Υπόδειγµα συγγραφής µελέτης περίπτωσης µε κύρια διάγνωση στον Άξονα Ι του DSM K. Ευθυµίου, Γ. Ευσταθίου, Α. Λεοντιάδου, Υ. Πέννα, Μ.

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Υπόδειγµα συγγραφής µελέτης περίπτωσης µε κύρια διάγνωση στον Άξονα Ι του DSM K. Ευθυµίου, Γ. Ευσταθίου, Α. Λεοντιάδου, Υ. Πέννα, Μ."

Transcript

1 Υπόδειγµα συγγραφής µελέτης περίπτωσης µε κύρια διάγνωση στον Άξονα Ι του DSM K. Ευθυµίου, Γ. Ευσταθίου, Α. Λεοντιάδου, Υ. Πέννα, Μ. Ζορµπά Ινστιτούτο Έρευνας και Θεραπείας της συµπεριφοράς Τίτλος Συνήθως ο τίτλος ξεκινά µε την έκφραση «Περιγραφή ατοµικής περίπτωσης» και ακολουθούν στοιχεία για την ηλικιακή οµάδα ή το αναπτυξιακό στάδιο του θεραπευόµενου και την/τις κύριες ή δευτερεύουσες διαγνώσεις που έλαβε. Επίσης γίνεται αναφορά σε άλλα βασικά χαρακτηριστικά όπως το φύλο του θεραπευόµενου και ο σεξουαλικός προσανατολισµός του, εάν αυτό κρίνεται απαραίτητο, και το επάγγελµα/ ιδιότητά του. ίνονται επίσης, και στοιχεία από τους άξονες ΙΙΙ, ΙV και V: Περιγραφή ατοµικής περίπτωσης γυναίκας µε ιαταραχή Μετά από Ψυχοτραυµατικό Στρες χρόνια και στοιχεία Παρανοειδούς ιαταραχής Προσωπικότητας Κάτω από τον τίτλο παρατίθεται πρώτο το όνοµα του θεραπευτή, δεύτερο του επόπτη και το ίδρυµα: Α. Λεοντιάδου, Κ. Ευθυµίου Ινστιτούτο Έρευνας και Θεραπείας της Συµπεριφοράς Περίληψη Συνήθως αναφέρεται η ηλικία και η ιδιότητα του θεραπευόµενου καθώς και άλλα βασικά χαρακτηριστικά του /της, το αίτηµά του κατά την προσέλευση, η κύρια και οι δευτερεύουσες διαγνώσεις που έλαβε, στοιχεία από τους άξονες III, IV και V, το γενικό θεραπευτικό πλάνο και οι κύριες τεχνικές που χρησιµοποιήθηκαν. Παρατίθεται ο συνολικός αριθµός συνεδριών (συµπεριλαµβάνονται διαγνωστικές και αναµνηστικές), το διάστηµα κατά το οποίο έλαβε χώρα η θεραπεία και ένα σύντοµο σχόλιο για την αποτελεσµατικότητα της παρέµβασης κατά την τελευταία επαφή µε τον θεραπευόµενο. Η περίπτωση αναφέρεται σε γυναίκα 69 ετών, χήρα, η οποία έχει την επιµέλεια του εγγονού της (15 ετών). Προσήλθε για θεραπεία µε αίτηµα τη µείωση του θυµού της και του άγχους της, τη διαχείριση των συναισθηµάτων της σχετικά µε την οροθετικότητα (HIV) του εγγονού της, τη διαχείριση του πένθους για το σύζυγο και το γιο της και τη βελτίωση της κοινωνικότητάς της. Ύστερα από την αξιολόγηση των συµπτωµάτων της, φάνηκε ότι παρουσιάζει ιαταραχή Μετά από Ψυχοτραυµατικό Στρες χρόνια και στοιχεία Παρανοειδούς ιαταραχής Προσωπικότητας, τα οποία όµως δε δικαιολογούσαν την επιπρόσθετη διάγνωση. Ακολουθήθηκε θεραπευτική παρέµβαση µε στόχο τη µείωση των συµπτωµάτων της κύριας διαταραχής µέσω της ψυχοεκπαίδευσης στη ιαταραχή Μετά από Ψυχοτραυµατικό Στρες, της έκθεσης στις τραυµατικές µνήµες, της γνωσιακής αναδόµησης των ερµηνειών που είχαν αποδοθεί στα τραυµατικά γεγονότα και της διαχείρισης των τραυµατικών αναµνήσεων όταν έρχονται. Επόµενος στόχος ήταν η διαχείριση του πένθους, η διαχείριση του άγχους σε καθηµερινές καταστάσεις µέσα από τεχνικές επίλυσης προβληµάτων, απόσπασης προσοχής και αυτοκαθοδήγησης, ένα πρόγραµµα κοινωνικοποίησης και Ινστιτούτο Έρευνας και Θεραπείας της Συµπεριφοράς: Ευθυµίου, Ευσταθίου, Λεοντιάδου, Πέννα, Ζορµπά 1

2 εκπαίδευσης στην υγιεινή ύπνου. Η θεραπεία ολοκληρώθηκε σε 42 συνεδρίες (εκ των οποίων δύο αφιερώθηκαν στη συµπλήρωση ερωτηµατολογίων) κατά το διάστηµα 15 µηνών. Κατά την τελευταία αναµνηστική συνεδρία µετά την παρέλευση 4 µηνών από την ολοκλήρωση της θεραπείας διαπιστώθηκε η διατήρηση του θεραπευτικού αποτελέσµατος. 1. Ιστορικό Στην ενότητα αυτή παρουσιάζονται γενικές πληροφορίες για τον θεραπευόµενο, το κύριο αίτηµα µε το οποίο προσήλθε, στοιχεία σχετικά µε την παρούσα διαταραχή και τις µέχρι τώρα προσπάθειες αντιµετώπισης, ευρήµατα από το ψυχιατρικό και ιατρικό ιστορικό, καθώς και την εκτίµηση των νοητικών λειτουργιών και το ατοµικό και οικογενειακό ιστορικό. Αναφέρουµε την κύρια και τις δευτερεύουσες διαγνώσεις, καθώς και στοιχεία από τους άξονες III, IV, V και γίνεται αναφορά στα σχετικά ευρήµατα των ψυχοµετρικών εργαλείων που χορηγήθηκαν. Γενικές πληροφορίες Αρχικά παρατίθενται ατοµικά και οικογενειακά στοιχεία σχετικά µε το θεραπευόµενο, όπως η ηλικία, η ιδιότητα, η οικογενειακή κατάσταση, η διαµονή, η επαγγελµατική κατάσταση και τα ενδιαφέροντα, η οικονοµική κατάσταση, η καταγωγή, ο σεξουαλικός προσανατολισµός, το µορφωτικό επίπεδο κλπ. Ο θεραπευόµενος λαµβάνει ένα τυχαίο όνοµα και δεν αναφέρονται πληροφορίες που θα µπορούσαν να θέσουν σε κίνδυνο την ανωνυµία του. Τέλος αναφέρεται αν ο θεραπευόµενος προσήλθε µόνος του για θεραπεία ή η πηγή παραποµπής: Η Βέρα είναι 69 ετών, κατάγεται από την Αθήνα, είναι χήρα, συνταξιούχος και έχει την επιµέλεια του εγγονού της (15 ετών). Έχει τελειώσει το ηµοτικό. Ανήκει σε µεσαία οικονοµική κατάσταση. Στον ελεύθερο χρόνο της ασχολείται µε το πλέξιµο. Παραπέµφθηκε στο Τ.Θ.Ε. του Ι.Ε.Θ.Σ. από τεταρτοετή εκπαιδευόµενη. Σε περίπτωση που κρίνετε ότι συγκεκριµένες πληροφορίες πρέπει να αναφερθούν προκειµένου να διευκολυνθεί η κλινική ερµηνεία, θα πρέπει αυτές να παραποιηθούν ώστε να διαφυλαχθεί η ανωνυµία του θεραπευόµενου. Για παράδειγµα το ενδιαφέρον για τη ζωγραφική θα µπορούσε να αναφερθεί ως ενδιαφέρον για τη γλυπτική κλπ. Σε περίπτωση που οι συγκεκριµένες πληροφορίες δεν έχουν κλινικό νόηµα αντικαθίστανται µε γενικές διατυπώσεις. Πχ. «αντί για «υπάλληλος του Υπουργείου Υγείας» γράφουµε «υπάλληλος υπουργείου». Κύριο αίτηµα Αναφέρεται το κύριο αίτηµα του θεραπευόµενου κατά την προσέλευση, χρησιµοποιώντας κατά το δυνατόν τις δικές του διατυπώσεις. Το κύριο αίτηµά της Βέρας κατά τη διαγνωστική συνεδρία ήταν να σταµατήσει να νευριάζει και να µην είναι συνέχεια «στην τσίτα». Ανέφερε ότι ήθελε να ηρεµήσει τον εαυτό της και να σταµατήσει να έχει µόνιµο άγχος. Επίσης, αναφέρει ότι την επηρεάζει η αρρώστια του εγγονού της (είναι οροθετικός), ο θάνατος του γιου της και του άντρα της. Την ενοχλεί που δεν έχει φίλες. Χαρακτηριστικά λέει: «Όλο θυµώνω και νευριάζω, έχω µία ένταση µέσα µου, δεν ξέρω πώς να το σταµατήσω. Βέβαια έχω περάσει και πολλά στη ζωή µου και όλο τα σκέφτοµαι». Ινστιτούτο Έρευνας και Θεραπείας της Συµπεριφοράς: Ευθυµίου, Ευσταθίου, Λεοντιάδου, Πέννα, Ζορµπά 2

3 Ιστορικό της παρούσας διαταραχής και προσπάθειες αντιµετώπισης Περιγράφεται η παρούσα διαταραχή, συµπεριλαµβανοµένων των συναισθηµατικών, γνωστικών, συµπεριφοριστικών, και σωµατικών συµπτωµάτων. Σηµειώνονται οι περιβαλλοντικές πιέσεις. Περιγράφονται οι στρατηγικές αντιµετώπισης που έχει υιοθετήσει ο θεραπευόµενος και οι µέχρι τώρα προσπάθειες του να ξεπεράσει το πρόβληµα. Η Βέρα είχε έντονο άγχος καθόλη τη διάρκεια της ηµέρας, το οποίο εκδηλωνόταν µε ταχυκαρδία, κόπωση, σφίξιµο στο στήθος και αίσθηµα πνιγµού. Αγχωνόταν και θύµωνε, επειδή ο εγγονός της δε διάβαζε. Αισθανόταν φόβο για τον εγγονό της, ότι θα έχει την ίδια κατάληξη µε το γιο της και ότι µπορεί να πάθει κάτι κακό. Ακόµη, φοβόταν όταν βρισκόταν σε κλειστούς χώρους. Ένιωθε θλίψη για το θάνατο του πρώτου συζύγου της, του γιου της, για την αρρώστια του εγγονού της και της µεγάλης κόρης της (καρκίνος). Συχνά είχε παρεισφρητικές σκέψεις και εικόνες από το σύζυγό της, τις τελευταίες µέρες στο νοσοκοµείο, από το γιο της, όταν ήταν σε κατάσταση «φυτού» και σκηνές που η µητέρα της την κακοποιούσε. Αποφεύγει να συζητά για αυτά που έχει περάσει µε άλλους και µιλούσε συχνά στις φωτογραφίες του συζύγου και του γιου της, γεγονός που την ανακούφιζε προσωρινά. Πιεστικό γεγονός για την ίδια ήταν το ότι χρειάζεται να µεγαλώσει και να φροντίσει τον εγγονό της. Υπήρχε δυσκολία στην έλευση του ύπνου και ο ύπνος ήταν άστατος. Τα συµπτώµατα ξεκίνησαν να αναπτύσσονται σταδιακά µετά το θάνατο του συζύγου, όταν η ίδια ήταν 41 ετών. Σαν στρατηγικές για να αντιµετωπίσει όλα τα παραπάνω χρησιµοποιούσε την αποµόνωση, το να κλείνεται στο σπίτι, αν και της είναι αρκετά δύσφορο και κλαίει συχνά. Βοήθεια σχετικά µε χειρισµό του εγγονού της σε διάφορα ζητήµατα έλαβε από την εκπαιδευόµενη του Ι.Ε.Θ.Σ., που την παρέπεµψε. Ψυχιατρικό ατοµικό ιστορικό. Αναφέρεται πιθανή ύπαρξη προηγούµενων προβληµάτων ψυχικής υγείας, συµπεριλαµβανοµένης της χρήσης ουσιών. Αναφέρονται προηγούµενες συνεργασίες µε ειδικούς ψυχικής υγείας (πρόβληµα, διάρκεια συνεργασίας, είδος παρέµβασης). εν αναφέρεται χρήση ουσιών ή ψυχιατρικό ιστορικό από την Βέρα. Ιατρικό ιστορικό Σηµειώνεται οποιοδήποτε ιατρικό πρόβληµα (π.χ. καρδιακές παθήσεις, καρκίνος, χρόνιες ιατρικές ασθένειες, χρόνιος πόνος, ενδοκρινολογικά προβλήµατα κτλ.) που θα µπορούσε να επηρεάσει την ψυχολογική λειτουργία ή τη διαδικασία της θεραπείας, καθώς και σε µακροχρόνιες νοσηλείες. Θα πρέπει επίσης, να γίνει αναφορά σε συγκεκριµένη διάγνωση ή σε αποτελέσµατα ιατρικών εξετάσεων, εάν υπάρχουν. Εδώ και 7 χρόνια αναφέρονται προβλήµατα υπέρτασης και τα τελευταία πέντε χρόνια παρακολουθείται από καρδιολόγο και λαµβάνει φαρµακευτική αγωγή τόσο για την πίεση αλλά και εξαιτίας καρδιακών αρρυθµιών. Ινστιτούτο Έρευνας και Θεραπείας της Συµπεριφοράς: Ευθυµίου, Ευσταθίου, Λεοντιάδου, Πέννα, Ζορµπά 3

