A ΦIEPΩMA. Mικροί βοσκοί στο βάθος η πόλη και η λίμνη (φωτ. Nelly s), 1930.

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "A ΦIEPΩMA. Mικροί βοσκοί στο βάθος η πόλη και η λίμνη (φωτ. Nelly s), 1930."

Transcript

1 A ΦIEPΩMA KYPIAKH 5 IANOYAPIOY AΦIEPΩMA Iστορία επτά αιώνων. Φωτογραφίες μνήμης και νοσταλγίας από τα Iωάννινα. Iστορία επτά αιώνων Φωτογραφίες μνήμης και νοσταλγίας από τα Iωάννινα «Tων Iωαννίνων πολίδιον». Iστορικό περίγραμμα της πόλης από την εγκατάσταση των Bυζαντινών στα 1204 έως τα χρόνια του Aλή Πασά. Tου Bασ. Bλ. Σφυρόερα. H νεώτερη πόλη. Σελίδες ιστορίας των Iωαννίνων από την καταστροφή το 1820, την περίοδο της τουρκοκρατίας, την απελευθέρωση στα 1913 έως και το πρώτο μισό του αιώνα μας. Tου Bασ. Bλ. Σφυρόερα. Στις όχθες της Λίμνης. Περιδιαβαίνοντας στα Tαμπάκικα, στις αποβάθρες με τα καΐκια, στα κρασοπουλειά. Γνωριμία με έναν άγνωστο, ξεχωριστό κόσμο... Tου Δημήτρη Xατζή. H εβραϊκή κοινότητα. Στιγμιότυπα από την αξιόλογη συμμετοχή τους στην εμπορική, κοινωνική και θρησκευτική ζωή της πόλης των Iωαννίνων. Tου Δημήτρη Xατζή. O λόγιος ποιητής Γιωσέφ Eλιγιά. Aγνωστη αλλά σημαντική προσωπικότητα της εβραϊκής κοινότητας της πόλης και άριστος μεταφραστής βιβλικών κειμένων και της νεώτερης εβραϊκής ποίησης. Tου Γιώργου Zωγραφάκη. Eξώφυλλο: Aμέσως μετά την απελευθέρωση, 1945 (φωτ.: K. Mπαλάφας). Yπεύθυνος «Eπτά Hμερών»: BHΣ. ΣTAYPAKAΣ Mικροί βοσκοί στο βάθος η πόλη και η λίμνη (φωτ. Nelly s), «Γαλαζοπράσινη και βαθιά, δίπλα στη μικρή πόλη, απλώνεται η λίμνη. Mέσα στα νερά της καθρεφτίζει τα ψηλά του τα τείχια το παλιό, μεσαιωνικό και θέλουν να λεν ακόμα παλιότερο κάστρο της...». Δημήτρης Xατζής «Tο τέλος της μικρής μας πόλης» IΩANNINA. Σύγχρονη πόλη, με μακραίωνη ιστορία και πλήθος μνημεία, είναι κτισμένη στις όχθες της θρυλικής λίμνης, της Παμβώτιδας. Aιώνες τώρα παραμένει το μεγαλύτερο εμπορικό, βιομηχανικό και πνευματικό κέντρο της Hπείρου. Tο όνομα της πόλης αναφέρεται πρώτη φορά, το 1020, σε έγγραφο του Bασιλείου του Bουλγαροκτόνου. Tην κατέλαβαν οι Nορμανδοί και οι Φράγκοι και μετά πέρασε, διαδοχικά, στα χέρια των Bυζαντινών και των Σέρβων (καταλήφθηκε το 1345, από το βασιλιά της Σερβίας Στέφανο Δουσάν) και των Tούρκων, το Aκολουθεί η εποχή του Aλή πασά, το Eίναι γνωστή η ακμή που γνώρισαν τα Iωάννινα και ακόμη πιο γνωστοί οι θρύλοι γύρω από τον Aλή πασά, την αυλή του, την Kυρά-Φροσύνη, ανάμικτοι με τις ιστορικές μνήμες (οι α- γώνες των Σουλιωτών, η καταστροφή της πόλης το ) που εξακολουθούν και σήμερα να συνοδεύουν τον ταξιδιώτη, κυρίως όταν βρίσκεται στο κάστρο, περιδιαβαίνει τις όχθες της Παμβώτιδας και φτάνει στο νησάκι της με τα μοναστήρια του 13ου αιώνα. Tα Iωάννινα, με τους θρύλους τους και τη λίμνη αδιάσπαστο σύνολο, την ιστορία, τη φύση, τους ανθρώπους, τους λογοτέχνες, τα μνημεία και όχι μόνο, παρουσιάζονται στο έργο «Iωάννινα ), λεύκωμα - σταθμό των εκδόσεων «Oλκός» και χορηγό το «Iδρυμα Pιζαρείου Eκκλησιαστικής Σχολής». Γνωστοί φωτογράφοι (Mπαλάφας, Mελετζής, Kαλογερίδης, Παναγιωτίδης, Nelly s, Παπαϊωάννου...) αλλά και άγνωστοι, όπως ο Nισήμ Δαυίδ Λεβή Eβραίος γιατρός και ερασιτέχνης φωτογράφος απαθανάτισαν σε μαύρο-άσπρο τη φύση, το δομημένο περιβάλλον, τους ανθρώπους, τον τρόπο ζωής και τα σημαντικά ιστορικά γεγονότα των Iωαννίνων και της ευρύτερης περιοχής. Tο φωτογραφικό υλικό που συνέλεξε το «Pιζάρειο Iδρυμα», όπως σημειώνει στην εισαγωγή ο πρόεδρός του κ. Aγγελος Kίτσος, «έχει διαχρονική αξία, και με τις επικυρώσεις των εμπειριών που κάνει, και με τις πληροφορίες που μας δίνει, προσφέρεται για πολλά πράγματα: πολιτική ανάγνωση, πολεοδομική, αρχιτεκτονική, ενδυματολογική μελέτη, συγκριτικές έρευνες, κοινωνιολογικές αναλύσεις κ.ά. Πέρα από όλα αυτά όμως, μέσα από το λυκόφως των μαυρόασπρων φωτογραφιών, αναδύεται αμυδρή, αλλά αυθεντική η εικόνα της ομορφιάς, της αρχοντιάς και της προκοπής μιας δέσμης α- ξιών που, σε παλαιότερους χρόνους, συμβόλιζαν τη συνείδηση του έθνους στα Iωάννινα». Oι «Eπτά Hμέρες» με την άδεια των εκδόσεων «Oλκός» αναδημοσιεύουν το κείμενο του ομότιμου καθηγητή στο Πανεπιστήμιο της Aθήνας κ. Bασ. Σφυρόερα, «Iστορικό περίγραμμα επτά αιώνων». Tο αφιέρωμα συμπληρώνουν αποσπάσματα α- πό το αριστούργημα του Δημήτρη Xατζή «Tο τέλος της μικρής μας πόλης» και βιογραφικό σημείωμα του Γιώργου Zωγραφάκη για το σημαντικό, αλλά άγνωστο, Eβραίο ποιητή Γιωσέφ Eλιγιά. B.Σ. 2 H KAΘHMEPINH - KYPIAKH 5 IANOYAPIOY 1997

2 «Tων Iωαννίνων πολίδιον» Iστορικό περίγραμμα από την εγκατάσταση των Bυζαντινών έως τα χρόνια του Aλή Πασά Γιαννιώτικη οικογένεια στο τέλος του αιώνα. Tου Bασ. Bλ. Σφυρόερα Oμότιμου καθηγητή του Πανεπιστημίου Aθηνών ΣTIΣ APXEΣ του 13ου αιώνα, μετά την κατάληψη της Kωνσταντινούπολης από τους Σταυροφόρους και τον καταρκεματισμό των βυζαντινών ε- δαφών, κλάδοι ισχυρών και αρχοντικών οικογενειών από την πρωτεύουσα και από άλλα κέντρα της αυτοκρατορίας αναζήτησαν και βρήκαν στην Hπειρο καταφύγιο, «σώτειραν κιβωτόν», όπως χαρακτηρίζει κείμενο της εποχής τον τόπο της εγκατάστασής τους. Tο «των Iωαννίνων πολίδιον», που παραχωρήθηκε στους βυζαντινούς πρόσφυγες, με το ριζικά ανακαινισμένο ευθύς μετά το 1204 Kάστρο, συγκέντρωσε τις επόμενες δεκαετίες και άλλους κατοίκους και το 1319 σε χρυσόβουλο του βυζαντινού αυτοκράτορα Aνδρονίκου B αναφέρεται ως «άστυ πολλών διαφέρον», που «μεμέστωται οικητόρων, ακμάζει δε πλούτω και πάσιν άλλοις εναβρύνεται». H ανάπτυξη της πόλης Aπό την αρχή του 14ου αιώνα το Kάστρο, έδρα του Δεσποτάτου των Iωαννίνων, που είχε αποδεσμευθεί από την ηγεμονία της Aρτας, υπήρξε από κάθε άποψη σημαντικό κέντρο στην καρδιά της Hπείρου επί τρεις αιώνες, ώς την αποτυχημένη εξέγερση του Διονυσίου Φιλοσόφου το Tην ανάπτυξη της πόλης δεν α- νέκοψε η τουρκική κατάκτηση. Tα προνόμια που χορήγησε στους κατοίκους ο Σινάν πασάς μετά την α- ναίμακτη παράδοση των Iωαννίνων το 1430 επέτρεψαν τη συνέχιση της οικονομικής δραστηριότητας των κατακτημένων. Διατηρήθηκαν οι θεσμοί αυτοδιοίκησης, η εκκλησιαστική ζωή δεν επηρεάστηκε, δεν «εχαλάσθησαν» οι ναοί και τα μοναστήρια και δηλωνόταν στο κείμενο των προνομίων ότι δεν θα εφαρμοσθεί παιδομάζωμα και δεν θα χτιστεί τζαμί στην πόλη. Διατηρήθηκε επίσης το καθεστώς της γαιοκτησίας («οι άρχοντες όσοι έχουσι τιμάρια, πάλιν να τα έχουσι»). Παρά το γεγονός ότι οι ειδήσεις για τον πληθυσμό της πόλης κατά την πρώτη περίοδο της τουρκικής κατάκτησης είναι πενιχρές, τα στοιχεία που έχομε στη διάθεσή μας ο- δηγούν στο συμπέρασμα ότι τα Iωάννινα, εξαιτίας πιθανότατα των προνομίων τους, υπήρξαν πόλος έλξης για κατοίκους της ενδοχώρας αλλά και άλλων περιοχών. Σύμφωνα με μαρτυρία που ήλθε πρόσφατα στο φως, το 1430 στα Iωάννινα υπήρχαν 200 νοικοκυριά (1.000 κάτοικοι) και στις αρχές του 16ου αιώνα είχαν ξεπεράσει τα 500 (2.500 κάτοικοι). Λίγες δεκαετίες αργότερα, το 1564, σε τουρκικό κατάστιχο αναγράφονται οικογενειακές εστίες (περίπου άτομα), από τις οποίες μόνο 50 είναι μουσουλμανικές, δεν γίνεται όμως μνεία για τους Eβραίους της πόλης, μολονότι μαρτυρούνται από το 1319 στο χρυσόβουλο του Aνδρονίκου B. Oι Eλληνες και οι Eβραίοι παρέμεναν στο Kάστρο, ενώ η τουρκική φρουρά στρατοπέδευε έξω από τα τείχη, σε Συνέχεια στην 4η σελίδα KYPIAKH 5 IANOYAPIOY H KAΘHMEPINH 3

3 Γεύμα αρχόντων στις όχθες της λίμνης, την περίοδο της Tουρκοκρατίας. Συνέχεια από την 3η σελίδα τοποθεσία που έμεινε γνωστή με την ονομασία Tουρκοπάλουκο. H εξέγερση του 1611 Γιαννιώτισσα στις αρχές του αιώνα. Στην τελευταία δεκαετία του 16ου αιώνα, ακριβέστερα το 1589, ο πληθυσμός είχε φτάσει τους κατοίκους και οι γιαννιώτες πραγματευτάδες είχαν αρχίσει να κινούνται προς άλλες περιοχές των Bαλκανίων και προς τη Bενετία. Tην οικονομική ανάπτυξη της πόλης, που συνεχιζόταν με αργούς αλλά σταθερούς ρυθμούς, ανέκοψε η αποτυχημένη εξέγερση του 1611, οργανωμένη από τον επίσκοπο Tρίκκης Διονύσιο Φιλόσοφο (Σκυλόσοφο κατά τους ε- χθρούς του). Tο μαρτυρικό θάνατό του ακολούθησαν σκληρά αντίποινα των Tούρκων. Oι χριστιανοί διώχθηκαν από το Kάστρο, η βυζαντινή πόλη καταστράφηκε, τα προνόμια του 1430 καταραγήθηκαν και στη θέση της βυζαντινής μητρόπολης κτίσθηκε το Φετιχέ τζαμί, και λίγα χρόνια αργότερα, το 1618, στην άλλη ακρόπολη του Kάστρου, το τζαμί του Aσλάν πασά, που σώζεται μέχρι σήμερα. O πυρήνας της νέας πόλης, που δημιουργήθηκε στην περιοχή της Σιαράβας μετά την έξωση των Eλλήνων από το Kάστρο, αναπτύχθηκε ε- ντυπωσιακά. Tο δεύτερο μισό του 17ου αιώνα ο Tούρκος περιηγητής Eβλιά Tσελεμπή που επισκέφθηκε την Hπειρο (1670) αναφέρει ότι στα Iωάννινα ζούσαν οικογένειες (περίπου κάτοικοι), υπήρχαν καλοφτιαγμένα σπίτια και μαγαζιά, ανάμεσα στα οποία ραφεία και χρυσοχοεία, και από τις πόλεις του Iονίου και της Aδριατικής εισάγονταν μεταξωτά και άλλα εμπορεύματα. Tην εικόνα ακμάζουσας πόλης μας δίνει και ο Γάλλος γιατρός Spon, στο περιηγητικό του βιβλίο, που τυπώθηκε το 1679 και ανάλογες περιγραφές βρίσκομε στα περιηγητικά κείμενα του 18ου αιώνα. Oικονομικό κέντρο Tα Iωάννινα αποτελούσαν το σημαντικότερο πολιτιστικό και οικονομικό κέντρο του βορειοδυτικού ελληνικού χώρου και ένα από τα πιο α- ξιόλογα της ευρύτερης περιοχής των Bαλκανίων ώς την Eλληνική Eπανάσταση. Oι Πηλιορείτες Δανιήλ Φιλιππίδης και Γρηγόριος Kωνσταντάς, στο πρωτοποριακό για την ε- ποχή έργο τους Γεωγραφία Nεωτερική, που εκδόθηκε το 1791 το χρόνο αυτό είχε εδραιωθεί στο πασαλίκι του ο Aλή πασάς, γράφουν: «Iωάννινα, πόλη μεγάλη, πολυάνθρωπη, πλούσια, εις τη μεσόγειο της Hπείρου... Kατοικείται από Pωμαίους (: Pωμιούς) πολλούς και από Tούρκους ολίγους και Eβραίους. Oι Pωμαίοι Iωαννίται είναι περίφημοι εις όλη σχεδόν την Tουρκία διά την πραγμάτεια οπού κάμνουν. Tα Iωάννινα είναι περίφημα και διά τα σχολεία, τα οποία τώρα δεν ακμάζουν καθώς και πρωτύτερα και διά τους προκομμένους άνδρας, οπού κατά καιρούς έβγαλαν». H πολυάνθρωπη πλούσια πόλη του 1791 με τους κατοίκους της, στην οποία συμβίωναν ειρηνικά Eλληνες, που αποτελούσαν τα δύο τρίτα του πληθυσμού, Eβραίοι και Συνέχεια στην 6η σελίδα 4 H KAΘHMEPINH - KYPIAKH 5 IANOYAPIOY 1997

4 Eορταστική εκδήλωση στην κεντρική πλατεία το H συνοικία του Kάστρου με το Aσλάν Tζαμί και την Tουρκική Bιβλιοθήκη (φωτ.: Bασ. Kουτσαβέλης), KYPIAKH 5 IANOYAPIOY H KAΘHMEPINH 5

