ή απειλής 50. Όπως είναι φανερό από την ανάγνωσή του, το Τρίτο Οριστικό Άρθρο απευθύνει επιταγή προς όλα τα κράτη - μέλη της συνένωσης να σέβονται τους νόμους περί φιλοξενίας ως συνθήκη απαραίτητη για την ισχύ του "κοσμοπολιτικού δικαιώματος", ώστε να καταστεί δυνατή η προώθηση του κοσμοπολιτικού δικαίου. Αυτοί οι νόμοι δεν πρέπει να εφαρμόζονται μόνο μεταξύ των συμμετεχόντων κρατών, αλλά πρέπει να αναπτύσσουν ενέργεια και εκτός των ορίων της συνένωσης 51. Με άλλα λόγια, τα ομοσπονδιοποιούμενα κράτη πρέπει να συμπεριφέρονται απέναντι σε οποιονδήποτε άνθρωπο με το σεβασμό που αρμόζει στο "κοσμοπολιτικό δικαίωμά" του. Αυτή η κανονιστική διάταξη συνιστά όχι μόνο όρο εισόδου ενός κράτους στην κοσμοπολιτική συνένωση, αλλά και κριτήριο αξιολόγησης της συμμετοχής αυτού εντός της ομοσπονδίας αναφορικά με το βαθμό ανταπόκρισης του χαρακτήρα της έμπρακτης πολιτειακής λειτουργίας του σε μία κοσμοπολιτική έννομη τάξη. Σε αυτό ακριβώς το προαναφερθέν σημείο εντοπίζονται οι πλέον προφανείς δυσαναλογίες ανάμεσα στην καντιανή οπτική γωνία περί κοσμοπολιτικής 48 Kant Im., ό. π., σ Brown. G. W., Grounding Cosmopolitanism: From Kant to the Idea of a Cosmopolitan Constitution, σ Για τη σημασία της συμπερίληψης των εκτεθέντων στο κείμενο ελευθεριών στην κανονιστική διάσταση των αρχών φιλοξενίας, έτσι ώστε να καλλιεργηθεί ένα πνεύμα διασυνοριακής ασφάλειας και εμπιστοσύνης μεταξύ των πολιτών του κόσμου βλ. Brown G. W., "Moving from Cosmopolitan Legal Theory to Legal Practice: Models of Cosmopolitan Law" In: The Cosmopolitanism Reader, eds. G. W. Brown and D. Held, σ Kant Im., ό. π., σ

18 ομοσπονδίας και στην Ευρωπαϊκή Ένωση, έτσι όπως αυτή εκτυλίσσει τη λειτουργική της δράση καθημερινώς. Η τελευταία έχει εγκολπώσει θεσμικά και πολιτικά πολλές από τις ελευθερίες τις σχετιζόμενες με τους κανόνες φιλοξενίας στα εσωτερικά ζητήματα και πρακτικές της, δηλαδή, στη σφαίρα της αλληλόδρασης των κρατών - μελών της. Παρά ταύτα, ο υπερεθνικός οργανισμός δεν έχει προβεί σε συστηματική συμμόρφωση με τα κοσμοπολιτικά προτάγματα σε σχέση με όλους όσοι βρίσκονται εκτός των ορίων της Ένωσης ή με εκείνους οι οποίοι, ως τρίτοι - μη ευρωπαίοι πολίτες, εισέρχονται στην επικράτεια των κρατών - μελών της 52. Μία τέτοια αντιμετώπιση είναι έκδηλη στη μη συνεπή και μη διαρκή παροχή προστασίας προς πρόσωπα που δεν είναι πολίτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή που δεν θεωρούνται ως "Ευρωπαίοι" από ορισμένα κράτη - μέλη 53, με προεξάρχοντα παθογενή φαινόμενα του προβλήματος την αμελή μεταχείριση πολιτικών προσφύγων, οι οποίοι ζητούν άσυλο, με την καταφυγή τους σε ευρωπαϊκές χώρες 54 και την ανεπαρκή προσφορά εχεγγύων προάσπισης των συμφερόντων των ρομά έναντι της διακριτικής μεταχείρισης που υφίσταντο από συγκεκριμένα κράτη - μέλη 55. Προσθέτως, σε αντίθεση με τα κανονιστικά προκρίματα των νόμων του Καντ για τη φιλόξενη μεταχείριση των ατόμων, η εξωτερική πολιτική της Ένωσης, ή ακόμη εμφανέστερα, αυτή των κρατών - μελών της σε συνδυασμό με την οικονομική και μεταναστευτική πολιτική που τα τελευταία ακολουθούν, συνίστανται στην υιοθέτηση πρακτικών οι οποίες απέχουν ηθικά και δικαιικά παρασάγγας από την εξασφάλιση του σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων σε παγκόσμιο επίπεδο, δηλαδή ακόμη και εκτός των ενωσιακών γεωγραφικών συνόρων 56. Μάλιστα, η ως άνω συμπεριφορά του ιδιόμορφου ευρωπαϊκού οργανισμού καθίσταται ακόμη περισσότερο οξύμωρη, εν όψει της επίσημης θέσης του ως προς τον ενστερνισμό του ιδεώδους προαγωγής των δικαιωμάτων του ανθρώπου και της δημοκρατίας στο επίπεδο της εξωτερικής πολιτικής του 57. Ολοκληρώνοντας την παράθεση των διαφορών μεταξύ της πρακτικής δράσης της Ένωσης και της θεωρητικής λειτουργίας της κοσμοπολιτικής 52 Kostakopoulou T., "European Union citizenship as a model of citizenship beyond the nation state: Possibilities and limitations" In: Political Theory and the European Union: Legitimacy, Constitutional Choice and Citizenship, eds. Al. Weale and M. Nentwich, σ Brown G. W., ό. π., σ Harvey C., "Dissident voices: Refugees, human rights and asylum in Europe", σ European Roma Rights Centre, Roma Rights 1, 2009: Hard Times for Roma: Economics, Politics and Violence and Roma Rights 2, 2009: Multiple Discrimination, διαθέσιμα στο διαδίκτυο (βλ. βιβλιογραφία). 56 Hyde - Price Ad., "Normative power Europe: A realist critique", σ Βλ. για περαιτέρω ανάλυση Brown G. W., ό. π., σ

19 ομοσπονδίας, αναφοράς χρήζει ο ευνοϊκός ή τουλάχιστον ανεκτικός τρόπος με τον οποίο η Ευρωπαϊκή Ένωση ως πολιτική οντότητα αντιμετωπίζει τις διεφθαρμένες κυβερνήσεις 58, οι οποίες αποτυγχάνουν να ανταποκριθούν στα κελεύσματα ενός φιλόξενου κοσμοπολιτικού καθεστώτος για τρίτους - μη ευρωπαίους πολίτες, ενώ παραφωνίες ως προς τη σύμπλευση με το καντιανό κοσμοπολιτικό σχεδίασμα μπορούν να ανιχνευθούν και στις επιμέρους πρακτικές κρατών - μελών, τα οποία υποστηρίζουν παράνομες ξένες κυβερνήσεις, με αντάλλαγμα την παροχή σε αυτά στρατηγικής σημασίας πλεονεκτημάτων σε οικονομικά ή στρατιωτικά ζητήματα 59. Συνοψίζοντας την ως άνω τοποθέτηση, καθίσταται εναργές ότι η Ένωση, χωρίς να στερείται πλήρως στοιχείων πολιτειακής οργάνωσης που παραπέμπουν σε ένα κοσμοπολιτικό status quo, δεν είναι σε θέση, στο λυκαυγές του 21ου αιώνα, έτσι όπως δρα απέναντι σε κράτη - μη μέλη και σε τρίτους λαούς, να επιβεβαιώσει τις προσδοκίες μίας κοσμοπολιτικής ένωσης, όπως αυτή σκιαγραφείται πολιτικά και θεσμικά από τον Καντ. Κανείς δεν πρόκειται να υποστηρίξει ότι η ιστορική ανάδειξη, θεσμική διαμόρφωση και σημερινή πολιτική δραστηριοποίηση του ενωσιακού οργανισμού αποτυγχάνει να πληρώσει κριτήρια ή αν μη τι άλλο, στοιχεία κοσμοπολιτικού χαρακτήρα. Εντούτοις, η αναντιστοιχία ανάμεσα στο καντιανό ιδανικό και την ενωσιακή πραγματικότητα θέτει ξεκάθαρα όρια στη δυνατότητα αντιμετώπισης του ευρωπαϊκού οικοδομήματος της Ένωσης ab ovo ως κοσμοπολιτικού προσχεδίου. 58 Brown G. W., ό. π., σ Holland M. and Chaban N., "Perceptions of the EU foreign policy outside Europe" In: The Foreign Policy of the European Union: Assessing Europe's Role in the World, ed. F. Bindi, σ

