Τα ζωντανά κύτταρα απαιτούν «µεταγγίσεις» ενέργειας. Κυτταρική αναπνοή: Αποκτώντας χηµική ενέργεια. Ζωή σηµαίνει µεταβολικό έργο

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Τα ζωντανά κύτταρα απαιτούν «µεταγγίσεις» ενέργειας. Κυτταρική αναπνοή: Αποκτώντας χηµική ενέργεια. Ζωή σηµαίνει µεταβολικό έργο"

Transcript

1 Κυτταρική αναπνοή: Αποκτώντας χηµική ενέργεια Εικόνα 9.1 Με ποιον τρόπο αξιοποιεί το γιγάντιο πάντα τη χημική ενέργεια των φύλλων ώστε να τροφοδοτήσει ενεργειακά τις 9λειτουργίες του; Β Α Σ Ι Κ Ε Σ Ε Ν Ν Ο Ι Ε Σ 9.1 Οι καταβολικές οδοί παράγουν ενέργεια από την οξείδωση οργανικών µορίων 9.2 Η γλυκόλυση απελευθερώνει χηµική ενέργεια µε την οξείδωση της γλυκόζης προς πυροσταφυλικό 9.3 Ο κύκλος του κιτρικού οξέος ολοκληρώνει την ενεργοπαραγωγό οξείδωση των οργανικών µορίων 9.4 Κατά την οξειδωτική φωσφορυλίωση, η χηµειώσµωση συνδέει τη µεταφορά ηλεκτρονίων µε τη σύνθεση ΑΤΡ 9.5 Η ζύµωση και η αναερόβια αναπνοή επιτρέπουν στα κύτταρα να παράγουν ΑΤΡ χωρίς τη χρήση οξυγόνου 9.6 Η γλυκόλυση και ο κύκλος του κιτρικού οξέος συνδέονται µε πολλές άλλες µεταβολικές οδούς Ε Π Ι Σ Κ Ο Π Η Σ Η ήλιο. Η ενέργεια εισρέει στο σύστηµα ως ηλιακό φως και εκρέει ως θερµότητα (Εικόνα 9.2). Σε αντιδιαστολή µε τη ροή της ενέργειας, τα απαραίτητα για τη ζωή χηµικά στοιχεία ανακυκλώνονται πλήρως. Στη µια πλευρά του κύκλου έχουµε τη φωτοσύνθεση, η οποία παράγει οξυγόνο και τα οργανικά µόρια που χρησιµοποιούνται από τα µιτοχόνδρια των ευκαρυωτών (συµπεριλαµβανοµένων των φυτών και των φυκών) ως καύσιµη ύλη για την κυτταρική αναπνοή, και στην άλλη πλευρά του κύκλου έχουµε τη διεργασία ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑ C Ενέργεια του φωτός Φωτοσύνθεση στους χλωροπλάστες Κυτταρική αναπνοή στα μιτοχόνδρια Οργανικά μόρια + 2 Ζωή σηµαίνει µεταβολικό έργο Τα ζωντανά κύτταρα απαιτούν «µεταγγίσεις» ενέργειας από εξωτερικές πηγές για να επιτελέσουν τις πολυάριθµες λειτουργίες τους, όπως είναι π.χ. η σύνθεση πολυµερών, η άντληση ουσιών µέσω της µεµβράνης, η κυτταρική κίνηση και η αναπαραγωγή. Το γιγάντιο πάντα της Εικόνας 9.1 αποκτά την ενέργεια που χρειάζονται τα κύτταρά του τρεφόµενο µε φυτά. Μερικά ζώα τρέφονται µε άλλα ζώα που καταναλώνουν φυτά. Σε τελική ανάλυση, πάντως, όλη η ενέργεια που αποθηκεύεται στα οργανικά µόρια των τροφών προέρχεται από τον Θερμική ενέργεια παρέχει ενέργεια στις περισσότερες κυτταρικές λειτουργίες Εικόνα 9.2 Ροή ενέργειας και ανακύκλωση χημικών ουσιών στα οικοσυστήματα. Η ενέργεια εισρέει στα οικοσυστήματα υπό τη μορφή ηλιακού φωτός και τελικά εκρέει με τη μορφή της θερμότητας, ενώ τα απαραίτητα για τη ζωή χημικά στοιχεία ανακυκλώνονται. 200 E T TA 2 Το κύτταρο

2 της κυτταρικής αναπνοής, µε την οποία αυτά τα καύσιµα υλικά διασπώνται για να παραχθούν αφ ενός ΑΤΡ (το µόριο µε το οποίο τροφοδοτούνται ενεργειακά οι περισσότερες κυτταρικές λειτουργίες) και αφ ετέρου τελικά προϊόντα (διοξείδιο του άνθρακα και νερό) που συνιστούν τις πρώτες ύλες της φωτοσύνθεσης. Σε αυτό το κεφάλαιο θα εξετάσουµε τον τρόπο µε τον οποίο τα κύτταρα αποκτούν τη χηµική ενέργεια των οργανικών µορίων για να παράγουν ΑΤΡ. Αρχικά θα παρουσιάσουµε ορισµένες θεµελιώδεις έννοιες απαραίτητες για να καταλάβουµε τη διεργασία της κυτταρικής αναπνοής και κατόπιν θα στραφούµε στις τρεις σηµαντικότερες οδούς της κυτταρικής αναπνοής: τη γλυκόλυση, τον κύκλο του κιτρικού οξέος και την οξειδωτική φωσφορυλίωση. Τ Μ Η Μ Α 9.1 Οι καταβολικές οδοί παράγουν ενέργεια από την οξείδωση οργανικών µορίων Όπως µάθαµε στο Κεφάλαιο 8, οι µεταβολικές οδοί που απελευθερώνουν ενέργεια από τη διάσπαση πολύπλοκων µορίων ονοµάζονται καταβολικές οδοί. Πολύ σηµαντικό ρόλο σε αυτές τις οδούς παίζει η µεταφορά ηλεκτρονίων. Εδώ θα εξετάσουµε αναλυτικότερα αυτές τις διεργασίες, δεδοµένου ότι παίζουν κοµβικό ρόλο στην κυτταρική αναπνοή. Καταβολικές οδοί και παραγωγή ΑΤΡ Η δυναµική ενέργεια που ενυπάρχει στις οργανικές ενώσεις οφείλεται στη διάταξη των ατόµων τους. Όσες ενώσεις µπορούν να συµµετέχουν σε εξώεργες αντιδράσεις µπορούν να λειτουργήσουν και ως καύσιµα υλικά. Με τη βοήθεια των ενζύµων, τα κύτταρα αποικοδοµούν συστη- µατικά τα πολύπλοκα οργανικά µόρια, που είναι πλούσια σε δυναµική ενέργεια, σε απλούστερα τελικά προϊόντα µε λιγότερη ενέργεια. Ένα µέρος της ενέργειας που λαµβάνεται από τη χηµικά αποθηκευµένη ενέργεια των σύνθετων ενώσεων µπορεί να χρησιµοποιηθεί για την παραγωγή έργου, ενώ το υπόλοιπο διαφεύγει ως θερµότητα. Η ζύµωση, µια διεργασία µερικής αποικοδόµησης των σακχάρων που συντελείται χωρίς τη χρήση οξυγόνου, ανήκει στις καταβολικές διεργασίες. Ωστόσο, κυριότερη και πιο αποτελεσµατική καταβολική οδός είναι η αερόβια αναπνοή, στην οποία εκτός από τα οργανικά καύσιµα καταναλώνεται, ως αντιδραστήριο, και οξυγόνο. Η αερόβια αναπνοή χαρακτηρίζει τα κύτταρα των περισσότερων ευκαρυωτικών και πολλών προκαρυωτικών οργανισµών. Υπάρχουν όµως και µερικοί προκαρυώτες που, αντί για οξυγόνο, χρησιµοποιούν άλλες ενώσεις ως ένα από τα αν- τιδρώντα σώµατα. Η διεργασία αυτή ονοµάζεται αναερόβια αναπνοή και επιτρέπει στους εν λόγω οργανισµούς να αποκτούν χηµική ενέργεια χωρίς να είναι υποχρεωµένοι να χρησιµοποιήσουν οξυγόνο. Από καθαρά τεχνική άποψη, ο όρος κυτταρική αναπνοή περιλαµβάνει τόσο τις αερόβιες όσο και τις αναερόβιες διεργασίες. Ήδη από τα πρώτα χρόνια, όµως, ο όρος χρησιµοποιήθηκε ευρύτατα ως συνώνυµο της αερόβιας αναπνοής, λόγω της σχέσης που έχει η διεργασία αυτή µε την αναπνοή του οργανισµού και την εισπνοή οξυγόνου. Έτσι, όταν χρησιµοποιούµε τον όρο κυτταρική αναπνοή συνήθως αναφερόµαστε στην αερόβια διεργασία, πρακτική που θα ακολουθήσουµε και εδώ, τουλάχιστον στο µεγαλύτερο τµήµα αυτού του κεφαλαίου. Αν και οι µηχανισµοί τους διαφέρουν σηµαντικά, η αερόβια αναπνοή µοιάζει στις βασικές της αρχές µε την καύση της βενζίνης στη µηχανή του αυτοκινήτου, όπου οι υδρογονάνθρακες των καυσίµων αναµειγνύονται µε το οξυγόνο και κατόπιν «αναφλέγονται», παρέχοντας ενέργεια για τη λειτουργία του κινητήρα. Στα κύτταρα, καύσι- µα είναι τα τρόφιµα, ενώ καυσαέρια (δηλαδή τελικό προϊόν της καύσης) είναι το διοξείδιο του άνθρακα και το νερό. Η όλη διαδικασία µπορεί να περιγραφεί συνοπτικά ως εξής: Οργανικές + Οξυγόνο ιοξείδιο + Νερό + Ενέργεια ενώσεις του άνθρακα Τα κυριότερα καύσιµα συστατικά που προσλαµβάνουµε µε την τροφή µας είναι οι υδατάνθρακες, τα λίπη και οι πρωτεΐνες. Ωστόσο, είναι ευκολότερο να ξεκινήσουµε τη µελέτη των σταδίων της κυτταρικής αναπνοής παρακολουθώντας την αποικοδόµηση του υδατάνθρακα γλυκόζη (C ): C C Ενέργεια ( + θερµότητα) Η γλυκόζη είναι το είδος του καύσιµου µορίου που χρησιµοποιούν συχνότερα τα κύτταρα για τις διάφορες λειτουργίες τους. Με τα άλλα οργανικά µόρια των τροφών θα ασχοληθούµε παρακάτω σε αυτό το κεφάλαιο. Η διάσπαση της γλυκόζης είναι εξώεργη και συνοδεύεται από µεταβολή ελεύθερης ενέργειας της τάξης των 686 kcal (2.870 kj) ανά mol αποικοδοµούµενης γλυκόζης ( G = 686 kcal/mol). Στο σηµείο αυτό χρειάζεται να θυ- µηθούµε ότι το αρνητικό πρόσηµο στη G µιας χηµικής διεργασίας υποδηλώνει ότι τα προϊόντα διαθέτουν λιγότερη χηµική ενέργεια από τα αντιδρώντα και ότι η αντίδραση µπορεί να λάβει χώρα αυθόρµητα µε άλλα λόγια, χωρίς την προσθήκη ενέργειας. Οι καταβολικές οδοί δεν είναι άµεσα υπεύθυνες ούτε για την κίνηση των βλεφαρίδων ούτε για την άντληση διαλυµένων ουσιών µέσω των µεµβρανών ούτε για τον πολυµερισµό των µονοµερών ούτε για καµία άλλη κυτταρική λειτουργία. Ο καταβολισµός συνδέεται µε τις διάφορες µορφές κυτταρικού έργου µέσω ενός «κινητήριου» µοχλού χηµικής φύσεως, που δεν είναι άλλος από την ΑΤΡ, Κ Ε Φ Α Λ Α Ι Ο 9 Κυτταρική αναπνοή: Αποκτώντας χηµική ενέργεια 201