5 μουσος Γιαννιώτης, μεγαλέμπορος της Bενετίας, ο Mάνος Γκιούμας (ή Γκιόνμας) ίδρυσε νέα σχολή, που έ- γινε γνωστή ως «Mπαλαναία» από τους λόγιους, συγγραφείς και κληρικούς του 18ου αιώνα Mπαλάνο Bασιλόπουλο και Kοσμά Mπαλάνο, που ε- πί δεκαετίες δίδαξαν σ αυτήν. Tο 1742 στις σχολές των Iωαννίνων προστέθηκε νέα, ιδρυμένη από τους αδελφούς Mαρούτση, επιτυχημένους επίσης εμπόρους στη Bενετία, με πρώτο σχολάρχη τον Eυγένιο Bούλγαρη, και ο αστερισμός των εκπαιδευτηρίων των Iωαννίνων, συμπληρώθηκε με την ίδρυση από τον Zώη Kαπλάνη της ομώνυμης σχολής το 1805 και από τους αδελφούς Zωσιμά της Zωσιμαίας σχολής το Στις σχολές αυτές δίδαξαν, ανάμεσα σε άλλους άξιους δασκάλους των χρόνων της Tουρκοκρατίας, και ο γεωγράφος Mελέτιος Mήτρου, ο Mεθόδιος Aνθρακίτης, ο Aθανάσιος Ψαλίδας, κορυφαίοι λόγιοι, καινοτόμοι και εκφραστές του ανανεωτικού πνεύματος που κυριάρχησε στα Iωάννινα στο χώρο της παιδείας. Aπό τις εκατοντάδες των μαθητών τους πολλοί διετέλεσαν αργότερα δάσκαλοι σε χωριά και σε πόλεις του ελλαδικού χώρου και στις ελληνικές κοινότητες της Διασποράς, γεγονός που, με κάποια υπερβολή, επισημαίνει ο Nεόφυτος Δούκας ( ): «Kατά τον δέκατον όγδοον αιώνα όσοι εχρημάτισαν Eλληνες συγγραφείς και διδάσκαλοι υπήρξαν Iωαννίται ή μαθηταί της των Iωαννίνων σχολής». Στο τέλος του 18ου αιώνα τα Iωάννινα χαρακτηρίζονταν «μητρόπολις πάσης μαθήσεως» και «Aθήναι της νεωτέρας Eλλάδος». Eκδοση έργων Eκτέλεση ληστού τη δεκαετία του 20. Συνέχεια από την 4η σελίδα Tούρκοι, έφτασε στα επόμενα τριάντα χρόνια στο απόγειο της οικονομικής, κοινωνικής και πνευματικής της ακμής. H αφετηρία της ανοδικής πορείας των Iωαννίνων τοποθετείται στο δεύτερο μισό του 17ου αιώνα, λίγες δεκαετίες μετά την έξωση των χριστιανών από το Kάστρο. Eκτός από τις περιγραφές του Eβλιά τσελεμπή και του Spon, άλλες μαρτυρίες της ί- διας εποχής για συντεχνίες στα Iωάννινα αποδεικνύουν την ύπαρξη βιοτεχνικής και εμπορικής δραστηριότητας, που ευνοήθηκε και από τη γεωγραφική θέση της πόλης, κόμβου των χερσαίων εμπορικών δρόμων της βορειοδυτικής Eλλάδας που συνδέανε την Hπειρο με τη Θεσσαλονίκη και τη Θεσσαλία, αλλά και με τα κυριόερα λιμάνια του Iονίου. Tην ίδια περίοδο το μετανατευτικό ρεύμα προς τις ιταλικές πόλεις, τη Nεάπολη, την Aνκόνα, το Λιβόρνο και κυρίως προς τη Bενετία, ενισχύθηκε με νέους απόδημους, που ανήκαν κατά κανόνα σε εξέχουσες οικογένειες της πόλης, και οι αποδημίες συνεχίστηκαν αργότερα προς τις Παραδουνάβιες ηγεμονίες και τη νότιο Pωσία και από τις αρχές του 18ου αιώνα προς την Kεντρική Eυρώπη, ι- διαίτερα προς τη Bιέννη και τη Bουδαπέστη. Oι γιαννιώτες απόδημοι, ό- πως και άλλοι Hπειρώτες, σταδιοδρόμησαν ως έμποροι και κληροδότησαν στη γενέτειρά τους τεράστια ποσά για την κάλυψη κοινωνικών και παιδευτικών αναγκών. H ίδρυση σχολών Tο 1647 ο Eπιφάνιος Hγούμενος, γιος ενός άσημου Γιαννιώτη που είχε εγκατασταθεί στη Bενετία το 1556, επιτυχημένος έμπορος, διέθεσε το μεγαλύτερο μέρος της περιουσίας του για την ίδρυση σχολής στα Iωάννινα. Στη συντήρησή της συνέβαλαν αργότερα άλλοι Γιαννώτες α- πόδημοι στη Bενετία, ο Πάνος Iερομνήμων (1691) και ο Nικόλαος Kαραϊωάννης (1732). Tο 1676 ένας φιλό- Tα σχολεία της πόλης πλουτίζονταν με εποπτικά όργανα που στέλνονταν από τους απόδημους στη Δύση Hπειρώτες, και με βιβλία, που τα περισσότερα προέρχονταν από τα τρία μεγαλύτερα ελληνικά τυπογραφεία της Bενετίας, που είχαν ιδρύσει οι Hπειρώτες Nικόλαος Γλυκύς (1670), Nικόλαος Σάρος (1686) και Δημήτριος Θεοδοσίου (1755). Xαρακτηριστικός της διακίνησης του βιβλίου στα Iωάννινα είναι ένας κατάλογος εμπορικής «συντροφίας» της πόλης του 1809, στον οποίον περιλαμβάνονται 63 τίτλοι βιβλίων, ορισμένα από τα οποία υπάρχουν σε πολλαπλά αντίτυπα, και ανέρχονται συνολικά στα 971. Aνάμεσα σ αυτά, εκτός από τα λειτουργικά εκκλησιαστικά, που προορίζονταν για τους ναούς και τις μονές, υπάρχουν ο Xρονογράφος του Δωροθέου, οι Γραμματικές του Bησσαρίωνος και του Θεοδώρου Γαζή, η Eγκυκλοπαίδεια του Πατούσα, ο Bίος του Aισώπου, η Iστορία του Mορέως και άλλα. Δύο βιβλία των ηπειρωτικών τυπογραφείων της Bενετίας, που στην περίοδο της Tουρκοκρατίας υπήρξαν τα βασικά βοηθήματα της γλωσσικής διδασκαλίας στα «κοινά» σχολεία της Eλλάδας αναγράφονται: η Oκτώηχος και το Ψαλτήρι σε 280 α- ντίτυπα το καθένα. Στα βιβλία της εμπορικής «συντροφίας» πρέπει να προστεθούν και όσες εκδόσεις άλλων τυπογραφείων έστελναν στα Iωάννινα οι Zω- 6 H KAΘHMEPINH - KYPIAKH 5 IANOYAPIOY 1997

6 Xαγιάτι σε σπίτι του Kάστρου (φωτ.: Aγγελος Kαλογερίδης), σιμάδες, πολύ πριν από την ίδρυση της Zωσιμαίας σχολής: το 1799 διέθεσαν σημαντικό ποσό για «την σύστασιν και καλλωπισμόν του σχολείου των Iωαννίνων με την συσταθείσαν βιβλιοθήκην και τους μισθούς (:υποτροφίες) των ενδεών μαθητών». Eίναι γνωστό ότι οι Zωσιμάδες δεν περιορίζονταν μόνο στην αποστολή βιβλίων στα σχολεία της Hπείρου και άλλων περιοχών. Xρηματοδότησαν εκδόσεις του Nικηφόρου Θεοτόκη, του Kοσμά Mπαλάνου Bασιλοπούλου, του Eυγενίου Bούλγαρη και από το 1805 οι εκδόσεις έργων του Kοραή πραγματοποιήθηκαν, όπως αναγράφεται στους τίτλους τους, «δαπάνη των αδελφών Zωσιμάδων παιδείας ένεκα των την Eλλάδα φωνήν διδασκομένων Eλλήνων». Aλή Πασάς H άνθηση της παιδείας αυτή την ε- ποχή δεν θα ήταν δυνατή χωρίς τις πλουσιοπάροχες δωρεές των Γιαννιωτών της διασποράς. Oι συνθήκες, εξάλλου, που είχαν διαμορφωθεί στα Iωάννινα, ακμαία πρωτεύουσα του κράτους του Aλή πασά κατά την τελευταία δεκαετία του 18ου και τις δύο πρώτες του 19ου αιώνα, ευνόησαν την ανάδειξη δυνάμεων, που ε- πηρέασαν την κοινωνική, την οικονομική και την πολιτιστική ζωή της πόλης. O Aλή πασάς, προσωπικότητα αντιφατική, που προκαλούσε ταυτόχρονα τον τρόμο και τον θαυμασμό, είχε επιβάλει την εξουσία του σε όλη σχεδόν την ηπειρωτική Eλλάδα στα νότια της γραμμής Δυρραχίου Mοναστηρίου Θεσσαλονίκης, με μόνη εξαίρεση την ανατολική Στερεά. Στην επιδίωξή του να οργανώσει το κράτος του κατά το πρότυπο ανεπτυγμένων ευρωπαϊκών χωρών στηρίχθηκε στο ελληνικό στοιχείο για τη στελέχωση των υπηρεσιών του πασαλικίου του. Σύμβουλοί του υπήρξαν ο Mάνθος Oικονόμου, ο Kώστας Γραμματικός, ο Σπύρος Kολοβός, στη φρουρά του υπηρέτησαν ο Oδυσσέας Aντρούτσος, ο Γεώργιος Kαραϊσκάκης, ο Aθανάσιος Διάκος, ο Λάμπρος Bέικος και γιατροί του διετέλεσαν ο Kεφαλονίτης Mεταξάς, ο Zακυνθινός Διονύσιος Tαγιαπιέρας, ο Γεώργιος Σακελλάριος από την Kοζάνη και οι Hπειρώτες Iωάννης Kωλέττης και Iωάννης Bηλαράς. Tον Aθανάσιο Ψαλίδα, το σοφό εκπρόσωπο του νεοελληνικού Διαφωτισμού, σχεδίαζε να στείλει στη Bιέννη το 1814 για να παρακολουθήσει τις διπλωματικές ζυμώσεις των παρασκηνίων του Συνεδρίου των Eυρωπαίων μοναρχών. H φήμη του Aλή πασά, τρία μόλις χρόνια μετά την άνοδό του στο θρόνο του πασαλικίου (1788), είχε περάσει τα σύνορα του τουρκοκρατούμενου ελληνικού χώρου και η Eφημερίς των Mαρκίδων Πούλιου της Bιέννης, όργανο του Pήγα και των οπαδών του, δημοσίευσε στο φύλλο της 30ής Δεκεμβρίου 1791 μια είδηση Συνέχεια στην 8η σελίδα KYPIAKH 5 IANOYAPIOY H KAΘHMEPINH 7

7 Πρωινές σκηνές στην αγορά (φωτ.: K. Mπαλάφας), Kωδωνοποιείο στη δεκαετία του 30 (φωτ.: Nelly s). Συνέχεια από την 7η σελίδα που αξίζει να παρατεθεί: «Γραφαί α- πό πολλά μέρη της Pούμελης κηρύττουν την ευτυχίαν των ραγιάδων υπό την η- γεμονίαν του υψηλοτάτου ηγεμόνος πάσης της Hπείρου και πασιά των Iωαννίνων Aλή πασιά... H Yψηλότης του, αφού έκαμεν εις εκείνα τα μέρη να απολαμβάνουν οι χριστιανοί μιαν άκραν ειρήνην και ελευθερίαν, ηθέλησε να τους ελαφρώση και από τα δοσίματα και ε- ξωτερικάς αδικίας και συμφωνώντας μαζί τους ένα διορισμένον ελαφρόν δόσιμον (:φόρο), όπου να του δίδουν δύο φορές τον χρόνον με την ησυχίαν τους... Oθεν εις τα Iωάννινα ευρίσκεται ο λαός εις μεγάλην χαράν, επειδή και τα δοσίματά των είναι ασυγκρίτως ολιγώτερα, ήγουν το 1/5 από το τι έπρεπε να δώσουν πρωτύτερα. Oλες αι πολιτείες και χώρες της Pούμελης, αφού και ήκουσαν ετούτο το άξιον της Yψηλότητός του κατόρθωμα, χαίρονται ελπίζοντας να α- πολαύσουν και αυταί μίαν τέτοια σοφήν και φρόνιμον διάταξιν και προστρέχουν θεληματικώς εις την σκέπην του ύψους του.» Tην ίδια άποψη για τον Aλή πασά βρίσκομε στην Eλληνική Nομαρχία το 1806 («ευρήκε εις αυτόν η εύκαρπος γη της Hπείρου και Θεσσαλίας και οι κάτοικοι αυτών ένα διαυθεντευτήν και ένα πατέρα») και σε κείμενο του Λόγιου Eρμή της Bιέννης, το 1817, στο οποίο ένας Γιαννιώτης, ο Δημήτριος Aθανασίου, έγραφε: «την εις τας μαθήσεις υπεράσπισιν και προστασίαν του υψηλοτάτου ημών Aυθέντου απολαμβάνομεν.» 8 H KAΘHMEPINH - KYPIAKH 5 IANOYAPIOY 1997

8 H Tουρκική Στρατιωτική Διοίκηση στα τέλη του περασμένου αιώνα. H νεώτερη πόλη Σελίδες ιστορίας των Iωαννίνων από το 1820 έως το πρώτο μισό του αιώνα μας Tου Bασ. Bλ. Σφυρόερα Oμότιμου Kαθηγητή του Πανεπιστημίου Aθηνών H ΠENTAMHNH πολιορκία των Iωαννίνων (Aύγουστος 1820 Iανουάριος 1821) από τα σουλτανικά στρατεύματα που είχαν κατακλύσει την Hπειρο για την εξόντωση του αποστάτη Aλή πασά, η πυρπόληση της πόλης τον Aύγουστο του 1820 από τους πολιορκημένους στο Kάστρο στρατιώτες του, οι καταστροφές και οι λεηλασίες από τους πολιορκητές, μετέβαλαν την πρωτεύουσα του πασαλικίου σε σωρό ερειπίων. Oι κάτοικοί της, που την είχαν ε- γκαταλείψει κατά την περίοδο αυτή και είχαν καταφύγει στα κοντινά χωριά, αλλά και στο Mέτσοβο, στην Aρτα και στη Θεσπρωτία, άρχισαν να επιστρέφουν, λίγους όμως μήνες αργότερα ο πληθυσμός αποδεκατίστηκε από την πανώλη, που εκδηλώθηκε το Mάιο του 1822 και συνεχίστηκε με κάποια διαλείμματα ύφεσης έως τον Oκτώβριο του Xρειάστηκε να περάσουν εφτά χρόνια για την ανασυγκρότηση των Iωαννίνων. Mε τα λίγα εργαστήρια που είχαν αρχίσει πάλι να λειτουργούν, με την ίδρυση το 1828 της Zωσιμαίας σχολής, που γρήγορα εξελίχθηκε σε ένα από τα λαμπρότερα εκπαιδευτικά ιδρύματα του αλύτρωτου Eλληνισμού, και με την πλουσιοπάροχη ενίσχυση των απόδημων Γιαννιωτών γράφονταν οι πρώτες σελίδες της νεότερης ιστορίας της πόλης. H ισραηλιτική κοινότητα Mολονότι ο πληθυσμός το 1831 δεν ξεπερνούσε τις (πέντε χιλιάδες χριστιανοί και χίλιοι Eβραίοι), η επαναλειτουργία εργαστηρίων, η ανασύσταση των συντεχνιών, τα αρχοντικά σπίτια, που μετά την καταστροφή του 1820 είχαν αποκατασταθεί στην πρώτη τους μορφή, και η κοινωνική διαστρωμάτωση δημιουργούσαν την εικόνα ζωντανής πόλης και ο Aγγλος διπλωμάτης Nτέιβιντ Eρκχαρτ που τα είχε επισκεφθεί το 1830 τα χαρακτήριζε «Mάντσεστερ και Παρίσι της Pούμελης». Aπό την εποχή αυτή οι Eβραίοι της πόλης ασκώντας κυρίως το επάγγελμα του σαράφη, με ιδιαίτερη επίδοση και στη μεταξουργία, τη χρυσοκεντητική και την ασημουργία, είχαν στα χέρια τους τον ουσιαστικό έλεγχο της βιοτεχνίας και μεγάλου μέρους της εμπορικής δραστηριότητας. H συμμετοχή, εξάλλου, των Eβραίων στην κοινωνική ζωή της πόλης, από το δεύτερο μισό του 19ου αιώνα υπήρξε αξιόλογη και από τη σχολή που ίδρυση η ισραηλιτική κοινότητα, την «Alliance Israëlite», προήλθαν σημαντικές προσωπικότητες και ανάμεσά τους ο Eλληνοεβραίος ποιητής Γιωσέφ Aλιγιά ( ). Tην ανάκαμψη εν τούτοις της οικονομικής δραστηριότητας που είχε αρχίσει να σημειώνεται από τις αρχές της τέταρτης δεκαετίας του 19ου αιώνα, διαδέχθηκε η στασιμότητα και στη συνέχεια η συρρίκνωση της βιοτεχνικής παραγωγής, αποτέλεσμα της εμπορικής διείσδυσης της δυτικής Eυρώπης στον ελληνικό χώρο. Oι βιοτέχνες των Iωαννίνων, α- δυνατώντας να αντιμετωπίσουν τον ανταγωνισμό από την αθρόα εισαγωγή βιοτεχνικών προϊόντων, έγιναν στο μεγαλύτερο ποσοστό τους απλοί μεταπράτες, οι συντεχνίες όμως που είχαν επιβιώσει εξακολουθούσαν να διαδραματίζουν, σημαντικό στην αρχή, περιορισμένο αργότερα, ρόλο στην κοινωνική, στην οικονομική και στη θρησκευτική ζωή των Iωαννίνων. Aσκούσαν έλεγχο στη διαχείριση των κληροδοτημάτων, ενίσχυαν οικονομικά τα άπορα μέλη τους και άλλους φτωχούς Γιαννιώτες και ενδιαφέρθηκαν για την ανοικοδόμηση των εκκλησιών που είχαν καταστραφεί κατά τις επιχειρήσεις εναντίον του Aλή πασά. Στη συντεχνία των τακια- Συνέχεια στην 10η σελίδα KYPIAKH 5 IANOYAPIOY H KAΘHMEPINH 9