20 ΕΠΙΛΟΓΟΣ - ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ Στην ανάπτυξη που προηγήθηκε καταβλήθηκε προσπάθεια να ανευρεθούν τα ρεαλιστικά, με βάση τα σημερινά δεδομένα του ευρωπαϊκού γεωπολιτικού χώρου όρια μίας "Κοσμοπολιτικής Ευρώπης". Όπως διαφάνηκε, η σύγκλιση της παρελθοντικής υπόστασης και παροντικής διαμόρφωσης της Ευρωπαϊκής Ένωσης με την κοσμοπολιτική συνένωση κρατών του Ιμμάνουελ Καντ έχει πραγματοποιηθεί στο πλαίσιο του εθνικού και του διεθνούς δικαίου, προοικονομώντας θετικές εκτιμήσεις ως προς το μέτρο της δικαιικής αναγνώρισης και την πληρότητα της νομικής προστασίας του "δημοσίου δικαιώματος" ως "εθνικού" και "διεθνούς δικαιώματος". Απεναντίας, η απόκλιση που διαπιστώνεται μεταξύ των δύο υπό σύγκριση μεγεθών στη σφαίρα του κοσμοπολιτικού δικαίου, διαγράφει τα ακραία όρια της πραγματοποιούμενης συσχέτισης και παράλληλα αποκαλύπτει την αδυναμία της πλέον έως σήμερα προωθημένης μορφής συστηματικής πολιτικής συνεργασίας μεταξύ κρατών να εγγυηθεί την απόλαυση του "δημόσιου δικαιώματος" για τους ανθρώπους όλης της υφηλίου ως "κοσμοπολιτικού δικαιώματος". Συνεπώς, οι πολλές φορές διατυπωνόμενες απόψεις οι οποίες παρουσιάζουν την Ευρωπαϊκή Ένωση ως αντιπροσωπευτικό δείγμα μίας "Καντιανής Ευρώπης" θα πρέπει να αντιμετωπίζονται με επιφυλακτικότητα 60. Ταυτόχρονα, θα πρέπει να εμπεδωθεί στους κόλπους των υποστηρικτών της κοσμοπολιτικής ιδέας μία σαφής διάκριση μεταξύ της Ένωσης ως μίας με πληρότητα διαμορφωμένης στο εσωτερικό της κοσμοπολιτικής συνένωσης κρατών και του ευρωπαϊκού υπερεθνικού οργανισμού ως ενός ανολοκλήρωτου ακόμη, σε σημαντικό βαθμό μορφώματος διακρατικής σε ορισμένους τομείς συνεργασίας, το οποίο στέκεται με ασυνέπεια απέναντι σε προκρίματα κοσμοπολιτικού χαρακτήρα ως προς τις εξωτερικές σχέσεις του με τα υπόλοιπα κράτη και λαούς 61. Για αυτό το λόγο, μείζονος σημασίας είναι να γίνει αντιληπτό ότι όσο η Ευρωπαϊκή Ένωση παραμένει ανακόλουθη σε σχέση με την 60 Με ιδιαίτερη θέρμη ως προς την προσφορότητα της θεωρίας του Καντ για τη δημιουργία μίας συνένωσης κρατών στη βάση κοσμοπολιτικών αρχών, να αποτελέσει κανονιστικό οδηγό για την πολιτική και θεσμική εξέλιξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αλλά, παράλληλα, και με συντηρητική μετριοπάθεια όσον αφορά στην τάση ομοσπονδίωσης των συμμετεχόντων κρατών, την οποία συνεπάγεται η υιοθέτηση της κοσμοπολιτικής πολιτικής φιλοσοφίας, αντιμετωπίζει ο Π. Ελευθεριάδης, "Η Ευρωπαϊκή Ένωση ως Κοσμοπολιτική Έννομη Τάξη" σε: Η Προοπτική ενός Συντάγματος για την Ευρώπη, επιμ. Αν. Μανιτάκης και Λ. Παπαδοπούλου, σ , το ενδεχόμενο της υιοθέτησης του καντιανού κοσμοπολιτικού μοντέλου από την Ένωση, τα κράτη - μέλη της και τους λαούς αυτών. 61 Brown G. W., ό. π., σ

21 τήρηση πρακτικών εφαρμογής του κοσμοπολιτικού δικαίου στη σφαίρα της εξωτερικής δραστηριοποίησής της, σε αντίθεση με τα ισχύοντα για την προς τα έσω συμπεριφορά της (αυτή προς κράτη - μέλη ή πολίτες της), αυτή δεν αποτελεί παρά μία πρακτικώς αποδυναμωμένη πηγή έμπνευσης για συμμερισμό του οράματος της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης από όλους όσοι βρίσκονται εκτός των συνόρων της 62. Καταληκτικώς, η ανάγκη η Ευρωπαϊκή Ένωση να προχωρήσει με επιμέλεια και συνοχή σε διαβήματα εναρμόνισης της δράσης της ίδιας και των κρατών - μελών της με τις ελάχιστες προϋποθέσεις του κοσμοπολιτικού δικαίου προκύπτει ως αδήριτη, αν αυτή και οι πολίτες της επιθυμούν το ευρωπαϊκό ιδεώδες να αποπνεύσει στο διεθνές πολιτικό στερέωμα τον κοσμοπολιτικό ενθουσιασμό για την αυγή μίας συνένωσης κρατών η οποία θα υπόσχεται φερέγγυα την επικράτηση της διεθνούς ειρήνης. Μία τέτοια αποφασιστική επιλογή από πλευράς των κρατών και των λαών του ευρωπαϊκού χώρου θα δικαίωνε τον Ιμμάνουελ Καντ, οποίος καταλήγει στο πολιτικής φιλοσοφίας δοκίμιό του, το οποίο γέννησε την κοσμοπολιτική σκέψη ότι "η πολιτική στο σύνολό της θα πρέπει να υποκλίνεται στο δίκαιο... (εάν πρόκειται) να φθάσει, παρότι αργά, σε ένα στάδιο όπου θα λάμπει για πάντα" Brown G. W., ό. π., σ Kant Im., ό. π., σ

22 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Ελληνική Βιβλιογραφία: 1. Ελευθεριάδης Παύλος, "Η Ευρωπαϊκή Ένωση ως Κοσμοπολιτική Έννομη Τάξη" σε: Η Προοπτική ενός Συντάγματος για την Ευρώπη, επιμ. Αντώνης Μανιτάκης και Λίνα Παπαδοπούλου, Αθήνα - Θεσσαλονίκη, Εκδόσεις Σάκκουλα, Κανελλόπουλος Ιωάν. Παναγιώτης, Το δίκαιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 5η εκδ., Αθήνα - Θεσσαλονίκη, Εκδόσεις Σάκκουλα, Σαχπεκίδου Ρ. Ευγενία, Ευρωπαϊκό Δίκαιο, 2η εκδ., Αθήνα - Θεσσαλονίκη, Εκδόσεις Σάκκουλα, Ξενόγλωσση Βιβλιογραφία: 4. Archibugi Daniele, The Global Commonwealth of Citizens: Toward Cosmopolitan Democracy, Princeton, NJ: Princeton University Press, Brown Garrett Wallace, Grounding Cosmopolitanism: From Kant to the Idea of a Cosmopolitan Constitution, Edinburgh, Edinburgh University Press, Brown Garrett Wallace, "Moving from Cosmopolitan Legal Theory to Legal Practice: Models of Cosmopolitan Law" In: The Cosmopolitanism Reader, eds. Garrett Wallace Brown and David Held, Cambridge, Polity Press, Brown Garrett Wallace, "The European Union and Kant's idea of cosmopolitan right: Why the EU is not cosmopolitan", European Journal of International Relations 20, no. 3, Covell Charles, Kant and the Law of Peace: A Study in the Philosophy of International Law and International Relations, New York, Palgrave Macmillan, European Roma Rights Centre, Roma Rights 1, 2009: Hard Times for Roma: Economics, Politics and Violence and Roma Rights 2, 2009: Multiple Discrimination, διαθέσιμα αντιστοίχως σε: 21

European Year of Citizens 2013 Alliance

European Year of Citizens 2013 Alliance European Year of Citizens 2013 Alliance MANIFESTO Η ενεργός συμμετοχή του ευρωπαίου πολίτη είναι άμεσα συνδεδεμένη με την επιδίωξη των Ευρωπαϊκών συλλογικών στόχων και αξιών που προβλέπονται στις Συνθήκες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΔΙΚΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ "ΠΡΟΣΒΑΣΗ"

ΕΙΔΙΚΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΠΡΟΣΒΑΣΗ ΕΙΔΙΚΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ "ΠΡΟΣΒΑΣΗ" Εισαγωγικός Διαγωνισμός για την Εθνική Σχολή Δημόσιας Διοίκησης και Αυτοδιοίκησης 2014 Δείγμα Σημειώσεων για το μάθημα Οργάνωση και Λειτουργία του Κράτους

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, 18 Ιουλίου 2006 Αρ. Πρωτ.: Υ190

Αθήνα, 18 Ιουλίου 2006 Αρ. Πρωτ.: Υ190 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ο ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΣ Αθήνα, 18 Ιουλίου 2006 Αρ. Πρωτ.: Υ190 ΠΡΟΣ: 1. Όλους τους Υπουργούς και Υφυπουργούς 2. Τον Γενικό Γραμματέα της Κυβέρνησης 3. Όλους τους Γενικούς Γραμματείς Υπουργείων