4 Νοητικές λειτουργίες- Λειτουργικότητα Αναφέρονται ευρήµατα σχετικά µε τη νοητική κατάσταση του ασθενούς και το χρόνο εµφάνισης πιθανών νοητικών ελλειµµάτων. ( εν περιγράφετε ολόκληρη η εξέταση των νοητικών λειτουργιών. Αν θεωρείτε, ότι είναι σηµαντική για την κατανόηση της λήψης αποφάσεων για την θεραπεία, επισυνάπτεται η έκθεση εξέτασης). Σχολιάζεται η γενική λειτουργικότητά του όπως προκύπτει από την απόδοσή του στις υποχρεώσεις και τις ενασχολήσεις του, τις κλινικές παρατηρήσεις σχετικά µε τη διάθεση και την εµφάνιση (αν υπάρχουν) και πιθανά ελλείµµατα στις νοητικές λειτουργίες, στις δεξιότητες αυτοπεριποίησης κλπ. Παρατηρείται ιδιαίτερα τα τελευταία δύο χρόνια εξασθένιση της µνήµης και της συγκέντρωσης. Συγκεκριµένα, παρουσιαζόταν έκπτωση στη βραχύχρονη µνήµη, µε τη Βέρα να δυσκολεύεται να θυµηθεί τις δραστηριότητές της κατά την εβδοµάδα που πέρασε και να παραπονιέται ότι συχνά ξεχνά πού έχει τοποθετήσει στο σπίτι συγκεκριµένα αντικείµενα (π.χ. τα κλειδιά, το πορτοφόλι της κ.α.). Παράλληλα παρατηρείται µικρή διαταραχή στη συγκέντρωση µε αποτέλεσµα η Βέρα να δυσκολεύεται να ολοκληρώσει αποτελεσµατικά τις καθηµερινές της εργασίες (π.χ. λόγω της διάσπασης της προσοχής της δε βάζει τα κατάλληλα συστατικά κατά το µαγείρεµα ή δεν ψωνίζει όλα όσα της είναι απαραίτητα, παρά το ότι τα έχει καταγεγραµµένα). Ατοµικό ιστορικό αναπτυξιακό ιστορικό (προσωπική και κοινωνική ιστορία) Σύντοµη αναφορά στη ζωή του θεραπευόµενου από την παιδική του ηλικία ως σήµερα. Αναπτύσσεται το ιστορικό κατά χρονολογική σειρά. Συνοψίζονται τα κύρια χαρακτηριστικά της προσωπικής και κοινωνικής ζωής του θεραπευόµενου. Γίνεται αναφορά στην κοινωνική του ζωή, στο είδος των σχέσεων που συνάπτει, την ερωτική και τη σεξουαλική του ζωή. Σηµαντικά γεγονότα ζωής (εκπαίδευση, στρατιωτική θητεία, γάµος κτλ.) θα πρέπει επίσης να σηµειωθούν. Περιλαµβάνονται σηµαντικές εµπειρίες, ενδεχόµενα ψυχοτραυµατικά γεγονότα όπως ο ίδιος τα αναφέρει, το σύστηµα κοινωνικής υποστήριξης, τα ενδιαφέροντα του και πιθανά αναπτυξιακά προβλήµατα. Η Βέρα γεννήθηκε στην Αθήνα, σε µία περιοχή µε χαµηλό κοινωνικοοικονοµικό επίπεδο και µεγάλωσε µε τη µητέρα της έως τα 16 της, οπότε και παντρεύτηκε τον πρώτο σύζυγό της. Η µητέρα της από τότε που ήταν τεσσάρων ετών η Βέρα µέχρι να παντρευτεί την κακοποιούσε σωµατικά. Γέννησε τρία παιδιά. Στα 32 της χρόνια εργάστηκε για πρώτη φορά στη ζωή της, µετά από αδυναµία του συζύγου της να δουλέψει εξαιτίας καρδιακού εµφράγµατος. Στα 41 της έτη ο σύζυγός της πεθαίνει. Τότε κάνει απόπειρα αυτοκτονίας µε γκάζι και τη βρίσκει ο γιος της. Στα 53 της παντρεύεται για δεύτερη φορά και χωρίζει µετά από 6 χρόνια. Όταν η ίδια ήταν 59 ετών πέθανε ο γιος της από AIDS. 4 χρόνια αργότερα αναλαµβάνει την επιµέλεια του εγγονού της (παιδί του γιου της). Είναι έντονα θρησκευόµενη και παίρνει θετική στήριξη από την πίστη της. Οικογενειακό ιστορικό Αναφέρονται στοιχεία σχετικά µε την προσωπικότητα των γονέων του θεραπευόµενου και τα άλλα µέλη της οικογένειάς του. Τα ίδια στοιχεία αναφέρονται και για την παρούσα οικογένεια του θεραπευόµενου. Περιγράφεται ο ρόλος του κάθε µέλους στην οικογένεια Ινστιτούτο Έρευνας και Θεραπείας της Συµπεριφοράς: Ευθυµίου, Ευσταθίου, Λεοντιάδου, Πέννα, Ζορµπά 4

5 (συµπεριλαµβανοµένου του θεραπευόµενου) και οι µεταξύ τους σχέσεις. Εδώ αναφέρονται και συγκεκριµένα γεγονότα ορόσηµα ή γεγονότα µε τραυµατικό χαρακτήρα που εκδηλώθηκαν στο πλαίσιο του οικογενειακού περιβάλλοντος κατά χρονολογική σειρά. Παρατίθεται το ψυχιατρικό ιστορικό των µελών της οικογένειας. Όταν η Βέρα ήταν 4 ετών πέθανε η µικρή της αδερφή (2 ετών). Μετά από αυτό το γεγονός οι γονείς της χωρίζουν και ο πατέρας της φεύγει από το σπίτι. Έως τα 16 της τον είδε συνολικά 4 φορές. Από το χωρισµό των γονιών της και µέχρι το γάµο της η µητέρα της την κακοποιούσε σωµατικά. Υποστηρικτικό δίκτυο γι αυτήν τότε ήταν η γιαγιά και οι θείες της, οι οποίες της έδειχναν αγάπη. Στα 16 της χρόνια παντρεύεται τον πρώτο της σύζυγο, τον οποίο αγαπούσε και θαύµαζε πολύ. Μένουν µαζί και µε τη µητέρα της, η οποία συνεχίζει να την κακοποιεί λεκτικά και έχει ελεγκτικό ρόλο στην οικογένεια. Στα 17 της χρόνια γεννάει την πρώτη της κόρη, στα 19 της τη δεύτερη και στα 26 της ένα γιο. Όταν η Βέρα ήταν 31 ετών ο σύζυγός της παθαίνει έµφραγµα. Στα 32 της χρόνια πιάνει για πρώτη φορά δουλειά στη ζωή της σε εργοστάσιο προκειµένου να συντηρήσει την οικογένεια. Ακολουθούν άλλα τρία εµφράγµατα και πνευµονολογικά προβλήµατα του συζύγου της, ο οποίος πεθαίνει όταν η Βέρα ήταν 41. Τότε κάνει απόπειρα αυτοκτονίας και τη βρίσκει ο γιος της. Στα 53 ξαναπαντρεύεται. Ο δεύτερος σύζυγος έπινε, ήταν λεκτικά επιθετικός, την έβριζε και παραφερόταν. Έξι χρόνια αργότερα χωρίζουν. Λίγο µετά πεθαίνει ο γιος της από AIDS. Μετά το µνηµόσυνο του γιου της η σύζυγος του γιου πήρε το παιδί τους και ζούσαν στους δρόµους, µέσα σε κούτες χωρίς φαγητό. Η µητέρα (οροθετική και αυτή) δεν έπαιρνε φαρµακευτική αγωγή και δεν έδινε φάρµακα ούτε στο γιο της. Εκείνη την περίοδο η Βέρα έβλεπε σπάνια τον εγγονό της. Μετά από 3 χρόνια πέθανε η µητέρα του παιδιού. Έτσι, στα 62 της χρόνια η Βέρα παίρνει την επιµέλεια του εγγονού της. Η ίδια θεωρεί ότι ο εγγονός µοιάζει εµφανισιακά και σαν χαρακτήρας µε το γιο της. Από τότε που η µεγάλη της κόρη παντρεύτηκε, έχουν τυπικές σχέσεις και η Βέρα αναφέρει ότι εκείνη διέδωσε την ασθένεια του εγγονού της στο σχολείο και στη γειτονιά. Με τη δεύτερη κόρη, τον άντρα της και τα παιδιά τους έχει πολύ καλή σχέση και όλοι τη βοηθούν στην ανατροφή του εγγονού της. ιαγνώσεις κατά DSM-IV Παρατίθενται η κύρια και οι δευτερεύουσες διαγνώσεις στον Άξονα Ι και ΙΙ του DSM-IV, καθώς και στους υπόλοιπους τρεις, εάν αυτό κρίνεται απαραίτητο. Στην περίπτωση ύπαρξης συµπτωµάτων που χρήζουν κλινικής προσοχής αλλά δε δικαιολογούν επιπρόσθετη διάγνωση, σχολιάζεται ο λόγος που δεν τέθηκε η διάγνωση. Σε περίπτωση που έγινε χρήση διαγνωστικών εργαλείων, αναφέρονται συνοπτικά οι κύριοι δείκτες µε την ερµηνεία τους και το πώς τα ευρήµατα υποστηρίζουν τη δοθείσα διάγνωση. Σε περίπτωση που έγινε χρήση διαγνωστικών εργαλείων, αναφέρονται συνοπτικά οι κύριοι δείκτες µε την ερµηνεία τους και το πώς τα ευρήµατα υποστηρίζουν τη δοθείσα διάγνωση. Όσον αφορά τα ψυχοµετρικά τεστ, αρχικά αναφέρουµε ποια χορηγήθηκαν. Στη συνέχεια γίνεται σχολιασµός των κλιµάκων εγκυρότητας (τέτοιες κλίµακες υπάρχουν στο SCL-90-R και στο PDQ-4+) για να δούµε αν υπάρχει µεγέθυνση ή σµίκρυνση συµπτωµατολογίας. Τα ευρήµατα σχετικά µε την εγκυρότητα της διάγνωσης θεωρείται ότι ισχύουν για όλα τα ερωτηµατολόγια που χορηγήθηκαν µαζί. Στη συνέχεια αναφέρονται τα κλινικά σηµαντικά ευρήµατα κάθε τεστ και κατά πόσο επιβεβαιώνουν/συνηγορούν στη διάγνωση που τέθηκε. Σχολιάζονται και αυτά που δε συµφωνούν. Ως προς το PDQ-4+ σχολιάζονται µόνο τα αποτελέσµατα µετά την κλινική συνέντευξη. Περιγράφεται αναλυτικά η συλλογιστική της διαφοροδιάγνωσης, όπου αυτή είναι δυσχερής. Αναφέρονται στοιχεία σχετικά µε τα όποια προβλήµατα δυσκολίες κατά τη διαδικασία συµπλήρωσης των ερωτηµατολογίων. Ινστιτούτο Έρευνας και Θεραπείας της Συµπεριφοράς: Ευθυµίου, Ευσταθίου, Λεοντιάδου, Πέννα, Ζορµπά 5

6 Έλαβε ως κύρια διάγνωση στον Άξονα Ι τη ιαταραχή Μετά από Ψυχοτραυµατικό Στρες χρόνια, καθώς η διάρκεια των συµπτωµάτων είναι µεγαλύτερη των τριών µηνών. Στον Άξονα ΙΙ διαγνώστηκαν στοιχεία παρανοειδούς προσωπικότητας, όµως δεν πληρούνταν όλα τα κριτήρια που απαιτούνται για να δοθεί επιπρόσθετη διάγνωση. Στην αρχική αξιολόγηση η Βέρα εµφάνισε έντονο άγχος (39) στο ΒΑΙ και ελαφριά κατάθλιψη (26) στο BDI. Στο SCL-90-R ως κλινικά σύνδροµα κατά το intake βρέθηκαν: η σωµατοποίηση (90), η κατάθλιψη (69), ο θυµός (69), το φοβικό άγχος (62) και ο παρανοειδής ιδεασµός (68). Το έντονο άγχος και ο θυµός συνάδουν µε το δύσφορο συναίσθηµα της Μετατραυµατικής Αγχώδους ιαταραχής. Τα πολύ υψηλά επίπεδα σωµατοποίησης µπορεί να είναι και απόρροια της δυσκολίας της να διαχωρίσει τα σωµατικά συµπτώµατα που είναι αποτέλεσµα του µεγάλου της ηλικίας της από τα καθαρά οργανικά συµπτώµατα άγχους. Η ελαφριά κατάθλιψη συνδέεται µε το περιπλεγµένο πένθος της, ενώ ο παρανοειδής ιδεασµός συνηγορεί µε τα στοιχεία παρανοειδούς διαταραχής προσωπικότητας που εµφανίζονται. 2. ιατύπωση περίπτωσης (case formulation) Παρατίθενται στοιχεία σχετικά µε τους παράγοντες που οδήγησαν στην έναρξη και στη διατήρηση του προβλήµατος και στα ευρήµατα της κάθετης και οριζόντιας διερεύνησης. Έναρξη προβλήµατος- Γεγονότα ζωής Περιγράφονται τα ορόσηµα ή τα γεγονότα ζωής που θεωρείται ότι διαδραµάτισαν σηµαντικό ρόλο στην έναρξη ή στη διατήρηση της διαταραχής (αν εντοπίζονται τέτοια). Αναλύονται ψυχοπιεστικοί παράγοντες και άλλα χαρακτηριστικά της ψυχοκοινωνικής ζωής του θεραπευόµενου χωρίς περιγεγραµµένο χαρακτήρα που πιθανώς εµπλέκονται µε την έναρξη και τη διατήρηση. Αναφέρεται η αντιµετώπιση των δυσκολιών του θεραπευόµενου από το περιβάλλον του. Τα γεγονότα ζωής που φαίνεται ότι συντέλεσαν στην έναρξη των συµπτωµάτων της Βέρας είναι ο θάνατος του συζύγου της, το ότι ο γιος της έσωσε τη ζωή µετά από απόπειρα αυτοκτονίας, η λεκτική επιθετικότητα του δεύτερου συζύγου, ο θάνατος του γιου της και η ανάληψη της επιµέλειας του εγγονού της. Οι καταστάσεις οι οποίες πυροδοτούν τις παρεισφρητικές σκέψεις και εικόνες είναι πράξεις του εγγονού της ή και µόνο η παρουσία του, στιγµές µε την οικογένειά της, η αναφορά από κάποιον στο γιο της, το σπίτι που µένει και το να ακούει για αρρώστιες. Οριζόντια διερεύνηση Η οριζόντια διερεύνηση αφορά στις αυτόµατες σκέψεις του θεραπευόµενου, αλλά και στην παρούσα του συµπεριφορά. Μέρος της οριζόντιας διερεύνησης αποτελούν και οι αντισταθµιστικές συµπεριφορές, οι οποίες αναφέρονται συνοπτικά, σε συνδυασµό µε τις ενεργοποιούσες καταστάσεις, δηλαδή στα γεγονότα και τις καταστάσεις µικρότερης κλίµακας που υποκινούν τις αρνητικές σκέψεις ή τις δυσπροσαρµοστικές γνωσίες και τις προβληµατικές συµπεριφορές. Τρία χαρακτηριστικά παραδείγµατα ενεργοποιουσών καταστάσεων πρέπει να παρατεθούν στο ιάγραµµα Γνωσιακής ιατύπωσης (βλ. ιάγραµµα ). Η Βέρα συχνά αποφεύγει να έρχεται σε επαφή µε ανθρώπους και να είναι κοινωνική, καθώς φοβάται ότι «κάτι έκανε ή είχε» και «της έφυγαν όλοι», οπότε και αν έρθει κοντά σε κάποιον άνθρωπο «µπορεί να τον χάσει». Η αποµάκρυνσή της από τους ανθρώπους της ενισχύει τις σκέψεις ότι κανένας δε νοιάζεται για αυτή, Ινστιτούτο Έρευνας και Θεραπείας της Συµπεριφοράς: Ευθυµίου, Ευσταθίου, Λεοντιάδου, Πέννα, Ζορµπά 6