3 την οποία γνωρίσαµε στο προηγούµενο κεφάλαιο. Για να µπορεί ένα κύτταρο να συνεχίσει να λειτουργεί, θα πρέπει να είναι σε θέση να αναπληρώνει τα αποθέµατά του σε ΑΤΡ, από ADP και P i (βλ. Εικόνα 8.12). Για να κατανοήσουµε πώς επιτυγχάνεται αυτός ο στόχος µε την κυτταρική αναπνοή, θα εξετάσουµε τις θεµελιώδεις χηµικές διεργασίες της οξείδωσης και της αναγωγής. Οξειδοαναγωγικές αντιδράσεις: Οξείδωση και αναγωγή Πώς ακριβώς αποκτάται η χηµική ενέργεια από την αποικοδόµηση της γλυκόζης και των άλλων οργανικών µορίων στις καταβολικές οδούς; Η απάντηση στο ερώτηµα αυτό βρίσκεται στη µεταφορά ηλεκτρονίων κατά τις χηµικές αντιδράσεις. Η αναδιάταξη των ηλεκτρονίων απελευθερώνει την αποθηκευµένη στα οργανικά µόρια ενέργεια, η οποία τελικά χρησιµοποιείται για τη σύνθεση ΑΤΡ. Η θεμελιώδης αρχή της οξειδοαναγωγής Σε πολλές χηµικές αντιδράσεις µεταφέρονται ένα ή περισσότερα ηλεκτρόνια (e - ) από ένα αντιδρόν µόριο σε ένα άλλο. Αυτές οι µεταφορές ηλεκτρονίων ονοµάζονται αντιδράσεις οξείδωσης-αναγωγής ή, για συντοµία, οξειδοαναγωγικές αντιδράσεις. Σε µια οξειδοαναγωγική αντίδραση, η απώλεια ηλεκτρονίων από µια ένωση ονοµάζεται οξείδωση, ενώ η προσθήκη ηλεκτρονίων σε µια άλλη ένωση ονοµάζεται αναγωγή. Είναι πολύ χρήσιµο να θυ- µόµαστε ότι µια ένωση όταν προστεθούν σε αυτήν ηλεκτρόνια. Η προσθήκη σε ένα άτοµο αρνητικά φορτισµένων ηλεκτρονίων µειώνει την ποσότητα θετικού φορτίου αυτού του ατόµου. Ένα απλό, µη βιολογικό παράδειγµα οξειδοαναγωγής είναι η αντίδραση ανάµεσα στα στοιχεία νάτριο (a) και χλώριο (Cl), από την οποία σχη- µατίζεται το µαγειρικό αλάτι: οξειδώνεται (χάνει ηλεκτρόνια) a + Cl a + + Cl Η γενικευµένη µορφή των οξειδοαναγωγικών αντιδράσεων είναι η εξής: Στη γενικευµένη αυτή αντίδραση, δότης ηλεκτρονίων είναι η ουσία Xe -, που αποτελεί τον αναγωγικό παράγοντα της αντίδρασης, αφού ανάγει την ουσία Υ, ενώ η ουσία Υ που δέχεται το µεταφερόµενο ηλεκτρόνιο είναι ο οξειδωτικός παράγοντας, αφού οξειδώνει την ουσία Xe -, αφαιρώντας από αυτήν ένα ηλεκτρόνιο. Για να γίνει µεταφορά ηλεκτρονίων δεν αρκεί µόνο να υπάρχει ένας δότης, αλλά χρειάζεται απαραιτήτως να υπάρχει και ένας δέοξειδώνεται (κερδίζει ηλεκτρόνια) Xe + (κερδίζει Y ηλεκτρόνια) X + Ye κτης ηλεκτρονίων κατά συνέπεια, η οξείδωση και η αναγωγή πάνε πάντα µαζί. Υπάρχουν ορισµένες οξειδοαναγωγικές αντιδράσεις στις οποίες η µεταφορά ηλεκτρονίων από τη µία ουσία στην άλλη δεν είναι πλήρης αυτό που συµβαίνει είναι ότι µεταβάλλεται ο βαθµός διανοµής των ηλεκτρονίων µεταξύ των ατόµων ορισµένων οµοιοπολικών δεσµών. Σχετικό παράδειγµα είναι η αντίδραση ανάµεσα στο µεθάνιο και το οξυγόνο (Εικόνα 9.3). Όπως είδαµε στο Κεφάλαιο 2, τα ηλεκτρόνια των οµοιοπολικών δεσµών του µεθανίου κατανέµονται σχεδόν ισότιµα στα άτοµα των δεσµών, επειδή τόσο ο άνθρακας όσο και το υδρογόνο έχουν την ίδια περίπου συγγένεια για τα ηλεκτρόνια σθένους, είναι δηλαδή εξίσου ηλεκτραρνητικά. Όταν όµως το µεθάνιο αντιδράσει µε το οξυγόνο, τα ηλεκτρόνια στο σχηµατιζόµενο µόριο διοξειδίου του άνθρακα δεν κατανέµονται ισότι- µα στο άτοµο του άνθρακα και στους νέους του συνεταίρους, επειδή τα άτοµα του οξυγόνου είναι πολύ πιο ηλεκτραρνητικά. Στην πράξη, δηλαδή, το άτοµο του άνθρακα «χάνει» εν µέρει τα κοινά ηλεκτρόνια, και εποµένως οξειδώνεται. Ας δούµε τώρα, ποια είναι η τύχη του οξυγόνου στην ίδια αντίδραση. Όταν το οξυγόνο βρίσκεται στη µοριακή του µορφή (Ο 2 ), τα δύο άτοµα οξυγόνου µοιράζονται εξίσου τα ηλεκτρόνιά τους. Όταν όµως το οξυγόνο αντιδράσει µε τα υδρογόνα του µεθανίου, τα ηλεκτρόνια στα σχη- µατιζόµενα µόρια νερού περνούν περισσότερο χρόνο κοντά στο οξυγόνο (βλ. Εικόνα 9.3). Τελικά, κάθε άτοµο οξυγόνου «κερδίζει» εν µέρει ηλεκτρόνια, και εποµένως το µόριο του οξυγόνου. Αυτή η µεγάλη ηλεκτραρνητικότητα του οξυγόνου αποτελεί την αιτία που το οξυγόνο είναι ένας από τους ισχυρότερους οξειδωτικούς παράγοντες. Για να αποσπαστεί ένα ηλεκτρόνιο από κάποιο άτοµο πρέπει να καταβληθεί ενέργεια, όπως ακριβώς πρέπει να καταβληθεί ενέργεια για να ανεβεί µια µπάλα στην κορυφή του λόφου. Όσο πιο ηλεκτραρνητικό είναι ένα άτοµο (µε άλλα λόγια, όσο ισχυρότερη έλξη ασκεί το άτοµο αυτό στα ηλεκτρόνια) τόσο περισσότερη ενέργεια απαιτείται για να του αφαιρεθεί ένα ηλεκτρόνιο. Τα ηλεκτρόνια που µεταφέρονται από ένα λιγότερο ηλεκτραρνητικό σε ένα περισσότερο ηλεκτραρνητικό άτοµο χάνουν δυναµική ενέργεια, όπως ακριβώς χάνει δυναµική ενέργεια και µια µπάλα που κυλά σε έναν κατήφορο. Κατά συνέπεια, όταν µια οξειδοαναγωγική αντίδραση φέρνει τα ηλεκτρόνια πλησιέστερα στο οξυγόνο, όπως συµβαίνει π.χ. κατά την καύση (οξείδωση) του µεθανίου, απελευθερώνεται ενέργεια η οποία µπορεί κατόπιν να αξιοποιηθεί για την παραγωγή έργου. Οξείδωση οργανικών μορίων κατά την κυτταρική αναπνοή Η οξείδωση του µεθανίου από το οξυγόνο είναι η κύρια αντίδραση καύσης στους καυστήρες φυσικού αερίου. Μια άλλη οξειδοαναγωγική αντίδραση είναι η καύση της βεν- 202 E T TA 2 Το κύτταρο

4 C C Μεθάνιο (αναγωγικός παράγοντας) Αντιδρώντα οξειδώνεται C C 2 + Ενέργεια Οξυγόνο (οξειδωτικός παράγοντας) ζίνης στον κινητήρα των αυτοκινήτων από την ενέργεια που απελευθερώνεται κινούνται τα πιστόνια. Ωστόσο, η οξειδοαναγωγική αντίδραση που έχει το µεγαλύτερο ενδιαφέρουν στη βιολογία είναι η αναπνοή, δηλαδή η οξείδωση της γλυκόζης και των άλλων µορίων της τροφής. Ας δούµε ξανά τη γενική εξίσωση της κυτταρικής αναπνοής, αυτή τη φορά όµως ως µια διαδικασία οξειδοαναγωγής. οξειδώνεται C C Ενέργεια Προϊόντα Διοξείδιο του άνθρακα Νερό Εικόνα 9.3 Η καύση του μεθανίου είναι μια οξειδοαναγωγική αντίδραση που απελευθερώνει ενέργεια. Η αντίδραση απελευθερώνει ενέργεια στο περιβάλλον διότι τα ηλεκτρόνια χάνουν ένα μέρος της δυναμικής τους ενέργειας. Η απώλεια δυναμικής ενέργειας οφείλεται στην ασύμμετρη, στο τέλος της αντίδρασης, κατανομή των ηλεκτρονίων μεταξύ των δύο ατόμων, τα οποία περνούν περισσότερο χρόνο κοντά σε ένα ηλεκτραρνητικό άτομο, όπως είναι το οξυγόνο. Όπως και στην καύση του µεθανίου ή της βενζίνης, το καύσιµο (γλυκόζη) οξειδώνεται και το οξυγόνο. Κατά τη διάρκεια της διεργασίας αυτής, τα ηλεκτρόνια χάνουν δυναµική ενέργεια, η οποία απελευθερώνεται. Γενικά, όσο περισσότερα άτοµα υδρογόνου διαθέτει ένα οργανικό µόριο τόσο καλύτερο είναι ως καύσιµο υλικό, επειδή η πληθώρα των δεσµών αυτών των µορίων αποτελεί µια πλούσια πηγή ηλεκτρονίων υψηλής ενεργειακής στάθµης. Καθώς αυτά τα ηλεκτρόνια µεταφέρονται στο οξυγόνο, «πέφτουν» σε χαµηλότερη ενεργειακή στάθ- µη και η ενέργειά τους µπορεί να απελευθερωθεί. Αν κοιτάξουµε άλλη µια φορά τη συνολική αντίδραση της αναπνοής, θα δούµε ότι τα υδρογόνα µεταφέρονται από τη γλυκόζη στο οξυγόνο. Αλλά η σηµαντική παράµετρος που δεν φαίνεται στην εξίσωση της αντίδρασης είναι ότι, κατά τη µεταφορά του υδρογόνου (και των ηλεκτρονίων του) στο οξυγόνο, µεταβάλλεται η ενεργειακή στάθµη των ηλεκτρονίων. Με την οξείδωση της γλυκόζης κατά τη διάρκεια της αναπνοής, τα ηλεκτρόνια µεταφέρονται σε χα- µηλότερη ενεργειακή στάθµη, απελευθερώνοντας ενέργεια που µπορεί κατόπιν να διατεθεί για τη σύνθεση ΑΤΡ. Το γεγονός ότι οι υδατάνθρακες και τα λίπη είναι από ενεργειακή άποψη τα κυριότερα τρόφιµα οφείλεται στη µεγάλη περιεκτικότητά τους σε υδρογόνο, που τα καθιστά πλούσιες δεξαµενές ηλεκτρονίων. Το µόνο εµπόδιο που συγκρατεί τα ηλεκτρόνια από το να «κυλήσουν» σε χαµηλότερη ενεργειακή στάθµη είναι η ενέργεια ενεργοποίησης (βλ. Εικόνα 8.14). Χωρίς αυτό τον φραγµό, οι ουσίες των τροφών, όπως η γλυκόζη, θα αντιδρούσαν σχεδόν ακαριαία µε το οξυγόνο. Αν προµηθεύσουµε εµείς την ενέργεια ενεργοποίησης αναφλέγοντας τη γλυκόζη, τότε η καύση της στον αέρα θα απελευθερώσει 686 kcal (2.870 kj) θερ- µότητας ανά mol γλυκόζης. Όταν όµως προσλαµβάνουµε τη γλυκόζη µέσω της τροφής, τα ένζυµα των κυττάρων µας µειώνουν το φράγµα της ενέργειας ενεργοποίησης επιτρέποντας στο σάκχαρο να οξειδωθεί σταδιακά, µε µια σειρά διαδοχικών αντιδράσεων. Σταδιακή συγκομιδή ενέργειας μέσω AD + και της αλυσίδας μεταφοράς ηλεκτρονίων Αν η ενέργεια που περιέχεται σε ένα καύσιµο µόριο απελευθερωνόταν όλη διαµιάς, θα ήταν αδύνατο να αξιοποιηθεί για την παραγωγή έργου. Λόγου χάρη, ένα αυτοκίνητο στο οποίο εκρήγνυται το ντεπόζιτο της βενζίνης δεν µπορεί να διανύσει µεγάλη απόσταση. Παροµοίως, ούτε η κυτταρική αναπνοή οξειδώνει τη γλυκόζη σε ένα µόνο στάδιο. Αντίθετα, η γλυκόζη και τα άλλα οργανικά καύσι- µα διασπώνται σταδιακά, µε µια σειρά αντιδράσεων, καθεµιά από τις οποίες καταλύεται από ένα ξεχωριστό ένζυ- µο. Κατά τη διάρκεια αυτών των διασπάσεων υπάρχουν κοµβικά στάδια στα οποία αφαιρούνται ηλεκτρόνια από τη γλυκόζη. Όπως συµβαίνει συχνά στις οξειδοαναγωγικές αντιδράσεις, τα ηλεκτρόνια συνοδεύονται στις µετακινήσεις τους από πρωτόνια δηλαδή, από άτοµα υδρογόνου. Κατά κανόνα, τα άτοµα του υδρογόνου δεν καταλήγουν απευθείας στο οξυγόνο, αλλά µεταφέρονται αρχικά σε έναν ενδιάµεσο φορέα ηλεκτρονίων, το συνένζυµο AD + (από τα αρχικά του δινουκλεοτιδίου νικοτιναµίδηςαδενίνης, icotinamide-adenine Dinucleotide, ενός παραγώγου της βιταµίνης νιασίνης). Το AD + δέχεται ηλεκτρόνια και εποµένως, κατά την αναπνοή, δρα ως οξειδωτικός παράγοντας. Πώς όµως παγιδεύει το AD + ηλεκτρόνια από τη γλυκόζη και τα άλλα οργανικά µόρια; Ένζυµα, που ονοµάζονται αφυδρογονάσες, αφαιρούν ένα ζεύγος ατόµων υδρογόνου (2 ηλεκτρόνια και 2 πρωτόνια) από το υπόστρωµα (τη γλυκόζη, εν προκειµένω), προκαλώντας µε αυτό τον τρόπο την οξείδωσή του. Στη συνέχεια, η αφυδρογονάση αποδίδει 2 ηλεκτρόνια και 1 πρωτόνιο στο συνένζυµό της, το AD + (Εικόνα 9.4). Το άλλο πρωτόνιο αποδίδεται ως κατιόν υδρογόνου στο περιβάλλον διάλυµα. C + AD + Αφυδρογονάση C + AD Λαµβάνοντας 2 αρνητικά φορτισµένα ηλεκτρόνια και µόνο 1 θετικά φορτισµένο πρωτόνιο, το AD + εξουδετερώνει το φορτίο του και σε AD. Η ονοµασία AD φανερώνει ότι έχει προσληφθεί ένα υδρογόνο σε αυτή την αντίδραση. Το AD + είναι ο πιο διαδεδοµένος δέκτης ηλεκτρονίων στην κυτταρική αναπνοή και συµµε- Κ Ε Φ Α Λ Α Ι Ο 9 Κυτταρική αναπνοή: Αποκτώντας χηµική ενέργεια 203