Διαβάστε περισσότερα

Ο σεβασμός των θεμελιωδών δικαιωμάτων στην Ένωση

Ο σεβασμός των θεμελιωδών δικαιωμάτων στην Ένωση Ο σεβασμός των θεμελιωδών δικαιωμάτων στην Ένωση Για μεγάλο χρονικό διάστημα, τη νομική βάση για τα θεμελιώδη δικαιώματα σε επίπεδο ΕΕ αποτελούσε ουσιαστικά η αναφορά που γίνεται από τις Συνθήκες στην

Διαβάστε περισσότερα

Οργάνωση και Λειτουργία του Κράτους 19 ος Διαγωνισμός ΕΣΔΔ 2 ος Διαγωνισμός ΕΣΤΑ Σάββατο 09 Δεκεμβρίου 2006

Οργάνωση και Λειτουργία του Κράτους 19 ος Διαγωνισμός ΕΣΔΔ 2 ος Διαγωνισμός ΕΣΤΑ Σάββατο 09 Δεκεμβρίου 2006 Οργάνωση και Λειτουργία του Κράτους 19 ος Διαγωνισμός ΕΣΔΔ 2 ος Διαγωνισμός ΕΣΤΑ Σάββατο 09 Δεκεμβρίου 2006 Θέμα 2 ον : Η δικαστική λειτουργία αποτελεί μία από τις τρεις θεμελιώδεις λειτουργίες του κράτους.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ 1 η ΜΕ ΘΕΜΑ: «Η ΑΡΧΗ ΤΟΥ ΑΠΑΡΑΒΙΑΣΤΟΥ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΑΞΙΑΣ» Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ

ΕΡΓΑΣΙΑ 1 η ΜΕ ΘΕΜΑ: «Η ΑΡΧΗ ΤΟΥ ΑΠΑΡΑΒΙΑΣΤΟΥ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΑΞΙΑΣ» Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ, ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: «ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση Συνάντηση Εργασίας ρ Χριστίνα Θεοχάρη Περιβαλλοντολόγος Μηχανικός Γραµµατέας Οικολογίας και Περιβάλλοντος ΓΣΕΕ 7 Ιουνίου 2006 1 1. Η Κοινωνική εταιρική ευθύνη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΉΛΩΣΗ ΠΕΡΊ ΠΟΛΙΤΙΚΉΣ ΑΝΘΡΏΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΆΤΩΝ ΤΗΣ UNILEVER

ΔΉΛΩΣΗ ΠΕΡΊ ΠΟΛΙΤΙΚΉΣ ΑΝΘΡΏΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΆΤΩΝ ΤΗΣ UNILEVER ΔΉΛΩΣΗ ΠΕΡΊ ΠΟΛΙΤΙΚΉΣ ΑΝΘΡΏΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΆΤΩΝ ΤΗΣ UNILEVER Πιστεύουμε ότι η επιχειρηματικότητα ανθεί μόνο σε κοινωνίες όπου υπάρχει προστασία και σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Αναγνωρίζουμε ότι οι

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ 1.ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ,ΓΕΝΙΚΑ Ο σύγχρονος πολιτισμός αναπτύσσεται με κέντρο και σημείο αναφοράς τον Άνθρωπο. Η έννομη τάξη, διεθνής και εγχώρια, υπάρχουν για να υπηρετούν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΑΣΠΑΙΤΕ ΕΠΑΙΚ 2013-2014 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΔΙΔΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ : ΜΑΥΡΙΚΑΚΗΣ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ «Ο ΕΝΣΤΕΡΝΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΞΙΩΝ-ΕΝΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ» ΣΤΑΜΑΤΑΚΗ ΜΑΡΙΑ ΤΣΕΜΕΚΙΔΟΥ ΓΕΩΡΓΙΑ ΣΥΝΤΥΧΑΚΗΣ ΜΑΝΩΛΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Μέρος Ι Συνταγματικό Δίκαιο... 17

Περιεχόμενα. Μέρος Ι Συνταγματικό Δίκαιο... 17 Περιεχόμενα Πρόλογος... 15 Μέρος Ι Συνταγματικό Δίκαιο... 17 1 Πολίτευμα...19 Θεωρία... 19 1. ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ... 19 Το κράτος... 20 Το πολίτευμα... 21 Το συνταγματικό δίκαιο... 21 2. ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ - ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ - ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : Γεώργιος Κ. Πατρίκιος, Δικηγόρος, Μ.Δ.Ε., Υπ. Δ.Ν ΘΕΜΑΤΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΔΟΚΙΜΩΝ ΣΗΜΑΙΟΦΟΡΩΝ ΛΙΜΕΝΙΚΟΥ 2011 ΜΑΘΗΜΑ: ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ - ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α) Πηγες Διοικητικου Δικαιου Ως πηγή διοικητικού

Διαβάστε περισσότερα

https://www.pirateparty.gr/forum/viewtopic.p hp?f=176&t=5198&start=10#p69404

https://www.pirateparty.gr/forum/viewtopic.p hp?f=176&t=5198&start=10#p69404 ΑΡΧΕΣ https://www.pirateparty.gr/forum/viewtopic.p hp?f=176&t=5198&start=10#p69404 Όλο το καταστατικό 2.1 Άμεσης Δημοκρατίας 2.2.1 Άμεσης Δημοκρατίας Μαζική αλλαγή. Οι αλλαγές στο 2.1 και 2.2.1 είναι στις

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΠΗΝΕΛΟΠΗ ΦΟΥΝΤΕΔΑΚΗ nina fountedakis, unendlichkeit wirkt 1 ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ [Κ.Μ. 110344] : ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ Ι (ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ) ΠΗΝΕΛΟΠΗ ΦΟΥΝΤΕΔΑΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός http://users.uoa.gr/~dhatziha/ Διαφάνεια:

Διαβάστε περισσότερα

μεταναστευτικό ζήτημα θετικό βήμα το εγχείρημα της συγκέντρωσης της σχετικής νομοθεσίας σε ενιαίο κείμενο νόμου.

μεταναστευτικό ζήτημα θετικό βήμα το εγχείρημα της συγκέντρωσης της σχετικής νομοθεσίας σε ενιαίο κείμενο νόμου. Ομιλία της Συνηγόρου του Πολίτη Καλλιόπης Σπανού στη Διεθνή Συνδιάσκεψη της ΟΚΕ στο πλαίσιο της Ελληνικής Προεδρίας του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης με θέμα: «Μια ολοκληρωμένη και κοινή μεταναστευτική

Διαβάστε περισσότερα

Η ΟΔΗΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΩΝ ΘΥΜΑΤΩΝ ΣΤΗΝ ΠΟΙΝΙΚΗ ΔΙΚΗ

Η ΟΔΗΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΩΝ ΘΥΜΑΤΩΝ ΣΤΗΝ ΠΟΙΝΙΚΗ ΔΙΚΗ CENTRE FOR EUROPEAN CONSTITUTIONAL LAW THEMISTOKLES AND DIMITRIS TSATSOS FOUNDATION Victims Protection eu Protecting Victims Rights in the EU: The theory and practice of diversity of treatment during the

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ 2013

ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ 2013 ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ 2013 Βασικές Νομοθετικές & Θεσμικές παρεμβάσεις (Οικονομική Διαχείριση) Θέμης Λιακόπουλος Σύμβουλος Επιχειρησιακής Ανάπτυξης OTS. Βασικές Νομοθετικές & Θεσμικές παρεμβάσεις (Οικονομική

Διαβάστε περισσότερα

«ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ» ΟΡΙΣΜΟΣ

«ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ» ΟΡΙΣΜΟΣ «ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ» ΟΡΙΣΜΟΣ Η δημοκρατία είναι το πολίτευμα στο οποίο η εξουσία πηγάζει από το λαό, ασκείται από τον λαό και υπηρετεί τα συμφέροντά του. Βασικό χαρακτηριστικό της είναι η λήψη αποφάσεων με ψηφοφορία

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενο: Αρχή διάκρισης των λειτουργιών

Περιεχόμενο: Αρχή διάκρισης των λειτουργιών Περιεχόμενο: Αρχή διάκρισης των λειτουργιών ΜΑΘΗΜΑ: ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : Γεώργιος Κ. Παυλόπουλος, Δικηγόρος, Υπ. Διδάκτωρ Δημοσίου Δικαίου Παν/μίου Αθηνών Η αρχή της Διάκρισης των Λειτουργιών

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, 20-21 Νοεμβρίου 2014 ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ

Αθήνα, 20-21 Νοεμβρίου 2014 ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ Αθήνα, 20-21 Νοεμβρίου 2014 ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ Oι πολυάριθμοι φορείς της κοινωνικής οικονομίας και επιχειρηματικότητας που συμμετείχαν και συνεργάστηκαν στο Φόρουμ Κοινωνικής Επιχειρηματικότητας, 20-21 Νοεμβρίου

Διαβάστε περισσότερα

Πληροφορίες για την Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία Πολιτών: Η ύδρευση και η αποχέτευση είναι ανθρώπινο δικαίωμα!