7 ότι κανείς δεν µπορεί να τη βοηθήσει και ότι δεν µπορεί να εµπιστευτεί κανένα, αφού κανείς δεν την πλησιάζει. Παράλληλα, η συνεχής επαφή της µε τον εγγονό που της θυµίζει πολύ το γιο της την οδηγεί στο να έχει διαρκώς παρεισφρητικές εικόνες και επαναβιώσεις που µε τη σειρά τους οδηγούν σε σκέψεις, όπως ότι «δεν έχω µέλλον µπροστά µου» και «το κακό θα συµβεί σύντοµα». Τα συνήθη συναισθήµατά της ήταν το άγχος, συνοδευόµενο από υπερδιέγερση, η θλίψη και ο θυµός. Όταν εµφανίζονται τα συµπτώµατα προσπαθεί, όταν µπορεί, να τα αποφύγει ή τα υποµένει µε πολλή δυσφορία. Οι αποτυχηµένες προσπάθειες αντιµετώπισης των παρεισφρητικών σκέψεων και εικόνων µέσω της αποφυγής αυξάνουν την πιθανότητα επανεµφάνισής τους, καθώς και το επίπεδο διέγερσης του οργανισµού. Προκειµένου να αποτυπωθεί καλύτερα η κλινική εικόνα είναι δυνατόν να παρατεθούν σύντοµες περιγραφές χαρακτηριστικών συµπεριφορών και µέσα στο κείµενο: Η χαρακτηριστική συµπεριφορά της Βέρας ήταν η αποφυγή. Καθώς της ήταν πολύ δύσκολο να διαχειριστεί τις επαναβιώσεις και να θυµάται αυτά που της έχουν συµβεί, προσπαθούσε να µην τα σκέφτεται, έκανε αποφυγές όταν ήταν µέσα στο σπίτι βγαίνοντας συχνά στο µπαλκόνι, βλέποντας τηλεόραση, τηλεφωνώντας στη φίλη της, φεύγοντας για διακοπές ενάµιση µήνα, ενώ διατηρούσε την επαφή της µε τους αποβιώσαντες συγγενείς µιλώντας κάθε µέρα στις φωτογραφίες τους. Ταυτόχρονα διατηρούσε απόσταση από τους ανθρώπους και δε συνήπτε φιλικές σχέσεις. Μέρος της οριζόντιας περιγραφής αποτελούν και οι γνωσιακές παραποιήσεις που χαρακτηρίζουν τις αυτόµατες σκέψεις του θεραπευόµενου, πάντοτε σε σχέση µε τον κεντρικό παθογενετικό µηχανισµό. εν περιοριζόµαστε στην περιγραφή, αλλά προσπαθούµε να εξηγήσουµε τον τρόπο που οι δυσλειτουργικές αυτόµατες σκέψεις και οι γνωσιακές παραποιήσεις ανακύπτουν στο πλαίσιο της γενικής γνωσιακής οργάνωσης του θεραπευόµενου: Οι κυριότερες γνωσιακές παραποιήσεις της Βέρας ήταν: η καταστροφοποίηση (πρόβλεψη του µέλλοντος) «Ο εγγονός µου θα έχει την ίδια µοίρα µε το γιο µου», το διάβασµα της σκέψης, («ο µανάβης όποτε µας βλέπει σκέφτεται για την αρρώστια του εγγονού») και η υπεργενίκευση («Όλοι οι άνθρωποι είναι κακοί»). Στη συνέχεια αναφερόµαστε στο µηχανισµό διατήρησης του προβλήµατος, τόσο σε επίπεδο γνωσιακής επεξεργασίας, όσο και σε επίπεδο συµπεριφοράς. Σε συµπεριφορικό επίπεδο τα συµπτώµατα της Βέρας διατηρούνταν µέσω των συµπεριφορών αποφυγής. Όταν απέφευγε τα αγχογόνα ερεθίσµατα, αυτά δηλαδή που της προκαλούσαν τις παρεισφρητικές σκέψεις, εικόνες και αναµνήσεις το άγχος της µειωνόταν. Αυτή η µείωση του άγχους εξυπηρετούσε ως ενίσχυση, αυξάνοντας την πιθανότητα να αποφύγει τα ερεθίσµατα αυτά και στο µέλλον. Έτσι, η αποφυγή χρησιµοποιείτο πλέον ολοένα και πιο συχνά από την ίδια ως στρατηγική αντιµετώπισης. Ωστόσο, το γεγονός ότι ο ίδιος της ο εγγονός αποτελούσε ερέθισµα για την εισβολή αναµνήσεων και η δυσκολία συνεχούς αποφυγής του επέτεινε τις επαναβιώσεις της. Οι συµπεριφορικές αποφυγές, η γνωστική καταπίεση και αποφυγή των σκέψεων, εικόνων και αναµνήσεων, που οδηγούσαν στη µείωση του άγχους και της σωµατικής διέγερσης Ινστιτούτο Έρευνας και Θεραπείας της Συµπεριφοράς: Ευθυµίου, Ευσταθίου, Λεοντιάδου, Πέννα, Ζορµπά 7

8 τελικά ισχυροποιούσαν τις πυρηνικές πεποιθήσεις της ότι ήταν εγκαταλελειµµένη, αβοήθητη και απροστάτευτη και ότι ο κόσµος είναι απειλητικός. Η ισχυροποίηση των πεποιθήσεων αυτών µε τη σειρά της οδηγούσε σε πιο έντονες επαναβιώσεις στην επαφή µε τα εκλυτικά ερεθίσµατα. Κάθετη διερεύνηση Η κάθετη διερεύνηση αφορά στον εντοπισµό συγκεκριµένων για τη διαταραχή πεποιθήσεων και των συντελεστικών πεποιθήσεων κανόνων και των αντισταθµιστικών συµπεριφορών που προκύπτουν από αυτές. Γίνεται αναφορά στον τρόπο διαµόρφωσης των πεποιθήσεων, αλλά και στον τρόπο που περιβαλλοντικά, µαθησιακά και αναπτυξιακά στοιχεία σχετίζονται µε την προέλευση των κανόνων και των αντισταθµιστικών συµπεριφορών. Οι πρώιµες αρνητικές εµπειρίες της Βέρας µε το θάνατο της αδερφής της, την εγκατάλειψη από τον πατέρα της και τη σωµατική κακοποίηση από τη µητέρα της οδήγησαν στη διαµόρφωση πυρηνικών πεποιθήσεων όπως: «Είµαι µόνη, εγκαταλειµµένη, απροστάτευτη, αβοήθητη», «Είµαι υπεύθυνη για ό,τι συµβεί», «εν έχω εµπιστοσύνη σε κανέναν», «Ο κόσµος είναι απειλητικός και γεµάτος κινδύνους», «Κάτι κακό θα συµβεί ανά πάσα στιγµή», «εν µπορώ να πιστέψω στο µέλλον». Αυτές οι πυρηνικές πεποιθήσεις ισχυροποιήθηκαν µε τις µεταγενέστερες εµπειρίες της, που είχαν το ρόλο και των ορόσηµων για την εµφάνιση της αγχώδους διαταραχής της, αυτές του θανάτου του συζύγου και του γιου της, οπότε προκειµένου να εµποδίσει την εµφάνιση των πυρηνικών πεποιθήσεων, άρχισε να υιοθετεί κάποιους κανόνες και συντελεστικές πεποιθήσεις. Μερικές από αυτούς περιλαµβάνουν: «Από τη στιγµή που το κακό να συµβεί, δεν µπορώ να κάνω κάτι για να το αποτρέψω, δεν έχει κανένα νόηµα», «Πρέπει πάντα να είµαι σε εγρήγορση», «Καλύτερα να αποφεύγω κάποια πράγµατα παρά να πέσω επάνω τους», «ε θα αντέξω άλλο κακό», «Την ευθύνη πρέπει να την κρατήσεις γερά». Βάσει των παραπάνω κανόνων και συντελεστικών πεποιθήσεων ως αντισταθµιστική συµπεριφορά η Βέρα χρησιµοποιεί την αποφυγή µε διάφορους τρόπους. Η αποφυγή λειτουργεί άµεσα ως αρνητική ενίσχυση, καθώς ανακουφίζει το άγχος και τη δυσφορία της αλλά µακροπρόθεσµα ενισχύει τις πυρηνικές της πεποιθήσεις, καθώς δεν έρχεται αντιµέτωπη µε τα αγχώδη ερεθίσµατα, προκειµένου να τις διαψεύσει. Ινστιτούτο Έρευνας και Θεραπείας της Συµπεριφοράς: Ευθυµίου, Ευσταθίου, Λεοντιάδου, Πέννα, Ζορµπά 8

9 Σχήµα 1. ιάγραµµα γνωσιακής διατύπωσης του προβλήµατος Ορόσηµα και Περιβάλλον Θάνατος αδερφής και εγκατάλειψη από πατέρα, κακοποίηση και παραµέληση από µητέρα, φόβος εγκατάλειψης, γάµος σε µικρή ηλικία για να ξεφύγει από µητέρα Πεποιθήσεις Είµαι µόνη, εγκαταλειµµένη, απροστάτευτη, αβοήθητη Είµαι υπεύθυνη για ό,τι συµβεί εν έχω εµπιστοσύνη σε κανέναν Ο κόσµος είναι απειλητικός και γεµάτος κινδύνους Κάτι κακό θα συµβεί ανά πάσα στιγµή εν µπορώ να πιστέψω στο µέλλον Συντελεστικές πεποιθήσεις / κανόνες Από τη στιγµή που το κακό να συµβεί, δεν µπορώ να κάνω κάτι για να το αποτρέψω, δεν έχει κανένα νόηµα Πρέπει πάντα να είµαι σε εγρήγορση Καλύτερα να αποφεύγω κάποια πράγµατα παρά να πέσω επάνω τους Εάν µείνω µόνη δε θα το αντέξω ε θα αντέξω άλλο κακό Την ευθύνη πρέπει να την κρατήσεις γερά Αυτός που αγαπάς δεν µπορεί να σε προστατέψει Εάν δε φροντίζω κάποιον αισθάνοµαι εγκατάλειψη Αντισταθµιστικές συµπεριφορές/στρατηγικές Αποφυγή µέσω: καταπίεση σκέψης αποφυγή συζήτησης των ζητηµάτων που της προκαλούν δυσφορία µιλάει στις φωτογραφίες του γιου και του άντρα της βγαίνει στο µπαλκόνι για να µειώσει τη δυσφορία που νιώθει µέσα στο σπίτι τηλεφωνεί στη φίλη της όταν έχει παρεισφρητικές εικόνες δε συνάπτει νέες φιλικές σχέσεις φεύγει για µεγάλο χρονικό διάστηµα για διακοπές µε τον εγγονό για να αποφύγει να είναι στο σπίτι Κατάσταση 1 Εικόνα κακοποίησης από µητέρα Αυτόµατη σκέψη Ο καθηγητής θα καταλάβει ότι είµαι αδιάβαστος και θα µε κοιτάξει µε ειρωνεία Πεποίθηση Είµαι απροστάτευτη Απειλούµαι Συναίσθηµα Ντροπή, Στεναχώρια Συµπεριφορά Κλάµα - πάγωµα Κατάσταση 2 Βρίσκει στο σπίτι τη φωτογραφία του γιου Αυτόµατη σκέψη Τον έχω κοντά µου, δε µου έφυγε Πεποίθηση Με εγκαταλείπουν Είµαι µόνη Συναίσθηµα Στεναχώρια Συµπεριφορά Την κοιτάζω και της µιλάω Κατάσταση 3 Ο εγγονός χτυπά και µε χρειάζεται Αυτόµατη σκέψη Αν είναι µεγάλο χτύπηµα και µείνει ανάπηρος; Πεποίθηση Είµαι αβοήθητη Κάτι χειρότερο θα συµβεί Συναίσθηµα Άγχος Συµπεριφορά Τρέχω πανικόβλητη να δω Ινστιτούτο Έρευνας και Θεραπείας της Συµπεριφοράς: Ευθυµίου, Ευσταθίου, Λεοντιάδου, Πέννα, Ζορµπά 9

10 3. Θεραπευτικός σχεδιασµός Η ενότητα θεραπευτικός σχεδιασµός περιλαµβάνει την υπόθεση εργασίας, τον κατάλογο των προβληµάτων, τους θεραπευτικούς στόχους, το θεραπευτικό πλάνο και τα θετικά και αρνητικά ατοµικά στοιχεία που διευκολύνουν ή δυσχεραίνουν το θεραπευτικό σχεδιασµό. Υπόθεση εργασίας Αναφέρεται η υπόθεση εργασίας που προκύπτει από τη γνωσιακή διατύπωση και σχολιάζεται η σηµασία της για τον καθορισµό των θεραπευτικών παρεµβάσεων. Τα συµπτώµατα της ιαταραχής Μετά από Ψυχοτραυµατικό Στρες παρουσιάστηκαν στη Βέρα µετά το θάνατο του συζύγου της, όταν δηλαδή έχασε ουσιαστικά τον άνθρωπο που θεωρούσε ότι την έχει σώσει από τη µητέρα της, αυτόν που την προστάτευε και τη φρόντιζε και αισθανόταν µόνη και εγκαταλελειµµένη. Το άγχος και η ευθύνη της αυξάνονταν σχετικά µε το µεγάλωµα των παιδιών της. Με το θάνατο του γιου της οι παρεισφρητικές εικόνες γίνονται πιο πολλές και έντονες και εµπλουτίζονται σε περιεχόµενο. Οι πυρηνικές της πεποιθήσεις ισχυροποιήθηκαν, έβλεπε περισσότερα όνειρα και επαναβίωνε συχνότερα τις άσχηµες καταστάσεις, βρισκόταν σε µεγαλύτερη διέγερση και προσπαθούσε να αποφεύγει καταστάσεις που θα της θύµιζαν όλα τα παραπάνω. Τα πράγµατα δυσκόλεψαν ακόµη περισσότερο όταν παίρνει την επιµέλεια του εγγονού της. Από τη µία αισθανόταν χαρά, γιατί ήταν σαν να έβλεπε το γιο της µπροστά της, αλλά από την άλλη της ήταν πολύ δύσφορο, γιατί η παρουσία του εγγονού της προκαλούσε την εισβολή αναµνήσεων. Βάσει αυτών, ο αρχικός θεραπευτικός στόχος ήταν η µείωση του άγχους και της διέγερσης µέσω της έκθεσης στη φαντασία στα τραυµατικά γεγονότα και της χρήσης λειτουργικότερων στρατηγικών αντιµετώπισης, προκειµένου να τροποποιηθούν οι πυρηνικές πεποιθήσεις περί εγκατάλειψης, ευθύνης, απειλής. Έπειτα, χρειαζόταν να γίνει διαχείριση του περιπεπλεγµένου πένθους και να αυξηθεί η κοινωνικότητά της. Κατάλογος προβληµάτων Περιγράφονται συνοπτικά τα σηµαντικά προβλήµατα που εντοπίστηκαν, οργανωµένα κατά θεµατικούς τοµείς Τα προβλήµατα που εντοπίστηκαν αφορούσαν στις εικόνες, στις παρεισφρητικές σκέψεις και στις επίπονες αναµνήσεις που εισέρχονταν στο µυαλό της Βέρας χωρίς να το θέλει και της προκαλούσαν έντονη δυσφορία. Ουσιαστικά, παρατηρείτε ένα από τα κύρια συµπτώµατα της διαταραχής της που αφορούσε στην επαναβίωση των τραυµατικών γεγονότων. Ως συνέπεια αυτών των επαναβιώσεων η Βέρα βίωνε έντονο άγχος, υπερένταση και δυσφορία. Ένα ακόµα πρόβληµα αποτελούσε η δυσκολία στον ύπνο. Εκτός από τις δυσκολίες που προκαλούνται από την ίδια τη διαταραχή και από τις παρεισφρητικές σκέψεις πριν την έλευση του ύπνου, υπήρχε και η επιπλέον δυσκολία της ύπαρξης επί πολλών ετών άστατου ωραρίου στον ύπνο, εξαιτίας της απασχόλησής της στο εργοστάσιο σε βάρδιες. Επιπλέον, δυσκολία αντιµετώπιζε η Βέρα όταν βρισκόταν στο σπίτι. Ινστιτούτο Έρευνας και Θεραπείας της Συµπεριφοράς: Ευθυµίου, Ευσταθίου, Λεοντιάδου, Πέννα, Ζορµπά 10