5 2 e e + + P C 2 AD + C 2 + Νικοτιναμίδη (οξειδωμένη μορφή) + 2[] (από τις τροφές) Αφυδρογονάση Αναγωγή του AD + Οξείδωση του AD AD C 2 Νικοτιναμίδη (ανηγμένη μορφή) P C 2 2 Εικόνα 9.4 To AD + ως όχημα μεταφοράς ηλεκτρονίων. Η δομή του AD + περιγράφεται από την πλήρη ονομασία του, που είναι δινουκλεοτίδιο νικοτιναμίδηςαδενίνης. Το μόριο του AD + αποτελείται από δύο νουκλεοτίδια τα οποία συνδέονται μεταξύ τους με τις φωσφορικές ομάδες τους (κίτρινο χρώμα). (Η νικοτιναμίδη είναι μια αζωτούχος βάση, αλλά δεν συμμετέχει στο DA ή το RA.) Με τη μεσολάβηση ενός ενζύμου, μεταφέρονται 2 ηλεκτρόνια και 1 πρωτόνιο από ένα οργανικό μόριο των τροφών στο AD +, προκαλώντας την αναγωγή του σε ADΗ. Το δεύτερο πρωτόνιο (Η + ) απελευθερώνεται. Τα περισσότερα από τα ηλεκτρόνια που απομακρύνονται από τα μόρια των τροφών μεταφέρονται αρχικά στο AD +. τέχει σε αρκετά οξειδοαναγωγικά βήµατα κατά τη διάσπαση της γλυκόζης. Τα ηλεκτρόνια χάνουν πολύ λίγη δυναµική ενέργεια κατά τη µεταφορά τους από τη γλυκόζη στο AD +. Κάθε µόριο AD που σχηµατίζεται στη διάρκεια της αναπνοής αντιπροσωπεύει κατ ουσίαν µια ενδιάµεση αποθήκη ενέργειας που µπορεί να αξιοποιηθεί για τη σύνθεση ΑΤΡ όταν τα ηλεκτρόνια ολοκληρώσουν την ενεργειακή «πτώση» τους και µεταφερθούν, σε επόµενο στάδιο, από το AD στο οξυγόνο. Πώς όµως καταλήγουν στο οξυγόνο τα ηλεκτρόνια που ξεκίνησαν από τη γλυκόζη και προσωρινά αποθηκεύθηκαν, ως δυναµική ενέργεια, στο AD; Για να κατανοήσουµε την οξειδοαναγωγική χηµεία της κυτταρικής αναπνοής, θα µας βοηθήσει να εξετάσουµε πρώτα µια πολύ απλούστερη αντίδραση, εκείνη ανάµεσα στο υδρογόνο και το οξυγόνο κατά τον σχηµατισµό του νερού (Εικόνα 9.5α). Αν αναµείξουµε Η 2 και Ο 2 και προσθέσουµε έναν σπινθήρα ως ενέργεια ενεργοποίησης, τότε τα δύο αέρια θα ενωθούν προκαλώντας έκρηξη. Η καύση υγρού Η 2 και υγρού Ο 2 χρησιµοποιείται µάλιστα για την ενεργειακή τροφοδοσία των κύριων µηχανών των διαστηµικών πυραύλων αµέσως µετά την εκτόξευση και θέτει τον πύραυλο σε τροχιά. Στην πραγµατικότητα, η έκρηξη από την Ελεύθερη ενέργεια, G / (από τις τροφές μέσω AD) Ελεγχόμενη απελευθέρωση e ενέργειας για τη σύνθεση Εκρηκτική απελευθέρωση θερμικής και φωτεινής ενέργειας Ελεύθερη ενέργεια, G Αλυσίδα μεταφοράς ηλεκτρονίων 2 e / (α) Ανεξέλεγκτη αντίδραση (β) Κυτταρική αναπνοή Εικόνα 9.5 Οι αλυσίδες μεταφοράς ηλεκτρονίων. (α) Αν η εξώεργη αντίδραση του υδρογόνου με το οξυγόνο, προς σχηματισμό νερού, γίνει σε ένα στάδιο, απελευθερώνεται μεγάλη ποσότητα ενέργειας ως θερμότητα και φως (δηλαδή ως έκρηξη). (β) Στην κυτταρική αναπνοή, η ίδια αντίδραση γίνεται σε πολλά στάδια. Η αλυσίδα μεταφοράς ηλεκτρονίων μεσολαβεί στην «πτώση» των ηλεκτρονίων που συνεπάγεται αυτή η αντίδραση, δημιουργώντας μια σειρά σταδίων στα οποία ένα τμήμα της εκλυόμενης ενέργειας αποθηκεύεται σε μορφή που μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τη σύνθεση της ΑΤΡ. (Η υπόλοιπη ενέργεια απελευθερώνεται ως θερμότητα.) 204 E T TA 2 Το κύτταρο

6 ανάµειξη Η 2 και Ο 2 δεν είναι τίποτε άλλο από την απελευθέρωση ενέργειας που συνοδεύει την «πτώση» των ηλεκτρονίων του υδρογόνου σε τροχιές πλησιέστερες στα ηλεκτραρνητικότερα άτοµα του οξυγόνου. Έτσι και η κυτταρική αναπνοή, φέρνει κοντά τα άτοµα υδρογόνου και οξυγόνου σχηµατίζοντας νερό, αλλά εδώ υπάρχουν δύο µεγάλες διαφορές. Πρώτον, στην κυτταρική αναπνοή το υδρογόνο που αντιδρά µε το οξυγόνο προέρχεται από οργανικά µόρια και όχι από το µοριακό υδρογόνο (Η 2 ). εύτερον, στην αναπνοή η πτώση των ηλεκτρονίων και η συνακόλουθη απελευθέρωση ενέργειας δεν γίνεται σε ένα µόνο στάδιο. Τα κύτταρα χρησιµοποιούν µια αλυσίδα µεταφοράς ηλεκτρονίων για να διακόψουν σε επιµέρους στάδια την «πτώση» των ηλεκτρονίων από το υδρογόνο στο οξυγόνο (Εικόνα 9.5β). Μια αλυσίδα µεταφοράς ηλεκτρονίων αποτελείται από αρκετά µόρια, κυρίως πρωτεΐνες, που είναι ενσωµατωµένα στην εσωτερική µεµβράνη των µιτοχονδρίων (στους ευκαρυώτες) ή στην κυτταρική µεµβράνη (στους αερόβιους προκαρυώτες). Μέσω του AD, τα ηλεκτρόνια αφαιρούνται από τη γλυκόζη και µεταφέρονται στο «κορυφαίο» άκρο της αλυσίδας µεταφοράς ηλεκτρονίων, δηλαδή εκείνο µε την υψηλότερη ενεργειακή στάθµη. Στο «κατώτερο» άκρο της αλυσίδας, δηλαδή εκείνο µε τη «χαµηλότερη» ενεργειακή στάθµη, το Ο 2 συλλέγει αυτά τα ηλεκτρόνια και, αντιδρώντας µε πυρήνες υδρογόνου (Η + ), σχηµατίζει νερό. Η µεταφορά ηλεκτρονίων από το AD στο οξυγόνο είναι µια εξώεργη αντίδραση στην οποία η ελεύθερη ενέργεια µεταβάλλεται κατά 53 kcal/mol (222 kj/mol). Αντί να απελευθερώνεται η ενέργεια αυτή σε ένα µόνο στάδιο (και ουσιαστικά να σπαταλιέται), τα ηλεκτρόνια περνούν από το ένα µόριο-φορέα της αλυσίδας στο επόµενο, σχηµατίζοντας µια ακολουθία οξειδοαναγωγικών αντιδράσεων που σε καθεµιά χάνουν µια µικρή ποσότητα ενέργειας µέχρι να καταλήξουν στο οξυγόνο, τελικό αποδέκτη των ηλεκτρονίων, το οποίο έχει πολύ µεγάλη συγγένεια για τα ηλεκτρόνια. Κατά την «κατωφερική» µεταφορά των ηλεκτρονίων, κάθε επόµενος (διαδοχικός) φορέας είναι πιο ηλεκτραρνητικός (άρα και οξειδωτικά πιο ικανός) από τον προηγούµενο, ενώ στο τέλος της διαδροµής βρίσκεται το οξυγόνο. Εποµένως, τα ηλεκτρόνια που αφαιρεί το AD + από τη γλυκόζη «πέφτουν» σε ολοένα και χαµηλότερη ενεργειακή στάθµη καταλήγοντας στην, ενεργειακά, πολύ σταθερότερη θέση που προσφέρει το ηλεκτραρνητικό άτοµο του οξυγόνου. Με άλλα λόγια, το οξυγόνο έλκει τα ηλεκτρόνια προς το «κατώτερο» άκρο της αλυσίδας, σε µια ενεργειακή διαβάθµιση που µοιάζει µε την προς τα κάτω έλξη των υλικών αντικειµένων από τη βαρύτητα. Συνοψίζοντας, τα περισσότερα ηλεκτρόνια ακολουθούν κατά την κυτταρική αναπνοή την εξής «κατηφορική» διαδροµή: γλυκόζη AD αλυσίδα µεταφοράς ηλεκτρονίων οξυγόνο. Λίγο παρακάτω θα γνωρίσουµε λεπτοµερέστερα τον τρόπο µε τον οποίο τα κύτταρα χρησιµοποιούν την ενέργεια που απελευθερώνεται από αυτή την εξώεργη «πτώση» των ηλεκτρονίων για να αναπληρώσουν τα αποθέµατά τους σε ΑΤΡ. Προς το παρόν, όµως, και εφόσον έχουµε γνωρίσει τους βασικούς οξειδοαναγωγικούς µηχανισµούς της κυτταρικής αναπνοής, ας δούµε συνοπτικά το σύνολο αυτής της διεργασίας. Προεπισκόπηση των σταδίων της κυτταρικής αναπνοής Η κυτταρική αναπνοή είναι το άθροισµα τριών µεταβολικών σταδίων: 1. Γλυκόλυση (στο υπόλοιπο κεφάλαιο σημειώνεται με ανοιχτό πράσινο χρώμα) 2. Κύκλος του κιτρικού οξέος (κοκκινοκίτρινο) 3. Οξειδωτική φωσφορυλίωση: μεταφορά ηλεκτρονίων και χημειώσμωση (μοβ) Από τεχνική άποψη, η κυτταρική αναπνοή περιλαµβάνει µόνο τον κύκλο του κιτρικού οξέος και την οξειδωτική φωσφορυλίωση. Εδώ, όµως, θα προσθέσουµε στα στάδια της κυτταρικής αναπνοής και τη γλυκόλυση, επειδή τα περισσότερα κύτταρα µε αναπνοή που αντλούν ενέργεια από το µόριο της γλυκόζης χρησιµοποιούν τη διαδικασία της γλυκόλυσης για να παράγουν τις πρώτες ύλες που χρειάζονται στον κύκλο του κιτρικού οξέος. Όπως δείχνει η Εικόνα 9.6, τα δύο πρώτα στάδια της κυτταρικής αναπνοής, δηλαδή η γλυκόλυση και ο κύκλος του κιτρικού οξέος, είναι οι καταβολικές οδοί στις οποίες αποικοδοµούνται η γλυκόζη και τα άλλα οργανικά καύσι- µα. Η γλυκόλυση διενεργείται στο κυτταρόπλασµα και ξεκινά τη διεργασία της αποικοδόµησης διασπώντας τη γλυκόζη σε δύο µόρια µιας ένωσης που ονοµάζεται πυροσταφυλικό οξύ. Ο κύκλος του κιτρικού οξέος λαµβάνει χώρα στη θεµέλια ουσία των µιτοχονδρίων των ευκαρυωτικών κυττάρων (ή στο κυτταρόπλασµα, στην περίπτωση των προκαρυωτών) και ολοκληρώνει τη διάσπαση της γλυκόζης µε το να οξειδώνει τα παράγωγα του πυροσταφυλικού προς διοξείδιο του άνθρακα. Έτσι, το διοξείδιο του άνθρακα που παράγεται κατά την αναπνοή είναι ουσιαστικά τµήµα των οξειδωµένων οργανικών µορίων. Μερικά από τα επιµέρους στάδια της γλυκόλυσης και του κύκλου του κιτρικού οξέος είναι οξειδοαναγωγικές αντιδράσεις στις οποίες σχηµατίζεται AD από τη δράση αφυδρογονασών που µεταφέρουν ηλεκτρόνια από το υπόστρωµα στο AD +. Στο τρίτο στάδιο της αναπνοής, τα προϊόντα διάσπασης που παράγονται στα δύο πρώτα στάδια παραχωρούν τα ηλεκτρόνιά τους (κατά κανόνα µέσω του µορίου του AD) στην αλυσίδα µεταφοράς ηλεκτρονίων, όπου διαδοχικά µεταφέρονται από το ένα µόριο της αλυσίδας στο άλλο. Στο τέλος της αλυσίδας, τα ηλεκτρόνια αντιδρούν µε το µοριακό οξυγόνο και τα ιόντα υδρογόνου (Η + ) και σχηµατίζουν νερό (βλ. Εικόνα 9.5β). Η ενέργεια που απελευθερώνεται στα διάφορα επιµέρους στάδια αποθηκεύεται σε µια µορφή που να µπορεί κατόπιν να αξιοποιηθεί από τα µιτοχόνδρια (των ευκαρυωτικών κυττάρων) για τη σύνθεση ΑΤΡ. Επειδή αυτός ο τρόπος Κ Ε Φ Α Λ Α Ι Ο 9 Κυτταρική αναπνοή: Αποκτώντας χηµική ενέργεια 205