Πληροφορίες για την Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία Πολιτών: Η ύδρευση και η αποχέτευση είναι ανθρώπινο δικαίωμα! Ιστορική αναδρομή Η Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία Συνδικάτων Δημόσιων Υπηρεσιών (EPSU) αποφάσισε να προβεί στην συλλογή ενός εκατομμυρίου υπογραφών υπέρ της καθιέρωσης της ύδρευσης ως ανθρώπινου δικαιώματος στο

Διαβάστε περισσότερα

Απελευθερώστε τη δυναμική της επιχείρησής σας

Απελευθερώστε τη δυναμική της επιχείρησής σας Απελευθερώστε τη δυναμική της επιχείρησής σας Εφαρμοσμένες ΛΥΣΕΙΣ για Μικρομεσαίες Επιχειρήσεις Συμβουλευτικές Υπηρεσίες Εκπαιδευτικά Σεμινάρια Ανάπτυξη Πωλήσεων Ανδρόμαχος Δημητροκάλλης, MBA Management

Διαβάστε περισσότερα

Ορισµένες διαστάσεις της εξωτερικής πολιτικής της Γαλλίας

Ορισµένες διαστάσεις της εξωτερικής πολιτικής της Γαλλίας Ορισµένες διαστάσεις της εξωτερικής πολιτικής της Γαλλίας Τα κυριότερα χαρακτηριστικά της εξωτερικής πολιτικής της Γαλλίας είναι η συνέχεια στόχων και στρατηγικών επιλογών στη βάση των πολιτικών αντιλήψεων

Διαβάστε περισσότερα

Το Δίκαιο, η Νομική Επιστήμη και η σημασία τους για τις Διεθνείς και Ευρωπαϊκές Σπουδές. Αναλυτικό διάγραμμα του μαθήματος της Δευτέρας 5/10/2015

Το Δίκαιο, η Νομική Επιστήμη και η σημασία τους για τις Διεθνείς και Ευρωπαϊκές Σπουδές. Αναλυτικό διάγραμμα του μαθήματος της Δευτέρας 5/10/2015 ΤΜΗΜΑ ΔΙΕΘΝΩΝ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ Εισαγωγή στο Διεθνές και Ευρωπαϊκό Δίκαιο Α εξάμηνο 2015/2016 Ν. Αθ. Κανελλοπούλου-Μαλούχου Αναπλ. Καθηγ. Συνταγματικού Δικαίου Το Δίκαιο, η Νομική Επιστήμη και η σημασία

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ. EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL 2012/0011(COD) 8.11.2012. της Επιτροπής Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων

ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ. EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL 2012/0011(COD) 8.11.2012. της Επιτροπής Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 2009-2014 Επιτροπή Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων 8.11.2012 2012/0011(COD) ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ της Επιτροπής Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων προς την Επιτροπή Πολιτικών

Διαβάστε περισσότερα

Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ)

Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗΣ & ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΤΑΜΕΙΟ ΕΝΤΑΞΗΣ ΥΠΗΚΟΩΝ ΤΡΙΤΩΝ ΧΩΡΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ

Διαβάστε περισσότερα

Η ελευθερία και η ανεξαρτησία των μέσων ενημέρωσης στην Ελλάδα: Προκλήσεις και προτάσεις πολιτικής

Η ελευθερία και η ανεξαρτησία των μέσων ενημέρωσης στην Ελλάδα: Προκλήσεις και προτάσεις πολιτικής Η ελευθερία και η ανεξαρτησία των μέσων ενημέρωσης στην Ελλάδα: Προκλήσεις και προτάσεις πολιτικής Άννα Κανδύλα, Ελληνικό Ίδρυμα Ευρωπαϊκής και Εξωτερικής Πολιτικής Αθήνα, 11 Δεκεμβρίου 2012 Εισαγωγικά

Διαβάστε περισσότερα

Βασικά θέματα προς συζήτηση:

Βασικά θέματα προς συζήτηση: ΕΝΟΤΗΤΑ 8. ΚΟΙΝΗ ΕΞΩΤΕΡΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ, ΚΟΙΝΗ ΑΜΥΝΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ Βασικά θέματα προς συζήτηση: Η ανάπτυξη της Κοινής εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφάλειας Η λήψη των αποφάσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ: ΚΥΡΩΣΗ ΤΗΣ ΣΥΜΒΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΗΣ ΠΟΛΥΜΟΡΦΙΑΣ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΕΚΦΡΑΣΕΩΝ

ΤΙΤΛΟΣ: ΚΥΡΩΣΗ ΤΗΣ ΣΥΜΒΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΗΣ ΠΟΛΥΜΟΡΦΙΑΣ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΕΚΦΡΑΣΕΩΝ NOMOΣ: 3520/2006 ΦΕΚ: Α 274/22.12.2006 ΤΙΤΛΟΣ: ΚΥΡΩΣΗ ΤΗΣ ΣΥΜΒΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΗΣ ΠΟΛΥΜΟΡΦΙΑΣ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΕΚΦΡΑΣΕΩΝ ***ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ: Σύμφωνα με την Ανακοίνωση Υπ.Εξωτ. Φ.0544/Μ.5848/ΑΣ.46/2007

Διαβάστε περισσότερα

Διακήρυξη. των Δικαιωμάτων. και Ευθυνών. των Εθελοντών ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΡΟΕΔΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΜΕΓΑΡΟ

Διακήρυξη. των Δικαιωμάτων. και Ευθυνών. των Εθελοντών ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΡΟΕΔΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΜΕΓΑΡΟ ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΡΟΕΔΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΜΕΓΑΡΟ ΓΡΑΦΕΙΟ ΕΠΙΤΡΟΠΟΥ ΕΘΕΛΟΝΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΜΗ ΚΥΒΕΡΝΗΤΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΩΣΕΩΝ Διακήρυξη των Δικαιωμάτων και Ευθυνών των Εθελοντών Συμμετέχω Διαμορφώνω Συμμετέχω Έχω ρόλο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΣΤΑΤΙΚΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΤΗΣ ΣΥΜΠΡΑΞΗΣ. «ΑΜΕΣΗ Δημοκρατία Στην Πράξη» Άρθρο 1. {Ίδρυση και Σκοποί}

ΚΑΤΑΣΤΑΤΙΚΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΤΗΣ ΣΥΜΠΡΑΞΗΣ. «ΑΜΕΣΗ Δημοκρατία Στην Πράξη» Άρθρο 1. {Ίδρυση και Σκοποί} ΚΑΤΑΣΤΑΤΙΚΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΤΗΣ ΣΥΜΠΡΑΞΗΣ «ΑΜΕΣΗ Δημοκρατία Στην Πράξη» Άρθρο 1 {Ίδρυση και Σκοποί} Ιδρύεται Συνασπισμός Μη Αντιπροσωπευόμενων στα Κοινοβούλια Πολιτικών Κομμάτων και Κοινωνικών Οργανώσεων,

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικε ςκαιευρωπαι κε ς Πολιτικε ςστοντομεάτηςδια βιόυμα θησης. Παράλληλα Κείµενα

Εθνικε ςκαιευρωπαι κε ς Πολιτικε ςστοντομεάτηςδια βιόυμα θησης. Παράλληλα Κείµενα Εθνικε ςκαιευρωπαι κε ς Πολιτικε ςστοντομεάτηςδια βιόυμα θησης Παράλληλα Κείµενα Θεσμοί, όργανα και της ευρωπαϊκής πολιτικής Hεκπαιδευτικήπολιτικήκαιτασυστήματαδιαβίου εκπαίδευσης στη σύγχρονη Ευρώπη σε

Διαβάστε περισσότερα

Κοινή λογική για τους ΦΔ ΠΠ

Κοινή λογική για τους ΦΔ ΠΠ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ ΦΟΡΕΩΝ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΩΝ ΠΕΡΙΟΧΩΝ Αγαπητοί εργαζόμενοι στους ΦΔ, το ζητούμενο είναι η διατήρηση της βιοπικοικλότητας ΙΩΑΝΝΙΝΑ 2010 ΜΙΧΑΛΗΣ ΔΑΒΗΣ Κοινή λογική

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ 1. Εισαγωγή 220 Γενικός σκοπός του μαθήματος της Κοινωνικής και Πολιτικής Αγωγής είναι να προσφέρει τη δυνατότητα στους μαθητές και στις μαθήτριες να εμπλακούν σε μια δημιουργική

Διαβάστε περισσότερα

Κώδικας Συμπεριφοράς της εταιρίας SCA

Κώδικας Συμπεριφοράς της εταιρίας SCA Κώδικας Συμπεριφοράς της εταιρίας SCA Κώδικας Συμπεριφοράς της εταιρίας SCA Η SCA δεσμεύεται για τη δημιουργία αξιών για τους υπαλλήλους, τους πελάτες, τους καταναλωτές, τους μετόχους καθώς και για τους

Διαβάστε περισσότερα

«ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΣΩΜΑΤΕΙΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ Ο.Σ.Π.Α.»

«ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΣΩΜΑΤΕΙΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ Ο.Σ.Π.Α.» Από τη δευτεροβάθμια συνδικαλιστική οργάνωση με την επωνυμία «ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΣΩΜΑΤΕΙΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ Ο.Σ.Π.Α.» τέθηκαν υπόψη μου το εξής περιστατικά: Οκτώ (8) από τα είκοσι ένα (21) μέλη του Δ.Σ., το

Διαβάστε περισσότερα

Στρατηγικοί στόχοι για το Ευρωπαϊκό Σύστημα Τυποποίησης* μέχρι το 2020

Στρατηγικοί στόχοι για το Ευρωπαϊκό Σύστημα Τυποποίησης* μέχρι το 2020 Στρατηγικοί στόχοι για το Ευρωπαϊκό Σύστημα Τυποποίησης* μέχρι το 2020 Η Ευρωπαϊκή τυποποίηση θα αποτελέσει ουσιαστικό παράγοντα για την ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης σε παγκόσμιο επίπεδο, την ανάπτυξη,

Διαβάστε περισσότερα

Η λειτουργία της σύγχρονης επιχείρησης έχει τρεις πυλώνες αναφοράς: την εταιρική

Η λειτουργία της σύγχρονης επιχείρησης έχει τρεις πυλώνες αναφοράς: την εταιρική Κυρίες και κύριοι, καλησπέρα Η λειτουργία της σύγχρονης επιχείρησης έχει τρεις πυλώνες αναφοράς: την εταιρική κοινωνική ευθύνη, την εταιρική διακυβέρνηση, και τη βιώσιμη ανάπτυξη. Πυλώνες επιφανειακά ανεξάρτητοι

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Ακρόαση Η ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΕΕ ΓΙΑ ΤΟ ΠΟΙΝΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ

ΣΧΕΔΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Ακρόαση Η ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΕΕ ΓΙΑ ΤΟ ΠΟΙΝΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 2009-2014 Επιτροπή Πολιτικών Ελευθεριών, Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων LIBE_OJ(2011)1208_1 ΣΧΕΔΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Ακρόαση Η ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΕΕ ΓΙΑ ΤΟ ΠΟΙΝΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ Πέμπτη 8 Δεκεμβρίου

Διαβάστε περισσότερα

10 χρόνια από την ένταξη της Κυπριακής Δημοκρατίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση: διδάγματα και προοπτικές

10 χρόνια από την ένταξη της Κυπριακής Δημοκρατίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση: διδάγματα και προοπτικές Europe at Schools through Art and Simulation (EuropeStARTS) 11 Μαΐου 2014 10 χρόνια από την ένταξη της Κυπριακής Δημοκρατίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση: διδάγματα και προοπτικές Ευαγόρας Λ. Ευαγόρου Λέκτορας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΕΘΝΩΝ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ. ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΔΙΚΑΙΟΥ 1ο ΕΞΑΜΗΝΟ ΔΑΠ-ΝΔΦΚ ΠΡΩΤΗ ΚΑΙ ΚΑΛΥΤΕΡΗ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΕΘΝΩΝ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ. ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΔΙΚΑΙΟΥ 1ο ΕΞΑΜΗΝΟ ΔΑΠ-ΝΔΦΚ ΠΡΩΤΗ ΚΑΙ ΚΑΛΥΤΕΡΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΕΘΝΩΝ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΔΙΚΑΙΟΥ 1ο ΕΞΑΜΗΝΟ ΔΑΠ-ΝΔΦΚ ΠΡΩΤΗ ΚΑΙ ΚΑΛΥΤΕΡΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΘΕΩΡΙΑ ΤΟΥ ΦΥΣΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ Γιατί λέγεται φυσικό; 1. Γιατί προέρχεται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ Ν.Ο.Π.Ε ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ Πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών Δημοσίου Δικαίου Μάθημα: Συνταγματικό Δίκαιο

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ Ν.Ο.Π.Ε ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ Πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών Δημοσίου Δικαίου Μάθημα: Συνταγματικό Δίκαιο ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ Ν.Ο.Π.Ε ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ Πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών Δημοσίου Δικαίου Μάθημα: Συνταγματικό Δίκαιο ΚΑΖΛΑΡΗ ΒΑΣΙΛΙΚΗ Θέμα εργασίας: ΤΟ ΙΣΠΑΝΙΚΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

1. Γυναίκα & Απασχόληση

1. Γυναίκα & Απασχόληση 1. Γυναίκα & Απασχόληση Παρά τα βήματα προόδου τα οποία έχουν σημειωθεί τα τελευταία χρόνια, τόσο σε θεσμικό επίπεδο (νομοθετικό έργο), όσο και στην ανάπτυξη «ειδικευμένων πολιτικών και δράσεων» καταπολέμησης

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΤΗΣ ΣΥΝΘΗΚΗΣ ΤΗΣ ΛΙΣΣΑΒΟΝΑΣ Του Μιχάλη Φεφέ, Μέλους ΣΕΠ ΔΕΟ 10 του ΕΑΠ

ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΤΗΣ ΣΥΝΘΗΚΗΣ ΤΗΣ ΛΙΣΣΑΒΟΝΑΣ Του Μιχάλη Φεφέ, Μέλους ΣΕΠ ΔΕΟ 10 του ΕΑΠ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΤΗΣ ΣΥΝΘΗΚΗΣ ΤΗΣ ΛΙΣΣΑΒΟΝΑΣ Του Μιχάλη Φεφέ, Μέλους ΣΕΠ ΔΕΟ 10 του ΕΑΠ Ι. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Με την έναρξη της ισχύος της Συνθήκης της Λισαβόνας, την 1η Δεκεμβρίου 2009, η Ευρωπαϊκή Ένωση απέκτησε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 2 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 2 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 2 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Α. Να γράψετε την περίληψη του κειμένου σε 90-100 λέξεις Ο Μπαμπινιώτης υποστηρίζει ότι η Ενωμένη Ευρώπη διαμορφώνει μια νέα πραγματικότητα που επιβοηθεί τον επαναπροσδιορισμό

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΠΡΟΣΟΝΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΠΡΟΣΟΝΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΠΡΟΣΟΝΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Η ανάπτυξη του

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ Β : TO ΔΙΚΑΙΟ

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ Β : TO ΔΙΚΑΙΟ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ Β : TO ΔΙΚΑΙΟ Κεφάλαιο 2: Ατομικά & Κοινωνικά Δικαιώματα Περιεχόμενα 1. Δικαιώματα & υποχρεώσεις 2. Άσκηση & κατάχρηση δικαιώματος 3. Τα ατομικά δικαιώματα 4. Τα πολιτικά δικαιώματα

Διαβάστε περισσότερα

Του κ. Κωνσταντίνου Γαγλία Γενικού Διευθυντή του BIC Αττικής

Του κ. Κωνσταντίνου Γαγλία Γενικού Διευθυντή του BIC Αττικής Του κ. Κωνσταντίνου Γαγλία Γενικού Διευθυντή του BIC Αττικής ΒΑΣΙΚΟΙ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΤΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΩΝ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑΣ ΕΠΙΤΥΧΗΜΕΝΩΝ CLUSTERS Με σκοπό τον εντοπισμό των βασικών παραγόντων επιτυχίας

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 2 Η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 2012-2013 ΘΕΜΑ: «Να συγκρίνετε τις απόψεις του Βέμπερ με αυτές του Μάρξ σχετικά με την ηθική της

Διαβάστε περισσότερα

VI/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΕΘΕΛΟΝΤΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ

VI/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΕΘΕΛΟΝΤΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ VI/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΕΘΕΛΟΝΤΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ Ο εθελοντικός τομέας αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της κοινωνικής πολιτικής. Ιστορικά προηγείται του κράτους πρόνοιας, ενώ συνυπάρχει

Διαβάστε περισσότερα

Σχετικά με το Οικουμενικό Σύμφωνο

Σχετικά με το Οικουμενικό Σύμφωνο Σχετικά με το Οικουμενικό Σύμφωνο Εισαγωγή 0 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ σελ. 04 Τι είναι το Οικουμενικό Σύμφωνο; 05 06 06 Οι 10 αρχές του Οικουμενικού Συμφώνου Γιατί μια διεθνής Πρωτοβουλία; Ποιοι συμμετέχουν; Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Τα Γλυπτά του Παρθενώνα στο Βρετανικό Μουσείο: Πρόταση για διαμεσολάβηση της UNESCO

Τα Γλυπτά του Παρθενώνα στο Βρετανικό Μουσείο: Πρόταση για διαμεσολάβηση της UNESCO Courtesy translation Προς τον κ. Alfredo Pérez de Armiñán Βοηθό Γενικό Διευθυντή για τον Πολιτισμό Εκπαιδευτική, Επιστημονική και Πολιτιστική Οργάνωση των Ηνωμένων Εθνών Οδός Miollis 1 75732 Παρίσι Cedex