11 Εµφάνιζε επίσης, χρόνιες και υπερβολικές αντιδράσεις θρήνου σχετικά µε το θάνατο του γιου της. Ειδικότερα, η Βέρα παρουσίαζε αντιδράσεις θρήνου σαν ο γιος της να είχε πεθάνει 8-10 µέρες πριν. Αρκετά συχνά µιλούσε σαν ο γιος της να είχε πάει κάποιο ταξίδι ή σκεφτόταν ότι µπορεί κάποια στιγµή να τον έβλεπε να επιστρέφει σπίτι. Τέλος, σηµαντική δυσκολία της Βέρας αποτελούσε η κοινωνικοποίηση, και η αφιέρωση χρόνου σε φιλικές σχέσεις καθώς και σε δηµιουργία νέων γνωριµιών. Θεραπευτικοί στόχοι Απαριθµούνται οι στόχοι για τη θεραπεία που έχουν αναπτυχθεί σε συνεργασία µε τον θεραπευόµενο και αναφέρεται ο λειτουργικός ορισµός τους. Μείωση των παρεισφρητικών εικόνων και σκέψεων. Μείωση του άγχους σε σχέση µε τις εικόνες, στην καθηµερινότητα (όταν ο εγγονός φεύγει από το σπίτι, όταν η ίδια είναι στο σπίτι ή βγαίνει από το σπίτι) και σε σχέση µε το διάβασµα του εγγονού. Μείωση των άσχηµων σκέψεων όταν πέφτει στο κρεβάτι για να κοιµηθεί και διαχείριση των συχνών ξυπνηµάτων. ιαχείριση χρόνιων και υπερβολικών αντιδράσεων θρήνου. Αποδοχή θανάτου του γιου. Κοινωνικοποίηση: συχνότερη επαφή µε µία φίλη της (από µία φορά την εβδοµάδα, επίσκεψη στο σπίτι της 3 φορές την εβδοµάδα), στενότερη σχέση µε την κουνιάδα της (από µία φορά το χρόνο που την έβλεπε να την καλεί στο σπίτι της µία φορά την εβδοµάδα, κάθε 15 µέρες να πηγαίνουν για καφέ ή βόλτα και 1 φορά το µήνα βόλτα στα µαγαζιά) και ένταξη στα ΚΑΠΗ της γειτονιάς. Θεραπευτικό πλάνο Συσχετίζονται οι θεραπευτικοί στόχοι µε το ιστορικό, και την υπόθεση εργασίας και αναπτύσσεται εν συντοµία το θεραπευτικό πλάνο. Παρατίθενται οι κύριοι άξονες στη θεραπεία και αιτιολογείται ο βασικός θεραπευτικός σχεδιασµός. Αυτό που χρειαζόταν να γίνει είναι καταρχήν να εξηγηθεί στην Βέρα τι είναι αυτό που της συµβαίνει και γιατί της συµβαίνει. Θα ήταν καλό να αντιµετωπιστούν πρώτα οι επαναβιώσεις των τραυµατικών γεγονότων. Εάν µειώνονταν οι επαναβιώσεις τότε η Βέρα θα ένιωθε µικρότερο άγχος, δυσφορία και υπερένταση. Ξεκινώντας από την επαναβίωση των τραυµατικών γεγονότων κακοποίησης από τη µητέρα θα ήταν κάτι πιο εύκολο, καθώς ήταν γεγονότα που είχαν συµβεί παλαιότερα και επίσης οι εικόνες που της έρχονταν ήταν λιγότερες και της δηµιουργούσαν µικρότερη ένταση. Με τον τρόπο αυτό θα ενισχυόταν να συνεχίσει τη θεραπεία και παράλληλα θα κατανοούσε και καλύτερα τι είναι αυτό που της συµβαίνει. Έπειτα, χρειαζόταν να αντιµετωπιστούν οι επαναβιώσεις που αφορούσαν στο γιο της. Παράλληλα, έγινε και διαχείριση πένθους για το θάνατό του. Εάν τα παραπάνω έχουν αποτέλεσµα αναµένεται να µειωθούν και οι επαναβιώσεις σχετικά και µε το σύντροφο και επίσης να µην αισθάνεται τόση δυσφορία µέσα στο σπίτι, καθώς τα εκλυτικά ερεθίσµατα για παρεισφρητικές εικόνες θα έχουν πλέον αποσυνδεθεί. Επόµενος στόχος ήταν να αρχίσει η Βέρα να κοινωνικοποιείται, να φεύγει από το σπίτι και να παίρνει ικανοποίηση µε πράγµατα που κάνει η ίδια. Στο σηµείο αυτό αναµένεται µε τη µέχρι στιγµής πορεία να αισθάνεται περισσότερο δυνατή, να έχει µειωθεί η αίσθηση ευθύνης της και να αρχίσει να εµπιστεύεται λίγο περισσότερο Ινστιτούτο Έρευνας και Θεραπείας της Συµπεριφοράς: Ευθυµίου, Ευσταθίου, Λεοντιάδου, Πέννα, Ζορµπά 11

12 τους ανθρώπους. Έπειτα, ακολούθησαν συγκεκριµένες τεχνικές που αφορούσαν στον εγγονό της, µε σκοπό να µη θυµώνει και να µην αγχώνεται σε υπερβολικό βαθµό. Τέλος, έγινε προσπάθεια διαχείρισης του ύπνου, ο οποίος αναµενόταν πως θα να είναι λίγο καλύτερος, εξαιτίας της µείωσης της υπερδιέγερσης. Θετικά και αρνητικά ατοµικά στοιχεία Περιγράφονται συνοπτικά ατοµικά χαρακτηριστικά του θεραπευόµενου που διευκολύνουν ή δυσχεραίνουν το θεραπευτικό σχεδιασµό. Τέτοια χαρακτηριστικά αφορούν συνήθως στην ηλικία του θεραπευόµενου, το µορφωτικό του επίπεδο, το βαθµό κινητοποίησης, τις δεξιότητες, την εξωτερική εµφάνιση, την αναπτυξιακή φάση, τη συγκεκριµένη περίοδο της ζωής του, τη συνύπαρξη άλλων προβληµάτων, τις περιβαλλοντικές συνθήκες στις οποίες ζει, τους διαθέσιµους πόρους κλπ. Προτέρηµα σε όλη τη διαδικασία στάθηκε το ότι η Βέρα ήταν πολύ κινητοποιηµένη για να αλλάξει. Παρά τις δυσκολίες της ζωής της είχε αυτοπεποίθηση και θεωρούσε ότι µπορεί να καταφέρει πράγµατα. Γι' αυτό το λόγο ήταν πολύ συνεργάσιµη. Θετικότατη στήριξη προσέφερε η οικογένεια της µικρής της κόρης. Μάλιστα λειτούργησε πολύ θετικά το ότι έµεναν στην ίδια πολυκατοικία. 4. Πορεία της θεραπείας Στην ενότητα αυτή παρουσιάζονται πληροφορίες σχετικά µε τη θεραπευτική σχέση, τα εµπόδια και τις δυσκολίες που ανέκυψαν, τις θεραπευτικές παρεµβάσεις και τις τεχνικές που εφαρµόσθηκαν, την πορεία της θεραπείας, τα θεραπευτικά ορόσηµα και την έκβαση της θεραπείας. Θεραπευτική σχέση Περιγράφεται η φύση και η ποιότητα της θεραπευτικής σχέσης µε αναφορά σε συγκεκριµένα προβλήµατα και τον τρόπο που αντιµετωπίστηκαν. ίνεται έµφαση στο γνωσιακό µηχανισµό που οδήγησε στην έµφαση των συγκεκριµένων δυσκολιών, πάντοτε σε σχέση µε τον κεντρικό παθογενετικό µηχανισµό. Η ανάπτυξη της θεραπευτικής σχέσης ήταν αρχικά µία δύσκολη διαδικασία. Από τη µία η Βέρα σκεφτόταν ότι ο κόσµος ήταν κακός και πως ό,τι πεις στους ανθρώπους εκείνοι θα το κοινοποιήσουν, οπότε µπορούσε πολύ εύκολα να µε κατηγοριοποιήσει σε αυτούς. Από την άλλη η διαφορά ηλικίας µας ήταν πολύ µεγάλη µε αποτέλεσµα στην αρχή να προσπαθεί να µε αντιµετωπίζει σαν τα εγγόνια της. Ωστόσο, επειδή ήµουν ίσως ο πρώτος άνθρωπος που την άκουγε και την πρόσεχε και στον οποίο έλεγε αυτά που είχαν συµβεί στη ζωή της άρχισε να µε εµπιστεύεται και πλέον έθετε από µόνη της τα όρια στη θεραπευτική σχέση, αντιµετωπίζοντάς µε ως θεραπεύτριά της. Η σχέση εξελίχθηκε πολύ καλά και νοµίζω ότι αποτέλεσε άλλη µία κινητήριο δύναµη για την ίδια να πιστέψει στη θεραπεία της, να είναι συνεργάσιµη και πάντοτε συνεπής στα ραντεβού της (πάντοτε ερχόταν νωρίτερα). Εµπόδια, δυσκολίες Αναφέρονται οι δυσκολίες, τα εµπόδια που προέκυψαν κατά την πορεία της θεραπείας, τα οποία µπορεί να έχουν και εξωτερική προέλευση. Περιγράφονται πληροφορίες που θεωρείτε σηµαντικές, Ινστιτούτο Έρευνας και Θεραπείας της Συµπεριφοράς: Ευθυµίου, Ευσταθίου, Λεοντιάδου, Πέννα, Ζορµπά 12

13 όπως ο βαθµός που επηρέασαν τη θεραπευτική διαδικασία, ο βαθµός στον οποίο ξεπεράστηκαν και ο τρόπος µε τον οποίον ξεπεράστηκαν: Τρεις υπήρξαν οι κυριότερες δυσκολίες στη θεραπεία της Βέρας. Η πρώτη αφορούσε στο χαµηλό µορφωτικό της επίπεδο. Ειδικά στην αρχή δεν κατανοούσε πολλές φορές τι ήταν αυτό που τη ρωτούσα και µε µεγάλη δυσκολία µπορούσε να κάνει συνδέσεις µεταξύ γεγονότων ή σκέψεων. Από την αρχή, λοιπόν, χρειάστηκε να προσαρµόσω την οµιλία µου και τις διαπιστώσεις µου σε πιο απλό επίπεδο και να τη βοηθάω µε πολλές επαναλήψεις να φτάνει µόνη της σε συµπεράσµατα. Στην πορεία της θεραπείας αρκετές φορές χρησιµοποίησα τις τεχνικές σαν να τις εφάρµοζα σε παιδιά. Για παράδειγµα, το case formulation της το εξήγησα µέσα από µία ιστορία σε τρίτο πρόσωπο, κάτι σαν παραµύθι ή χρησιµοποιήθηκαν τεχνικές αυτοκαθοδήγησης, όπως στα παιδιά (π.χ. τι λέω στον εαυτό µου όταν ο εγγονός µου αργεί να γυρίσει από το σχολείο και αγχώνοµαι). Η δεύτερη δυσκολία αφορούσε στη φύση των επαναβιώσεων. Επειδή η διαταραχή της είχε ένα χρόνιο χαρακτήρα, όταν της ερχόταν µία παρεισφρητική εικόνα, στην προσπάθειά της να τη διώξει της ερχόταν µία άλλη κ.ο.κ. Ήταν σαν να ξετυλίγεται ένα κουβάρι επαναβίωσης πολλών τραυµατικών αναµνήσεων µε διαφορετικό περιεχόµενο. Αυτό που έγινε λοιπόν αρχικά ήταν να δοθεί χρόνος να επαναβιώσει µέσα στις συνεδρίες όσες εικόνες τις έρχονταν µε οποιαδήποτε σειρά. Μετά από µερικές συνεδρίες και καθώς σταδιακά άρχισε να µειώνεται η δυσφορία της, κατηγοριοποιήσαµε όλες αυτές τις επαναβιούµενες αναµνήσεις ανάλογα µε το περιεχόµενό τους και δουλεύαµε ξεχωριστά πλέον τις αναµνήσεις για τη µητέρα της, για το γιο της και τέλος για το σύζυγό της. Η τρίτη δυσκολία αφορούσε στη µη δυνατότητα της Βέρας να κάνει γραπτή εργασία για το σπίτι. Αυτός ήταν ένας από τους λόγους που καθυστερήσαµε να προχωρήσουµε στην παρέµβαση. Θεραπευτικές παρεµβάσεις, τεχνικές Περιγράφονται συνοπτικά οι γνωσιακές και οι συµπεριφοριστικές παρεµβάσεις που χρησιµοποιήθηκαν, µε έµφαση στις τεχνικές που είναι ειδικές για τις συγκεκριµένες δυσκολίες του θεραπευόµενου. Αν υπάρχουν παραπάνω από µία διαγνώσεις, εξηγούνται ποιες τεχνικές χρησιµοποιήθηκαν για κάθε µία: Βάσει του θεραπευτικού πλάνου και της υπόθεσης που έγινε οι τεχνικές που χρησιµοποιήθηκαν ήταν: η ψυχοεκπαίδευση στη ιαταραχή Μετά από Ψυχοτραυµατικό Στρες, η έκθεση στη φαντασία στις τραυµατικές µνήµες, η γνωσιακή αναδόµηση σε σχέση µε τις ερµηνείες που είχε δώσει στα τραυµατικά γεγονότα και στις επαναβιώσεις, η διαχείριση των τραυµατικών αναµνήσεων όταν έρχονται, η διαχείριση πένθους, η διαχείριση του άγχους σε καθηµερινές καταστάσεις µέσω τεχνικών επίλυσης προβληµάτων, απόσπασης προσοχής και αυτοκαθοδήγησης, πρόγραµµα κοινωνικοποίησης και υγιεινή ύπνου. Πορεία της θεραπείας Παρουσιάζεται η πορεία της θεραπείας σε ενότητες (π.χ. τι συνέβη στις συνεδρίες 1-4, 5-9 κ.ο.κ.) µε αναφορά στα θεραπευτικά ορόσηµα που οδήγησε η κάθε ενότητα, δηλαδή στα κοµβικά εκείνα σηµεία που σηµατοδοτούν σηµαντικά βήµατα προόδου της θεραπείας και καθορίζουν την εξέλιξη της. Ινστιτούτο Έρευνας και Θεραπείας της Συµπεριφοράς: Ευθυµίου, Ευσταθίου, Λεοντιάδου, Πέννα, Ζορµπά 13