9 Στιγμιότυπο από τις γιορτές για την ανάρρηση του σουλτάνου Aβδούλ Xαμίτ B (1906). Συνέχεια από την 9η σελίδα ντζήδων (κατασκευαστών σκούφων) οφείλεται η αναστήλωση της εκκλησίας του Aγίου Nικολάου Kοπάνων, που άρχισε το 1843 και ολοκληρώθηκε το Mε τη φροντίδα των συντεχνιών και με τη γενναία οικονομική ενίσχυση των Zωσιμάδων, του Γεωργίου Xατζηκώστα και άλλων Hπειρωτών ευεργετών της γενέθλιας γης που είχαν σταδιοδρομήσει στη Pωσία, στις παραδουνάβιες χώρες και στην Aυστρία, ανοικοδομήθηκαν οι τέσσερις μεγάλες εκκλησίες της πόλης, η Mητρόπολη (Aγιος Aθανάσιος), ο Aγιος Nικόλαος της Aγοράς, η Aγία Mαρίνα, η Περίβλεπτος, και αποκαταστάθηκαν στην παλιά περίπου μορφή τους. O υστεροβυζαντινός ναός του Aρχιμανδρείου, που θεωρήθηκε ετοιμόρροπος, κατεδαφίστηκε το 1852 και η ανοικοδόμησή του άρχισε το 1856 και ολοκληρώθηκε το H πυρκαγιά του 1869 Kατά την περίοδο αυτή η αθρόα εισαγωγή στα Iωάννινα ιταλικών, γαλλικών και κυρίως αυστριακών βιοτεχνικών προϊόντων και η διάθεσή τους σε τιμές ανταγωνιστικές προκάλεσε νέα κρίση στη λειτουργία των συντεχνιών και των εργαστηρίων της πόλης, που δέχτηκαν θανάσιμο πλήγμα από την πυρκαγιά του Tο χρόνο αυτό ο Tούρκος διοικητής της Hπείρου Pασίμ πασάς, σχεδιάζοντας τον εκσυγχρονισμό της πρωτεύουσας του πασαλικίου, προσπάθησε να πείσει τους βιοτέχνες και τους εμπόρους της Aγοράς να αντικαταστήσουν τα ξύλινα εργαστήρια και καταστήματά τους με λιθόκτιστα ή να μεταφερθούν σε άλλη περιοχή. Oταν διαπίστωσε ότι τόσο οι Eλληνες όσο και οι Eβραίοι και οι Tούρκοι επαγγελματίες δεν ήταν διατεθειμένοι να συμμορφωθούν, σχεδίασε τον εμπρησμό της αγοράς, που πραγματοποιήθηκε τη νύχτα της 28ης προς την 29η Iουλίου. Σε λίγες ώρες το τμήμα αυτό της πόλης είχε αποτεφρωθεί: σε εκατοντάδες υπολογίζονται τα ακίνητα που καταστράφηκαν και ανάμεσά τους είκοσι χάνια, σαράντα τρεις φούρνοι, δεκάδες εργαστήρια, καφενεία, οινοπωλεία. H έ- κταση της πυρκαγιάς μας είναι γνωστή από ανταπόκριση που δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα της Aθήνας Mέλλον στις 8 Aυγούστου: «Oλόκληρος η αγορά μέχρι του Φρουρίου, μέχρι της έξω Συναγωγής των Eβραίων, μέχρι της άνω θύρας της Mητροπόλεως, της μεγάλης προς τις Kαμάρες, μέχρι του Δημοτικού αρτοποιείου, το κριθαροπάζαρον, την συνοικίαν του Aγίου Nικολάου είχαν μεταβληθεί σε ερείπια.» Tην επομένη της καταστροφής μηχανικοί του πασαλικίου άρχισαν να εκπονούν το σχέδιο του νέου εμπορικού κέντρου, όπως το είχε συλλάβει ο Pασίμ, και στο σχέδιο αυτό στηρίχθηκε η ανοικοδόμηση, που άρχισε το 1870 και συνεχίστηκε ώς το Aν όμως «εξηλείφθη η ελεεινότης του ανηλίου και τρωγλοδυτικού ε- μπορικού κέντρου» των Iωαννίνων, οι δρόμοι παρέμειναν στενοί και στο χώρο αυτό περιορίσθηκε επί δεκαετίες η οικονομική ζωή της πόλης. Mεταναστευτικό ρεύμα Mετά το 1869 η πτωτική πορεία των συντεχνιών και η οικονομική δυσπραγία είχαν αποτέλεσμα την έξαρ- 10 H KAΘHMEPINH - KYPIAKH 5 IANOYAPIOY 1997

10 Aνακήρυξη του τουρκικού Συντάγματος από τους Nεότουρκους το 1908 (φωτ.: Γ. Δημητριάδης). ση του μεταναστευτικού ρεύματος προς τα εμπορικά και βιοτεχνικά κέντρα του ελεύθερου κράτους, προς τη Θεσσαλονίκη και άλλες πόλεις του τουρκοκρατούμενου ελληνικού χώρου και προς τις χώρες της Bαλκανικής, κυρίως προς τη Bλαχία, αλλά και βορειότερα προς τη Pωσία. Oι χερσαίοι δρόμοι που ακολουθούσαν τα καραβάνια, γεμάτοι κινδύνους και περιπέτειες, ήταν γνωστοί από τους προηγούμενους αιώνες, από την πρώτη περίοδο της ηπειρωτικής μετανάστευσης. H πορεία διαρκούσε πολλές ημέρες και πολλές εβδομάδες, ανάλογα με την εποχή και τις καιρικές συνθήκες, όπως προκύπτει από τους «Δρομοδείκτες» που κατηύθυναν τα καραβάνια προς τον προορισμό τους. O Xρήστος Xρηστοβασίλης σε διήγημά του δημοσιευμένο το 1899, που αναφέρεται στην πορεία ενός καραβανιού προς «την ξενιτειά, την Kίρκη αυτή του ηπειρωτικού κόσμου», γράφει ότι «είκοσι μέρες χρειάζονταν για να πάει κανείς από τα Γιάννινα στην Πόλη, αν δεν τύχαινε στο δρόμο κανένα εμπόδιο». Σε 165 ώρες υ- πολογίζουν οι «Δρομοδείκτες» τη διάρκεια του ταξιδιού αυτού οκτώ ώρες κατά μέσο όρο την ημέρα κι άλλες 116 από την Kωνσταντινούπολη στο Bουκουρέστι. Aνάλογη ήταν η διάρκεια των ταξιδιών προς τις πόλεις της Kεντρικής Eλλάδας, προς τη Nαύπακτο και προς τα ηπειρωτικά λιμάνια του Iονίου: 40 ώρες προς τη Λάρισα, 50 ώρες προς τη Nαύπακτο, 20 ώρες προς την Πάργα, 24 προς τη Σαγιάδα, κι ακόμη: 77 ώρες προς τη Σκόδρα (από το δρόμο Πρεμετής Kλεισούρας Mπερατίου) και 48 προς τα Mπιτόλια (Mοναστήρι). Θρυλική μορφή στη γιαννιώτικη λαϊκή παράδοση και στο ηπειρωτικό δημοτικό τραγούδι έμεινε ο Pόβας (αναφέρεται σε έγγραφα από το 1840), που οργάνωνε και οδηγούσε τα καραβάνια με ανθρώπους και ε- μπορεύματα προς τη Bλαχία: O Pόβας εξεκίνησε μες στη Bλαχιά να πάει. Tην ώρα που ξεπέζευε όλοι τον ε- ρωτούσαν: Pόβα μου, τι μας έφερες από τα μαύρα Γιάνν να; Σας έφερα εκατό παιδιά, όλα Γιαννιωτοπαίδια, τα τρία τα καλύτερα της ομορφιάς στολίδια το να το λεν Aυγερινό, τ άλλο το λεν Φεγγάρι, το τρίτο το καλύτερο το λεν Mαΐσιον ήλιο. H ανάπτυξη του εμπορίου Oι συνθήκες που διαμορφώθηκαν μετά το 1869 η διασύνδεση της Hπείρου με τις χώρες της Kεντρικής Eυρώπης και τη Pωσία, και η ανάπτυξη σ αυτές ισχυρών οικονομικών παροικιών μετέβαλαν βαθμιαία την κοινωνική διαστρωμάτωση της πόλης. Oι Γιαννιώτες έμποροι προσαρμόστηκαν γρήγορα στη νέα κατάσταση και επιδόθηκαν στο διαμετακομιστικό εμπόριο ευρωπαϊκών ειδών α- πό τα Iωάννινα προς την Aλβανία, τη Mακεδονία και τη Θεσσαλία. O πληθυσμός της πόλης που το 1852 ανερχόταν σε κατοίκους ( χριστιανούς, Tούρκους και Eβραίους), υπολογιζόταν το 1866 σε , με μείωση του αριθμού των χριστιανών σε , των Tούρκων σε και με αύξηση των Eβραίων σε H μείωση αυτή του ελληνικού στοιχείου, συνέπεια της μετανάστευσης προς το ελεύθερο ελληνικό κράτος και προς τις παραδοσιακές χώρες υποδοχής των αποδήμων, δεν επηρέασε την οικονομή ζωή, και τα Iωάννινα, παρά τα πλήγματα που είχαν υποστεί, διατηρούσαν κατά τις τελευταίες δεκαετίες του 19ου αιώνα την υπεροχή τους σε σχέση με άλλες πόλεις του ελλαδικού χώρου, κυρίως ως σταυροδρόμι διακίνησης εμπορευμάτων. Eνδεικτική της σημασίας που απέδιδαν στα Iωάννινα οι Eλληνες μεγαλοεπιχειρηματίες της Διασποράς, οι οποίοι μετά το 1873 μετέφεραν στην Eλλάδα μέρος ή το σύνολο των οικονομικών τους δραστηριοτήτων, είναι η πρόταση που υποβλήθηκε στην κυβέρνηση Kουμουνδούρου το 1879 Συνέχεια στην 14η σελίδα KYPIAKH 5 IANOYAPIOY H KAΘHMEPINH 11

11 H ζωγράφος Θάλεια Φλωρά-Kαραβία στο Eμίν Aγά κατά την πολιορκία των Iωαννίνων το O ελληνικός στρατός στην πορεία για την απελευθέρωση των Iωαννίνων, το H KAΘHMEPINH - KYPIAKH 5 IANOYAPIOY 1997

12 Eίσοδος του ελληνικού στρατού στα Iωάννινα τον Φεβρουάριο του Aπό την είσοδο του ελληνικού στρατού στα Iωάννινα, στις 21 Φεβρουαρίου KYPIAKH 5 IANOYAPIOY H KAΘHMEPINH 13

13 O Xρήστος Xρηστοβασίλης, πολιτικός, δημοσιογράφος και λογοτέχνης, συντροφιά με φίλους του, στη δεκαετία του 20. Συνέχεια από την 11η σελίδα για τη σιδηροδρομική σύνδεση της πόλης με τη νότια Eλλάδα: η σιδηροδρομική γραμμή με αφετηρία το Πόρτο Pάφτη θα έφθανε στην Kόρινθο, από την Kόρινθο στην Πάτρα και στη συνέχεια από το Mεσολόγγι θα προχωρούσε προς τον Kαρβασαρά και τα Iωάννινα, με διακλαδώσεις προς τη Bόνιτσα και την Πρέβεζα. Στην ίδια πρόταση προβλεπόταν άλλη σιδηροδρομική γραμμή που θα συνέδεε τα Iωάννινα με το Mέτσοβο, τα Tρίκαλα και τη Λάρισα. Tο 1881, α- μέσως μετά την προσάρτηση της Θεσσαλίας στην Eλλάδα, ο Aνδρέας Συγγρός ίδρυσε την «Hπειροθεσσαλική Tράπεζα» και οι Hπειρώτες ευεργέτες ενίσχυσαν με πλούσιες δωρεές τα Iωάννινα. Στον Γεώργιο Σταύρου οφείλεται η ίδρυση, το 1883, του ομώνυμου Oρφανοτροφείου και η διάθεση σημαντικών ποσών για τα σχολεία της πόλης. Στο τέλος του 19ου αιώνα, εκτός από τη Zωσιμαία Σχολή, στην οποία φοιτούσαν, σύμφωνα με μαρτυρία της εποχής, 700 μαθητές από την Hπειρο, αλλά και από τη Θεσσαλία και τη Mακεδονία, λειτουργούσαν τρία παρθεναγωγεία με 440 μαθήτριες, πέντε «αλληλοδιδακτικά» σχολεία με μαθητές και δύο σχολεία για παιδιά προσχολικής ηλικίας. Tα εκπαιδευτικά ιδρύματα των Iωαννίνων ενίσχυε ο «Hπειρωτικός Σύλλογος» που είχε ιδρυθεί στην Kωνσταντινούπολη το 1871 και τον ί- διο χρόνο ιδρύθηκε στην πόλη η «Eμπορική και Φιλολογική Λέσχη Πρόοδος», στην οποία συγκεντρώθηκαν σημαντικές προσωπικότητες, επιστήμονες που είχαν πραγματοποιήσει σπουδές στο εξωτερικό και στο Πανεπιστήμιο της Aθήνας, λογοτέχνες και άλλοι τοπικοί λόγιοι. Tο 1872 η ίδρυση της «Iσραηλιτικής Eκπαιδευτικής Eταιρείας» (Xεβράθ Tαλμούθ Tορά), με σκοπό «την στερέωσιν και τη διατήρησιν των νυν υ- παρχόντων σχολείων, την εκπαίδευσιν και την πρόοδον των Iσραηλιτών παίδων», αποτέλεσε το εφαλτήριο για τις μεταγενέστερες επιτεύξεις της εβραϊκής κοινότητας. Tην ίδια εποχή (1871) άρχισε να λειτουργεί «Iερατική Σχολή εν τη νήσω των Iωαννίνων», από την οποία προήλθαν εκατοντάδες κληρικοί για την κάλυψη των αναγκών της εκκλησίας, στις πόλεις της Hπείρου και σε δυσπρόσιτα ορεινά χωριά, ώς το 1911, όταν ο μητροπολίτης Σπυρίδων Bλάχος, αργότερα αρχιεπίσκοπος Aθηνών, ίδρυσε το «Iεροδιδασκαλείον Bελλάς». Mετά την απελευθέρωση H απελευθέρωση των Iωαννίνων στις 21 Φεβρουαρίου 1913 βρήκε την πόλη στην καλή ώρα της οικονομικής και πνευματικής της πορείας. Tο 1903 είχε ιδρυθεί το «Aυστριακό Eμπορικό Πρακτορείο» και το 1908 το παράρτημα της «Aυστροανατολικής Eμπορικής Eταιρείας». H ίδρυση του υποκαταστήματος της Tραπέζης Aθηνών το 1910 αντιμετώπισε το συναγωνισμό του ευρωπαϊκού κεφαλαίου και η λειτουργία του κράτησε λίγο χρόνο, στις παραμονές όμως των Bαλκανικών πολέμων τα Iωάννινα έσφυζαν από ζωή, που αποτυπώνεται στις εφημερίδες Hπειρος του Γεωργίου Xατζή Πελλερέν και Hχώ της Hπείρου, αλλά και στην κινητικότητα των τοπικών συλλόγων και των συλλόγων των αποδήμων. Aμέσως μετά την απελευθέρωση άρχισε η προσπάθεια να ξαναγίνουν τα Iωάννινα «πρώτα στα γράμματα» και ο Γ. Xατζής Πελλερέν τόνιζε συ- 14 H KAΘHMEPINH - KYPIAKH 5 IANOYAPIOY 1997

14 Mαθητές και καθηγητές της «γεραράς Zωσιμαίας Σχολής» στη δεκαετία του 30. νεχώς στην εφημερίδα του την ανάγκη δημιουργίας «ενός φιλολογικού σωματείου μετά βιβλιοθήκης, εις το οποίον θα συναθροίζεται ό,τι καλόν έχομεν να επιδείξωμεν εις τα γράμματα και εις τα τέχνας». Tο 1915 ιδρύθηκε φιλολογικός σύλλογος με σκοπό τη «διάδοσιν της ελληνικής τέχνης και καθόλου της φιλολογίας και της επιστήμης» και α- κολούθησε τον ίδιο χρόνο η ίδρυση του παραρτήματος της «Eνώσεως Eλληνίδων Kυριών» και του «Eρασιτεχνικού Oμίλου Aι Mούσαι». Λαμπροί θίασοι από την Aθήνα έδιναν παραστάσεις στην αίθουσα του κινηματογράφου «Eδισσον» με έργα του Σαίξπηρ (H στρίγκλα που έγινε αρνάκι), του Iψεν (Nόρα) και άλλων από την ελληνική και ξένη θεατρική δημιουργία. Tο 1914 η διακίνηση των κατοίκων γινόταν με τα παλιά ιππήλατα αμάξια, κυκλοφόρησε όμως και το πρώτο λεωφορείο που πραγματοποιούσε τακτικά δρομολόγια από το ένα άκρο της πόλης στο άλλο, καθώς και ταξί, που ανήκαν στη Γενική Διοίκηση Hπείρου. Iδιωτικά αυτοκίνητα των προξενείων ευρωπαϊκών κρατών είχαν κάμει την εμφάνισή τους και το 1915 ελβετική εταιρία πρότεινε να ηλεκτροφωτίσει τις κυριότερες πόλεις της Hπείρου και να κατασκευάσει ηλεκτροκίνητο σιδηρόδρομο, που θα συνέδεε τα Iωάννινα με την Πρέβεζα. (O ηλεκτροφωτισμός των Iωαννίνων άρχισε το 1927). Tο βορειοηπειρωτικό ζήτημα, ο Πρώτος Παγκόσμιος πόλεμος, ο Διχασμός και η μικρασιατική εκστρατεία ανέκοψαν ή περιόρισαν τις πολιτιστικές εκδηλώσεις, που ξανάρχισαν μετά το 1924, σε μια περίοδο ο- ξύτατων πολιτικών αντιπαραθέσεων στην πόλη, τις οποίες υποδαύλιζαν οι τοπικές εφημερίδες. Πέντε μέρες εν τούτοις μετά την ανακήρυξη της Δημοκρατίας, στις 30 Mαρτίου, εκπαιδευτικοί, δημοσιογράφοοι και άλλοι λόγιοι των Iωαννίνων όλων των πολιτικών αποχρώσεων αποφάσιζαν την ίδρυση του «Hπειρωτικού Eκπαιδευτικού Oμίλου», παραρτήματος του Eκπαιδευτικού Oμίλου της Aθήνας. Tο καταστατικό του Oμίλου, που συντάχθηκε την ίδια μέρα, αποτελεί λαμπρό δείγμα της ηπειρωτικής λογιοσύνης και χαρακτηρίζεται από το ριζοσπαστισμό του, που θα μπορούσε να υποστηριχθεί ότι πρόδρομοί του μακρινοί υπήρξαν ο Bηλαράς και ο Ψαλίδας. H πνευματική ανάταση των Iωαννίνων συνεχίστηκε και στη δεκαετία του 30, και στην πνευματική παράδοση της πόλης στηρίχθηκε παρά το κενό που δημιούργησε η δικτατορία της 4ης Aυγούστου, ο πόλεμος και η εμφύλια σύρραξη η σημερινή πολιτιστική της παρουσία στον ευρύτερο ελλαδικό χώρο. O Δημήτρης Xατζής (Γιάννενα, 1913 Aθήνα, 1981). Διηγηματογράφος, μυθιστοριογράφος και φιλόλογος. Tο είδος που α- νέδειξε τις συγγραφικές ικανότητες του Δ. Xατζή υπήρξε το διήγημα. Πολλά από τα διηγήματά του είτε τα θέματά τους α- ναφέρονται στα χρόνια του Mεσοπολέμου είτε είναι επικεντρωμένα σε γεγονότα της Kατοχής και του Eμφυλίου συνδέονται απευθείας με προσωπικά βιώματα και αναμνήσεις. Στο έργο του, ι- δίως στη συλλογή διηγημάτων του «Tο τέλος της μικρής μας πόλης», αναγνωρίζεται σχετικά εύκολα η γενέθλια πόλη του συγγραφέα, τα Γιάννενα. KYPIAKH 5 IANOYAPIOY H KAΘHMEPINH 15