7 Εικόνα 9.6 Επισκόπηση της κυτταρικής αναπνοής. Με τη γλυκόλυση, κάθε μόριο γλυκόζης διασπάται σε δύο μόρια πυροσταφυλικού οξέος. Στα ευκαρυωτικά κύτταρα, που παρουσιάζονται εδώ, το Ηλεκτρόνια που μεταφέρονται από το AD Ηλεκτρόνια που μεταφέρονται από το AD και το FAD 2 πυροσταφυλικό εισέρχεται στο Γλυκόλυση Κύκλος μιτοχόνδριο, όπου οξειδώνεται προς του κιτρικού C 2, μέσω του κύκλου του κιτρικού Γλυκόζη Πυροσταφυλικό οξέος οξέος. Το ADΗ και ένας παρόμοιος μεταφορέας ηλεκτρονίων, το συνένζυμο FAD 2, μεταφέρουν τα ηλεκτρόνια που προέρχονται από τη γλυκόζη σε αλυσίδες μεταφοράς ηλεκτρονίων στην εσωτερική μεμβράνη των μιτοχονδρίων. (Στους Κυτταρόπλασμα Μιτοχόνδριο προκαρυώτες, η αλυσίδα μεταφοράς ηλεκτρονίων βρίσκεται στην κυτταροπλασματική μεμβράνη.) Με την οξειδωτική φωσφορυλίωση, οι αλυσίδες μεταφοράς ηλεκτρονίων μετατρέπουν τη χημική ενέργεια σε Φωσφορυλίωση σε επίπεδο υποστρώματος Φωσφορυλίωση σε επίπεδο υποστρώματος μια μορφή που μπορεί στη συνέχεια να χρησιμοποιηθεί για τη σύνθεση ΑΤΡ, μέσω ενός μηχανισμού που ονομάζεται χημειώσμωση. Οξειδωτική φωσφορυλίωση: μεταφορά ηλεκτρονίων και χημειώσμωση Οξειδωτική φωσφορυλίωση σύνθεσης ΑΤΡ τροφοδοτείται ενεργειακά από τις οξειδοαναγωγικές αντιδράσεις της αλυσίδας µεταφοράς ηλεκτρονίων, ονοµάζεται οξειδωτική φωσφορυλίωση. Στα ευκαρυωτικά κύτταρα, οι δύο διεργασίες που συνιστούν µαζί την οξειδωτική φωσφορυλίωση, δηλαδή η µεταφορά των ηλεκτρονίων και η χηµειώσµωση, πραγ- µατοποιούνται στην εσωτερική µεµβράνη των µιτοχονδρίων. Στους προκαρυώτες, οι διεργασίες αυτές συµβαίνουν στην κυτταροπλασµατική µεµβράνη. Με την οξειδωτική φωσφορυλίωση παράγεται το 90% της ΑΤΡ που αποδίδει συνολικά η αναπνοή. Μια µικρότερη ποσότητα ΑΤΡ παράγεται απευθείας σε ορισµένες αντιδράσεις της γλυκόλυσης και του κύκλου του κιτρικού οξέος µέσω ενός µηχανισµού που ονοµάζεται φωσφορυλίωση σε επίπεδο υποστρώµατος (Εικόνα 9.7). Αυτός ο τρόπος σύνθεσης ΑΤΡ διαφέρει από την οξειδωτική φωσφορυλίωση ως προς το ότι η φωσφορική οµάδα που προστίθεται (µε τη µεσολάβηση ενός ενζύµου) στην ADP προέρχεται απευθείας από το υπόστρωµα, ενώ στην οξειδωτική φωσφορυλίωση η φωσφορική οµάδα που προστίθεται (µε τη µεσολάβηση άλλου ενζύµου) στην ADP προέρχεται από ανόργανο φωσφόρο. Ο όρος «µόριο υποστρώµατος» αναφέρεται εδώ σε ένα ενδιάµεσο οργανικό µόριο που δηµιουργείται κατά τον καταβολισµό της γλυκόζης. Για κάθε µόριο γλυκόζης που αποικοδοµείται µέσω της αναπνοής σε διοξείδιο του άνθρακα και νερό παράγονται τελικά 38 µόρια ΑΤΡ, καθένα από τα οποία περιέχει 7,3 kcal/mol αξιοποιήσιµης ελεύθερης ενέργειας. Με την αναπνοή, δηλαδή, το µεγάλο ενεργειακό απόθεµα που περιέχει ένα µεµονωµένο «νόµισµα» γλυκόζης (686 kcal/mol) µοιράζεται σε «ψιλά» (38 µόρια ΑΤΡ «αξίας» 7,3 kcal/mol έκαστο), που µπορούν να χρησιµοποιηθούν πολύ πιο εύκολα από το κύτταρο για τις ενεργειακές ανάγκες των διαφόρων λειτουργιών του. P Υπόστρωμα Ένζυμο ADP Με αυτή την προεπισκόπηση είδαµε συνοπτικά µε ποιον τρόπο εµπλέκονται η γλυκόλυση, ο κύκλος του κιτρικού οξέος και η οξειδωτική φωσφορυλίωση στη διαδικασία της κυτταρικής αναπνοής. Τώρα είµαστε έτοιµοι να εξετάσουµε µε περισσότερες λεπτοµέρειες καθένα από αυτά τα τρία στάδια της αναπνοής. Ε Λ Ε Γ Χ Ο Σ Ε Ν Ν Ο Ι Ω Ν 9.1 Προϊόν Ένζυμο + Εικόνα 9.7 Φωσφορυλίωση σε επίπεδο υποστρώματος. Μια μικρή ποσότητα ΑΤΡ παράγεται με απευθείας μεταφορά μιας φωσφορικής ομάδας από κάποια οργανική ένωση στην ADP, με τη μεσολάβηση ενός ενζύμου. (Για παραδείγματα αυτού του μηχανισμού, βλ. τα βήματα 7 και 10 της Εικόνας 9.9.) ; Πιστεύετε ότι η δυναμική ενέργεια είναι υψηλότερη στα αντιδρώντα ή στα προϊόντα; Εξηγήστε. 1. Ποιες είναι οι οµοιότητες και ποιες οι διαφορές που υπάρχουν ανάµεσα στην αερόβια και στην αναερόβια αναπνοή; 2. ΤΙ ΘΑ ΓΙΝΟΤΑΝ ΑΝ...; Ποια ένωση οξειδώνεται και ποια στην ακόλουθη οξειδοαναγωγική αντίδραση; C AD + C AD + Η + Για προτεινόµενες απαντήσεις, βλ. Παράρτηµα Α. 206 E T TA 2 Το κύτταρο

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Οι οργανισμοί εξασφαλίζουν ενέργεια, για τις διάφορες λειτουργίες τους, διασπώντας θρεπτικές ουσίες που περιέχονται στην τροφή τους. Όμως οι φωτοσυνθετικοί

Διαβάστε περισσότερα

Συνδυάζοντας το πρώτο και το δεύτερο θερμοδυναμικό αξίωμα προκύπτει ότι:

Συνδυάζοντας το πρώτο και το δεύτερο θερμοδυναμικό αξίωμα προκύπτει ότι: Συνδυάζοντας το πρώτο και το δεύτερο θερμοδυναμικό αξίωμα προκύπτει ότι: Για να είναι μια αντίδραση αυθόρμητη, πρέπει η μεταβολή της ελεύθερης ενέργειας της αντίδρασης να είναι αρνητική. Η μεταβολή της

Διαβάστε περισσότερα

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί Δημήτρης Η. Β 1 25.3.14 3 Ο Κεφάλαιο 3.1 Ενέργεια και οργανισμοί Η ενέργεια έχει κεντρική σημασία για έναν οργανισμό, γιατί ό,τι και να κάνουμε χρειαζόμαστε ενέργεια. Ο κλάδος της βιολογίας που ασχολείται

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΑΝΑΠΝΟΗ. Καρβουντζή Ηλιάνα Βιολόγος

ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΑΝΑΠΝΟΗ. Καρβουντζή Ηλιάνα Βιολόγος ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΑΝΑΠΝΟΗ Η τροφή αποτελείται και από ουσίες μεγάλου μοριακού βάρους (πρωτεΐνες, υδατάνθρακες, λιπίδια, νουκλεϊνικά οξέα). Οι ουσίες αυτές διασπώνται (πέψη) σε απλούστερες (αμινοξέα, απλά σάκχαρα,

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνος Π. (Β 2 ) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3: ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ

Κωνσταντίνος Π. (Β 2 ) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3: ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ Κωνσταντίνος Π. (Β 2 ) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3: ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ Βιοενεργητική είναι ο κλάδος της Βιολογίας που μελετά τον τρόπο με τον οποίο οι οργανισμοί χρησιμοποιούν ενέργεια για να επιβιώσουν και να υλοποιήσουν τις

Διαβάστε περισσότερα

1. Να οξειδωθούν και να παράγουν ενέργεια. (ΚΑΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ)