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Βιβλιογραφία... 23 Εισαγωγή... 27 ΤΜΗΜΑ ΠΡΩΤΟ ΔΙΚΑΙΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΓΕΝΙΚΑ ΕΝΝΟΙΑ - ΠΗΓΕΣ 1. Έννοια κ.λ.π... 29 Α. Εισαγωγικά... 29 Β. Εξωτερική συμπεριφορά... 30 Γ. Διατάξεις... 31

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτα αυτοδέσμευσης κοινωνικής ευθύνης και λογοδοσίας μη κυβερνητικών οργανώσεων

Χάρτα αυτοδέσμευσης κοινωνικής ευθύνης και λογοδοσίας μη κυβερνητικών οργανώσεων Χάρτα αυτοδέσμευσης κοινωνικής ευθύνης και λογοδοσίας μη κυβερνητικών οργανώσεων Ποιοι είμαστε Οι διεθνείς μη κυβερνητικές οργανώσεις που προσυπογράφουμε τον Καταστατικό Χάρτη Αυτοδέσμευσης Κοινωνικής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΠΕ Παρασκευή 6 Μαρτίου 2015 Η έμφυλη εμπειρία των γυναικών στην πολιτική

ΕΝΠΕ Παρασκευή 6 Μαρτίου 2015 Η έμφυλη εμπειρία των γυναικών στην πολιτική ΕΝΠΕ Παρασκευή 6 Μαρτίου 2015 Η έμφυλη εμπειρία των γυναικών στην πολιτική Κυρίες και κύριοι, Καταρχήν να συγχαρώ την Ένωση Περιφερειών για την πρωτοβουλία της οργάνωσης της σημερινής εκδήλωσης ενόψει

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΟΝΤΕΛΩΝ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ. Θεωρία των Μοντέλων Καπιταλισμού

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΟΝΤΕΛΩΝ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ. Θεωρία των Μοντέλων Καπιταλισμού ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΟΝΤΕΛΩΝ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ Θεωρία των Μοντέλων Καπιταλισμού Θεωρία των Μοντέλων Καπιταλισμού: Θεωρητικό πλαίσιο για την κατανόηση των κοινών θεσμικών χαρακτηριστικών, αλλά και των θεσμικών

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΥΗΜΕΡΙΑ, ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΗ ΒΙΩΣΙΜΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ. www.kas.de

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΥΗΜΕΡΙΑ, ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΗ ΒΙΩΣΙΜΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ. www.kas.de ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΥΗΜΕΡΙΑ, ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΗ ΒΙΩΣΙΜΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ www.kas.de ΣΕΛΊΔΑ 2 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ 3 ΠΡΟΟΙΜΙΟ 3 ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ 1. Κανονιστικό πλαίσιο του

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΤΩΝ ΔΗΜΩΝ Επί ξυρού ακμής

ΤΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΤΩΝ ΔΗΜΩΝ Επί ξυρού ακμής ΤΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΤΩΝ ΔΗΜΩΝ Επί ξυρού ακμής 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Δεν είναι καθόλου σχήμα λόγου, ότι τα οικονομικά των 325 Δήμων της χώρας βρίσκονται επί ξυρού ακμής (σε κρίσιμο σημείο). Η οικονομική κατάσταση και δυσπραγία

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΚΛΟΣ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΡΑΤΟΥΣ ΠΟΛΙΤΗ

ΚΥΚΛΟΣ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΡΑΤΟΥΣ ΠΟΛΙΤΗ ΚΥΚΛΟΣ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΡΑΤΟΥΣ ΠΟΛΙΤΗ ΣΥΝΟΨΗ ΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗΣ Θέµα: υνατότητα διαφήµισης διδασκαλίας κατ οίκον Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη: Καλλιόπη Σπανού Ειδικός Επιστήµονας: Ευάγγελος Θωµόπουλος Αθήνα, Μάρτιος

Διαβάστε περισσότερα

Νότια Ευρώπη. Οικονομική Κρίση: Αγροτικές/αστικές ανισότητες, περιφερειακή σύγκλιση, φτώχεια και κοινωνικός αποκλεισμός. Ελληνικά

Νότια Ευρώπη. Οικονομική Κρίση: Αγροτικές/αστικές ανισότητες, περιφερειακή σύγκλιση, φτώχεια και κοινωνικός αποκλεισμός. Ελληνικά Νότια Ευρώπη Οικονομική Κρίση: Αγροτικές/αστικές ανισότητες, περιφερειακή σύγκλιση, φτώχεια και κοινωνικός αποκλεισμός Η πρόσφατη οικονομική κρίση επηρέασε εκατομμύρια Ευρωπαίων πολιτών με πολλούς να χάνουν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ

ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ Αναλυτικός Πίνακας Περιεχομένων Διάγραμμα ύλης 11 Αναλυτικός Πίνακας Περιεχομένων 13 Βασικές συντομογραφίες 25 Πρόλογος Αριστόβουλου Μάνεση 27 Προλεγόμενα 37 Εισαγωγικό Κεφάλαιο Ιστορικές και πολιτειολογικές

Διαβάστε περισσότερα

ΓΝΩΜΟΛΟΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ

ΓΝΩΜΟΛΟΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΓΝΩΜΟΛΟΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΕΡΩΤΗΜΑ Ερωτάται αν αν είναι στα πλαίσια ή όχι του Συντάγματος η εφαρμογή της παραγράφου 2 του άρθρου 139 του Κώδικα Δικαστικών Επιμελητών με την έκδοση της προβλεπόμενης Υπουργικής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... ΚΥΡΙΟΤΕΡΕΣ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ... ΠΡΟΛΕΓΟΜΕΝΑ ΤΑ ΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΣΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗΣ... 1 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... ΚΥΡΙΟΤΕΡΕΣ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ... ΠΡΟΛΕΓΟΜΕΝΑ ΤΑ ΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΣΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗΣ... 1 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... ΚΥΡΙΟΤΕΡΕΣ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ... ΙΧ ΧΙ ΠΡΟΛΕΓΟΜΕΝΑ ΤΑ ΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΣΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗΣ... 1 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ι. Τα δικαιώματα του ανθρώπου (droits de l homme,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ. Public Relations Management

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ. Public Relations Management ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ Public Relations Management Στόχος του Προγράμματος Το πρόγραμμα Διοίκηση Επικοινωνίας Δημοσίων Σχέσεων είναι ένα πλήρες και ολοκληρωμένο εκπαιδευτικό πρόγραμμα με

Διαβάστε περισσότερα

«CORPORATE SOCIAL RESPONSIBILITY AND BUSINESS MORALITY»

«CORPORATE SOCIAL RESPONSIBILITY AND BUSINESS MORALITY» Σ Υ Ν Ε Σ Μ Ο Σ Ε Λ Λ Η Ν Ι Κ Ω Ν Β Ι Ο Μ Η Χ Α Ν Ι Ω Ν Οµιλία του Γενικού ιευθυντή, Μέλους του Σ του ΣΕΒ κ. Ιωάννη ραπανιώτη στο ιεθνές Συνέδριο για την Εταιρική Κοινωνική Ευθύνη «Εξασφαλίζοντας ένα µέλλον

Διαβάστε περισσότερα

Συνήγορος του Καταναλωτή Νομολογία ΠολΠρωτΑθ 528/2002

Συνήγορος του Καταναλωτή Νομολογία ΠολΠρωτΑθ 528/2002 ΠολΠρωτΑθ 528/2002 Προστασία καταναλωτή. Προστασία προσωπικών δεδομένων. Τράπεζες. Συλλογική αγωγή. Ενώσεις καταναλωτών. Νομιμοποίηση. (..) Ι. Από τις συνδυασμένες διατάξεις των αρ. 4 παρ. 2, 6, 12 παρ.