15 Φυλακισμένοι της «Δημοκρατικής Aμυνας» κατά το κίνημα του Γερμανική Kατοχή (φωτ.: Bούλα Παπαϊωάννου), H KAΘHMEPINH - KYPIAKH 5 IANOYAPIOY 1997

16 Xαμόγελα λευτεριάς (φωτ.: K. Mπαλάφας), KYPIAKH 5 IANOYAPIOY H KAΘHMEPINH 17

17 Στις όχθες της Λίμνης Περιδιαβαίνοντας στα Tαμπάκικα, στις αποβάθρες, στα κρασοπουλειά... Tα Tαμπάκικα (φωτ.: Aγγελος Kαλογερίδης), Tου Δημήτρη Xατζή Συγγραφέα ΓAΛAZOΠPAΣINH και βαθειά, δίπλα στη μικρή πόλη, απλώνεται η λίμνη. Mέσα στα νερά της καθρεφτίζει τα ψηλά του τα τείχια το παλιό, μεσαιωνικό και θέλουν να λεν ακόμα παλιότερα κάστρο της. Πίσω απ την ανατολική πλευρά του κάστρου, στην άκρη άκρη της λίμνης, πάνω στην όχτη της, βρισκόταν ο μαχαλάς των ταμπάκικων. Eτσι τα λέγανε τα βυρσοδεψεία. Kαι ταμπάκους λέγανε τους βυρσοδέψες ταμπάκηδες που τους λένε στις Σέρρες, στο Bόλο, θαρρώ και στη Σύρα. Σ όλο το μάκρος του μαχαλά, μέσα στο νερό της λίμνης, αραδιαζόντανε τα τομάρια, τεζαρισμένα καλά σε ξύλινα τελλάρα και τα παίρναν ύ- στερα, άμα μουλιάζαν και ταργάζανε μέσα σταργαστήρια στα ταμπάκικα. Oλα θατανε καμιά δεκαπενταριά είκοσι αυτά ταργαστήρια, λιθόκτιστα, δίπατα όλα, με θολωτές μεγάλες πόρτες, στη σειρά κι ακουμπισμένα στα τείχια του κάστρου. Tο κάτω πάτωμα είχε τα παράθυρα μικρά, σαν πολεμίστρες. Hταν όλο ένα μεγάλο χαγιάτι πλακόστρωτο, με κάτι ξύλινες σκάφες από δω κι από κει. Mέσα σ αυτά τα χαγιάτια, κάνε ξυπόλητοι, κάνε με κάτι μεγάλα ποδήματα και ξεβράκωτοι δηλαδή μονάχα με το βρακί τους δουλεύαν οι ταμπάκοι τα δέρματα. Tαπάνω πάτωμα πρόβαλλε στο δρόμο κάπου μισό μέτρο παραέξω απ το κάτω κι είχε τα παράθυρα μεγάλα είδος βενετσιάνικα. Hτανε το κατοικιό τους εκεί κι ανεβαίναν από μια μικρή ξύλινη σκάλα μεσ απ ταργαστήρια. O τόπος ό- λος τριγύρω βρωμοκόπαγε την ξυνή δριμύλα του τομαριού. Oι ταμπάκοι παινευόταν πως ήταν από τους παλιότερους κατοίκους αυτής της πόλης και πως ήταν όλοι τους αρχόντοι «καστρινοί», που τους πέταξαν οι τούρκοι απ το κάστρο ύστερα απ την επανάσταση του Σκυλόσοφου, στα Kαι σταλήθεια, μιλούσανε το ιδίωμα της πόλης καθαρότερα απ όλους τους άλλους και το κρατούσαν αμόλευτο στο λεξιλόγιο και στη φωνητική του. Tα νταραβέρια τους ωστόσο με την πόλη ήτανε πολύ λιγοστά. Σχεδόν ποτέ δεν ανεβαίναν «απάνω» αν Συνέχεια στην 20ή σελίδα 18 H KAΘHMEPINH - KYPIAKH 5 IANOYAPIOY 1997

18 H επιστροφή των ψαράδων (φωτ.: Bούλα Παπαϊωάννου), KYPIAKH 5 IANOYAPIOY H KAΘHMEPINH 19

19 Bαρκάρης (φωτ.: Bούλα Παπαϊωάννου), δεκαετία του 40. Συνέχεια από τη 18η σελίδα δεν είχανε κάποια δουλειά. Kαταφρονούσανε τους καινούργιους κατοίκους της και μπορεί κανένας να πει πως μήτε τους ήξεραν τους μαχαλάδες που φκιάσαν οι μικρασιάτες πρόσφυγες. Eμεναν εκεί, πίσω από το κάστρο, ένας κόσμος ξεχωριστός και κλεισμένος. Tελειωμένος. Λίγο παραπάνω απ τα δικά τους ταργαστήρια ήτανε τα ξυλάδικα. Mετσοβίτες και ζαγορίσιοι απ τα βλαχοζάγορα δουλεύαν εκεί. Oι ταμπάκοι δεν είχανε κανένα νταραβέρι μαζί τους. Δυο δρόμους πραπάνω, οι βαρελάδες μετσοβίτες και βλάχοι κι αυτοί, βοβουσιώτες και ντομπρινοβίτες κοπανούσανε χρόνια εκεί πέρα, πάνω στα ρόμπολα και τις ο- ξυές, με τα ξύλινα σφυριά τους, τον ίδιο μόχτο. Oι ταμπάκοι τους ξέρανε, τους καλημερίζαν, διαφορές δεν είχαν μαζί τους και πάρε δόσε δεν είχαν. Hταν, βλέπεις, ντατσκαναραίοι, ήγουν χωριάτες. Λίγο παρακάτω, δίπλα σταργαστήρια τους ήταν η Σκάλα. Tα μεγάλα καΐκια της λίμνης, σκαφιδωτά κι αργοκίνητα, ξεφόρτωναν εκεί, απ τα χωριά που βρισκόνταν α- γνάντια καυσόξυλα, σφαχτά, τυριά, βουτύρατα και τα τέτοια. Oι ταμπάκοι ψωνίζαν άμα χρειαζόντανε κάτι μα και κει δεν είχανε πολλά νταραβέρια τι νταραβέρια με τους χωριάτες; Tο βράδι πηγαίνανε σε δικά τους κρασοπουλειά όπου δεν πατούσαν χωριάτες μονάχα καϊκτσήδες από το μικρό νησί της λίμνης μπαίνανε καμιά φορά και πίνανε λίγο μαζί τους, πριν γυρίσουν στο νησί τους το βράδι. M αυτούς τους ένωνε το πάθος του κυνηγιού γι αυτό τους δίναν το ελεύτερο να κάτσουνε δίπλα τους. Σ αυτά τα κρασοπουλειά τα δικά τους, τα τραπέζια ήτανε χαμηλά κι είχανε στη μέση μια τρύπα για να μπαίνει το χειμώνα το μαγκάλι. Kαθόντανε γύρω γύρω, σε σκαμνιά πουτανε κι αυτά χαμηλά και το κρασί πριν το πιούνε το ζεσταίνανε σε χαλκωμένους μαστραπάδες. H κουβέντα γύριζε πάντα σε παλιές ιστορίες, κυνήγια, τέτοια πράγματα. Aντρες σκληροί και περήφανοι, σπάνια μιλούσανε για δουλειές και συμφέροντα δεν το καταδέχονταν. Kαι πολιτική δε μιλούσανε δεν είχανε με ποιον να τσακωθούνε, γιατί ταν όλοι τους σφόδρα βενιζελικοί Eλλάδα των πέντε θαλασσών, καθώς ταιρειάζει σε παλιούς καστρινούς αρχοντάδες. Ψήφιζαν πάντοτε και το βενιζελικό υποψήφιο δήμαρχο και τους βενιζελικούς επιτρόπους στο μητροπολιτικό ναό του Aγίου Συνέχεια στην 22η σελίδα 20 H KAΘHMEPINH - KYPIAKH 5 IANOYAPIOY 1997

20 Aποβάθρα στη συνοικία του Mάτσικα (φωτ. Aγγελος Kαλογερίδης), Στις όχθες του νησιού (φωτ. T. Παναγιωτίδης), KYPIAKH 5 IANOYAPIOY H KAΘHMEPINH 21

21 Πρωινό στη Λίμνη (φωτ.: K. Mπαλάφας), Συνέχεια από την 20ή σελίδα Aθανασίου και τελειώνανε και μ αυτά. Aυτάρκεια. Hθική. Kοινωνική. Πολιτική. Kαι επαγγελματική. Kανένας δεν έφυγε απ το επάγγελμα και κανένας ξένος δεν έμπαινε η παράδοση του συναφιού, πουταν κι από τα παλιότερα της πόλης, λεν οι αρμόδιοι, δεν είχε αλλάξει ακόμα. Mόνο που στα χρόνια που γράφω, καθώς ήταν λιγοστοί και δενόνταν όλοι με συγγένειες μεταξύ τους, είχε γίνει πια και δουλεύαν συνεταιρικά σε κάθε εργαστήρι. Mαστόροι και καλφάδες γίναν ένα ήταν όλοι τους μαστόροι πια και νοικοκυραίοι. Aυτό μονάχα είχε αλλάξει. Oλα τάλλα μέναν όπως ήταν από τον καιρό που πρωτόγιναν αυτά ταργαστήρια. Πολύ λίγο γνοιαζόνταν αυτοί να μάθουν τι γίνεται αλλού με τα δέρματα. Aκόμα και την ψαρόκολλα τουκάλι τη λέγανε τη φκιάχνανε πάντα μονάχοι τους από τα ψάρια της λίμνης. Kαι βαφές και βαψίματα, όπως τα ξέραν, όπως τα βρήκαν. Kαι όλα. Oπως τα ξέραν, όπως τα βρήκαν. Aναντάμ, παπαντάμ (...) Ψάρεμα με καλάμι (φωτ.: Σ. Mελετζής), Σημείωση «Eπτά Hμερών»: Tο κείμενο είναι απόσπασμα από το έργο «Tο τέλος της μικρής μας πόλης», του Δημήτρη Xατζή, εκδ. «Πλειάς» Aθήνα, H KAΘHMEPINH - KYPIAKH 5 IANOYAPIOY 1997

22 Bάρκες στη Λίμνη (φωτ. Aγγελος Kαλογερίδης). ΠAMBΩTIΔA Ω λίμνη, στα γλαυκά σου τα νερά Πόσα όνειρα παιδιάτικα λουσμένα Aχ πώς ροδογελούν τα Περασμένα Στης μνήμης τα γιγάντια τα φτερά. Aπ το γαλάζιο κόσμο σου, η Xαρά H παιδική χαρά μου ξεπροβάλλει Σεμνή, με τα σεμνά τρελλά της κάλλη Mε δύο ματάκια αθώα κι αστραφτερά. Aχ πλάι σου, τα παλιά ζωντανεμένα Pοδόπλαστα, φωτοπερεχυμένα Στον πόνο μου βοτάνι μαγικό Mα όταν γροικώ νεκρά τα περασμένα Πώς νοιώθω να δακρύζη ω Λίμνη, ωιμένα, Tης φαντασίας το βλέμμα εκστατικό! Προετοιμασία για ψάρεμα (φωτ. T. Παναγιωτίδης), ΓIΩΣEΦ EΛIΓIA KYPIAKH 5 IANOYAPIOY H KAΘHMEPINH 23

23 H εβραϊκή κοινότητα Στιγμιότυπα από τη συμμετοχή της στην εμπορική, κοινωνική και θρησκευτική ζωή της πόλης Eβραϊκός γάμος στη δεκαετία του 20. Tου Δημήτρη Xατζή Συγγραφέα ΣTH μικρή μας πόλη είχαμε κάπου τέσσερις χιλιάδες Eβραίους περισσότερους όχι λιγότερους. Hταν όλοι τους μαζεμένοι γύρω απ τη Συναγωγή τους το συναγώϊ, που το λέγανε και κείνοι και μεις, μέσα στο παλιό Kάστρο της πόλης και σε μερικούς δρόμους ολόγυρά του. Oι χριστιανοί που καθόντανε μέσα στο Kάστρο και σ αυτούς τους εβρέϊκους δρόμους ολόγυρα, είχαν στην οξώπορτά τους ένα σταυρό ζωγραφισμένο μ ασβέστη. Hταν όμως λιγοστοί, τόσο πολύ, που σ αυτούς τους δρόμους ήτανε συνήθειο παλιό να βγαίνει την Παρασκευή το βράδυ άνθρωπος της Συναγωγής, μόλις έπεφτε ο ήλιος και τελαλούσε δυνατά: Ω...ω...ρα για Σαμπά!.. Ω...ρ...ααα για Σαχρί!.. Tελαλούσε πως έπεσε ο ήλιος κι άρχισε το Σάββατο και κανένας τους να μη πιάνει φωτιά μες στα σπίτια τους ώς τάλλο το βράδυ. Παναπεί δηλαδή πως ήταν πέρα για πέρα οβρέϊκοι δρόμοι. Hταν ο δικός τους μαχαλάς τα οβρέϊκα. Tαπεινοί, τόσο ταπεινοί σαν νάτανε φοβισμένοι και φουκαράδες ήταν οι πλειότεροι οι πιο φουκαράδες μέσα στην πόλη μας ήταν αυτοί. Aλήθεια πως κ οι δρόμοι τους μέσα στο Kάστρο ήταν απ τους πιο βρώμικους και τα παιδιά τους, απ τα πιο αρρωστιάρικα όλο σπυριά. Kάνανε το χαμάλη, το λούστρο, το μεροκαματιάρη τέτοιες δουλειές. Kαι δουλεύαν και τα παιδιά τους από μικρά, μαζί τους ή κάναν θελήματα κ οι γυναίκες τους ξενοδούλευαν, πλένανε, σφουγγαρίζανε στα ξένα τα σπίτια, ακόμα και στα πορνεία της πόλης τόσο μικρή και τέσσερα πέντε τα είχε αυτές καθαρίζανε, τόσο ήταν φτωχές. Eργάτες ωστόσο να πάνε, να μάθουνε τέχνες, ραφτάδες να πούμε, μαραγκοί, σιδεράδες τέτοια πράγματα κανένας δεν πήγαινε. Δεν θέλανε, λέγαν, να σκλαβωθούν με το μεροκάματο και την τέχνη. Mερικοί τενεχτσήδες δηλαδή τενεκετζήδες τσαγκαράδες και καλλίτερα να πω μερεμετιτζήδες των παπουτσιών κι ένας δυο χασάπηδες, που δεν πούλαγαν ποτές γουρουνίσιο κρέας, είχαν κάτι μικρομάγαζα. Mα στα ο- βρέϊκα μέσα κι αυτοί δεν πηγαίνανε παραπέρα. Hταν ύστερα οι γυρολόγοι του δρόμου, πραματευτάδες δηλαδή, μεταπράτες και παλιατζήδες, το δικό τους το οβρέϊκο είδος, το πάππου προσπάππου. Δεν ήτανε και πολλοί μα γιομίζαν όλη την πόλη με τη μεγάλη φασαρία που κάνανε. Γυρνούσαν τους μαχαλάδες από το πρωί ώς το βράδυ με μια τάβλα κρεμασμένη μπροστά στην κοιλιά τους ή μια μεγάλη σακκούλα στην πλάτη, κάνε σέρνοντας το μικρό καροτσάκι τους και φωνάζαν ακούραστα τελαλούσανε την πραμάτεια τους μ ένα τρόπο ξεχωριστό και δικό τους, κάπως σαν τραγουδιστά, σα να σέρνανε τη φωνή τους στο τέλος των λέξεων καθώς συνήθαγαν όλοι τους. Oυβριέ, τον φώναζαν οι γυναίκες στους μαχαλάδες, σκύβοντας απ το παράθυρο ακόμα κι αν τόξεραν τόνομά του. Aυτός άκουγε, δεν κακοκαρδιζόταν που τον φώναζε οβραίο, ακουμπούσε την πραμάτεια στο πεζούλι της πόρτας ή πάνω στο δρόμο, έ- παιρνε μιαν ανάσα και την περίμενε να κατέβει για ναρχίσουν εκεί παζάρεμα ατέλειωτο για ένα μασούρι κλωστή ή μια πήχυ λάστιχο για βρακοζώνα που το χρησιμοποιούσαν και για καλτσοδέτα. Tα παιδιά καμιά φορά τρέχαν πίσωθέ του και φωνάζανε τραγουδιστά και τον κοροϊδεύαν: Σπίρτα, ράμματα, βιλόνια, τουβριού τα παντελόνια... Aυτός δεν κακοκαρδιζότανε με τα παιδιά και τραβούσε τον ανήφορο, σκύβοντας το κεφάλι του πάνω στην πανάκριβη πραμάτεια του, που την αυγάτιζε μέρα με την ημέρα, μες το λιοπύρι και τη βροχή, την καταφρόνια και τον περίγελο, όσο να του α- 24 H KAΘHMEPINH - KYPIAKH 5 IANOYAPIOY 1997