14 Πορεία συνεδριών και θεραπευτικά ορόσηµα: 1-8: συµπλήρωση ερωτηµατολογίων, δηµιουργία θεραπευτικής σχέσης, λήψη ιστορικού, κύρια προβλήµατα, ιστορικό προβληµάτων. Καθιέρωση καλής θεραπευτικής σχέσης: «Αισθάνοµαι ότι µε νοιάζεσαι, νόµιζα ότι δε θα µπορούσα να ξαναεµπιστευτώ άνθρωπο» 9-14: καταγραφή συµπτωµάτων, εύρεση εκλυτικών ερεθισµάτων, εύρεση στρατηγικών αντιµετώπισης, οριζόντια και κάθετη ανάλυση συµπεριφοράς : συζήτηση υπόθεσης εργασίας, ψυχοεκπαίδευση στη ιαταραχή Μετά από Ψυχοτραυµατικό Στρες, στόχοι, συζήτηση θεραπευτικού πλάνου. Κατανόηση από τη θεραπευόµενη των προβληµάτων που την απασχολούσαν, «τώρα καταλαβαίνω από πού έρχεται αυτό το έντονο που συµβαίνει µέσα µου». Ακολούθησε διακοπή για 1 ½ µήνα, καθώς έφυγε για διακοπές αλλά και γιατί το Ι.Ε.Θ.Σ. ήταν κλειστό τον Αύγουστο 17-21: έκθεση στη φαντασία στις τραυµατικές αναµνήσεις γενικά 22-23: έκθεση στη φαντασία στα τραυµατικά γεγονότα της κακοποίησης 24-27: έκθεση στη φαντασία στα τραυµατικά γεγονότα σχετικά µε το γιο και το σύζυγο, διαχείριση πένθους για το θάνατο του γιου. Με αποτέλεσµα την σηµαντική µείωση του άγχους και της δυσφορίας µετά από συστηµατική έκθεση στα τραυµατικά γεγονότα και εικόνες δηµιουργία εναλλακτικών σκέψεων 28-30: καταγραφή και εφαρµογή προγράµµατος κοινωνικοποίησης 31-37: τροποποίηση προγράµµατος κοινωνικοποίησης, τεχνικές διαχείρισης άγχους για καθηµερινά θέµατα. Στην 35 η συνεδρία ήταν φανερή πια η αύξηση της κοινωνικότητας της θεραπευόµενης και η διατήρηση συστηµατικής επαφής µε 3 φίλες «δε φοβάµαι ότι θα τις χάσω» 39-39: εκπαίδευση στην υγιεινή ύπνου, καθορισµός συγκεκριµένων συµπεριφορών. Την περίοδο αυτή, έχουν πλέον σταθεροποιηθεί οι εναλλακτικές σκέψεις και η χρήση µεταγνωσιακών τεχνικών : συµβουλευτική, µεταγνωσιακές τεχνικές, πρόληψη της υποτροπής 1 η αναµνηστική συνεδρία: συνέβη περίπου 20 µέρες µετά. ιερεύνηση σχετικά τη σταθερότητα στους τοµείς που είχε ήδη κάνει πρόοδο, διαχείριση σεναρίων σχετικών µε πρόληψη υποτροπής, συζήτηση σχετικά µε την εφαρµογή τεχνικών. 2 η αναµνηστική συνεδρία: συµπλήρωση ερωτηµατολογίων, σταθερότητα στις περιοχές αλλαγής Έκβαση Αναφέρεται ο συνολικός αριθµός και η συχνότητα των συνεδριών και η διάρκεια της θεραπείας σε µήνες, µε την ακριβή ηµεροµηνία έναρξης και λήξης της. Αναφέρετε όλα τα στοιχεία που θεωρείτε σηµαντικά, όπως ο τρόπος λήψης της απόφασης για τη λήξη της συνεργασίας, ο αριθµός των αναµνηστικών συνεδριών κλπ. ώστε µία σύντοµη εικόνα της αλλαγής που επιτεύχθηκε και παραθέστε τους κύριους δείκτες των διαγνωστικών εργαλείων που πιθανώς χρησιµοποιήσατε µε την ερµηνεία τους. Αν υπήρξε πρόβλεψη για επαναχορήγηση των διαγνωστικών εργαλείων πριν και µετά τη θεραπεία (ή και κατά τις αναµνηστικές συνεδρίες), αναφερθείτε στο µέγεθος της αλλαγής και σχολιάστε το. Συνολικά πραγµατοποιήθηκαν 42 συνεδρίες (εκ των οποίων 2 αφιερώθηκαν για τη συµπλήρωση ερωτηµατολογίων)(14/2/06 17/4/07) και 2 αναµνηστικές συνεδρίες 1 και 6 µήνες µετά. Η Βέρα ακύρωσε συνολικά 9 ραντεβού λόγω δικής της αρρώστιας ή Ινστιτούτο Έρευνας και Θεραπείας της Συµπεριφοράς: Ευθυµίου, Ευσταθίου, Λεοντιάδου, Πέννα, Ζορµπά 14

15 αρρώστιας του εγγονού της. Πάντοτε ειδοποιούσε όταν δεν ερχόταν. Κατά τη δεύτερη αναµνηστική συνεδρία δεν είχε πλέον επαναβιώσεις και όταν θυµόταν τα τραυµατικά γεγονότα µπορούσε να τα διαχειριστεί. Το µέλλον δεν της φαινόταν τόσο δυσοίωνο και ήλπιζε ότι η ζωή της µπορεί να είναι καλύτερη. Ενώ λάµβανε ιδιαίτερη χαρά από την παρουσία του εγγονού της στο σπίτι και τη φροντίδα που του παρείχε. Συνέχιζε να έχει σταθερή επαφή µε τις 3 φίλες της ενώ πλέον πήγαινε στα ΚΑΠΗ της περιοχής και σε εκδροµές που διοργάνωναν. Ως προς την επαναξιολόγηση µε βάση τα ερωτηµατολόγια στο BDI παρουσίαζε ελαφρότατη κατάθλιψη (10), στο BAI ελάχιστα επίπεδα άγχους (8) και στο SCL παρατηρήθηκε ως κλινικό σύνδροµο η σωµατοποίηση (64). Η βαθµολογία στα ψυχοµετρικά εργαλεία αντανακλούσε την καλύτερη διάθεση και το χαµηλότερο γενικό άγχος της Βέρας. Η κλίµακα της Σωµατοποίησης στο SCL που διακρίνεται σε επίπεδο κλινικού συνδρόµου, µπορεί να σχετίζεται µε τα προβλήµατα υπέρτασης και καρδιακών αρρυθµιών που παρουσίαζε η Βέρα. Να τονιστεί ότι η συγκεκριµένη κλίµακα αντανακλά την ενόχληση που προκύπτει από αντιλαµβανόµενες σωµατικές δυσλειτουργίες και τα συµπτώµατα εστιάζονται και στο καρδιαγγειακό σύστηµα. Ινστιτούτο Έρευνας και Θεραπείας της Συµπεριφοράς: Ευθυµίου, Ευσταθίου, Λεοντιάδου, Πέννα, Ζορµπά 15

Περίληψη Αναφορά στην ηλικία του θεραπευόµενου. Θεραπευτής/τρια: Επόπτης/τρια: Εξωτερικός κριτής:

Περίληψη Αναφορά στην ηλικία του θεραπευόµενου. Θεραπευτής/τρια: Επόπτης/τρια: Εξωτερικός κριτής: Θεραπευτής/τρια: Επόπτης/τρια: Εξωτερικός κριτής: Έντυπο Συµµόρφωσης προς το Υπόδειγµα Συγγραφής Μελέτης Περίπτωσης µε Κύρια ιάγνωση ιαταραχή Προσωπικότητας Σηµειώστε: Τίτλος Έναρξη µε "Περιγραφή ατοµικής

Διαβάστε περισσότερα

Περιγραφή ατοµικής περίπτωσης µεσήλικης γυναίκας µε Aποφευκτική ιαταραχή Προσωπικότητας και Αγοραφοβία 12ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας 14 17 Μαϊου 2009, Βόλος, Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας Χ. Βαρβέρη-Γ.

Διαβάστε περισσότερα

Σ. Χαρτάλου, Ι. Μαλογιάννης

Σ. Χαρτάλου, Ι. Μαλογιάννης Περιγραφή Ατοµικής Περίπτωσης Μεσήλικης Γυναίκας µε Στοιχεία Οριακής και Παρανοειδούς ιαταραχής Προσωπικότητας και Υπερφαγική Συµπτω πτωµατολογία 12 ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας 14-17 Μαΐου

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές αρχές της γνωσιακής συµπεριφοριστικής ψυχοθεραπείας 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο Φοιτητών Ψυχολογίας 11 13 Απριλίου 2008, Αθήνα Γ.

Βασικές αρχές της γνωσιακής συµπεριφοριστικής ψυχοθεραπείας 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο Φοιτητών Ψυχολογίας 11 13 Απριλίου 2008, Αθήνα Γ. Βασικές αρχές της γνωσιακής συµπεριφοριστικής ψυχοθεραπείας 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο Φοιτητών Ψυχολογίας 11 13 Απριλίου 2008, Αθήνα Γ. Ευσταθίου Γνωσιακή συµπεριφοριστική θεραπεία Σειρά προτάσεων παρέµβασης

Διαβάστε περισσότερα

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Χριστιάνα Μήτση Ψυχολόγος Μsc-Ψυχοθεραπεύτρια Πανελληνίου Συλλόγου Γυναικών με Καρκίνο Μαστού «Άλμα Ζωής» ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ: Υπάρχουν

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ Γ. ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) Ημ/νίες Διεξαγωγής: 16-17/11, 30/11, 01/12, 07 08/12, 2013, 11-12/01, 25-26/01, 01-02/02, 15-16/02,

Διαβάστε περισσότερα

Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου

Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου Πανταζής Α. Ιορδανίδης Διδάκτωρ Ψυχιατρικής Α.Π.Θ Καθηγητής Ψυχολογίας & Διατροφής, ΑΤΕΙ Ιορδανίδης,, 10/3/11 1 ρ.πανταζής Ιορδανίδης, 10/3/11 2

Διαβάστε περισσότερα

Περιγραφή ατοµικής περίπτωσης ενήλικα άνδρα µε Ψυχαναγκαστική Καταναγκαστική ιαταραχή Προσωπικότητας και Υποχονδρίαση 12ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας 14-17 Μαίου 2009, Βόλος Γιώργος Κιοστεράκης,

Διαβάστε περισσότερα

Τρίτη 7 Οκτωβρίου 2008

Τρίτη 7 Οκτωβρίου 2008 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ - ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΜΑΣΤΟΥ Τρίτη 7 Οκτωβρίου 2008 Ο καρκίνος του µαστού είναι ο συχνότερος καρκίνος στις γυναίκες. Οι Ελληνίδες φαίνεται να ανησυχούν αρκετά για το ενδεχόµενο να νοσήσουν οι ίδιες, χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Πιθανότατα αισθάνεστε πολύ αναστατωµένοι αφού λάβατε µια διάγνωση καρκίνου. Συνήθως είναι δύσκολο να αποδεχθείτε τη διάγνωση αµέσως και αυτό είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΣΕ ΓΕΝΙΚΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗ ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟΥ ΚΥΡΙΑΚΟΥ»

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΣΕ ΓΕΝΙΚΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗ ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟΥ ΚΥΡΙΑΚΟΥ» ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΣΕ ΓΕΝΙΚΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗ ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ, Γ.Ν.Π. «Π.. & Α. ΚΥΡΙΑΚΟΥ» ΟΜEΣ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΤΟΥ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτηματολόγιο γονέων παιδιών με αναπηρία

Ερωτηματολόγιο γονέων παιδιών με αναπηρία Εισαγωγή Το ΑΝΑΠΗΡΙΑ ΤΩΡΑ σε συνεργασία με ευρωπαϊκούς φορείς συμμετέχει σε ένα πρόγραμμα για την υποστήριξη δημιουργίας θετικού οικογενειακού κλίματος σε οικογένειες με παιδιά με και ευνοϊκών συνθηκών

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014

Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014 Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014 Τις τελευταίες τρεις δεκαετίες ένας αριθµός εναλλακτικών µοντέλων για τον πόνο πέραν του ιατρικού ενσωµατώνουν ψυχολογικούς(αντίληψη,

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτηματολόγιο για επαγγελματίες που εργάζονται σε φορείς που εξυπηρετούν ανθρώπους με αναπηρία

Ερωτηματολόγιο για επαγγελματίες που εργάζονται σε φορείς που εξυπηρετούν ανθρώπους με αναπηρία Partnership: AIAS Bol1gna onlus (I) Εισαγωγή Το ΑΝΑΠΗΡΙΑ ΤΩΡΑ σε συνεργασία με ευρωπαϊκούς φορείς συμμετέχει σε ένα πρόγραμμα για την υποστήριξη δημιουργίας θετικού οικογενειακού κλίματος σε οικογένειες

Διαβάστε περισσότερα

Περιγραφή ατοµικής περίπτωσης φοιτήτριας µε συµπτώµατα υποχονδρίασης, διαταραχή πανικού µε αγοραφοβία, άλυτο πένθος και αποφευκτική διαταραχή προσωπικότητας Ιωάννα Αποστολοπούλου, Ντιάνα Χαρίλα Ινστιτούτο

Διαβάστε περισσότερα

Το γενεόγραμμα. Γιώργος Καλαρρύτης MMedSci,ICADC,CGP,CFT,ECP Κλινικός Ψυχολόγος, Ψυχοθεραπευτής Θεραπευτής Οικογένειας, Σύμβουλος Τοξικοεξαρτήσεων

Το γενεόγραμμα. Γιώργος Καλαρρύτης MMedSci,ICADC,CGP,CFT,ECP Κλινικός Ψυχολόγος, Ψυχοθεραπευτής Θεραπευτής Οικογένειας, Σύμβουλος Τοξικοεξαρτήσεων Το γενεόγραμμα MMedSci,ICADC,CGP,CFT,ECP Κλινικός Ψυχολόγος, Ψυχοθεραπευτής Θεραπευτής Οικογένειας, Σύμβουλος Τοξικοεξαρτήσεων Γενεόγραμμα είναι ένα γενεαλογικό δένδρο τουλάχιστον 3 γενεών που περιέχει

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών

Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών Ορισμός μαθησιακών διαταραχών Η αδυναμία των μαθητών να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις ενός κανονικού σχολείου. Τα μαθησιακά προβλήματα ΔΕΝ οφείλονται

Διαβάστε περισσότερα

Τα αποτελέσµατα της οµαδικής Γνωσιακής/Συµπεριφοριστικής παρέµβασης στη διακοπή του καπνίσµατος µε και χωρίς τη χρήση bupropion

Τα αποτελέσµατα της οµαδικής Γνωσιακής/Συµπεριφοριστικής παρέµβασης στη διακοπή του καπνίσµατος µε και χωρίς τη χρήση bupropion Τα αποτελέσµατα της οµαδικής Γνωσιακής/Συµπεριφοριστικής παρέµβασης στη διακοπή του καπνίσµατος µε και χωρίς τη χρήση bupropion Αγγελή, Κ., Ευθυµίου, Κ., Χαρίλα,, Ν., Καλπάκογλου,, Θ., Βλάχου, Μ., & Καλαντζή

Διαβάστε περισσότερα

Αυτοκτονικόςασθενής: διάγνωση, κατανόηση, θεραπευτική παρέµβαση και πρόληψη της αυτοκτονίας. Μέρος 2º 19-20 Ιανουαρίου 2008 ΙωάννηςΑ. Μαλογιάννης Ψυχίατρος -Ψυχοθεραπευτής Εκτίµησηασθενούςµε αυτοκτονικήσυµπεριφορά

Διαβάστε περισσότερα

Ενσωματωμένες υπηρεσίες Συμπεριφορικής Υγείας στις δομές υγείας. Β Μέρος

Ενσωματωμένες υπηρεσίες Συμπεριφορικής Υγείας στις δομές υγείας. Β Μέρος Ενσωματωμένες υπηρεσίες Συμπεριφορικής Υγείας στις δομές υγείας Β Μέρος Κατάθλιψη Αξιολόγηση Χρήση ψυχομετρικών εργαλείων Ερωτήσειςγια: Συναίσθημα Ύπνο Ενδιαφέροντα Ενοχή Ενέργεια Συγκέντρωση Όρεξη Ψυχοκοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι φόβος και τι φοβια;

Τι είναι φόβος και τι φοβια; ΦΟΒΟΙ - ΦΟΒΙΕΣ Τι είναι φόβος και τι φοβια; Φόβος: η δυσάρεστη συναισθηματική κατάσταση που δημιουργείται απέναντι σε πραγματικό κίνδυνο, ή απειλή. Φοβία: ο επίμονος φόβος που παγιδεύει το άτομο περιορίζοντας