Διαβάστε περισσότερα

Το Μανιφέστο των Δικαιωμάτων του Παιδιού

Το Μανιφέστο των Δικαιωμάτων του Παιδιού Το Μανιφέστο των Δικαιωμάτων του Παιδιού Τα παιδιά αποτελούν το μισό του πληθυσμού στις αναπτυσσόμενες χώρες. Περίπου 100 εκατομμύρια παιδιά ζουν μέσα στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η ζωή των παιδιών σε ολόκληρο

Διαβάστε περισσότερα

Oπου υπάρχουν άνθρωποι

Oπου υπάρχουν άνθρωποι Oπου υπάρχουν άνθρωποι Η Ταυτότητα Η ACT4 PEOPLE αποτελεί μια νέα Ελληνική Μη Κυβερνητική οργάνωση που παρέχει ανθρωπιστική βοήθεια σε όλους εκείνους «που δεν έχουν δικαίωμα στη Ζωή» όποιοι και αν είναι

Διαβάστε περισσότερα

Απασχόληση και πολιτισµός, πυλώνες κοινωνικής συνοχής και ένταξης των µεταναστών για µια βιώσιµη Ευρώπη

Απασχόληση και πολιτισµός, πυλώνες κοινωνικής συνοχής και ένταξης των µεταναστών για µια βιώσιµη Ευρώπη ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΗΜΟΣΙΑΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗΣ ΝΟΜΑΡΧΙΑΚΗ ΑΥΤΟ ΙΟΙΚΗΣΗ ΚΥΚΛΑ ΩΝ Επιτροπή των Περιφερειών ιάσκεψη µε θέµα Απασχόληση και πολιτισµός, πυλώνες κοινωνικής

Διαβάστε περισσότερα

8 Ο στρατηγικός σχεδιασμός. 8.1 Ο χαρακτήρας του στρατηγικού μάνατζμεντ. Οι στρατηγικές αποφάσεις έχουν τα εξής χαρακτηριστικά:

8 Ο στρατηγικός σχεδιασμός. 8.1 Ο χαρακτήρας του στρατηγικού μάνατζμεντ. Οι στρατηγικές αποφάσεις έχουν τα εξής χαρακτηριστικά: 8 Ο στρατηγικός σχεδιασμός 8.1 Ο χαρακτήρας του στρατηγικού μάνατζμεντ Οι στρατηγικές αποφάσεις έχουν τα εξής χαρακτηριστικά: Σχετίζονται με τους σκοπούς και την αποστολή του οργανισμού. Αναφέρονται στη

Διαβάστε περισσότερα

John Rawls, Θεωρία της Δικαιοσύνης: από τον καντιανό αντικειμενισμό στην πολιτική του δημόσιου λόγου

John Rawls, Θεωρία της Δικαιοσύνης: από τον καντιανό αντικειμενισμό στην πολιτική του δημόσιου λόγου 1 John Rawls, Θεωρία της Δικαιοσύνης: από τον καντιανό αντικειμενισμό στην πολιτική του δημόσιου λόγου 1. Πρώτη φάση: Θεωρία της δικαιοσύνης (1971) και καντιανός αντικειμενισμός Η δικαιοσύνη ως ακριβοδικία.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΓΙΑ ΤΟ ΚΥΠΡΙΑΚΟ

ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΓΙΑ ΤΟ ΚΥΠΡΙΑΚΟ ΜΕΡΟΣ Α - Διαγνωστική ανάλυση SWOT ΜΕΡΟΣ Β - Εξωτερικό περιβάλλον ΜΕΡΟΣ Γ - Όραμα, αποστολή και στρατηγική ΜΕΡΟΣ Α Διαγνωστική ανάλυση SWOT ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ (SWOT) ΓΙΑ ΤΟ ΚΥΠΡΙΑΚΟ ΠΡΟΤΕΡΗΜΑΤΑ Ιστορικής,

Διαβάστε περισσότερα

Κοινή Γνώμη. Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015

Κοινή Γνώμη. Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015 Κοινή Γνώμη Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015 Έννοια, ορισμός και ανάλυση Κοινής Γνώμης Κοινή γνώμη είναι η γνώμη της πλειοψηφίας των πολιτών, πάνω σε ένα ζήτημα που αφορά την

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ: ΓΕΝΙΚΟΣ ΟΔΙΚΟΣ ΧΑΡΤΗΣ. Προκαταρκτική Eργασία: Σύσταση Ομάδων Διοικητικής Aναδιάρθρωσης. Κύριος στόχος Απαιτούμενη ενέργεια Χρονοδιάγραμμα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ: ΓΕΝΙΚΟΣ ΟΔΙΚΟΣ ΧΑΡΤΗΣ. Προκαταρκτική Eργασία: Σύσταση Ομάδων Διοικητικής Aναδιάρθρωσης. Κύριος στόχος Απαιτούμενη ενέργεια Χρονοδιάγραμμα ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ: ΓΕΝΙΚΟΣ ΟΔΙΚΟΣ ΧΑΡΤΗΣ Προκαταρκτική Eργασία: Σύσταση Ομάδων Διοικητικής Aναδιάρθρωσης 0.1 Σύσταση Υψηλού Επιπέδου Ομάδας Αναδιάρθρωσης της Δημόσιας Διοίκησης 0.2 Σύσταση Ομάδας Υποστήριξης της

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Μονάδα 1.1: Τεχνικές δεξιότητες και προσόντα

Εκπαιδευτική Μονάδα 1.1: Τεχνικές δεξιότητες και προσόντα Εκπαιδευτική Μονάδα 1.1: Τεχνικές δεξιότητες και προσόντα Πέρα από την τυπολογία της χρηματοδότησης, των εμπλεκόμενων ομάδων-στόχων και την διάρκεια, κάθε project διακρατικής κινητικότητας αποτελεί μια

Διαβάστε περισσότερα

V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ.

V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ. V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ. Η συμβολή της οικογένειας στην άσκηση κοινωνικής πολιτικής είναι μεγάλη και διαχρονική. Η μορφή και το περιεχόμενο, όμως, αυτής της συμβολής

Διαβάστε περισσότερα

Β2. α) 1 ος τρόπος πειθούς: Επίκληση στη λογική Μέσο πειθούς: Επιχείρημα («Να γιατί η αρχαία τέχνη ελευθερίας»)

Β2. α) 1 ος τρόπος πειθούς: Επίκληση στη λογική Μέσο πειθούς: Επιχείρημα («Να γιατί η αρχαία τέχνη ελευθερίας») Α1. ΠΕΡΙΛΗΨΗ Το κείμενο πραγματεύεται το διαχρονικό ρόλο και τη συμβολή της αρχαίας ελληνικής τέχνης σε παγκόσμια κλίμακα. Αρχικά, επισημαίνεται ότι ο καλλιτέχνης προσπαθεί μέσω της τέχνης να αποστασιοποιηθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΑΡΧΩΝ ΚΑΙ ΑΞΙΩΝ ΤΗΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ

ΟΔΗΓΟΣ ΑΡΧΩΝ ΚΑΙ ΑΞΙΩΝ ΤΗΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΟΔΗΓΟΣ ΑΡΧΩΝ ΚΑΙ ΑΞΙΩΝ ΤΗΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ Ο οδηγός αυτός γράφτηκε για να δημοσιοποιήσει στους κοινωνικούς εταίρους τη φιλοσοφία, τους βασικούς σκοπούς, τους στόχους και την υψηλή αποστολή της Οργάνωσης Αποτροπής

Διαβάστε περισσότερα

Theo Nichols Nadir Suğur

Theo Nichols Nadir Suğur 1 2 The Nichls Nadir Suğur 3 4 Ευχαριστίες Ευχαριστίες οφείλονται σε όλους τους εταίρους του προγράμματος που συμμετείχαν στην άσκηση αυτή, τόσο στην Τουρκία όσο και στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Πρέπει να ευχαριστήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

www.themegallery.com LOGO

www.themegallery.com LOGO www.themegallery.com LOGO 1 Δομή της παρουσίασης 1 Σκοπός και στόχοι των νέων ΠΣ 2 Επιλογή των περιεχομένων & Κατανομή της ύλης 3 Ο ρόλος μαθητή - εκπαιδευτικού 4 Η ΚΠΑ στο Δημοτικό & το Γυμνάσιο 5 Η Οικιακή

Διαβάστε περισσότερα

: ERA Romanian Institute of Magistracy. : Bucharest. : The Charter of Fundamental Rights of the European Union in Practice: Seminar for Judges

: ERA Romanian Institute of Magistracy. : Bucharest. : The Charter of Fundamental Rights of the European Union in Practice: Seminar for Judges Φορέας Υλοποίησης : ERA Romanian Institute of Magistracy Τόπος ιεξαγωγής : Bucharest Ηµεροµηνία : 22-23/4/2013 Τίτλος Σεµιναρίου : The Charter of Fundamental Rights of the European Union in Practice: Seminar

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΈΣ ΙΣΤΟΡΊΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΕΥΡΏΠΗ ΧΩΡΊΣ ΔΙΑΧΩΡΙΣΤΙΚΈΣ ΓΡΑΜΜΈΣ

ΚΟΙΝΈΣ ΙΣΤΟΡΊΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΕΥΡΏΠΗ ΧΩΡΊΣ ΔΙΑΧΩΡΙΣΤΙΚΈΣ ΓΡΑΜΜΈΣ ΚΟΙΝΈΣ ΙΣΤΟΡΊΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΕΥΡΏΠΗ ΧΩΡΊΣ ΔΙΑΧΩΡΙΣΤΙΚΈΣ ΓΡΑΜΜΈΣ 33Οι επιπτώσεις της Βιομηχανικής Επανάστασης 33Η ανάπτυξη της εκπαίδευσης 33Τα ανθρώπινα δικαιώματα στην ιστορία της τέχνης 3 3 Η Ευρώπη και ο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙ ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΟΙ ΤΩΝ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΝ ΤΩΝ ΚΡΑΤΩΝ ΜΕΛΩΝ, I. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙ ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΟΙ ΤΩΝ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΝ ΤΩΝ ΚΡΑΤΩΝ ΜΕΛΩΝ, I. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 14.6.2014 EL Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης C 183/5 Ψήφισμα του Συμβουλίου και των αντιπροσώπων των κυβερνήσεων των κρατών μελών, συνερχομένων στα πλαίσια του Συμβουλίου, της 20ής Μαΐου 2014,