24 Mαθητές της εβραϊκής σχολής σε εκδρομή, στη λίμνη, αρχές του αιώνα (φωτ.: Aφοί Mανάκια). ξιώσει ο Θεός ν ανοίξει κι αυτός το δικό του μαγαζί στο παζάρι μαζί με τους άλλους. Στο παζάρι της πόλης θάτανε καμιά εκατοπενηνταριά διακόσιοι Eβραίοι με μαγαζιά όσοι απ τις τέσσερις χιλιάδες. Aλλοι με μικρά μαγαζιά και καμπόσοι με βαρβάτα εμπόρια όσο βαρβάτα μπορούσανε νάναι τα εμπόρια σε μια πόλη που την έτρωγε το σαράκι, είδος γεροντοχτικιό. Πουλούσανε πανικά, γυαλικά, σιδερικά, τέτοια εμπόρια, είδος έτοιμο, απ έξω φερμένο, όχι στάρια, τροφίματα, εγχώρια είδη τέτοια πράγματα δεν είχε κανένας τους. Tα μαγαζιά τους ήταν ανακατωμένα με των χριστιανών, δεν είχαν παράξενο τίποτα, γένια ή στο ντύσιμο, όπως αλλού και τη φωνή τους ακόμα πασκίζαν αυτοί και τη σουλουπώνανε να μη σέρνεται ξεχωρίζαν ωστόσο κι αυτοί με το πρώτο πως ήταν Eβραίοι. Tέλος ήτανε και κάτι λιγοστοί, πολύ λιγοστοί, σπουδαγμένοι, ένας δυο γιατροί, φαρμακοποιοί, ένας δυο δικηγόροι και κάτι δάσκαλοι των ξένων γλωσσών, όχι άλλες επιστήμες, μηχανικοί, γεωπόνοι, να πούμε, τεχνικοί γενικά, που και σ όλη την πόλη δεν ήταν πολλοί δεν τους σήκωνε ο τόπος. Aυτοί πούχανε τους παράδες ζούσανε βέβαια καλλίτερα από τους άλλους, σε καλλίτερα σπίτια, είχαν και δούλες οβριές κι είχανε φκιάξει έ- ξω απ το Kάστρο ένα δυο οβρέϊκους δρόμους, πούταν κι από τους καλλίτερους της πόλης. Aυτοί το Συνέχεια στην 28η σελίδα «Φίλοι στη γιορτή του Πουρίμ» το KYPIAKH 5 IANOYAPIOY H KAΘHMEPINH 25

25 «H παρέα του μπριτζ», Eβραίοι έμποροι σε καΐκι στη λίμνη, «O δόκτωρ Kοφφινάς μετά του βαρκάρη του Γεωργάκη». 26 H KAΘHMEPINH - KYPIAKH 5 IANOYAPIOY 1997

26 Δρόμος της εβραϊκής συνοικίας (φωτ.: K. Mπαλάφας), O Δαβιτσών Eφέντης, πρόεδρος της Iσραηλιτικής Kοινότητας, Eβραίος νερουλάς στη δεκαετία του 30. KYPIAKH 5 IANOYAPIOY H KAΘHMEPINH 27

27 «Mετά το τέννις», Συνέχεια από την 25η σελίδα βράδυ ανεβαίνανε και στα καφενεία στην πλατεία της πόλης, είχαν νταραβέρια με καλούς νοικοκυραίους και καθόντανε μαζί τους και παίζανε τάβλι. Oποιος έχανε πλήρωνε και για τους δυο τους. Πλούσιοι και φτωχοί ήταν όλοι τους μαζεμένοι γύρω απ τη Συναγωγή τους, ήταν όλοι θρήσκοι, κανένας δεν έπιανε φωτιά το Σαββάτο και κανένας δεν δούλευε το Σαββάτο. Πλούσιοι και φτωχοί ήταν όλοι τους ταχτικοί στη ζωή τους, παντρευόνταν από μικροί κι είχαν όλοι τους έ- να δεύτερο ρούχο, καλλίτερο, για να το φοράνε το Σάββατο, να πάνε το πρωΐ στη Συναγωγή τους και να βγούνε ταπόγεμα να κάνουν περίπατο. Oικογενειακώς. Oσοι μπορούσανε καθόντανε και στο καφενείο, πάλι οικογενειακώς. Πίνανε καφέ ή μια γκαζόζα, οι γυναίκες τους τρώγανε μια βανίλια και τα παιδιά μοιραζόντανε το λουκούμι που κοβόταν στα δυο δεν ντρεπόνταν που τους κοιτούσαν απ τα γύρω τραπέζια. Tην Kυριακή ταπόγεμα ξαναβγαίνανε περίπατο, πάλι οικογενειακώς ή πηγαίνανε στο καφενείο και χασμουριόνταν ώσπου να περάσει κι αυτή μια μέρα ακόμα χαμένη. Tέτοια ταπεινή, φρόνιμη και συμμαζεμένη ήταν η ζωή ολωνών τους (...) Eβραία αρχόντισσα το Σημείωση «Eπτά Hμερών»: Tο κείμενο είναι απόσπασμα από το έργο «Tο τέλος της μικρής μας πόλης», του Δημήτρη Xατζή, εκδ. «Πλειάς», Aθήνα, H KAΘHMEPINH - KYPIAKH 5 IANOYAPIOY 1997

28 O ποιητής Γιωσέφ Eλιγιά Σημαντική προσωπικότητα της εβραϊκής κοινότητας και μεταφραστής βιβλικών κειμένων Tου Γιώργου Zωγραφάκη O ΓIΩΣEΦ Eλιγιά γεννήθηκε το 1901 στα Γιάννενα από γονείς μικροαστούς. Hταν μοναχογιός και μικρός ορφάνεψε από πατέρα. Mεγάλωσε με τη φροντίδα της μητέρας του, και γι αυτό της δείχνει, στα έργα του, μια τέτοια ξεχωριστή λατρεία. Παρακολούθησε μαθήματα στην Alliance Israelite της πατρίδας του. Hταν πολύ φτωχός, όμως αγαπούσε τη μελέτη. O ίδιος αναφέρει σαν σπουδαίο το γεγονός ότι κατόρθωσε, με αφάνταστες στερήσεις, να α- ποκτήσει στην προτελευταία τάξη το γαλλικό λεξικό Petit Larousse. Aποφοίτησε το Tην εποχή εκείνη, στα Γιάννενα, υπήρχε μια ζωηρή σιωνιστική κίνηση και ο Eλιγιά βρισκόταν στην πρώτη γραμμή. Mιλούσε με πίστη και τα λόγια του τα θέρμαινε, τα δονούσε ένας παράξενος παλμός. Tότε πρωτοφανερώνεται σαν ποιητής με το ποίημά του που φέρει τον τίτλο «Oι τρεις Pαββίνοι». Tο πρώτο του ποίημα Στο περιοδικό «Iσραέλ» των Tρικάλων που έβγαζαν στα , μαζί με άλλους, ο αείμνηστος Γ. Γιακοέλ και ο άλλοτε πρόξενος του Iσραήλ στην Aθήνα και νομομαθής κ. Aσέρ Mωυσής, στο τεύχος 1, τόμος B του Nοεμβρίου 1918 σελ. 5 δημοσιεύεται το παρακάτω ποίημα του Eλιγιά που πρέπει να είναι από τα πρώτα του: Mεσ τη Σιών κει στο βουνό Tο πένθος βασιλεύει Στον τόπο εκεί τον σκοτεινό Aπελπισιά εδρεύει. Tα λείψανα από το Mίκδας εκεί ειν ερημωμένα Kαι κει διαβάτης θα περνά με μάτια δακρυσμένα Aπ το παλάτι το λαμπρό η δόξα πια εχάθη Eκεί ανδρείους και παιδιά εθέρισε η σπάθη. Pαββίνοι τρεις εκεί περνούν Aπ τ ολέθρου το σκότος Oι δυο αρχίζουν να θρηνούν μα όχι και ο πρώτος Eίδαν απ τ αγιωτήριο αλώπες να βγένε Πικράθηκε η καρδιά τους κι αρχίσανε να κλαίνε Tο πρόσωπο όμως τ Aμβά σύννεφο δεν σκεπάζει Tο μάτι είναι χαρωπό και δάκρυ δεν σταλάζει. «Γιατί του λένε σαν κυττάς τέτοιο άνθος μαραμένο Aντί να πάψης, συ γελάς Σ ανάκτορο καμένο»; Δεν βλέπεις τες αλώπεκες να βγένε Tο ρολόι της κεντρικής πλατείας (φωτ.: Bασ. Kουτσαβέλης), απ το Kάδες Eκεί που στηριζότανε του Aδονάι οι πόδες; Xαμόγελο λουλούδισε στου Aκιβά το στόμα Kαι με καημό εφίλησε των ερειπιών το χώμα Kαι στους συντρόφους του: γελάω δε στενάζω Γιατί γλυκειά παρηγοριά από το σκότος βγάζω Oπως μας τώχουνε ειπεί οι Aγιοι μας προφήται Oτι αλώπεκες θα μπουν όπου το Kάδες κείται. Kι όπως τα λόγια αυτά τα θλιβερά Πραγματωθήκαν εδώ πέρα Eτσι θα λάμψη πάλι ζωηρά H θεία λευτεριά μια μέρα. Iωσήφ Eλία Iωσήφ Tο 1919 διορίζεται δάσκαλος στην Alliance. Mια απότομη στροφή παρατηρείται στις ιδέες του. Aσπάζεται την προσπάθεια για την αφομοίωση των Eβραίων. Mελετά τα νεοελληνικά γράμματα και τελειοποιείται στην ελληνική γλώσσα που άλλωστε ήταν και η μητρική του γλώσσα. Στρατεύεται το Eλάχιστα ποιήματά του μας είναι γνωστά από την εποχή εκείνη. Aν και ψυχικά το στρατιωτικό τον κούρασε, όμως η τοποθέτησή του στο γραφείο της Mεραρχίας του άφηνε καιρό να μελετά και να γράφει. Oταν απολύθηκε, το 1921, ξαναγύρισε πάλι, σαν δάσκαλος στο Σχολείο της Iσραηλιτικής Kοινότητος. Παρέδιδε όμως και μαθήματα γαλλικής, ε- νώ ταυτόχρονα μελετούσε τη γαλλική φιλολογία, την ελληνική καθώς και την εβραιολογία. Στα 1924, μας παρουσιάζεται γνώστης βαθύς της Tαλμουδικής και μεταταλμουδικής φιλοσοφίας και ποιήσεως και δεινός Eβραϊστής. Mια διάλεξή του, την εποχή εκείνη στη Zωσιμαία Σχολή, τον απεκάλυψε στο διανοούμενο κόσμο. Στη διάλεξή του αυτή, που είχε σαν θέμα: «H μεταβιβλική εβραϊκή ποίηση», απήγγειλε τις πρώτες του μεταφράσεις ε- βραϊκών κειμένων 1. Kι από τότε επίσης αρχίζει να δημοσιεύει ποιήματά του στον «Hπειρωτικόν Aγώνα», στον «Kήρυκα», στην «Hπειρο», με το ψευδώνυμο Iούλιος Συγκουλιέρος. Aλλά το περιβάλλον των Iωαννίνων τον πνίγει. Oι αρχηγοί της Kοινότητος δεν αναγνωρίζουν τα προσόντα του. Oι φίλοι του είναι όλοι ε- πιστήμονες, λογοτέχνες, αξιωματικοί 2. H διάστασή του με το περιβάλλον όλο και γίνεται πιο έντονη. Στο τέλος του 1922 αποφασίζει να εγκατασταθεί οριστικά στην Aθήνα, μαζί με τη μητέρα του. Πουλά το πατρικό του σπίτι και κόβει κάθε δεσμό με τη γενέτειρά του. Aπό το 1925, μια νέα ζωή αρχίζει για τον Eλιγιά. Γνωρίζεται με Aθηναίους λογοτέχνας 3, δημοσιεύει έργα του σε περιοδικά, πρωτότυπα και μεταφράσεις. Παραδίδει γαλλικά σε ι- διωτικά σχολεία. Oσος καιρός του μένει τον περνά στην Eθνική Bιβλιοθήκη, μελετώντας, εκεί μέσα ώρες ολόκληρες. O Bάρναλης, ο Δάφνης, ο Mαλακάσης τον αποκαλούν «ποιητή». Aπό το 1925 ώς το 1927 τελειοποιείται αδιάκοπα. Tο καλοκαίρι του 1927 πεθύμησε τα Γιάννενα και πραγματοποίησε ένα ταξίδι ώς εκεί. Oλοι ανεγνώρισαν τότε την αξία του και η υποδοχή που του κάνανε έσβησε τις παλιές θλιβερές αναμνήσεις. Στο σύντομο διάστημα της παραμονής του εκεί, μελέτησε τα ήθη και έθιμα της πατρίδος του. Στα 1928, στην Aθήνα, μας φανερώνεται πια φτασμένος λογοτέχνης, ομόφωνα αναγνωρισμένος. Συνεργάζεται στα καλύτερα ελληνικά λογοτεχνικά περιοδικά, στο Λεξικό του Πυρσού. Eξακολουθεί όμως πάντα να παραδίδει μαθήματα Γαλλικής. Tότε σκέφθηκε να πάρει δίπλωμα από τη Γαλλική Aκαδημία Aθηνών και να διορισθεί κάπου. Στρώθηκε στη μελέτη και κατόρθωσε, το δεύτερο χρόνο, να πάρει το δίπλωμά του. Aπό τότε τον κυνηγούσε η σκέψη Συνέχεια στην 31η σελίδα KYPIAKH 5 IANOYAPIOY H KAΘHMEPINH 29

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16. «Η κόρη η μονάχη» (Καστοριά - Μακεδονία) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16. «Η κόρη η μονάχη» (Καστοριά - Μακεδονία) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16 «Η κόρη η μονάχη» (Καστοριά - Μακεδονία) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα τα παραμύθια

Διαβάστε περισσότερα

www.kalymnikifilia.gr

www.kalymnikifilia.gr Η επιρροή του ελληνικού πολιτισμού και της ελληνικής γλώσσας στη διαμόρφωση του ρωσικού εκπαιδευτικού συστήματος (το παράδειγμα των Εκπαιδευτικών ιδρυμάτων της Μόσχας) ΒΑΝΤΙΜ ΓΙΑΡΟΒΟÏ Kαθηγητής μουσικής

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ

Διαβάστε περισσότερα

Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη

Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη Θεατρικές Παραστάσεις στα νησιά του Βορείου Αιγαίου Λήμνος, Λέσβος, Χίος Καλοκαίρι 2014 «Ένα τραγούδι γυρεύουμε. Το τραγούδι των τραγουδιών καρτερούμε. Το τραγούδι

Διαβάστε περισσότερα

Αϊνστάιν. Η ζωή και το έργο του από τη γέννησή του έως το τέλος της ζωής του ΦΙΛΟΜΗΛΑ ΒΑΚΑΛΗ-ΣΥΡΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ. Εικόνες: Νίκος Μαρουλάκης

Αϊνστάιν. Η ζωή και το έργο του από τη γέννησή του έως το τέλος της ζωής του ΦΙΛΟΜΗΛΑ ΒΑΚΑΛΗ-ΣΥΡΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ. Εικόνες: Νίκος Μαρουλάκης ΜΕΓΑΛΟΙ ΕΦΕΥΡΕΤΕΣ - ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΕΣ ΦΙΛΟΜΗΛΑ ΒΑΚΑΛΗ-ΣΥΡΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ Αϊνστάιν Η ζωή και το έργο του από τη γέννησή του έως το τέλος της ζωής του Εικόνες: Νίκος Μαρουλάκης Περιεχόµενα Κεφάλαιο 1:...3 Κεφάλαιο

Διαβάστε περισσότερα

ΖΑΚ ΠΡΕΒΕΡ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΣΕΝΑ ΑΓΑΠΗ ΜΟΥ

ΖΑΚ ΠΡΕΒΕΡ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΣΕΝΑ ΑΓΑΠΗ ΜΟΥ ΖΑΚ ΠΡΕΒΕΡ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΣΕΝΑ ΑΓΑΠΗ ΜΟΥ Πήγα στην αγορά με τα πουλιά Κι αγόρασα πουλιά Για σένα αγάπη μου Πήγα στην αγορά με τα λουλούδια Κι αγόρασα λουλούδια Για σένα αγάπη μου Πήγα στην αγορά με τα σιδερικά

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ

ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ Η πολυπόθητη μέρα για την εκδρομή μας στην Κωνσταντινούπολη είχε φτάσει! Βαλίτσες, φωτογραφικές μηχανές, τα λόγια που είχε να μάθει ο καθένας από όσους συμμετέχουμε

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΦΩΤΗΣ ΚΑΙ Ο ΑΪ ΒΑΣΙΛΗΣ ΤΩΝ ΦΩΤΩΝ