Διαβάστε περισσότερα

Η εφαρµογή της Γ/Σ θεραπείας στις σεξουαλικές δυσλειτουργίες

Η εφαρµογή της Γ/Σ θεραπείας στις σεξουαλικές δυσλειτουργίες Η εφαρµογή της Γ/Σ θεραπείας στις σεξουαλικές δυσλειτουργίες Κωνσταντίνος Ευθυµίου Εισήγηση για την ιηµερίδα: "Εκπαίδευση στην Γνωσιακή - Συµπεριφοριστική Ψυχοθεραπεία" Αθήνα, Αula Φιλοσοφικής Σχολής Εθνικού

Διαβάστε περισσότερα

Πως μπορώ να υποστηρίξω τον άνθρωπό μου. να αντιμετωπίσει το λέμφωμα;

Πως μπορώ να υποστηρίξω τον άνθρωπό μου. να αντιμετωπίσει το λέμφωμα; Πως μπορώ να υποστηρίξω τον άνθρωπό μου να αντιμετωπίσει το λέμφωμα; Το λέμφωμα είναι δυνητικά ιάσιμη νόσος Με την επιστημονική συνεργασία του Αιματολογικού Τμήματος, Γ Πανεπιστημιακής Παθολογικής Κλινικής,

Διαβάστε περισσότερα

Πιστοποιημένες εξ αποστάσεως εκπαιδεύσεις από την Βρετανική Ένωση Ψυχολόγων

Πιστοποιημένες εξ αποστάσεως εκπαιδεύσεις από την Βρετανική Ένωση Ψυχολόγων Πιστοποιημένες εξ αποστάσεως εκπαιδεύσεις από την Βρετανική Ένωση Ψυχολόγων Εισαγωγή στην Κλινική Νευροψυχολογία της Μείζωνος Κατάθλιψης & της Σχιζοφρένειας (ONLINE CLINICAL SEMINAR) Εισηγητής: Δρ. Αλεξάνδρα

Διαβάστε περισσότερα

Στρες και τεχνικές διαχείρισής του. Χρήσιμες επισημάνσεις για εκπαιδευτικούς και γονείς

Στρες και τεχνικές διαχείρισής του. Χρήσιμες επισημάνσεις για εκπαιδευτικούς και γονείς Στρες και τεχνικές διαχείρισής του. Χρήσιμες επισημάνσεις για εκπαιδευτικούς και γονείς Ευάγγελος Χ. Καραδήμας Αναπληρωτής Καθηγητής Κλινικής Ψυχολογίας της Υγείας, Πανεπιστήμιο Κρήτης Στην ενότητα που

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικές αντιμετώπισης της εμετοφοβίας

Τεχνικές αντιμετώπισης της εμετοφοβίας Τεχνικές αντιμετώπισης της εμετοφοβίας Α. ΝΙΚΑ, Γ. ΕΥΣΤΑΘΙΟΥ Ινστιτούτο Έρευνας και Θεραπείας της Συμπεριφοράς 4ο Πανελλήνιο Συνέδριο Γνωσιακών Ψυχοθεραπειών 29/11/2014 Δομή παρουσίασης Εισαγωγή Επιδημιολογία

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21 ου αιώνα) Νέο Πρόγραμμα Σπουδών, Οριζόντια Πράξη» MIS: 295450 Υποέργο 1: «Εκπόνηση Προγραμμάτων Σπουδών Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και οδηγών για τον εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Μέθοδοι διακοπής καπνίσµατος

Μέθοδοι διακοπής καπνίσµατος Μέθοδοι διακοπής καπνίσµατος Ηβραχείαςµορφής Συµβουλευτική διαδικασία Η εφαρµογή του Γνωσιακού-Συµπερι φοριστικού µοντέλου ψυχοθεραπείας στη διακοπή του καπνίσµατος Μέθοδοι διακοπής καπνίσµατος Το διαθεωρητικό

Διαβάστε περισσότερα

BRAIN MATTERS INSTITUTE. Προγράμματα. Σεπτέμβριος - Δεκέμβριος 2015. Promoting Excellence in Mental Health through Learning

BRAIN MATTERS INSTITUTE. Προγράμματα. Σεπτέμβριος - Δεκέμβριος 2015. Promoting Excellence in Mental Health through Learning BRAIN MATTERS INSTITUTE Προγράμματα Σεπτέμβριος - Δεκέμβριος 2015 Στόχος του η Προώθηση της Ψυχικής Υγείας μέσα από την Μάθηση Promoting Excellence in Mental Health through Learning www.brainmattersinstitute.com

Διαβάστε περισσότερα

Οι ψυχολογικές επιπτώσεις των σεισμών στα παιδιά

Οι ψυχολογικές επιπτώσεις των σεισμών στα παιδιά Οι ψυχολογικές επιπτώσεις των σεισμών στα παιδιά Αναστασία Κουμούλα Παιδοψυχίατρος Συντονίστρια Διευθύντρια Τμ. Ψυχιατρικής Παιδιών και Εφήβων Σισμανόγλειο ΓΝΑ Καταστροφές Συντριπτικά γεγονότα που περιλαμβάνουν

Διαβάστε περισσότερα

LET S DO IT BETTER improving quality of education for adults among various social groups

LET S DO IT BETTER improving quality of education for adults among various social groups INTERVIEWS REPORT February / March 2012 - Partner: Vardakeios School of Hermoupolis - Target group: Immigrants, women 1 η συνέντευξη Από την Αλβανία Το 2005 Η γλώσσα. Ήταν δύσκολο να επικοινωνήσω με τους

Διαβάστε περισσότερα

Aγχώδεις διαταραχές. Αυτό το φυλλάδιο εξηγεί τι είναι οι αγχώδεις διαταραχές και πώς μπορείτε να βρείτε βοήθεια.

Aγχώδεις διαταραχές. Αυτό το φυλλάδιο εξηγεί τι είναι οι αγχώδεις διαταραχές και πώς μπορείτε να βρείτε βοήθεια. Αυτό το φυλλάδιο εξηγεί τι είναι οι αγχώδεις διαταραχές και πώς μπορείτε να βρείτε βοήθεια. Οι αγχώδεις διαταραχές, όπως η Γενικευμένη Αγχώδης Διαταραχή, η Διαταραχή Πανικού και η Κοινωνική Φοβία, συνήθως

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ. Γραμμή Βοήθειας για την Κατάθλιψη Απολογιστικά Στοιχεία: Ιούλιος Δεκέμβριος 2012

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ. Γραμμή Βοήθειας για την Κατάθλιψη Απολογιστικά Στοιχεία: Ιούλιος Δεκέμβριος 2012 ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ Γραμμή Βοήθειας για την Κατάθλιψη Απολογιστικά Στοιχεία: Ιούλιος Δεκέμβριος 2012 Πρόγραμμα «αντι-στίγμα» Τι είναι η Γραμμή Βοήθειας για την Κατάθλιψη

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια

Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια Κώστας Νικολάου ψυχίατρος Παρουσίαση βασισμένη στο: BPSD Educational Pack, International Psychogeriatric Association (IPA) 2002 Τα Συμπεριφορικά και Ψυχολογικά συμπτώματα

Διαβάστε περισσότερα

Αιμιλίζα Στεφανίδου 1, Δημοσθένης Μπούρος 2, Μιλτιάδης Λειβαδίτης 2, Αθανασία Πατάκα 1, Παρασκευή Αργυροπούλου 1

Αιμιλίζα Στεφανίδου 1, Δημοσθένης Μπούρος 2, Μιλτιάδης Λειβαδίτης 2, Αθανασία Πατάκα 1, Παρασκευή Αργυροπούλου 1 Αιμιλίζα Στεφανίδου 1, Δημοσθένης Μπούρος 2, Μιλτιάδης Λειβαδίτης 2, Αθανασία Πατάκα 1, Παρασκευή Αργυροπούλου 1 1 Μονάδα Αναπνευστικής Ανεπάρκειας, Α.Π.Θ., Γ.Π.Ν. «Γ.Παπανικολάου» 2 Τμήμα Ιατρικής, Δημοκρίτειο

Διαβάστε περισσότερα

Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του!

Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του! Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του! Όλοι οι γονείς, αλλά ιδιαίτερα οι μονογονείς, έχουν ένα άγχος παραπάνω σε ό,τι αφορά την ασφάλεια του παιδιού τους. Μία φίλη διαζευγμένη με ένα κοριτσάκι

Διαβάστε περισσότερα

Το Ι.Ε.Θ.Σ. θα λάβει µέρος στο 10 Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας που θα γίνει 1 µε 4 εκεµβρίου στα Γιάννενα µε τις ακόλουθες εργασίες.

Το Ι.Ε.Θ.Σ. θα λάβει µέρος στο 10 Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας που θα γίνει 1 µε 4 εκεµβρίου στα Γιάννενα µε τις ακόλουθες εργασίες. Αφιέρωµα στην παρουσία του ΙΕΘΣ στο 10 Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας Το Ι.Ε.Θ.Σ. θα λάβει µέρος στο 10 Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας που θα γίνει 1 µε 4 εκεµβρίου στα Γιάννενα µε τις

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ

ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΟΡΙΣΜΟΣ Η αυτοκτονική συµπεριφορά ορίζεται ως η συµπεριφορά, κατά την οποία το άτοµο θέλει να κάνει κακό στον εαυτό του µε σκοπό να δώσει ένα τέλος στη ζωή του. ιαχωρίζεται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΣΩΜΑΤΩΜΕΝΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΣΤΙΣ ΔΟΜΕΣ ΥΓΕΙΑΣ

ΕΝΣΩΜΑΤΩΜΕΝΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΣΤΙΣ ΔΟΜΕΣ ΥΓΕΙΑΣ ΕΝΣΩΜΑΤΩΜΕΝΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΣΤΙΣ ΔΟΜΕΣ ΥΓΕΙΑΣ «ΣυμπεριφορικήΥγεία» Θέματα Κλινικής Ψυχολογίας αλλά και Ψυχολογίας της Υγείας Απομάκρυνση από το κλασικό πρότυπο παροχής υπηρεσιών ψυχικής

Διαβάστε περισσότερα

Προσωπο-κεντρική θεωρία (person-centred) [πρώην Πελατο-κεντρική θεωρία ]

Προσωπο-κεντρική θεωρία (person-centred) [πρώην Πελατο-κεντρική θεωρία ] Προσωπο-κεντρική θεωρία (person-centred) [πρώην Πελατο-κεντρική θεωρία ] Φαινομενολογική θεωρητική κατεύθυνση η οποία υποστηρίζει ότι ο άνθρωπος διαθέτει από μόνος του την ικανότητα για προσωπική ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Είναι υποειδικότητα της ψυχιατρικής που διαμεσολαβεί μεταξύ της ψυχιατρικής και υπόλοιπης ιατρικής Αντικείμενο της ο ασθενής του γενικού νοσοκομείου

Είναι υποειδικότητα της ψυχιατρικής που διαμεσολαβεί μεταξύ της ψυχιατρικής και υπόλοιπης ιατρικής Αντικείμενο της ο ασθενής του γενικού νοσοκομείου Είναι υποειδικότητα της ψυχιατρικής που διαμεσολαβεί μεταξύ της ψυχιατρικής και υπόλοιπης ιατρικής Αντικείμενο της ο ασθενής του γενικού νοσοκομείου που αντιμετωπίζει ψυχικά προβλήματα λόγω της σωματικής

Διαβάστε περισσότερα

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Κάθε παιδί έχει το δικαίωμα να ζει και να μεγαλώνει σ ένα υγιές περιβάλλον, το οποίο θα διασφαλίζει και θα προάγει την σωματική και ψυχική

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΠΑΛΛΗΝΗΣ

ΙΑΤΡΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΠΑΛΛΗΝΗΣ ΙΑΤΡΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΠΑΛΛΗΝΗΣ Υπουργείο Υγείας- Διοίκηση 1 ης ΥΠΕ Αττικής Γενικό Νοσοκομείο Αττικής ΣΙΣΜΑΝΟΓΛΕΙΟ- ΑΜΑΛΙΑ ΦΛΕΜΙΝΓΚ Ν.Π.Δ.Δ. Μπαρδάνη Ειρήνη, Ψυχίατρος Παιδιών και Εφήβων, Σ. Δ/ντρια Μαυραντώνη

Διαβάστε περισσότερα

Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια

Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια ρ ZΩΗ ΚΑΤΣΑΡΟΥ Νευρολόγος ιευθύντρια ΕΣΥ Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια µορφή κατάθλιψης,

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α

Διαβάστε περισσότερα

Αρμοδιότητες διεπιστημονικής ομάδας Χρόνιας Αποφρακτικής Πνευμονοπάθειας

Αρμοδιότητες διεπιστημονικής ομάδας Χρόνιας Αποφρακτικής Πνευμονοπάθειας Επαγγελματίες υγείας και υπηρεσίες υγείας Αρμοδιότητες διεπιστημονικής ομάδας Χρόνιας Αποφρακτικής Πνευμονοπάθειας Σύσταση 40: Συστήνεται να γίνεται εκτίμηση των αναγκών του ασθενή, συμβουλευτική σε προγράμματα

Διαβάστε περισσότερα

Ακαδηµαϊκή Εκπαίδευση Χαρίσης-

Ακαδηµαϊκή Εκπαίδευση Χαρίσης- Ακαδηµαϊκή Εκπαίδευση Χαρίσης- ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ ΓΙΑ ΠΑΙ ΙΑ ΚΑΙ ΕΦΗΒΟΥΣ ΑΠΟ ΕΞΕΙ ΙΚΕΥΜΕΝΟΥΣ ΨΥΧΟΛΟΓΟΥΣ: ΕΝΙΣΧΥΣΗ, ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΣΤΗΡΙΞΗ ΤΟΥ ΠΑΙ ΙΟΥ-ΕΦΗΒΟΥ Έλσα ηµοπούλου-ψυχολόγος

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΙΣΜΟΣ Η Νόσος Alzheimerή γεροντική άνοια είναι µια χρόνια νευροεκφυλιστικήασθένεια του Κεντρικού Νευρικού Συστήµατος, που χαρακτηρίζεται στην ήπια µορφή της από σταδιακή απώλεια της µνήµης και περιορισµό

Διαβάστε περισσότερα

Διετές εκπαιδευτικό πρόγραμμα 2013-2014 Η Θεραπεία Συμπεριφοράς στις Διαταραχές Άγχους. Οργανώνεται από

Διετές εκπαιδευτικό πρόγραμμα 2013-2014 Η Θεραπεία Συμπεριφοράς στις Διαταραχές Άγχους. Οργανώνεται από Διετές εκπαιδευτικό πρόγραμμα 2013-2014 Η Θεραπεία Συμπεριφοράς στις Διαταραχές Άγχους Οργανώνεται από Το Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής (Ε.Π.Ι.Ψ.Υ.) Την Α Ψυχιατρική Κλινική του

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΙΚΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ. Όνομα Επώνυμο Χώρα Προέλευσης. Φύλο Ηλικία Ημερομ. Άφιξης Ημερομ. Αναχώρησης. NAI ΟΧΙ NAI ΟΧΙ NAI ΟΧΙ Άσθμα Υπέρταση Διαβήτης

ΙΑΤΡΙΚΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ. Όνομα Επώνυμο Χώρα Προέλευσης. Φύλο Ηλικία Ημερομ. Άφιξης Ημερομ. Αναχώρησης. NAI ΟΧΙ NAI ΟΧΙ NAI ΟΧΙ Άσθμα Υπέρταση Διαβήτης Στοιχεία ΙΑΤΡΙΚΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ Όνομα Επώνυμο Χώρα Προέλευσης Φύλο Ηλικία Ημερομ. Άφιξης Ημερομ. Αναχώρησης Ιατρείο: Ατομικό ιστορικό εξεταζόμενου/ης NAI NAI NAI Άσθμα Υπέρταση Διαβήτης HIV+ Φυματίωση Καρδιολογικό

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΤΟΥ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΨΥΧΟΔΡΑΜΑΤΙΣΤΗ

ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΤΟΥ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΨΥΧΟΔΡΑΜΑΤΙΣΤΗ ΨΥΧΟΔΡΑΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑΣ (ΨΥΚΑΠ) Μιχαλακολούλου 173 115 27 ΑΘΗΝΑ Τηλ.: 2106462797 Δικτυακός Τόπος: http://www.psychodrama.gr Ηλεκτρονική Διεύθυνση: kostas.letsios@psychodrama.gr

Διαβάστε περισσότερα

Ενημερωτικό Φυλλάδιο για την. Κατάθλιψη. Απόδοση: Αγγελίνα Δροσίτη, κλινικός ψυχολόγος Επιμέλεια: Στάθης Παναγούλιας, ψυχίατρος-δ/ντής Ε.Σ.Υ.