Διαβάστε περισσότερα

Λίνα Παπαδοπούλου Επ. Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου

Λίνα Παπαδοπούλου Επ. Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 7 η : Οικονομικήελευθερία Λίνα Παπαδοπούλου Επ. Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 2004 ««««««««««««2009 Επιτροπή Πολιτικών Ελευθεριών, Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων 13.6.2007 ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ σχετικά με τη διπλωματική και προξενική προστασία των πολιτών

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΓΕΝΙΚΑ ΟΡΙΣΜΟΣ

ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΓΕΝΙΚΑ ΟΡΙΣΜΟΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΓΕΝΙΚΑ Για τη δημοκρατία έγιναν κινήματα, εξεγέρσεις, επαναστάσεις, εμφύλιοι πόλεμοι. διώχθηκαν, βασανίστηκαν άνθρωποι και τιμήθηκαν τυραννοκτόνοι. Αποτέλεσε όχι μόνο το σκοπό κοινωνικών και

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Φ Ρ Ο Ν Τ Ι Σ Τ Η Ρ Ι A ΑΓΙΑΣ ΒΑΡΒΑΡΑΣ 21 & ΠΕΡΙΚΛΕΟΥΣ, Π. ΦΑΛΗΡΟ ΤΗΛ-FAX: 210 9851164,, Ε-mail: info@neapaideia.edu.gr ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ Δ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΙΑ Χάρη Κυριαζή Αντιπροέδρου Σ ΣΕΒ

ΟΜΙΛΙΑ Χάρη Κυριαζή Αντιπροέδρου Σ ΣΕΒ ΟΜΙΛΙΑ Χάρη Κυριαζή Αντιπροέδρου Σ ΣΕΒ Στην Ειδική Επιτροπή για την επεξεργασία και εξέταση του Σχεδίου Νόµου "Κύρωση της Συνθήκης της Λισαβόνας που τροποποιεί τη Συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση, τη Συνθήκη

Διαβάστε περισσότερα

Σκέψεις για τη συλλογική άσκηση δικηγορίας

Σκέψεις για τη συλλογική άσκηση δικηγορίας ΤΕΧΝΟΓΝΩΣΙΑ ΑΞΙΟΠΙΣΤΙΑ ΠΟΙΟΤΗΤΑ EIΣΗΓΗΣΗ ΠΡΟΣ ΣΔΕΕ Νίκος Γ. Μπούτσικος, Δικηγόρος, Εταίρος Υποκείμενο του προς ανάπτυξη προβληματισμού νέος δικηγόρος, με εξειδίκευση (μεταπτυχιακό ή/και ακαδημαϊκή καριέρα)

Διαβάστε περισσότερα

Μάριος Βρυωνίδης Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου Εθνικός Συντονιστής Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας

Μάριος Βρυωνίδης Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου Εθνικός Συντονιστής Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας Μάριος Βρυωνίδης Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου Εθνικός Συντονιστής Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας Χριστίνα Παπασολομώντος Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου Μέλος Ομάδας Συντονισμού για Ευρωπαϊκή Κοινωνική Έρευνα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΛΙΚΗ ΠΡΑΞΗ. AF/CE/LB/el 1

ΤΕΛΙΚΗ ΠΡΑΞΗ. AF/CE/LB/el 1 ΤΕΛΙΚΗ ΠΡΑΞΗ AF/CE/LB/el 1 Οι πληρεξούσιοι: ΤΟΥ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΤΟΥ ΒΕΛΓΙΟΥ, ΤΟΥ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΤΗΣ ΑΝΙΑΣ, ΤΗΣ ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑΚΗΣ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΤΗΣ ΓΕΡΜΑΝΙΑΣ, ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, ΤΟΥ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΤΗΣ ΙΣΠΑΝΙΑΣ, ΤΗΣ ΓΑΛΛΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

[ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΑΜΑΡΙΝΟΣ - ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ] ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΤΕΣΤ ΣΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ & ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΟΜΑΔΑ Α

[ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΑΜΑΡΙΝΟΣ - ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ] ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΤΕΣΤ ΣΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ & ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΟΜΑΔΑ Α ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΤΕΣΤ ΣΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ & ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΟΜΑΔΑ Α Στις παρακάτω προτάσεις, από Α.1. μέχρι και Α.5, να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της καθεμιάς και δίπλα του την

Διαβάστε περισσότερα

Τί ισχύει στις άλλες χώρες της Ε.Ε. σχετικά µε την κτήση ιθαγένειας από τέκνα αλλοδαπών που γεννιούνται και/ή ανατρέφονται στην επικράτειά τους;

Τί ισχύει στις άλλες χώρες της Ε.Ε. σχετικά µε την κτήση ιθαγένειας από τέκνα αλλοδαπών που γεννιούνται και/ή ανατρέφονται στην επικράτειά τους; Τί ισχύει στις άλλες χώρες της Ε.Ε. σχετικά µε την κτήση ιθαγένειας από τέκνα αλλοδαπών που γεννιούνται και/ή ανατρέφονται στην επικράτειά τους; Με το ν.3838/2010 εισήχθησαν στην ελληνική έννοµη τάξη ρυθµίσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΗΝΩΜΕΝΑ ΕΘΝΗ ΓΕΝΙΚΗ ΣΥΝΕΛΕΥΣΗ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΑΝΟΜΗ Α/RES/53/144. 8 Μαρτίου 1999. Διακήρυξη για το Δικαίωμα και την Ευθύνη των Ατόμων και

ΗΝΩΜΕΝΑ ΕΘΝΗ ΓΕΝΙΚΗ ΣΥΝΕΛΕΥΣΗ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΑΝΟΜΗ Α/RES/53/144. 8 Μαρτίου 1999. Διακήρυξη για το Δικαίωμα και την Ευθύνη των Ατόμων και 1 ΗΝΩΜΕΝΑ ΕΘΝΗ ΓΕΝΙΚΗ ΣΥΝΕΛΕΥΣΗ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΑΝΟΜΗ Α/RES/53/144 8 Μαρτίου 1999 Διακήρυξη για το Δικαίωμα και την Ευθύνη των Ατόμων και Κοινωνικών Ομάδων και Φορέων για την Προώθηση και την Προάσπιση των Διεθνώς

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ. «Το απαραβίαστο της ανθρώπινης αξίας, ως γενικής συνταγµατικής αρχής της ελληνικής έννοµης τάξης»

ΕΡΓΑΣΙΑ. «Το απαραβίαστο της ανθρώπινης αξίας, ως γενικής συνταγµατικής αρχής της ελληνικής έννοµης τάξης» Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών Σχολή Νοµικών, Οικονοµικών και Πολιτικών Επιστηµών Τµήµα Νοµικής, Τοµέας ηµοσίου ικαίου ----------------------------------------------------- Μεταπτυχιακό ίπλωµα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ & ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΙΡΗΝΗ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ & ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΙΡΗΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ & ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΙΡΗΝΗ Στρατάκη Ελένη Παρασύρη Παγώνα Μανουσιδάκη Κατερίνα Πουλινάκη Κατερίνα Μάθημα : Παιδαγωγική & Φιλοσοφία της Παιδείας Καθηγητής: Μαυρικάκης Εμμανουήλ Εισαγωγή στην Παιδαγωγική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΕΣΤΙΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΙΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΔΙΕΘΝΩΝ ΣΧΕΣΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑ

ΠΑΝΕΠΕΣΤΙΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΙΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΔΙΕΘΝΩΝ ΣΧΕΣΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΝΕΠΕΣΤΙΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΙΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΔΙΕΘΝΩΝ ΣΧΕΣΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑ Ευρωπαϊκή Πολιτική της Γειτονίας Μάθημα - Ανάλυση Εξωτερικής Πολιτικής Διδάσκον - Κος. Νικόλαος Τζιφάκης Φοιτήτρια - Κουχάρσκαγια

Διαβάστε περισσότερα

Διονύσιος Τσιριγώτης Λέκτορας, Τμήμα Διεθνών & Ευρωπαϊκών Σπουδών Πανεπιστήμιο Πειραιώς. Ελλάδα-Τουρκία-Ε.Ε.

Διονύσιος Τσιριγώτης Λέκτορας, Τμήμα Διεθνών & Ευρωπαϊκών Σπουδών Πανεπιστήμιο Πειραιώς. Ελλάδα-Τουρκία-Ε.Ε. Διονύσιος Τσιριγώτης Λέκτορας, Τμήμα Διεθνών & Ευρωπαϊκών Σπουδών Πανεπιστήμιο Πειραιώς Ελλάδα-Τουρκία-Ε.Ε. Η Ελληνική στρατηγική επιλογή του «εξευρωπαϊσμου» των Ελληνοτουρκικών διαφορών και του Κυπριακού,

Διαβάστε περισσότερα