1. Να οξειδωθούν και να παράγουν ενέργεια. (ΚΑΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ) Θάνος Α. Β1 ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Όλοι οι οργανισμοί προκειμένου να επιβιώσουν και να επιτελέσουν τις λειτουργίες τους χρειάζονται ενέργεια. Οι φυτικοί οργανισμοί μετατρέπουν

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ 3

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ 3 ΒΙΟΛΟΓΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ 3 Το θέμα που απασχολεί το κεφάλαιο σε όλη του την έκταση είναι ο μεταβολισμός και χωρίζεται σε τέσσερις υποκατηγορίες: 3.1)Ενέργεια και οργανισμοί,

Διαβάστε περισσότερα

3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ

3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Όλοι οι οργανισμοί προκειμένου να επιβιώσουν και να επιτελέσουν τις λειτουργίες τους χρειάζονται ενέργεια. Οι φυτικοί οργανισμοί μετατρέπουν την ηλιακή ενέργεια με τη διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Θερινό εξάμηνο ΔΠΘ - Τμήμα Δασολογίας & Διαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Θερινό εξάμηνο ΔΠΘ - Τμήμα Δασολογίας & Διαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων ΔΠΘ - Τμήμα Δασολογίας & Διαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Θερινό εξάμηνο 2015 Αριστοτέλης Χ. Παπαγεωργίου Τμήμα Δασολογίας & Διαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 3 ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ

Κεφάλαιο 3 ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ Κεφάλαιο 3 ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ 3.1 Ενέργεια και οργανισμοί Όλοι οι οργανισμοί, εκτός από αυτούς από αυτούς που έχουν την ικανότητα να φωτοσυνθέτουν, εξασφαλίζουν ενέργεια διασπώντας τις θρεπτικές ουσιές που περιέχονται

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία Βιολογίας. Β. Γιώργος. Εισαγωγή 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ. Μεταφορά ενέργειας στα κύτταρα

Εργασία Βιολογίας. Β. Γιώργος. Εισαγωγή 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ. Μεταφορά ενέργειας στα κύτταρα Εργασία Βιολογίας Β. Γιώργος Εισαγωγή Η ενεργεια εχει πολυ μεγαλη σημασια για εναν οργανισμο, γιατι για να κανει οτιδηποτε ενας οργανισμος ειναι απαραιτητη. Ειναι απαραιτητη ακομη και οταν δεν κανουμε

Διαβάστε περισσότερα

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί..σελίδα 2 3.2 Ένζυμα βιολογικοί καταλύτες...σελίδα 4 3.3 Φωτοσύνθεση..σελίδα 5 3.4 Κυτταρική αναπνοή.

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί..σελίδα 2 3.2 Ένζυμα βιολογικοί καταλύτες...σελίδα 4 3.3 Φωτοσύνθεση..σελίδα 5 3.4 Κυτταρική αναπνοή. 5ο ΓΕΛ ΧΑΛΑΝΔΡΙΟΥ Μ. ΚΡΥΣΤΑΛΛΙΑ 2/4/2014 Β 2 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 Ενέργεια και οργανισμοί..σελίδα 2 3.2 Ένζυμα βιολογικοί καταλύτες...σελίδα 4 3.3 Φωτοσύνθεση..σελίδα 5 3.4 Κυτταρική

Διαβάστε περισσότερα

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί Όλοι οι οργανισμοί με εξαίρεση τους φωτοσυνθετικούς εξασφαλίζουν την απαραίτητη ενέργεια διασπώντας θρεπτικές ουσίες που

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί Όλοι οι οργανισμοί με εξαίρεση τους φωτοσυνθετικούς εξασφαλίζουν την απαραίτητη ενέργεια διασπώντας θρεπτικές ουσίες που 3.1 Ενέργεια και οργανισμοί Όλοι οι οργανισμοί με εξαίρεση τους φωτοσυνθετικούς εξασφαλίζουν την απαραίτητη ενέργεια διασπώντας θρεπτικές ουσίες που περιέχονται στην τροφή τους. Αντίθετα οι φωτοσυνθετικοί,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΠΘ - Τμήμα Δασολογίας & Διαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ ΑΝΟΜΟΙΩΣΗ

ΔΠΘ - Τμήμα Δασολογίας & Διαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ ΑΝΟΜΟΙΩΣΗ ΔΠΘ - Τμήμα Δασολογίας & Διαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ ΑΝΟΜΟΙΩΣΗ Θερινό εξάμηνο 2011 Καταβολισμός ή ανομοίωση Καταβολισμός ή ανομοίωση η σταδιακή και ελεγχόμενη διάσπαση των

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία Βιολογίας 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ

Εργασία Βιολογίας 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ Εργασία Βιολογίας Καθηγητής: Πιτσιλαδής Β. Μαθητής: Μ. Νεκτάριος Τάξη: Β'2 Υλικό: Κεφάλαιο 3 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ Την ενέργεια και τα υλικά που οι οργανισμοί εξασφαλίζουν από το περιβάλλον

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ. της Νικολέτας Ε. 1. Να οξειδωθούν και να παράγουν ενέργεια. (ΚΑΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ)

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ. της Νικολέτας Ε. 1. Να οξειδωθούν και να παράγουν ενέργεια. (ΚΑΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ) ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ της Νικολέτας Ε. 3ο Κεφάλαιο Περιληπτική Απόδοση 3.1. Ενέργεια και οργανισμοί Όλοι οι οργανισμοί προκειμένου να επιβιώσουν και να επιτελέσουν τις λειτουργίες τους χρειάζονται

Διαβάστε περισσότερα

Φ ΣΙ Σ Ο Ι Λ Ο Ο Λ Γ Ο Ι Γ Α

Φ ΣΙ Σ Ο Ι Λ Ο Ο Λ Γ Ο Ι Γ Α Δηµοκρίτειο Πανεπιστήµιο Θράκης Τµήµα Αγροτικής Ανάπτυξης Οξείδωση της γλυκόζης ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ «Καταβολισµός ή ανοµοίωση» C 6 H 12 O+6O 2 +6H 2 O 12H 2 O+6CO 2 +686 Kcal/mol Πηγές ενέργειας κατά την

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΑΝΑΠΝΟΗ. π. Αναστάσιος Ισαάκ Λύκειο Παραλιμνίου Δεκέμβριος 2013 www.biomathia.webnode.gr

ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΑΝΑΠΝΟΗ. π. Αναστάσιος Ισαάκ Λύκειο Παραλιμνίου Δεκέμβριος 2013 www.biomathia.webnode.gr π. Αναστάσιος Ισαάκ Λύκειο Παραλιμνίου Δεκέμβριος 2013 www.biomathia.webnode.gr EΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ: ΕΝΟΤΗΤΑ 8: Η ελευθέρωση της ενέργειας, σελ. 155-168 ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΑΝΑΠΝΟΗ Η κυτταρική αναπνοή είναι η διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία για το μάθημα της Βιολογίας Περίληψη πάνω στο κεφάλαιο 3 του σχολικού βιβλίου

Εργασία για το μάθημα της Βιολογίας Περίληψη πάνω στο κεφάλαιο 3 του σχολικού βιβλίου Εργασία για το μάθημα της Βιολογίας Περίληψη πάνω στο κεφάλαιο 3 του σχολικού βιβλίου Τ. ΘΕΟΔΩΡΑ ΤΜΗΜΑ Β3 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Ο όρος ενέργεια σημαίνει δυνατότητα παραγωγής έργου.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4. Κυτταρική αναπνοή: Ο διαχειριστής της ενέργειας και των σκελετών άνθρακα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4. Κυτταρική αναπνοή: Ο διαχειριστής της ενέργειας και των σκελετών άνθρακα ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 Κυτταρική αναπνοή: Ο διαχειριστής της ενέργειας και των σκελετών άνθρακα Η πορεία σχηματισμού του αμύλου στους χλωροπλάστες και της σακχαρόζης στο κυτταρόπλασμα Η πορεία σχηματισμού του αμύλου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ. Το κύριο ενεργειακό «νόμισμα» των κυττάρων ειναι το ΑΤΡ.

ΕΡΓΑΣΙΑ. Το κύριο ενεργειακό «νόμισμα» των κυττάρων ειναι το ΑΤΡ. ΕΡΓΑΣΙΑ Εξεταζόμενο Μάθημα : Bιολογία Κεφάλαιο 3 : Μεταβολισμός Mαθήτρια : Αγνή Τ. Υπεύθυνος Καθηγητής : Πιτσιλαδής Τμήμα : Β3 3.1 Ενέργεια και οργανισμοί Το σύνολο των χημικών αντριδράσεων που λαμβάνουν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΤΗΤΑ 8: Η ΕΛΕΥΘΕΡΩΣΗ ΤΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ 8.2 AΕΡΟΒΙΑ ΑΝΑΠNOH

ΕΝΟΤΗΤΑ 8: Η ΕΛΕΥΘΕΡΩΣΗ ΤΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ 8.2 AΕΡΟΒΙΑ ΑΝΑΠNOH 1 ΕΝΟΤΗΤΑ 8: Η ΕΛΕΥΘΕΡΩΣΗ ΤΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ 8.2 AΕΡΟΒΙΑ ΑΝΑΠNOH Οι οργανισμοί για να επιβιώσουν χρειάζονται ενέργεια η οποία παράγεται μέσω μιας διαδικασίας που ονομάζεται κυτταρική αναπνοή. Οι ουσίες που

Διαβάστε περισσότερα

Κεφαλαίο 3 ο. Μεταβολισμός. Ενέργεια και οργανισμοί

Κεφαλαίο 3 ο. Μεταβολισμός. Ενέργεια και οργανισμοί Κεφαλαίο 3 ο Μεταβολισμός Ενέργεια και οργανισμοί Η ενέργεια είναι απαρέτητη σε όλους τους οργανισμούς και την εξασφαλίζουν από το περιβάλλον τους.παρόλα αυτά, συνήθως δεν μπορούν να την χρησιμοποιήσουν

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία για το μάθημα της Βιολογίας. Περίληψη πάνω στο κεφάλαιο 3 του σχολικού βιβλίου

Εργασία για το μάθημα της Βιολογίας. Περίληψη πάνω στο κεφάλαιο 3 του σχολικού βιβλίου Εργασία για το μάθημα της Βιολογίας Περίληψη πάνω στο κεφάλαιο 3 του σχολικού βιβλίου Στο 3 ο κεφάλαιο του βιβλίου η συγγραφική ομάδα πραγματεύεται την ενέργεια και την σχέση που έχει αυτή με τους οργανισμούς

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΩΡΓΟΣ Μ. Β2 ΒΙΟΛΟΓΙΑ 3ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ

ΓΙΩΡΓΟΣ Μ. Β2 ΒΙΟΛΟΓΙΑ 3ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΓΙΩΡΓΟΣ Μ. Β2 ΒΙΟΛΟΓΙΑ 3ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ 3.1 Ενέργεια και οργανισμοί Οι οργανισμοί εξασφαλίζουν την απαραίτητα ενέργεια που τους χρειάζεται διασπώντας θρεπτικές ουσίες οι οποίες εμπεριέχονται στην

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΗ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑ. Μαντώ Κυριακού 2015

ΓΕΝΙΚΗ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑ. Μαντώ Κυριακού 2015 ΓΕΝΙΚΗ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑ Μαντώ Κυριακού 2015 Ενεργειακό Στα βιολογικά συστήματα η διατήρηση της ενέργειας συμπεριλαμβάνει οξειδοαναγωγικές αντιδράσεις παραγωγή ATP Οξείδωση: απομάκρυνση e από ένα υπόστρωμα

Διαβάστε περισσότερα

Περίληψη Βιολογίας Κεφάλαιο 3

Περίληψη Βιολογίας Κεφάλαιο 3 Περίληψη Βιολογίας Κεφάλαιο 3 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Η σημασία της ενέργειας στους οργανισμούς. Η ενέργεια είναι ένας παράγοντας σημαντικός για τους οργανισμούς γιατί όλες οι λειτουργίες τους απαιτούν

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΟ 3 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ «ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ» ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Α. ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΜΕΣΑ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ. 1. Να ορίσετε την έννοια της Βιοενεργητικής.