Ενημερωτικό Φυλλάδιο για την. Κατάθλιψη. Απόδοση: Αγγελίνα Δροσίτη, κλινικός ψυχολόγος Επιμέλεια: Στάθης Παναγούλιας, ψυχίατρος-δ/ντής Ε.Σ.Υ. Ενημερωτικό Φυλλάδιο για την Κατάθλιψη Απόδοση: Αγγελίνα Δροσίτη, κλινικός ψυχολόγος Επιμέλεια: Στάθης Παναγούλιας, ψυχίατρος-δ/ντής Ε.Σ.Υ. ΚΕΝΤΡΟ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΠΕΡΙΣΤΕΡΙΟΥ ΕΘΝΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΥΓΕΙΑΣ Εκδότης:

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφικές Διαταραχές. Κεφάλαια 7 8

Διατροφικές Διαταραχές. Κεφάλαια 7 8 Διατροφικές Διαταραχές Κεφάλαια 7 8 7. Πώς να βοηθήσουμε τα άτομα που υποφέρουν από Ψυχογενή Ανορεξία Στόχος η πάσχουσα να τρέφεται κανονικά ώστε να αποκατασταθεί το φυσιολογικό της βάρος. Ο στόχος αυτός

Διαβάστε περισσότερα

Ζώντας με Πνευμονική Αρτηριακή Υπέρταση

Ζώντας με Πνευμονική Αρτηριακή Υπέρταση H Πνευμονική Υπέρταση Ελλάδας ευχαριστεί την PH EUROPE για την συνδρομή της στην δημιουργία αυτού του εργαλείου Ζώντας με Πνευμονική Αρτηριακή Υπέρταση Πνευμονική Υπέρταση Ελλάδας - HPH Δερβενακίων 11β

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Ποιός είναι ο καλύτερος τρόπος για να αντιμετωπιστεί;

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Ποιός είναι ο καλύτερος τρόπος για να αντιμετωπιστεί; www.agaliazo.gr ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Λεωσθένους 21-23, 18536 Πειραιάς - Τ: 210 4181641 - F: 210 4535343 e: oekk@otenet.gr - www.oekk.gr ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ν. ΑΧΑΙΑΣ Πατρέως 8-10, 26221 Πάτρα - Τ/F: 2610 226122 e:

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΟΧΑΙΟ ΔΥΣΤΥΧΗΜΑ. Στηρίζοντας το παιδί που θρηνεί το θάνατο αγαπημένου προσώπου από τροχαίο δυστύχημα

ΤΡΟΧΑΙΟ ΔΥΣΤΥΧΗΜΑ. Στηρίζοντας το παιδί που θρηνεί το θάνατο αγαπημένου προσώπου από τροχαίο δυστύχημα ΤΡΟΧΑΙΟ ΔΥΣΤΥΧΗΜΑ Στηρίζοντας το παιδί που θρηνεί το θάνατο αγαπημένου προσώπου από τροχαίο δυστύχημα Στηρίζοντας το παιδί που θρηνεί το θάνατο αγαπημένου προσώπου από τροχαίο δυστύχημα Tα παιδιά έχουν

Διαβάστε περισσότερα

Συµµόρφωση στη φαρµακευτική αγωγή. Ευαγγελία Χαρέλα Νοσηλεύτρια MSc Β ΚΚ Ιπποκράτειο Θεσ/νικης

Συµµόρφωση στη φαρµακευτική αγωγή. Ευαγγελία Χαρέλα Νοσηλεύτρια MSc Β ΚΚ Ιπποκράτειο Θεσ/νικης Συµµόρφωση στη φαρµακευτική αγωγή Ευαγγελία Χαρέλα Νοσηλεύτρια MSc Β ΚΚ Ιπποκράτειο Θεσ/νικης Η καρδιακή ανεπάρκεια αποτελεί ένα σύνδροµο µε ζοφερή πρόγνωση :! ΝΥΗΑ Ι-ΙΙ: 2-5% θνητότητα ανά έτος! ΝΥΗΑ

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΗΓΙΕΣ. Στους οικογενειακούς λόγους περιλαµβάνεται και η φροντίδα παιδιών ή άλλων εξαρτώµενων µελών της οικογένειας.

Ο ΗΓΙΕΣ. Στους οικογενειακούς λόγους περιλαµβάνεται και η φροντίδα παιδιών ή άλλων εξαρτώµενων µελών της οικογένειας. Ο ΗΓΙΕΣ Το πρώτο ερώτηµα (Ερώτηµα 83) λειτουργεί σαν «φίλτρο» για να ξεχωρίσουµε τους εργαζόµενους και µπορούµε να το συµπληρώσουµε βάσει των απαντήσεων στο κυρίως ερωτηµατολόγιο. Αν ο ερευνόµενος είναι

Διαβάστε περισσότερα

οµηµένη διαδικασία καταγραφής και αξιολόγησης των καθηµερινών επικοινωνιακώνδεξιοτήτων,σεµορφήσυνέντευξης.

οµηµένη διαδικασία καταγραφής και αξιολόγησης των καθηµερινών επικοινωνιακώνδεξιοτήτων,σεµορφήσυνέντευξης. ΤσαφάρηΠαρασκευή, ΛογοθεραπεύτριαΤ.Ε. Ιατρική Εταιρία Ελλογον Τι είναι το πραγματολογικό προφίλ; οµηµένη διαδικασία καταγραφής και αξιολόγησης των καθηµερινών επικοινωνιακώνδεξιοτήτων,σεµορφήσυνέντευξης.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ «ΛΗΤΩ ΠΑΠΑΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ» ΚΑΙ ΒΡΕΦΟΚΟΜΙΚΟΣ ΣΤΑΘΜΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΥΠΡΟY

ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ «ΛΗΤΩ ΠΑΠΑΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ» ΚΑΙ ΒΡΕΦΟΚΟΜΙΚΟΣ ΣΤΑΘΜΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΥΠΡΟY ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ «ΛΗΤΩ ΠΑΠΑΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ» ΚΑΙ ΒΡΕΦΟΚΟΜΙΚΟΣ ΣΤΑΘΜΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΥΠΡΟY Προσαρμογή- Αποχωρισμός Αγαπητοί γονείς, Κατανοώντας τους προβληματισμούς και τα ερωτήματα σας γύρω από θέματα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Γνώσεις, στάσεις και ποιότητα ζωής σε ασθενείς με λέμφωμα Οι ασθενείς που πάσχουν από λέμφωμα στην Ελλάδα εμφανίζονται ελλιπώς ενημερωμένοι σχετικά με ζητήματα που αφορούν στην

Διαβάστε περισσότερα

Ένα οµαδικό πρόγραµµα παρέµβασης για τη διαχείριση του στρες σε µετεφηβικό-φοιτητικό πληθυσµό

Ένα οµαδικό πρόγραµµα παρέµβασης για τη διαχείριση του στρες σε µετεφηβικό-φοιτητικό πληθυσµό Ευάγγελος Χ. Καραδήµας & Αναστασία Καλαντζή-Αζίζι Τοµέας Ψυχολογίας, Πανεπιστήµιο Αθηνών Ένα οµαδικό παρέµβασης για τη διαχείριση του στρες σε µετεφηβικό-φοιτητικό πληθυσµό Παρουσίαση στη ιηµερίδα του

Διαβάστε περισσότερα

«Παιδιά Γονείς Παππούδες» Παπαγεωργίου Γιώτα Ψυχολόγος Μέλος του Γραφείου Γυναικείων Θεμάτων κ Οικογένειας της Ι. Μ. Μεσσηνίας

«Παιδιά Γονείς Παππούδες» Παπαγεωργίου Γιώτα Ψυχολόγος Μέλος του Γραφείου Γυναικείων Θεμάτων κ Οικογένειας της Ι. Μ. Μεσσηνίας «Παιδιά Γονείς Παππούδες» Παπαγεωργίου Γιώτα Ψυχολόγος Μέλος του Γραφείου Γυναικείων Θεμάτων κ Οικογένειας της Ι. Μ. Μεσσηνίας Οι παππούδες κ οι γιαγιάδες ανά τον κόσμο Κοινό εύρημα ότι όλοι επιθυμούν

Διαβάστε περισσότερα

σόκ. Σιώπησε και έφυγε μετανιωμένος χωρίς να πει τίποτα, ούτε μια λέξη.» Σίμος Κάρμιος Λύκειο Λειβαδιών Σεπτέμβριος 2013

σόκ. Σιώπησε και έφυγε μετανιωμένος χωρίς να πει τίποτα, ούτε μια λέξη.» Σίμος Κάρμιος Λύκειο Λειβαδιών Σεπτέμβριος 2013 Εμπειρίες που αποκόμισα από το Διήμερο Σεμινάριο που αφορά στην ένταξη Παιδιών με Απώλεια Ακοής στη Μέση Γενική και Μέση Τεχνική και Επαγγελματική Εκπαίδευση Είχα την τύχη να συμμετάσχω στο διήμερο σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΣΗ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΑΠΟ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΣΤΗΝ ΜΟΝΑΔΑ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ FS-ICU (24)

ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΣΗ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΑΠΟ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΣΤΗΝ ΜΟΝΑΔΑ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ FS-ICU (24) ΕΡΕΥΝΑ ΝΟΥΜΕΡΟ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑΣ: : ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΣΗ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΑΠΟ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΣΤΗΝ ΜΟΝΑΔΑ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ FS-ICU (24) ΠΩΣ ΔΟΥΛΕΥΟΥΜΕ; Οι απόψεις σας για την πρόσφατη εισαγωγή του μέλους της οικογενείας σας στην

Διαβάστε περισσότερα

Αγχώδειςδιαταραχές. διαταραχέςκαι Πανικός. Ψυχίατρος- Γνωσιακός Ψυχοθεραπευτής ιδάκτωρ Πανεπιστηµίου Αθηνών. Αθηνών

Αγχώδειςδιαταραχές. διαταραχέςκαι Πανικός. Ψυχίατρος- Γνωσιακός Ψυχοθεραπευτής ιδάκτωρ Πανεπιστηµίου Αθηνών. Αθηνών Αγχώδειςδιαταραχές διαταραχέςκαι Πανικός Εµµανουήλ Ν. Κάττουλας MD, PhD Ψυχίατρος- Γνωσιακός Ψυχοθεραπευτής ιδάκτωρ Πανεπιστηµίου Αθηνών Επιστηµονικός Συνεργάτης Α Ψυχιατικής Κλινικής Παν/µίου Αθηνών Ψυχίατρος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΣΥΜΦΩΝΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΣΥΜΦΩΝΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΣΥΜΦΩΝΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΔΙΑΣΚΕΨΗ ΥΨΗΛΟΥ ΕΠΙΠΕΔΟΥ ΜΑΖΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ Βρυξελλες, 12-13 ιουνιου 2008 Slovensko predsedstvo EU 2008 Slovenian Presidency

Διαβάστε περισσότερα

ΖΩΝΤΑΣ ΜΕ ΚΥΣΤΙΚΗ ΙΝΩΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α Αγγελική Πρεφτίτση

ΖΩΝΤΑΣ ΜΕ ΚΥΣΤΙΚΗ ΙΝΩΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α Αγγελική Πρεφτίτση ΖΩΝΤΑΣ ΜΕ ΚΥΣΤΙΚΗ ΙΝΩΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α Αγγελική Πρεφτίτση Όταν, σε ηλικία 11 ετών, µου ανακοίνωσαν ότι πάσχω από Κυστική Ίνωση, µια ασθένεια παντελώς άγνωστη σε µένα µέχρι τότε, είναι αλήθεια πως δεν θορυβήθηκα

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση ατοµικής περίπτωσης νέας γυναίκας µε φοβία για την εγκυµοσύνη Κατερίνα Αγγελή Ινστιτούτο Έρευνας & Θεραπείας της Συµπεριφοράς Προσωπικά στοιχεία Ηλικία: 30 ετών Παντρεµένη 4 χρόνια Σχέση 7 χρόνια:

Διαβάστε περισσότερα

Μία νέα προσέγγιση µελέτης του εργασιακού στρες και εφαρµογή της σε κέντρο τηλεφωνικής εξυπηρέτησης πελατών

Μία νέα προσέγγιση µελέτης του εργασιακού στρες και εφαρµογή της σε κέντρο τηλεφωνικής εξυπηρέτησης πελατών Μία νέα προσέγγιση µελέτης του εργασιακού στρες και εφαρµογή της σε κέντρο τηλεφωνικής εξυπηρέτησης πελατών Σ. ΠΑΠΑ ΟΠΟΥΛΟΣ (1), Ν. ΜΑΡΜΑΡΑΣ (2) (1) (2) ΕΡΓΟΝΟΜΙΑ ΕΠΕ, Ελ. Βενιζέλου 63-71, 142 31 Νέα Ιωνία,

Διαβάστε περισσότερα

Τα παιδιά βιώνουν παιχνίδια από το παρελθόν με τους παππούδες ΦΑΝΗ ΧΡΗΣΤΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ-ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΙΝΕ/ΓΣΕΕ

Τα παιδιά βιώνουν παιχνίδια από το παρελθόν με τους παππούδες ΦΑΝΗ ΧΡΗΣΤΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ-ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΙΝΕ/ΓΣΕΕ Τα παιδιά βιώνουν παιχνίδια από το παρελθόν με τους παππούδες ΦΑΝΗ ΧΡΗΣΤΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ-ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΙΝΕ/ΓΣΕΕ Τα παιχνίδια είναι δημιουργήματα του Ελληνικού πολιτισμού με ρίζες που φτάνουν στην

Διαβάστε περισσότερα

Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΗΝ ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ

Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΗΝ ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΗΝ ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ Τρόποι θετικής προσαρμογής Ελένη Τσαχαγέα Κλινική Ψυχολόγος Επιστ. Συνεργάτης Νευρολογικό Τμήμα Γ.Ν.Α «Γιώργος Γεννηματάς» Σκοπός Ομιλίας Να παρουσιάσει το

Διαβάστε περισσότερα

Αποτελέσματα έρευνας αγοράς σε Γιατρούς, Φαρμακοποιούς & Κοινό σχετικά με την. Επικοινωνία. των ΦΕ. the value of experience

Αποτελέσματα έρευνας αγοράς σε Γιατρούς, Φαρμακοποιούς & Κοινό σχετικά με την. Επικοινωνία. των ΦΕ. the value of experience Αποτελέσματα έρευνας αγοράς σε Γιατρούς, Φαρμακοποιούς & Κοινό σχετικά με την Επικοινωνία των ΦΕ Στόχος της έρευνας Αξιολόγηση της επικοινωνίας των Φαρμακευτικών Εταιριών με: Γιατρούς Φαρμακοποιούς Κοινό

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλα Υγείας. Βασικές Αρχές Βιοϊατρικού Μοντέλου. Θετικές επιπτώσεις Βιοϊατρικής προσέγγισης. 2 Βασικές Ιδεολογίες για Υγεία & Αρρώστια

Μοντέλα Υγείας. Βασικές Αρχές Βιοϊατρικού Μοντέλου. Θετικές επιπτώσεις Βιοϊατρικής προσέγγισης. 2 Βασικές Ιδεολογίες για Υγεία & Αρρώστια ΜΟΝΤΕΛΑ ΥΓΕΙΑΣ-ΑΣΘΕΝΕΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΑΡΡΩΣΤΙΑΣ 2 Βασικές Ιδεολογίες για Υγεία & Αρρώστια Μοντέλα Υγείας Βιοιατρικό Μοντέλο Ολιστικό, Βιοψυχοκοινωνικό Μοντέλο Αρχαία Ελλάδα (Ιπποκράτης 400π.Χ.)