Ο ΦΩΤΗΣ ΚΑΙ Ο ΑΪ ΒΑΣΙΛΗΣ ΤΩΝ ΦΩΤΩΝ Ο ΦΩΤΗΣ ΚΑΙ Ο ΑΪ ΒΑΣΙΛΗΣ ΤΩΝ ΦΩΤΩΝ Βασισμένο στο ομώνυμο διήγημα της Ελισάβετ Κουκουμάκα ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΔΙΑΣΚΕΥΗ ΠΡΟΣΩΠΑ 1. Φώτης 2. Μαμά 3. Δεσποινίς Σούλα 4. Οφθαλμίατρος 5. Μπαμπάς 6. Πετράκης 7. Παιδί της

Διαβάστε περισσότερα

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ 2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ Συμπλήρωση κενών ακόλουθες λέξεις (τρεις λέξεις περισσεύουν): βιβλιοθήκη, Βαλκανική, ανθρωπιστικός, πανεπιστήμιο, χειρόγραφο, Ιταλική, τυπογραφία, σπάνιος. Η Αναγέννηση και

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΚΟΙ ΣΤΑΘΜΟΙ ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ

ΙΣΤΟΡΙΚΟΙ ΣΤΑΘΜΟΙ ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ ΙΣΤΟΡΙΚΟΙ ΣΤΑΘΜΟΙ ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ Στην Αττική οι Αρβανίτες κατοικούσαν στο μεγαλύτερο μέρος της υπαίθρου. Ουσιαστικά την ελληνική γλώσσα την διατηρήσαν οι κλειστές ελληνικές κοινωνίες των Αθηνών

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ

Διαβάστε περισσότερα

Κώστας Λεµονίδης - Κάπως Αµήχανα

Κώστας Λεµονίδης - Κάπως Αµήχανα Κώστας Λεµονίδης - Κάπως Αµήχανα 1. Παντοτινά δικός σου Ξέρεις ποιος είσαι, ελεύθερο πουλί Μέσα σου βλέπεις κι ακούς µιά φωνή Σου λέει τι να κάνεις, σου δείχνει να ζεις Μαθαίνεις το δρόµο και δεν σε βρίσκει

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΙΓΩΝΑ ΚΑΛΑΝΤΑ. Τρίγωνα, κάλαντα σκόρπισαν παντού. κάθε σπίτι μια φωλιά του μικρού Χριστού. ήρθαν τα Χριστούγεννα κι η Πρωτοχρονιά

ΤΡΙΓΩΝΑ ΚΑΛΑΝΤΑ. Τρίγωνα, κάλαντα σκόρπισαν παντού. κάθε σπίτι μια φωλιά του μικρού Χριστού. ήρθαν τα Χριστούγεννα κι η Πρωτοχρονιά ΤΡΙΓΩΝΑ ΚΑΛΑΝΤΑ Τρίγωνα, κάλαντα, σκόρπισαν παντού κάθε σπίτι μια φωλιά του μικρού Χριστού, τρίγωνα κάλαντα μες στη γειτονιά ήρθαν τα Χριστούγεννα κι η Πρωτοχρονιά Άστρο φωτεινό, θα βγει γιορτινό μήνυμα

Διαβάστε περισσότερα

Η Κρήνη είναι οικισμός και πρώην κοινότητα της Επαρχίας Πατρών του Νομού Αχαΐας και σήμερα είναι κοινοτικό διαμέρισμα του Δήμου Πατρέων, που

Η Κρήνη είναι οικισμός και πρώην κοινότητα της Επαρχίας Πατρών του Νομού Αχαΐας και σήμερα είναι κοινοτικό διαμέρισμα του Δήμου Πατρέων, που ΚΡΗΝΗ Η Κρήνη είναι οικισμός και πρώην κοινότητα της Επαρχίας Πατρών του Νομού Αχαΐας και σήμερα είναι κοινοτικό διαμέρισμα του Δήμου Πατρέων, που συνορεύει με τις πρώην κοινότητες και επίσης δημοτικά

Διαβάστε περισσότερα

Πόλεμος για το νερό. Συγγραφική ομάδα. Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική

Πόλεμος για το νερό. Συγγραφική ομάδα. Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική Πόλεμος για το νερό Συγγραφική ομάδα Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική 3 ο Δημοτικό Σχολείο Ωραιοκάστρου Τάξη ΣΤ1 Θεσσαλονίκη 2006 ΠΟΛΕΜΟΣ ΓΙΑ ΤΟ ΝΕΡΟ Άκουγα

Διαβάστε περισσότερα

Τι σημαίνει αστικά πεδία σε μετάβαση για εσάς και την καλλιτεχνική σας δημιουργία;

Τι σημαίνει αστικά πεδία σε μετάβαση για εσάς και την καλλιτεχνική σας δημιουργία; Τι σημαίνει αστικά πεδία σε μετάβαση για εσάς και την καλλιτεχνική σας δημιουργία; Δύσκολη ερώτηση Για την καλλιτεχνική μου δημιουργία δεν παίζει κανένα ρόλο. Αυτό που με πικραίνει είναι ότι έζησα την

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΓΛΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013. Χρόνος: 1 ώρα. Οδηγίες

ΑΓΓΛΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013. Χρόνος: 1 ώρα. Οδηγίες ΑΓΓΛΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΤΑΞΗ Α ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΟ 19/05/2013 Χρόνος: 1 ώρα Οδηγίες 1. Έλεγξε ότι το γραπτό που έχεις μπροστά σου αποτελείται από τις σελίδες 1-11. 2. Όλες τις

Διαβάστε περισσότερα

3 ο βραβείο ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΣΤΑΜΟΥΛΗ. Βασιλεία Παπασταύρου. 1 ος Πανελλήνιος διαγωνισμός λογοτεχνικής έκφρασης για παιδιά (2010-2011)

3 ο βραβείο ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΣΤΑΜΟΥΛΗ. Βασιλεία Παπασταύρου. 1 ος Πανελλήνιος διαγωνισμός λογοτεχνικής έκφρασης για παιδιά (2010-2011) ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΣΤΑΜΟΥΛΗ 1 ος Πανελλήνιος διαγωνισμός λογοτεχνικής έκφρασης για παιδιά (2010-2011) 3 ο βραβείο Βασιλεία Παπασταύρου 1 ο Δημοτικό Σχολείο Ν. Ερυθραίας 2 Μια φορά κι έναν καιρό ζούσε ο Καραγκιόζης

Διαβάστε περισσότερα

Βούλα Μάστορη. Ένα γεμάτο μέλια χεράκι

Βούλα Μάστορη. Ένα γεμάτο μέλια χεράκι 1 Σειρά Σπουργιτάκια Εκδόσεις Πατάκη Ένα γεμάτο μέλια χεράκι Βούλα Μάστορη Εικονογράφηση: Σπύρος Γούσης Σελ. 91 Δραστηριότητες για Γ & Δ τάξη Συγγραφέας: Η Βούλα Μάστορη γεννήθηκε στο Αγρίνιο. Πέρασε τα

Διαβάστε περισσότερα

Aφιερωμένο στην Παυλίνα Κ. για το νόστο και τη θλίψη πού έχει για το Μαγικό Ψάρι του Αιγαίου

Aφιερωμένο στην Παυλίνα Κ. για το νόστο και τη θλίψη πού έχει για το Μαγικό Ψάρι του Αιγαίου Aφιερωμένο στην Παυλίνα Κ. για το νόστο και τη θλίψη πού έχει για το Μαγικό Ψάρι του Αιγαίου Ένα Ψάρι στο Αγκίστρι Μια φορά και έναν καιρό πριν περίπου δυο αιώνες μεγάλη καταιγίδα με βροντές και αστραπές

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Ιωάννου Τσαρούχης. Στάλες. Ποίηση

Χρήστος Ιωάννου Τσαρούχης. Στάλες. Ποίηση Χρήστος Ιωάννου Τσαρούχης Στάλες Ποίηση ΣΤΑΛΕΣ Χρήστος Ιωάννου Τσαρούχης Διορθώσεις: Χαρά Μακρίδη Επιμέλεια: Κωνσταντίνος Ι. Κορίδης Σελιδοποίηση: Ζωή Ιωακειμίδου Σχέδιο βιβλίου: Λαμπρινή Βασιλείου-Γεώργα

Διαβάστε περισσότερα

περιηγήσεις στην Ελλάδα Μνημεία πόλεων στον Ελλαδικό χώρο! στην Ξάνθη! Στη σημερινή μας στήλη θα ασχοληθούμε με την Ιστορία και τα μνημεία της πόλης της Ξάνθης, η οποία σε πληθυσμό φθάνει σχεδόν τους 53.000

Διαβάστε περισσότερα

Ευλογημένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ημοτικού

Ευλογημένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ημοτικού Ευλογημένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ημοτικού Μακρυνίτσα 2009 Ύμνος της ομάδας «Στη σκέπη της Παναγίας» Απ τα νησιά τα ιερά στην Πάτμο φτάνω ταπεινά απ τα νησιά όλης της γης ακτίνες ρίξε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Γ. ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΕΣ ΕΙΣΗΓΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΡΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΡΟΩΘΗΣΗΣ ΤΟΥ 3 ου ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΥ ΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ 2014-2015

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Γ. ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΕΣ ΕΙΣΗΓΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΡΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΡΟΩΘΗΣΗΣ ΤΟΥ 3 ου ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΥ ΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ 2014-2015 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Γ ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΕΣ ΕΙΣΗΓΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΡΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΡΟΩΘΗΣΗΣ ΤΟΥ 3 ου ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΥ ΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ 2014-2015 «ΙΑΧΡΟΝΙΚΑ Ι ΑΓΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΑΓΩΝΕΣ ΤΩΝ ΚΥΠΡΙΩΝ ΓΙΑ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ» Οι αγώνες

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Α : ΕΚΘΕΣΗ (30 ΜΟΝΑΔΕΣ)

ΜΕΡΟΣ Α : ΕΚΘΕΣΗ (30 ΜΟΝΑΔΕΣ) ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑ : Ελληνικά ΕΠΙΠΕΔΟ : 2 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΜΕΡΟΣ Α : ΕΚΘΕΣΗ (30 ΜΟΝΑΔΕΣ) Να αναπτύξετε ΕΝΑ από τα πιο κάτω θέματα (150-180 λέξεις ή 15-20 γραμμές) 1. Πώς πέρασα το περασμένο

Διαβάστε περισσότερα

O xαρταετός της Σμύρνης

O xαρταετός της Σμύρνης ...... O xαρταετός της Σμύρνης Σελιδοποίηση: Ευθύµης Δηµουλάς Διορθώσεις: Νέστορας Χούνος 2009 MANOΣ KONTOΛEΩN & EKΔOΣEIΣ «AΓKYPA» Δ.A. ΠAΠAΔHMHTPIOY A.B.E.E. Λάµπρου Κατσώνη 271 & Γεωργίου Παπανδρέου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΥΠΟ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗΣ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΣΥΛΛΟΓΩΝ. www.kavala.gov.gr τηλ. 2513500204, 2513500205 Φαξ: 2510-620405 email: politismos@dkavalas.

ΕΝΤΥΠΟ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗΣ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΣΥΛΛΟΓΩΝ. www.kavala.gov.gr τηλ. 2513500204, 2513500205 Φαξ: 2510-620405 email: politismos@dkavalas. ΕΝΤΥΠΟ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗΣ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΣΥΛΛΟΓΩΝ www.kavala.gov.gr τηλ. 2513500204, 2513500205 Φαξ: 2510-620405 email: politismos@dkavalas.gr Όνοµα συλλόγου Βιογραφικό Πχ. έτος ίδρυσης, ιδρυτές ιστορικά στοιχεία

Διαβάστε περισσότερα

334 Παιδαγωγικό Δημοτικής Εκπαίδευσης Δυτ. Μακεδονίας (Φλώρινα)

334 Παιδαγωγικό Δημοτικής Εκπαίδευσης Δυτ. Μακεδονίας (Φλώρινα) 334 Παιδαγωγικό Δημοτικής Εκπαίδευσης Δυτ. Μακεδονίας (Φλώρινα) Ιστορικό Σημείωμα γαι την Παιδαγωγική Σχολή Φλώρινας Η Παιδαγωγική Ακαδημία Φλώρινας ιδρύθηκε τον Νοέμβριο του 1941, δηλ. κατά την διάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

Ο χαρούμενος βυθός. Αφηγητής : Ένας όμορφος βυθός. που ήταν γαλαζοπράσινος χρυσός υπήρχε κάπου εδώ κοντά και ήταν γεμάτος όλος με χρυσόψαρα.

Ο χαρούμενος βυθός. Αφηγητής : Ένας όμορφος βυθός. που ήταν γαλαζοπράσινος χρυσός υπήρχε κάπου εδώ κοντά και ήταν γεμάτος όλος με χρυσόψαρα. Ο χαρούμενος βυθός Σχόλιο [D2]: Σπανουδάκης Κύματα Αφηγητής : Ένας όμορφος βυθός. που ήταν γαλαζοπράσινος χρυσός υπήρχε κάπου εδώ κοντά και ήταν γεμάτος όλος με χρυσόψαρα. Ψαροτουφεκάδες, δύτες και ψαράδες

Διαβάστε περισσότερα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ. Της Μαρίας Αποστόλα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ. Της Μαρίας Αποστόλα ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ Της Μαρίας Αποστόλα Η Ελλάδα υπήρξε από τους πρώτους δέκτες του Χριστιανισμού και τα μνημεία της ελληνικής ορθοδοξίας αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της εθνικής κληρονομιάς, αποτελώντας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης 2 η εργασία 2012 13 ΘΕΜΑ: «Στις παραμονές της λεγόμενης βιομηχανικής επανάστασης,

Διαβάστε περισσότερα

Φωνή: Θανούλη! Φανούλη! Μαριάννα! Φανούλης: Μας φωνάζει η μαμά! Ερχόμαστε!

Φωνή: Θανούλη! Φανούλη! Μαριάννα! Φανούλης: Μας φωνάζει η μαμά! Ερχόμαστε! 20 Χειμώνας σε μια πλατεία. Χιονίζει σιωπηλά. Την ησυχία του τοπίου διαταράσσουν φωνές και γέλια παιδιών. Μπαίνουν στη σκηνή τρία παιδιά: τα δίδυμα, ο Θανούλης και ο Φανούλης, και η αδελφή τους η Μαριάννα.

Διαβάστε περισσότερα

«Η τύχη του άτυχου παλικαριού»

«Η τύχη του άτυχου παλικαριού» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #15 «Η τύχη του άτυχου παλικαριού» (Κοζάνη - Μακεδονία) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #15 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία του νεότερου και σύγχρονου κόσμου

Ιστορία του νεότερου και σύγχρονου κόσμου Ιστορία ΣΤ' Δημοτικού Ιστορία του νεότερου και σύγχρονου κόσμου Βιβλίο μαθητή ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ Ιωάννης Κολιόπουλος Ομότιμος Καθηγητής Ιάκωβος Μιχαηλίδης Επίκουρος Καθηγητής, ΑΠΘ Αθανάσιος Καλλιανιώτης Σχολικός

Διαβάστε περισσότερα

Ορτυγία. Κάντε κλικ για να επεξεργαστείτε τον υπότιτλο του υποδείγματος

Ορτυγία. Κάντε κλικ για να επεξεργαστείτε τον υπότιτλο του υποδείγματος Ορτυγία Κάντε κλικ για να επεξεργαστείτε τον υπότιτλο του υποδείγματος Τοποθεσία Πού βρίσκεται; Το νησί της Ορτυγίας βρίσκεται στην κάτω Ιταλία στις Συρακούσες. Τα αξιοθέατα: Ο ναός του Απόλλωνα üη πλατεία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΧΩ ΜΙΑ ΙΔΕΑ Προσπαθώντας να βρω θέμα για την εργασία σχετικά με την Δημοκρατία, έπεσα σε τοίχο. Διάβαζα και ξαναδιάβαζα, τις σημειώσεις μου και δεν

ΕΧΩ ΜΙΑ ΙΔΕΑ Προσπαθώντας να βρω θέμα για την εργασία σχετικά με την Δημοκρατία, έπεσα σε τοίχο. Διάβαζα και ξαναδιάβαζα, τις σημειώσεις μου και δεν ΕΧΩ ΜΙΑ ΙΔΕΑ Προσπαθώντας να βρω θέμα για την εργασία σχετικά με την Δημοκρατία, έπεσα σε τοίχο. Διάβαζα και ξαναδιάβαζα, τις σημειώσεις μου και δεν έφτανα πουθενά. Στο μυαλό, μου έρχονταν διάφορες ιδέες:

Διαβάστε περισσότερα

Κυριε Γενικέ Πρόξενε. Αγαπητες φιλες και φιλοι

Κυριε Γενικέ Πρόξενε. Αγαπητες φιλες και φιλοι Κυριε Γενικέ Πρόξενε Αγαπητες φιλες και φιλοι Όταν πριν από πολλα χρονια, περιπου στην ηλικια των 7 χρονων, ο πατερας μου Ζαχαριας Δουλαμης αποφασισε να μας στειλει, εμενα και την αδερφη μου, να μαθουμε

Διαβάστε περισσότερα

«Το Παραμύθι της Μουσικής» κυκλοφορεί και σε γραφή Braille από το Φάρο Τυφλών. Πληροφορίες στο τηλέφωνο: 210 94 15 222.

«Το Παραμύθι της Μουσικής» κυκλοφορεί και σε γραφή Braille από το Φάρο Τυφλών. Πληροφορίες στο τηλέφωνο: 210 94 15 222. «Το Παραμύθι της Μουσικής» κυκλοφορεί και σε γραφή Braille από το Φάρο Τυφλών. Πληροφορίες στο τηλέφωνο: 210 94 15 222. Από το Σεπτέμβριο του 2008 «Tο Παραμύθι της Μουσικής» κυκλοφορεί και σε cd από τις

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ. Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού

ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ. Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού Υπεύθυνη Εκπαιδευτικός: Χρύσα Κουράκη, Δασκάλα, Δρ. Παιδικής Λογοτεχνίας Παν/μίου Ιωαννίνων

Διαβάστε περισσότερα

Τετραήμερη εξόρμηση στα Τζουμέρκα

Τετραήμερη εξόρμηση στα Τζουμέρκα 25-28 Δεκεμβρίου 2014 1 η Ημέρα: Πέμπτη 25/12/14: Αναχώρηση από το Πεδίον του Άρεως στις 07:00 με προορισμό τα Τζουμέρκα (432 χμ.) στην Νότια Πίνδο. Τα Τζουμέρκα αποτελούν έναν από τους μεγαλύτερους ορεινούς

Διαβάστε περισσότερα

Προς Τους αγαπητούς Ηπειρώτες που ζουν εκτός Ελλάδος.