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΟ 3 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ «ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ» ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Α. ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΜΕΣΑ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ. 1. Να ορίσετε την έννοια της Βιοενεργητικής. ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΟ 3 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ «ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ» Α. ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΜΕΣΑ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ 1. Να ορίσετε την έννοια της Βιοενεργητικής. 2. Πώς οι αυτότροφοι οργανισμοί εξασφαλίζουν την τροφή

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 4. Copyright The McGraw-Hill Companies, Inc Utopia Publishing, All rights reserved

Κεφάλαιο 4. Copyright The McGraw-Hill Companies, Inc Utopia Publishing, All rights reserved Κεφάλαιο 4 Copyright The McGraw-Hill Companies, Inc. Οι νόμοι της Θερμοδυναμικής 1 ος Νόμος της θερμοδυναμικής (αρχή διατήρησης της ενέργειας) Η ενέργεια δεν δημιουργείται ούτε καταστρέφεται Αλλάζει μορφή

Διαβάστε περισσότερα

3.2 ΕΝΖΥΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΚΑΤΑΛΥΤΕΣ

3.2 ΕΝΖΥΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΚΑΤΑΛΥΤΕΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΣΤΟ 3 Ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ: ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΚΥΡΙΑΚΟΣ Γ. Β1 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Όλοι οι οργανισμοί προκειμένου να επιβιώσουν και να επιτελέσουν τις λειτουργίες τους χρειάζονται ενέργεια. Οι φυτικοί

Διαβάστε περισσότερα

BΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΥΤΤΑΡΩΝ

BΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΥΤΤΑΡΩΝ BΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΥΤΤΑΡΩΝ 1. ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΥΤΤΑΡΩΝ 2. BΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑΣ Ι. ΑΤΟΜΑ ΚΑΙ ΜΟΡΙΑ ΙΙ. ΧΗΜΙΚΟΙ ΔΕΣΜΟΙ ΙΙΙ. ΜΑΚΡΟΜΟΡΙΑ ΣΤΑ ΚΥΤΤΑΡΑ

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολισμός και Βιοενεργητική. [Τίτλος εγγράφου] ΣΠΥΡΟΣ Ξ. Β 2

Μεταβολισμός και Βιοενεργητική. [Τίτλος εγγράφου] ΣΠΥΡΟΣ Ξ. Β 2 Μεταβολισμός και Βιοενεργητική [Τίτλος εγγράφου] ΣΠΥΡΟΣ Ξ. Β 2 ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2013 - Μεταβολισμός - Εισαγωγή Πολύ μεγάλο ρόλο στην λειτουργία ενός οργανισμού παίζει η ενέργεια και η κατάλληλη αξιοποίησή της.

Διαβάστε περισσότερα

KΕΦΑΛΑΙΟ 3ο Μεταβολισμός. Ενότητα 3.1: Ενέργεια και Οργανισμοί Ενότητα 3.2: Ένζυμα - Βιολογικοί Καταλύτες

KΕΦΑΛΑΙΟ 3ο Μεταβολισμός. Ενότητα 3.1: Ενέργεια και Οργανισμοί Ενότητα 3.2: Ένζυμα - Βιολογικοί Καταλύτες KΕΦΑΛΑΙΟ 3ο Μεταβολισμός Ενότητα 3.1: Ενέργεια και Οργανισμοί Ενότητα 3.2: Ένζυμα - Βιολογικοί Καταλύτες Να συμπληρώσετε με τους κατάλληλους όρους τα κενά στις παρακάτω προτάσεις: 1. Ο καταβολισμός περιλαμβάνει

Διαβάστε περισσότερα

Η υδρόλυση της ATP (σε ADP και μία φωσφορική ομάδα) απελευθερώνει ενέργεια που χρησιμοποιείται στις αναβολικές αντιδράσεις

Η υδρόλυση της ATP (σε ADP και μία φωσφορική ομάδα) απελευθερώνει ενέργεια που χρησιμοποιείται στις αναβολικές αντιδράσεις Κεφάλαιο 6 ΚΑΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ Αποικοδόμηση (διάσπαση) πολύπλοκων μορίων σε απλούστερες ενώσεις πχ στην κυτταρική αναπνοή η διάσπαση της γλυκόζης σε CO 2 και Η 2 Ο Η ενέργεια που απελευθερώνεται χρησιμοποιείται

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο τρίτο. 3.1: Ενέργεια και οργανισμοί

Κεφάλαιο τρίτο. 3.1: Ενέργεια και οργανισμοί Κεφάλαιο τρίτο 3.1: Ενέργεια και οργανισμοί Όλοι οι οργανισμοί εξασφαλίζουν την ενέργεια που χρειάζονται με την διάσπαση των θρεπτικών ουσιών της τροφής τους. Οι οργανισμοί που έχουν την ικανότητα να φωτοσυνθέτουν

Διαβάστε περισσότερα

3 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ. Μεταβολισμός του κυττάρου

3 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ. Μεταβολισμός του κυττάρου 3 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ Μεταβολισμός του κυττάρου ΤΥΠΟΙ ΧΗΜΙΚΩΝ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΩΝ Α. Εξώθερμη αντίδραση = απελευθέρωση ενέργειας Β. Ενδόθερμη αντίδραση = πρόσληψη ενέργειας 3ο λύκ. Ηλιούπολης επιμέλεια: Αργύρης Γιάννης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1. ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1. ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Τάξη Β1 Δ. Λουκία Μεταβολισμός ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ενέργεια είναι κάτι απαραίτητο για όλες της διαδικασίες της ζωής, από την πιο απλή και ασήμαντη έως τη πιο πολύπλοκη και σημαντική. Έτσι σ ' αυτή την περίληψη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΤΜΗΜΑ:Β 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Είναι γνωστό πως οποιοσδήποτε οργανισμός, για να λειτουργήσει χρειάζεται ενέργεια. Η ενέργεια αυτή βρίσκεται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΠΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 3 ου ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ (μεταβολισμός)

ΠΕΡΙΛΗΠΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 3 ου ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ (μεταβολισμός) ΠΕΡΙΛΗΠΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 3 ου ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ (μεταβολισμός) ΜΑΘΗΤΗΣ: Ν. ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΤΜΗΜΑ: Β2 Ο όρος «ενέργεια» πρωτοχρησιμοποιήθηκε πριν από δύο περίπου αιώνες, με τη βιομηχανική επανάσταση, και έγινε οικείος στον

Διαβάστε περισσότερα

Κων/νος Μ. Β 2 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗΝ ΒΙΟΛΟΓΙΑ

Κων/νος Μ. Β 2 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗΝ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Κων/νος Μ. Β 2 -ΕΙΣΑΓΩΓΗ: ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗΝ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ( Περίληψη 3 ου κεφαλαίου: ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ) Η διαρκής αναζήτηση της ανθρωπότητας για το ερώτημα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟΨΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ

ΣΥΝΟΨΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΣΥΝΟΨΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΤΡΟΦΗ Λίπη Πολυσακχαρίτες Γλυκόζη κι άλλα σάκχαρα Πρωτεΐνες Αμινοξέα Λιπαρά Οξέα Γλυκόλυση Πυροσταφυλικό Οξύ Ακέτυλο-oA Αλυσίδα μεταφοράς ηλεκτρονίων / Οξειδωτική φωσφορυλίωση

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ, ΠΕΚ Μεταβολισμός: Βασικές έννοιες και σχεδιασμός

ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ, ΠΕΚ Μεταβολισμός: Βασικές έννοιες και σχεδιασμός ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ, ΠΕΚ 2014 Μεταβολισμός: Βασικές έννοιες και σχεδιασμός Μεταβολισμός Βασικές Έννοιες Αντικείμενο 1) το κύτταρο αντλεί ενέργεια (αναγωγική ισχύ) από το περιβάλλον του; 2) το κύτταρο συνθέτει τις

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 Η ΕΛΕΥΘΕΡΩΣΗ ΤΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ. Κυτταρική αναπνοή 1

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 Η ΕΛΕΥΘΕΡΩΣΗ ΤΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ. Κυτταρική αναπνοή 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 Η ΕΛΕΥΘΕΡΩΣΗ ΤΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ Κυτταρική αναπνοή 1 8.1 ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΑΝΑΠΝΟΗ 2 Οι οργανισµοί για να επιβιώσουν χρειάζονται ενέργεια. Η κυτταρική αναπνοή είναι η διαδικασία µέσα από την οποία οι οργανισµοί

Διαβάστε περισσότερα

σελ 1 από 8 Τμήμα Τεχνολογίας Τροφίμων ΤΕΙ Αθήνας Εαρινό Εξάμηνο a 2 η Εξέταση στην Βιοχημεία

σελ 1 από 8 Τμήμα Τεχνολογίας Τροφίμων ΤΕΙ Αθήνας Εαρινό Εξάμηνο a 2 η Εξέταση στην Βιοχημεία Τμήμα Τεχνολογίας Τροφίμων ΤΕΙ Αθήνας Εαρινό Εξάμηνο 2006 2007 a 2 η Εξέταση στην Βιοχημεία σελ 1 από 8 Ονοματεπώνυμο : Τυπικό εξάμηνο : Αριθμός Μητρώου : Σε κάθε ερώτηση αντιστοιχούν πέντε απαντήσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΗ ΣΧΟΛΗ ΑΓΡΙΝΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΕΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ 1ο Ζωολογία Δ. Ματθόπουλος 1 ΥΠΕΥΘΥΝΟΙ Από έδρας Δ. Ματθόπουλος Ζωολογία Δ. Ματθόπουλος

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολισμός μικροοργανισμών

Μεταβολισμός μικροοργανισμών Μεταβολισμός μικροοργανισμών Ο μεταβολισμός είναι το σύνολο των βιοχημικών αντιδράσεων που πραγματοποιούνται στα κύτταρα των ζωντανών οργανισμών. Συνεπώς ο μεταβολισμός περιλαμβάνει όλες εκείνες τις βιοχημικές

Διαβάστε περισσότερα

Kυτταρική Bιολογία. Μιτοχόνδρια & Χλωροπλάστες - Τα Ενεργειακά Κέντρα των Ευκαρυωτικών Κυττάρων ΔIAΛEΞΕΙΣ 24 & 25 (27 /5/2016)

Kυτταρική Bιολογία. Μιτοχόνδρια & Χλωροπλάστες - Τα Ενεργειακά Κέντρα των Ευκαρυωτικών Κυττάρων ΔIAΛEΞΕΙΣ 24 & 25 (27 /5/2016) Kυτταρική Bιολογία ΔIAΛEΞΕΙΣ 24 & 25 (27 /5/2016) Μιτοχόνδρια & Χλωροπλάστες - Τα Ενεργειακά Κέντρα των Ευκαρυωτικών Κυττάρων Τα κύρια σημεία των διαλέξεων 24 & 25 Αποικοδόμηση & οξείδωση μακρομορίων,

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολισμός. Ενέργεια και οργανισμοί Ένζυμα βιολογικοί καταλύτες Φωτοσύνθεση Κυτταρική αναπνοή

Μεταβολισμός. Ενέργεια και οργανισμοί Ένζυμα βιολογικοί καταλύτες Φωτοσύνθεση Κυτταρική αναπνοή Άννα Ν. Εισαγωγή Μεταβολισμός Ενέργεια και οργανισμοί Ένζυμα βιολογικοί καταλύτες Φωτοσύνθεση Κυτταρική αναπνοή Ενέργεια υπάρχει στο περιβάλλον μας και η παρουσία της γίνεται φανερή με διάφορους τρόπους

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές Βιοτεχνολογίας Τροφίμων

Αρχές Βιοτεχνολογίας Τροφίμων Αρχές Βιοτεχνολογίας Τροφίμων Ενότητα 3: Εφαρμογές Βιομηχανικής Βιοτεχνολογίας: Στοιχεία Μικροβιακού Μεταβολισμού(2/3), 2ΔΩ Τμήμα: Επιστήμης και Τεχνολογίας Τροφίμων Διδάσκων: Δρ. Σεραφείμ Παπανικολαου

Διαβάστε περισσότερα

ΦΩΤΟΣΥΝΘΕΣΗ. Αυτότροφοι και ετερότροφοι οργανισμοί. Καρβουντζή Ηλιάνα Βιολόγος

ΦΩΤΟΣΥΝΘΕΣΗ. Αυτότροφοι και ετερότροφοι οργανισμοί. Καρβουντζή Ηλιάνα Βιολόγος ΦΩΤΟΣΥΝΘΕΣΗ Αυτότροφοι και ετερότροφοι οργανισμοί Η ζωή στον πλανήτη μας στηρίζεται στην ενέργεια του ήλιου. Η ενέργεια αυτή εκπέμπεται με τη μορφή ακτινοβολίας. Ένα πολύ μικρό μέρος αυτής της ακτινοβολίας

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ Μεταβολισμός

ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ Μεταβολισμός ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Μεταβολισμός ονομάζεται η αξιοποίηση της ενέργειας και των στοιχείων του περιβάλλοντος για την εκτέλεση βιοχημικών διεργασιών που γίνονται στα κύτταρα ενός ζωικού ή

Διαβάστε περισσότερα

Καθηγητής Δ. Μόσιαλος

Καθηγητής Δ. Μόσιαλος Μικροβιολογία-Ιολογία Επίκουρος Καθηγητής Καθηγητής Δ. Μόσιαλος Βιοενεργητική μικροβίων Βακτηριακή Γενετική Επισκόπηση Βακτηριοφάγων Προκαρυωτική ποικιλότητα (Βακτήρια) Προκαρυωτική ποικιλότητα (Αρχαία)

Διαβάστε περισσότερα

Περίληψη 3 ου κεφαλαίου. Όλγα Σ.