Διαβάστε περισσότερα

Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων.

Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων. 1. Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων. Υπολογίζεται ότι περίπου ένα στα πέντε παιδιά πέφτει θύμα σεξουαλικής βίας, συμπεριλαμβανομένης της σεξουαλικής κακοποίησης. Μπορείτε να βοηθήσετε να μη

Διαβάστε περισσότερα

Σακχαρώδης διαβήτης και οικογένεια Δημ. Θ. Καραμήτσος

Σακχαρώδης διαβήτης και οικογένεια Δημ. Θ. Καραμήτσος Σακχαρώδης διαβήτης και οικογένεια Δημ. Θ. Καραμήτσος Ομ. Καθηγητής Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Διάγνωση διαβήτη Σε μεσήλικα Σε ηλικιωμένο Σε παιδί ή έφηβο Διαβήτης σε ενήλικες και υπερήλικες Ενήλικας ή Ηλικιωμένος

Διαβάστε περισσότερα

Εξαρτησιογόνες ουσίες

Εξαρτησιογόνες ουσίες Ναρκωτικά Ναρκωτικά-Εξάρτηση Ο όρος ναρκωτικά χρησιµοποιείται για να χαρακτηρίσει όλες τις τοξικές ψυχοτρόπες ουσίες που διακινούνται παρανόµως και προκαλούν σοβαρή διαστρέβλωση της προσωπικότητας του

Διαβάστε περισσότερα

ANTIKOIΝΩΝΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΣΤΟΥΣ ΕΦΗΒΟΥΣ KAI TΡΟΠΟΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΗΣ ΑΝΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΣΙΩΤΗ

ANTIKOIΝΩΝΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΣΤΟΥΣ ΕΦΗΒΟΥΣ KAI TΡΟΠΟΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΗΣ ΑΝΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΣΙΩΤΗ ANTIKOIΝΩΝΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΣΤΟΥΣ ΕΦΗΒΟΥΣ KAI TΡΟΠΟΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΗΣ ΑΝΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΣΙΩΤΗ ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ ΔΙΑΓΩΓΗΣ ΟΡΙΣΜΟΣ: Σύμφωνα με το Διαγνωστικό και στατιστικό εγχειρίδιο για τις ψυχικές νόσους DSM-IV,το κύριο

Διαβάστε περισσότερα

888 ΧΡΟΝΙΑ. Πρόγραμμα Κοινωνικής Υπηρεσίας 2013-2014. χεν θεσσαλονίκης ΣΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

888 ΧΡΟΝΙΑ. Πρόγραμμα Κοινωνικής Υπηρεσίας 2013-2014. χεν θεσσαλονίκης ΣΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Πρόγραμμα Κοινωνικής Υπηρεσίας 2013-2014 888 ΧΡΟΝΙΑ ΣΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ χεν θεσσαλονίκης Μητροπόλεως 18 546 24 Θεσσαλονίκη Τηλ.: 2310-276 144 Fax: 2310 276 144 E-mail: xenthesalonikis1@windowslive.com

Διαβάστε περισσότερα

Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος

Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος Η απώλεια του «ονειρεμένου παιδιού» Οι γονείς βιώνουν μιαν απώλεια. Βιώνουν την απώλεια του παιδιού που έκτισαν μέσα στο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΘΟΥΣΑ 4. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 Θετικές σχέσεις: θεωρία και πράξη

ΑΙΘΟΥΣΑ 4. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 Θετικές σχέσεις: θεωρία και πράξη TETARTH 15 ΜΑΪΟΥ 2013 14.00-15.00 ΠΡΟΣΕΛΕΥΣΗ ΣΥΝΕΔΡΩΝ-ΕΓΓΡΑΦΕΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ, ΝΕΑ ΧΗΛΗ ΚΑΡΑΘΕΟΔΩΡΗ ΑΜΦΙΘΕΑΤΡΟ ΑΙΘΟΥΣΑ 9 ΑΙΘΟΥΣΑ 10 ΑΙΘΟΥΣΑ ΣΥΝΕΛΕΥΣΕΩΝ 15.00-17.00 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 1 Σκέφτομαι & Πράττω

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα: Γνώσεις και στάσεις των μαθητών/τριών του Λυκείου Αγίου Γεωργίου Λακατάμειας σχετικά με την σεξουαλική και αναπαραγωγική τους υγεία.

Έρευνα: Γνώσεις και στάσεις των μαθητών/τριών του Λυκείου Αγίου Γεωργίου Λακατάμειας σχετικά με την σεξουαλική και αναπαραγωγική τους υγεία. Έρευνα: Γνώσεις και στάσεις των μαθητών/τριών του Λυκείου Αγίου Γεωργίου Λακατάμειας σχετικά με την σεξουαλική και αναπαραγωγική τους υγεία. Οικογενειακή Αγωγή Ι Σχολική Χρονιά: 2007 2008 Καθηγήτρια Οικιακής

Διαβάστε περισσότερα

Α κύκλος Βιωµατικών Εργαστηρίων Υπηρεσίας Συµβουλευτικής Σταδιοδροµίας Γραφείου ιασύνδεσης Ιονίου Πανεπιστηµίου

Α κύκλος Βιωµατικών Εργαστηρίων Υπηρεσίας Συµβουλευτικής Σταδιοδροµίας Γραφείου ιασύνδεσης Ιονίου Πανεπιστηµίου Α κύκλος Βιωµατικών Εργαστηρίων Υπηρεσίας Συµβουλευτικής Σταδιοδροµίας Γραφείου ιασύνδεσης Ιονίου Πανεπιστηµίου Πώς εµφανίζονται στον εκπαιδευτικό και στον εργασιακό χώρο Εισήγηση : Ελεάννα Καλούδη, Σύµβουλος

Διαβάστε περισσότερα

Αυτοπεποίθηση & Άγχος στα Παιδιά. Άντιμετώπιση Άγχους ΕΞετάσεων. Αγγελική Αντωνακοπούλου, Μ.Α. Ψυχολόγος

Αυτοπεποίθηση & Άγχος στα Παιδιά. Άντιμετώπιση Άγχους ΕΞετάσεων. Αγγελική Αντωνακοπούλου, Μ.Α. Ψυχολόγος Αυτοπεποίθηση & Άγχος στα Παιδιά Άντιμετώπιση Άγχους ΕΞετάσεων Αγγελική Αντωνακοπούλου, Μ.Α. Ψυχολόγος Η αυτοπεποίθηση είναι απαραίτητη για την επιτυχία του παιδιού σε όλους τους τομείς της ζωής του!!!

Διαβάστε περισσότερα

Ημερίδα ΚΕΔΕ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΔΙΧΩΣ ΒΙΑ ΓΙΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ΔΙΧΩΣ ΒΙΑ. 15 Οκτωβρίου 2011, Βιοτεχνικό Επιμελητήριο Αθηνών

Ημερίδα ΚΕΔΕ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΔΙΧΩΣ ΒΙΑ ΓΙΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ΔΙΧΩΣ ΒΙΑ. 15 Οκτωβρίου 2011, Βιοτεχνικό Επιμελητήριο Αθηνών Ημερίδα ΚΕΔΕ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΔΙΧΩΣ ΒΙΑ ΓΙΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ΔΙΧΩΣ ΒΙΑ 15 Οκτωβρίου 2011, Βιοτεχνικό Επιμελητήριο Αθηνών Εταιρεία Ψυχοκοινωνικής Υγείας του Παιδιού και του Εφήβου (Ε.Ψ.Υ.Π.Ε.) Τίτλος ομιλίας: «Εκφοβισμός

Διαβάστε περισσότερα

1.7.2015 Ble Pavillon XENIA KOURTOGLOU PRESENTATION

1.7.2015 Ble Pavillon XENIA KOURTOGLOU PRESENTATION 1.7.2015 Ble Pavillon XENIA KOURTOGLOU PRESENTATION I Didn't Sign Up for This Ξένια Κούρτογλου Founder & Managing Partner Focus Bari S.A Co-founder e-satisfaction Τι θα δούμε I. Οι δυνάμεις της αλλαγής

Διαβάστε περισσότερα

Η χρήση ναρκωτικών έχει τεράστιες κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις, ωστόσο ο εθισμός στα ναρκωτικά είναι πάθηση που μπορεί να θεραπευτεί.

Η χρήση ναρκωτικών έχει τεράστιες κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις, ωστόσο ο εθισμός στα ναρκωτικά είναι πάθηση που μπορεί να θεραπευτεί. 1 Η χρήση ναρκωτικών έχει τεράστιες κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις, ωστόσο ο εθισμός στα ναρκωτικά είναι πάθηση που μπορεί να θεραπευτεί. Η θεραπεία απεξάρτησης μπορεί να προσφέρει τα μέγιστα στο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΑΙΤΙΑ & ΘΕΡΑΠΕΙΑ

ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΑΙΤΙΑ & ΘΕΡΑΠΕΙΑ Συνεδρίου-Σεμιναρίου Μητρικού Θηλασμού Μιλένα Ρούσκοβα 22-26 Οκτωβρίου 2014 ΞΑΝΘΗ ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΑΙΤΙΑ & ΘΕΡΑΠΕΙΑ Παναγιώτης Μ. Σαμαράς Ψυχολόγος Mphil, PgDip, BSc Hons κατάθλιψη της λοχείας Κύρια

Διαβάστε περισσότερα

διαρκεί ένα µικρό χρονικό διάστηµα 2. Τέτοιες ασθένειες είναι σοβαρές καταστάσεις για την υγεία

διαρκεί ένα µικρό χρονικό διάστηµα 2. Τέτοιες ασθένειες είναι σοβαρές καταστάσεις για την υγεία Σας παρακαλούµε να µας πείτε πόσο συµφωνείτε ή διαφωνείτε µε τις ακόλουθες προτάσεις σχετικά µε ασθένειες, όπως ο καρκίνος µαστού σηµειώνοντας ένα a στο αντίστοιχο κουτάκι. ΟΙ ΑΠΟΨΕΙΣ ΣΑΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ,

Διαβάστε περισσότερα

Ενέργειες διαχείρισης του άγχους Πρόγραμμα Leonardo da Vinci. Παιχνίδι ανάληψης ρόλων για τον εκπαιδευτικό οργανισμό GEA από την IDEC

Ενέργειες διαχείρισης του άγχους Πρόγραμμα Leonardo da Vinci. Παιχνίδι ανάληψης ρόλων για τον εκπαιδευτικό οργανισμό GEA από την IDEC Παιχνίδι ανάληψης ρόλων για τον εκπαιδευτικό οργανισμό GEA από την IDEC 1 Εισαγωγή - Κανόνες 1. Στόχοι Οι στόχοι του παιχνιδιού ανάληψης ρόλων είναι: -Να διευκολυνθεί η αφομοίωση των νέων γνώσεων -Να ενθαρρυνθεί

Διαβάστε περισσότερα

Γράμμα σ έναν νέο θεραπευτή

Γράμμα σ έναν νέο θεραπευτή Γράμμα σ έναν νέο θεραπευτή ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η τελική εργασία ως επιστέγασμα της τετραετούς πορείας στην εκπαίδευση είναι μια σκέψη που μπαίνει στον πρώτο χρόνο. Είναι μια σκέψη που ζυμώνεται, προκαλεί απορία,

Διαβάστε περισσότερα

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ Τί σε απασχολεί; Διάβασε τον κατάλογο που δίνουμε παρακάτω και, όταν συναντήσεις κάποιο θέμα που απασχολεί κι εσένα, πήγαινε στις σελίδες που αναφέρονται εκεί. Διάβασε τα κεφάλαια, που θα βρεις σ εκείνες

Διαβάστε περισσότερα

H Πορεία προσαρµογής ή Δυσπροσαρµογής των καρκινοπαθών στην Νόσο τους. Η συνεισφορά των Επαγγελµατιών Υγείας

H Πορεία προσαρµογής ή Δυσπροσαρµογής των καρκινοπαθών στην Νόσο τους. Η συνεισφορά των Επαγγελµατιών Υγείας H Πορεία προσαρµογής ή Δυσπροσαρµογής των καρκινοπαθών στην Νόσο τους. Η συνεισφορά των Επαγγελµατιών Υγείας Γιάννης Νικολής Ψυχίατρος Ψυχαναλυτής Οµάδας Η έννοια της προσαρµογής Προσαρµογή: Εφαρµογή,

Διαβάστε περισσότερα

Αντιμετώπιση και διαχείριση άγχους για τα παιδιά

Αντιμετώπιση και διαχείριση άγχους για τα παιδιά Αντιμετώπιση και διαχείριση άγχους για τα παιδιά Άρτεμις Τσίτσικα Επίκ. Καθηγήτρια Παιδιατρικής-Εφηβικής Ιατρικής Παν/μιου Αθηνών Επιστ. Υπεύθυνος Μονάδας Εφηβικής Υγείας (ΜΕΥ) Β Παιδιατρική Κλινική Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Εισαγωγή Ενεργός συμμετοχή Κοινωνική αλληλεπίδραση Δραστηριότητες που έχουν νόημα Σύνδεση των νέων πληροφοριών με τις προϋπάρχουσες γνώσεις Χρήση στρατηγικών Ανάπτυξη της αυτορρύθμισης και εσωτερική σκέψη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ ΣΕ ΦΟΡΕΙΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ ΣΕ ΦΟΡΕΙΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ ΣΕ ΦΟΡΕΙΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ 1 ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ 2 (2010) ΚΕΚ Κέντρου Ψυχικής Υγιεινής 3 ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΤΗ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΚΑΙ ΕΠΙΘΥΜΙΑ ΠΡΙΝ ΚΑΙ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΤΟΞΙΝΩΣΗ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΛΗΨΗ ΝΑΛΤΡΕΞΟΝΗΣ

ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΤΗ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΚΑΙ ΕΠΙΘΥΜΙΑ ΠΡΙΝ ΚΑΙ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΤΟΞΙΝΩΣΗ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΛΗΨΗ ΝΑΛΤΡΕΞΟΝΗΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΤΗ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΚΑΙ ΕΠΙΘΥΜΙΑ ΠΡΙΝ ΚΑΙ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΤΟΞΙΝΩΣΗ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΛΗΨΗ ΝΑΛΤΡΕΞΟΝΗΣ ΠΡΩΤΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΠΙΛΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ(Διαφ.1) Στη 10χρονη εμπειρία μου με χρήστες ηρωίνης

Διαβάστε περισσότερα