Προς Τους αγαπητούς Ηπειρώτες που ζουν εκτός Ελλάδος. ΕΤΑΙΡΙΑ ΕΘΕΛΟΝΤΙΣΜΟΥ ΑΡΤΙΝΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ Μακρυγιάννη 1, Άρτα Τ.Κ. 47100 Πλ. Μονοπωλείου. Τηλ.2681077100-2681073244 Φαξ 2681021291 E-mail: ethelont.artinon.gynaikon@otenet.gr Α.Φ.Μ. 099993006 Προς Τους αγαπητούς

Διαβάστε περισσότερα

17.Α.ΜΕΓΑΛΑ ΑΝΕΚΔΟΤΑ ΜΕ ΤΟΝ ΤΟΤΟ 1 - ΧΑΤΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΜΑΡΙΑ

17.Α.ΜΕΓΑΛΑ ΑΝΕΚΔΟΤΑ ΜΕ ΤΟΝ ΤΟΤΟ 1 - ΧΑΤΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΜΑΡΙΑ Μια φορά η δασκάλα του Τοτού του είπε να γράψει 3 προτάσεις. Όταν πήγε σπίτι του ρωτάει τη μαμά του που έκανε δουλειές: - Μαμά πες μου μια πρόταση. - Άσε με τώρα, δεν μπορώ. Ο Τοτός τη γράφει. Μετά πηγαίνει

Διαβάστε περισσότερα

OPΓANΩΣH: ΠOΛITIΣTIKOΣ ΣYΛΛOΓOΣ ΓEPΓEPHΣ. Στο Pούβα... Γιορτές της φύσης & των ανθρώπων! Γιορτές της φύσης. & των ανθρώπων!

OPΓANΩΣH: ΠOΛITIΣTIKOΣ ΣYΛΛOΓOΣ ΓEPΓEPHΣ. Στο Pούβα... Γιορτές της φύσης & των ανθρώπων! Γιορτές της φύσης. & των ανθρώπων! OPΓANΩΣH: ΠOΛITIΣTIKOΣ ΣYΛΛOΓOΣ ΓEPΓEPHΣ Στο Pούβα... Γιορτές της φύσης Γιορτές της φύσης & των ανθρώπων! & των ανθρώπων! συνδιοργάνωση Kαλοκαίρι 2012 ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΓΕΡΓΕΡΗΣ Και να αδερφέ μου που

Διαβάστε περισσότερα

Κυριάκος Δ. Παπαδόπουλος ΑΠΟ ΦΤΕΡΟ ΚΙ ΑΠΟ ΦΩΣ

Κυριάκος Δ. Παπαδόπουλος ΑΠΟ ΦΤΕΡΟ ΚΙ ΑΠΟ ΦΩΣ Κυριάκος Δ. Παπαδόπουλος ΑΠΟ ΦΤΕΡΟ ΚΙ ΑΠΟ ΦΩΣ Λεμεσός 1995-1998 2 ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΠΡΩΤΗ 3 4 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ Ένα τρελό αστέρι Εκείνη τη νύχτα του Μάη ο ουρανός ήταν ολοκάθαρος. Μια απαλή ομίχλη θόλωνε το φως των

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου

Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας Πιστοποίηση Επάρκειας της Ελληνομάθειας 18 Ιανουαρίου 2013 A2 Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου Διάρκεια Εξέτασης 30 λεπτά Διάρκεια Εξέτασης 30 λεπτά Ερώτημα 1 (7 μονάδες) Διαβάζετε

Διαβάστε περισσότερα

ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ

ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ Μη µου µιλάς γι' αυτά που ξεχνάω Μη µε ρωτάς για καλά κρυµµένα µυστικά Και µε κοιτάς... και σε κοιτώ... Κι είναι η στιγµή που δεν µπορεί να βγεί απ' το µυαλό Φυσάει... Κι είναι

Διαβάστε περισσότερα

Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247

Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247 Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247 Κείμενο [Η επίδραση της τηλεόρασης στην ανάγνωση] Ένα σημαντικό ερώτημα που αφορά τις σχέσεις τηλεόρασης και προτιμήσεων του κοινού συνδέεται

Διαβάστε περισσότερα

1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16) Βαθ. 1,0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12)

1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16) Βαθ. 1,0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12) ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΤΑΞΗ: Β ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ Α ΟΜΑΔΑ: 1 1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16),0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12),0 3. Ποιοι είναι οι μαθητές του

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΕΞΑΝΤΕΡ ΠΟΟΥΠ ΩΔΗ ΣΤΗΝ ΜΟΝΑΞΙΑ

ΑΛΕΞΑΝΤΕΡ ΠΟΟΥΠ ΩΔΗ ΣΤΗΝ ΜΟΝΑΞΙΑ ΑΛΕΞΑΝΤΕΡ ΠΟΟΥΠ ΩΔΗ ΣΤΗΝ ΜΟΝΑΞΙΑ Ευτυχής που ποθεί και που νοιάζεται Την πατρική γη να φυλάξει, Το γενέθλιο αγέρι, Στο χώμα του να ανασαίνει Που με γάλα ή ξερό ψωμί τρέφεται Και στους φίλους του πάει στολισμένος

Διαβάστε περισσότερα

CHORD-Πολιτιστική Κληρονομιά: Αξιοποίηση Δυναμικού για Περιφερειακή Ανάπτυξη Καβάλα, 29 Ιουλίου 2011

CHORD-Πολιτιστική Κληρονομιά: Αξιοποίηση Δυναμικού για Περιφερειακή Ανάπτυξη Καβάλα, 29 Ιουλίου 2011 CHORD-Πολιτιστική Κληρονομιά: Αξιοποίηση Δυναμικού για Περιφερειακή Ανάπτυξη Καβάλα, 29 Ιουλίου 2011 ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ Η ΕΝΑ ΧΙΟΥ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ είναι Νομικό Πρόσωπο Ιδιωτικού Δικαίου (ΝΠΙΔ) κερδοσκοπικού

Διαβάστε περισσότερα

Ο Τοτός και ο Μπόμπος εξετάζονται από το δάσκαλό τους. Ο Μπόμπος βγαίνει από την αίθουσα και λέει στον Τοτό:

Ο Τοτός και ο Μπόμπος εξετάζονται από το δάσκαλό τους. Ο Μπόμπος βγαίνει από την αίθουσα και λέει στον Τοτό: Ο Τοτός και ο Μπόμπος εξετάζονται από το δάσκαλό τους. Ο Μπόμπος βγαίνει από την αίθουσα και λέει στον Τοτό: - "Η πρώτη απάντηση είναι 1821, η δεύτερη Θεόδωρος Κολοκοτρώνης και η τρίτη δεν ξέρουμε ερευνάται

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ήταν γύρω στον 11 ου αι. στα χρόνια του Αλέξιου Κομνηνού όταν στην Κωνσταντινούπολη ξέσπασε με νέα διαμάχη. Άνθρωποι των γραμμάτων και μη,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ «ΕΒΡΑΙΚΟΙ ΤΟΠΟΙ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ»

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ «ΕΒΡΑΙΚΟΙ ΤΟΠΟΙ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ» 1 ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ «ΕΒΡΑΙΚΟΙ ΤΟΠΟΙ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ» ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΤΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΤΗΣ ΕΒΡΑΙΚΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΟΙ ΣΧΟΛΕΣ «ΓΚΑΤΕΝΙΟ» ΚΑΙ «ΤΑΛΜΟΥΝΤ ΤΟΡΑ ΧΑΓΚΑΔΟΛ» ΩΣ ΧΩΡΟΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΤΩΝ ΕΒΡΑΙΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Σιδερένιες γροθιές, χάρτινες άγκυρες

Σιδερένιες γροθιές, χάρτινες άγκυρες Νικόλας Ελπινιώτης Σιδερένιες γροθιές, χάρτινες άγκυρες Μια ποιητική συλλογή για την κρίση και την διέξοδο από αυτή Αθήνα 2014 Copyright Νίκος Κοκκοράκης, 2014 Επιτρέπεται η αναδηµοσίευση και η αναπαραγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 5. Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη

Κεφάλαιο 5. Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη Κεφάλαιο 5 Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη Έφτασε μια μισάνοιχτη πόρτα, ένα μικρό κενό στο χώρο και το χρόνο, σαν ένα ασήμαντο λάθος της Ιστορίας για να πέσει η Πόλη. Εκείνο

Διαβάστε περισσότερα

«Το δαμαλάκι με τα χρυσά πόδια»

«Το δαμαλάκι με τα χρυσά πόδια» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #39 «Το δαμαλάκι με τα χρυσά πόδια» (Ρόδος Δωδεκάνησα) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #39 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΒΑΛΚΑΝΙΚΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΒΑΛΚΑΝΙΩΝ ΔΡΩΜΕΝΑ ΔΗΜΟΣ ΑΡΤΑΙΩΝ. Κάστρο Άρτας, 20-21-22 Ιουνίου. - Light in Babylon (Τουρκία - Ισραήλ - Συρία - Γαλλία)

ΚΕΝΤΡΟ ΒΑΛΚΑΝΙΚΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΒΑΛΚΑΝΙΩΝ ΔΡΩΜΕΝΑ ΔΗΜΟΣ ΑΡΤΑΙΩΝ. Κάστρο Άρτας, 20-21-22 Ιουνίου. - Light in Babylon (Τουρκία - Ισραήλ - Συρία - Γαλλία) ΚΕΝΤΡΟ ΒΑΛΚΑΝΙΚΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΒΑΛΚΑΝΙΩΝ ΔΡΩΜΕΝΑ ΔΗΜΟΣ ΑΡΤΑΙΩΝ Κάστρο Άρτας, 20-21-22 Ιουνίου Παρασκευή 20 Ιουνίου - Light in Babylon (Τουρκία - Ισραήλ - Συρία - Γαλλία) Οι Light in Babylon αποτελούν ένα «πολυεθνικό»

Διαβάστε περισσότερα

Τα παιδιά βιώνουν παιχνίδια από το παρελθόν με τους παππούδες ΦΑΝΗ ΧΡΗΣΤΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ-ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΙΝΕ/ΓΣΕΕ

Τα παιδιά βιώνουν παιχνίδια από το παρελθόν με τους παππούδες ΦΑΝΗ ΧΡΗΣΤΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ-ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΙΝΕ/ΓΣΕΕ Τα παιδιά βιώνουν παιχνίδια από το παρελθόν με τους παππούδες ΦΑΝΗ ΧΡΗΣΤΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ-ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΙΝΕ/ΓΣΕΕ Τα παιχνίδια είναι δημιουργήματα του Ελληνικού πολιτισμού με ρίζες που φτάνουν στην

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλα Εργασίας. και του Προγράμματος Υγείας. "Βήματα για τη Ζωή" ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ - ΜΑΘΗΜΑ 1ο και 2ο

Φύλλα Εργασίας. και του Προγράμματος Υγείας. Βήματα για τη Ζωή ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ - ΜΑΘΗΜΑ 1ο και 2ο Φύλλα Εργασίας από τη σύνδεση του Πολιτιστικού Προγράμματος "Σεργιάνι στην Παράδοση" και του Προγράμματος Υγείας "Βήματα για τη Ζωή" ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ - ΜΑΘΗΜΑ 1ο και 2ο Ζωγραφίζω το αγαπημένο μου ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

6 ο ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ 2013-2014. Νηπιαγωγοί Σοφία Καπετανάκη Μαρία Κουτεντάκη. Ευέλικτη ζώνη. «χώμα. και νερό ταξίδι στην ΚΝΩΣΣΟ»

6 ο ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ 2013-2014. Νηπιαγωγοί Σοφία Καπετανάκη Μαρία Κουτεντάκη. Ευέλικτη ζώνη. «χώμα. και νερό ταξίδι στην ΚΝΩΣΣΟ» 6 ο ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ Ευέλικτη ζώνη 2013-2014 2014 Νηπιαγωγοί Σοφία Καπετανάκη Μαρία Κουτεντάκη «χώμα και νερό ταξίδι στην ΚΝΩΣΣΟ» ΞΕΡΟΥΜΕ ΟΤΙ: ζούσε ο Μίνωας,ο Δαίδαλος έφτιαξε το παλάτι, μαζί με

Διαβάστε περισσότερα

Ο Φ ίλος μου ο Ποδη λατάκιας

Ο Φ ίλος μου ο Ποδη λατάκιας ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΠΟΔΟΜΩΝ ΜΕΤΑΦΟΡΩΝ ΚΑΙ ΔΙΚΤΥΩΝ Ο Φ ίλος μου ο Ποδη λατάκιας Κείμενο: Κατερίνα Βαϊμάκη Εικονογράφηση: Ρεβέκκα Βεδέ Ο Φ ίλος μου ο Ποδη λατάκιας Ευρωπαϊκή Ένωση Ταµείο Συνοχής «Επενδύοντας στο

Διαβάστε περισσότερα

Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex

Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex Η Έμη Σίνη μεγάλωσε στη Ρόδο, σπούδασε πολιτικός μηχανικός στο Μετσόβιο

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλο δραστηριοτήτων 4 ης τηλεδιάσκεψης

Φύλλο δραστηριοτήτων 4 ης τηλεδιάσκεψης Φύλλο δραστηριοτήτων 4 ης τηλεδιάσκεψης Οµάδα... Ονόµατα::...... ραστηριότητα 1 η Από το βιβλίο Ιστορίας της Νεότερης Ελλάδας χάθηκε το κεφάλαιο του Μικρασιατικού πολέµου. Εσείς αναλαµβάνετε να το γράψετε.

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΔΕΣΥΠΡΗ ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ Σχέδια εργασίας Ευέλικτη ζώνη Εικονογράφηση Ντανιέλα Σταματιάδη για μαθητές Νηπιαγωγείου και Α Δημοτικού ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ Διασύνδεση των μαθημάτων μέσα από τις

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΩΡΓΗ ΚΑΤΣΟΥΛΗ ΜΑΡΙΟΥ ΝΙΚΟΛΙΝΑΚΟΥ ΒΑΣΙΛΗ ΦΙΛΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΝΕΩΤΕΡΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ. Από το 1453 μέχρι το 1830 ΤΟΜΟΣ Α ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ..

ΓΙΩΡΓΗ ΚΑΤΣΟΥΛΗ ΜΑΡΙΟΥ ΝΙΚΟΛΙΝΑΚΟΥ ΒΑΣΙΛΗ ΦΙΛΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΝΕΩΤΕΡΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ. Από το 1453 μέχρι το 1830 ΤΟΜΟΣ Α ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ.. ΓΙΩΡΓΗ ΚΑΤΣΟΥΛΗ ΜΑΡΙΟΥ ΝΙΚΟΛΙΝΑΚΟΥ ΒΑΣΙΛΗ ΦΙΛΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΝΕΩΤΕΡΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Από το 1453 μέχρι το 1830 ΤΟΜΟΣ Α ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ.. 7 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΤΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΠΡΙΝ ΤΗΝ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτικά σενάρια (Εργαστήριο)

Διδακτικά σενάρια (Εργαστήριο) Διδακτικά σενάρια (Εργαστήριο) Αξιοποιούμε το παρακάτω διδακτικό υλικό, για να παρουσιάσουμε διαγραμματικά ένα διδακτικό σενάριο 4-6 διδακτικών ωρών για τη θεματική Τα επαγγέλματα. Φροντίζουμε να προτείνουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Το μάθημα της Θεατρικής Αγωγής θα διδάσκεται από φέτος στην Ε και Στ Δημοτικού. Πρόκειται για μάθημα βιωματικού χαρακτήρα, με κύριο

Διαβάστε περισσότερα

Γενικό Eκκλησιαστικό Λύκειο - Γυµνάσιο Tήνου

Γενικό Eκκλησιαστικό Λύκειο - Γυµνάσιο Tήνου Γενικό Eκκλησιαστικό Λύκειο - Γυµνάσιο Tήνου 42 XPONIA ΠPOΣΦOPAΣ THNOΣ 1966-2008 Φέτος το Σχολείο μας συμπληρώνει σαράντα δυο χρόνια προσφοράς και διακονίας στο νησί της Τήνου, στην ευρύτερη περιοχή της

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΥΚΛΟΘΕΑΤΡΟΥ 21-24 Mαρτίου ΦΕΣΤΙΒΑΛ 21 Mαρτίου παγκόσμια ήμερα κουκλοθέατρου

ΚΟΥΚΛΟΘΕΑΤΡΟΥ 21-24 Mαρτίου ΦΕΣΤΙΒΑΛ 21 Mαρτίου παγκόσμια ήμερα κουκλοθέατρου τίο υ αρ ια σμ ΘΕΑ ΤΟ 2 ήμ 1-2 ερ 4 Ρ α κ Mα ου ρτ Υ κλο ίου θέ ατ ρ ου ΚΛΟ ΚΟΥ γκό πα ΣΤΙ Β 21 ΑΛ M ΦΕ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΠΛΑΤΕΙΑ ΝΕΑΣ ΣΜΥΡΝΗΣ Είναι τεράστια η χαρά, η τιμή και η συγκίνηση που μου δίνεται η ευκαιρία,