Περίληψη 3 ου κεφαλαίου. Όλγα Σ. Περίληψη 3 ου κεφαλαίου. Όλγα Σ. (3.1) Όλοι οι οργανισμοί, ζωικοί και φυτικοί, προκειμένου να επιβιώσουν και να διατελέσουν τις λειτουργίες τους, χρειάζονται ενέργεια. Με αφορμή τα ερωτήματα για ποιό λόγο

Διαβάστε περισσότερα

και χρειάζεται μέσα στο ρύθμιση εναρμόνιση των διαφόρων ενζυμικών δραστηριοτήτων. ενζύμων κύτταρο τρόπους

και χρειάζεται μέσα στο ρύθμιση εναρμόνιση των διαφόρων ενζυμικών δραστηριοτήτων. ενζύμων κύτταρο τρόπους Για να εξασφαλιστεί η σωστή και αρμονική έκφραση των ενζύμων μέσα στο κύτταρο χρειάζεται ρύθμιση εναρμόνιση των διαφόρων ενζυμικών δραστηριοτήτων. και Η εναρμόνιση αυτή επιτυγχάνεται με διάφορους τρόπους

Διαβάστε περισσότερα

Κυτταρική Βιολογία. Ενότητα 10 : Τα μιτοχόνδρια και οι χλωροπλάστες ως τα ενεργειακά κέντρα των ευκαρυωτικών κυττάρων

Κυτταρική Βιολογία. Ενότητα 10 : Τα μιτοχόνδρια και οι χλωροπλάστες ως τα ενεργειακά κέντρα των ευκαρυωτικών κυττάρων ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Κυτταρική Βιολογία Ενότητα 10 : Τα μιτοχόνδρια και οι χλωροπλάστες ως τα ενεργειακά κέντρα των ευκαρυωτικών κυττάρων Παναγιωτίδης Χρήστος

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟΨΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ

ΣΥΝΟΨΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΣΥΝΟΨΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΤΡΟΦΗ Λίπη Πολυσακχαρίτες Γλυκόζη κι άλλα σάκχαρα Πρωτεΐνες Αμινοξέα Λιπαρά Οξέα Γλυκόλυση Πυροσταφυλικό Οξύ Ακέτυλο-CoA Αναπνευστική Αλυσίδα μεταφοράς ηλεκτρονίων / Οξειδωτική

Διαβάστε περισσότερα

ΦΩΤΟΣΥΝΘΕΣΗ 12Η 2 S + 6CΟ 2 C 6 H 12 Ο S + 6H 2 Ο

ΦΩΤΟΣΥΝΘΕΣΗ 12Η 2 S + 6CΟ 2 C 6 H 12 Ο S + 6H 2 Ο ΦΩΤΟΣΥΝΘΕΣΗ 1. (α). Ποια είναι τα τελικά προϊόντα της φωτεινής φάσης της φωτοσύνθεσης; (β). Τι είναι η φωτοσυνθετική φωσφορυλίωση και σε τι διακρίνεται; (γ) Εξηγήστε το ρόλο των ουσιών (α) καρβοξυδισμουτάση

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) 18 ΜΑΪΟΥ 2011 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) 18 ΜΑΪΟΥ 2011 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ A ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) 18 ΜΑΪΟΥ 2011 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Για τις ηµιτελείς προτάσεις Α1 και Α2 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της πρότασης

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΗΡΑΚΛΕΙΤΟΣ

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΗΡΑΚΛΕΙΤΟΣ ΚΩΛΕΤΤΗ 19-21 -10681 210 3824614 210 3847670 www.irakleitos.gr ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β') ΤΕΤΑΡΤΗ 4 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολισμός του γλυκογόνου. Μεταβολισμός των υδατανθράκων κατά την άσκηση. Από που προέρχεται το μυϊκό και ηπατικό γλυκογόνο;

Μεταβολισμός του γλυκογόνου. Μεταβολισμός των υδατανθράκων κατά την άσκηση. Από που προέρχεται το μυϊκό και ηπατικό γλυκογόνο; Μεταβολισμός των υδατανθράκων κατά την άσκηση Μεταβολισμός του γλυκογόνου Το γλυκογόνο είναι ο αφθονότερος υδατάνθρακας των ζώων Το γλυκογόνο αποθηκεύεται κυρίως στο ήπαρ (3-7% κατά βάρος) και στους μύες

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1 Χημικός δεσμός

Κεφάλαιο 1 Χημικός δεσμός Κεφάλαιο 1 Χημικός δεσμός 1.1 Άτομα, Ηλεκτρόνια, και Τροχιακά Τα άτομα αποτελούνται από + Πρωτόνια φορτισμένα θετικά μάζα = 1.6726 X 10-27 kg Νετρόνια ουδέτερα μάζα = 1.6750 X 10-27 kg Ηλεκτρόνια φορτισμένα

Διαβάστε περισσότερα

1.1. Να γράψετε στο τετράδιό σας το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση:

1.1. Να γράψετε στο τετράδιό σας το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση: ΘΕΜΑ 1o 1.1. Να γράψετε στο τετράδιό σας το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση: Η σταθερά Κ w στους 5 ο C έχει τιµή 10-14 : α. µόνο στο καθαρό νερό β. σε οποιοδήποτε υδατικό διάλυµα γ. µόνο σε υδατικά

Διαβάστε περισσότερα

Ενέργεια:η ικανότητα επιτέλεσης έργου. Μορφές ενέργειας. η αιτία εµφάνισης φυσικών, χηµικών βιολογικών φαινοµένων

Ενέργεια:η ικανότητα επιτέλεσης έργου. Μορφές ενέργειας. η αιτία εµφάνισης φυσικών, χηµικών βιολογικών φαινοµένων Ενέργεια -Μεταβολισµός Ενέργεια:η ικανότητα επιτέλεσης έργου Μορφές ενέργειας η αιτία εµφάνισης φυσικών, χηµικών βιολογικών φαινοµένων ηλιακή, θερµότητα, χηµική, ηλεκτρική, πυρηνική. κινητική η ενέργεια

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΕΝΟΤΗΤΑ: 1.2

ΧΗΜΕΙΑ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΕΝΟΤΗΤΑ: 1.2 ΕΝΟΤΗΤΑ: 1.2 Η ύλη συναντάται σε τρεις φυσικές καταστάσεις: Στερεή: έχει καθορισμένη μάζα, σχήμα και όγκο. Υγρή: έχει καθορισμένη μάζα και όγκο, ενώ σχήμα κάθε φορά παίρνει το σχήμα του δοχείου που το

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4. Άσκηση: Αναπνοή

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4. Άσκηση: Αναπνοή ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 Άσκηση: Αναπνοή Σύνοψη Στο κεφάλαιο αυτό γίνεται λόγος για τη λειτουργία της αναπνοής και τον ρόλο της στους φυτικούς οργανισμούς. Πιο συγκεκριμένα μελετάται η αναπνοή σε αρτίβλαστα και διαβρεγμένα

Διαβάστε περισσότερα

www.cyprusbiology.com ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΚΤΟ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΑΝΑΠΝΟΗ

www.cyprusbiology.com ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΚΤΟ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΑΝΑΠΝΟΗ www.cyprusbiology.com ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΚΤΟ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΑΝΑΠΝΟΗ 2011 ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΑΝΑΠΝΟΗ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ κύτταρο Το αυτοκίνητο καίει βενζίνη για να πάρει ενέργεια. Ποιο είναι το καύσιμο του κυττάρου;.. Με ποια αντίδραση

Διαβάστε περισσότερα

www.cyprusbiology.com ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΚΤΟ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΑΝΑΠΝΟΗ

www.cyprusbiology.com ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΚΤΟ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΑΝΑΠΝΟΗ www.cyprusbiology.com ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΚΤΟ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΑΝΑΠΝΟΗ 2014 ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΑΝΑΠΝΟΗ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ κύτταρο Το αυτοκίνητο καίει βενζίνη για να πάρει ενέργεια. Ποιο είναι το καύσιμο του κυττάρου;.. Με ποια αντίδραση

Διαβάστε περισσότερα

Φωτοσύνθεση. κυτταρική αναπνοή άμυλο. άλλες οργανικές ουσίες

Φωτοσύνθεση. κυτταρική αναπνοή άμυλο. άλλες οργανικές ουσίες Φωτοσύνθεση Φωτοσύνθεση Φωτοσύνθεση κυτταρική αναπνοή άμυλο άλλες οργανικές ουσίες γίνεται δυνατή μια αντίδραση που κάτω από άλλες συνθήκες δεν θα μπορούσε να συμβεί. Τι είναι και γιατί χρειάζεται το NADPH

Διαβάστε περισσότερα

Τρίτη, 27 Μαΐου 2008 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ

Τρίτη, 27 Μαΐου 2008 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ Τρίτη, 7 Μαΐου 008 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΘΕΜΑ ο Για τις ερωτήσεις. -. να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση... Ποιο

Διαβάστε περισσότερα

Οργάνωση και λειτουργίες του οικοσυστήματος Ο ρόλος της ενέργειας. Κεφάλαιο 2.2

Οργάνωση και λειτουργίες του οικοσυστήματος Ο ρόλος της ενέργειας. Κεφάλαιο 2.2 Οργάνωση και λειτουργίες του οικοσυστήματος Ο ρόλος της ενέργειας Κεφάλαιο 2.2 Ο ρόλος της ενέργειας ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2.2 Τροφικές σχέσεις και ροή ενέργειας Τροφικές Σχέσεις και Ροή Ενέργειας Κάθε οργανωμένο σύστημα,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο H XHΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Χημεία της ζωής 1

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο H XHΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Χημεία της ζωής 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο H XHΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ Χημεία της ζωής 1 2.1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΧΗΜΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Η Βιολογία μπορεί να μελετηθεί μέσα από πολλά και διαφορετικά επίπεδα. Οι βιοχημικοί, για παράδειγμα, ενδιαφέρονται περισσότερο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1. Οργάνωση της ζωής βιολογικά συστήματα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1. Οργάνωση της ζωής βιολογικά συστήματα ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Οργάνωση της ζωής βιολογικά συστήματα 1.1 Τα μόρια της ζωής Καινούριες γνώσεις Ποια μόρια συμμετέχουν στη δομή και στις λειτουργίες των οργανισμών. Ποια είναι η σημασία του νερού για τη ζωή

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) 2008 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) 2008 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) 2008 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1ο Για τις ερωτήσεις 1.1 και 1.2 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ & ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β )

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ & ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ & ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 04/06/2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΘΕΜΑ Α A1. γ A2. δ A3. α) Σ β) Λ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΘΕΜΑ Α Α.1. γ Α.2. δ ΤΕΤΑΡΤΗ 4 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Α.. α. Σωστό, β. Λάθος,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΡΥΠΑΝΤΩΝ ΣΤΗ ΖΩΗ ΤΩΝ ΚΥΤΤΑΡΩΝ

ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΡΥΠΑΝΤΩΝ ΣΤΗ ΖΩΗ ΤΩΝ ΚΥΤΤΑΡΩΝ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΡΥΠΑΝΤΩΝ ΣΤΗ ΖΩΗ ΤΩΝ ΚΥΤΤΑΡΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Εισαγωγή Η μαγιά που χρησιμοποιούμε για την παραγωγή ψωμιού, αποτελείται από μικροοργανισμούς (ζυμομήκυτες, Saccharomyces

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολισμός πρωτεϊνών και των αμινοξέων

Μεταβολισμός πρωτεϊνών και των αμινοξέων Μεταβολισμός πρωτεϊνών και των αμινοξέων Πρωτεΐνες Πολυσακχαρίτες Λίπη Γαλακτικό Γλυκόζη Αμινοξέα Πρωτεΐνες οργανισμού Δεξαμενή Αζώτου Πυροστα φυλικό Γλυκονεογένεση Γλυκόλυση Acetyl-CoA 6- φωσφορική Γλυκόζη

Διαβάστε περισσότερα

Α4. Να μεταφέρετε στο τετράδιό σας τις παρακάτω χημικές εξισώσεις σωστά συμπληρωμένες:

Α4. Να μεταφέρετε στο τετράδιό σας τις παρακάτω χημικές εξισώσεις σωστά συμπληρωμένες: ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 18 ΜΑΪΟΥ 011 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ)

Διαβάστε περισσότερα

Β. ΚΑΜΙΝΕΛΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα).

Β. ΚΑΜΙΝΕΛΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα). ΒΙΟΛΟΓΙΑ Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα). Είδη οργανισμών Υπάρχουν δύο είδη οργανισμών: 1. Οι μονοκύτταροι, που ονομάζονται μικροοργανισμοί

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολισμός των Υδατανθράκων

Μεταβολισμός των Υδατανθράκων Μεταβολισμός των Υδατανθράκων 1 Συνολική παρουσίαση πρωτεϊνες ADP + P i αμινοξέα ADP + P i πολυσακζαρίτης ADP + P i εξόζες πεντόζες λίπη ADP + P i Λιπαρά οξέα ουρία Κύκλος ουρίας C 2 ADP + P i ADP + P

Διαβάστε περισσότερα

2.13 Πηγές των Αλκανίων και των Κυκλοαλκανίων

2.13 Πηγές των Αλκανίων και των Κυκλοαλκανίων 2.13 Πηγές των Αλκανίων και των Κυκλοαλκανίων Αργό πετρέλαιο Νάφθα Νάφθα (σζ (σζ 95-150 95-150 C) C) C 5 -C 12 Κηροζίνη Κηροζίνη (σζ (σζ σζ: σζ: :: 150-230 150-230 C) C) C 12 -C 15 Ελαφριά Ελαφριά βενζίνη

Διαβάστε περισσότερα

Το κύτταρο και ο κυτταρικός μεταβολισμός

Το κύτταρο και ο κυτταρικός μεταβολισμός Το κύτταρο και ο κυτταρικός μεταβολισμός Αναπλ. Καθηγητής Δημοσθένης Σαρηγιάννης 1 Το κύτταρο 2 Ρόλος κυτταρικών οργανιδίων Πυρήνας περιέχει τα μόρια DNA μαζί με άλλες συνδεμένες πρωτεΐνες και περιβάλλονται

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα πριν τις εξετάσεις. Καλό διάβασμα Καλή επιτυχία

Θέματα πριν τις εξετάσεις. Καλό διάβασμα Καλή επιτυχία Θέματα πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα Καλή επιτυχία 2013-2014 Θέματα πολλαπλής επιλογής Μετουσίωση είναι το φαινόμενο α. κατά το οποίο συνδέονται δύο αμινοξέα για τον σχηματισμό μιας πρωτεΐνης β. κατά

Διαβάστε περισσότερα

Γ ΤΑΞΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Γ ΤΑΞΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΕΤΑΡΤΗ 16/04/2014 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 1 ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΟΚΤΩ (8) ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Για τις ερωτήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Χηµεία-Βιοχηµεία Τεχνολογικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2001

Χηµεία-Βιοχηµεία Τεχνολογικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2001 Ζήτηµα 1ο Χηµεία-Βιοχηµεία Τεχνολογικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2001 1. Να γράψετε στο τετράδιό σας το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση: Η σταθερά Κ w στους 25 ο C έχει τιµή 10-14 : α. µόνο στο

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα ιάλεξης. Χηµική Θερµοδυναµική. Πιθανότητες πραγµατοποίησης µίας αντίδρασης. αντίδρασης ΧΗΜΙΚΗ ΘΕΡΜΟ ΥΝΑΜΙΚΗ ΚΑΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ

Θέµατα ιάλεξης. Χηµική Θερµοδυναµική. Πιθανότητες πραγµατοποίησης µίας αντίδρασης. αντίδρασης ΧΗΜΙΚΗ ΘΕΡΜΟ ΥΝΑΜΙΚΗ ΚΑΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ Θέµατα ιάλεξης MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΧΗΜΙΚΗ ΘΕΡΜΟ ΥΝΑΜΙΚΗ ΚΑΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ Ο ρόλος της ενέργειας στην πραγµατοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΠ. ΕΤΟΥΣ

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΠ. ΕΤΟΥΣ ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 05/02/1017 ΘΕΜΑ 1 ο Επιλέξτε τη σωστή απάντηση: 1. Σε ένα οικοσύστημα θα τοποθετήσουμε τις ύαινες και τα λιοντάρια στο ίδιο τροφικό επίπεδο

Διαβάστε περισσότερα

Το κύτταρο και ο κυτταρικός μεταβολισμός

Το κύτταρο και ο κυτταρικός μεταβολισμός Department of Chemical Το κύτταρο και ο κυτταρικός μεταβολισμός Αναπλ. Καθηγητής Δημοσθένης Σαρηγιάννης 1 Department of Chemical Κυτταρική αναπνοή Λαμβάνει χώρα σε τρία στάδια Γλυκόλυση, ένα μόριο γλυκόζης

Διαβάστε περισσότερα

Χηµεία-Βιοχηµεία Τεχνολογικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2001

Χηµεία-Βιοχηµεία Τεχνολογικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2001 Χηµεία-Βιοχηµεία Τεχνολογικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2001 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Ζήτηµα 1ο 1. Να γράψετε στο τετράδιό σας το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση: Η σταθερά Κ w στους 25 ο C έχει τιµή 10-14 : α.

Διαβάστε περισσότερα

3.2 Οξυγόνο. 2-3. Ποιες είναι οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου. Οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου εμφανίζονται στον παρακάτω πίνακα.

3.2 Οξυγόνο. 2-3. Ποιες είναι οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου. Οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου εμφανίζονται στον παρακάτω πίνακα. 93 Ερωτήσεις θεωρίας με απαντήσεις 3.2 Οξυγόνο 2-1. Ποιο είναι το οξυγόνο και πόσο διαδεδομένο είναι στη φύση. Το οξυγόνο είναι αέριο στοιχείο με μοριακό τύπο Ο 2. Είναι το πλέον διαδεδομένο στοιχείο στη

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΕΩΧΗΜΙΚΟΙ ΚΥΚΛΟΙ Βιογεωχημικός κύκλος

ΒΙΟΓΕΩΧΗΜΙΚΟΙ ΚΥΚΛΟΙ Βιογεωχημικός κύκλος ΒΙΟΓΕΩΧΗΜΙΚΟΙ ΚΥΚΛΟΙ Βιογεωχημικός κύκλος ενός στοιχείου είναι, η επαναλαμβανόμενη κυκλική πορεία του στοιχείου στο οικοσύστημα. Οι βιογεωχημικοί κύκλοι, πραγματοποιούνται με την βοήθεια, βιολογικών, γεωλογικών

Διαβάστε περισσότερα

Κατηγορίες οξειδοαναγωγικών αντιδράσεων.

Κατηγορίες οξειδοαναγωγικών αντιδράσεων. Κατηγορίες οξειδοαναγωγικών αντιδράσεων. 1) Αντιδράσεις σύνθεσης: Στις αντιδράσεις αυτές δύο ή περισσότερα στοιχεία ενώνονται προς σχηματισμό μιας χημικής ένωσης. π.χ. C + O 2 CO 2 2) Αντιδράσεις αποσύνθεσης:

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: 1 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΟΣ: Μαρίνος Ιωάννου, Ιωάννα Καλλιώρα

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: 1 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΟΣ: Μαρίνος Ιωάννου, Ιωάννα Καλλιώρα ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: 1 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 15 02 2015 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΟΣ: Μαρίνος Ιωάννου, Ιωάννα Καλλιώρα ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ A Για τις ερωτήσεις Α1 έως Α4 να γράψετε στο τετράδιό

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνιες Εξετάσεις Ημερήσιων Γενικών Λυκείων. Εξεταζόμενο Μάθημα: Χημεία Βιοχημεία Τεχνολογικής Κατεύθυνσης. Ημ/νία: 04 Ιουνίου 2014

Πανελλήνιες Εξετάσεις Ημερήσιων Γενικών Λυκείων. Εξεταζόμενο Μάθημα: Χημεία Βιοχημεία Τεχνολογικής Κατεύθυνσης. Ημ/νία: 04 Ιουνίου 2014 Πανελλήνιες Εξετάσεις Ημερήσιων Γενικών Λυκείων Εξεταζόμενο Μάθημα: Χημεία Βιοχημεία Τεχνολογικής Κατεύθυνσης Ημ/νία: 04 Ιουνίου 2014 Απαντήσεις Θεμάτων ΘΕΜΑ Α Α1. γ Α2. δ Α3. α. Σ β. Λ γ. Λ 𝐻! 𝚨𝟒. 𝛂)

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΣΤΟΙΧΕΙΟΜΕΤΡΙΑΣ ΤΗΣ ΜΙΚΡΟΒΙΑΚΗΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗΣ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΗΝ ΘΕΡΜΟΔΥΝΑΜΙΚΗ

ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΣΤΟΙΧΕΙΟΜΕΤΡΙΑΣ ΤΗΣ ΜΙΚΡΟΒΙΑΚΗΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗΣ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΗΝ ΘΕΡΜΟΔΥΝΑΜΙΚΗ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΣΤΟΙΧΕΙΟΜΕΤΡΙΑΣ ΤΗΣ ΜΙΚΡΟΒΙΑΚΗΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗΣ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΗΝ ΘΕΡΜΟΔΥΝΑΜΙΚΗ Προσδιορίσαμε τις σχέσεις που πρέπει να ικανοποιούν οι στοιχειομετρικοί συντελεστές μιας συνολικής μικροβιακής «αντίδρασης»

Διαβάστε περισσότερα

Tρίτη, 30 Μαΐου 2006 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΧΗΜΕΙΑ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ

Tρίτη, 30 Μαΐου 2006 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΧΗΜΕΙΑ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ Tρίτη, 30 Μαΐου 006 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΧΗΜΕΙΑ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΘΕΜΑ 1ο Για τις ερωτήσεις 1.1-1. να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1.1.

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΛΙΝΤΖΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ

ΟΛΛΙΝΤΖΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ Κ Kάνιγγος ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΟΛΛΙΝΤΖΑ 10, (5ος όροφ. Τηλ: 210-3300296-7. www.kollintzas.gr 1. Χημική σύσταση του κυττάρου. 2. Δομή και λειτουργία του κυττάρου. 3. Μεταβολισμός: βασικές αρχές,

Διαβάστε περισσότερα

9/5/2015. Σάκχαρα. πηγή ενεργειακού δυναµικού για τα φυτικά κύτταρα. Πρωτεΐνες. Ποσό της ηλιακής ενέργειας που φθάνει στη γη 13 x 10 23 cal

9/5/2015. Σάκχαρα. πηγή ενεργειακού δυναµικού για τα φυτικά κύτταρα. Πρωτεΐνες. Ποσό της ηλιακής ενέργειας που φθάνει στη γη 13 x 10 23 cal Δηµοκρίτειο Πανεπιστήµιο Θράκης Τµήµα Αγροτικής Ανάπτυξης ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ «Ροή της βιολογικής ενέργειας και ρόλος των ενζύµων» Ορεστιάδα 2015 Ροή της βιολογικής ενέργειας Ποσό της ηλιακής ενέργειας που

Διαβάστε περισσότερα

ÈÅÌÁÔÁ 2011 ÏÅÖÅ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΧΗΜΕΙΑ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. ΘΕΜΑ 1 ο. ΘΕΜΑ 2 ο δ δ α. Λ β. Λ γ. Σ δ. Λ ε.

ÈÅÌÁÔÁ 2011 ÏÅÖÅ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΧΗΜΕΙΑ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. ΘΕΜΑ 1 ο. ΘΕΜΑ 2 ο δ δ α. Λ β. Λ γ. Σ δ. Λ ε. 1 Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΧΗΜΕΙΑ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΘΕΜΑ 1 ο 1.1. δ 1.. δ 1.. α. Λ β. Λ γ. Σ δ. Λ ε. Σ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 1.. CH C CH CuCl NH CH C CCu NH Cl CH CH MgCl H O CH CH Mg(OH)Cl 1.5. A: CH OH B: CH Cl

Διαβάστε περισσότερα

Τα χημικά στοιχεία που είναι επικρατέστερα στους οργανισμούς είναι: i..

Τα χημικά στοιχεία που είναι επικρατέστερα στους οργανισμούς είναι: i.. ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΟ 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ «XHMIKH ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΚΥΤΤΑΡΟΥ» ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΚΑΙ Η ΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ Α. ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΜΕΣΑ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ 1. Όταν αναφερόμαστε στον όρο «Χημική Σύσταση του Κυττάρου», τί νομίζετε ότι

Διαβάστε περισσότερα