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα Λόγια Για Την Αγιογράφο

Λίγα Λόγια Για Την Αγιογράφο Αγιογράφος Ραλλού Λιόλιου Κούση Βυζαντινές Εικόνες Οι βυζαντινές εικόνες είναι ιεροί πνευματικοί θησαυροί του Ανατολικού Ορθόδοξου Χριστιανισμού. Η βυζαντινή ζωγραφική είναι ένα από τα πιο σημαντικά επιτεύγματα

Διαβάστε περισσότερα

Ο Αετός της Μάνης - Σας βλέπω πάρα πολύ ζωντανό και πολύ φιλόξενο. Έτσι είναι πάντα ο Ανδρέας Μαστοράκος;

Ο Αετός της Μάνης - Σας βλέπω πάρα πολύ ζωντανό και πολύ φιλόξενο. Έτσι είναι πάντα ο Ανδρέας Μαστοράκος; Ο Αετός της Μάνης - Σας βλέπω πάρα πολύ ζωντανό και πολύ φιλόξενο. Έτσι είναι πάντα ο Ανδρέας Μαστοράκος; Πρώτα, πρώτα είμαι άνθρωπος. Γεννήθηκα από φτωχή οικογένεια. Υπέφερα πολύ. Από 10 χρονών εργαζόμουν

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2009 2010 Μάθημα: Ελληνικά Επίπεδο: 2 Διάρκεια: 2 ώρες Ημερομηνία:

Διαβάστε περισσότερα

Η ΚΡΗΤΗ ΚΑΙ Η ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑ ΤΩΝ ΚΡΗΤΩΝ ΣΤΗΝ ΑΘΗΝΑ. Εισήγηση του Προέδρου της ΠΑΓΚΡΗΤΙΟΥ ΕΝΩΣΕΩΣ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΜΑΡΙΔΑΚΗ

Η ΚΡΗΤΗ ΚΑΙ Η ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑ ΤΩΝ ΚΡΗΤΩΝ ΣΤΗΝ ΑΘΗΝΑ. Εισήγηση του Προέδρου της ΠΑΓΚΡΗΤΙΟΥ ΕΝΩΣΕΩΣ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΜΑΡΙΔΑΚΗ 1 Η ΚΡΗΤΗ ΚΑΙ Η ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑ ΤΩΝ ΚΡΗΤΩΝ ΣΤΗΝ ΑΘΗΝΑ Εισήγηση του Προέδρου της ΠΑΓΚΡΗΤΙΟΥ ΕΝΩΣΕΩΣ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΜΑΡΙΔΑΚΗ 2 Η Κρήτη και η διαχρονική παρουσία των Κρητών στην Αθήνα. Ένα μεγάλο θέμα που δεν

Διαβάστε περισσότερα

Α. Διαβάστε το πιο κάτω κείμενο και απαντήστε τις ερωτήσεις 1-5

Α. Διαβάστε το πιο κάτω κείμενο και απαντήστε τις ερωτήσεις 1-5 Α. Διαβάστε το πιο κάτω κείμενο και απαντήστε τις ερωτήσεις 1-5 Όταν γίνονταν οι αλλεπάλληλες πειρατικές επιδρομές των Σαρακηνών στην Κύπρο, οι Βυζαντινοί αυτοκράτορες έστελναν ηρωικούς Έλληνες πολέμαρχους

Διαβάστε περισσότερα

Η Διδασκαλία της Νεοελληνικής Γλώσσας στην Ουκρανία

Η Διδασκαλία της Νεοελληνικής Γλώσσας στην Ουκρανία Η Διδασκαλία της Νεοελληνικής Γλώσσας στην Ουκρανία ΞΕΝΙΑ ΑΡΤΑΜΟΝΟΒΑ Κυριακάτικο Σχολείο της Ελληνικής Κοινότητας του Χαρκόβου (Ουκρανία) Οι κοινωνικές αναταραχές του 20 ου αιώνα επηρέασαν και τις ελληνικές

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΞΙΜΕΙΟ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΣΕΡΡΩΝ ΚΑΙ ΝΙΓΡΙΤΗΣ

ΜΑΞΙΜΕΙΟ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΣΕΡΡΩΝ ΚΑΙ ΝΙΓΡΙΤΗΣ ΜΑΞΙΜΕΙΟ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΣΕΡΡΩΝ ΚΑΙ ΝΙΓΡΙΤΗΣ Πρόκειται για ένα «όραμα ζωής του Σεβ. Μητροπολίτου μας για τη νεολαία». Η πρωτοβουλία, αλλά και οι δαπάνες για την ανέγερση

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:Lazarus Διασκευή:SarahS. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children www.m1914.org

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος και σύντομη περιγραφή των εκδηλώσεων της καλοκαιρινής εκστρατείας 2015. 1. Εδώ δεν είναι βιβλιοθήκη είναι πικνίκ στη χώρα των θαυμάτων

Τίτλος και σύντομη περιγραφή των εκδηλώσεων της καλοκαιρινής εκστρατείας 2015. 1. Εδώ δεν είναι βιβλιοθήκη είναι πικνίκ στη χώρα των θαυμάτων ΕΔΩ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ Τίτλος και σύντομη περιγραφή των εκδηλώσεων της καλοκαιρινής εκστρατείας 2015 1. Εδώ δεν είναι βιβλιοθήκη είναι πικνίκ στη χώρα των θαυμάτων Για μια εβδομάδα τα παιδιά θα μεταφερθούν

Διαβάστε περισσότερα

Ιερα Μητρόπολις Νεαπόλεως και Σταυρουπόλεως Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού

Ιερα Μητρόπολις Νεαπόλεως και Σταυρουπόλεως Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού Ιερα Μητρόπολις Νεαπόλεως και Σταυρουπόλεως Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού Μακρυνίτσα 2011 Ύμνος της ομάδας «Υπακοή» Σιγανά βαδίζεις πάντα σιωπηλή άγρυπνη ν ακούσεις των

Διαβάστε περισσότερα

Α Κύκλος: 1 14 Ιουλίου 2013

Α Κύκλος: 1 14 Ιουλίου 2013 Α Κύκλος: 1 14 Ιουλίου 2013 ΔΕΥΤΕΡΑ, 1 Ιουλίου Άφιξη στο ξενοδοχείο Ιλισός και τακτοποίηση στα δωμάτια 17:30 Κέρασμα και συνάντηση με τους υπεύθυνους των Θερινών Σχολείων 20:30-23:00 ΤΡΙΤΗ, 2 Ιουλίου 09:30-10:00

Διαβάστε περισσότερα

ΙΩΑΝΝΑ ΑΓΙΑΝΟΓΛΟΥ (1918-2009) Ό θάνατος τής Ιωάννας Άγιάνογλου, τής αγαπημένης

ΙΩΑΝΝΑ ΑΓΙΑΝΟΓΛΟΥ (1918-2009) Ό θάνατος τής Ιωάννας Άγιάνογλου, τής αγαπημένης 28 ΝΕΚΡΟΛΟΓΙΕΣ ΙΩΑΝΝΑ ΑΓΙΑΝΟΓΛΟΥ (1918-2009) Ό θάνατος τής Ιωάννας Άγιάνογλου, τής αγαπημένης μας Γιαννούλας, σφραγίζει μέ διακριτικότητα το τέλος μιας ολόκληρης εποχής. Χωρίς ποτέ να διεκδικήσει ρόλο

Διαβάστε περισσότερα

Σ ένα συνοριακό σταθμό

Σ ένα συνοριακό σταθμό Σ ένα συνοριακό σταθμό - Αντώνη Σαμαράκη Σχεδιασμός πρότασης: Μαρία Παπαλεοντίου, Φιλόλογος Δημιουργία κλίματος δεκτικότητας Προβάλλονται εικόνες σχετικές με σταθμούς και τρένα με μουσική υπόκρουση και

Διαβάστε περισσότερα

Το Πρώτο Βιβλίο του Μικρού Δράκου Μου Ο Μου επισκέπτεται την Ευρώπη

Το Πρώτο Βιβλίο του Μικρού Δράκου Μου Ο Μου επισκέπτεται την Ευρώπη 1 Ο μικρός δράκος Μου ζούσε μαζί με τη μαμά και τον μπαμπά του πάνω σ ένα πολύ ψηλό βουνό, μέσα σ ένα πολύ μεγάλο δέντρο. Το Πρώτο Βιβλίο του Μικρού Δράκου Μου Ο Μου επισκέπτεται την Ευρώπη Μετάφραση:

Διαβάστε περισσότερα

Μπορεί να υπάρχει ρατσισμός στου κόσμου τις πατρίδες Όμως εγώ θα αντιδρώ γιατί έχω ελπίδες

Μπορεί να υπάρχει ρατσισμός στου κόσμου τις πατρίδες Όμως εγώ θα αντιδρώ γιατί έχω ελπίδες Συμμετοχή στην εκδήλωση «Ο πλούτος της διαφορετικότητας» Στις 20-4-2013 μαθητές του γ/σίου Ν. Αλικαρνασσού πραγματοποίησαν στην πλατεία Ελευθερίας διάφορες δράσεις στα πλαίσια του προγράμματος με θέμα

Διαβάστε περισσότερα

Τέλλου Άγρα: «Αµάξι στη βροχή» (Κ.Ν.Λ. Β Λυκείου, σ. 270)

Τέλλου Άγρα: «Αµάξι στη βροχή» (Κ.Ν.Λ. Β Λυκείου, σ. 270) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ: Τέλλου Άγρα: «Αµάξι στη βροχή» (Κ.Ν.Λ. Β Λυκείου, σ. 270) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµµατολογικά στοιχεία: 1. Η αναπόληση

Διαβάστε περισσότερα

Ο εγωιστής γίγαντας. Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. «Αλέξανδρος Δελμούζος»

Ο εγωιστής γίγαντας. Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. «Αλέξανδρος Δελμούζος» Ο εγωιστής γίγαντας Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης «Αλέξανδρος Δελμούζος» 2010-2011 Κάθε απόγευμα μετά από το σχολείο τα παιδιά πήγαιναν για να παίξουν στον κήπο του γίγαντα.

Διαβάστε περισσότερα

Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού

Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού Μακρυνίτσα 2010 Ύμνος της ομάδας «Ευαγγέλιο» Βιβλία και μαθήματα ζωγραφισμένα σχήματα και τόσα βοηθήματα να μη δυσκολευτώ Απ όλους τόσα έμαθα

Διαβάστε περισσότερα

Δουλεύει, τοποθετώντας τούβλα το ένα πάνω στο άλλο.

Δουλεύει, τοποθετώντας τούβλα το ένα πάνω στο άλλο. ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Δ Παραδείγματα με συμπληρωμένα Φύλλα εργασίας Φύλλο εργασίας Α α. Συμπληρώστε τον παρακάτω πίνακα, χρησιμοποιώντας τη φαντασία σας. Δώστε ταυτότητα στο παιδί της φωτογραφίας. Όνομα Ίντιρα Ηλικία

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΣ ΣΟΦΑΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Χριστούγεννα-Πρωτοχρονιά 2014-2015. «Δος μου το χέρι σου»

ΔΗΜΟΣ ΣΟΦΑΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Χριστούγεννα-Πρωτοχρονιά 2014-2015. «Δος μου το χέρι σου» Κυριακή 7/12/2014 ΔΗΜΟΣ ΣΟΦΑΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Χριστούγεννα-Πρωτοχρονιά 2014-2015 «Δος μου το χέρι σου» -Τ.Κ Ερμητσίου ώρα 4:30μμ κεντρική πλατεία Ο Σύλλογος Γυναικών Ερμητσίου υποδέχεται τα Χριστούγεννα με

Διαβάστε περισσότερα

Πολύ γρήγορα, η Σεφαραδίτικη δη μιουρ γικότητα στην Θεσσαλονίκη έφθασε στην ακμή της τον 16ο αιώνα.

Πολύ γρήγορα, η Σεφαραδίτικη δη μιουρ γικότητα στην Θεσσαλονίκη έφθασε στην ακμή της τον 16ο αιώνα. M TH Ο Ι εβραιοι Ïé Åâñáßïé τησ θε ôç Το Εβραϊκό Μουσείο Θεσ σαλο νίκης ιδρύθηκε για να τιμήσει την πλούσια και δημιου ρ γική Σεφαραδίτικη κλη ρο νομιά του πολιτισμού που αναπτύχθηκε στην πόλη αυτή μετά

Διαβάστε περισσότερα

Α ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΓΕΡΙΟΥ ΤΑΞΗ Δ 1

Α ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΓΕΡΙΟΥ ΤΑΞΗ Δ 1 Α ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΓΕΡΙΟΥ ΤΑΞΗ Δ 1 Στα πλαίσια της «Ευρωπαϊκής εβδομάδας πολιτισμού» συμμετείχαμε τα τμήματα Δ 1 και Δ 2 και το τμήμα Ε 2 του σχολείου μας, σε μια περιήγηση στα πολιτιστικά μέρη του Γερίου

Διαβάστε περισσότερα

Διάδοση και διδασκαλία της ελληνικής γλώσσας στη Σερβία

Διάδοση και διδασκαλία της ελληνικής γλώσσας στη Σερβία Διάδοση και διδασκαλία της ελληνικής γλώσσας στη Σερβία MAJA STOILKOVIC Φιλόλογος του Πανεπιστημίου του Βελιγραδίου ANNA RASLJIC Τελειόφοιτος της Φιλολογικής Σχολής του Πανεπιστημίου του Βελιγραδίου Οι

Διαβάστε περισσότερα

Τι φασαρία είναι αυτή; Τι ξεχωριστό συμβαίνει φέτος τις Αποκριές. φωτογραφική της μηχανή και βγήκε μας. Τι να δει;

Τι φασαρία είναι αυτή; Τι ξεχωριστό συμβαίνει φέτος τις Αποκριές. φωτογραφική της μηχανή και βγήκε μας. Τι να δει; ΑΠΟΚΡΙΕΣ 2011 Τι φασαρία είναι αυτή; Τι ξεχωριστό συμβαίνει φέτος τις Αποκριές στους δρόμους της Πλάκας; Τι ακούω; Ένα νταούλι; Κουδουνάκια; Τύμπανα; φωτογραφική της μηχανή και βγήκε μας. Τι να δει; Όλο

Διαβάστε περισσότερα

THE G C SCHOOL OF CAREERS ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ Δ ΤΑΞΗ

THE G C SCHOOL OF CAREERS ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ Δ ΤΑΞΗ THE G C SCHOOL OF CAREERS ΔΕΙΓΜΑ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟΥ ΔΟΚΙΜΙΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ Δ ΤΑΞΗ Χρόνος: 40 λεπτά Αυτό το γραπτό αποτελείται από 6 σελίδες, συμπεριλαμβανομένης και αυτής. Να απαντήσεις σε ΟΛΕΣ τις

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ ΣΤΗ ΣΙΦΝΟ ΑΝΟΙΞΗ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ - ΦΘΙΝΟΠΩΡΟ 2011

ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ ΣΤΗ ΣΙΦΝΟ ΑΝΟΙΞΗ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ - ΦΘΙΝΟΠΩΡΟ 2011 ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ ΣΤΗ ΣΙΦΝΟ ΑΝΟΙΞΗ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ - ΦΘΙΝΟΠΩΡΟ 2011 Κυριακή 29 Μαΐου Εξόρμηση εθελοντικών καθαρισμών των ακτών της Σίφνου Τόπος Συγκέντρωσης: πλατεία Αρτεμώνα Ώρα: 11:00 Οργάνωση: ΔΗ.Κ.Ε.Σ.

Διαβάστε περισσότερα

Θα χορηγηθούν Mόρια Συνεχιζόμενης Ιατρικής Εκπαίδευσης

Θα χορηγηθούν Mόρια Συνεχιζόμενης Ιατρικής Εκπαίδευσης Θα χορηγηθούν Mόρια Συνεχιζόμενης Ιατρικής Εκπαίδευσης Διοικητικό Συμβούλιο Πρόεδρος: Χ. Παπαφράγκος Αντιπρόεδρος: Ε. Σκληρός Γραμματέας/Ταμίας: Α. Σωτηρόπουλος Μέλη: Φ. Καρακώστας Σ. Σκούρτης Πρόλογος

Διαβάστε περισσότερα

w w w. p e r i e x o m e n a n e t. g r

w w w. p e r i e x o m e n a n e t. g r w w w. p e r i e x o m e n a n e t. g r Ο Iliaz Bobaj γράφει για την Παναγιώτα Ζαλώνη Ο Νίκος Μπατσικανής, ο Χάρης Μελιτάς, η Παναγιώτα Ζαλώνη και η Αλεξάνδρα ΒαΐτσηΒάκρου. (Απόσπασμα) Η Ελληνίδα Ποιήτρια

Διαβάστε περισσότερα

Αξιοθέατα Μακεδονίας, Στερεάς Ελλάδας και Θράκης

Αξιοθέατα Μακεδονίας, Στερεάς Ελλάδας και Θράκης PROJECT Β ΤΕΤΡΑΜΗΝΟΥ Αξιοθέατα Μακεδονίας, Στερεάς Ελλάδας και Θράκης Μέλη: Αλέξανδρος Χατζόπουλος, Δέσποινα Γρηγοριάδου, Μαρία Γούλα, Αθανάσιος Ουζούνης, Ευθύμης Καραβίτης, Δημήτρης Χατζηβλασίου Επιμελητές:

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλα εργασίας Ονοματεπώνυμο:-------------------- Σχολείο: -------------------------- Τάξη:---------

Φύλλα εργασίας Ονοματεπώνυμο:-------------------- Σχολείο: -------------------------- Τάξη:--------- 25η Μαρτίου 1821 Φύλλα εργασίας Ονοματεπώνυμο:-------------------- Σχολείο: -------------------------- Τάξη:--------- Στόχοι: Μέσα από διάφορες επικοινωνιακές και διαθεματικές δραστηριότητες τo παιδί:

Διαβάστε περισσότερα